حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَابْنُ نُمَيْرٍ عَنْ هِشَامٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَكَلَ طَعَامًا فَلَعِقَ أَصَابِعَهُ

Ibn Kaʼb ibn Molik (rahimahulloh) otasidan rivoyat qiladiki, Nabiy ﷺ taom yedilar va barmoqlarini yaladilar.Ибн Каъб ибн Молик (раҳимаҳуллоҳ) отасидан ривоят қиладики, Набий ﷺ таом едилар ва бармоқларини яладилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنِ ابْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ جَارِيَةً لِكَعْبٍ كَانَتْ تَرْعَى غَنَمًا لَهُ بِسَلْعٍ فَعَدَا الذِّئْبُ عَلَى شَاةٍ مِنْ شَائِهَا فَأَدْرَكَتْهَا الرَّاعِيَةُ فَذَكَّتْهَا بِمَرْوَةٍ فَسَأَلَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَرَهُ بِأَكْلِهَا

Ibn Kaʼb ibn Molik (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Kaʼbning bir choʻrisi Salʼ (togʻi)da uning qoʻylarini boqar edi. Boʻri uning qoʻylaridan biriga tashlandi, boquvchi (choʻri) unga yetib bordi va uni oʻtkir tosh bilan soʻydi. Kaʼb ibn Molik bu haqda Nabiy ﷺdan soʻradi, u zot esa uni yeyishga buyurdilar.Ибн Каъб ибн Молик (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Каъбнинг бир чўриси Салъ (тоғи)да унинг қўйларини боқар эди. Бўри унинг қўйларидан бирига ташланди, боқувчи (чўри) унга етиб борди ва уни ўткир тош билан сўйди. Каъб ибн Молик бу ҳақда Набий ﷺдан сўради, у зот эса уни ейишга буюрдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا زَمْعَةُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنِ ابْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ بِهِ وَهُوَ مُلَازِمٌ رَجُلًا فِي أُوقِيَّتَيْنِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلرَّجُلِ هَكَذَا أَيْ ضَعْ عَنْهُ الشَّطْرَ قَالَ الرَّجُلُ نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلرَّجُلِ أَدِّ إِلَيْهِ مَا بَقِيَ مِنْ حَقِّهِ

Ibn Kaʼb ibn Molik (rahimahulloh) otasidan rivoyat qiladiki, Nabiy ﷺ uning yonidan oʻtdilar; u bir kishidan ikki uqiya (qarzini) talab qilib, uni qoʻymay turgan edi. Shunda Nabiy ﷺ (Kaʼbga) qoʻllari bilan mana bunday (ishora) qildilar — yaʼni: yarmini tushir. U kishi: «Xoʻp, yo Rasululloh», dedi. Soʻng Nabiy ﷺ (qarzdor) kishiga: «Uning haqqidan qolganini toʻla», dedilar.Ибн Каъб ибн Молик (раҳимаҳуллоҳ) отасидан ривоят қиладики, Набий ﷺ унинг ёнидан ўтдилар; у бир кишидан икки уқия (қарзини) талаб қилиб, уни қўймай турган эди. Шунда Набий ﷺ (Каъбга) қўллари билан мана бундай (ишора) қилдилар — яъни: ярмини тушир. У киши: «Хўп, ё Расулуллоҳ», деди. Сўнг Набий ﷺ (қарздор) кишига: «Унинг ҳаққидан қолганини тўла», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ سَعْدِ عَنْ ابْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَلْعَقُ أَصَابِعَهُ الثَّلَاثَ مِنْ الطَّعَامِ

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning taomdan (soʻng) uch barmoqlarini yalaganlarini koʻrdim.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг таомдан (сўнг) уч бармоқларини ялаганларини кўрдим.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ جَارِيَةً لَهُمْ سَوْدَاءَ ذَكَّتْ شَاةً لَهُمْ بِمَرْوَةٍ فَسَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ ذَلِكَ فَأَمَرَهُ بِأَكْلِهَا

Ibn Kaʼb ibn Molik (rahimahulloh) otasidan rivoyat qiladiki, ularning qora bir choʻrisi oʻzlarining bir qoʻyini oʻtkir tosh bilan soʻydi. U bu haqda Nabiy ﷺdan soʻradi, u zot esa uni yeyishga buyurdilar.Ибн Каъб ибн Молик (раҳимаҳуллоҳ) отасидан ривоят қиладики, уларнинг қора бир чўриси ўзларининг бир қўйини ўткир тош билан сўйди. У бу ҳақда Набий ﷺдан сўради, у зот эса уни ейишга буюрдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ سَعْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَوْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ هُوَ شَكَّ يَعْنِي سُفْيَانَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَثَلُ الْمُؤْمِنِ كَمَثَلِ الْخَامَةِ مِنْ الزَّرْعِ تُقِيمُهَا الرِّيَاحُ تَعْدِلُهَا مَرَّةً وَتَصْرَعُهَا أُخْرَى حَتَّى يَأْتِيَهُ أَجَلُهُ وَمَثَلُ الْكَافِرِ مَثَلُ الْأَرْزَةِ الْمُجْذِيَةِ عَلَى أَصْلِهَا لَا يُقِلُّهَا شَيْءٌ حَتَّى يَكُونَ انْجِعَافُهَا يَخْتَلِعُهَا أَوْ انْجِعَافُهَا مَرَّةً وَاحِدَةً شَكَّ عَبْدُ الرَّحْمَنِ

Ibn Kaʼb ibn Molik (rahimahulloh) otasidan rivoyat qiladi. U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Moʻminning misoli ekinning yosh niholiga oʻxshaydi: shamollar uni tebratadi, goh uni tik qiladi, goh yerga yotqizadi — toki ajali kelgunicha. Kofirning misoli esa oʻz ildizi ustida qaqqayib turgan qaragʻay daraxtiga oʻxshaydi: uni hech narsa qimirlata olmaydi, toki bir yoʻla qulash vaqti kelgunicha», dedilar.Ибн Каъб ибн Молик (раҳимаҳуллоҳ) отасидан ривоят қилади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Мўминнинг мисоли экиннинг ёш ниҳолига ўхшайди: шамоллар уни тебратади, гоҳ уни тик қилади, гоҳ ерга ётқизади — токи ажали келгунича. Кофирнинг мисоли эса ўз илдизи устида қаққайиб турган қарағай дарахтига ўхшайди: уни ҳеч нарса қимирлата олмайди, токи бир йўла қулаш вақти келгунича», дедилар.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ لَمَّا تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ لَمْ يُنْجِنِي إِلَّا بِالصِّدْقِ وَإِنَّ مِنْ تَوْبَتِي إِلَى اللَّهِ أَنْ لَا أَكْذِبَ أَبَدًا وَإِنِّي أَنْخَلِعُ مِنْ مَالِي صَدَقَةً لِلَّهِ تَعَالَى وَرَسُولِهِ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمْسِكْ عَلَيْكَ بَعْضَ مَالِكَ فَإِنَّهُ خَيْرٌ لَكَ قَالَ فَإِنِّي أُمْسِكُ سَهْمِي مِنْ خَيْبَرَ

Abdurrahmon ibn Abdulloh ibn Kaʼb ibn Molik (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Alloh Kaʼb ibn Molikning tavbasini qabul qilganida, u Rasululloh ﷺning oldilariga kelib: «Albatta, Alloh meni faqat rostgoʻylik bilan qutqardi. Allohga qilgan tavbamning (belgilaridan biri) — hech qachon yolgʻon gapirmasligim va molimdan butunlay ajralib, uni Alloh taolo va Uning Rasuliga sadaqa qilishimdir», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Molingning bir qismini oʻzingga olib qol, bu sen uchun yaxshiroqdir», dedilar. U: «Unda men Xaybardagi ulushimni oʻzimga olib qolaman», dedi.Абдурраҳмон ибн Абдуллоҳ ибн Каъб ибн Молик (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Аллоҳ Каъб ибн Моликнинг тавбасини қабул қилганида, у Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига келиб: «Албатта, Аллоҳ мени фақат ростгўйлик билан қутқарди. Аллоҳга қилган тавбамнинг (белгиларидан бири) — ҳеч қачон ёлғон гапирмаслигим ва молимдан бутунлай ажралиб, уни Аллоҳ таоло ва Унинг Расулига садақа қилишимдир», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Молингнинг бир қисмини ўзингга олиб қол, бу сен учун яхшироқдир», дедилар. У: «Унда мен Хайбардаги улушимни ўзимга олиб қоламан», деди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ عَوْنٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ كَثِيرِ بْنِ أَفْلَحٍ قَالَ قَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍمَا كُنْتُ فِي غَزَاةٍ أَيْسَرَ لِلظَّهْرِ وَالنَّفَقَةِ مِنِّي فِي تِلْكَ الْغَزَاةِ قَالَ لَمَّا خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ أَتَجَهَّزُ غَدًا ثُمَّ أَلْحَقُهُ فَأَخَذْتُ فِي جَهَازِي فَأَمْسَيْتُ وَلَمْ أَفْرُغْ فَقُلْتُ آخُذُ فِي جَهَازِي غَدًا وَالنَّاسُ قَرِيبٌ بَعْدُ ثُمَّ أَلْحَقُهُمْ فَأَمْسَيْتُ وَلَمْ أَفْرُغْ فَلَمَّا كَانَ الْيَوْمُ الثَّالِثُ أَخَذْتُ فِي جَهَازِي فَأَمْسَيْتُ فَلَمْ أَفْرُغْ فَقُلْتُ أَيْهَاتَ سَارَ النَّاسُ ثَلَاثًا فَأَقَمْتُ فَلَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَعَلَ النَّاسُ يَعْتَذِرُونَ إِلَيْهِ فَجِئْتُ حَتَّى قُمْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقُلْتُ مَا كُنْتُ فِي غَزَاةٍ أَيْسَرَ لِلظَّهْرِ وَالنَّفَقَةِ مِنِّي فِي هَذِهِ الْغَزَاةِ فَأَعْرَضَ عَنِّي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَمَرَ النَّاسَ أَنْ لَا يُكَلِّمُونَا وَأُمِرَتْ نِسَاؤُنَا أَنْ يَتَحَوَّلْنَ عَنَّا قَالَ فَتَسَوَّرْتُ حَائِطًا ذَاتَ يَوْمٍ فَإِذَا أَنَا بِجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَقُلْتُ أَيْ جَابِرُ نَشَدْتُكَ بِاللَّهِ هَلْ عَلِمْتَنِي غَشَشْتُ اللَّهَ وَرَسُولَهُ يَوْمًا قَطُّ قَالَ فَسَكَتَ عَنِّي فَجَعَلَ لَا يُكَلِّمُنِي قَالَ فَبَيْنَا أَنَا ذَاتَ يَوْمٍ إِذْ سَمِعْتُ رَجُلًا عَلَى الثَّنِيَّةِ يَقُولُ كَعْبًا كَعْبًا حَتَّى دَنَا مِنِّي فَقَالَ بَشِّرُوا كَعْبًا

Umar ibn Kasir ibn Aflah aytdi: Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu) shunday dedi: Men hech bir gʻazotda ulov va nafaqa jihatidan oʻsha gʻazotdagichalik keng imkonli boʻlmaganman. (U) aytdi: Rasululloh ﷺ chiqqanlarida men: «Ertaga jihozimni tayyorlab, soʻng u zotga yetib olaman», dedim. Jihozimga kirishdim, kech kirdi, ammo tugatolmadim. Soʻng: «Ertaga jihozimni tayyorlayman, odamlar hali yaqin, keyin ularga yetib olaman», dedim. Yana kech kirdi, tugatolmadim. Uchinchi kun boʻlganda jihozimga kirishdim, kech kirdi, yana tugatolmadim. Shunda: «Endi qayoqda! Odamlar uch kunlik yoʻl yurib ketishdi», dedim va (Madinada) qolib ketdim. Rasululloh ﷺ qaytib kelganlarida, odamlar u zotga uzr aytishga tushdi. Men ham kelib, u zotning huzurlarida turdim va: «Men hech bir gʻazotda ulov va nafaqa jihatidan shu gʻazotdagichalik keng imkonli boʻlmaganman», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ mendan yuz oʻgirdilar va odamlarga biz bilan gaplashmaslikni buyurdilar; xotinlarimizga esa bizdan uzoqlashish buyurildi. (U) aytdi: Bir kuni men bir devordan oshib oʻtdim, qarasam, Jobir ibn Abdulloh turibdi. Men: «Ey Jobir, seni Alloh nomi bilan soʻrayman: sen meni biror kuni Alloh va Rasuliga xiyonat qilgan holda bilganmisan?» dedim. (U) aytdi: U mendan sukut qildi va men bilan gaplashmadi. (U) aytdi: Bir kuni men shunday turgan edim, birdan bir kishining dovon ustida turib: «Kaʼb! Kaʼb!» deyayotganini eshitdim; u menga yaqinlashib: «Kaʼbga suyunchi beringlar», dedi.Умар ибн Касир ибн Афлаҳ айтди: Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу) шундай деди: Мен ҳеч бир ғазотда улов ва нафақа жиҳатидан ўша ғазотдагичалик кенг имконли бўлмаганман. (У) айтди: Расулуллоҳ ﷺ чиққанларида мен: «Эртага жиҳозимни тайёрлаб, сўнг у зотга етиб оламан», дедим. Жиҳозимга киришдим, кеч кирди, аммо тугатолмадим. Сўнг: «Эртага жиҳозимни тайёрлайман, одамлар ҳали яқин, кейин уларга етиб оламан», дедим. Яна кеч кирди, тугатолмадим. Учинчи кун бўлганда жиҳозимга киришдим, кеч кирди, яна тугатолмадим. Шунда: «Энди қаёқда! Одамлар уч кунлик йўл юриб кетишди», дедим ва (Мадинада) қолиб кетдим. Расулуллоҳ ﷺ қайтиб келганларида, одамлар у зотга узр айтишга тушди. Мен ҳам келиб, у зотнинг ҳузурларида турдим ва: «Мен ҳеч бир ғазотда улов ва нафақа жиҳатидан шу ғазотдагичалик кенг имконли бўлмаганман», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ мендан юз ўгирдилар ва одамларга биз билан гаплашмасликни буюрдилар; хотинларимизга эса биздан узоқлашиш буюрилди. (У) айтди: Бир куни мен бир девордан ошиб ўтдим, қарасам, Жобир ибн Абдуллоҳ турибди. Мен: «Эй Жобир, сени Аллоҳ номи билан сўрайман: сен мени бирор куни Аллоҳ ва Расулига хиёнат қилган ҳолда билганмисан?» дедим. (У) айтди: У мендан сукут қилди ва мен билан гаплашмади. (У) айтди: Бир куни мен шундай турган эдим, бирдан бир кишининг довон устида туриб: «Каъб! Каъб!» деяётганини эшитдим; у менга яқинлашиб: «Каъбга суюнчи беринглар», деди.

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ حَدَّثَنَا لَيْثٌ قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنِ ابْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ أَحَدُ الثَّلَاثَةِ الَّذِينَ تِيبَ عَلَيْهِمْ أَنَّ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَدِمَ مِنْ سَفَرٍ بَدَأَ بِالْمَسْجِدِ فَسَبَّحَ فِيهِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ فَجَلَسَ فِي مُصَلَّاهُ فَيَأْتِيهِ النَّاسُ فَيُسَلِّمُونَ عَلَيْهِ

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ safardan qaytganlarida masjiddan boshlar, unda ikki rakat namoz oʻqir, soʻng salom berib, namozgohlarida oʻtirar edilar; odamlar esa u zotning oldilariga kelib salom berishar edi.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ сафардан қайтганларида масжиддан бошлар, унда икки ракат намоз ўқир, сўнг салом бериб, намозгоҳларида ўтирар эдилар; одамлар эса у зотнинг олдиларига келиб салом беришар эди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدِمَ مِنْ غَزْوَةِ تَبُوكَ ضُحًى فَصَلَّى فِي الْمَسْجِدِ رَكْعَتَيْنِ وَكَانَ إِذَا جَاءَ مِنْ سَفَرٍ فَعَلَ ذَلِكَ

Abdurrahmon ibn Kaʼb ibn Molik (rahimahulloh) otasidan rivoyat qiladiki, Nabiy ﷺ Tabuk gʻazotidan chosht paytida qaytib keldilar va masjidda ikki rakat namoz oʻqidilar. U zot safardan kelganlarida shunday qilar edilar.Абдурраҳмон ибн Каъб ибн Молик (раҳимаҳуллоҳ) отасидан ривоят қиладики, Набий ﷺ Табук ғазотидан чошт пайтида қайтиб келдилар ва масжидда икки ракат намоз ўқидилар. У зот сафардан келганларида шундай қилар эдилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَدِمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْنِي مِنْ تَبُوكَ فَصَلَّى فِي الْمَسْجِدِ رَكْعَتَيْنِ وَكَانَ إِذَا قَدِمَ مِنْ سَفَرٍ فَعَلَ ذَلِكَ

Abdurrahmon ibn Kaʼb ibn Molik (rahimahulloh) otasidan rivoyat qiladi. U aytdi: Nabiy ﷺ — yaʼni Tabukdan — qaytib keldilar va masjidda ikki rakat namoz oʻqidilar. U zot safardan qaytganlarida shunday qilar edilar.Абдурраҳмон ибн Каъб ибн Молик (раҳимаҳуллоҳ) отасидан ривоят қилади. У айтди: Набий ﷺ — яъни Табукдан — қайтиб келдилар ва масжидда икки ракат намоз ўқидилар. У зот сафардан қайтганларида шундай қилар эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَابْنُ بَكْرٍ قَالَا أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِيهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبٍ وَعَنْ عَمِّهِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبٍ عَنْ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَقْدَمُ مِنْ سَفَرٍ إِلَّا نَهَارًا فِي الضُّحَى فَإِذَا قَدِمَ بَدَأَ بِالْمَسْجِدِ فَصَلَّى فِيهِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ جَلَسَ فِيهِ وَقَالَ ابْنُ بَكْرٍ فِي حَدِيثِهِ عَنْ أَبِيهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ عَمِّهِ

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ safardan faqat kunduzi, chosht vaqtida qaytar edilar. Qaytganlarida, avval masjiddan boshlardilar, unda ikki rakat namoz oʻqirdilar, soʻng unda oʻtirardilar.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сафардан фақат кундузи, чошт вақтида қайтар эдилар. Қайтганларида, аввал масжиддан бошлардилар, унда икки ракат намоз ўқирдилар, сўнг унда ўтирардилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَتْ أُمُّ مُبَشِّرٍ لِكَعْبِ بْنِ مَالِكٍ وَهُوَ شَاكٍ اقْرَأْ عَلَى ابْنِي السَّلَامَ تَعْنِي مُبَشِّرًا فَقَالَ يَغْفِرُ اللَّهُ لَكِ يَا أُمَّ مُبَشِّرٍ أَوَلَمْ تَسْمَعِي مَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّمَا نَسَمَةُ الْمُسْلِمِ طَيْرٌ تَعْلُقُ فِي شَجَرِ الْجَنَّةِ حَتَّى يُرْجِعَهَا اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ إِلَى جَسَدِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَتْ صَدَقْتَ فَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ

Abdurrahmon ibn Kaʼb ibn Molik (rahimahulloh) aytdi: Ummu Mubashshir kasal boʻlib yotgan Kaʼb ibn Molikka: «Oʻgʻlimga mendan salom yetkaz», dedi — yaʼni Mubashshirni (nazarda tutdi). U: «Alloh seni magʻfirat qilsin, ey Ummu Mubashshir! Rasululloh ﷺning: ‹Musulmonning ruhi jannat daraxtlarida (yem terib) yuradigan bir qushdir, toki Alloh azza va jalla uni qiyomat kuni tanasiga qaytargunicha›, deganlarini eshitmaganmisan?» dedi. U: «Rost aytding, men Allohdan magʻfirat soʻrayman», dedi.Абдурраҳмон ибн Каъб ибн Молик (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Умму Мубашшир касал бўлиб ётган Каъб ибн Моликка: «Ўғлимга мендан салом етказ», деди — яъни Мубашширни (назарда тутди). У: «Аллоҳ сени мағфират қилсин, эй Умму Мубашшир! Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Мусулмоннинг руҳи жаннат дарахтларида (ем териб) юрадиган бир қушдир, токи Аллоҳ азза ва жалла уни қиёмат куни танасига қайтаргунича›, деганларини эшитмаганмисан?» деди. У: «Рост айтдинг, мен Аллоҳдан мағфират сўрайман», деди.

حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبٍ أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَسَمَةُ الْمُؤْمِنِ إِذَا مَاتَ طَائِرٌ يَعْلُقُ بِشَجَرِ الْجَنَّةِ حَتَّى يُرْجِعَهُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى إِلَى جَسَدِهِ يَوْمَ يَبْعَثُهُ اللَّهُ

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Moʻminning ruhi u vafot etganida jannat daraxtlariga ilashib yuradigan bir qushdir, toki Alloh tabaroka va taolo uni tiriltiradigan kuni tanasiga qaytargunicha», dedilar.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мўминнинг руҳи у вафот этганида жаннат дарахтларига илашиб юрадиган бир қушдир, токи Аллоҳ табарока ва таоло уни тирилтирадиган куни танасига қайтаргунича», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِدْرِيسَ يَعْنِي الشَّافِعِيَّ عَنْ مَالِكٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَاهُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ كَانَ يُحَدِّثُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّمَا نَسَمَةُ الْمُؤْمِنِ طَائِرٌ يَعْلُقُ فِي شَجَرِ الْجَنَّةِ حَتَّى يُرْجِعَهُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى إِلَى جَسَدِهِ يَوْمَ يَبْعَثُهُ

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinishicha, u shunday der edi: Rasululloh ﷺ: «Moʻminning ruhi — jannat daraxtlarida (yem terib) yuradigan bir qushdir, toki Alloh tabaroka va taolo uni tiriltiradigan kuni tanasiga qaytargunicha», dedilar.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинишича, у шундай дер эди: Расулуллоҳ ﷺ: «Мўминнинг руҳи — жаннат дарахтларида (ем териб) юрадиган бир қушдир, токи Аллоҳ табарока ва таоло уни тирилтирадиган куни танасига қайтаргунича», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنِ ابْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ يَوْمَ الْخَمِيسِ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ

Ibn Kaʼb ibn Molik (rahimahulloh) otasidan rivoyat qiladiki, Nabiy ﷺ Tabuk gʻazotiga payshanba kuni chiqdilar.Ибн Каъб ибн Молик (раҳимаҳуллоҳ) отасидан ривоят қиладики, Набий ﷺ Табук ғазотига пайшанба куни чиқдилар.

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَعْبٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّمَا نَسَمَةُ الْمُسْلِمِ طَيْرٌ يَعْلُقُ بِشَجَرِ الْجَنَّةِ حَتَّى يُرْجِعَهُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى إِلَى جَسَدِهِ يَوْمَ يَبْعَثُهُ

Abdurrahmon ibn Kaʼb (rahimahulloh) otasidan rivoyat qiladiki, Rasululloh ﷺ: «Musulmonning ruhi jannat daraxtlariga ilashib yuradigan bir qushdir, toki Alloh tabaroka va taolo uni tiriltiradigan kuni tanasiga qaytargunicha», dedilar.Абдурраҳмон ибн Каъб (раҳимаҳуллоҳ) отасидан ривоят қиладики, Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмоннинг руҳи жаннат дарахтларига илашиб юрадиган бир қушдир, токи Аллоҳ табарока ва таоло уни тирилтирадиган куни танасига қайтаргунича», дедилар.

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ قَالَقَلَّ مَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْرُجُ إِذَا أَرَادَ سَفَرًا إِلَّا يَوْمَ الْخَمِيسِ

Abdurrahmon ibn Kaʼb ibn Molik (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu) shunday dedi: Rasululloh ﷺ safarni iroda qilsalar, payshanba kunidan boshqa kunda juda kam chiqar edilar.Абдурраҳмон ибн Каъб ибн Молик (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу) шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ сафарни ирода қилсалар, пайшанба кунидан бошқа кунда жуда кам чиқар эдилар.

حَدَّثَنَا عَتَّابُ بْنُ زِيَادٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبٍ قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَلَّمَا يُرِيدُ غَزْوَةً يَغْزُوهَا إِلَّا وَرَّى بِغَيْرِهَا حَتَّى كَانَ غَزْوَةُ تَبُوكَ فَغَزَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَرٍّ شَدِيدٍ اسْتَقْبَلَ سَفَرًا بَعِيدًا وَمَفَازًا وَاسْتَقْبَلَ غَزْوَ عَدُوٍّ كَثِيرٍ فَجَلَا لِلْمُسْلِمِينَ أَمَرَهُمْ لِيَتَأَهَّبُوا أُهْبَةَ عَدُوِّهِمْ أَخْبَرَهُمْ بِوَجْهِهِ الَّذِي يُرِيدُ

Abdulloh ibn Kaʼb aytdi: Men Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)ning shunday deganini eshitdim: Rasululloh ﷺ biror gʻazotni iroda qilsalar, deyarli hamisha uni boshqasi bilan yashirar edilar — toki Tabuk gʻazoti boʻlgunicha. Rasululloh ﷺ uni qattiq issiqda gʻazot qildilar: u zot uzoq safarni va suvsiz choʻlni koʻzladilar, koʻp sonli dushman bilan urushni koʻzladilar. Shu sababli musulmonlar dushmanlariga qarshi tayyorgarlik koʻrsinlar deb, ularga ishlarini ochiq bayon qildilar va oʻzlari koʻzlagan tomonni ularga xabar qildilar.Абдуллоҳ ибн Каъб айтди: Мен Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деганини эшитдим: Расулуллоҳ ﷺ бирор ғазотни ирода қилсалар, деярли ҳамиша уни бошқаси билан яширар эдилар — токи Табук ғазоти бўлгунича. Расулуллоҳ ﷺ уни қаттиқ иссиқда ғазот қилдилар: у зот узоқ сафарни ва сувсиз чўлни кўзладилар, кўп сонли душман билан урушни кўзладилар. Шу сабабли мусулмонлар душманларига қарши тайёргарлик кўрсинлар деб, уларга ишларини очиқ баён қилдилар ва ўзлари кўзлаган томонни уларга хабар қилдилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ رَبِّهِ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي الزُّبَيْدِيُّ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يُبْعَثُ النَّاسُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَأَكُونُ أَنَا وَأُمَّتِي عَلَى تَلٍّ وَيَكْسُونِي رَبِّي تَبَارَكَ وَتَعَالَى حُلَّةً خَضْرَاءَ ثُمَّ يُؤْذَنُ لِي فَأَقُولُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ أَقُولَ فَذَاكَ الْمَقَامُ الْمَحْمُودُ

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kuni odamlar tiriltiriladi. Men va ummatim bir tepalik ustida boʻlamiz. Robbim tabaroka va taolo menga yashil bir hulla kiydiradi, soʻng menga izn beriladi va men Alloh xohlagan narsani aytaman. Mana shu — Maqomi Mahmuddir», dedilar.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат куни одамлар тирилтирилади. Мен ва умматим бир тепалик устида бўламиз. Роббим табарока ва таоло менга яшил бир ҳулла кийдиради, сўнг менга изн берилади ва мен Аллоҳ хоҳлаган нарсани айтаман. Мана шу — Мақоми Маҳмуддир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ بَحْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ عَنْ زَكَرِيَّا عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَعْدِ بْنِ زُرَارَةَ أَنَّ ابْنَ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا ذِئْبَانِ جَائِعَانِ أُرْسِلَا فِي غَنَمٍ أَفْسَدَ لَهَا مِنْ حِرْصِ الْمَرْءِ عَلَى الْمَالِ وَالشَّرَفِ لِدِينِهِ

Ibn Kaʼb ibn Molik (rahimahulloh) otasidan rivoyat qiladiki, Nabiy ﷺ: «Qoʻy podasiga qoʻyib yuborilgan ikki och boʻri unga kishining mol va martabaga boʻlgan hirsi uning diniga keltiradigan buzuqlikdan koʻra koʻproq buzuqlik keltirmaydi», dedilar.Ибн Каъб ибн Молик (раҳимаҳуллоҳ) отасидан ривоят қиладики, Набий ﷺ: «Қўй подасига қўйиб юборилган икки оч бўри унга кишининг мол ва мартабага бўлган ҳирси унинг динига келтирадиган бузуқликдан кўра кўпроқ бузуқлик келтирмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍحِينَ أَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فِي الشِّعْرِ مَا أَنْزَلَ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قَدْ أَنْزَلَ فِي الشِّعْرِ مَا قَدْ عَلِمْتَ وَكَيْفَ تَرَى فِيهِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ يُجَاهِدُ بِسَيْفِهِ وَلِسَانِهِ

Abdurrahmon ibn Abdulloh ibn Kaʼb ibn Molik (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Alloh tabaroka va taolo sheʼr haqida nozil qilganini nozil qilganida, Kaʼb ibn Molik Nabiy ﷺning oldilariga kelib: «Alloh tabaroka va taolo sheʼr haqida siz bilgan narsani nozil qildi; siz bu haqda nima deysiz?» dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Albatta, moʻmin oʻz qilichi bilan ham, tili bilan ham jihod qiladi», dedilar.Абдурраҳмон ибн Абдуллоҳ ибн Каъб ибн Молик (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Аллоҳ табарока ва таоло шеър ҳақида нозил қилганини нозил қилганида, Каъб ибн Молик Набий ﷺнинг олдиларига келиб: «Аллоҳ табарока ва таоло шеър ҳақида сиз билган нарсани нозил қилди; сиз бу ҳақда нима дейсиз?» деди. Шунда Набий ﷺ: «Албатта, мўмин ўз қиличи билан ҳам, тили билан ҳам жиҳод қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ أَنَّ مَرْوَانَ بْنَ الْحَكَمِ أَخْبَرَهُ أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الْأَسْوَدِ بْنِ عَبْدِ يَغُوثَ أَخْبَرَهُ أَنَّ أُبَيَّ بْنَ كَعْبٍ الْأَنْصَارِيَّ أَخْبَرَهُأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مِنْ الشِّعْرِ حِكْمَةٌوَكَانَ بَشِيرُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَعْبٍ يُحَدِّثُ أَنَّ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ كَانَ يُحَدِّثُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَكَأَنَّمَا تَنْضَحُونَهُمْ بِالنَّبْلِ فِيمَا تَقُولُونَ لَهُمْ مِنْ الشِّعْرِ

Ubay ibn Kaʼb al-Ansoriy (roziyallohu anhu) xabar berdiki, Nabiy ﷺ: «Sheʼrda hikmat bordir», dedilar. Bashir ibn Abdurrahmon ibn Kaʼb esa Kaʼb ibn Molikning shunday deb rivoyat qilganini soʻzlar edi: Nabiy ﷺ: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, sizlar ularga aytayotgan sheʼr bilan xuddi ularni oʻq bilan sepayotganga oʻxshaysizlar», dedilar.Убай ибн Каъб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу) хабар бердики, Набий ﷺ: «Шеърда ҳикмат бордир», дедилар. Башир ибн Абдурраҳмон ибн Каъб эса Каъб ибн Моликнинг шундай деб ривоят қилганини сўзлар эди: Набий ﷺ: «Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, сизлар уларга айтаётган шеър билан худди уларни ўқ билан сепаётганга ўхшайсизлар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَنْبَأَنَا شُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ الْأَنْصَارِيَّ وَهُوَ أَحَدُ الثَّلَاثَةِ الَّذِينَ تِيبَ عَلَيْهِمْ كَانَ يُحَدِّثُأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّمَا نَسَمَةُ الْمُؤْمِنِ طَائِرٌ يَعْلُقُ فِي شَجَرِ الْجَنَّةِ حَتَّى يُرْجِعَهَا اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى إِلَى جَسَدِهِ يَوْمَ يَبْعَثُهُ

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Moʻminning ruhi jannat daraxtlarida (yem terib) yuradigan bir qushdir, toki Alloh tabaraka va taolo uni tiriltiradigan kunda jasadiga qaytargunicha», dedilar.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мўминнинг руҳи жаннат дарахтларида (ем териб) юрадиган бир қушдир, токи Аллоҳ табарака ва таоло уни тирилтирадиган кунда жасадига қайтаргунича», дедилар.

حَدَّثَنَا عَامِرُ بْنُ صَالِحٍ قَالَ حَدَّثَنِي يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ أَبِيهِأَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ تَابَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى عَلَيْهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْخَلِعُ مِنْ مَالِي صَدَقَةً إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمْسِكْ عَلَيْكَ بَعْضَ مَالِكَ فَإِنَّهُ خَيْرٌ لَكَ

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Alloh tabaraka va taolo uning tavbasini qabul qilgan chogʻda u Rasululloh ﷺga: «Ey Allohning Rasuli, men molimdan butunlay ajralib, uni Alloh va Uning Rasuliga sadaqa qilaymi?» dedi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Molingning bir qismini oʻzingga olib qol, bu sen uchun yaxshiroqdir», dedilar.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳ табарака ва таоло унинг тавбасини қабул қилган чоғда у Расулуллоҳ ﷺга: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен молимдан бутунлай ажралиб, уни Аллоҳ ва Унинг Расулига садақа қилайми?» деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Молингнинг бир қисмини ўзингга олиб қол, бу сен учун яхшироқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي الزُّهْرِيِّ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَمِّهِ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ وَكَانَ قَائِدَ كَعْبٍ مِنْ بَنِيهِ حِينَ عَمِيَ قَالَسَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ يُحَدِّثُ حَدِيثَهُ حِينَ تَخَلَّفَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ فَقَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ لَمْ أَتَخَلَّفْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةٍ غَيْرِهَا قَطُّ إِلَّا فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ غَيْرَ أَنِّي كُنْتُ تَخَلَّفْتُ فِي غَزْوَةِ بَدْرٍ وَلَمْ يُعَاتِبْ أَحَدًا تَخَلَّفَ عَنْهَا إِنَّمَا خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُرِيدُ عِيرَ قُرَيْشٍ حَتَّى جَمَعَ اللَّهُ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ عَدُوِّهِمْ عَلَى غَيْرِ مِيعَادٍ وَلَقَدْ شَهِدْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ حِينَ تَوَافَقْنَا عَلَى الْإِسْلَامِ مَا أُحِبُّ أَنَّ لِي بِهَا مَشْهَدَ بَدْرٍ وَإِنْ كَانَتْ بَدْرٌ أَذْكَرَ فِي النَّاسِ مِنْهَا وَأَشْهَرَ وَكَانَ مِنْ خَبَرِي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ لِأَنِّي لَمْ أَكُنْ قَطُّ أَقْوَى وَلَا أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْهُ فِي تِلْكَ الْغَزَاةِ وَاللَّهِ مَا جَمَعْتُ قَبْلَهَا رَاحِلَتَيْنِ قَطُّ حَتَّى جَمَعْتُهَا فِي تِلْكَ الْغَزَاةِ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَلَّمَا يُرِيدُ غَزَاةً يَغْزُوهَا إِلَّا وَرَّى بِغَيْرِهَا حَتَّى كَانَتْ تِلْكَ

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺdan birorta gʻazotda ortda qolmaganman, faqat Tabuk gʻazotidan boshqa. Faqat men Badr gʻazotida ham ortda qolgan edim, lekin (u zot) undan ortda qolgan birovni malomat qilmagan edilar. Chunki Rasululloh ﷺ Quraysh karvonini koʻzlab chiqqan edilar, hatto Alloh ular bilan dushmanlarini belgilangan vaqtsiz duch qildi. Men Rasululloh ﷺ bilan birga Aqaba kechasida — biz Islom uzra ahdlashgan paytda hozir boʻlganman va uning oʻrniga Badrda hozir boʻlishni yoqtirmayman, garchi Badr odamlar orasida undan koʻra koʻproq tilga olinsa va mashhurroq boʻlsa-da. Mening Tabuk gʻazotida Rasululloh ﷺdan ortda qolganimning xabari shunday edi: men oʻsha gʻazotda u zotdan ortda qolgan paytimdagidan koʻra hech qachon kuchliroq va boyroq boʻlmagan edim. Vallohi, men undan oldin hech qachon ikkita ulov toʻplamagan edim, faqat oʻsha gʻazotdagina ularning ikkovini toʻplagandim. Rasululloh ﷺ biror gʻazotni qilmoqchi boʻlsalar, kamdan-kam hollarda uni boshqasi bilan yashirmay qolar edilar, toki oʻsha (gʻazot) boʻlgunicha.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺдан бирорта ғазотда ортда қолмаганман, фақат Табук ғазотидан бошқа. Фақат мен Бадр ғазотида ҳам ортда қолган эдим, лекин (у зот) ундан ортда қолган бировни маломат қилмаган эдилар. Чунки Расулуллоҳ ﷺ Қурайш карвонини кўзлаб чиққан эдилар, ҳатто Аллоҳ улар билан душманларини белгиланган вақтсиз дуч қилди. Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Ақаба кечасида — биз Ислом узра аҳдлашган пайтда ҳозир бўлганман ва унинг ўрнига Бадрда ҳозир бўлишни ёқтирмайман, гарчи Бадр одамлар орасида ундан кўра кўпроқ тилга олинса ва машҳурроқ бўлса-да. Менинг Табук ғазотида Расулуллоҳ ﷺдан ортда қолганимнинг хабари шундай эди: мен ўша ғазотда у зотдан ортда қолган пайтимдагидан кўра ҳеч қачон кучлироқ ва бойроқ бўлмаган эдим. Валлоҳи, мен ундан олдин ҳеч қачон иккита улов тўпламаган эдим, фақат ўша ғазотдагина уларнинг икковини тўплагандим. Расулуллоҳ ﷺ бирор ғазотни қилмоқчи бўлсалар, камдан-кам ҳолларда уни бошқаси билан яширмай қолар эдилар, токи ўша (ғазот) бўлгунича.

حَدَّثَنَا حَسَنٌ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ الْأَعْرَجُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبٍ عَنْ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍأَنَّهُ كَانَ لَهُ مَالٌ عَلَى عَبْدِ اللَّهِ أَبِي حَدْرَدٍ الْأَسْلَمِيِّ فَلَقِيَهُ فَلَزِمَهُ حَتَّى ارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ فَمَرَّ بِهِمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا كَعْبُ فَأَشَارَ بِيَدِهِ كَأَنَّهُ يَقُولُ النِّصْفُ فَأَخَذَ نِصْفًا مِمَّا عَلَيْهِ وَتَرَكَ النِّصْفَ

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, uning Abdulloh Abu Hadrad al-Aslamiyning zimmasida haqi bor edi. U uni uchratib qoldi va (qarzni talab qilib) undan qolmadi, hatto ovozlari koʻtarilib ketdi. Shu payt Rasululloh ﷺ ularning yonidan oʻtib qolib: «Ey Kaʼb!» dedilar va goʻyo yarmini (kech) deganday qoʻllari bilan ishora qildilar. Shunda Kaʼb zimmasidagining yarmini oldi va yarmini kechdi.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, унинг Абдуллоҳ Абу Ҳадрад ал-Асламийнинг зиммасида ҳақи бор эди. У уни учратиб қолди ва (қарзни талаб қилиб) ундан қолмади, ҳатто овозлари кўтарилиб кетди. Шу пайт Расулуллоҳ ﷺ уларнинг ёнидан ўтиб қолиб: «Эй Каъб!» дедилар ва гўё ярмини (кеч) дегандай қўллари билан ишора қилдилар. Шунда Каъб зиммасидагининг ярмини олди ва ярмини кечди.

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ أَبِي الْعَبَّاسِ حَدَّثَنَا أَبُو أُوَيْسٍ قَالَ الزُّهْرِيُّ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيُّ أَنَّ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ كَانَ يُحَدِّثُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّمَا نَسَمَةُ الْمُؤْمِنِ طَيْرٌ يَعْلُقُ فِي شَجَرِ الْجَنَّةِ حَتَّى يُرْجِعَهُ اللَّهُ تَعَالَى إِلَى جَسَدِهِ يَوْمَ يَبْعَثُهُ

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Moʻminning ruhi (joni) — jannat daraxtlarida (yem terib) yuradigan bir qushdir, toki Alloh taolo uni tiriltiradigan kuni tanasiga qaytargunicha», dedilar.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мўминнинг руҳи (жони) — жаннат дарахтларида (ем териб) юрадиган бир қушдир, токи Аллоҳ таоло уни тирилтирадиган куни танасига қайтаргунича», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَابِقٍ قَالَ أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ ابْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّهُ حَدَّثَهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَهُ وَأَوْسُ بْنُ الْحَدَثَانِ فِي أَيَّامِ التَّشْرِيقِ فَنَادَيَا أَنْ لَا يَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَأَيَّامُ التَّشْرِيقِ أَيَّامُ أَكْلٍ وَشُرْبٍ

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ uni va Avs ibn al-Hadasonni tashriq kunlarida (nido qilishga) yubordilar. Shunda ikkovlari: «Jannatga moʻmindan boshqa hech kim kirmaydi. Tashriq kunlari esa yeyish va ichish kunlaridir», deb nido qilishdi.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ уни ва Авс ибн ал-Ҳадасонни ташриқ кунларида (нидо қилишга) юбордилар. Шунда икковлари: «Жаннатга мўминдан бошқа ҳеч ким кирмайди. Ташриқ кунлари эса ейиш ва ичиш кунларидир», деб нидо қилишди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّا بْنُ أَبِي زَائِدَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَعْدِ بْنِ زُرَارَةَ عَنِ ابْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا ذِئْبَانِ جَائِعَانِ أُرْسِلَا فِي غَنَمٍ بِأَفْسَدَ لَهَا مِنْ حِرْصِ الْمَرْءِ عَلَى الْمَالِ وَالشَّرَفِ لِدِينِهِ

Kaʼb ibn Molik al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bir qoʻy podasiga qoʻyib yuborilgan ikki och boʻrining unga keltiradigan buzuqligi kishining mol va martabaga boʻlgan ochkoʻzligining uning diniga keltiradigan buzuqligidan koʻproq emas», dedilar.Каъб ибн Молик ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бир қўй подасига қўйиб юборилган икки оч бўрининг унга келтирадиган бузуқлиги кишининг мол ва мартабага бўлган очкўзлигининг унинг динига келтирадиган бузуқлигидан кўпроқ эмас», дедилар.

حَدَّثَنَا عَتَّابُ بْنُ زِيَادٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ قَالَ حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ جُبَيْرٍ مَوْلَى بَنِي سَلِمَةَ أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ قَالَكَانَ النَّاسُ فِي رَمَضَانَ إِذَا صَامَ الرَّجُلُ فَأَمْسَى فَنَامَ حَرُمَ عَلَيْهِ الطَّعَامُ وَالشَّرَابُ وَالنِّسَاءُ حَتَّى يُفْطِرَ مِنْ الْغَدِ فَرَجَعَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ مِنْ عِنْدِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ لَيْلَةٍ وَقَدْ سَهِرَ عِنْدَهُ فَوَجَدَ امْرَأَتَهُ قَدْ نَامَتْ فَأَرَادَهَا فَقَالَتْ إِنِّي قَدْ نِمْتُ قَالَ مَا نِمْتِ ثُمَّ وَقَعَ بِهَا وَصَنَعَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ مِثْلَ ذَلِكَ فَغَدَا عُمَرُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرَهُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى {عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَخْتَانُونَ أَنْفُسَكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ وَعَفَا عَنْكُمْ}

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ramazonda odamlar shunday edilar: kishi roʻza tutib, kech kirgach uxlab qolsa, ertasi kuni iftor qilguniga qadar unga taom, ichimlik va ayollar harom boʻlar edi. Bir kecha Umar ibn Xattob Nabiy ﷺning huzurlaridan qaytdi — u zotning oldilarida kechani bedor oʻtkazgan edi — va xotinini uxlab qolgan holda topdi-da, undan (qovushishni) istadi. Xotini: «Men uxlab qolgandim», dedi. U: «Uxlaganing yoʻq», dedi va unga qoʻshildi. Kaʼb ibn Molik ham shunga oʻxshash ish qildi. Ertalab Umar Nabiy ﷺning oldilariga borib, bu haqda xabar berdi. Shunda Alloh taolo: «Alloh sizlar oʻzlaringizga xiyonat qilayotganingizni bilar edi, bas, tavbangizni qabul qildi va sizlarni afv etdi», (oyatini) nozil qildi.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Рамазонда одамлар шундай эдилар: киши рўза тутиб, кеч киргач ухлаб қолса, эртаси куни ифтор қилгунига қадар унга таом, ичимлик ва аёллар ҳаром бўлар эди. Бир кеча Умар ибн Хаттоб Набий ﷺнинг ҳузурларидан қайтди — у зотнинг олдиларида кечани бедор ўтказган эди — ва хотинини ухлаб қолган ҳолда топди-да, ундан (қовушишни) истади. Хотини: «Мен ухлаб қолгандим», деди. У: «Ухлаганинг йўқ», деди ва унга қўшилди. Каъб ибн Молик ҳам шунга ўхшаш иш қилди. Эрталаб Умар Набий ﷺнинг олдиларига бориб, бу ҳақда хабар берди. Шунда Аллоҳ таоло: «Аллоҳ сизлар ўзларингизга хиёнат қилаётганингизни билар эди, бас, тавбангизни қабул қилди ва сизларни афв этди», (оятини) нозил қилди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ بَحْرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ الدَّرَاوَرْدِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ابْنِ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبٍ عَنْ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اهْجُوا بِالشِّعْرِ إِنَّ الْمُؤْمِنَ يُجَاهِدُ بِنَفْسِهِ وَمَالِهِ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ كَأَنَّمَا يَنْضَحُوهُمْ بِالنَّبْلِ

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sheʼr bilan (mushriklarni) hajv qilinglar! Albatta, moʻmin oʻz joni va moli bilan jihod qiladi. Muhammad ﷺning joni Qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, goʻyo ular ularni oʻqlar bilan yogʻdirayotgandek boʻladi», dedilar.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Шеър билан (мушрикларни) ҳажв қилинглар! Албатта, мўмин ўз жони ва моли билан жиҳод қилади. Муҳаммад ﷺнинг жони Қўлида бўлган Зотга қасамки, гўё улар уларни ўқлар билан ёғдираётгандек бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا يُونُسُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مَعْشَرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ دَخَلَ أَبُو بَكْرِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ عَلَى عُمَرَ بْنِ الْحَكَمِ بْنِ ثَوْبَانَ فَقَالَ يَا أَبَا حَفْصٍ حَدِّثْنَا حَدِيثًا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ فِيهِ اخْتِلَافٌ قَالَ حَدَّثَنِي كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ عَادَ مَرِيضًا خَاضَ فِي الرَّحْمَةِ فَإِذَا جَلَسَ عِنْدَهُ اسْتَنْقَعَ فِيهَا وَقَدْ اسْتَنْقَعْتُمْ إِنْ شَاءَ اللَّهُ فِي الرَّحْمَةِ

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir bemorni ziyorat qilsa, rahmatga kirib boradi; uning yonida oʻtirsa esa, unga choʻmiladi. Sizlar ham, inshaalloh, rahmatga choʻmdingiz», dedilar.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир беморни зиёрат қилса, раҳматга кириб боради; унинг ёнида ўтирса эса, унга чўмилади. Сизлар ҳам, иншааллоҳ, раҳматга чўмдингиз», дедилар.

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ فَحَدَّثَنِي مَعْبَدُ بْنُ كَعْبِ بْنِ مَالِكِ بْنِ أَبِي كَعْبِ بْنِ الْقَيْنِ أَخُو بَنِي سَلِمَةَ أَنَّ أَخَاهُ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبٍ وَكَانَ مِنْ أَعْلَمِ الْأَنْصَارِ حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَاهُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ وَكَانَ كَعْبٌ مِمَّنْ شَهِدَ الْعَقَبَةَ وَبَايَعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَا قَالَخَرَجْنَا فِي حُجَّاجِ قَوْمِنَا مِنْ الْمُشْرِكِينَ وَقَدْ صَلَّيْنَا وَفَقِهْنَا وَمَعَنَا الْبَرَاءُ بْنُ مَعْرُورٍ كَبِيرُنَا وَسَيِّدُنَا فَلَمَّا تَوَجَّهْنَا لِسَفَرِنَا وَخَرَجْنَا مِنْ الْمَدِينَةِ قَالَ الْبَرَاءُ لَنَا يَا هَؤُلَاءِ إِنِّي قَدْ رَأَيْتُ وَاللَّهِ رَأْيًا وَإِنِّي وَاللَّهِ مَا أَدْرِي تُوَافِقُونِي عَلَيْهِ أَمْ لَا قَالَ قُلْنَا لَهُ وَمَا ذَاكَ قَالَ قَدْ رَأَيْتُ أَنْ لَا أَدَعَ هَذِهِ الْبَنِيَّةِ مِنِّي بِظَهْرٍ يَعْنِي الْكَعْبَةَ وَأَنْ أُصَلِّيَ إِلَيْهَا قَالَ فَقُلْنَا وَاللَّهِ مَا بَلَغَنَا أَنَّ نَبِيَّنَا يُصَلِّي إِلَّا إِلَى الشَّامِ وَمَا نُرِيدُ أَنْ نُخَالِفَهُ فَقَالَ إِنِّي أُصَلِّي إِلَيْهَا قَالَ فَقُلْنَا لَهُ لَكِنَّا لَا نَفْعَلُ فَكُنَّا إِذَا حَضَرَتْ الصَّلَاةُ صَلَّيْنَا إِلَى الشَّامِ وَصَلَّى إِلَى الْكَعْبَةِ حَتَّى قَدِمْنَا مَكَّةَ قَالَ أَخِي وَقَدْ كُنَّا عِبْنَا عَلَيْهِ مَا صَنَعَ وَأَبَى إِلَّا الْإِقَامَةَ عَلَيْهِ فَلَمَّا قَدِمْنَا مَكَّةَ قَالَ يَا ابْنَ أَخِي انْطَلِقْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاسْأَلْهُ عَمَّا صَنَعْتُ فِي سَفَرِي هَذَا فَإِنَّهُ وَاللَّهِ قَدْ وَقَعَ فِي نَفْسِي مِنْهُ شَيْءٌ لَمَّا رَأَيْتُ مِنْ خِلَافِكُمْ إِيَّايَ فِيهِ قَالَ فَخَرَجْنَا

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi — u Aqabada hozir boʻlib, unda Rasululloh ﷺga bayʼat berganlardan edi: Biz qavmimizning mushriklaridan boʻlgan hojilar bilan birga (haj safariga) chiqdik, holbuki biz namoz oʻqir va (dinni) anglar edik. Biz bilan birga kattamiz va sayyidimiz Baro ibn Maʼrur bor edi. Safarimizga yuzlanib, Madinadan chiqqanimizda Baro bizga: «Ey (birodarlar), vallohi, men bir fikrga keldim, vallohi, sizlar unda menga qoʻshilasizmi yoki yoʻqmi, bilmayman», dedi. Biz unga: «U nima?» dedik. U: «Men bu binoni — yaʼni Kaʼbani — ortimda qoldirmaslikni va unga qarab namoz oʻqishni (lozim) deb bildim», dedi. Biz: «Vallohi, bizga Paygʻambarimiz Shomdan boshqasiga qarab namoz oʻqiydilar, degan (xabar) yetmagan va biz u zotga xilof qilishni istamaymiz», dedik. U: «Men esa unga qarab namoz oʻqiyman», dedi. Biz unga: «Lekin biz (buni) qilmaymiz», dedik. Namoz vaqti kirganda biz Shomga qarab namoz oʻqir, u esa Kaʼbaga qarab oʻqir edi, toki Makkaga yetib borgunimizcha. Akam aytdi: Biz uning qilgan ishini ayblagan edik, u esa oʻsha ishida turib olishdan boshqasiga koʻnmadi. Makkaga yetib kelganimizda u: «Ey jiyanim, Rasululloh ﷺning huzurlariga bor va u zotdan bu safarimda qilgan ishim haqida soʻra. Chunki, vallohi, sizlarning menga bu borada xilof qilganingizni koʻrib, koʻnglimga bir narsa tushdi», dedi. U aytdi: Bas, biz chiqdik.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади — у Ақабада ҳозир бўлиб, унда Расулуллоҳ ﷺга байъат берганлардан эди: Биз қавмимизнинг мушрикларидан бўлган ҳожилар билан бирга (ҳаж сафарига) чиқдик, ҳолбуки биз намоз ўқир ва (динни) англар эдик. Биз билан бирга каттамиз ва саййидимиз Баро ибн Маърур бор эди. Сафаримизга юзланиб, Мадинадан чиққанимизда Баро бизга: «Эй (биродарлар), валлоҳи, мен бир фикрга келдим, валлоҳи, сизлар унда менга қўшиласизми ёки йўқми, билмайман», деди. Биз унга: «У нима?» дедик. У: «Мен бу бинони — яъни Каъбани — ортимда қолдирмасликни ва унга қараб намоз ўқишни (лозим) деб билдим», деди. Биз: «Валлоҳи, бизга Пайғамбаримиз Шомдан бошқасига қараб намоз ўқийдилар, деган (хабар) етмаган ва биз у зотга хилоф қилишни истамаймиз», дедик. У: «Мен эса унга қараб намоз ўқийман», деди. Биз унга: «Лекин биз (буни) қилмаймиз», дедик. Намоз вақти кирганда биз Шомга қараб намоз ўқир, у эса Каъбага қараб ўқир эди, токи Маккага етиб боргунимизча. Акам айтди: Биз унинг қилган ишини айблаган эдик, у эса ўша ишида туриб олишдан бошқасига кўнмади. Маккага етиб келганимизда у: «Эй жияним, Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига бор ва у зотдан бу сафаримда қилган ишим ҳақида сўра. Чунки, валлоҳи, сизларнинг менга бу борада хилоф қилганингизни кўриб, кўнглимга бир нарса тушди», деди. У айтди: Бас, биз чиқдик.