حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ أَبِي مُسْلِمٍ، عَنْ طَاوُسٍ، سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا قَامَ مِنَ اللَّيْلِ يَتَهَجَّدُ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ قَيِّمُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ وَلَكَ الْحَمْدُ، لَكَ مُلْكُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ، وَلَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ نُورُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ، وَلَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ الْحَقُّ، وَوَعْدُكَ الْحَقُّ، وَلِقَاؤُكَ حَقٌّ، وَقَوْلُكَ حَقٌّ، وَالْجَنَّةُ حَقٌّ، وَالنَّارُ حَقٌّ، وَالنَّبِيُّونَ حَقٌّ، وَمُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم حَقٌّ، وَالسَّاعَةُ حَقٌّ، اللَّهُمَّ لَكَ أَسْلَمْتُ، وَبِكَ آمَنْتُ وَعَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ، وَإِلَيْكَ أَنَبْتُ، وَبِكَ خَاصَمْتُ، وَإِلَيْكَ حَاكَمْتُ، فَاغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ وَمَا أَخَّرْتُ، وَمَا أَسْرَرْتُ وَمَا أَعْلَنْتُ، أَنْتَ الْمُقَدِّمُ وَأَنْتَ الْمُؤَخِّرُ، لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ ـ أَوْ لاَ إِلَهَ غَيْرُكَ ـ ‏"‏‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ وَزَادَ عَبْدُ الْكَرِيمِ أَبُو أُمَيَّةَ ‏"‏ وَلاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ ‏"‏‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ قَالَ سُلَيْمَانُ بْنُ أَبِي مُسْلِمٍ سَمِعَهُ مِنْ طَاوُسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ kechasi tahajjud namozi uchun turganlarida: «Allohumma lakal-hamd. Anta qoyyimus-samavaati val-arz va man fiyhinna. Va lakal-hamd, laka mulkus-samavaati val-arz va man fiyhinna. Va lakal-hamd, anta nuurus-samavaati val-arz. Va lakal-hamd, antal-haqq, va vaʼdukal-haqq, va liqoouka haqq, va qovluka haqq, val-jannatu haqq, van-naaru haqq, van-nabiyyuuna haqq. Va Muhammadun (sallallohu alayhi va sallam) haqq, vas-saaʼatu haqq. Allohumma laka aslamtu, va bika aamantu, va alayka tavakkaltu, va ilayka anabtu, va bika xoosamtu, va ilayka haakamtu, fagʻfir lii maa qoddamtu va maa axxortu, va maa asrortu va maa aʼlantu. Antal-muqoddim va antal-muaxxir, laa ilaaha illaa anta (yoki: laa ilaaha gʻayruka). (Allohim, barcha hamd Senga xosdir; Sen — osmonlar va yer hamda ulardagi (barcha) narsani tutib turuvchisan. Barcha hamd Senga xosdir; osmonlar va yer hamda ulardagi (barcha) narsaning mulki Senga xosdir. Barcha hamd Senga xosdir; Sen — osmonlar va yerning nurisan. Barcha hamd Senga xosdir; Sen — osmonlar va yerning podshohisan. Barcha hamd Senga xosdir; Sen — Haqsan, vaʼdang — haq, Senga roʻbaroʻ kelish — haq, soʻzing — haq, jannat — haq, doʻzax — haq va paygʻambarlar — haq. Muhammad ﷺ — haq va Soat (Qiyomat) — haq. Allohim, Senga taslim boʻldim, Senga iymon keltirdim, Senga tavakkal qildim, Senga (tavba bilan) qaytdim, Sen (yordaming) bilan (kofirlar bilan) bahslashdim, Seni hakam qildim. Bas, mening avval qilgan va keyin qiladigan, yashirin va oshkora (gunoh)larimni magʻfirat qil. Sen — (baʼzilarni) oldinga oʻtkazuvchi va Sen — (baʼzilarni) orqaga suruvchisan; Sendan boshqa haq maʼbud yoʻq)», — der edilar. Sufyon: «Abdulkarim Abu Umayya yuqoridagiga: ‹Va laa havla va laa quvvata illaa billaah (Allohdan boshqa (gunohlardan saqlovchi) kuch va (toatga) quvvat yoʻq)›, — deganini qoʻshdi», — dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ кечаси таҳажжуд намози учун турганларида: «Аллоҳумма лакал-ҳамд. Анта қоййимус-самаваати вал-арз ва ман фийҳинна. Ва лакал-ҳамд, лака мулкус-самаваати вал-арз ва ман фийҳинна. Ва лакал-ҳамд, анта нуурус-самаваати вал-арз. Ва лакал-ҳамд, антал-ҳаққ, ва ваъдукал-ҳаққ, ва лиқооука ҳаққ, ва қовлука ҳаққ, вал-жаннату ҳаққ, ван-наару ҳаққ, ван-набийюуна ҳаққ. Ва Муҳаммадун (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) ҳаққ, вас-сааъату ҳаққ. Аллоҳумма лака асламту, ва бика ааманту, ва алайка таваккалту, ва илайка анабту, ва бика хоосамту, ва илайка ҳаакамту, фағфир лии маа қоддамту ва маа аххорту, ва маа асрорту ва маа аъланту. Антал-муқоддим ва антал-муаххир, лаа илааҳа иллаа анта (ёки: лаа илааҳа ғайрука). (Аллоҳим, барча ҳамд Сенга хосдир; Сен — осмонлар ва ер ҳамда улардаги (барча) нарсани тутиб турувчисан. Барча ҳамд Сенга хосдир; осмонлар ва ер ҳамда улардаги (барча) нарсанинг мулки Сенга хосдир. Барча ҳамд Сенга хосдир; Сен — осмонлар ва ернинг нурисан. Барча ҳамд Сенга хосдир; Сен — осмонлар ва ернинг подшоҳисан. Барча ҳамд Сенга хосдир; Сен — Ҳақсан, ваъданг — ҳақ, Сенга рўбарў келиш — ҳақ, сўзинг — ҳақ, жаннат — ҳақ, дўзах — ҳақ ва пайғамбарлар — ҳақ. Муҳаммад ﷺ — ҳақ ва Соат (Қиёмат) — ҳақ. Аллоҳим, Сенга таслим бўлдим, Сенга иймон келтирдим, Сенга таваккал қилдим, Сенга (тавба билан) қайтдим, Сен (ёрдаминг) билан (кофирлар билан) баҳслашдим, Сени ҳакам қилдим. Бас, менинг аввал қилган ва кейин қиладиган, яширин ва ошкора (гуноҳ)ларимни мағфират қил. Сен — (баъзиларни) олдинга ўтказувчи ва Сен — (баъзиларни) орқага сурувчисан; Сендан бошқа ҳақ маъбуд йўқ)», — дер эдилар. Суфён: «Абдулкарим Абу Умайя юқоридагига: ‹Ва лаа ҳавла ва лаа қуввата иллаа биллааҳ (Аллоҳдан бошқа (гуноҳлардан сақловчи) куч ва (тоатга) қувват йўқ)›, — деганини қўшди», — деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ،‏.‏ وَحَدَّثَنِي مَحْمُودٌ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ الرَّجُلُ فِي حَيَاةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِذَا رَأَى رُؤْيَا قَصَّهَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَتَمَنَّيْتُ أَنْ أَرَى رُؤْيَا فَأَقُصَّهَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكُنْتُ غُلاَمًا شَابًّا، وَكُنْتُ أَنَامُ فِي الْمَسْجِدِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرَأَيْتُ فِي النَّوْمِ كَأَنَّ مَلَكَيْنِ أَخَذَانِي فَذَهَبَا بِي إِلَى النَّارِ فَإِذَا هِيَ مَطْوِيَّةٌ كَطَىِّ الْبِئْرِ، وَإِذَا لَهَا قَرْنَانِ، وَإِذَا فِيهَا أُنَاسٌ قَدْ عَرَفْتُهُمْ فَجَعَلْتُ أَقُولُ أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ النَّارِ ـ قَالَ ـ فَلَقِيَنَا مَلَكٌ آخَرُ فَقَالَ لِي لَمْ تُرَعْ‏.‏ فَقَصَصْتُهَا عَلَى حَفْصَةَ فَقَصَّتْهَا حَفْصَةُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ نِعْمَ الرَّجُلُ عَبْدُ اللَّهِ، لَوْ كَانَ يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ ‏"‏‏.‏ فَكَانَ بَعْدُ لاَ يَنَامُ مِنَ اللَّيْلِ إِلاَّ قَلِيلاً‏.‏

Solimning otasi (Abdulloh ibn Umar) (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ hayotlik paytlarida kim tush koʻrsa, uni Rasululloh ﷺ ga aytib berar edi. Men ham bir tush koʻrib, uni Rasululloh ﷺ ga aytib berishni orzu qilar edim. Men oʻsmir yigit edim va Paygʻambar ﷺ hayotlik paytlarida masjidda uxlar edim. Men tushimda ikki farishta meni ushlab, oʻti — quduqdek — atrofiga qurilgan doʻzaxga olib borganini koʻrdim; unda ikki ustun bor edi va undagi odamlarni men tanir edim. Men: ‹Doʻzaxdan Allohga panoh tilayman›, — deya boshladim. Soʻng men boshqa bir farishta bilan uchrashdim; u menga qoʻrqmaslikni aytdi. Men tushni Hafsaga aytib berdim, u esa uni Rasululloh ﷺ ga aytib berdi. Paygʻambar ﷺ: «Abdulloh — yaxshi kishi. Koshki, u tahajjud (namozi) oʻqisa edi», — dedilar. Shundan keyin Abdulloh (yaʼni Solimning otasi) kechasi ozgina uxlaydigan boʻldi.Солимнинг отаси (Абдуллоҳ ибн Умар) (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ ҳаётлик пайтларида ким туш кўрса, уни Расулуллоҳ ﷺ га айтиб берар эди. Мен ҳам бир туш кўриб, уни Расулуллоҳ ﷺ га айтиб беришни орзу қилар эдим. Мен ўсмир йигит эдим ва Пайғамбар ﷺ ҳаётлик пайтларида масжидда ухлар эдим. Мен тушимда икки фаришта мени ушлаб, ўти — қудуқдек — атрофига қурилган дўзахга олиб борганини кўрдим; унда икки устун бор эди ва ундаги одамларни мен танир эдим. Мен: ‹Дўзахдан Аллоҳга паноҳ тилайман›, — дея бошладим. Сўнг мен бошқа бир фаришта билан учрашдим; у менга қўрқмасликни айтди. Мен тушни Ҳафсага айтиб бердим, у эса уни Расулуллоҳ ﷺ га айтиб берди. Пайғамбар ﷺ: «Абдуллоҳ — яхши киши. Кошки, у таҳажжуд (намози) ўқиса эди», — дедилар. Шундан кейин Абдуллоҳ (яъни Солимнинг отаси) кечаси озгина ухлайдиган бўлди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَخْبَرَتْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً، كَانَتْ تِلْكَ صَلاَتَهُ، يَسْجُدُ السَّجْدَةَ مِنْ ذَلِكَ قَدْرَ مَا يَقْرَأُ أَحَدُكُمْ خَمْسِينَ آيَةً قَبْلَ أَنْ يَرْفَعَ رَأْسَهُ، وَيَرْكَعُ رَكْعَتَيْنِ قَبْلَ صَلاَةِ الْفَجْرِ، ثُمَّ يَضْطَجِعُ عَلَى شِقِّهِ الأَيْمَنِ حَتَّى يَأْتِيَهُ الْمُنَادِي لِلصَّلاَةِ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻn bir rakat oʻqir edilar — bu u zotning (tungi) namozi edi. U zot sajdani shunchalik choʻzar ediki, boshlarini koʻtarmasdan oldin kishi (Qurʼondan) ellik oyat oʻqib ulgurar edi. U zot bomdod namozidan oldin ikki rakat (sunnat) oʻqir, soʻng — azon aytuvchi kelib, u zotga namoz haqida xabar berganigacha — oʻng yonlari bilan yotar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўн бир ракат ўқир эдилар — бу у зотнинг (тунги) намози эди. У зот саждани шунчалик чўзар эдики, бошларини кўтармасдан олдин киши (Қуръондан) эллик оят ўқиб улгурар эди. У зот бомдод намозидан олдин икки ракат (суннат) ўқир, сўнг — азон айтувчи келиб, у зотга намоз ҳақида хабар берганигача — ўнг ёнлари билан ётар эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَسْوَدِ، قَالَ سَمِعْتُ جُنْدَبًا، يَقُولُ اشْتَكَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ يَقُمْ لَيْلَةً أَوْ لَيْلَتَيْنِ‏.‏

Jundab (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ kasal boʻldilar va bir yoki ikki kecha (tahajjud namozi uchun) turmadilar.Жундаб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ касал бўлдилар ва бир ёки икки кеча (таҳажжуд намози учун) турмадилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ جُنْدَبِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ احْتَبَسَ جِبْرِيلُ صلى الله عليه وسلم عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتِ امْرَأَةٌ مِنْ قُرَيْشٍ أَبْطَأَ عَلَيْهِ شَيْطَانُهُ‏.‏ فَنَزَلَتْ ‏[quran sura="93" aya_start="1" aya_end="3"]{‏وَالضُّحَى * وَاللَّيْلِ إِذَا سَجَى * مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَى‏}‏

Jundab ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Jabroil Paygʻambar ﷺ ga (bir muddat) kelmadi; bas, Quraysh ayollaridan biri: «Uning shaytoni uni tark etdi», — dedi. Shunda (mana bu) vahiy nozil boʻldi: «(Ey Muhammad,) choshgoh haqqi va sukunatga choʻkkan kecha haqqi! Robbing seni tashlab qoʻymadi va (senga) gʻazab qilmadi» (Zuho, 1-3).Жундаб ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Жаброил Пайғамбар ﷺ га (бир муддат) келмади; бас, Қурайш аёлларидан бири: «Унинг шайтони уни тарк этди», — деди. Шунда (мана бу) ваҳий нозил бўлди: «(Эй Муҳаммад,) чошгоҳ ҳаққи ва сукунатга чўккан кеча ҳаққи! Роббинг сени ташлаб қўймади ва (сенга) ғазаб қилмади» (Зуҳо, 1-3).

حَدَّثَنَا ابْنُ مُقَاتِلٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ هِنْدٍ بِنْتِ الْحَارِثِ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم اسْتَيْقَظَ لَيْلَةً فَقَالَ ‏"‏ سُبْحَانَ اللَّهِ مَاذَا أُنْزِلَ اللَّيْلَةَ مِنَ الْفِتْنَةِ، مَاذَا أُنْزِلَ مِنَ الْخَزَائِنِ مَنْ يُوقِظُ صَوَاحِبَ الْحُجُرَاتِ، يَا رُبَّ كَاسِيَةٍ فِي الدُّنْيَا عَارِيَةٍ فِي الآخِرَةِ ‏"‏‏.‏

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir kechasi Paygʻambar ﷺ turib: «Subhanalloh! Bu kecha Alloh qancha fitnalarni nozil qildi va qancha xazinalar indirildi (ochildi)! Boring va shu xonalardagi uxlab yotgan ayollarni (namozga) uygʻotinglar; ehtimol, bu dunyoda kiyingan (ayol) Oxiratda yalangʻoch boʻladi», — dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир кечаси Пайғамбар ﷺ туриб: «Субҳаналлоҳ! Бу кеча Аллоҳ қанча фитналарни нозил қилди ва қанча хазиналар индирилди (очилди)! Боринг ва шу хоналардаги ухлаб ётган аёлларни (намозга) уйғотинглар; эҳтимол, бу дунёда кийинган (аёл) Охиратда яланғоч бўлади», — дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَلِيُّ بْنُ حُسَيْنٍ، أَنَّ حُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم طَرَقَهُ وَفَاطِمَةَ بِنْتَ النَّبِيِّ ـ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ـ لَيْلَةً فَقَالَ ‏"‏ أَلاَ تُصَلِّيَانِ ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَنْفُسُنَا بِيَدِ اللَّهِ، فَإِذَا شَاءَ أَنْ يَبْعَثَنَا بَعَثَنَا‏.‏ فَانْصَرَفَ حِينَ قُلْنَا ذَلِكَ وَلَمْ يَرْجِعْ إِلَىَّ شَيْئًا‏.‏ ثُمَّ سَمِعْتُهُ وَهْوَ مُوَلٍّ يَضْرِبُ فَخِذَهُ وَهْوَ يَقُولُ ‏"‏[quran sura="18" aya_start="54" aya_end="54"]وَكَانَ الإِنْسَانُ أَكْثَرَ شَىْءٍ جَدَلاً‏}‏‏"‏‏.‏

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kechasi Rasululloh ﷺ mening va Paygʻambar ﷺ ning qizi Fotima oldiga kelib: «(Kechasi) namoz oʻqimaysizlarmi?» — dedilar. Men: «Yo Rasululloh, bizning jonlarimiz Allohning qoʻlida; agar U bizni turgʻizishni xohlasa, bizni turgʻizadi», — dedim. Men shunday deganimda, u zot hech narsa demay, bizni tark etdilar; va men u zotni sonlarini urib: «Lekin inson har narsadan koʻra koʻproq janjalkash (ekan)» (Kahf, 54), — deb aytayotganini eshitdim.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир кечаси Расулуллоҳ ﷺ менинг ва Пайғамбар ﷺ нинг қизи Фотима олдига келиб: «(Кечаси) намоз ўқимайсизларми?» — дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, бизнинг жонларимиз Аллоҳнинг қўлида; агар У бизни турғизишни хоҳласа, бизни турғизади», — дедим. Мен шундай деганимда, у зот ҳеч нарса демай, бизни тарк этдилар; ва мен у зотни сонларини уриб: «Лекин инсон ҳар нарсадан кўра кўпроқ жанжалкаш (экан)» (Каҳф, 54), — деб айтаётганини эшитдим.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ إِنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيَدَعُ الْعَمَلَ وَهْوَ يُحِبُّ أَنْ يَعْمَلَ بِهِ خَشْيَةَ أَنْ يَعْمَلَ بِهِ النَّاسُ فَيُفْرَضَ عَلَيْهِمْ، وَمَا سَبَّحَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سُبْحَةَ الضُّحَى قَطُّ، وَإِنِّي لأُسَبِّحُهَا‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ biror yaxshi amalni — uni qilishni yaxshi koʻrsalar ham — odamlar unga amal qilib, u ularga farz qilib qoʻyilishidan qoʻrqib, tark etar edilar. Paygʻambar ﷺ Zuho namozini hech oʻqimadilar, lekin men uni oʻqiyman.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бирор яхши амални — уни қилишни яхши кўрсалар ҳам — одамлар унга амал қилиб, у уларга фарз қилиб қўйилишидан қўрқиб, тарк этар эдилар. Пайғамбар ﷺ Зуҳо намозини ҳеч ўқимадилар, лекин мен уни ўқийман.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ ـ رضى الله عنها أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى ذَاتَ لَيْلَةٍ فِي الْمَسْجِدِ فَصَلَّى بِصَلاَتِهِ نَاسٌ، ثُمَّ صَلَّى مِنَ الْقَابِلَةِ فَكَثُرَ النَّاسُ، ثُمَّ اجْتَمَعُوا مِنَ اللَّيْلَةِ الثَّالِثَةِ أَوِ الرَّابِعَةِ، فَلَمْ يَخْرُجْ إِلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ ‏"‏ قَدْ رَأَيْتُ الَّذِي صَنَعْتُمْ وَلَمْ يَمْنَعْنِي مِنَ الْخُرُوجِ إِلَيْكُمْ إِلاَّ أَنِّي خَشِيتُ أَنْ تُفْرَضَ عَلَيْكُمْ ‏"‏، وَذَلِكَ فِي رَمَضَانَ‏.‏

Oisha (moʻminlarning onasi) (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir kechasi Rasululloh ﷺ masjidda namoz oʻqidilar va odamlar u zotga ergashdi. Ertasi kecha ham u zot namoz oʻqidilar va juda koʻp odam yigʻildi. Uchinchi va toʻrtinchi kechalarda (yana) koʻproq odam yigʻildi, lekin Rasululloh ﷺ ularga (chiqib) kelmadilar. Ertalab u zot: «Men sizlar nima qilayotganingizni koʻrdim; faqat uning (yaʼni namozning) sizlarga farz qilib qoʻyilishidan qoʻrqqanimgina meni sizlarga (chiqib) kelishdan toʻsdi», — dedilar. Bu — Ramazon oyida boʻldi.Оиша (мўминларнинг онаси) (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир кечаси Расулуллоҳ ﷺ масжидда намоз ўқидилар ва одамлар у зотга эргашди. Эртаси кеча ҳам у зот намоз ўқидилар ва жуда кўп одам йиғилди. Учинчи ва тўртинчи кечаларда (яна) кўпроқ одам йиғилди, лекин Расулуллоҳ ﷺ уларга (чиқиб) келмадилар. Эрталаб у зот: «Мен сизлар нима қилаётганингизни кўрдим; фақат унинг (яъни намознинг) сизларга фарз қилиб қўйилишидан қўрққанимгина мени сизларга (чиқиб) келишдан тўсди», — дедилар. Бу — Рамазон ойида бўлди.

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ، عَنْ زِيَادٍ، قَالَ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ إِنْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لَيَقُومُ لِيُصَلِّيَ حَتَّى تَرِمُ قَدَمَاهُ أَوْ سَاقَاهُ، فَيُقَالُ لَهُ فَيَقُولُ ‏"‏ أَفَلاَ أَكُونُ عَبْدًا شَكُورًا ‏"‏‏.‏

Mugʻira (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ (namozda) — ikki oyoqlari yoki boldirlari shishib ketguncha — qoyim turar yoki namoz oʻqir edilar. U zotga: «Nega (bunchalik ogʻir namoz oʻqiysiz)?» — deb soʻraldi. U zot: «Men shukr qiluvchi banda boʻlmaymanmi?» — dedilar.Муғира (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ (намозда) — икки оёқлари ёки болдирлари шишиб кетгунча — қойим турар ёки намоз ўқир эдилар. У зотга: «Нега (бунчалик оғир намоз ўқийсиз)?» — деб сўралди. У зот: «Мен шукр қилувчи банда бўлмайманми?» — дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، أَنَّ عَمْرَو بْنَ أَوْسٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ ـ رضى الله عنهما ـ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَهُ ‏"‏ أَحَبُّ الصَّلاَةِ إِلَى اللَّهِ صَلاَةُ دَاوُدَ ـ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ـ وَأَحَبُّ الصِّيَامِ إِلَى اللَّهِ صِيَامُ دَاوُدَ، وَكَانَ يَنَامُ نِصْفَ اللَّيْلِ وَيَقُومُ ثُلُثَهُ وَيَنَامُ سُدُسَهُ، وَيَصُومُ يَوْمًا وَيُفْطِرُ يَوْمًا ‏"‏‏.‏

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: «Allohga eng sevimli namoz — Dovud (alayhissalom)ning namozi; Allohga eng sevimli roʻza — Dovud (alayhissalom)ning roʻzasidir. U kechaning yarmini uxlab, soʻng kechaning uchdan birini namoz oʻqir, soʻng uning oltidan birini (yana) uxlar edi; va u kun ora roʻza tutar edi», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Аллоҳга энг севимли намоз — Довуд (алайҳиссалом)нинг намози; Аллоҳга энг севимли рўза — Довуд (алайҳиссалом)нинг рўзасидир. У кечанинг ярмини ухлаб, сўнг кечанинг учдан бирини намоз ўқир, сўнг унинг олтидан бирини (яна) ухлар эди; ва у кун ора рўза тутар эди», — дедилар.

حَدَّثَنِي عَبْدَانُ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ أَشْعَثَ، سَمِعْتُ أَبِي قَالَ، سَمِعْتُ مَسْرُوقًا، قَالَ سَأَلْتُ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَىُّ الْعَمَلِ كَانَ أَحَبَّ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتِ الدَّائِمُ‏.‏ قُلْتُ مَتَى كَانَ يَقُومُ قَالَتْ يَقُومُ إِذَا سَمِعَ الصَّارِخَ‏.

Masruq (Oishadan) rivoyat qiladi: Men Oishadan Paygʻambar ﷺ ga eng sevimli amal qaysi edi, deb soʻradim. U: «Doimiy (uzluksiz) qilingan amal», — dedi. Men yana: «U zot (kechasi namoz uchun) qachon turar edilar?» — dedim. U: «U zot xoʻroz qichqirganini eshitib turar edilar», — dedi.Масруқ (Оишадан) ривоят қилади: Мен Оишадан Пайғамбар ﷺ га энг севимли амал қайси эди, деб сўрадим. У: «Доимий (узлуксиз) қилинган амал», — деди. Мен яна: «У зот (кечаси намоз учун) қачон турар эдилар?» — дедим. У: «У зот хўроз қичқирганини эшитиб турар эдилар», — деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلاَمٍ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو الأَحْوَصِ عَنِ الأَشْعَثِ قَالَ إِذَا سَمِعَ الصَّارِخَ قَامَ فَصَلَّى‏.

Ashʼas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U (Paygʻambar ﷺ) xoʻroz qichqirganini eshitib, namoz uchun turar edilar.Ашъас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У (Пайғамбар ﷺ) хўроз қичқирганини эшитиб, намоз учун турар эдилар.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، قَالَ ذَكَرَ أَبِي عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ مَا أَلْفَاهُ السَّحَرُ عِنْدِي إِلاَّ نَائِمًا‏.‏ تَعْنِي النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Mening uyimda u zot (Paygʻambar ﷺ) kechaning soʻnggi soatlarini faqat uxlab oʻtkazar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Менинг уйимда у зот (Пайғамбар ﷺ) кечанинг сўнгги соатларини фақат ухлаб ўтказар эдилар.

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا رَوْحٌ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَزَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ ـ رضى الله عنه ـ تَسَحَّرَا، فَلَمَّا فَرَغَا مِنْ سَحُورِهِمَا قَامَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى الصَّلاَةِ فَصَلَّى‏.‏ قُلْنَا لأَنَسٍ كَمْ كَانَ بَيْنَ فَرَاغِهِمَا مِنْ سَحُورِهِمَا وَدُخُولِهِمَا فِي الصَّلاَةِ قَالَ كَقَدْرِ مَا يَقْرَأُ الرَّجُلُ خَمْسِينَ آيَةً‏.‏

Qatoda (Anasdan) rivoyat qiladi: Anas ibn Molik dedi: «Paygʻambar ﷺ va Zayd ibn Sobit birga saharlik qildi. Ular (saharlikni) tugatgach, Paygʻambar ﷺ (bomdod) namoziga turib, uni oʻqidilar». Biz Anasdan: «Ularning saharlikni tugatishi bilan bomdod namozining boshlanishi orasidagi (vaqt) qancha edi?» — deb soʻradik. Anas: «U kishi (Qurʼondan) ellik oyat oʻqib ulguradigan (vaqt) qadar edi», — dedi.Қатода (Анасдан) ривоят қилади: Анас ибн Молик деди: «Пайғамбар ﷺ ва Зайд ибн Собит бирга саҳарлик қилди. Улар (саҳарликни) тугатгач, Пайғамбар ﷺ (бомдод) намозига туриб, уни ўқидилар». Биз Анасдан: «Уларнинг саҳарликни тугатиши билан бомдод намозининг бошланиши орасидаги (вақт) қанча эди?» — деб сўрадик. Анас: «У киши (Қуръондан) эллик оят ўқиб улгурадиган (вақт) қадар эди», — деди.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةً، فَلَمْ يَزَلْ قَائِمًا حَتَّى هَمَمْتُ بِأَمْرِ سَوْءٍ‏.‏ قُلْنَا وَمَا هَمَمْتَ قَالَ هَمَمْتَ أَنْ أَقْعُدَ وَأَذَرَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

Abu Voil (Abdulloh ibn Masʼuddan) rivoyat qiladi: Abdulloh dedi: «Bir kechasi men Paygʻambar ﷺ bilan tahajjud namozini oʻqidim; u zot shunchalik (uzoq) qoyim turdilarki, menga bir yomon (xayol) keldi». Biz: «U yomon (xayol) nima edi?» — dedik. U: «(Xayol) — oʻtirib, Paygʻambar ﷺ ni (qoyim) tashlab (qoldirish) edi», — dedi.Абу Воил (Абдуллоҳ ибн Масъуддан) ривоят қилади: Абдуллоҳ деди: «Бир кечаси мен Пайғамбар ﷺ билан таҳажжуд намозини ўқидим; у зот шунчалик (узоқ) қойим турдиларки, менга бир ёмон (хаёл) келди». Биз: «У ёмон (хаёл) нима эди?» — дедик. У: «(Хаёл) — ўтириб, Пайғамбар ﷺ ни (қойим) ташлаб (қолдириш) эди», — деди.

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ حُصَيْنٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا قَامَ لِلتَّهَجُّدِ مِنَ اللَّيْلِ يَشُوصُ فَاهُ بِالسِّوَاكِ‏.‏

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ tahajjud namozi uchun turgan har safar, ogʻizlarini (va tishlarini) misvok bilan tozalar edilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ таҳажжуд намози учун турган ҳар сафар, оғизларини (ва тишларини) мисвок билан тозалар эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ إِنَّ رَجُلاً قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، كَيْفَ صَلاَةُ اللَّيْلِ قَالَ ‏"‏ مَثْنَى مَثْنَى، فَإِذَا خِفْتَ الصُّبْحَ فَأَوْتِرْ بِوَاحِدَةٍ ‏"‏‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi: «Yo Rasululloh, tungi namoz qanday (oʻqiladi)?» — dedi. U zot: «Ikki rakat, (yana) ikki rakat (tarzda); tong yaqinlashishidan qoʻrqsang, bir rakat vitr oʻqi», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши: «Ё Расулуллоҳ, тунги намоз қандай (ўқилади)?» — деди. У зот: «Икки ракат, (яна) икки ракат (тарзда); тонг яқинлашишидан қўрқсанг, бир ракат витр ўқи», — дедилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ شُعْبَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو جَمْرَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَانَ صَلاَةُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثَلاَثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً‏.‏ يَعْنِي بِاللَّيْلِ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ ning namozi — yaʼni tungi namozi — oʻn uch rakat boʻlar edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ нинг намози — яъни тунги намози — ўн уч ракат бўлар эди.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ أَبِي حَصِينٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ وَثَّابٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ سَأَلْتُ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ عَنْ صَلاَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِاللَّيْلِ‏.‏ فَقَالَتْ سَبْعٌ وَتِسْعٌ وَإِحْدَى عَشْرَةَ سِوَى رَكْعَتَىِ الْفَجْرِ‏.‏

Masruq (Oishadan) rivoyat qiladi: Men Oishadan Rasululloh ﷺ ning tungi namozi haqida soʻradim; u: «(U) bomdod namozining ikki rakati (yaʼni sunnati)dan tashqari yetti, toʻqqiz yoki oʻn bir rakat edi», — dedi.Масруқ (Оишадан) ривоят қилади: Мен Оишадан Расулуллоҳ ﷺ нинг тунги намози ҳақида сўрадим; у: «(У) бомдод намозининг икки ракати (яъни суннати)дан ташқари етти, тўққиз ёки ўн бир ракат эди», — деди.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، قَالَ أَخْبَرَنَا حَنْظَلَةُ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ ثَلاَثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً مِنْهَا الْوِتْرُ وَرَكْعَتَا الْفَجْرِ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ tungi namozning oʻn uch rakatini oʻqir edilar; bunga vitr va bomdod namozining ikki rakati (sunnati) ham kirar edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ тунги намознинг ўн уч ракатини ўқир эдилар; бунга витр ва бомдод намозининг икки ракати (суннати) ҳам кирар эди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسًا ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُفْطِرُ مِنَ الشَّهْرِ حَتَّى نَظُنَّ أَنْ لاَ يَصُومَ مِنْهُ، وَيَصُومُ حَتَّى نَظُنَّ أَنْ لاَ يُفْطِرَ مِنْهُ شَيْئًا، وَكَانَ لاَ تَشَاءُ أَنْ تَرَاهُ مِنَ اللَّيْلِ مُصَلِّيًا إِلاَّ رَأَيْتَهُ وَلاَ نَائِمًا إِلاَّ رَأَيْتَهُ‏.‏ تَابَعَهُ سُلَيْمَانُ وَأَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ عَنْ حُمَيْدٍ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Baʼzan Rasululloh ﷺ (shunchalik koʻp kun) roʻza tutmas edilarki, biz u zot oʻsha oyda roʻza tutmaydi, deb oʻylar edik; va baʼzan (shunchalik koʻp kun) roʻza tutar edilarki, biz u zot oʻsha oy davomida roʻzani tark etmaydi, deb oʻylar edik. (Kechadagi namoz va uyqusiga kelsa,) agar uni kechasi namoz oʻqiyotgan holda koʻrmoqchi boʻlsang, koʻra olar eding; agar uni uxlab yotgan holda koʻrmoqchi boʻlsang, koʻra olar eding.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Баъзан Расулуллоҳ ﷺ (шунчалик кўп кун) рўза тутмас эдиларки, биз у зот ўша ойда рўза тутмайди, деб ўйлар эдик; ва баъзан (шунчалик кўп кун) рўза тутар эдиларки, биз у зот ўша ой давомида рўзани тарк этмайди, деб ўйлар эдик. (Кечадаги намоз ва уйқусига келса,) агар уни кечаси намоз ўқиётган ҳолда кўрмоқчи бўлсанг, кўра олар эдинг; агар уни ухлаб ётган ҳолда кўрмоқчи бўлсанг, кўра олар эдинг.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ يَعْقِدُ الشَّيْطَانُ عَلَى قَافِيَةِ رَأْسِ أَحَدِكُمْ إِذَا هُوَ نَامَ ثَلاَثَ عُقَدٍ، يَضْرِبُ كُلَّ عُقْدَةٍ عَلَيْكَ لَيْلٌ طَوِيلٌ فَارْقُدْ، فَإِنِ اسْتَيْقَظَ فَذَكَرَ اللَّهَ انْحَلَّتْ عُقْدَةٌ، فَإِنْ تَوَضَّأَ انْحَلَّتْ عُقْدَةٌ، فَإِنْ صَلَّى انْحَلَّتْ عُقْدَةٌ فَأَصْبَحَ نَشِيطًا طَيِّبَ النَّفْسِ، وَإِلاَّ أَصْبَحَ خَبِيثَ النَّفْسِ كَسْلاَنَ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Shayton biringiz uxlab yotgan boʻlsa, uning ensasiga uch tugun bogʻlaydi. Har bir tugunga: ‹Kecha uzun, uxlayver›, — deb oʻqib, dam soladi. Kishi uygʻonib, Allohni yodga olsa, bir tugun yechiladi; tahorat qilsa, ikkinchi tugun yechiladi; namoz oʻqisa, uchinchi tugun yechiladi va u ertalab tetik, koʻngli xush holda turadi; aks holda, u dangasa va koʻngli buzuq holda turadi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Шайтон бирингиз ухлаб ётган бўлса, унинг энсасига уч тугун боғлайди. Ҳар бир тугунга: ‹Кеча узун, ухлайвер›, — деб ўқиб, дам солади. Киши уйғониб, Аллоҳни ёдга олса, бир тугун ечилади; таҳорат қилса, иккинчи тугун ечилади; намоз ўқиса, учинчи тугун ечилади ва у эрталаб тетик, кўнгли хуш ҳолда туради; акс ҳолда, у дангаса ва кўнгли бузуқ ҳолда туради», — дедилар.

حَدَّثَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَوْفٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سَمُرَةُ بْنُ جُنْدَبٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي الرُّؤْيَا قَالَ ‏"‏ أَمَّا الَّذِي يُثْلَغُ رَأْسُهُ بِالْحَجَرِ فَإِنَّهُ يَأْخُذُ الْقُرْآنَ فَيَرْفِضُهُ وَيَنَامُ عَنِ الصَّلاَةِ الْمَكْتُوبَةِ ‏"‏‏.‏

Samura ibn Jundab (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ oʻzlari koʻrgan bir tushni hikoya qilarkan: «Boshi tosh bilan ezilayotgan (kishi) — Qurʼonni oʻrganib, lekin unga hech amal qilmagan va farz namozlarni (eʼtiborsiz qoldirib) uxlagan kishi edi», — dedilar.Самура ибн Жундаб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ ўзлари кўрган бир тушни ҳикоя қиларкан: «Боши тош билан эзилаётган (киши) — Қуръонни ўрганиб, лекин унга ҳеч амал қилмаган ва фарз намозларни (эътиборсиз қолдириб) ухлаган киши эди», — дедилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، قَالَ حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ ذُكِرَ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم رَجُلٌ فَقِيلَ مَا زَالَ نَائِمًا حَتَّى أَصْبَحَ مَا قَامَ إِلَى الصَّلاَةِ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ بَالَ الشَّيْطَانُ فِي أُذُنِهِ ‏"‏‏.‏

Abdulloh (ibn Masʼud) (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ oldida bir kishi tilga olindi va u zotga — u kishi ertalabgacha uxlab, (tungi) namoz uchun turmagani — aytildi. Paygʻambar ﷺ: «Shayton uning quloqlariga siydi», — dedilar.Абдуллоҳ (ибн Масъуд) (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ олдида бир киши тилга олинди ва у зотга — у киши эрталабгача ухлаб, (тунги) намоз учун турмагани — айтилди. Пайғамбар ﷺ: «Шайтон унинг қулоқларига сийди», — дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، وَأَبِي عَبْدِ اللَّهِ الأَغَرِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ يَنْزِلُ رَبُّنَا تَبَارَكَ وَتَعَالَى كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا حِينَ يَبْقَى ثُلُثُ اللَّيْلِ الآخِرُ يَقُولُ مَنْ يَدْعُونِي فَأَسْتَجِيبَ لَهُ مَنْ يَسْأَلُنِي فَأُعْطِيَهُ مَنْ يَسْتَغْفِرُنِي فَأَغْفِرَ لَهُ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Robbimiz — Taboraka va Taolo — har kecha, kechaning soʻnggi uchdan biri qolganda, bizga eng yaqin osmonga tushadi va: ‹Menga duo qiladigan (kishi) bormi — uning duosini ijobat qilsam? Mendan soʻraydigan (kishi) bormi — unga soʻraganini bersam? Mendan magʻfirat soʻraydigan (kishi) bormi — uni magʻfirat qilsam?› — deydi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Роббимиз — Таборака ва Таоло — ҳар кеча, кечанинг сўнгги учдан бири қолганда, бизга энг яқин осмонга тушади ва: ‹Менга дуо қиладиган (киши) борми — унинг дуосини ижобат қилсам? Мендан сўрайдиган (киши) борми — унга сўраганини берсам? Мендан мағфират сўрайдиган (киши) борми — уни мағфират қилсам?› — дейди», — дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ،‏.‏ وَحَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الأَسْوَدِ، قَالَ سَأَلْتُ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ كَيْفَ صَلاَةُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِاللَّيْلِ قَالَتْ كَانَ يَنَامُ أَوَّلَهُ وَيَقُومُ آخِرَهُ، فَيُصَلِّي ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى فِرَاشِهِ، فَإِذَا أَذَّنَ الْمُؤَذِّنُ وَثَبَ، فَإِنْ كَانَ بِهِ حَاجَةٌ اغْتَسَلَ، وَإِلاَّ تَوَضَّأَ وَخَرَجَ‏.‏

Asvad (Oishadan) rivoyat qiladi: Men Oishadan: «Paygʻambar ﷺ ning tungi namozi qanday (boʻlar) edi?» — deb soʻradim. U: «U zot kechaning boshida erta uxlar, soʻnggi qismida turib namoz oʻqir, soʻng oʻz toʻshagiga qaytar edilar. Muazzin azon aytganda, u zot turar edilar. Agar gusl(ga ehtiyoj)lari boʻlsa, gusl qilar, aks holda tahorat qilib, soʻng (namozga) chiqar edilar», — dedi.Асвад (Оишадан) ривоят қилади: Мен Оишадан: «Пайғамбар ﷺ нинг тунги намози қандай (бўлар) эди?» — деб сўрадим. У: «У зот кечанинг бошида эрта ухлар, сўнгги қисмида туриб намоз ўқир, сўнг ўз тўшагига қайтар эдилар. Муаззин азон айтганда, у зот турар эдилар. Агар гусл(га эҳтиёж)лари бўлса, гусл қилар, акс ҳолда таҳорат қилиб, сўнг (намозга) чиқар эдилар», — деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَأَلَ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ كَيْفَ كَانَتْ صَلاَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي رَمَضَانَ فَقَالَتْ مَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَزِيدُ فِي رَمَضَانَ وَلاَ فِي غَيْرِهِ عَلَى إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً، يُصَلِّي أَرْبَعًا فَلاَ تَسَلْ عَنْ حُسْنِهِنَّ وَطُولِهِنَّ، ثُمَّ يُصَلِّي أَرْبَعًا فَلاَ تَسَلْ عَنْ حُسْنِهِنَّ وَطُولِهِنَّ، ثُمَّ يُصَلِّي ثَلاَثًا، قَالَتْ عَائِشَةُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتَنَامُ قَبْلَ أَنْ تُوتِرَ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ يَا عَائِشَةُ، إِنَّ عَيْنَىَّ تَنَامَانِ وَلاَ يَنَامُ قَلْبِي ‏"‏‏.‏

Abu Salama ibn Abdurrahmon (Oishadan) rivoyat qiladi: Men Oishadan: «Rasululloh ﷺ ning Ramazon oyidagi namozi qanday edi?» — deb soʻradim. U: «Rasululloh ﷺ Ramazonda yoki boshqa oylarda oʻn bir rakatdan oshirmas edilar; u zot toʻrt rakat oʻqir — ularning goʻzalligi va uzunligini mendan soʻrama — soʻng (yana) toʻrt rakat — ularning goʻzalligi va uzunligini mendan soʻrama — soʻng uch rakat (oʻqir edilar)», — dedi. Oisha yana dedi: «Men: ‹Yo Rasululloh, siz vitr namozini oʻqishdan oldin uxlaysizmi?› — dedim. U zot: ‹Ey Oisha, mening koʻzlarim uxlaydi, lekin qalbim uygʻoq (qoladi)›, — dedilar».Абу Салама ибн Абдурраҳмон (Оишадан) ривоят қилади: Мен Оишадан: «Расулуллоҳ ﷺ нинг Рамазон ойидаги намози қандай эди?» — деб сўрадим. У: «Расулуллоҳ ﷺ Рамазонда ёки бошқа ойларда ўн бир ракатдан оширмас эдилар; у зот тўрт ракат ўқир — уларнинг гўзаллиги ва узунлигини мендан сўрама — сўнг (яна) тўрт ракат — уларнинг гўзаллиги ва узунлигини мендан сўрама — сўнг уч ракат (ўқир эдилар)», — деди. Оиша яна деди: «Мен: ‹Ё Расулуллоҳ, сиз витр намозини ўқишдан олдин ухлайсизми?› — дедим. У зот: ‹Эй Оиша, менинг кўзларим ухлайди, лекин қалбим уйғоқ (қолади)›, — дедилар».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ هِشَامٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ مَا رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ فِي شَىْءٍ مِنْ صَلاَةِ اللَّيْلِ جَالِسًا، حَتَّى إِذَا كَبِرَ قَرَأَ جَالِسًا، فَإِذَا بَقِيَ عَلَيْهِ مِنَ السُّورَةِ ثَلاَثُونَ أَوْ أَرْبَعُونَ آيَةً قَامَ فَقَرَأَهُنَّ ثُمَّ رَكَعَ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ni tungi namozda oʻtirgan holda (Qurʼon) oʻqiyotgan holda — faqat keksaygan paytlari mustasno — koʻrmagan edim; oʻsha paytda u zot oʻtirgan holda oʻqir va suradan oʻttiz yoki qirq oyat qolganda, turib, ularni (tik turib) oʻqir, soʻng rukuʼ qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ ни тунги намозда ўтирган ҳолда (Қуръон) ўқиётган ҳолда — фақат кексайган пайтлари мустасно — кўрмаган эдим; ўша пайтда у зот ўтирган ҳолда ўқир ва сурадан ўттиз ёки қирқ оят қолганда, туриб, уларни (тик туриб) ўқир, сўнг рукуъ қилар эдилар.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ نَصْرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ أَبِي حَيَّانَ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِبِلاَلٍ عِنْدَ صَلاَةِ الْفَجْرِ ‏"‏ يَا بِلاَلُ حَدِّثْنِي بِأَرْجَى عَمَلٍ عَمِلْتَهُ فِي الإِسْلاَمِ، فَإِنِّي سَمِعْتُ دَفَّ نَعْلَيْكَ بَيْنَ يَدَىَّ فِي الْجَنَّةِ ‏"‏‏.‏ قَالَ مَا عَمِلْتُ عَمَلاً أَرْجَى عِنْدِي أَنِّي لَمْ أَتَطَهَّرْ طُهُورًا فِي سَاعَةِ لَيْلٍ أَوْ نَهَارٍ إِلاَّ صَلَّيْتُ بِذَلِكَ الطُّهُورِ مَا كُتِبَ لِي أَنْ أُصَلِّيَ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ دَفَّ نَعْلَيْكَ يَعْنِي تَحْرِيكَ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bomdod namozi paytida Paygʻambar ﷺ Biloldan: «Islomni qabul qilgandan keyin qilgan eng yaxshi amalingni menga ayt — chunki men jannatda oldimda sening oyoq tovushlaringni eshitdim», — dedilar. Bilol: «Men zikrga loyiq biror narsani qilmadim — faqat shuki, men kechasi yoki kunduzi tahorat qilgan har safar, oʻsha tahorat bilan oʻzimga (Alloh) yozgan (miqdorda) namoz oʻqir edim», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бомдод намози пайтида Пайғамбар ﷺ Билолдан: «Исломни қабул қилгандан кейин қилган энг яхши амалингни менга айт — чунки мен жаннатда олдимда сенинг оёқ товушларингни эшитдим», — дедилар. Билол: «Мен зикрга лойиқ бирор нарсани қилмадим — фақат шуки, мен кечаси ёки кундузи таҳорат қилган ҳар сафар, ўша таҳорат билан ўзимга (Аллоҳ) ёзган (миқдорда) намоз ўқир эдим», — деди.

حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ دَخَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَإِذَا حَبْلٌ مَمْدُودٌ بَيْنَ السَّارِيَتَيْنِ فَقَالَ ‏"‏ مَا هَذَا الْحَبْلُ ‏"‏‏.‏ قَالُوا هَذَا حَبْلٌ لِزَيْنَبَ فَإِذَا فَتَرَتْ تَعَلَّقَتْ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ، حُلُّوهُ، لِيُصَلِّ أَحَدُكُمْ نَشَاطَهُ، فَإِذَا فَتَرَ فَلْيَقْعُدْ ‏"‏‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni Paygʻambar ﷺ masjidga kirdilar va ikki ustun orasida osilgan bir arqonni koʻrdilar. U zot: «Bu arqon nima?» — dedilar. Odamlar: «Bu arqon Zaynab uchun — u charchaganda, (namozda tik turib turish uchun) unga osiladi», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Uni ishlatmanglar; arqonni yechib tashlanglar. Tetik (jonli) boʻlganingizcha namoz oʻqing; charchaganingizda esa, oʻtiring», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни Пайғамбар ﷺ масжидга кирдилар ва икки устун орасида осилган бир арқонни кўрдилар. У зот: «Бу арқон нима?» — дедилар. Одамлар: «Бу арқон Зайнаб учун — у чарчаганда, (намозда тик туриб туриш учун) унга осилади», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Уни ишлатманглар; арқонни ечиб ташланглар. Тетик (жонли) бўлганингизча намоз ўқинг; чарчаганингизда эса, ўтиринг», — дедилар.

قَالَ وَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنِ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَتْ عِنْدِي امْرَأَةٌ مِنْ بَنِي أَسَدٍ فَدَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ مَنْ هَذِهِ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ فُلاَنَةُ لاَ تَنَامُ بِاللَّيْلِ‏.‏ فَذُكِرَ مِنْ صَلاَتِهَا فَقَالَ ‏"‏ مَهْ عَلَيْكُمْ مَا تُطِيقُونَ مِنَ الأَعْمَالِ، فَإِنَّ اللَّهَ لاَ يَمَلُّ حَتَّى تَمَلُّوا ‏"‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bani Asad qabilasidan bir ayol men bilan oʻtirgan edi va Rasululloh ﷺ uyimga kelib: «Bu kim?» — dedilar. Men: «(U) falonchi. U kechasi uxlamaydi, chunki namoz bilan band», — dedim. Paygʻambar ﷺ (maʼqullamagan holda): «Qoʻlingizdan keladigan (miqdordagi yaxshi) amalni qilinglar; chunki sizlar (yaxshi amal qilishdan) charchamaguncha, Alloh (savob berishdan) charchamaydi», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бани Асад қабиласидан бир аёл мен билан ўтирган эди ва Расулуллоҳ ﷺ уйимга келиб: «Бу ким?» — дедилар. Мен: «(У) фалончи. У кечаси ухламайди, чунки намоз билан банд», — дедим. Пайғамбар ﷺ (маъқулламаган ҳолда): «Қўлингиздан келадиган (миқдордаги яхши) амални қилинглар; чунки сизлар (яхши амал қилишдан) чарчамагунча, Аллоҳ (савоб беришдан) чарчамайди», — дедилар.

حَدَّثَنَا عَبَّاسُ بْنُ الْحُسَيْنِ، حَدَّثَنَا مُبَشِّرٌ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ،‏.‏ وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ أَبُو الْحَسَنِ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا عَبْدَ اللَّهِ، لاَ تَكُنْ مِثْلَ فُلاَنٍ، كَانَ يَقُومُ اللَّيْلَ فَتَرَكَ قِيَامَ اللَّيْلِ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ هِشَامٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي الْعِشْرِينَ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْحَكَمِ بْنِ ثَوْبَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ، مِثْلَهُ‏.‏ وَتَابَعَهُ عَمْرُو بْنُ أَبِي سَلَمَةَ عَنِ الأَوْزَاعِيِّ،‏.‏

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: «Ey Abdulloh, falonchidek boʻlma — u kechasi namoz oʻqir edi, soʻng tungi namozni tark etdi», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Эй Абдуллоҳ, фалончидек бўлма — у кечаси намоз ўқир эди, сўнг тунги намозни тарк этди», — дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي الْعَبَّاسِ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ لِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَلَمْ أُخْبَرْ أَنَّكَ تَقُومُ اللَّيْلَ وَتَصُومُ النَّهَارَ ‏"‏ قُلْتُ إِنِّي أَفْعَلُ ذَلِكَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّكَ إِذَا فَعَلْتَ ذَلِكَ هَجَمَتْ عَيْنُكَ وَنَفِهَتْ نَفْسُكَ، وَإِنَّ لِنَفْسِكَ حَقٌّ، وَلأَهْلِكَ حَقٌّ، فَصُمْ وَأَفْطِرْ، وَقُمْ وَنَمْ ‏"‏‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni Rasululloh ﷺ menga: «Menga — sen butun kecha namoz oʻqiysan va kunduzi roʻza tutasan, deb — xabar berildi», — dedilar. Men: «(Ha,) shunday qilaman», — dedim. U zot: «Agar shunday qilsang, koʻzing zaiflashadi va oʻzing holdan toysan. Shubhasiz, badaningning senda haqqi bor, oilangning senda haqqi bor; bas, (baʼzi kunlari) roʻza tut va (baʼzi kunlari) tutma; (biroz) namoz oʻqi, soʻng uxla», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир куни Расулуллоҳ ﷺ менга: «Менга — сен бутун кеча намоз ўқийсан ва кундузи рўза тутасан, деб — хабар берилди», — дедилар. Мен: «(Ҳа,) шундай қиламан», — дедим. У зот: «Агар шундай қилсанг, кўзинг заифлашади ва ўзинг ҳолдан тойсан. Шубҳасиз, баданингнинг сенда ҳаққи бор, оилангнинг сенда ҳаққи бор; бас, (баъзи кунлари) рўза тут ва (баъзи кунлари) тутма; (бироз) намоз ўқи, сўнг ухла», — дедилар.

حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ الْفَضْلِ، أَخْبَرَنَا الْوَلِيدُ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي عُمَيْرُ بْنُ هَانِئٍ، قَالَ حَدَّثَنِي جُنَادَةُ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ، حَدَّثَنِي عُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ تَعَارَّ مِنَ اللَّيْلِ فَقَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ، وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ‏.‏ الْحَمْدُ لِلَّهِ، وَسُبْحَانَ اللَّهِ، وَلاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، وَاللَّهُ أَكْبَرُ، وَلاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ‏.‏ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي‏.‏ أَوْ دَعَا اسْتُجِيبَ، فَإِنْ تَوَضَّأَ وَصَلَّى قُبِلَتْ صَلاَتُهُ ‏"‏‏.‏

Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kim kechasi uygʻonib: ‹Laa ilaaha illalloohu vahdahu laa shariika lah, lahul-mulku va lahul-hamd, va huva alaa kulli shayʼin qodiir. Alhamdulillahi va subhaanalloohi va laa ilaaha illalloohu valloohu akbar, va laa havla va laa quvvata illaa billaah (Allohdan boshqa haq maʼbud yoʻq; U yagonadir, sherigi yoʻq; mulk Unga xos va hamd Unga xos; U har narsaga qodirdir. Hamd Allohga xos, Alloh pok va Allohdan boshqa haq maʼbud yoʻq; Alloh ulugʻ; Allohdan boshqa kuch va quvvat yoʻq)›, — desa, soʻng: ‹Allohummagʻfir lii (Allohim, meni magʻfirat qil)›, — desa yoki (boshqa) duo qilsa, unga javob beriladi; agar u tahorat qilib (namoz oʻqisa), uning namozi qabul qilinadi», — dedilar.Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ким кечаси уйғониб: ‹Лаа илааҳа иллаллооҳу ваҳдаҳу лаа шариика лаҳ, лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамд, ва ҳува алаа кулли шайъин қодиир. Алҳамдулиллаҳи ва субҳааналлооҳи ва лаа илааҳа иллаллооҳу валлооҳу акбар, ва лаа ҳавла ва лаа қуввата иллаа биллааҳ (Аллоҳдан бошқа ҳақ маъбуд йўқ; У ягонадир, шериги йўқ; мулк Унга хос ва ҳамд Унга хос; У ҳар нарсага қодирдир. Ҳамд Аллоҳга хос, Аллоҳ пок ва Аллоҳдан бошқа ҳақ маъбуд йўқ; Аллоҳ улуғ; Аллоҳдан бошқа куч ва қувват йўқ)›, — деса, сўнг: ‹Аллоҳуммағфир лии (Аллоҳим, мени мағфират қил)›, — деса ёки (бошқа) дуо қилса, унга жавоб берилади; агар у таҳорат қилиб (намоз ўқиса), унинг намози қабул қилинади», — дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي الْهَيْثَمُ بْنُ أَبِي سِنَانٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ وَهُوَ يَقْصُصُ فِي قَصَصِهِ وَهُوَ يَذْكُرُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِنَّ أَخًا لَكُمْ لاَ يَقُولُ الرَّفَثَ‏.‏ يَعْنِي بِذَلِكَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ رَوَاحَةَ وَفِينَا رَسُولُ اللَّهِ يَتْلُو كِتَابَهُ إِذَا انْشَقَّ مَعْرُوفٌ مِنَ الْفَجْرِ سَاطِعُ أَرَانَا الْهُدَى بَعْدَ الْعَمَى فَقُلُوبُنَا بِهِ مُوقِنَاتٌ أَنَّ مَا قَالَ وَاقِعُ يَبِيتُ يُجَافِي جَنْبَهُ عَنْ فِرَاشِهِ إِذَا اسْتَثْقَلَتْ بِالْمُشْرِكِينَ الْمَضَاجِعُ تَابَعَهُ عُقَيْلٌ‏.‏ وَقَالَ الزُّبَيْدِيُّ أَخْبَرَنِي الزُّهْرِيُّ عَنْ سَعِيدٍ وَالأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni Rasululloh ﷺ: «Aka-ukangiz — yaʼni Abdulloh ibn Ravoha — (oʻz sheʼrlarida) yomon (soʻz) aytmaydi», — deb (uning sheʼrlarini keltirib) dedilar: «Bizning oramizda Allohning Rasuli bor — u tong otganda Allohning Kitobini oʻqiydi. Biz koʻr (yoʻldan ozgan) boʻlganimizdan keyin, u bizga hidoyat(ning yoʻlini) koʻrsatdi. Biz u aytgan har narsa roʻy berishiga iymon keltiramiz. U kechalarini — yonboshlari toʻshagiga tegmaydigan holda (ibodatda) — oʻtkazadi — mushriklar esa qattiq uyquda ekan».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни Расулуллоҳ ﷺ: «Ака-укангиз — яъни Абдуллоҳ ибн Равоҳа — (ўз шеърларида) ёмон (сўз) айтмайди», — деб (унинг шеърларини келтириб) дедилар: «Бизнинг орамизда Аллоҳнинг Расули бор — у тонг отганда Аллоҳнинг Китобини ўқийди. Биз кўр (йўлдан озган) бўлганимиздан кейин, у бизга ҳидоят(нинг йўлини) кўрсатди. Биз у айтган ҳар нарса рўй беришига иймон келтирамиз. У кечаларини — ёнбошлари тўшагига тегмайдиган ҳолда (ибодатда) — ўтказади — мушриклар эса қаттиқ уйқуда экан».

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، رضى الله عنهما قَالَ رَأَيْتُ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم كَأَنَّ بِيَدِي قِطْعَةَ إِسْتَبْرَقٍ، فَكَأَنِّي لاَ أُرِيدُ مَكَانًا مِنَ الْجَنَّةِ إِلاَّ طَارَتْ إِلَيْهِ، وَرَأَيْتُ كَأَنَّ اثْنَيْنِ أَتَيَانِي أَرَادَا أَنْ يَذْهَبَا بِي إِلَى النَّارِ فَتَلَقَّاهُمَا مَلَكٌ فَقَالَ لَمْ تُرَعْ خَلِّيَا عَنْهُ‏.‏ فَقَصَّتْ حَفْصَةُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِحْدَى رُؤْيَاىَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ نِعْمَ الرَّجُلُ عَبْدُ اللَّهِ لَوْ كَانَ يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ ‏"‏‏.‏ فَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ‏.‏ وَكَانُوا لاَ يَزَالُونَ يَقُصُّونَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم الرُّؤْيَا أَنَّهَا فِي اللَّيْلَةِ السَّابِعَةِ مِنَ الْعَشْرِ الأَوَاخِرِ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَرَى رُؤْيَاكُمْ قَدْ تَوَاطَتْ فِي الْعَشْرِ الأَوَاخِرِ، فَمَنْ كَانَ مُتَحَرِّيْهَا فَلْيَتَحَرَّهَا مِنَ الْعَشْرِ الأَوَاخِرِ ‏"‏‏.‏

Nofiʼ (Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Ibn Umar dedi: «Paygʻambar ﷺ hayotlik paytlarida men tushimda qoʻlimda bir parcha ipak mato borligini va u meni jannatning xohlagan tomoniga uchirib olib ketayotganini koʻrdim. Men yana goʻyo ikki kishi (yaʼni farishta) menga kelib, meni doʻzaxga olib bormoqchi boʻlganini koʻrdim. Soʻng bir farishta biz bilan uchrashib, menga qoʻrqmaslikni aytdi. Soʻng u ularga meni qoldirishni aytdi. Hafsa mening tushlarimdan birini Paygʻambar ﷺ ga aytib berdi va Paygʻambar ﷺ: ‹Abdulloh — yaxshi kishi. Koshki, u tungi (tahajjud) namozni oʻqisa edi!› — dedilar». Bas, oʻsha kundan keyin Abdulloh (ibn Umar) tahajjud oʻqiy boshladi. Paygʻambar ﷺ ning sahobalari u zotga — (Laylatul-qadr) Ramazon oyining yigirma yettinchi (kechasi)da ekanligini — tushlarida koʻrganlarini aytar edi. Paygʻambar ﷺ: «Men sizlarning tushlaringiz Ramazonning soʻnggi oʻn kechasida (mos kelishini) koʻryapman; bas, kim uni izlasa, uni Ramazonning soʻnggi oʻn kechasida izlasin», — dedilar.Нофиъ (Ибн Умардан) ривоят қилади: Ибн Умар деди: «Пайғамбар ﷺ ҳаётлик пайтларида мен тушимда қўлимда бир парча ипак мато борлигини ва у мени жаннатнинг хоҳлаган томонига учириб олиб кетаётганини кўрдим. Мен яна гўё икки киши (яъни фаришта) менга келиб, мени дўзахга олиб бормоқчи бўлганини кўрдим. Сўнг бир фаришта биз билан учрашиб, менга қўрқмасликни айтди. Сўнг у уларга мени қолдиришни айтди. Ҳафса менинг тушларимдан бирини Пайғамбар ﷺ га айтиб берди ва Пайғамбар ﷺ: ‹Абдуллоҳ — яхши киши. Кошки, у тунги (таҳажжуд) намозни ўқиса эди!› — дедилар». Бас, ўша кундан кейин Абдуллоҳ (ибн Умар) таҳажжуд ўқий бошлади. Пайғамбар ﷺ нинг саҳобалари у зотга — (Лайлатул-қадр) Рамазон ойининг йигирма еттинчи (кечаси)да эканлигини — тушларида кўрганларини айтар эди. Пайғамбар ﷺ: «Мен сизларнинг тушларингиз Рамазоннинг сўнгги ўн кечасида (мос келишини) кўряпман; бас, ким уни изласа, уни Рамазоннинг сўнгги ўн кечасида изласин», — дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ ـ هُوَ ابْنُ أَبِي أَيُّوبَ ـ قَالَ حَدَّثَنِي جَعْفَرُ بْنُ رَبِيعَةَ، عَنْ عِرَاكِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ صَلَّى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْعِشَاءَ ثُمَّ صَلَّى ثَمَانَ رَكَعَاتٍ وَرَكْعَتَيْنِ جَالِسًا وَرَكْعَتَيْنِ بَيْنَ النِّدَاءَيْنِ، وَلَمْ يَكُنْ يَدَعُهُمَا أَبَدًا‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ xufton namozini oʻqidilar (soʻng tahajjud vaqtida turib), sakkiz rakat oʻqidilar, soʻng oʻtirgan holda ikki rakat oʻqidilar. Soʻng (bomdod) azoni bilan iqomati orasida ikki rakat oʻqidilar va ularni hech qoldirmas edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ хуфтон намозини ўқидилар (сўнг таҳажжуд вақтида туриб), саккиз ракат ўқидилар, сўнг ўтирган ҳолда икки ракат ўқидилар. Сўнг (бомдод) азони билан иқомати орасида икки ракат ўқидилар ва уларни ҳеч қолдирмас эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو الأَسْوَدِ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا صَلَّى رَكْعَتَىِ الْفَجْرِ اضْطَجَعَ عَلَى شِقِّهِ الأَيْمَنِ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ bomdod namozining ikki rakatini (sunnatini) oʻqigandan keyin, oʻng yonboshlari bilan yotar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ бомдод намозининг икки ракатини (суннатини) ўқигандан кейин, ўнг ёнбошлари билан ётар эдилар.

حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْحَكَمِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنِي سَالِمٌ أَبُو النَّضْرِ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا صَلَّى ‏{‏سُنَّةَ الْفَجْرِ‏}‏ فَإِنْ كُنْتُ مُسْتَيْقِظَةً حَدَّثَنِي وَإِلاَّ اضْطَجَعَ حَتَّى يُؤْذَنَ بِالصَّلاَةِ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bomdod namozining sunnatini oʻqigandan keyin, agar men uygʻoq boʻlsam, Paygʻambar ﷺ men bilan gaplashar; aks holda, (bomdod namozi uchun) iqomat aytilguncha yotar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бомдод намозининг суннатини ўқигандан кейин, агар мен уйғоқ бўлсам, Пайғамбар ﷺ мен билан гаплашар; акс ҳолда, (бомдод намози учун) иқомат айтилгунча ётар эдилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ أَبُو النَّضْرِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ فَإِنْ كُنْتُ مُسْتَيْقِظَةً حَدَّثَنِي وَإِلاَّ اضْطَجَعَ‏.‏ قُلْتُ لِسُفْيَانَ فَإِنَّ بَعْضَهُمْ يَرْوِيهِ رَكْعَتَىِ الْفَجْرِ‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ هُوَ ذَاكَ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Ikki rakat (sunnat)ni oʻqigandan keyin, agar men uygʻoq boʻlsam, Paygʻambar ﷺ men bilan gaplashar; aks holda, yotar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Икки ракат (суннат)ни ўқигандан кейин, агар мен уйғоқ бўлсам, Пайғамбар ﷺ мен билан гаплашар; акс ҳолда, ётар эдилар.

حَدَّثَنَا بَيَانُ بْنُ عَمْرٍو، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ لَمْ يَكُنِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى شَىْءٍ مِنَ النَّوَافِلِ أَشَدَّ مِنْهُ تَعَاهُدًا عَلَى رَكْعَتَىِ الْفَجْرِ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ hech qanday nafl (namoz)ni — bomdod namozining ikki rakati (sunnati)dek — bunchalik doimiy va eʼtibor bilan oʻqimas edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ ҳеч қандай нафл (намоз)ни — бомдод намозининг икки ракати (суннати)дек — бунчалик доимий ва эътибор билан ўқимас эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي بِاللَّيْلِ ثَلاَثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً، ثُمَّ يُصَلِّي إِذَا سَمِعَ النِّدَاءَ بِالصُّبْحِ رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ tungi namozda oʻn uch rakat oʻqir va bomdod namozi uchun azonni eshitganda, ikki yengil rakat oʻqir edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ тунги намозда ўн уч ракат ўқир ва бомдод намози учун азонни эшитганда, икки енгил ракат ўқир эдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَمَّتِهِ، عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ح وَحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى ـ هُوَ ابْنُ سَعِيدٍ ـ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُخَفِّفُ الرَّكْعَتَيْنِ اللَّتَيْنِ قَبْلَ صَلاَةِ الصُّبْحِ حَتَّى إِنِّي لأَقُولُ هَلْ قَرَأَ بِأُمِّ الْكِتَابِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ bomdod namozidan oldingi ikki rakatni shunchalik yengil oʻqir edilarki, men: ‹U zot Fotihani oʻqidilarmi (yoʻqmi)?› — deb hayron boʻlar edim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ бомдод намозидан олдинги икки ракатни шунчалик енгил ўқир эдиларки, мен: ‹У зот Фотиҳани ўқидиларми (йўқми)?› — деб ҳайрон бўлар эдим.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الْمَوَالِي، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعَلِّمُنَا الاِسْتِخَارَةَ فِي الأُمُورِ كَمَا يُعَلِّمُنَا السُّورَةَ مِنَ الْقُرْآنِ يَقُولُ ‏"‏ إِذَا هَمَّ أَحَدُكُمْ بِالأَمْرِ فَلْيَرْكَعْ رَكْعَتَيْنِ مِنْ غَيْرِ الْفَرِيضَةِ ثُمَّ لِيَقُلِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْتَخِيرُكَ بِعِلْمِكَ وَأَسْتَقْدِرُكَ بِقُدْرَتِكَ، وَأَسْأَلُكَ مِنْ فَضْلِكَ الْعَظِيمِ، فَإِنَّكَ تَقْدِرُ وَلاَ أَقْدِرُ وَتَعْلَمُ وَلاَ أَعْلَمُ وَأَنْتَ عَلاَّمُ الْغُيُوبِ، اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّ هَذَا الأَمْرَ خَيْرٌ لِي فِي دِينِي وَمَعَاشِي وَعَاقِبَةِ أَمْرِي ـ أَوْ قَالَ عَاجِلِ أَمْرِي وَآجِلِهِ ـ فَاقْدُرْهُ لِي وَيَسِّرْهُ لِي ثُمَّ بَارِكْ لِي فِيهِ، وَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّ هَذَا الأَمْرَ شَرٌّ لِي فِي دِينِي وَمَعَاشِي وَعَاقِبَةِ أَمْرِي ـ أَوْ قَالَ فِي عَاجِلِ أَمْرِي وَآجِلِهِ ـ فَاصْرِفْهُ عَنِّي وَاصْرِفْنِي عَنْهُ، وَاقْدُرْ لِي الْخَيْرَ حَيْثُ كَانَ ثُمَّ أَرْضِنِي بِهِ ـ قَالَ ـ وَيُسَمِّي حَاجَتَهُ ‏"‏‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ bizga — Qurʼon suralarini oʻrgatgandek — barcha ishlarda istixorani (istixora — biror ish yoki amal borasida Allohdan toʻgʻri yoʻlga hidoyat soʻrash) oʻrgatar edilar. U zot: «Biringiz biror ishni qilmoqchi boʻlsa, farzdan boshqa ikki rakat namoz oʻqisin, soʻng (namozdan keyin) shunday desin: ‹Allohumma innii astaxiiruka bi-ilmik, va astaqdiruka bi-qudratik, va asʼaluka min fazlikal-aziym. Fa-innaka taqdiru va laa aqdir, va taʼlamu va laa aʼlam, va anta allaamul-gʻuyuub. Allohumma in kunta taʼlamu anna haazal-amra xayrun lii fii diinii va maʼoshii va aaqibati amrii (yoki: aajili amrii va aajilih), faqdirhu lii va yassirhu lii, summa baarik lii fiih. Va in kunta taʼlamu anna haazal-amra sharrun lii fii diinii va maʼoshii va aaqibati amrii (yoki: fii aajili amrii va aajilih), fasrifhu annii vasrifnii anhu, vaqdir liyal-xayra haysu kaana, summa arzinii bih (Allohim, men Sening ilming bilan (mendan) yaxshini (tanlab berishingni) soʻrayman; Sening qudrating bilan (menga) qudrat soʻrayman; va Sening ulugʻ fazlingdan soʻrayman. Albatta, Sen qodirsan, men qodir emasman; Sen bilasan, men bilmayman; Sen — gʻayb (ilmi)ni biluvchisan. Allohim, agar bu ish — mening dinim, hayotim va ishimning oqibati (yoki: ishimning hozir va kelajagi) uchun — yaxshi ekanini bilsang, uni menga taqdir qil (muyassar et) va uni menga oson qil, soʻng menga unda barakat ber. Agar bu ish — mening dinim, hayotim va ishimning oqibati (yoki: ishimning hozir va kelajagi) uchun — yomon ekanini bilsang, uni mendan, meni esa undan burgaz; va menga yaxshini — qayerda boʻlmasin — taqdir qil, soʻng meni unga rozi qil)›», — dedilar. Paygʻambar ﷺ qoʻshdilarki, soʻng oʻsha kishi oʻz ehtiyojini (tilagini) aytsin.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ бизга — Қуръон сураларини ўргатгандек — барча ишларда истихорани (истихора — бирор иш ёки амал борасида Аллоҳдан тўғри йўлга ҳидоят сўраш) ўргатар эдилар. У зот: «Бирингиз бирор ишни қилмоқчи бўлса, фарздан бошқа икки ракат намоз ўқисин, сўнг (намоздан кейин) шундай десин: ‹Аллоҳумма иннии астахиирука би-илмик, ва астақдирука би-қудратик, ва асъалука мин фазликал-азийм. Фа-иннака тақдиру ва лаа ақдир, ва таъламу ва лаа аълам, ва анта аллаамул-ғуюуб. Аллоҳумма ин кунта таъламу анна ҳаазал-амра хайрун лии фии диинии ва маъошии ва аақибати амрии (ёки: аажили амрии ва аажилиҳ), фақдирҳу лии ва яссирҳу лии, сумма баарик лии фииҳ. Ва ин кунта таъламу анна ҳаазал-амра шаррун лии фии диинии ва маъошии ва аақибати амрии (ёки: фии аажили амрии ва аажилиҳ), фасрифҳу аннии васрифнии анҳу, вақдир лиял-хайра ҳайсу каана, сумма арзинии биҳ (Аллоҳим, мен Сенинг илминг билан (мендан) яхшини (танлаб беришингни) сўрайман; Сенинг қудратинг билан (менга) қудрат сўрайман; ва Сенинг улуғ фазлингдан сўрайман. Албатта, Сен қодирсан, мен қодир эмасман; Сен биласан, мен билмайман; Сен — ғайб (илми)ни билувчисан. Аллоҳим, агар бу иш — менинг диним, ҳаётим ва ишимнинг оқибати (ёки: ишимнинг ҳозир ва келажаги) учун — яхши эканини билсанг, уни менга тақдир қил (муяссар эт) ва уни менга осон қил, сўнг менга унда баракат бер. Агар бу иш — менинг диним, ҳаётим ва ишимнинг оқибати (ёки: ишимнинг ҳозир ва келажаги) учун — ёмон эканини билсанг, уни мендан, мени эса ундан бургаз; ва менга яхшини — қаерда бўлмасин — тақдир қил, сўнг мени унга рози қил)›», — дедилар. Пайғамбар ﷺ қўшдиларки, сўнг ўша киши ўз эҳтиёжини (тилагини) айцин.

حَدَّثَنَا الْمَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ سُلَيْمٍ الزُّرَقِيِّ، سَمِعَ أَبَا قَتَادَةَ بْنَ رِبْعِيٍّ الأَنْصَارِيّ َ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا دَخَلَ أَحَدُكُمُ الْمَسْجِدَ فَلاَ يَجْلِسْ حَتَّى يُصَلِّيَ رَكْعَتَيْنِ ‏"‏‏.‏

Abu Qatoda ibn Ribʼiy al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Biringiz masjidga kirsa, ikki rakat namoz oʻqimasdan oʻtirmasin», — dedilar.Абу Қатода ибн Рибъий ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Бирингиз масжидга кирса, икки ракат намоз ўқимасдан ўтирмасин», — дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ صَلَّى لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ انْصَرَفَ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga imomlik qilib, ikki rakat namoz oʻqidilar, soʻng (oʻz ishiga) ketdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга имомлик қилиб, икки ракат намоз ўқидилар, сўнг (ўз ишига) кетдилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَكْعَتَيْنِ قَبْلَ الظُّهْرِ، وَرَكْعَتَيْنِ بَعْدَ الظُّهْرِ، وَرَكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْجُمُعَةِ، وَرَكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْمَغْرِبِ، وَرَكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعِشَاءِ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ bilan peshin namozidan oldin ikki rakat va peshin namozidan keyin ikki rakat, juma, shom va xufton namozlaridan keyin (ham har birida) ikki rakat oʻqidim.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан пешин намозидан олдин икки ракат ва пешин намозидан кейин икки ракат, жума, шом ва хуфтон намозларидан кейин (ҳам ҳар бирида) икки ракат ўқидим.

حَدَّثَنَا آدَمُ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَخْطُبُ ‏"‏ إِذَا جَاءَ أَحَدُكُمْ وَالإِمَامُ يَخْطُبُ ـ أَوْ قَدْ خَرَجَ ـ فَلْيُصَلِّ رَكْعَتَيْنِ ‏"‏‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ xutba qilayotganlarida: «Biringiz imom xutba qilayotgan paytda yoki (imom) xutba uchun chiqqanda (masjidga) kelsa, ikki rakat namoz oʻqisin», — dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ хутба қилаётганларида: «Бирингиз имом хутба қилаётган пайтда ёки (имом) хутба учун чиққанда (масжидга) келса, икки ракат намоз ўқисин», — дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سَيْفُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْمَكِّيُّ، سَمِعْتُ مُجَاهِدًا، يَقُولُ أُتِيَ ابْنُ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ فِي مَنْزِلِهِ فَقِيلَ لَهُ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ دَخَلَ الْكَعْبَةَ قَالَ فَأَقْبَلْتُ فَأَجِدُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ خَرَجَ، وَأَجِدُ بِلاَلاً عِنْدَ الْبَابِ قَائِمًا فَقُلْتُ يَا بِلاَلُ، صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْكَعْبَةِ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قُلْتُ فَأَيْنَ قَالَ بَيْنَ هَاتَيْنِ الأُسْطُوَانَتَيْنِ‏.‏ ثُمَّ خَرَجَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ فِي وَجْهِ الْكَعْبَةِ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَوْصَانِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِرَكْعَتَىِ الضُّحَى‏.‏ وَقَالَ عِتْبَانُ غَدَا عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ بَعْدَ مَا امْتَدَّ النَّهَارُ وَصَفَفْنَا وَرَاءَهُ فَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ‏.‏

Mujohid (Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Bir kishi Ibn Umarning uyiga kelib, unga — Rasululloh ﷺ Kaʼbaga kirdilar, deb — aytdi. Ibn Umar dedi: «Men Kaʼbaning oldiga bordim va Rasululloh ﷺ Kaʼbadan chiqqanlarini koʻrdim hamda Bilolni Kaʼba eshigi yonida turgan holda koʻrdim. Men: ‹Ey Bilol, Allohning Paygʻambari ﷺ Kaʼba ichida namoz oʻqidilarmi?› — dedim. Bilol: ‹Ha›, — dedi. Men: ‹Qayerda (oʻqidilar)?› — dedim. U: ‹(U zot) mana shu ikki ustun orasida (oʻqidilar), soʻng chiqib, Kaʼbaning oldida ikki rakat namoz oʻqidilar›, — dedi». Abu Abdulloh (Buxoriy) dedi: Abu Hurayra: «Paygʻambar ﷺ menga ikki rakat Zuho (choshgoh) namozini oʻqishni tavsiya qildilar», — dedi. Itbon (ibn Molik): «Rasululloh ﷺ va Abu Bakr quyosh chiqqandan keyin mening oldimga keldilar va biz Paygʻambar ﷺ orqasida saflanib, ikki rakat oʻqidik», — dedi.Мужоҳид (Ибн Умардан) ривоят қилади: Бир киши Ибн Умарнинг уйига келиб, унга — Расулуллоҳ ﷺ Каъбага кирдилар, деб — айтди. Ибн Умар деди: «Мен Каъбанинг олдига бордим ва Расулуллоҳ ﷺ Каъбадан чиққанларини кўрдим ҳамда Билолни Каъба эшиги ёнида турган ҳолда кўрдим. Мен: ‹Эй Билол, Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ Каъба ичида намоз ўқидиларми?› — дедим. Билол: ‹Ҳа›, — деди. Мен: ‹Қаерда (ўқидилар)?› — дедим. У: ‹(У зот) мана шу икки устун орасида (ўқидилар), сўнг чиқиб, Каъбанинг олдида икки ракат намоз ўқидилар›, — деди». Абу Абдуллоҳ (Бухорий) деди: Абу Ҳурайра: «Пайғамбар ﷺ менга икки ракат Зуҳо (чошгоҳ) намозини ўқишни тавсия қилдилар», — деди. Итбон (ибн Молик): «Расулуллоҳ ﷺ ва Абу Бакр қуёш чиққандан кейин менинг олдимга келдилар ва биз Пайғамбар ﷺ орқасида сафланиб, икки ракат ўқидик», — деди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ أَخْبَرَنَا نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم سَجْدَتَيْنِ قَبْلَ الظُّهْرِ، وَسَجْدَتَيْنِ بَعْدَ الظُّهْرِ، وَسَجْدَتَيْنِ بَعْدَ الْمَغْرِبِ، وَسَجْدَتَيْنِ بَعْدَ الْعِشَاءِ، وَسَجْدَتَيْنِ بَعْدَ الْجُمُعَةِ، فَأَمَّا الْمَغْرِبُ وَالْعِشَاءُ فَفِي بَيْتِهِ‏.‏ قَالَ ابْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ بَعْدَ الْعِشَاءِ فِي أَهْلِهِ‏.‏ تَابَعَهُ كَثِيرُ بْنُ فَرْقَدٍ وَأَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ‏.‏ وَحَدَّثَتْنِي أُخْتِي، حَفْصَةُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي سَجْدَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ بَعْدَ مَا يَطْلُعُ الْفَجْرُ، وَكَانَتْ سَاعَةً لاَ أَدْخُلُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِيهَا‏.‏ تَابَعَهُ كَثِيرُ بْنُ فَرْقَدٍ وَأَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ‏.‏ وَقَالَ ابْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ بَعْدَ الْعِشَاءِ فِي أَهْلِهِ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ bilan peshindan oldin ikki rakat va peshindan keyin ikki rakat; shom, xufton va juma namozlaridan keyin ikki rakat oʻqidim. Shom va xuftonniki u zotning uyida oʻqildi. Singlim Hafsa menga — Paygʻambar ﷺ tong otganda ikki yengil rakat oʻqir edilarini — aytdi; oʻsha vaqt men Paygʻambar ﷺ ning oldiga hech kirmaydigan paytim edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ билан пешиндан олдин икки ракат ва пешиндан кейин икки ракат; шом, хуфтон ва жума намозларидан кейин икки ракат ўқидим. Шом ва хуфтонники у зотнинг уйида ўқилди. Синглим Ҳафса менга — Пайғамбар ﷺ тонг отганда икки енгил ракат ўқир эдиларини — айтди; ўша вақт мен Пайғамбар ﷺ нинг олдига ҳеч кирмайдиган пайтим эди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الشَّعْثَاءِ، جَابِرًا قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثَمَانِيًا جَمِيعًا وَسَبْعًا جَمِيعًا‏.‏ قُلْتُ يَا أَبَا الشَّعْثَاءِ أَظُنُّهُ أَخَّرَ الظُّهْرَ وَعَجَّلَ الْعَصْرَ وَعَجَّلَ الْعِشَاءَ وَأَخَّرَ الْمَغْرِبَ‏.‏ قَالَ وَأَنَا أَظُنُّهُ‏.‏

Amr (Abu Shaʼso Jobirdan, Ibn Abbosdan) rivoyat qiladi: Men Abu Shaʼso Jobirning shunday deganini eshitdim: «Men Ibn Abbosning shunday deganini eshitdim: ‹Men Rasululloh ﷺ bilan sakkiz rakat (peshin va asr namozlarini) birga va yetti rakat (shom va xufton namozlarini) birga oʻqidim›». Men: «Ey Abu Shaʼso, menimcha, u zot peshinni kechiktirib, asrni erta; xuftonni erta, shomni kechiktirib oʻqigan boʻlsalar kerak», — dedim. Abu Shaʼso: «Menimcha ham shunday», — dedi.Амр (Абу Шаъсо Жобирдан, Ибн Аббосдан) ривоят қилади: Мен Абу Шаъсо Жобирнинг шундай деганини эшитдим: «Мен Ибн Аббоснинг шундай деганини эшитдим: ‹Мен Расулуллоҳ ﷺ билан саккиз ракат (пешин ва аср намозларини) бирга ва етти ракат (шом ва хуфтон намозларини) бирга ўқидим›». Мен: «Эй Абу Шаъсо, менимча, у зот пешинни кечиктириб, асрни эрта; хуфтонни эрта, шомни кечиктириб ўқиган бўлсалар керак», — дедим. Абу Шаъсо: «Менимча ҳам шундай», — деди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ تَوْبَةَ، عَنْ مُوَرِّقٍ، قَالَ قُلْتُ لاِبْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَتُصَلِّي الضُّحَى قَالَ لاَ‏.‏ قُلْتُ فَعُمَرُ‏.‏ قَالَ لاَ‏.‏ قُلْتُ فَأَبُو بَكْرٍ‏.‏ قَالَ لاَ‏.‏ قُلْتُ فَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لاَ إِخَالُهُ‏.‏

Muvarriq (Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Men Ibn Umardan: «Sen Zuho (choshgoh) namozini oʻqiysanmi?» — deb soʻradim. U: «Yoʻq», — dedi. Men yana: «Umar uni oʻqir midi?» — dedim. U (Ibn Umar): «Yoʻq», — dedi. Men yana: «Abu Bakr uni oʻqir midi?» — dedim. U: «Yoʻq», — dedi. Men yana: «Paygʻambar ﷺ uni oʻqir midilar?» — dedim. Ibn Umar: «Menimcha, oʻqimagan boʻlsalar kerak», — dedi.Муварриқ (Ибн Умардан) ривоят қилади: Мен Ибн Умардан: «Сен Зуҳо (чошгоҳ) намозини ўқийсанми?» — деб сўрадим. У: «Йўқ», — деди. Мен яна: «Умар уни ўқир миди?» — дедим. У (Ибн Умар): «Йўқ», — деди. Мен яна: «Абу Бакр уни ўқир миди?» — дедим. У: «Йўқ», — деди. Мен яна: «Пайғамбар ﷺ уни ўқир мидилар?» — дедим. Ибн Умар: «Менимча, ўқимаган бўлсалар керак», — деди.

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُرَّةَ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي لَيْلَى، يَقُولُ مَا حَدَّثَنَا أَحَدٌ، أَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي الضُّحَى غَيْرَ أُمِّ هَانِئٍ فَإِنَّهَا قَالَتْ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ بَيْتَهَا يَوْمَ فَتْحِ مَكَّةَ فَاغْتَسَلَ وَصَلَّى ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ فَلَمْ أَرَ صَلاَةً قَطُّ أَخَفَّ مِنْهَا، غَيْرَ أَنَّهُ يُتِمُّ الرُّكُوعَ وَالسُّجُودَ‏.‏

Abdurrahmon ibn Abu Laylo (Ummu Honidan) rivoyat qiladi: Menga faqat Ummu Honi — u Paygʻambar ﷺ ni Zuho namozini oʻqiyotgan holda koʻrganini — aytdi. U: «Makka fathi kuni Paygʻambar ﷺ mening uyimga kirdilar, gusl qildilar va sakkiz rakat (Zuho namozini) oʻqidilar. Men Paygʻambar ﷺ ni bunday yengil namoz oʻqiyotgan holda hech koʻrmagan edim, lekin u zot rukuʼ va sajdani mukammal bajardilar», — dedi.Абдурраҳмон ибн Абу Лайло (Умму Ҳонидан) ривоят қилади: Менга фақат Умму Ҳони — у Пайғамбар ﷺ ни Зуҳо намозини ўқиётган ҳолда кўрганини — айтди. У: «Макка фатҳи куни Пайғамбар ﷺ менинг уйимга кирдилар, гусл қилдилар ва саккиз ракат (Зуҳо намозини) ўқидилар. Мен Пайғамбар ﷺ ни бундай енгил намоз ўқиётган ҳолда ҳеч кўрмаган эдим, лекин у зот рукуъ ва саждани мукаммал бажардилар», — деди.

حَدَّثَنَا آدَمُ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ مَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَبَّحَ سُبْحَةَ الضُّحَى، وَإِنِّي لأُسَبِّحُهَا‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ni Zuho (choshgoh) namozini oʻqiyotgan holda hech koʻrmagan edim, lekin men uni doimo oʻqiyman.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ ни Зуҳо (чошгоҳ) намозини ўқиётган ҳолда ҳеч кўрмаган эдим, лекин мен уни доимо ўқийман.

حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبَّاسٌ الْجُرَيْرِيُّ ـ هُوَ ابْنُ فَرُّوخَ ـ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، رضى الله عنه قَالَ أَوْصَانِي خَلِيلِي بِثَلاَثٍ لاَ أَدَعُهُنَّ حَتَّى أَمُوتَ صَوْمِ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ، وَصَلاَةِ الضُّحَى، وَنَوْمٍ عَلَى وِتْرٍ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Doʻstim (Paygʻambar ﷺ) menga uch narsani tavsiya qildilar va men ularni — to oʻlgunimcha — tark etmayman: har oyda uch kun roʻza tutish, Zuho (choshgoh) namozini oʻqish va uxlashdan oldin vitr oʻqish.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Дўстим (Пайғамбар ﷺ) менга уч нарсани тавсия қилдилар ва мен уларни — то ўлгунимча — тарк этмайман: ҳар ойда уч кун рўза тутиш, Зуҳо (чошгоҳ) намозини ўқиш ва ухлашдан олдин витр ўқиш.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْجَعْدِ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَنَسِ بْنِ سِيرِينَ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ الأَنْصَارِيَّ، قَالَ قَالَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ ـ وَكَانَ ضَخْمًا ـ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِنِّي لاَ أَسْتَطِيعُ الصَّلاَةَ مَعَكَ‏.‏ فَصَنَعَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم طَعَامًا، فَدَعَاهُ إِلَى بَيْتِهِ، وَنَضَحَ لَهُ طَرَفَ حَصِيرٍ بِمَاءٍ فَصَلَّى عَلَيْهِ رَكْعَتَيْنِ‏.‏ وَقَالَ فُلاَنُ بْنُ فُلاَنِ بْنِ جَارُودٍ لأَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ أَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي الضُّحَى فَقَالَ مَا رَأَيْتُهُ صَلَّى غَيْرَ ذَلِكَ الْيَوْمِ‏.‏

Anas ibn Siyrin (Anas ibn Molikdan) rivoyat qiladi: Men Anas ibn Molik al-Ansoriyning shunday deganini eshitdim: «Juda semiz boʻlgan bir ansoriy kishi Paygʻambar ﷺ ga: ‹Men siz bilan (birga) namozga hozir boʻla olmayman›, — dedi. U Paygʻambar ﷺ uchun taom tayyorlab, u zotni uyiga taklif qildi. U boʻydan (toʻshangan) toʻqima joynamozning bir tomonini suv bilan yuvdi va Paygʻambar ﷺ unda ikki rakat oʻqidilar». Falonchi (Jarudning nabirasi) Anasdan: «Paygʻambar ﷺ Zuho namozini oʻqir midilar?» — deb soʻradi. Anas: «Men u zotni — oʻsha kundan boshqa — (Zuho namozini oʻqiyotgan holda) hech koʻrmagan edim», — dedi.Анас ибн Сийрин (Анас ибн Моликдан) ривоят қилади: Мен Анас ибн Молик ал-Ансорийнинг шундай деганини эшитдим: «Жуда семиз бўлган бир ансорий киши Пайғамбар ﷺ га: ‹Мен сиз билан (бирга) намозга ҳозир бўла олмайман›, — деди. У Пайғамбар ﷺ учун таом тайёрлаб, у зотни уйига таклиф қилди. У бўйдан (тўшанган) тўқима жойнамознинг бир томонини сув билан ювди ва Пайғамбар ﷺ унда икки ракат ўқидилар». Фалончи (Жаруднинг набираси) Анасдан: «Пайғамбар ﷺ Зуҳо намозини ўқир мидилар?» — деб сўради. Анас: «Мен у зотни — ўша кундан бошқа — (Зуҳо намозини ўқиётган ҳолда) ҳеч кўрмаган эдим», — деди.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ حَفِظْتُ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَشْرَ رَكَعَاتٍ رَكْعَتَيْنِ قَبْلَ الظُّهْرِ، وَرَكْعَتَيْنِ بَعْدَهَا، وَرَكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْمَغْرِبِ فِي بَيْتِهِ، وَرَكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعِشَاءِ فِي بَيْتِهِ، وَرَكْعَتَيْنِ قَبْلَ صَلاَةِ الصُّبْحِ، وَكَانَتْ سَاعَةً لاَ يُدْخَلُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِيهَا‏.‏ حَدَّثَتْنِي حَفْصَةُ، أَنَّهُ كَانَ إِذَا أَذَّنَ الْمُؤَذِّنُ وَطَلَعَ الْفَجْرُ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ dan oʻn rakat nafl (namoz)ni yodda saqlayman: peshindan oldin ikki rakat va undan keyin ikki rakat; shom namozidan keyin u zotning uyida ikki rakat; xufton namozidan keyin u zotning uyida ikki rakat; va bomdod namozidan oldin ikki rakat — oʻsha paytda hech kim Paygʻambar ﷺ ning uyiga kirmas edi. Hafsa menga — Paygʻambar ﷺ azon aytuvchi azon aytgandan va tong otgandan keyin ikki rakat oʻqir edilar, deb — aytdi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ дан ўн ракат нафл (намоз)ни ёдда сақлайман: пешиндан олдин икки ракат ва ундан кейин икки ракат; шом намозидан кейин у зотнинг уйида икки ракат; хуфтон намозидан кейин у зотнинг уйида икки ракат; ва бомдод намозидан олдин икки ракат — ўша пайтда ҳеч ким Пайғамбар ﷺ нинг уйига кирмас эди. Ҳафса менга — Пайғамбар ﷺ азон айтувчи азон айтгандан ва тонг отгандан кейин икки ракат ўқир эдилар, деб — айтди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْتَشِرِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ لاَ يَدَعُ أَرْبَعًا قَبْلَ الظُّهْرِ وَرَكْعَتَيْنِ قَبْلَ الْغَدَاةِ‏.‏ تَابَعَهُ ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ وَعَمْرٌو عَنْ شُعْبَةَ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ peshindan oldingi toʻrt rakatni va bomdod namozidan oldingi ikki rakatni hech qoldirmas edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ пешиндан олдинги тўрт ракатни ва бомдод намозидан олдинги икки ракатни ҳеч қолдирмас эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنِ الْحُسَيْنِ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ الْمُزَنِيُّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ صَلُّوا قَبْلَ صَلاَةِ الْمَغْرِبِ ‏"‏‏.‏ ـ قَالَ فِي الثَّالِثَةِ ـ لِمَنْ شَاءَ كَرَاهِيَةَ أَنْ يَتَّخِذَهَا النَّاسُ سُنَّةً‏.‏

Abdulloh al-Muzaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Shom (farz) namozidan oldin namoz oʻqing», — dedilar. U zot (buni uch marta aytdilar) va uchinchi (martada): «Kim (uni) oʻqimoqchi boʻlsa, oʻqisin», — dedilar. U zot buni — odamlar uni (doimiy) sunnat deb olishlarini yoqtirmaganlari uchun — aytdilar.Абдуллоҳ ал-Музаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Шом (фарз) намозидан олдин намоз ўқинг», — дедилар. У зот (буни уч марта айтдилар) ва учинчи (мартада): «Ким (уни) ўқимоқчи бўлса, ўқисин», — дедилар. У зот буни — одамлар уни (доимий) суннат деб олишларини ёқтирмаганлари учун — айтдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ، قَالَ سَمِعْتُ مَرْثَدَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْيَزَنِيَّ، قَالَ أَتَيْتُ عُقْبَةَ بْنَ عَامِرٍ الْجُهَنِيَّ فَقُلْتُ أَلاَ أُعْجِبُكَ مِنْ أَبِي تَمِيمٍ يَرْكَعُ رَكْعَتَيْنِ قَبْلَ صَلاَةِ الْمَغْرِبِ‏.‏ فَقَالَ عُقْبَةُ إِنَّا كُنَّا نَفْعَلُهُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قُلْتُ فَمَا يَمْنَعُكَ الآنَ قَالَ الشُّغْلُ‏.‏

Marsad ibn Abdulloh al-Yazaniy (Uqba ibn Omirdan) rivoyat qiladi: Men Uqba ibn Omir al-Juhaniyning oldiga bordim va: «Abu Tamimning shom namozidan oldin ikki rakat oʻqishi hayron qoldirmaydimi?» — dedim. Uqba: «Biz Rasululloh ﷺ hayotlik paytlarida shunday qilar edik», — dedi. Men undan: «Hozir seni uni oʻqishdan nima toʻsadi?» — deb soʻradim. U: «Ish (band qildi)», — dedi.Марсад ибн Абдуллоҳ ал-Язаний (Уқба ибн Омирдан) ривоят қилади: Мен Уқба ибн Омир ал-Жуҳанийнинг олдига бордим ва: «Абу Тамимнинг шом намозидан олдин икки ракат ўқиши ҳайрон қолдирмайдими?» — дедим. Уқба: «Биз Расулуллоҳ ﷺ ҳаётлик пайтларида шундай қилар эдик», — деди. Мен ундан: «Ҳозир сени уни ўқишдан нима тўсади?» — деб сўрадим. У: «Иш (банд қилди)», — деди.

حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَحْمُودُ بْنُ الرَّبِيعِ الأَنْصَارِيُّ، أَنَّهُ عَقَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَعَقَلَ مَجَّةً مَجَّهَا فِي وَجْهِهِ مِنْ بِئْرٍ كَانَتْ فِي دَارِهِمْ‏.‏ فَزَعَمَ مَحْمُودٌ أَنَّهُ سَمِعَ عِتْبَانَ بْنَ مَالِكٍ الأَنْصَارِيّ َ ـ رضى الله عنه ـ وَكَانَ مِمَّنْ شَهِدَ بَدْرًا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ كُنْتُ أُصَلِّي لِقَوْمِي بِبَنِي سَالِمٍ، وَكَانَ يَحُولُ بَيْنِي وَبَيْنَهُمْ وَادٍ إِذَا جَاءَتِ الأَمْطَارُ فَيَشُقُّ عَلَىَّ اجْتِيَازُهُ قِبَلَ مَسْجِدِهِمْ، فَجِئْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ لَهُ إِنِّي أَنْكَرْتُ بَصَرِي، وَإِنَّ الْوَادِيَ الَّذِي بَيْنِي وَبَيْنَ قَوْمِي يَسِيلُ إِذَا جَاءَتِ الأَمْطَارُ فَيَشُقُّ عَلَىَّ اجْتِيَازُهُ، فَوَدِدْتُ أَنَّكَ تَأْتِي فَتُصَلِّي مِنْ بَيْتِي مَكَانًا أَتَّخِذُهُ مُصَلًّى‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ سَأَفْعَلُ ‏"‏‏.‏ فَغَدَا عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ بَعْدَ مَا اشْتَدَّ النَّهَارُ فَاسْتَأْذَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَذِنْتُ لَهُ فَلَمْ يَجْلِسْ حَتَّى قَالَ ‏"‏ أَيْنَ تُحِبُّ أَنْ أُصَلِّيَ مِنْ بَيْتِكَ ‏"‏‏.‏ فَأَشَرْتُ لَهُ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي أُحِبُّ أَنْ أُصَلِّيَ فِيهِ، فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكَبَّرَ وَصَفَفْنَا وَرَاءَهُ، فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ سَلَّمَ وَسَلَّمْنَا حِينَ سَلَّمَ، فَحَبَسْتُهُ عَلَى خَزِيرٍ يُصْنَعُ لَهُ فَسَمِعَ أَهْلُ الدَّارِ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَيْتِي فَثَابَ رِجَالٌ مِنْهُمْ حَتَّى كَثُرَ الرِّجَالُ فِي الْبَيْتِ‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْهُمْ مَا فَعَلَ مَالِكٌ لاَ أَرَاهُ‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْهُمْ ذَاكَ مُنَافِقٌ لاَ يُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تَقُلْ ذَاكَ أَلاَ تَرَاهُ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ‏.‏ يَبْتَغِي بِذَلِكَ وَجْهَ اللَّهِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ‏.‏ أَمَّا نَحْنُ فَوَاللَّهِ لاَ نَرَى وُدَّهُ وَلاَ حَدِيثَهُ إِلاَّ إِلَى الْمُنَافِقِينَ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَإِنَّ اللَّهَ قَدْ حَرَّمَ عَلَى النَّارِ مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ‏.‏ يَبْتَغِي بِذَلِكَ وَجْهَ اللَّهِ ‏"‏‏.‏ قَالَ مَحْمُودٌ فَحَدَّثْتُهَا قَوْمًا فِيهِمْ أَبُو أَيُّوبَ صَاحِبُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَتِهِ الَّتِي تُوُفِّيَ فِيهَا وَيَزِيدُ بْنُ مُعَاوِيَةَ عَلَيْهِمْ بِأَرْضِ الرُّومِ، فَأَنْكَرَهَا عَلَىَّ أَبُو أَيُّوبَ قَالَ وَاللَّهِ مَا أَظُنُّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ مَا قُلْتَ قَطُّ‏.‏ فَكَبُرَ ذَلِكَ عَلَىَّ فَجَعَلْتُ لِلَّهِ عَلَىَّ إِنْ سَلَّمَنِي حَتَّى أَقْفُلَ مِنْ غَزْوَتِي أَنْ أَسْأَلَ عَنْهَا عِتْبَانَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ إِنْ وَجَدْتُهُ حَيًّا فِي مَسْجِدِ قَوْمِهِ، فَقَفَلْتُ فَأَهْلَلْتُ بِحَجَّةٍ أَوْ بِعُمْرَةٍ، ثُمَّ سِرْتُ حَتَّى قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَأَتَيْتُ بَنِي سَالِمٍ، فَإِذَا عِتْبَانُ شَيْخٌ أَعْمَى يُصَلِّي لِقَوْمِهِ فَلَمَّا سَلَّمَ مِنَ الصَّلاَةِ سَلَّمْتُ عَلَيْهِ وَأَخْبَرْتُهُ مَنْ أَنَا، ثُمَّ سَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ الْحَدِيثِ فَحَدَّثَنِيهِ كَمَا حَدَّثَنِيهِ أَوَّلَ مَرَّةٍ‏.‏

Mahmud ibn Rabiʼ al-Ansoriy (Itbon ibn Molikdan) rivoyat qiladi: U Rasululloh ﷺ ni va u zot — ularning uyidagi quduqdan olib — uning yuziga purkagan bir hovuch suvni eslar edi. Mahmud aytdi: Men Itbon ibn Molik — u Badr jangida Rasululloh ﷺ bilan birga boʻlgan edi — ning shunday deganini eshitdim: «Men Bani Salimda oʻz qavmimga namozga imomlik qilar edim va men bilan oʻsha odamlar orasida bir vodiy bor edi. Yomgʻir yoqqan har safar, men uni kechib, ularning masjidiga borishim qiyin boʻlar edi. Bas, men Rasululloh ﷺ ning oldiga bordim va: ‹Mening koʻzim xira (boʻlib qoldi) va men bilan qavmim orasidagi vodiy yomgʻir paytida (suvga toʻlib) oqadi; uni kechib oʻtishim menga qiyin boʻladi; men siz mening uyimga kelib, biror joyda namoz oʻqib berishingizni — men oʻsha joyni namozgoh qilib olishim uchun — istar edim›, — dedim. Rasululloh ﷺ: ‹Shunday qilaman›, — dedilar. Bas, Rasululloh ﷺ va Abu Bakr ertasi (kuni) — quyosh koʻtarilgandan keyin — mening uyimga keldilar. Rasululloh ﷺ mendan (kirishga) ruxsat soʻradilar va men u zotni kiritdim. U zot oʻtirmas turib: ‹Uyingning qaysi joyida namoz oʻqishimizni istaysan?› — dedilar. Men u zot namoz oʻqishini istagan joyni koʻrsatdim. Bas, Rasululloh ﷺ namozga turib, takbir bilan namozni boshladilar va biz u zot orqasida saf tortdik; u zot ikki rakat oʻqib, ularni salom bilan tugatdilar, biz ham u zot bilan salom berdik. Men u zotni — oʻzlari uchun tayyorlagan ‹xazira› (degan taom)ga — olib qoldim». — («Xazira» — arpa uni va goʻsht shoʻrvasidan tayyorlanadigan alohida taom.) Itbon dedi: «Qoʻshnilar Rasululloh ﷺ mening uyimda (ekanliklarini) eshitgach, (uyga) oqib keldi, hatto uyda koʻp erkak (toʻplandi). Ulardan biri: ‹Molikka nima boʻldi — men uni koʻrmayapman?› — dedi. Ulardan biri: ‹U munofiq; u Allohni va Uning Paygʻambarini sevmaydi›, — dedi. Shunda Allohning Paygʻambari ﷺ: ‹Bunday dema. Uning faqat Alloh uchun: La ilaha illalloh, — deganini koʻrmayapsanmi?› — dedilar. U kishi: ‹Alloh va Uning Paygʻambari yaxshiroq biladi; lekin Allohga qasamki, biz uni faqat munofiqlarga yordam berib, ular bilan gaplashgan holda koʻrdik›, — dedi. Rasululloh ﷺ: ‹Shubhasiz, kim — Alloh rozilligini istab — La ilaha illalloh, — desa, Alloh uni doʻzaxdan saqlaydi›, — dedilar». Mahmud qoʻshdi: «Men yuqoridagi rivoyatni baʼzi odamlarga aytib berdim — ulardan biri Abu Ayyub edi — u Rasululloh ﷺ ning sahobasi boʻlib, oʻzi vafot etgan oʻsha jangda (qatnashgan); oʻsha (jangda) Yazid ibn Muoviya Rum hududida ularning amiri edi. Abu Ayyub bu rivoyatni inkor qildi va: ‹Rasululloh ﷺ sen aytgan narsani aytganlariga shubha qilaman›, — dedi. Bu menga ogʻir botdi va men Allohga — agar oʻsha (muqaddas) jangda tirik qolsam, (Madinaga borib) Itbon ibn Molikdan — agar u hali oʻz qavmining masjidida (tirik) boʻlsa — soʻrashga — ahd qildim. Bas, (jangdan) qaytganimda, men haj yoki umra uchun ehrom bogʻladim, soʻng yoʻlga tushib, Madinaga yetib keldim. Men Bani Salimga bordim va Itbon ibn Molik — u oʻsha paytda qarib qolgan, koʻzi ojiz bir chol edi — oʻz qavmiga namozga imomlik qilayotgan edi. U namozni tugatgach, men unga salom berdim, oʻzimni unga tanitdim, soʻng undan oʻsha rivoyat haqida soʻradim. U oʻsha rivoyatni — birinchi marta rivoyat qilganidek — yana shu tarzda aytib berdi».Маҳмуд ибн Рабиъ ал-Ансорий (Итбон ибн Моликдан) ривоят қилади: У Расулуллоҳ ﷺ ни ва у зот — уларнинг уйидаги қудуқдан олиб — унинг юзига пуркаган бир ҳовуч сувни эслар эди. Маҳмуд айтди: Мен Итбон ибн Молик — у Бадр жангида Расулуллоҳ ﷺ билан бирга бўлган эди — нинг шундай деганини эшитдим: «Мен Бани Салимда ўз қавмимга намозга имомлик қилар эдим ва мен билан ўша одамлар орасида бир водий бор эди. Ёмғир ёққан ҳар сафар, мен уни кечиб, уларнинг масжидига боришим қийин бўлар эди. Бас, мен Расулуллоҳ ﷺ нинг олдига бордим ва: ‹Менинг кўзим хира (бўлиб қолди) ва мен билан қавмим орасидаги водий ёмғир пайтида (сувга тўлиб) оқади; уни кечиб ўтишим менга қийин бўлади; мен сиз менинг уйимга келиб, бирор жойда намоз ўқиб беришингизни — мен ўша жойни намозгоҳ қилиб олишим учун — истар эдим›, — дедим. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Шундай қиламан›, — дедилар. Бас, Расулуллоҳ ﷺ ва Абу Бакр эртаси (куни) — қуёш кўтарилгандан кейин — менинг уйимга келдилар. Расулуллоҳ ﷺ мендан (киришга) рухсат сўрадилар ва мен у зотни киритдим. У зот ўтирмас туриб: ‹Уйингнинг қайси жойида намоз ўқишимизни истайсан?› — дедилар. Мен у зот намоз ўқишини истаган жойни кўрсатдим. Бас, Расулуллоҳ ﷺ намозга туриб, такбир билан намозни бошладилар ва биз у зот орқасида саф тортдик; у зот икки ракат ўқиб, уларни салом билан тугатдилар, биз ҳам у зот билан салом бердик. Мен у зотни — ўзлари учун тайёрлаган ‹хазира› (деган таом)га — олиб қолдим». — («Хазира» — арпа уни ва гўшт шўрвасидан тайёрланадиган алоҳида таом.) Итбон деди: «Қўшнилар Расулуллоҳ ﷺ менинг уйимда (эканликларини) эшитгач, (уйга) оқиб келди, ҳатто уйда кўп эркак (тўпланди). Улардан бири: ‹Моликка нима бўлди — мен уни кўрмаяпман?› — деди. Улардан бири: ‹У мунофиқ; у Аллоҳни ва Унинг Пайғамбарини севмайди›, — деди. Шунда Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ: ‹Бундай дема. Унинг фақат Аллоҳ учун: Ла илаҳа иллаллоҳ, — деганини кўрмаяпсанми?› — дедилар. У киши: ‹Аллоҳ ва Унинг Пайғамбари яхшироқ билади; лекин Аллоҳга қасамки, биз уни фақат мунофиқларга ёрдам бериб, улар билан гаплашган ҳолда кўрдик›, — деди. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Шубҳасиз, ким — Аллоҳ розиллигини истаб — Ла илаҳа иллаллоҳ, — деса, Аллоҳ уни дўзахдан сақлайди›, — дедилар». Маҳмуд қўшди: «Мен юқоридаги ривоятни баъзи одамларга айтиб бердим — улардан бири Абу Айюб эди — у Расулуллоҳ ﷺ нинг саҳобаси бўлиб, ўзи вафот этган ўша жангда (қатнашган); ўша (жангда) Язид ибн Муовия Рум ҳудудида уларнинг амири эди. Абу Айюб бу ривоятни инкор қилди ва: ‹Расулуллоҳ ﷺ сен айтган нарсани айтганларига шубҳа қиламан›, — деди. Бу менга оғир ботди ва мен Аллоҳга — агар ўша (муқаддас) жангда тирик қолсам, (Мадинага бориб) Итбон ибн Моликдан — агар у ҳали ўз қавмининг масжидида (тирик) бўлса — сўрашга — аҳд қилдим. Бас, (жангдан) қайтганимда, мен ҳаж ёки умра учун эҳром боғладим, сўнг йўлга тушиб, Мадинага етиб келдим. Мен Бани Салимга бордим ва Итбон ибн Молик — у ўша пайтда қариб қолган, кўзи ожиз бир чол эди — ўз қавмига намозга имомлик қилаётган эди. У намозни тугатгач, мен унга салом бердим, ўзимни унга танитдим, сўнг ундан ўша ривоят ҳақида сўрадим. У ўша ривоятни — биринчи марта ривоят қилганидек — яна шу тарзда айтиб берди».

حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ حَمَّادٍ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ أَيُّوبَ، وَعُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اجْعَلُوا فى بُيُوتِكُمْ مِنْ صَلاَتِكُمْ وَلاَ تَتَّخِذُوهَا قُبُورًا ‏"‏‏.‏ تَابَعَهُ عَبْدُ الْوَهَّابِ عَنْ أَيُّوبَ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Namozlaringizning baʼzisini uyingizda oʻqing va ularni (yaʼni uylaringizni) qabristonga aylantirmanglar», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Намозларингизнинг баъзисини уйингизда ўқинг ва уларни (яъни уйларингизни) қабристонга айлантирманглар», — дедилар.