حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ عَاصِمٍ، وَحُصَيْنٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ أَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم تِسْعَةَ عَشَرَ يَقْصُرُ، فَنَحْنُ إِذَا سَافَرْنَا تِسْعَةَ عَشَرَ قَصَرْنَا، وَإِنْ زِدْنَا أَتْمَمْنَا‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ bir marta oʻn toʻqqiz kun turdilar va namozlarni qisqartirib oʻqidilar. Bas, biz safarda oʻn toʻqqiz kun (turgan)da, namozni qisqartirar edik; lekin undan uzoqroq (muddat) safarda (turgan)da, toʻliq namoz oʻqir edik.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ бир марта ўн тўққиз кун турдилар ва намозларни қисқартириб ўқидилар. Бас, биз сафарда ўн тўққиз кун (турган)да, намозни қисқартирар эдик; лекин ундан узоқроқ (муддат) сафарда (турган)да, тўлиқ намоз ўқир эдик.

حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا، يَقُولُ خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْمَدِينَةِ إِلَى مَكَّةَ، فَكَانَ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ رَكْعَتَيْنِ حَتَّى رَجَعْنَا إِلَى الْمَدِينَةِ‏.‏ قُلْتُ أَقَمْتُمْ بِمَكَّةَ شَيْئًا قَالَ أَقَمْنَا بِهَا عَشْرًا‏.‏

Yahyo ibn Ishoq (Anasdan) rivoyat qiladi: Men Anasning shunday deganini eshitdim: «Biz Paygʻambar ﷺ bilan Madinadan Makkaga safar qildik va — Madinaga qaytgunimizcha — (har namozda) ikki rakatdan oʻqidik». Men: «Makkada biroz turdingizmi?» — dedim. U: «Biz Makkada oʻn kun turdik», — dedi.Яҳё ибн Ишоқ (Анасдан) ривоят қилади: Мен Анаснинг шундай деганини эшитдим: «Биз Пайғамбар ﷺ билан Мадинадан Маккага сафар қилдик ва — Мадинага қайтгунимизча — (ҳар намозда) икки ракатдан ўқидик». Мен: «Маккада бироз турдингизми?» — дедим. У: «Биз Маккада ўн кун турдик», — деди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِنًى رَكْعَتَيْنِ، وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ، وَمَعَ عُثْمَانَ صَدْرًا مِنْ إِمَارَتِهِ ثُمَّ أَتَمَّهَا‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Minoda Paygʻambar ﷺ, Abu Bakr va Umar bilan namoz oʻqidim va u ikki rakat edi. Usmon xilofatining dastlabki kunlarida shunday qildi, lekin keyin toʻliq namoz oʻqiy boshladi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Минода Пайғамбар ﷺ, Абу Бакр ва Умар билан намоз ўқидим ва у икки ракат эди. Усмон хилофатининг дастлабки кунларида шундай қилди, лекин кейин тўлиқ намоз ўқий бошлади.

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، أَنْبَأَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ حَارِثَةَ بْنَ وَهْبٍ، قَالَ صَلَّى بِنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم آمَنَ مَا كَانَ بِمِنًى رَكْعَتَيْنِ‏.‏

Horisa ibn Vahb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Minoda — tinchlik paytida — bizga ikki rakat oʻqib, namozga imomlik qildilar.Ҳориса ибн Ваҳб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Минода — тинчлик пайтида — бизга икки ракат ўқиб, намозга имомлик қилдилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، عَنِ الأَعْمَشِ، قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ يَزِيدَ، يَقُولُ صَلَّى بِنَا عُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ ـ رضى الله عنه ـ بِمِنًى أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ، فَقِيلَ ذَلِكَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ ـ رضى الله عنه ـ فَاسْتَرْجَعَ ثُمَّ قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمِنًى رَكْعَتَيْنِ، وَصَلَّيْتُ مَعَ أَبِي بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ بِمِنًى رَكْعَتَيْنِ، وَصَلَّيْتُ مَعَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ بِمِنًى رَكْعَتَيْنِ، فَلَيْتَ حَظِّي مِنْ أَرْبَعِ رَكَعَاتٍ رَكْعَتَانِ مُتَقَبَّلَتَانِ‏.‏

Abdurrahmon ibn Yazid (Ibn Masʼuddan) rivoyat qiladi: Biz Minoda Ibn Affon orqasida toʻrt rakat namoz oʻqidik. Abdulloh ibn Masʼudga bu haqda xabar berildi. U gʻamgin holda: «‹Innaa lillaahi va innaa ilayhi roojiʼuun› (Biz Allohnikimiz va albatta Unga qaytguvchimiz)», — dedi va: «Men Minoda Rasululloh ﷺ bilan ikki rakat, shuningdek Abu Bakr va Umar bilan (ularning xilofati paytida) ikki rakat namoz oʻqigan edim», — dedi. U yana: «Koshki, toʻrt rakatdan ikkitasi (Alloh tomonidan) qabul qilinsa edi (men baxtli boʻlar edim)», — dedi.Абдурраҳмон ибн Язид (Ибн Масъуддан) ривоят қилади: Биз Минода Ибн Аффон орқасида тўрт ракат намоз ўқидик. Абдуллоҳ ибн Масъудга бу ҳақда хабар берилди. У ғамгин ҳолда: «‹Иннаа лиллааҳи ва иннаа илайҳи роожиъуун› (Биз Аллоҳникимиз ва албатта Унга қайтгувчимиз)», — деди ва: «Мен Минода Расулуллоҳ ﷺ билан икки ракат, шунингдек Абу Бакр ва Умар билан (уларнинг хилофати пайтида) икки ракат намоз ўқиган эдим», — деди. У яна: «Кошки, тўрт ракатдан иккитаси (Аллоҳ томонидан) қабул қилинса эди (мен бахтли бўлар эдим)», — деди.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ الْبَرَّاءِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابُهُ لِصُبْحِ رَابِعَةٍ يُلَبُّونَ بِالْحَجِّ، فَأَمَرَهُمْ أَنْ يَجْعَلُوهَا عُمْرَةً إِلاَّ مَنْ مَعَهُ الْهَدْىُ‏.‏ تَابَعَهُ عَطَاءٌ عَنْ جَابِرٍ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ va sahobalari Zulhijjaning toʻrtinchi kuni ertalabida — haj qilishni niyat qilib, talbiya aytgan holda — Makkaga yetib keldilar. Paygʻambar ﷺ sahobalarini — Hadyi (qurbonlik mol)i boʻlganlardan boshqasini — haj oʻrniga umra uchun ehrom bogʻlashga buyurdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ ва саҳобалари Зулҳижжанинг тўртинчи куни эрталабида — ҳаж қилишни ният қилиб, талбия айтган ҳолда — Маккага етиб келдилар. Пайғамбар ﷺ саҳобаларини — Ҳадйи (қурбонлик мол)и бўлганлардан бошқасини — ҳаж ўрнига умра учун эҳром боғлашга буюрдилар.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، قَالَ قُلْتُ لأَبِي أُسَامَةَ حَدَّثَكُمْ عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ تُسَافِرِ الْمَرْأَةُ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ إِلاَّ مَعَ ذِي مَحْرَمٍ ‏"‏‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Ayol uch kundan ortiq — zu-mahram (yaʼni u bilan aslo nikohlana olmaydigan erkak: akasi, otasi, bobosi va hokazo) yoki oʻz eri bilan boʻlmasa — safar qilmasin», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Аёл уч кундан ортиқ — зу-маҳрам (яъни у билан асло никоҳлана олмайдиган эркак: акаси, отаси, бобоси ва ҳоказо) ёки ўз эри билан бўлмаса — сафар қилмасин», — дедилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ تُسَافِرِ الْمَرْأَةُ ثَلاَثًا إِلاَّ مَعَ ذِي مَحْرَمٍ ‏"‏‏.‏ تَابَعَهُ أَحْمَدُ عَنِ ابْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Ayol uch kundan ortiq — zu-mahram bilan boʻlmasa — safar qilmasin», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Аёл уч кундан ортиқ — зу-маҳрам билан бўлмаса — сафар қилмасин», — дедилар.

حَدَّثَنَا آدَمُ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ الْمَقْبُرِيُّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ يَحِلُّ لاِمْرَأَةٍ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ أَنْ تُسَافِرَ مَسِيرَةَ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ لَيْسَ مَعَهَا حُرْمَةٌ ‏"‏‏.‏ تَابَعَهُ يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ وَسُهَيْلٌ وَمَالِكٌ عَنِ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Allohga va Oxirat kuniga iymon keltirgan ayolga — mahram(i) bilan boʻlmasa — bir kun-tun (masofaga) safar qilish joiz emas», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Аллоҳга ва Охират кунига иймон келтирган аёлга — маҳрам(и) билан бўлмаса — бир кун-тун (масофага) сафар қилиш жоиз эмас», — дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، وَإِبْرَاهِيمَ بْنِ مَيْسَرَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ صَلَّيْتُ الظُّهْرَ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِالْمَدِينَةِ أَرْبَعًا، وَبِذِي الْحُلَيْفَةِ رَكْعَتَيْنِ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ bilan Madinada peshin namozining toʻrt rakatini va Zulhulayfada ikki rakat (yaʼni asr namozini qisqartirib) oʻqidim.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ билан Мадинада пешин намозининг тўрт ракатини ва Зулҳулайфада икки ракат (яъни аср намозини қисқартириб) ўқидим.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتِ الصَّلاَةُ أَوَّلُ مَا فُرِضَتْ رَكْعَتَيْنِ فَأُقِرَّتْ صَلاَةُ السَّفَرِ، وَأُتِمَّتْ صَلاَةُ الْحَضَرِ‏.‏ قَالَ الزُّهْرِيُّ فَقُلْتُ لِعُرْوَةَ مَا بَالُ عَائِشَةَ تُتِمُّ قَالَ تَأَوَّلَتْ مَا تَأَوَّلَ عُثْمَانُ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Namozlar dastlab farz qilinganda, har biri ikki rakatdan edi. Keyin safardagi namoz oʻsha holida qoldirildi, musofir boʻlmagan(lar)ning namozi esa toʻliq (toʻrt rakat) qilindi». Zuhriy: «Men Urvadan: ‹Oishani (safarda) toʻliq namoz oʻqishga nima undadi?› — deb (soʻradim). U: ‹U Usmon qilgandek qildi›, — deb javob berdi», — dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Намозлар дастлаб фарз қилинганда, ҳар бири икки ракатдан эди. Кейин сафардаги намоз ўша ҳолида қолдирилди, мусофир бўлмаган(лар)нинг намози эса тўлиқ (тўрт ракат) қилинди». Зуҳрий: «Мен Урвадан: ‹Оишани (сафарда) тўлиқ намоз ўқишга нима ундади?› — деб (сўрадим). У: ‹У Усмон қилгандек қилди›, — деб жавоб берди», — деди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَعْجَلَهُ السَّيْرُ فِي السَّفَرِ يُؤَخِّرُ الْمَغْرِبَ حَتَّى يَجْمَعَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ الْعِشَاءِ‏.‏ قَالَ سَالِمٌ وَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ يَفْعَلُهُ إِذَا أَعْجَلَهُ السَّيْرُ‏.‏ وَزَادَ اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ سَالِمٌ كَانَ ابْنُ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ يَجْمَعُ بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ بِالْمُزْدَلِفَةِ‏.‏ قَالَ سَالِمٌ وَأَخَّرَ ابْنُ عُمَرَ الْمَغْرِبَ، وَكَانَ اسْتُصْرِخَ عَلَى امْرَأَتِهِ صَفِيَّةَ بِنْتِ أَبِي عُبَيْدٍ فَقُلْتُ لَهُ الصَّلاَةُ‏.‏ فَقَالَ سِرْ‏.‏ فَقُلْتُ الصَّلاَةُ‏.‏ فَقَالَ سِرْ‏.‏ حَتَّى سَارَ مِيلَيْنِ أَوْ ثَلاَثَةً ثُمَّ نَزَلَ فَصَلَّى ثُمَّ قَالَ هَكَذَا رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي إِذَا أَعْجَلَهُ السَّيْرُ‏.‏ وَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَعْجَلَهُ السَّيْرُ يُؤَخِّرُ الْمَغْرِبَ، فَيُصَلِّيهَا ثَلاَثًا ثُمَّ يُسَلِّمُ، ثُمَّ قَلَّمَا يَلْبَثُ حَتَّى يُقِيمَ الْعِشَاءَ فَيُصَلِّيَهَا رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ يُسَلِّمُ، وَلاَ يُسَبِّحُ بَعْدَ الْعِشَاءِ حَتَّى يَقُومَ مِنْ جَوْفِ اللَّيْلِ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ ni — safarda shoshilgan paytlarida — shom namozini xufton namozi bilan birga oʻqish uchun kechiktirgan holda koʻrdim». Solim rivoyat qildi: «Ibn Umar safarda shoshilgan har safar shunday qilar edi». Solim qoʻshdi: «Ibn Umar Muzdalifada shom va xufton namozlarini birga oʻqir edi». Solim dedi: «Ibn Umar shom namozini kechiktirdi — chunki oʻsha paytda u zavjasi Safiya bint Abu Ubaydning vafot xabarini eshitdi. Men unga: ‹Namoz (vaqti boʻldi)›, — dedim. U: ‹Yur›, — dedi. Men yana: ‹Namoz (vaqti boʻldi)›, — dedim. U: ‹Yur›, — dedi — to biz ikki yoki uch mil (yoʻl) bosguncha. Soʻng u (ulovdan) tushib, namoz oʻqidi va: ‹Men Paygʻambar ﷺ ni — safarda shoshilgan paytlarida — shu tarzda namoz oʻqiyotgan holda koʻrdim›, — dedi». Abdulloh (ibn Umar) qoʻshdi: «Paygʻambar ﷺ shoshilgan har safar, shom namozini kechiktirar va (shom namozining) uch rakatini oʻqib, salom berar, soʻng biroz kutgandan keyin, xufton namozi uchun iqomat aytilar va u zot ikki rakat oʻqib, salom berar edilar. U zot yarim kechagacha (tahajjud oʻqiguniga qadar) hech qanday nafl namoz oʻqimas edilar».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ни — сафарда шошилган пайтларида — шом намозини хуфтон намози билан бирга ўқиш учун кечиктирган ҳолда кўрдим». Солим ривоят қилди: «Ибн Умар сафарда шошилган ҳар сафар шундай қилар эди». Солим қўшди: «Ибн Умар Муздалифада шом ва хуфтон намозларини бирга ўқир эди». Солим деди: «Ибн Умар шом намозини кечиктирди — чунки ўша пайтда у завжаси Сафия бинт Абу Убайднинг вафот хабарини эшитди. Мен унга: ‹Намоз (вақти бўлди)›, — дедим. У: ‹Юр›, — деди. Мен яна: ‹Намоз (вақти бўлди)›, — дедим. У: ‹Юр›, — деди — то биз икки ёки уч мил (йўл) босгунча. Сўнг у (уловдан) тушиб, намоз ўқиди ва: ‹Мен Пайғамбар ﷺ ни — сафарда шошилган пайтларида — шу тарзда намоз ўқиётган ҳолда кўрдим›, — деди». Абдуллоҳ (ибн Умар) қўшди: «Пайғамбар ﷺ шошилган ҳар сафар, шом намозини кечиктирар ва (шом намозининг) уч ракатини ўқиб, салом берар, сўнг бироз кутгандан кейин, хуфтон намози учун иқомат айтилар ва у зот икки ракат ўқиб, салом берар эдилар. У зот ярим кечагача (таҳажжуд ўқигунига қадар) ҳеч қандай нафл намоз ўқимас эдилар».

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَامِرٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي عَلَى رَاحِلَتِهِ حَيْثُ تَوَجَّهَتْ بِهِ‏.‏

Abdulloh ibn Omir (otasidan) rivoyat qiladi, u dedi: Men Paygʻambar ﷺ ni ulovlari (rohilasi) qaysi tomonga yuzlansa (oʻsha tomonga) namoz oʻqiyotgan holda koʻrdim.Абдуллоҳ ибн Омир (отасидан) ривоят қилади, у деди: Мен Пайғамбар ﷺ ни уловлари (роҳиласи) қайси томонга юзланса (ўша томонга) намоз ўқиётган ҳолда кўрдим.

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، أَخْبَرَهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي التَّطَوُّعَ وَهْوَ رَاكِبٌ فِي غَيْرِ الْقِبْلَةِ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ mingan holda — Qibladan boshqa tomonga yuzlanib — nafl namozlar oʻqir edilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ минган ҳолда — Қибладан бошқа томонга юзланиб — нафл намозлар ўқир эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ حَمَّادٍ، قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، قَالَ وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ يُصَلِّي عَلَى رَاحِلَتِهِ وَيُوتِرُ عَلَيْهَا، وَيُخْبِرُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَفْعَلُهُ‏.‏

Nofiʼ (Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Ibn Umar (safarda) namozni va vitrni ulovida (rohilasida) oʻqir edi. U: «Paygʻambar ﷺ shunday qilar edilar», — dedi.Нофиъ (Ибн Умардан) ривоят қилади: Ибн Умар (сафарда) намозни ва витрни уловида (роҳиласида) ўқир эди. У: «Пайғамбар ﷺ шундай қилар эдилар», — деди.

حَدَّثَنَا مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُسْلِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ، قَالَ كَانَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ يُصَلِّي فِي السَّفَرِ عَلَى رَاحِلَتِهِ، أَيْنَمَا تَوَجَّهَتْ يُومِئُ‏.‏ وَذَكَرَ عَبْدُ اللَّهِ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَفْعَلُهُ‏.‏

Abdulloh ibn Dinor (Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Safarda Abdulloh ibn Umar ulovi qaysi tomonga yuzlansa (oʻsha tomonga) imo bilan namoz oʻqir edi. Abdulloh: «Paygʻambar ﷺ shunday qilar edilar», — dedi.Абдуллоҳ ибн Динор (Ибн Умардан) ривоят қилади: Сафарда Абдуллоҳ ибн Умар улови қайси томонга юзланса (ўша томонга) имо билан намоз ўқир эди. Абдуллоҳ: «Пайғамбар ﷺ шундай қилар эдилар», — деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ، أَنَّ عَامِرَ بْنَ رَبِيعَةَ، أَخْبَرَهُ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ عَلَى الرَّاحِلَةِ يُسَبِّحُ، يُومِئُ بِرَأْسِهِ قِبَلَ أَىِّ وَجْهٍ تَوَجَّهَ، وَلَمْ يَكُنْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصْنَعُ ذَلِكَ فِي الصَّلاَةِ الْمَكْتُوبَةِ‏.‏

Omir ibn Rabiʼa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ni ulovida — qaysi tomonga yuzlansa (oʻsha tomonga) boshlarini qimirlatib — nafl namozlar oʻqiyotgan holda koʻrdim; lekin Rasululloh ﷺ farz namozlarni (oʻqishda) hech qachon shunday qilmas edilar.Омир ибн Рабиъа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ ни уловида — қайси томонга юзланса (ўша томонга) бошларини қимирлатиб — нафл намозлар ўқиётган ҳолда кўрдим; лекин Расулуллоҳ ﷺ фарз намозларни (ўқишда) ҳеч қачон шундай қилмас эдилар.

وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ قَالَ سَالِمٌ كَانَ عَبْدُ اللَّهِ يُصَلِّي عَلَى دَابَّتِهِ مِنَ اللَّيْلِ وَهْوَ مُسَافِرٌ، مَا يُبَالِي حَيْثُ مَا كَانَ وَجْهُهُ‏.‏ قَالَ ابْنُ عُمَرَ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُسَبِّحُ عَلَى الرَّاحِلَةِ قِبَلَ أَىِّ وَجْهٍ تَوَجَّهَ، وَيُوتِرُ عَلَيْهَا، غَيْرَ أَنَّهُ لاَ يُصَلِّي عَلَيْهَا الْمَكْتُوبَةَ‏.‏

Solim (Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Kechasi Abdulloh ibn Umar safarda ulovining ustida namoz oʻqir va qaysi tomonga yuzlanganiga eʼtibor bermas edi. Ibn Umar: «Rasululloh ﷺ ulovining ustida — har qanday tomonga yuzlanib — nafl namoz oʻqir va unda vitrni ham oʻqir edilar; lekin unda farz namozni hech qachon oʻqimas edilar», — dedi.Солим (Ибн Умардан) ривоят қилади: Кечаси Абдуллоҳ ибн Умар сафарда уловининг устида намоз ўқир ва қайси томонга юзланганига эътибор бермас эди. Ибн Умар: «Расулуллоҳ ﷺ уловининг устида — ҳар қандай томонга юзланиб — нафл намоз ўқир ва унда витрни ҳам ўқир эдилар; лекин унда фарз намозни ҳеч қачон ўқимас эдилар», — деди.

حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ فَضَالَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ ثَوْبَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي عَلَى رَاحِلَتِهِ نَحْوَ الْمَشْرِقِ فَإِذَا أَرَادَ أَنْ يُصَلِّيَ الْمَكْتُوبَةَ نَزَلَ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ ulovida — sharqqa yuzlanib — (nafl) namoz oʻqir edilar; farz namozni oʻqimoqchi boʻlganlarida esa (ulovdan) tushib, Qiblaga yuzlanar edilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ уловида — шарққа юзланиб — (нафл) намоз ўқир эдилар; фарз намозни ўқимоқчи бўлганларида эса (уловдан) тушиб, Қиблага юзланар эдилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَبَّانُ، قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ سِيرِينَ، قَالَ اسْتَقْبَلْنَا أَنَسًا حِينَ قَدِمَ مِنَ الشَّأْمِ، فَلَقِينَاهُ بِعَيْنِ التَّمْرِ، فَرَأَيْتُهُ يُصَلِّي عَلَى حِمَارٍ وَوَجْهُهُ مِنْ ذَا الْجَانِبِ، يَعْنِي عَنْ يَسَارِ الْقِبْلَةِ‏.‏ فَقُلْتُ رَأَيْتُكَ تُصَلِّي لِغَيْرِ الْقِبْلَةِ‏.‏ فَقَالَ لَوْلاَ أَنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَعَلَهُ لَمْ أَفْعَلْهُ‏.‏ رَوَاهُ ابْنُ طَهْمَانَ عَنْ حَجَّاجٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

Anas ibn Siyrin (Anas ibn Molikdan) rivoyat qiladi: Biz Anas ibn Molikni — u Shomdan qaytganda — kutib olishga chiqdik va uni Aynut-tamr degan joyda uchratdik. Men uni eshakka mingan holda — yuzini bu tomonga, yaʼni Qiblaning chap tomoniga qaratib — namoz oʻqiyotgan holda koʻrdim. Men unga: «Men seni Qibladan boshqa tomonga (yuzlanib) namoz oʻqiyotgan holda koʻrdim», — dedim. U: «Agar Rasululloh ﷺ ni shunday qilayotgan holda koʻrmagan boʻlsam, men shunday qilmas edim», — dedi.Анас ибн Сийрин (Анас ибн Моликдан) ривоят қилади: Биз Анас ибн Моликни — у Шомдан қайтганда — кутиб олишга чиқдик ва уни Айнут-тамр деган жойда учратдик. Мен уни эшакка минган ҳолда — юзини бу томонга, яъни Қибланинг чап томонига қаратиб — намоз ўқиётган ҳолда кўрдим. Мен унга: «Мен сени Қибладан бошқа томонга (юзланиб) намоз ўқиётган ҳолда кўрдим», — дедим. У: «Агар Расулуллоҳ ﷺ ни шундай қилаётган ҳолда кўрмаган бўлсам, мен шундай қилмас эдим», — деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، أَنَّ حَفْصَ بْنَ عَاصِمٍ، حَدَّثَهُ قَالَ سَافَرَ ابْنُ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ فَقَالَ صَحِبْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ أَرَهُ يُسَبِّحُ فِي السَّفَرِ، وَقَالَ اللَّهُ جَلَّ ذِكْرُهُ ‏[quran sura="33" aya_start="21" aya_end="21"]{‏لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ‏}‏‏.‏

Hafs ibn Osim (Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Ibn Umar safarga chiqdi va: «Men Paygʻambar ﷺ ga hamroh boʻldim va u zot safarda nafl namoz oʻqimadilar; Alloh esa: ‹Albatta, Allohning Rasulida sizlar uchun goʻzal namuna bor› (Ahzob, 21) — deydi», — dedi.Ҳафс ибн Осим (Ибн Умардан) ривоят қилади: Ибн Умар сафарга чиқди ва: «Мен Пайғамбар ﷺ га ҳамроҳ бўлдим ва у зот сафарда нафл намоз ўқимадилар; Аллоҳ эса: ‹Албатта, Аллоҳнинг Расулида сизлар учун гўзал намуна бор› (Аҳзоб, 21) — дейди», — деди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عِيسَى بْنِ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي أَنَّهُ، سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ، يَقُولُ صَحِبْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكَانَ لاَ يَزِيدُ فِي السَّفَرِ عَلَى رَكْعَتَيْنِ، وَأَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ كَذَلِكَ ـ رضى الله عنهم‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ga hamroh boʻldim va u zot safarda ikki rakatdan ortiq (namoz) oʻqimadilar. Abu Bakr, Umar va Usmon ham shunday qilar edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ га ҳамроҳ бўлдим ва у зот сафарда икки ракатдан ортиқ (намоз) ўқимадилар. Абу Бакр, Умар ва Усмон ҳам шундай қилар эди.

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، قَالَ مَا أَنْبَأَ أَحَدٌ، أَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم صَلَّى الضُّحَى غَيْرُ أُمِّ هَانِئٍ ذَكَرَتْ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ فَتْحِ مَكَّةَ اغْتَسَلَ فِي بَيْتِهَا، فَصَلَّى ثَمَانِ رَكَعَاتٍ، فَمَا رَأَيْتُهُ صَلَّى صَلاَةً أَخَفَّ مِنْهَا، غَيْرَ أَنَّهُ يُتِمُّ الرُّكُوعَ وَالسُّجُودَ‏.‏

Ibn Abu Laylo (Ummu Honidan) rivoyat qiladi: Faqat Ummu Honi bizga — u Paygʻambar ﷺ ni Zuho (choshgoh) namozini oʻqiyotgan holda koʻrganini — aytdi. U: «Makka fathi kuni Paygʻambar ﷺ mening uyimda gusl qildilar va sakkiz rakat (namoz) oʻqidilar. Men u zotni bunday yengil namoz oʻqiyotgan holda hech koʻrmagan edim, lekin u zot sajda va rukuʼni mukammal bajardilar», — dedi.Ибн Абу Лайло (Умму Ҳонидан) ривоят қилади: Фақат Умму Ҳони бизга — у Пайғамбар ﷺ ни Зуҳо (чошгоҳ) намозини ўқиётган ҳолда кўрганини — айтди. У: «Макка фатҳи куни Пайғамбар ﷺ менинг уйимда гусл қилдилар ва саккиз ракат (намоз) ўқидилар. Мен у зотни бундай енгил намоз ўқиётган ҳолда ҳеч кўрмаган эдим, лекин у зот сажда ва рукуъни мукаммал бажардилар», — деди.

وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَامِرٍ، أَنَّ أَبَاهُ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، رَأَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم صَلَّى السُّبْحَةَ بِاللَّيْلِ فِي السَّفَرِ عَلَى ظَهْرِ رَاحِلَتِهِ حَيْثُ تَوَجَّهَتْ بِهِ‏.‏

Abdulloh ibn Omir (otasidan) rivoyat qilinadiki, otasi unga — u Paygʻambar ﷺ ni safarda kechasi ulovining ustida, u (ulov) qaysi tomonga yuzlansa (oʻsha tomonga yuzlanib), nafl namoz oʻqiyotgan holda koʻrganini — aytdi.Абдуллоҳ ибн Омир (отасидан) ривоят қилинадики, отаси унга — у Пайғамбар ﷺ ни сафарда кечаси уловининг устида, у (улов) қайси томонга юзланса (ўша томонга юзланиб), нафл намоз ўқиётган ҳолда кўрганини — айтди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُسَبِّحُ عَلَى ظَهْرِ رَاحِلَتِهِ حَيْثُ كَانَ وَجْهُهُ، يُومِئُ بِرَأْسِهِ، وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ يَفْعَلُهُ‏.‏

Solim ibn Abdulloh (Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Ibn Umar: «Rasululloh ﷺ ulovining ustida — har qanday tomonga yuzlanib, imo bilan — nafl namoz oʻqir edilar», — dedi. Ibn Umar ham shunday qilar edi.Солим ибн Абдуллоҳ (Ибн Умардан) ривоят қилади: Ибн Умар: «Расулуллоҳ ﷺ уловининг устида — ҳар қандай томонга юзланиб, имо билан — нафл намоз ўқир эдилар», — деди. Ибн Умар ҳам шундай қилар эди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ سَمِعْتُ الزُّهْرِيَّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَجْمَعُ بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ إِذَا جَدَّ بِهِ السَّيْرُ‏.‏

Solimning otasi (Ibn Umar) (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ safarda shoshilgan har safar, shom va xufton namozlarini birga oʻqir edilar.Солимнинг отаси (Ибн Умар) (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ сафарда шошилган ҳар сафар, шом ва хуфтон намозларини бирга ўқир эдилар.

وَقَالَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ عَنِ الْحُسَيْنِ الْمُعَلِّمِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَجْمَعُ بَيْنَ صَلاَةِ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ إِذَا كَانَ عَلَى ظَهْرِ سَيْرٍ، وَيَجْمَعُ بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ safarlarda peshin va asr namozlarini birga oʻqir, shuningdek shom va xufton namozlarini ham birga oʻqir edilar. Anas ibn Molik rivoyat qiladi: Paygʻambar ﷺ safarlarda shom va xufton namozlarini birga oʻqir edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сафарларда пешин ва аср намозларини бирга ўқир, шунингдек шом ва хуфтон намозларини ҳам бирга ўқир эдилар. Анас ибн Молик ривоят қилади: Пайғамбар ﷺ сафарларда шом ва хуфтон намозларини бирга ўқир эдилар.

وَعَنْ حُسَيْنٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ حَفْصِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَجْمَعُ بَيْنَ صَلاَةِ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ فِي السَّفَرِ‏.‏ وَتَابَعَهُ عَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ وَحَرْبٌ عَنْ يَحْيَى عَنْ حَفْصٍ عَنْ أَنَسٍ جَمَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ safarlarda mana bu ikki namozni — yaʼni shom va xuftonni — birga oʻqir edilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сафарларда мана бу икки намозни — яъни шом ва хуфтонни — бирга ўқир эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَعْجَلَهُ السَّيْرُ فِي السَّفَرِ يُؤَخِّرُ صَلاَةَ الْمَغْرِبِ، حَتَّى يَجْمَعَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ الْعِشَاءِ‏.‏ قَالَ سَالِمٌ وَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ يَفْعَلُهُ إِذَا أَعْجَلَهُ السَّيْرُ، وَيُقِيمُ الْمَغْرِبَ فَيُصَلِّيهَا ثَلاَثًا، ثُمَّ يُسَلِّمُ، ثُمَّ قَلَّمَا يَلْبَثُ حَتَّى يُقِيمَ الْعِشَاءَ، فَيُصَلِّيهَا رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ يُسَلِّمُ وَلاَ يُسَبِّحُ بَيْنَهَا بِرَكْعَةٍ، وَلاَ بَعْدَ الْعِشَاءِ بِسَجْدَةٍ حَتَّى يَقُومَ مِنْ جَوْفِ اللَّيْلِ‏.‏

Zuhriy (Solim, Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Solim menga aytdi: «Abdulloh ibn Umar: ‹Men Rasululloh ﷺ ni — safarda shoshilgan paytlarida — shom namozini xufton namozi bilan birga oʻqish uchun kechiktirgan holda koʻrdim›, — dedi». Solim dedi: «Abdulloh ibn Umar safarda shoshilgan har safar shunday qilar edi. Shom namozi uchun iqomat aytgandan keyin u uch rakat oʻqib, salom berar edi. Biroz kutgandan keyin, xufton namozi uchun iqomat aytib, ikki rakat oʻqib, salom berar edi. U ikki namoz orasida yoki xufton namozidan keyin — to yarim kechada (tahajjud uchun) turguncha — hech qanday nafl namoz oʻqimas edi».Зуҳрий (Солим, Ибн Умардан) ривоят қилади: Солим менга айтди: «Абдуллоҳ ибн Умар: ‹Мен Расулуллоҳ ﷺ ни — сафарда шошилган пайтларида — шом намозини хуфтон намози билан бирга ўқиш учун кечиктирган ҳолда кўрдим›, — деди». Солим деди: «Абдуллоҳ ибн Умар сафарда шошилган ҳар сафар шундай қилар эди. Шом намози учун иқомат айтгандан кейин у уч ракат ўқиб, салом берар эди. Бироз кутгандан кейин, хуфтон намози учун иқомат айтиб, икки ракат ўқиб, салом берар эди. У икки намоз орасида ёки хуфтон намозидан кейин — то ярим кечада (таҳажжуд учун) тургунча — ҳеч қандай нафл намоз ўқимас эди».

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، حَدَّثَنَا حَرْبٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنِي حَفْصُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسٍ، أَنَّ أَنَسًا ـ رضى الله عنه ـ حَدَّثَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَجْمَعُ بَيْنَ هَاتَيْنِ الصَّلاَتَيْنِ فِي السَّفَرِ‏.‏ يَعْنِي الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ peshindan oldin safarga chiqgan har safar, peshin namozini asr (vaqti)gacha kechiktirar va soʻng ularni birga oʻqir edilar; agar (peshinda) quyosh ogʻsa, peshin namozini oʻqib, soʻng (safarga) minar edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ пешиндан олдин сафарга чиқган ҳар сафар, пешин намозини аср (вақти)гача кечиктирар ва сўнг уларни бирга ўқир эдилар; агар (пешинда) қуёш оғса, пешин намозини ўқиб, сўнг (сафарга) минар эдилар.

حَدَّثَنَا حَسَّانُ الْوَاسِطِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُفَضَّلُ بْنُ فَضَالَةَ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا ارْتَحَلَ قَبْلَ أَنْ تَزِيغَ الشَّمْسُ أَخَّرَ الظُّهْرَ إِلَى وَقْتِ الْعَصْرِ، ثُمَّ يَجْمَعُ بَيْنَهُمَا، وَإِذَا زَاغَتْ صَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ رَكِبَ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ peshindan oldin safarga chiqgan har safar, peshin namozini asr namozi (vaqti)gacha kechiktirar va soʻng (ulovdan) tushib, ularni birga oʻqir edilar; (safarga) chiqishdan oldin quyosh ogʻsa esa, peshin namozini oʻqib, soʻng (safarga) minar edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ пешиндан олдин сафарга чиқган ҳар сафар, пешин намозини аср намози (вақти)гача кечиктирар ва сўнг (уловдан) тушиб, уларни бирга ўқир эдилар; (сафарга) чиқишдан олдин қуёш оғса эса, пешин намозини ўқиб, сўнг (сафарга) минар эдилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُفَضَّلُ بْنُ فَضَالَةَ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا ارْتَحَلَ قَبْلَ أَنْ تَزِيغَ الشَّمْسُ أَخَّرَ الظُّهْرَ إِلَى وَقْتِ الْعَصْرِ، ثُمَّ نَزَلَ فَجَمَعَ بَيْنَهُمَا، فَإِنْ زَاغَتِ الشَّمْسُ قَبْلَ أَنْ يَرْتَحِلَ صَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ رَكِبَ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ peshindan oldin safarga chiqgan har safar, peshin namozini asr namozi (vaqti)gacha kechiktirar va soʻng (ulovdan) tushib, ularni birga oʻqir edilar; (safarga) chiqishdan oldin quyosh ogʻsa esa, peshin namozini oʻqib, soʻng (safarga) minar edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ пешиндан олдин сафарга чиқган ҳар сафар, пешин намозини аср намози (вақти)гача кечиктирар ва сўнг (уловдан) тушиб, уларни бирга ўқир эдилар; (сафарга) чиқишдан олдин қуёш оғса эса, пешин намозини ўқиб, сўнг (сафарга) минар эдилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّهَا قَالَتْ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَيْتِهِ وَهْوَ شَاكٍ، فَصَلَّى جَالِسًا وَصَلَّى وَرَاءَهُ قَوْمٌ قِيَامًا، فَأَشَارَ إِلَيْهِمْ أَنِ اجْلِسُوا، فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ ‏"‏ إِنَّمَا جُعِلَ الإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ، فَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا، وَإِذَا رَفَعَ فَارْفَعُوا ‏"‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kasalliklari paytida uyida oʻtirgan holda namoz oʻqidilar va odamlar u zot orqasida tik turgan holda namoz oʻqidi; u zot ularga oʻtirishga imo qildilar. Namozni tugatgach, u zot: «Imomga ergashiladi; bas, u rukuʼ qilsa, rukuʼ qilinglar; u boshini koʻtarsa, sizlar ham shunday qilinglar», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ касалликлари пайтида уйида ўтирган ҳолда намоз ўқидилар ва одамлар у зот орқасида тик турган ҳолда намоз ўқиди; у зот уларга ўтиришга имо қилдилар. Намозни тугатгач, у зот: «Имомга эргашилади; бас, у рукуъ қилса, рукуъ қилинглар; у бошини кўтарса, сизлар ҳам шундай қилинглар», — дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَقَطَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ فَرَسٍ فَخُدِشَ ـ أَوْ فَجُحِشَ ـ شِقُّهُ الأَيْمَنُ، فَدَخَلْنَا عَلَيْهِ نَعُودُهُ، فَحَضَرَتِ الصَّلاَةُ فَصَلَّى قَاعِدًا فَصَلَّيْنَا قُعُودًا وَقَالَ ‏"‏ إِنَّمَا جُعِلَ الإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ، فَإِذَا كَبَّرَ فَكَبِّرُوا وَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا، وَإِذَا رَفَعَ فَارْفَعُوا، وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ‏.‏ فَقُولُوا رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ ‏"‏‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ otdan yiqildilar va oʻng tomonlari yo shikastlandi yoki tirnaldi; bas, biz u zotning ahvolini soʻrashga bordik. Namoz vaqti kirdi va u zot oʻtirgan holda namoz oʻqidilar, biz esa tik turgan holda oʻqidik. U zot: «Imomga ergashiladi; bas, u takbir aytsa, sizlar ham takbir aytinglar; u rukuʼ qilsa, sizlar ham rukuʼ qilinglar; u boshini koʻtarsa, sizlar ham shunday qilinglar; u: Samiʼalloohu liman hamidah, — desa, sizlar: Robbana va lakal-hamd, — denglar», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ отдан йиқилдилар ва ўнг томонлари ё шикастланди ёки тирналди; бас, биз у зотнинг аҳволини сўрашга бордик. Намоз вақти кирди ва у зот ўтирган ҳолда намоз ўқидилар, биз эса тик турган ҳолда ўқидик. У зот: «Имомга эргашилади; бас, у такбир айца, сизлар ҳам такбир айтинглар; у рукуъ қилса, сизлар ҳам рукуъ қилинглар; у бошини кўтарса, сизлар ҳам шундай қилинглар; у: Самиъаллооҳу лиман ҳамидаҳ, — деса, сизлар: Роббана ва лакал-ҳамд, — денглар», — дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، أَخْبَرَنَا حُسَيْنٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ سَأَلَ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي قَالَ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ قَالَ حَدَّثَنِي عِمْرَانُ بْنُ حُصَيْنٍ ـ وَكَانَ مَبْسُورًا ـ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ صَلاَةِ الرَّجُلِ قَاعِدًا فَقَالَ ‏"‏ إِنْ صَلَّى قَائِمًا فَهْوَ أَفْضَلُ، وَمَنْ صَلَّى قَاعِدًا فَلَهُ نِصْفُ أَجْرِ الْقَائِمِ، وَمَنْ صَلَّى نَائِمًا فَلَهُ نِصْفُ أَجْرِ الْقَاعِدِ ‏"‏‏.‏

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi — u bavosir (gemorroy) kasalligiga giriftor edi: Men Rasululloh ﷺ dan kishining oʻtirgan holda namoz oʻqishi haqida soʻradim. U zot: «Agar (kishi) tik turgan holda namoz oʻqisa, (bu) yaxshiroq; oʻtirgan holda namoz oʻqigan kishi tik turib oʻqigan (kishi)ning savobining yarmiga (erishadi); yonboshlab namoz oʻqigan kishi esa oʻtirib oʻqigan (kishi)ning savobining yarmiga (erishadi)», — dedilar.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади — у бавосир (геморрой) касаллигига гирифтор эди: Мен Расулуллоҳ ﷺ дан кишининг ўтирган ҳолда намоз ўқиши ҳақида сўрадим. У зот: «Агар (киши) тик турган ҳолда намоз ўқиса, (бу) яхшироқ; ўтирган ҳолда намоз ўқиган киши тик туриб ўқиган (киши)нинг савобининг ярмига (эришади); ёнбошлаб намоз ўқиган киши эса ўтириб ўқиган (киши)нинг савобининг ярмига (эришади)», — дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، أَنَّ عِمْرَانَ بْنَ حُصَيْنٍ ـ وَكَانَ رَجُلاً مَبْسُورًا ـ وَقَالَ أَبُو مَعْمَرٍ مَرَّةً عَنْ عِمْرَانَ، قَالَ سَأَلْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنْ صَلاَةِ الرَّجُلِ وَهْوَ قَاعِدٌ فَقَالَ ‏"‏ مَنْ صَلَّى قَائِمًا فَهْوَ أَفْضَلُ، وَمَنْ صَلَّى قَاعِدًا فَلَهُ نِصْفُ أَجْرِ الْقَائِمِ، وَمَنْ صَلَّى نَائِمًا فَلَهُ نِصْفُ أَجْرِ الْقَاعِدِ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ نَائِمًا عِنْدِي مُضْطَجِعًا هَا هُنَا‏.‏

Abdulloh ibn Burayda (Imron ibn Husayndan) rivoyat qiladi: Imron ibn Husayn bavosir (kasalligiga giriftor) edi. Bir kuni Abu Maʼmar Imron ibn Husayndan (rivoyat qilib) aytdi: «Men Paygʻambar ﷺ dan kishining oʻtirgan holda namoz oʻqishi haqida soʻradim. U zot: ‹Kishi uchun tik turib namoz oʻqish yaxshiroq; oʻtirib namoz oʻqigan kishi tik turib oʻqigan (kishi)ning savobining yarmiga (erishadi); yonboshlab namoz oʻqigan kishi esa oʻtirib oʻqigan (kishi)ning savobining yarmiga (erishadi)›, — dedilar».Абдуллоҳ ибн Бурайда (Имрон ибн Ҳусайндан) ривоят қилади: Имрон ибн Ҳусайн бавосир (касаллигига гирифтор) эди. Бир куни Абу Маъмар Имрон ибн Ҳусайндан (ривоят қилиб) айтди: «Мен Пайғамбар ﷺ дан кишининг ўтирган ҳолда намоз ўқиши ҳақида сўрадим. У зот: ‹Киши учун тик туриб намоз ўқиш яхшироқ; ўтириб намоз ўқиган киши тик туриб ўқиган (киши)нинг савобининг ярмига (эришади); ёнбошлаб намоз ўқиган киши эса ўтириб ўқиган (киши)нинг савобининг ярмига (эришади)›, — дедилар».

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ طَهْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي الْحُسَيْنُ الْمُكْتِبُ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَتْ بِي بَوَاسِيرُ فَسَأَلْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنِ الصَّلاَةِ فَقَالَ ‏"‏ صَلِّ قَائِمًا، فَإِنْ لَمْ تَسْتَطِعْ فَقَاعِدًا، فَإِنْ لَمْ تَسْتَطِعْ فَعَلَى جَنْبٍ ‏"‏‏.‏

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi — u bavosir (kasalligiga giriftor) edi: Men Paygʻambar ﷺ dan namoz haqida soʻradim. U zot: «Tik turib namoz oʻqi; agar (buni) qila olmasang, oʻtirib oʻqi; agar uni ham qila olmasang, yonboshlab oʻqi», — dedilar.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади — у бавосир (касаллигига гирифтор) эди: Мен Пайғамбар ﷺ дан намоз ҳақида сўрадим. У зот: «Тик туриб намоз ўқи; агар (буни) қила олмасанг, ўтириб ўқи; агар уни ҳам қила олмасанг, ёнбошлаб ўқи», — дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُ أَنَّهَا لَمْ تَرَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي صَلاَةَ اللَّيْلِ قَاعِدًا قَطُّ حَتَّى أَسَنَّ، فَكَانَ يَقْرَأُ قَاعِدًا حَتَّى إِذَا أَرَادَ أَنْ يَرْكَعَ قَامَ، فَقَرَأَ نَحْوًا مِنْ ثَلاَثِينَ آيَةً أَوْ أَرْبَعِينَ آيَةً، ثُمَّ رَكَعَ‏.‏

Oisha (moʻminlarning onasi) (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ni tungi namozni oʻtirgan holda oʻqiyotgan holda — faqat keksaygan (paytlari) mustasno — hech koʻrmagan edim; oʻsha paytda u zot oʻtirgan holda oʻqir va rukuʼ qilmoqchi boʻlganlarida, turib, oʻttiz yoki qirq oyat oʻqir (tik turib), soʻng rukuʼ qilar edilar.Оиша (мўминларнинг онаси) (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ ни тунги намозни ўтирган ҳолда ўқиётган ҳолда — фақат кексайган (пайтлари) мустасно — ҳеч кўрмаган эдим; ўша пайтда у зот ўтирган ҳолда ўқир ва рукуъ қилмоқчи бўлганларида, туриб, ўттиз ёки қирқ оят ўқир (тик туриб), сўнг рукуъ қилар эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، وَأَبِي النَّضْرِ، مَوْلَى عُمَرَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي جَالِسًا فَيَقْرَأُ وَهْوَ جَالِسٌ، فَإِذَا بَقِيَ مِنْ قِرَاءَتِهِ نَحْوٌ مِنْ ثَلاَثِينَ أَوْ أَرْبَعِينَ آيَةً قَامَ فَقَرَأَهَا وَهْوَ قَائِمٌ، ثُمَّ يَرْكَعُ ثُمَّ يَسْجُدُ، يَفْعَلُ فِي الرَّكْعَةِ الثَّانِيَةِ مِثْلَ ذَلِكَ، فَإِذَا قَضَى صَلاَتَهُ نَظَرَ، فَإِنْ كُنْتُ يَقْظَى تَحَدَّثَ مَعِي، وَإِنْ كُنْتُ نَائِمَةً اضْطَجَعَ‏.‏

Oisha (moʻminlarning onasi) (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ (soʻnggi kunlarida) oʻtirgan holda namoz oʻqir edilar. U zot oʻtirgan holda qiroat qilar, qiroatdan oʻttiz yoki qirq oyat qolganda, turib, ularni tik turgan holda oʻqir, soʻng rukuʼ va sajda qilar edilar. Ikkinchi rakatda ham shunday qilar edilar. Namozni tugatgach, u zot menga qarar edilar; agar men uygʻoq boʻlsam, men bilan gaplashar, agar uxlab yotgan boʻlsam, yotar edilar.Оиша (мўминларнинг онаси) (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ (сўнгги кунларида) ўтирган ҳолда намоз ўқир эдилар. У зот ўтирган ҳолда қироат қилар, қироатдан ўттиз ёки қирқ оят қолганда, туриб, уларни тик турган ҳолда ўқир, сўнг рукуъ ва сажда қилар эдилар. Иккинчи ракатда ҳам шундай қилар эдилар. Намозни тугатгач, у зот менга қарар эдилар; агар мен уйғоқ бўлсам, мен билан гаплашар, агар ухлаб ётган бўлсам, ётар эдилар.