نَا أَبُو بَكْرٍ أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الْمُقْرِئُ , نَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْحَاقَ بْنِ أَبِي الْعَنْبَسِ , نَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى , أنا الْمُبَارَكُ بْنُ حَسَّانَ , عَنْ نَافِعٍ , قَالَ : قَالَ ابْنُ عُمَرَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ ، يَقُولُ : يَا ابْنَ آدَمَ اثْنَتَانِ لَمْ تَكُنْ لَكَ , وَاحِدَةٌ مِنْهُمَا جَعَلْتُ لَكَ نَصِيبًا مِنْ مَالِكَ حِينَ أَخَذْتُ بِكَظَمِكَ لأُطَهِّرَكَ بِهِ وَلأُزَكِّيَكَ , وَصَلاةُ عِبَادِي عَلَيْكَ بَعْدَ انْقِضَاءِ أَجَلِكَ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh azza va jalla shunday deydi: Ey Odam farzandi, senda boʻlmagan ikki narsa bor: ulardan biri — seni u bilan poklashim va tozalashim uchun jon halqumingga kelganida molingdan senga bir ulush ajratdim; (ikkinchisi esa) — ajaling tugagandan keyin bandalarimning senga (aytadigan) duosidir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла шундай дейди: Эй Одам фарзанди, сенда бўлмаган икки нарса бор: улардан бири — сени у билан поклашим ва тозалашим учун жон ҳалқумингга келганида молингдан сенга бир улуш ажратдим; (иккинчиси эса) — ажалинг тугагандан кейин бандаларимнинг сенга (айтадиган) дуосидир», дедилар.

نَا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدٍ ، نَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْحَارِثِ , نَا بَقِيَّة ُ عَنْ خُلَيْدِ بْنِ أَبِي خُلَيْدٍ , أَبِي حَلْبَسٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ ، عَنْ أَبِيه ِ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ فَأَوْصَى ، وَكَانَتْ وَصِيَّةً عَلَى كِتَابِ اللَّهِ ، كَانَتْ كَفَّارَةً لِمَا تَرَكَ مِنْ زَكَاتِهِ "

Qurra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimga oʻlim yetib kelib, u vasiyat qilsa va vasiyati Allohning Kitobiga muvofiq boʻlsa, bu uning tark etgan zakoti uchun kafforat boʻladi», dedilar.Қурра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимга ўлим етиб келиб, у васият қилса ва васияти Аллоҳнинг Китобига мувофиқ бўлса, бу унинг тарк этган закоти учун каффорат бўлади», дедилар.

نَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَنْصُورٍ الْفَقِيهُ , نَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِنْتِ شُرَحْبِيلَ , نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ , نَا عُتْبَةُ بْنُ حُمَيْدٍ , عَنِ الْقَاسِمِ , عَنْ أَبِي أُمَامَةَ ، عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ تَصَدَّقَ عَلَيْكُمْ بِثُلُثِ أَمْوَالِكُمْ عِنْدَ وَفَاتِكُمْ زِيَادَةً فِي حَسَنَاتِكُمْ ، لِيَجْعَلَهَا لَكُمْ زَكَاةً فِي أَعْمَالِكُمْ "

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Albatta, Alloh azza va jalla vafotingiz chogʻida mollaringizning uchdan birini yaxshiliklaringizga ziyoda qilib sizlarga sadaqa qildi — uni sizlar uchun amallaringizda zakot qilish uchun», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла вафотингиз чоғида молларингизнинг учдан бирини яхшиликларингизга зиёда қилиб сизларга садақа қилди — уни сизлар учун амалларингизда закот қилиш учун», дедилар.

نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، نَا دَاوُدُ بْنُ رُشَيْدٍ , نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عُلَيَّةَ . ح وَنا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُعَلَّى الشُّونِيزِيُّ , نَا مَحْمُودُ بْنُ خِدَاشٍ , نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , نَا أَيُّوبُ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " مَا حَقُّ امْرِئٍ يَبِيتُ لَيْلَتَيْنِ وَلَهُ مَالٌ يُرِيدُ أَنْ يُوصِيَ فِيهِ ، إِلا وَوَصِيَّتُهُ مَكْتُوبَةٌ عِنْدَهُ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Vasiyat qilmoqchi boʻlgan moli bor kishiga vasiyati huzurida yozib qoʻyilmagan holda ikki kecha tunash haqqi emas», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Васият қилмоқчи бўлган моли бор кишига васияти ҳузурида ёзиб қўйилмаган ҳолда икки кеча тунаш ҳаққи эмас», дедилар.

نَا عُمَرُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ عَلِيٍّ الدَّرَنِيُّ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ الْوَلِيدِ الْقُرَشِيُّ , نَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ , نَا أَيُّوبُ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " مَا حَقُّ امْرِئٍ مُسْلِمٍ لَهُ مَالٌ يُرِيدُ أَنْ يُوصِيَ فِيهِ ، وَيَبِيتُ لَيْلَتَيْنِ ، إِلا وَوَصِيَّتُهُ مَكْتُوبَةٌ عِنْدَهُ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Vasiyat qilmoqchi boʻlgan moli bor musulmon kishiga vasiyati huzurida yozib qoʻyilmagan holda ikki kecha tunash haqqi emas», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Васият қилмоқчи бўлган моли бор мусулмон кишига васияти ҳузурида ёзиб қўйилмаган ҳолда икки кеча тунаш ҳаққи эмас», дедилар.

نَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ لَقْلُوقٌ , نَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ تَمَامٍ , عَنْ يُونُسَ بْنِ عُبَيْدٍ , عَنِ الْحَسَنِ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " مَا يَنْبَغِي لِرَجُلٍ أَتَى عَلَيْهِ ثَلاثَةٌ ، وَلَهُ مَالٌ يُرِيدُ أَنْ يُوصِيَ فِيهِ ، إِلا أَوْصَى فِيهِ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Vasiyat qilmoqchi boʻlgan moli bor kishiga uch (kecha) oʻtsa-yu, unda vasiyat qilib qoʻymasligi loyiq emas», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Васият қилмоқчи бўлган моли бор кишига уч (кеча) ўтса-ю, унда васият қилиб қўймаслиги лойиқ эмас», дедилар.

نَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ الْمُهْتَدِي بِاللَّهِ ، نَا بَكْرُ بْنُ سَهْلٍ , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ , نَا عُمَرُ بْنُ الْمُغِيرَةِ , نَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدَ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " الإِضْرَارُ فِي الْوَصِيَّةِ مِنَ الْكَبَائِرِ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Vasiyatda zarar yetkazish kabira gunohlardandir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Васиятда зарар етказиш кабира гуноҳлардандир», дедилар.

نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُحَمَّدٍ الصَّفَّارُ , نَا عَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدٍ , نَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو , نَا أَبُو إِسْحَاقَ ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ , عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : " لِيَكْتُبِ الرَّجُلُ فِي وَصِيَّتِهِ : إِنْ حَدَثَ بِي حَدَثُ مَوْتٍ قَبْلَ أَنْ أُغَيِّرَ وَصِيَّتِي هَذِهِ "

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: «Kishi vasiyatida: Agar men ushbu vasiyatimni oʻzgartirishimdan avval menga oʻlim hodisasi yuz bersa, deb yozsin».Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: «Киши васиятида: Агар мен ушбу васиятимни ўзгартиришимдан аввал менга ўлим ҳодисаси юз берса, деб ёзсин».

نَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا يُوسُفُ بْنُ سَعِيدٍ , نَا حَجَّاجٌ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , عَنْ عَطَاءٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لا تَجُوزُ الْوَصِيَّةُ لِوَارِثٍ ، إِلا أَنْ يَشَاءَ الْوَرَثَةُ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Vorisga vasiyat joiz emas, magar vorislar (rozi boʻlishni) xohlasalar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ворисга васият жоиз эмас, магар ворислар (рози бўлишни) хоҳласалар», дедилар.

نَا عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عِيسَى ، نَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمَاسَرْجِسِيُّ , نَا عَمْرُو بْنُ زُرَارَةَ , نَا زِيَادُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ , نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُسْلِمٍ , عَنِ الْحَسَنِ , عَنْ عَمْرِو بْنِ خَارِجَةَ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لا وَصِيَّةَ لِوَارِثٍ ، إِلا أَنْ يَشَاءَ الْوَرَثَةُ "

Amr ibn Xorija (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Vorisga vasiyat yoʻq, magar vorislar (rozi boʻlishni) xohlasalar», dedilar.Амр ибн Хорижа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ворисга васият йўқ, магар ворислар (рози бўлишни) хоҳласалар», дедилар.

نَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ الْمُهْتَدِي ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ خَالِدٍ , نَا أَبِي , عَنْ يُونُسَ بْنِ رَاشِدٍ , عَنْ عَطَاءٍ الْخُرَاسَانِيِّ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لا تَجُوزُ لِوَارِثٍ وَصِيَّةٌ ، إِلا أَنْ يَشَاءَ الْوَرَثَةُ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Vorisga vasiyat joiz emas, magar vorislar (rozi boʻlishni) xohlasalar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ворисга васият жоиз эмас, магар ворислар (рози бўлишни) хоҳласалар», дедилар.

نَا أَحْمَدُ بْنُ كَامِلٍ ، نَا عُبَيْدُ بْنُ كَثِيرٍ , نَا عَبَّادُ بْنُ يَعْقُوبَ , نَا نُوحُ بْنُ دَرَّاجٍ , عَنْ أَبَانَ بْنِ تَغْلِبَ , عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ , عَنْ أَبِيهِ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لا وَصِيَّةَ لِوَارِثٍ وَلا إِقْرَارَ بِدَيْنٍ "

Jaʼfar ibn Muhammad otasidan rivoyat qildi: U dedi: Rasululloh ﷺ: «Vorisga vasiyat yoʻq va (uning foydasiga) qarzga iqror boʻlish (ham) yoʻq», dedilar.Жаъфар ибн Муҳаммад отасидан ривоят қилди: У деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ворисга васият йўқ ва (унинг фойдасига) қарзга иқрор бўлиш (ҳам) йўқ», дедилар.

نَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ ، نَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَرْزُوقٍ , نَا عَبْدُ الْوَهَّابِ , أنا سَعِيدٌ , عَنْ قَتَادَةَ , عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ , عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ غَنْمٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ خَارِجَةَ , قَالَ : " خَطَبَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِنًى , فَقَالَ : إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ قَسَمَ لِكُلِّ إِنْسَانٍ نَصِيبَهُ مِنَ الْمِيرَاثِ ، فَلا تَجُوزُ لِوَارِثٍ وَصِيَّةٌ إِلا مِنَ الثُّلُثِ " ، قَالَ : وَنا سَعِيدُ بْنُ مَطَرٍ , عَنْ شَهْرٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ خَارِجَةَ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ

Amr ibn Xorija (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bizga Minoda xutba qilib: «Albatta, Alloh azza va jalla har bir insonga merosdan oʻz ulushini taqsimlab qoʻygan; bas, vorisga vasiyat joiz emas, magar (molning) uchdan biridan boʻlsa», dedilar. U aytdi: Said ibn Matar ham bizga Shahrdan, u Amr ibn Xorijadan, u Nabiy ﷺdan shuning mislini (rivoyat qildi).Амр ибн Хорижа (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизга Минода хутба қилиб: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла ҳар бир инсонга меросдан ўз улушини тақсимлаб қўйган; бас, ворисга васият жоиз эмас, магар (молнинг) учдан биридан бўлса», дедилар. У айтди: Саид ибн Матар ҳам бизга Шаҳрдан, у Амр ибн Хорижадан, у Набий ﷺдан шунинг мислини (ривоят қилди).

نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، نَا عَبَّاسُ بْنُ الْوَلِيدِ النَّرْسِيُّ , نَا عِمْرَانُ بْنُ خَالِدٍ الْخُزَاعِيُّ , نَا ثَابِتٌ , عَنْ أَنَسٍ , قَالَ : كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَيْتِ عَائِشَةَ مَعَهُ بَعْضُ نِسَائِهِ يَنْتَظِرُونَ طُعَيِّمًا , قَالَ : فَسَبَقَتْهَا ‏ قَالَ عِمْرَانُ : أَكْبَرُ ظَنِّي ، أَنَّهُ قَالَ : حَفْصَةُ بِصَحْفَةٍ فِيهَا ثَرِيدٌ , قَالَ : فَوَضَعَتْهَا فَخَرَجَتْ عَائِشَةُ فَأَخَذَتِ الصَّحْفَةَ , قَالَ : وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ يُحْجَبْنَ , قَالَ : فَضَرَبَتْ بِهَا فَانْكَسَرَتْ فَأَخَذَهَا نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ , قَالَ : فَضَمَّهَا , وَقَالَ : بِكَفِّهِ يَصِفُ ذَلِكَ عِمْرَانُ , وَقَالَ : " غَارَتْ أُمُّكُمْ " , فَلَمَّا فَرَغَ أَرْسَلَ بِالصَّحْفَةِ إِلَى حَفْصَةَ وَأَرْسَلَ بِالْمَكْسُورَةِ إِلَى عَائِشَةَ فَصَارَتْ قَضِيَّةُ مَنْ كَسَرَ شَيْئًا فَهُوَ لَهُ وَعَلَيْهِ مِثْلُهُ

Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ Oishaning uyida edilar, u zot bilan birga baʼzi ayollari ham bor edi, ular ozgina taomni kutib turishardi. U aytdi: Undan oldin — Imron aytdi: gumonimning kuchlisi shuki, u «Hafsa» dedi — ichida tarid boʻlgan bir tovoq bilan (kelindi). U aytdi: U (tovoqni) qoʻydi, Oisha esa chiqib, tovoqni oldi — bu ular hijob (bilan toʻsilish)dan avval edi — va uni urib yubordi, u sinib ketdi. Allohning Nabiysi ﷺ uni qoʻllari bilan olib, (parchalarini) qovushtirdilar — Imron buni kafti bilan koʻrsatib berdi — va: «Onangiz rashk qildi», dedilar. Ovqatdan boʻshaganlarida, (butun) tovoqni Hafsaga, singanini esa Oishaga yubordilar. Shunday qilib, kim biror narsani sindirsa, u (singani) oʻshaniki boʻlishi va zimmasida uning misli (boʻlishi) hukm boʻlib qoldi.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ Оишанинг уйида эдилар, у зот билан бирга баъзи аёллари ҳам бор эди, улар озгина таомни кутиб туришарди. У айтди: Ундан олдин — Имрон айтди: гумонимнинг кучлиси шуки, у «Ҳафса» деди — ичида тарид бўлган бир товоқ билан (келинди). У айтди: У (товоқни) қўйди, Оиша эса чиқиб, товоқни олди — бу улар ҳижоб (билан тўсилиш)дан аввал эди — ва уни уриб юборди, у синиб кетди. Аллоҳнинг Набийси ﷺ уни қўллари билан олиб, (парчаларини) қовуштирдилар — Имрон буни кафти билан кўрсатиб берди — ва: «Онангиз рашк қилди», дедилар. Овқатдан бўшаганларида, (бутун) товоқни Ҳафсага, синганини эса Оишага юбордилар. Шундай қилиб, ким бирор нарсани синдирса, у (сингани) ўшаники бўлиши ва зиммасида унинг мисли (бўлиши) ҳукм бўлиб қолди.

نَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدَانَ ، نَا شُعَيْبُ بْنُ أَيُّوبَ , نَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ , نَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ : " ‏ وَإِذْ أَسَرَّ النَّبِيُّ إِلَى بَعْضِ أَزْوَاجِهِ حَدِيثًا , قَالَ : اطَّلَعَتْ حَفْصَةُ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، مَعَ أُمِّ إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلامُ , فَقَالَ : لا تُخْبِرِي عَائِشَةَ, وَقَالَ لَهَا : إِنَّ أَبَاكِ وَأَبَاهَا سَيَمْلُكَانِ ، أَوْ سَيَلِيَانِ بَعْدِي فَلا تُخْبِرِي عَائِشَةَ , فَانْطَلَقَتْ حَفْصَةُ فَأَخْبَرَتْ عَائِشَةَ فَأَظْهَرَهُ اللَّهُ عَلَيْهِ فَعَرَّفَ بَعْضَهُ وَأَعْرَضَ عَنْ بَعْضٍ , قَالَ : أَعْرَضَ عَنْ قَوْلِهِ : إِنَّ أَبَاكِ وَأَبَاهَا يَكُونَانِ بَعْدِي , كَرِهَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَنْشُرَ ذَلِكَ فِي النَّاسِ فَأَعْرَضَ عَنْهُ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan Alloh azza va jallaning: «Nabiy oʻz juftlaridan biriga bir soʻzni sir qilib aytgan edi» degan soʻzi haqida (rivoyat qilinadi): U dedi: Hafsa Nabiy ﷺni Ummu Ibrohim (alayhissalom) bilan (birga) koʻrib qoldi. Shunda u zot: «Oishaga aytma», dedilar va unga: «Sening otang bilan uning otasi mendan keyin (bu ishga) egalik qiladilar — yoki: valiylik qiladilar; bas, Oishaga aytma», dedilar. Hafsa borib, Oishaga aytdi. Alloh esa buni u zotga oshkor qildi: u zot (uning) baʼzisini bildirdilar va baʼzisidan yuz oʻgirdilar. U dedi: U zot: «Sening otang bilan uning otasi mendan keyin boʻladilar», degan soʻzlaridan yuz oʻgirdilar; Rasululloh ﷺ buning odamlar orasida yoyilishini yoqtirmadilar, shuning uchun undan yuz oʻgirdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан Аллоҳ азза ва жалланинг: «Набий ўз жуфтларидан бирига бир сўзни сир қилиб айтган эди» деган сўзи ҳақида (ривоят қилинади): У деди: Ҳафса Набий ﷺни Умму Иброҳим (алайҳиссалом) билан (бирга) кўриб қолди. Шунда у зот: «Оишага айтма», дедилар ва унга: «Сенинг отанг билан унинг отаси мендан кейин (бу ишга) эгалик қиладилар — ёки: валийлик қиладилар; бас, Оишага айтма», дедилар. Ҳафса бориб, Оишага айтди. Аллоҳ эса буни у зотга ошкор қилди: у зот (унинг) баъзисини билдирдилар ва баъзисидан юз ўгирдилар. У деди: У зот: «Сенинг отанг билан унинг отаси мендан кейин бўладилар», деган сўзларидан юз ўгирдилар; Расулуллоҳ ﷺ бунинг одамлар орасида ёйилишини ёқтирмадилар, шунинг учун ундан юз ўгирдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُحَمَّدِ بْنُ صَاعِدٍ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ زُنْبُورٍ , نَا فُضَيْلُ بْنُ عِيَاضٍ , عَنْ هِشَامٍ , عَنِ ابْنِ سِيرِينَ , عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ , قَالَ : " كَانُوا يَكْتُبُونَ فِي صُدُورِ وَصَايَاهُمْ : هَذَا مَا أَوْصَى فُلانُ بْنُ فُلانٍ ، أَوْصَى أَنْ يَشْهَدَ أَنْ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَحْدَهُ لا شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ , وَأَنَّ السَّاعَةَ آتِيَةٌ لا رَيْبَ فِيهَا , وَأَنَّ اللَّهَ يَبْعَثُ مَنْ فِي الْقُبُورِ , وَأَوْصَى مَنْ تَرَكَ بَعْدَهُ مِنْ أَهْلِهِ أَنْ يَتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ ، وَأَنْ يُصْلِحُوا ذَاتَ بَيْنِهِمْ ، وَيُطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِنَّ كَانُوا مُؤْمِنِينَ , وَأَوْصَاهُمْ بِمَا أَوْصَى بِهِ إِبْرَاهِيمُ بَنِيهِ وَيَعْقُوبُ يَا بَنِيَّ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى لَكُمُ الدِّينَ فَلا تَمُوتُنَّ إِلا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ "

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Ular vasiyatlarining boshida shunday yozar edilar: Bu falonchi ibn falonchining vasiyat qilgan narsasidir: u Allohdan oʻzga iloh yoʻqligiga, U yolgʻiz, sherigi yoʻq ekaniga, Muhammad Uning bandasi va rasuli ekaniga, qiyomat soati shubhasiz kelishiga hamda Alloh qabrlardagilarni tiriltirishiga guvohlik berishni vasiyat qildi. Va u oʻzidan keyin qoldirgan ahliga Allohdan haqiqiy taqvo bilan qoʻrqishlarini, oʻzaro munosabatlarini isloh qilishlarini va agar moʻmin boʻlsalar, Alloh va Uning Rasuliga itoat qilishlarini vasiyat qildi. Yana ularga Ibrohim oʻz oʻgʻillariga hamda Yaʼqub vasiyat qilgan narsani vasiyat qildi: «Ey oʻgʻillarim, Alloh sizlar uchun bu dinni tanladi; bas, faqat musulmon holingizda vafot etinglar».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Улар васиятларининг бошида шундай ёзар эдилар: Бу фалончи ибн фалончининг васият қилган нарсасидир: у Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқлигига, У ёлғиз, шериги йўқ эканига, Муҳаммад Унинг бандаси ва расули эканига, қиёмат соати шубҳасиз келишига ҳамда Аллоҳ қабрлардагиларни тирилтиришига гувоҳлик беришни васият қилди. Ва у ўзидан кейин қолдирган аҳлига Аллоҳдан ҳақиқий тақво билан қўрқишларини, ўзаро муносабатларини ислоҳ қилишларини ва агар мўмин бўлсалар, Аллоҳ ва Унинг Расулига итоат қилишларини васият қилди. Яна уларга Иброҳим ўз ўғилларига ҳамда Яъқуб васият қилган нарсани васият қилди: «Эй ўғилларим, Аллоҳ сизлар учун бу динни танлади; бас, фақат мусулмон ҳолингизда вафот этинглар».

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدٍ الزُّهْرِيُّ , نَا عَمِّي , نَا أَبِي , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ , عَنْ أَبِي نُعَيْمٍ يَعْنِي وَهْبَ بْنَ كَيْسَانَ ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , أَنَّهُ سَمِعَهُ يَقُولُ : " أَرَدْتُ الْخُرُوجَ إِلَى خَيْبَرَ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، وَهُوَ فِي الْمَسْجِدِ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ , فَقُلْتُ لَهُ : إِنِّي أُرِيدُ الْخُرُوجَ إِلَى خَيْبَرَ فَأَحْبَبْتُ التَّسْلِيمَ عَلَيْكَ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي يَكُونُ ذَلِكَ آخَرَ مَا أَصْنَعُ بِالْمَدِينَةِ , قَالَ فَقَالَ لِي : إِذَا أَتَيْتَ وَكِيلِي بِخَيْبَرَ فَخُذْ مِنْهُ خَمْسَةَ عَشَرَ وَسْقًا , قَالَ : فَلَمَّا وَلَّيْتُ دَعَانِي ، فَقَالَ لِي : خُذْ مِنْهُ ثَلاثِينَ وَسْقًا ، فَوَاللَّهِ مَا لآلِ مُحَمَّدٍ بِخَيْبَرَ تَمْرَةٌ غَيْرُهَا ، فَإِنِ ابْتَغَى مِنْكَ آيَةً فَضَعْ يَدَكَ عَلَى تَرْقُوَتِهِ " , وَذَكَرَ بَاقِيَ الْحَدِيثِ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)ning shunday deganini eshitdi: «Xaybarga chiqmoqchi boʻldim va Rasululloh ﷺning huzurlariga keldim, u zot masjidda edilar. Men u zotga salom berdim va: Men Xaybarga chiqmoqchiman, sizga salom berishni istadim — otam va onam sizga fido boʻlsin — bu Madinada qiladigan oxirgi ishim boʻlsin, dedim. U zot menga: Xaybarda vakilimning oldiga borsang, undan oʻn besh vasq olgin, dedilar. Men ortga burilganimda, meni chaqirdilar va: Undan oʻttiz vasq ol, chunki Allohga qasamki, Muhammadning oilasi uchun Xaybarda bundan boshqa xurmo yoʻq. Agar u sendan biror alomat soʻrasa, qoʻlingni uning oʻmrovi ustiga qoʻygin, dedilar». Va hadisning qolganini zikr qildi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)нинг шундай деганини эшитди: «Хайбарга чиқмоқчи бўлдим ва Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келдим, у зот масжидда эдилар. Мен у зотга салом бердим ва: Мен Хайбарга чиқмоқчиман, сизга салом беришни истадим — отам ва онам сизга фидо бўлсин — бу Мадинада қиладиган охирги ишим бўлсин, дедим. У зот менга: Хайбарда вакилимнинг олдига борсанг, ундан ўн беш васқ олгин, дедилар. Мен ортга бурилганимда, мени чақирдилар ва: Ундан ўттиз васқ ол, чунки Аллоҳга қасамки, Муҳаммаднинг оиласи учун Хайбарда бундан бошқа хурмо йўқ. Агар у сендан бирор аломат сўраса, қўлингни унинг ўмрови устига қўйгин, дедилар». Ва ҳадиснинг қолганини зикр қилди.

نَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ الْمُهْتَدِي بِاللَّهِ ، نَا الْحَسَنُ بْنُ غُلَيْبٍ الأَزْدِيُّ , نَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ الْجُعْفِيُّ , نَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَبَّانَ , نَا حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ , عَنْ أَنَسٍ , قَالَ : كَانَ أَبُو طَلْحَةَ ، وَأُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ ، وَسُهَيْلُ بْنُ بَيْضَاءَ عِنْدَ أَبِي طَلْحَةَ يَشْرَبُونَ مِنْ شَرَابِ تَمْرٍ وَبُسْرٍ , أَوْ قَالَ : رُطَبٍ وَأَنَا أَسْقِيهِمْ مِنَ الشَّرَابِ حَتَّى كَادَ يَأْخُذُ مِنْهُمْ فَمَرَّ رَجُلٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ , فَقَالَ : " أَلا هَلْ عَلِمْتُمْ أَنَّ الْخَمْرَ قَدْ حُرِّمَتْ ؟ ، فَقَالُوا : يَا أَنَسُ ، اكْفِ مَا فِي إِنَائِكَ , وَمَا قَالُوا : حَتَّى نَتَبَيَّنَ , قَالَ : فَكَفَأْتُهُ " ، قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ , وَهُوَ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ الْمُهْتَدِي بِاللَّهِ : هَذَا يَدُلُّ عَلَى أَنَّ خَبَرَ الْوَاحِدِ يُوجِبُ الْعَمَلَ

Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Abu Talha, Ubay ibn Kaʼb va Suhayl ibn Bayzo Abu Talhaning huzurida xurmo va gʻoʻra xurmodan — yoki: yangi uzilgan xurmodan dedi — (tayyorlangan) ichimlikni ichib oʻtirishardi, men esa ularga oʻsha ichimlikdan quyib berardim, hatto u ularga taʼsir qila boshladi. Shunda musulmonlardan bir kishi oʻtib qoldi va: «Xamr harom qilinganini bildingizmi?», dedi. Ular: «Ey Anas, idishingdagini toʻkib tashla», dedilar va: «Aniqlab olguncha (kutaylik)», demadilar. U aytdi: Men uni toʻkib tashladim. Abu Abdulloh — u Ubaydulloh ibn Abdussamad ibn al-Muhtadiy billohdir — aytdi: Bu xabari vohid amal qilishni vojib qilishiga dalolat qiladi.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Абу Талҳа, Убай ибн Каъб ва Суҳайл ибн Байзо Абу Талҳанинг ҳузурида хурмо ва ғўра хурмодан — ёки: янги узилган хурмодан деди — (тайёрланган) ичимликни ичиб ўтиришарди, мен эса уларга ўша ичимликдан қуйиб берардим, ҳатто у уларга таъсир қила бошлади. Шунда мусулмонлардан бир киши ўтиб қолди ва: «Хамр ҳаром қилинганини билдингизми?», деди. Улар: «Эй Анас, идишингдагини тўкиб ташла», дедилар ва: «Аниқлаб олгунча (кутайлик)», демадилар. У айтди: Мен уни тўкиб ташладим. Абу Абдуллоҳ — у Убайдуллоҳ ибн Абдуссамад ибн ал-Муҳтадий биллоҳдир — айтди: Бу хабари воҳид амал қилишни вожиб қилишига далолат қилади.

نَا أَبُو عُبَيْدٍ الْقَاسِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نَا الْقَاسِمُ بْنُ هَاشِمٍ السِّمْسَارُ , نَا عَبْدُ الْعَظِيمِ بْنُ حَبِيبِ بْنِ رَغْبَانَ , نَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا , قَالَتْ : " ذُكِرَ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الشِّعْرُ , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : هُوَ كَلامٌ فَحَسَنُهُ حَسَنٌ , وَقَبِيحُهُ قَبِيحٌ " ، حَدَّثَنَا ابْنُ مُجَاهِدٍ ، نَا الْحَسَنُ بْنُ إِسْحَاقَ الْعَطَّارُ , نَا عَامِرُ بْنُ سَعِيدٍ , نَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , نَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ بِهَذَا مِثْلَهُ

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺning huzurlarida sheʼr zikr qilindi. Shunda Rasululloh ﷺ: «U kalomdir: uning yaxshisi yaxshi, xunuki esa xunukdir», dedilar. Ibn Mujohid bizga aytdi: al-Hasan ibn Ishoq al-Attor bizga aytdi: Omir ibn Said bizga aytdi: Abdurrahmon ibn Abdulloh ibn Umar bizga aytdi: Hishom ibn Urva bizga shu (isnod) bilan shuning mislini aytdi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида шеър зикр қилинди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «У каломдир: унинг яхшиси яхши, хунуки эса хунукдир», дедилар. Ибн Мужоҳид бизга айтди: ал-Ҳасан ибн Ишоқ ал-Аттор бизга айтди: Омир ибн Саид бизга айтди: Абдурраҳмон ибн Абдуллоҳ ибн Умар бизга айтди: Ҳишом ибн Урва бизга шу (иснод) билан шунинг мислини айтди.

نَا يعقوب بن إبراهيم البزاز , نَا الْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ , نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ , عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زِيَادِ بْنِ أَنْعَمَ , عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ نَافِعٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " الشِّعْرُ بِمَنْزِلَةِ الْكَلامِ , حَسَنُهُ كَحَسَنِ الْكَلامِ , وَقَبِيحُهُ كَقَبِيحِ الْكَلامِ "

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Sheʼr kalom oʻrnidadir: uning yaxshisi kalomning yaxshisi kabi, xunuki esa kalomning xunuki kabidir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Шеър калом ўрнидадир: унинг яхшиси каломнинг яхшиси каби, хунуки эса каломнинг хунуки кабидир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْحَسَنِ الْمِصْرِيُّ ، نَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُعَاوِيَةَ , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سُلَيْمَانَ الشَّامِيُّ ، مِنْ أَهْلِ الْجَزِيرَةِ , نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَوْنٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " حَسَنُ الشِّعْرِ كَحَسَنِ الْكَلامِ , وَقَبِيحُ الشِّعْرِ كَقَبِيحِ الْكَلامِ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Sheʼrning yaxshisi kalomning yaxshisi kabi, sheʼrning xunuki esa kalomning xunuki kabidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Шеърнинг яхшиси каломнинг яхшиси каби, шеърнинг хунуки эса каломнинг хунуки кабидир», дедилар.

نَا ابْنُ صَاعِدٍ , نَا يُوسُفُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَابِقٍ , نَا يَحْيَى بْنُ يَمَانٍ , عَنْ سُفْيَانَ , عَنْ قَابُوسَ , عَنْ أَبِيهِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ . ح نَا أَبُو بَكْرٍ أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الآدَمِيُّ , نَا الْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ آدَمَ , نَا جَعْفَرٌ الأَحْوَلُ , وَنا أَحْمَدُ , نَا الْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ , نَا عَفَّانُ , نَا أَبُو كُدَيْنَةَ , جَمِيعًا عَنْ قَابُوسَ , عَنْ أَبِيهِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " لَيْسَ عَلَى مُسْلِمٍ جِزْيَةٌ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Musulmonning zimmasida jizya yoʻq», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мусулмоннинг зиммасида жизя йўқ», дедилар.

نَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ , نَا الْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ , نَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ ، نَا سُفْيَانُ . ح وَنا أَحْمَدُ , نَا الْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ , نَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ , نَا زُهَيْرٌ , جَمِيعًا عَنْ قَابُوسَ , عَنْ أَبِيهِ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " لَيْسَ عَلَى مُسْلِمٍ جِزْيَةٌ "

Qobus otasidan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qildi: U zot: «Musulmonning zimmasida jizya yoʻq», dedilar.Қобус отасидан, у Набий ﷺдан ривоят қилди: У зот: «Мусулмоннинг зиммасида жизя йўқ», дедилар.

نَا أَبُو حَامِدٍ مُحَمَّدُ بْنُ هَارُونَ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ أَبِي يَزِيدَ الْهَمْدَانِيُّ , نَا الْحَجَّاجُ , عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ جَدِّهِ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " الْبَيِّنَةُ عَلَى الْمُدَّعِي , وَالْيَمِينُ عَلَى الْمُدَّعَى عَلَيْهِ "

Amr ibn Shuayb otasidan, u bobosidan rivoyat qildi: U dedi: Rasululloh ﷺ: «Bayyina (dalil keltirish) daʼvogarning zimmasida, qasam esa daʼvo qilinayotgan kishining zimmasidadir», dedilar.Амр ибн Шуайб отасидан, у бобосидан ривоят қилди: У деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Баййина (далил келтириш) даъвогарнинг зиммасида, қасам эса даъво қилинаётган кишининг зиммасидадир», дедилар.

نَا ابْنُ صَاعِدٍ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ , نَا ابْنُ وَهْبٍ , أَخْبَرَنِي ابْنُ جُرَيْجٍ , عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ , عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " لَوْ يُعْطَى النَّاسُ بِدَعْوَاهُمْ ، لادَّعَى نَاسٌ دِمَاءَ رِجَالٍ ، وَأَمْوَالَهُمْ ، وَلَكِنِ الْيَمِينُ عَلَى الْمُدَّعَى عَلَيْهِ "

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar odamlarga (faqat) daʼvolari boʻyicha berilganida edi, baʼzi kishilar (boshqa) erkaklarning qonlari va mollarini daʼvo qilib olishardi. Lekin qasam daʼvo qilinayotgan kishining zimmasidadir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар одамларга (фақат) даъволари бўйича берилганида эди, баъзи кишилар (бошқа) эркакларнинг қонлари ва молларини даъво қилиб олишарди. Лекин қасам даъво қилинаётган кишининг зиммасидадир», дедилар.

قُرِئَ عَلَى أَبِي الْقَاسِمِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، وَأَنَا أَسْمَعُ ، حَدَّثَكُمْ شُجَاعُ بْنُ مَخْلَدٍ , نَا هُشَيْمٌ , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي صَالِحٍ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " يَمِينُكَ عَلَى مَا يُصَدِّقُكَ بِهِ صَاحِبُكَ " ، نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ إِمْلاءً مِنْ لَفْظِهِ , نَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ , نَا هُشَيْمٌ , بِإِسْنَادِهِ مِثْلَهُ . نَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , نَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , نَا هُشَيْمٌ , بِإِسْنَادِهِ مِثْلَهُ سَوَاءً . نَا يَحْيَى بْنُ صَاعِدٍ , نَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , وَزِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ , وَمُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ سُلَيْمَانَ . ح وَنا أَحْمَدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْعَلاءِ ، نَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ , قَالُوا : نَا هُشَيْمٌ , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي صَالِحٍ , بِإِسْنَادِهِ مِثْلَهُ سَوَاءً

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qasaming sherigingning uni qanday tasdiqlashiga koʻra boʻladi», dedilar. Ahmad ibn Hanbal ham Hushaymdan oʻsha isnod bilan shuning mislini rivoyat qildi. Yaʼqub ibn Ibrohim ham Hushaymdan oʻsha isnod bilan aynan shuning mislini rivoyat qildi. Yaʼqub ibn Ibrohim, Ziyod ibn Ayyub va Muhammad ibn Amr ibn Sulaymon ham Hushaymdan, u Abdulloh ibn Abu Solihdan oʻsha isnod bilan aynan shuning mislini rivoyat qildilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қасаминг шеригингнинг уни қандай тасдиқлашига кўра бўлади», дедилар. Аҳмад ибн Ҳанбал ҳам Ҳушаймдан ўша иснод билан шунинг мислини ривоят қилди. Яъқуб ибн Иброҳим ҳам Ҳушаймдан ўша иснод билан айнан шунинг мислини ривоят қилди. Яъқуб ибн Иброҳим, Зиёд ибн Айюб ва Муҳаммад ибн Амр ибн Сулаймон ҳам Ҳушаймдан, у Абдуллоҳ ибн Абу Солиҳдан ўша иснод билан айнан шунинг мислини ривоят қилдилар.