حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا أَبُو ضَمْرَةَ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " بَيْنَمَا ثَلاَثَةُ نَفَرٍ يَمْشُونَ أَخَذَهُمُ الْمَطَرُ، فَأَوَوْا إِلَى غَارٍ فِي جَبَلٍ، فَانْحَطَّتْ عَلَى فَمِ غَارِهِمْ صَخْرَةٌ مِنَ الْجَبَلِ فَانْطَبَقَتْ عَلَيْهِمْ، فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا أَعْمَالاً عَمِلْتُمُوهَا صَالِحَةً لِلَّهِ فَادْعُوا اللَّهَ بِهَا لَعَلَّهُ يُفَرِّجُهَا عَنْكُمْ. قَالَ أَحَدُهُمُ اللَّهُمَّ إِنَّهُ كَانَ لِي وَالِدَانِ شَيْخَانِ كَبِيرَانِ، وَلِي صِبْيَةٌ صِغَارٌ كُنْتُ أَرْعَى عَلَيْهِمْ، فَإِذَا رُحْتُ عَلَيْهِمْ حَلَبْتُ، فَبَدَأْتُ بِوَالِدَىَّ أَسْقِيهِمَا قَبْلَ بَنِيَّ، وَإِنِّي اسْتَأْخَرْتُ ذَاتَ يَوْمٍ فَلَمْ آتِ حَتَّى أَمْسَيْتُ، فَوَجَدْتُهُمَا نَامَا، فَحَلَبْتُ كَمَا كُنْتُ أَحْلُبُ، فَقُمْتُ عِنْدَ رُءُوسِهِمَا، أَكْرَهُ أَنْ أُوقِظَهُمَا، وَأَكْرَهُ أَنْ أَسْقِيَ الصِّبْيَةَ، وَالصِّبْيَةُ يَتَضَاغَوْنَ عِنْدَ قَدَمَىَّ، حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ، فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُهُ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ لَنَا فَرْجَةً نَرَى مِنْهَا السَّمَاءَ. فَفَرَجَ اللَّهُ فَرَأَوُا السَّمَاءَ. وَقَالَ الآخَرُ اللَّهُمَّ إِنَّهَا كَانَتْ لِي بِنْتُ عَمٍّ أَحْبَبْتُهَا كَأَشَدِّ مَا يُحِبُّ الرِّجَالُ النِّسَاءَ، فَطَلَبْتُ مِنْهَا فَأَبَتْ حَتَّى أَتَيْتُهَا بِمِائَةِ دِينَارٍ، فَبَغَيْتُ حَتَّى جَمَعْتُهَا، فَلَمَّا وَقَعْتُ بَيْنَ رِجْلَيْهَا قَالَتْ يَا عَبْدَ اللَّهِ اتَّقِ اللَّهَ، وَلاَ تَفْتَحِ الْخَاتَمَ إِلاَّ بِحَقِّهِ، فَقُمْتُ، فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُهُ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ عَنَّا فَرْجَةً. فَفَرَجَ. وَقَالَ الثَّالِثُ اللَّهُمَّ إِنِّي اسْتَأْجَرْتُ أَجِيرًا بِفَرَقِ أَرُزٍّ، فَلَمَّا قَضَى عَمَلَهُ قَالَ أَعْطِنِي حَقِّي. فَعَرَضْتُ عَلَيْهِ، فَرَغِبَ عَنْهُ، فَلَمْ أَزَلْ أَزْرَعُهُ حَتَّى جَمَعْتُ مِنْهُ بَقَرًا وَرَاعِيهَا فَجَاءَنِي فَقَالَ اتَّقِ اللَّهَ. فَقُلْتُ اذْهَبْ إِلَى ذَلِكَ الْبَقَرِ وَرُعَاتِهَا فَخُذْ. فَقَالَ اتَّقِ اللَّهَ وَلاَ تَسْتَهْزِئْ بِي. فَقُلْتُ إِنِّي لاَ أَسْتَهْزِئُ بِكَ فَخُذْ. فَأَخَذَهُ، فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ مَا بَقِيَ، فَفَرَجَ اللَّهُ ". قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ وَقَالَ ابْنُ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ فَسَعَيْتُ.
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Uch kishi ketib borayotgan paytda, yomgʻir yogʻa boshladi va ular bir togʻdagi gʻorga (panoh tortdi) kirdi. Bir katta tosh togʻdan yumalab tushdi va gʻor ogʻzini berkitdi. Ular bir-biriga: ‹Faqat Alloh uchun qilgan solih amallaringizni oʻylanglar va oʻsha amallar(ni vasila qilib) Allohga duo qilinglar — toki U bu toshni sizdan koʻtarsa›, — dedi. Ulardan biri: ‹Allohim! Mening qari ota-onam va yosh bolalarim bor edi va men ular uchun qoʻy boqar edim. Kechqurun ular oldiga qaytganimda, (qoʻy) sogʻar va — bolalarimdan oldin — ota-onamga (sut) berishdan boshlar edim. Bir kun men kechikdim va kechqurun kech (uyga) keldim hamda ota-onamni uxlab yotgan topdim. Men (qoʻy) sogʻdim — odatdagidek — va (sut idishi bilan) ularning bosh tomonida turdim. Men ularni uygʻotishni yoqtirmadim va bolalarimga — ulardan oldin — (sut) berishni (ham) yoqtirmadim — garchi bolalarim oyoqlarim ostida (ochlikdan) — to tong otguncha — yigʻlab turgan boʻlsa ham. Allohim! Agar men buni faqat Sening (roziliging) uchun qilgan boʻlsam, bu toshni koʻtar — toki biz u orqali osmonni koʻraylik›, — dedi. Bas, Alloh toshni bir oz koʻtardi va ular osmonni koʻrdi. Ikkinchi kishi: ‹Allohim! Mening bir amakivachcha (qiz) singlim bor edi va men uni — erkak ayolni (qancha) sevishi mumkin boʻlgan eng chuqur muhabbat bilan — sevardim. Men uning iffatini buzmoqchi boʻldim, lekin u — men unga yuz dinor bermagunimcha — rad etdi. Bas, men oʻsha (pul)ni yigʻishga harakat qildim. Men uning ikki oyogʻi orasida oʻtirganimda, u: «Ey Allohning bandasi, Allohdan qoʻrq va meni — haqsiz (nikohsiz) ravishda — iffatimdan judo qilma», — dedi. Bas, men (oʻrnimdan) turdim. Allohim! Agar men buni faqat Sening (roziliging) uchun qilgan boʻlsam, bu toshni koʻtar›, — dedi. Bas, tosh yana bir oz siljidi. Soʻng uchinchi kishi: ‹Allohim! Men bir ishchini bir faraq (uch soʼ) guruch (ish haqi)ga yolladim va u oʻz ishini tugatib, oʻz haqini talab qilganda, men unga (haqini) berdim, lekin u uni olishni rad etdi. Bas, men oʻsha guruchni koʻp marta ekdim — to uning (hosili)dan sigirlar va ularning choʻponini (sotib) yiggunimcha. (Keyin bir muddatdan soʻng) u kelib, menga: «Allohdan qoʻrq (va menga haqimni ber)», — dedi. Men: «Bor va anavi sigirlar hamda choʻponni ol», — dedim. U: «Allohdan qoʻrq! Meni masxara qilma», — dedi. Men: «Men seni masxara qilmayapman; (bularning hammasini) ol», — dedim. Bas, u (bularning) hammasini oldi. Allohim! Agar men buni faqat Sening (roziliging) uchun qilgan boʻlsam, toshning qolgan (qismi)ni koʻtar›, — dedi. Bas, Alloh toshni (butunlay) koʻtardi», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Уч киши кетиб бораётган пайтда, ёмғир ёға бошлади ва улар бир тоғдаги ғорга (паноҳ тортди) кирди. Бир катта тош тоғдан юмалаб тушди ва ғор оғзини беркитди. Улар бир-бирига: ‹Фақат Аллоҳ учун қилган солиҳ амалларингизни ўйланглар ва ўша амаллар(ни васила қилиб) Аллоҳга дуо қилинглар — токи У бу тошни сиздан кўтарса›, — деди. Улардан бири: ‹Аллоҳим! Менинг қари ота-онам ва ёш болаларим бор эди ва мен улар учун қўй боқар эдим. Кечқурун улар олдига қайтганимда, (қўй) соғар ва — болаларимдан олдин — ота-онамга (сут) беришдан бошлар эдим. Бир кун мен кечикдим ва кечқурун кеч (уйга) келдим ҳамда ота-онамни ухлаб ётган топдим. Мен (қўй) соғдим — одатдагидек — ва (сут идиши билан) уларнинг бош томонида турдим. Мен уларни уйғотишни ёқтирмадим ва болаларимга — улардан олдин — (сут) беришни (ҳам) ёқтирмадим — гарчи болаларим оёқларим остида (очликдан) — то тонг отгунча — йиғлаб турган бўлса ҳам. Аллоҳим! Агар мен буни фақат Сенинг (розилигинг) учун қилган бўлсам, бу тошни кўтар — токи биз у орқали осмонни кўрайлик›, — деди. Бас, Аллоҳ тошни бир оз кўтарди ва улар осмонни кўрди. Иккинчи киши: ‹Аллоҳим! Менинг бир амакивачча (қиз) синглим бор эди ва мен уни — эркак аёлни (қанча) севиши мумкин бўлган энг чуқур муҳаббат билан — севардим. Мен унинг иффатини бузмоқчи бўлдим, лекин у — мен унга юз динор бермагунимча — рад этди. Бас, мен ўша (пул)ни йиғишга ҳаракат қилдим. Мен унинг икки оёғи орасида ўтирганимда, у: «Эй Аллоҳнинг бандаси, Аллоҳдан қўрқ ва мени — ҳақсиз (никоҳсиз) равишда — иффатимдан жудо қилма», — деди. Бас, мен (ўрнимдан) турдим. Аллоҳим! Агар мен буни фақат Сенинг (розилигинг) учун қилган бўлсам, бу тошни кўтар›, — деди. Бас, тош яна бир оз силжиди. Сўнг учинчи киши: ‹Аллоҳим! Мен бир ишчини бир фарақ (уч сў) гуруч (иш ҳақи)га ёлладим ва у ўз ишини тугатиб, ўз ҳақини талаб қилганда, мен унга (ҳақини) бердим, лекин у уни олишни рад этди. Бас, мен ўша гуручни кўп марта экдим — то унинг (ҳосили)дан сигирлар ва уларнинг чўпонини (сотиб) йиггунимча. (Кейин бир муддатдан сўнг) у келиб, менга: «Аллоҳдан қўрқ (ва менга ҳақимни бер)», — деди. Мен: «Бор ва анави сигирлар ҳамда чўпонни ол», — дедим. У: «Аллоҳдан қўрқ! Мени масхара қилма», — деди. Мен: «Мен сени масхара қилмаяпман; (буларнинг ҳаммасини) ол», — дедим. Бас, у (буларнинг) ҳаммасини олди. Аллоҳим! Агар мен буни фақат Сенинг (розилигинг) учун қилган бўлсам, тошнинг қолган (қисми)ни кўтар›, — деди. Бас, Аллоҳ тошни (бутунлай) кўтарди», — дедилар.
Roviy:Ровий: Abdulloh ibn Umar ibn al-Xattob