حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ عُمَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ النَّيْسَابُورِيُّ , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَوْحٍ الْمَدَائِنِيُّ , نَا سَلامُ بْنُ سُلَيْمَانَ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ الْفَضْلِ بْنِ عَطِيَّةَ , عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ , عَنْ تَمِيمِ بْنِ طَرَفَةَ , عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " النَّذْرُ نَذْرَانِ , فَمَنْ نَذَرَ نَذْرًا لِلَّهِ فَلْيَفِ بِهِ , وَمَنْ نَذَرَ نَذْرًا فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ ، فَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ يَمِينٍ "

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Nazr ikkidir: kim Alloh uchun bir nazr qilsa, uni bajo keltirsin; kim Allohga maʼsiyat boʻlgan narsada nazr qilsa, uning kafforati qasam kafforatidir», dedilar.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Назр иккидир: ким Аллоҳ учун бир назр қилса, уни бажо келтирсин; ким Аллоҳга маъсият бўлган нарсада назр қилса, унинг каффорати қасам каффоратидир», дедилар.

نَا حَمْزَةُ بْنُ الْقَاسِمِ الإِمَامُ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ الْخَلِيلِ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عِمْرَانَ , نَا طَلْحَةُ بْنُ يَحْيَى , عَنِ الضَّحَّاكِ بْنِ عُثْمَانَ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدٍ . ح وَنا الْحَسَنُ بْنُ الْخَضِرِ , نَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ يُونُسَ , نَا جَعْفَرُ بْنُ مُسَافِرٍ , نَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ , نَا طَلْحَةُ بْنُ يَحْيَى , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدَ , عَنْ بُكَيْرٍ . ح وَنا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , نَا حُمَيْدُ بْنُ زَنْجُوَيْهِ النَّسَائِيُّ , نَا ابْنُ أَبِي أُوَيْسٍ , حَدَّثَنِي أَبِي , عَنْ دَاوُدَ بْنِ الْحُصَيْنِ , عَنْ ثَوْرِ بْنِ خَالِدٍ الدِّيلِيِّ , أَوْ عَنْ خَالِهِ مُوسَى بْنِ مَيْسَرَةَ , عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الأَشَجِّ , عَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " مَنْ نَذَرَ نَذْرًا لَمْ يُسَمِّهِ ، فَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ يَمِينٍ , وَمَنْ نَذَرَ نَذْرًا فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ ، فَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ يَمِينٍ , وَمَنْ نَذَرَ نَذْرًا لَمْ يُطِقْهُ ، فَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ يَمِينٍ , وَمَنْ نَذَرَ نَذْرًا لِلَّهِ يُطِيقُهُ فَلْيَفِ بِهِ " ، وَاللَّفْظُ لِلْمَحَامِلِيِّ

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kim nomini aytmasdan bir nazr qilsa, uning kafforati qasam kafforatidir. Kim Allohga maʼsiyat boʻlgan narsada nazr qilsa, uning kafforati qasam kafforatidir. Kim oʻzi uddasidan chiqolmaydigan narsani nazr qilsa, uning kafforati qasam kafforatidir. Kim Alloh uchun oʻzi uddasidan chiqadigan narsani nazr qilsa, uni bajo keltirsin», dedilar. Lafz al-Mahomiliyniki.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким номини айтмасдан бир назр қилса, унинг каффорати қасам каффоратидир. Ким Аллоҳга маъсият бўлган нарсада назр қилса, унинг каффорати қасам каффоратидир. Ким ўзи уддасидан чиқолмайдиган нарсани назр қилса, унинг каффорати қасам каффоратидир. Ким Аллоҳ учун ўзи уддасидан чиқадиган нарсани назр қилса, уни бажо келтирсин», дедилар. Лафз ал-Маҳомилийники.

نَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ مَنْصُورٍ زَاجٌ , نَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ , نَا سُلَيْمَانُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ , عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ , عَنْ طَاوُسٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لا نَذْرَ إِلا فِيمَا أُطِيعُ اللَّهُ , وَلا يَمِينٌ فِي غَصْبٍ , وَلا طَلاقَ ، وَلا عَتَاقَ فِيمَا لا يَمْلِكُ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Allohga itoat qilinadigan narsadagina nazr boʻladi; gʻasbda qasam yoʻq; oʻzi ega boʻlmagan narsada taloq ham, ozod qilish ham yoʻq», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳга итоат қилинадиган нарсадагина назр бўлади; ғасбда қасам йўқ; ўзи эга бўлмаган нарсада талоқ ҳам, озод қилиш ҳам йўқ», дедилар.

نَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ الْقَطَّانُ , نَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ كَزَالٍ أَبُو الْفَضْلِ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ نَعْمِ بْنِ هَارُونَ , نَا كَثِيرُ بْنُ مَرْوَانَ , نَا غَالِبُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ الْعُقَيْلِيُّ , عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ جَعَلَ عَلَيْهِ نَذْرًا فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ ، فَكَفَّارَةُ يَمِينٍ , وَمَنْ جَعَلَ عَلَيْهِ نَذْرًا فِيمَا لا يُطِيقُ ، فَكَفَّارَةُ يَمِينٍ , وَمَنْ جَعَلَ عَلَيْهِ نَذْرًا لَمْ يُسَمِّهِ ، فَكَفَّارَةُ يَمِينٍ , وَمَنْ جَعَلَ مَالَهُ هَدْيًا إِلَى الْكَعْبَةِ فِي أَمْرٍ لا يُرِيدُ فِيهِ وَجْهَ اللَّهِ ، فَكَفَّارَةُ يَمِينٍ , وَمَنْ جَعَلَ مَالَهُ فِي الْمَسَاكِينِ صَدَقَةً فِي أَمْرِ لا يُرِيدُ بِهِ وَجْهَ اللَّهِ ، فَكَفَّارَةُ يَمِينٍ , وَمَنْ جَعَلَ عَلَيْهِ الْمَشْيَ إِلَى بَيْتِ اللَّهِ فِي أَمْرٍ لا يُرِيدُ بِهِ وَجْهَ اللَّهِ ، فَكَفَّارَةُ يَمِينٍ , وَمَنْ جَعَلَ عَلَيْهِ الْمَشْيَ إِلَى بَيْتِ اللَّهِ فِي أَمْرِ يُرِيدُ بِهِ وَجْهَ اللَّهِ ، فَلْيَرْكَبْ وَلا يَمْشِ , فَإِذَا أَتَى مَكَّةَ قَضَى نَذَرَهُ ، وَمَنْ جَعَلَ عَلَيْهِ نَذْرًا لِلَّهِ فِيمَا يُرِيدُ بِهِ وَجْهَ اللَّهِ ، فَلْيَتَّقِ اللَّهَ وَلْيَفِ بِهِ مَا لَمْ يُجْهِدْهُ " ، غَالِبٌ ، ضَعِيفُ الْحَدِيثِ

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim oʻziga Allohga maʼsiyat boʻlgan nazrni lozim qilsa, (kafforati) qasam kafforatidir. Kim oʻziga uddasidan chiqolmaydigan narsada nazrni lozim qilsa, qasam kafforatidir. Kim oʻziga nomini aytmagan nazrni lozim qilsa, qasam kafforatidir. Kim Allohning yuzini koʻzlamagan bir ishda molini Kaʼbaga hadiy qilsa, qasam kafforatidir. Kim Allohning yuzini koʻzlamagan bir ishda molini miskinlarga sadaqa qilsa, qasam kafforatidir. Kim Allohning yuzini koʻzlamagan bir ishda oʻziga Allohning Uyiga piyoda borishni lozim qilsa, qasam kafforatidir. Kim Allohning yuzini koʻzlagan bir ishda oʻziga Allohning Uyiga piyoda borishni lozim qilsa, ulovga minsin, piyoda yurmasin; Makkaga yetib kelganida nazrini ado etadi. Kim Allohning yuzini koʻzlab, Alloh uchun oʻziga bir nazrni lozim qilsa, Allohdan qoʻrqsin va oʻzini mashaqqatga solmasa, uni bajo keltirsin», dedilar. Gʻolib hadisda zaifdir.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ўзига Аллоҳга маъсият бўлган назрни лозим қилса, (каффорати) қасам каффоратидир. Ким ўзига уддасидан чиқолмайдиган нарсада назрни лозим қилса, қасам каффоратидир. Ким ўзига номини айтмаган назрни лозим қилса, қасам каффоратидир. Ким Аллоҳнинг юзини кўзламаган бир ишда молини Каъбага ҳадий қилса, қасам каффоратидир. Ким Аллоҳнинг юзини кўзламаган бир ишда молини мискинларга садақа қилса, қасам каффоратидир. Ким Аллоҳнинг юзини кўзламаган бир ишда ўзига Аллоҳнинг Уйига пиёда боришни лозим қилса, қасам каффоратидир. Ким Аллоҳнинг юзини кўзлаган бир ишда ўзига Аллоҳнинг Уйига пиёда боришни лозим қилса, уловга минсин, пиёда юрмасин; Маккага етиб келганида назрини адо этади. Ким Аллоҳнинг юзини кўзлаб, Аллоҳ учун ўзига бир назрни лозим қилса, Аллоҳдан қўрқсин ва ўзини машаққатга солмаса, уни бажо келтирсин», дедилар. Ғолиб ҳадисда заифдир.

نَا حَمْزَةُ بْنُ الْقَاسِمِ الإِمَامُ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ الْخَلِيلِ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عِمْرَانَ الْبَيَاضِيُّ , نَا طَلْحَةُ بْنُ يَحْيَى , عَنِ الضَّحَّاكِ بْنِ عُثْمَانَ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدَ , عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الأَشَجِّ , عَنْ كُرَيْبٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " مَنْ نَذَرَ نَذْرًا لَمْ يُسَمِّهِ ، فَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ يَمِينٍ , وَمَنْ نَذَرَ نَذْرًا لَمْ يُطِقْهُ ، فَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ يَمِينٍ , وَمَنْ نَذَرَ نَذْرًا فَأَطَاقَهُ فَلْيَفِ بِهِ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kim nomini aytmasdan bir nazr qilsa, uning kafforati qasam kafforatidir. Kim oʻzi uddasidan chiqolmaydigan narsani nazr qilsa, uning kafforati qasam kafforatidir. Kim bir nazr qilib, uning uddasidan chiqsa, uni bajo keltirsin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким номини айтмасдан бир назр қилса, унинг каффорати қасам каффоратидир. Ким ўзи уддасидан чиқолмайдиган нарсани назр қилса, унинг каффорати қасам каффоратидир. Ким бир назр қилиб, унинг уддасидан чиқса, уни бажо келтирсин», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو عُمَرَ ، نَا يَحْيَى بْنُ الْفَضْلِ الْخَرَقِيُّ , نَا أَبُو عَامِرٍ ، نَا زُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ , عَنِ ابْنِ حَرْمَلَةَ , أَنَّ رَجُلا سَأَلَ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيِّبِ ، فَقَالَ : " إِنِّي قُلْتُ عَلَيَّ الْمَشْيِ إِلَى الْكَعْبَةِ , فَقَالَ سَعِيدٌ : قُلْتَ عَلَيَّ نَذْرٌ ؟ ، قَالَ الرَّجُلُ : لا , فَقَالَ : لَيْسَ عَلَيْكَ شَيْءٌ "

Ibn Harmaladan rivoyat qilinadiki, bir kishi Said ibn al-Musayyabdan soʻrab: «Men: Zimmamda Kaʼbaga piyoda borish (bor), dedim», dedi. Said: «Zimmamda nazr bor, dedingmi?», dedi. Kishi: «Yoʻq», dedi. U: «Sening zimmangda hech narsa yoʻq», dedi.Ибн Ҳармаладан ривоят қилинадики, бир киши Саид ибн ал-Мусайябдан сўраб: «Мен: Зиммамда Каъбага пиёда бориш (бор), дедим», деди. Саид: «Зиммамда назр бор, дедингми?», деди. Киши: «Йўқ», деди. У: «Сенинг зиммангда ҳеч нарса йўқ», деди.

نَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ الْحَرَّانِيُّ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ قُتَيْبَةَ , نَا أَبِي , نَا أَيُّوبُ بْنُ سُوَيْدٍ الرَّمْلِيُّ , عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عُمَارَةَ , عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " مَرَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى أَبِي إِسْرَائِيلَ ، وَهُوَ قَائِمٌ فِي الشَّمْسِ , فَقَالَ : مَا بَالُ هَذَا ؟ ، فَقَالُوا : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، نَذَرَ أَنْ لا يَتَكَلَّمَ ، وَلا يَسْتَظِلَّ ، وَلا يَقْعُدَ وَأَنْ يَصُومَ , فَقَالَ : مُرُوهُ فَلْيَتَكَلَّمْ وَلْيَسْتَظِلَّ وَلْيَقْعُدْ ، وَلْيَصُمْ " , وَلَمْ يَأْمُرْهُ بِالْكَفَّارَةِ . وَعَنِ الْحَسَنِ بْنِ عُمَارَةَ , عَنِ الزُّهْرِيِّ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ ، حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدٍ ، نَا الْحَسَنُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ مِدْرَارٍ , حَدَّثَنِي عَمِّي طَاهِرُ بْنُ مِدْرَارٍ , نَا الْحَسَنُ بْنُ عُمَارَةَ , عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَ الزُّهْرِي عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : مَرَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى أَبِي إِسْرَائِيلَ ، ثُمَّ ذَكَرَ مِثْلَهُ سَوَاءً , وَلَمْ يَذْكُرْ حَدِيثَ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ quyoshda tik turgan Abu Isroilning yonidan oʻtdilar va: «Bunga nima boʻlgan?», dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, u gapirmaslikni, soyaga kirmaslikni, oʻtirmaslikni va roʻza tutishni nazr qilgan», dedilar. U zot: «Unga buyuringlar — gapirsin, soyaga kirsin, oʻtirsin va roʻzasini tutsin», dedilar. Va unga kafforatni buyurmadilar. Al-Hasan ibn Umoradan, u az-Zuhriydan, u Ubaydulloh ibn Abdulloh ibn Utbadan, u Ibn Abbosdan, u Nabiy ﷺdan shuning misli (rivoyat qilinadi). Ahmad ibn Muhammad ibn Said bizga aytdi: al-Hasan ibn Jaʼfar ibn Midror bizga aytdi: Amakim Tohir ibn Midror menga aytdi: al-Hasan ibn Umora bizga Habib ibn Abu Sobitdan, u Said ibn Jubayrdan, u Ibn Abbosdan; hamda az-Zuhriydan, u Ubaydulloh ibn Abdullohdan, u Ibn Abbosdan (rivoyat qildi): U dedi: Nabiy ﷺ Abu Isroilning yonidan oʻtdilar — soʻng aynan shuning mislini zikr qildi va Amr ibn Dinorning hadisini zikr qilmadi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ қуёшда тик турган Абу Исроилнинг ёнидан ўтдилар ва: «Бунга нима бўлган?», дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, у гапирмасликни, сояга кирмасликни, ўтирмасликни ва рўза тутишни назр қилган», дедилар. У зот: «Унга буюринглар — гапирсин, сояга кирсин, ўтирсин ва рўзасини тутсин», дедилар. Ва унга каффоратни буюрмадилар. Ал-Ҳасан ибн Уморадан, у аз-Зуҳрийдан, у Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Утбадан, у Ибн Аббосдан, у Набий ﷺдан шунинг мисли (ривоят қилинади). Аҳмад ибн Муҳаммад ибн Саид бизга айтди: ал-Ҳасан ибн Жаъфар ибн Мидрор бизга айтди: Амаким Тоҳир ибн Мидрор менга айтди: ал-Ҳасан ибн Умора бизга Ҳабиб ибн Абу Собитдан, у Саид ибн Жубайрдан, у Ибн Аббосдан; ҳамда аз-Зуҳрийдан, у Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳдан, у Ибн Аббосдан (ривоят қилди): У деди: Набий ﷺ Абу Исроилнинг ёнидан ўтдилар — сўнг айнан шунинг мислини зикр қилди ва Амр ибн Динорнинг ҳадисини зикр қилмади.

نَا أَحْمَدُ بْنُ عِيسَى الْخَوَّاصُ , نَا سُفْيَانُ بْنُ زِيَادِ بْنِ آدَمَ , نَا حَبَّانُ بْنُ هِلالٍ , نَا وُهَيْبٌ , نَا أَيُّوبُ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " بَيْنَمَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ إِذْ رَأَى رَجُلا قَائِمًا فِي الشَّمْسِ فَسَأَلَ عَنْهُ , فَقَالُوا : هَذَا أَبُو إِسْرَائِيلَ نَذَرَ أَنْ يَقُومَ وَلا يَقْعُدَ ، وَلا يَسْتَظِلَّ وَيَصُومَ وَلا يَتَكَلَّمَ , فَقَالَ : مُرُوهُ فَلْيَقْعُدْ ، وَلْيَسْتَظِلَّ ، وَلْيَتَكَلَّمْ ، وَلْيَصُمْ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ xutba qilib turganlarida, quyoshda tik turgan bir kishini koʻrib qoldilar va u haqda soʻradilar. Ular: «Bu Abu Isroil boʻlib, u tik turishni, oʻtirmaslikni, soyaga kirmaslikni, roʻza tutishni va gapirmaslikni nazr qilgan», dedilar. U zot: «Unga buyuringlar — oʻtirsin, soyaga kirsin, gapirsin va roʻzasini tutsin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ хутба қилиб турганларида, қуёшда тик турган бир кишини кўриб қолдилар ва у ҳақда сўрадилар. Улар: «Бу Абу Исроил бўлиб, у тик туришни, ўтирмасликни, сояга кирмасликни, рўза тутишни ва гапирмасликни назр қилган», дедилар. У зот: «Унга буюринглар — ўтирсин, сояга кирсин, гапирсин ва рўзасини тутсин», дедилар.

نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، نَا خَلَفُ بْنُ هِشَامٍ , نَا عَبْثَرٌ , عَنْ لَيْثٍ , عَنْ حَمَّادٍ , عَنْ إِبْرَاهِيمَ , عَنْ عَلْقَمَةَ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ , قَالَ : " الأَيْمَانُ أَرْبَعَةٌ : يَمِينَانِ يُكَفَّرَانِ ، وَيَمِينَانِ لا يُكَفَّرَانِ , فَالرَّجُلُ يَحْلِفُ : وَاللَّهِ لا نَفْعَلُ كَذَا وَكَذَا ، فَيَفْعَلُ , وَالرَّجُلُ يَقُولُ : وَاللَّهِ لأَفْعَلُ ، فَلا يَفْعَلُ , وَأَمَّا الْيَمِينَانِ اللَّذَانِ لا يُكَفَّرَانِ : فَالرَّجُلُ يَحْلِفُ مَا فَعَلْتُ كَذَا وَكَذَا ، وَقَدْ فَعَلَهُ , وَالرَّجُلُ يَحْلِفُ لَقَدْ فَعَلْتُ كَذَا وَكَذَا ، وَلَمْ يَفْعَلْهُ "

Abdulloh (ibn Masʼud roziyallohu anhu) aytdi: «Qasamlar toʻrttadir: ikki qasam kafforat qilinadi, ikki qasam esa kafforat qilinmaydi. Kishi: Allohga qasam, bunday-bunday qilmayman, deb qasam ichadi-yu, keyin qiladi; va kishi: Allohga qasam, albatta qilaman, deydi-yu, qilmaydi. Kafforat qilinmaydigan ikki qasamga kelsak: kishi: Bunday-bunday qilmaganman, deb qasam ichadi, holbuki uni qilgan; va kishi: Albatta bunday-bunday qilganman, deb qasam ichadi, holbuki uni qilmagan».Абдуллоҳ (ибн Масъуд розияллоҳу анҳу) айтди: «Қасамлар тўрттадир: икки қасам каффорат қилинади, икки қасам эса каффорат қилинмайди. Киши: Аллоҳга қасам, бундай-бундай қилмайман, деб қасам ичади-ю, кейин қилади; ва киши: Аллоҳга қасам, албатта қиламан, дейди-ю, қилмайди. Каффорат қилинмайдиган икки қасамга келсак: киши: Бундай-бундай қилмаганман, деб қасам ичади, ҳолбуки уни қилган; ва киши: Албатта бундай-бундай қилганман, деб қасам ичади, ҳолбуки уни қилмаган».

نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُحَمَّدٍ الصَّفَّارُ , نَا عُمَرُ بْنُ مُدْرِكٍ , نَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ , نَا ابْنُ أَبِي الزِّنَادِ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ سَالِمٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : " كُلُّ اسْتِثْنَاءٍ غَيْرِ مَوْصُولٍ فَصَاحِبُهُ حَانِثٌ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: «(Soʻzga) ulanmagan har qanday istisnoning sohibi qasamini buzgan boʻladi».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: «(Сўзга) уланмаган ҳар қандай истиснонинг соҳиби қасамини бузган бўлади».

نَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْبَزَّازُ , نَا عَلِيُّ بْنُ مُسْلِمٍ , نَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ , نَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلالٍ , نَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْحَارِثِ , عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ جَدِّهِ , قَالَ : " جَاءَتِ امْرَأَةُ أَبِي ذَرٍّ عَلَى رَاحِلَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْقَصْوَاءِ حِينَ أُغِيرَ عَلَى لِقَاحِهِ ، حَتَّى أَنَاخَتْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَقَالَتْ : إِنِّي نَذَرْتُ إِنْ نَجَّانِيَ اللَّهُ عَلَيْهَا لآكُلَنَّ مِنْ كَبِدِهَا وَسَنَامِهَا , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : لَبِئْسَمَا جَزَيْتِهَا لَيْسَ هَذَا نَذْرًا , إِنَّمَا النَّذْرُ مَا ابْتُغِيَ بِهِ وَجْهُ اللَّهِ "

Amr ibn Shuayb otasidan, u bobosidan rivoyat qildi: U dedi: Rasululloh ﷺning sogʻin tuyalari talon-taroj qilinganida, Abu Zarrning xotini u zotning Qasvo (nomli) ulovlari ustida keldi va Rasululloh ﷺning huzurlarida (uni) choʻktirdi. Soʻng: «Men, agar Alloh meni bu (tuya) ustida qutqarsa, albatta uning jigari va oʻrkachidan yeyman, deb nazr qilgan edim», dedi. Rasululloh ﷺ: «Sen unga juda yomon mukofat berding! Bu nazr emas. Nazr faqat Allohning yuzi koʻzlangan narsadagina (boʻladi)», dedilar.Амр ибн Шуайб отасидан, у бобосидан ривоят қилди: У деди: Расулуллоҳ ﷺнинг соғин туялари талон-тарож қилинганида, Абу Заррнинг хотини у зотнинг Қасво (номли) уловлари устида келди ва Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида (уни) чўктирди. Сўнг: «Мен, агар Аллоҳ мени бу (туя) устида қутқарса, албатта унинг жигари ва ўркачидан ейман, деб назр қилган эдим», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Сен унга жуда ёмон мукофат бердинг! Бу назр эмас. Назр фақат Аллоҳнинг юзи кўзланган нарсадагина (бўлади)», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى , نَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيُّ , نَا أَشْعَثُ , نَا بَكْرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيُّ , عَنْ أَبِي رَافِعٍ , أَنَّ مَوْلاتَهُ أَرَادَتْ أَنْ تُفَرِّقَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ امْرَأَتِهِ , فَقَالَتْ : هِيَ يَوْمًا يَهُودِيَّةٌ ، وَيَوْمًا نَصْرَانِيَّةٌ ، وَكُلُّ مَمْلُوكٍ لَهَا حُرٌّ ، وَكُلُّ مَالٍ لَهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ ، وَعَلَيْهَا الْمَشْيُ إِلَى بَيْتِ اللَّهِ إِنْ لَمْ تُفَرِّقْ بَيْنَهُمَا , فَسَأَلَتْ عَائِشَةَ ، وَابْنَ عُمَرَ ، وَابْنَ عَبَّاسٍ , وَحَفْصَةَ ، وَأُمَّ سَلَمَةَ , فَكُلُّهُمْ قَالَ لَهَا : أَتُرِيدِينَ أَنْ تَكُونِي مثل هَارُوتَ وَمَارُوتَ ، وَأَمَرُوهَا أَنْ تُكَفِّرَ يَمِينَهَا وَتُخَلِّي بَيْنَهُمَا "

Abu Rofiʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: uning bekasi uni xotini bilan ajratmoqchi boʻldi va: «Agar ikkovlarini ajratmasam, u bir kun yahudiy, bir kun nasroniy boʻlsin, uning har bir quli ozod boʻlsin, butun moli Alloh yoʻlida boʻlsin va zimmasiga Allohning Uyiga piyoda borish boʻlsin», dedi. Soʻng u Oisha, Ibn Umar, Ibn Abbos, Hafsa va Ummu Salamadan soʻradi. Ularning barchasi unga: «Sen Horut va Morutga oʻxshab qolishni istaysanmi?» dedilar va unga qasamiga kafforat berishni hamda ikkovlarini oʻz holiga qoʻyishni buyurdilar.Абу Рофиъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: унинг бекаси уни хотини билан ажратмоқчи бўлди ва: «Агар икковларини ажратмасам, у бир кун яҳудий, бир кун насроний бўлсин, унинг ҳар бир қули озод бўлсин, бутун моли Аллоҳ йўлида бўлсин ва зиммасига Аллоҳнинг Уйига пиёда бориш бўлсин», деди. Сўнг у Оиша, Ибн Умар, Ибн Аббос, Ҳафса ва Умму Саламадан сўради. Уларнинг барчаси унга: «Сен Ҳорут ва Морутга ўхшаб қолишни истайсанми?» дедилар ва унга қасамига каффорат беришни ҳамда икковларини ўз ҳолига қўйишни буюрдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ , نَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى , نَا أَبُو هِلالٍ ، نَا غَالِبٌ , عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيِّ , عَنْ أَبِي رَافِعٍ ، قَالَ : قَالَتْ مَوْلاتِي : " لأُفَرِّقَنَّ بَيْنَكَ وَبَيْنَ امْرَأَتِكَ ، وَكُلُّ مَالٍ لَهَا فِي رِتَاجِ الْكَعْبَةِ , وَهِيَ يَوْمًا يَهُودِيَّةٌ ، وَيَوْمًا نَصْرَانِيَّةٌ ، وَيَوْمًا مَجُوسِيَّةٌ إِنْ لَمْ تُفَرِّقْ بَيْنَكَ وَبَيْنَ امْرَأَتِكَ , قَالَ : فَانْطَلَقْتُ إِلَى أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ أُمِّ سَلَمَةَ , فَقُلْتُ : إِنَّ مَوْلاتِي تُرِيدُ أَنْ تُفَرِّقَ بَيْنِي وَبَيْنَ امْرَأَتِي , فَقَالَتِ : انْطَلِقْ إِلَى مَوْلاتِكَ فَقُلْ لَهَا : لا يَحِلُّ لَكِ , قَالَ : فَرَجَعْتُ إِلَيْهَا , قَالَ : ثُمَّ أَتَيْتُ ابْنَ عُمَرَ فَأَخْبَرْتُهُ فَجَاءَ حَتَّى انْتَهَى إِلَى الْبَابِ ، فَقَالَ : هَاهُنَا هَارُوتُ وَمَارُوتُ , فَقَالَتْ : إِنِّي جَعَلْتُ كُلَّ مَالٍ لِي فِي رِتَاجِ الْكَعْبَةِ , قَالَ : فَمَا تَأْكُلِينَ ؟ ، قَالَتْ : وَقُلْتُ وَأَنَا يَوْمًا يَهُودِيَّةٌ وَيَوْمًا نَصْرَانِيَّةٌ وَيَوْمًا مَجُوسِيَّةٌ , قَالَ : إِنَّ تَهَوَّدْتِ قُتِلْتِ ، وَإِنْ تَنَصَّرْتِ قُتِلْتِ ، وَإِنْ تَمَجِّسْتِ قُتِلْتِ , قَالَتْ : فَمَا تَأْمُرُنِي , قَالَ : تُكَفِّرِي يَمِينَكِ ، وَتَجْمَعِينَ بَيْنَ فَتَاكِ وَفَتَاتِكِ "

Abu Rofiʼ (roziyallohu anhu) aytadi: Bekam: «Seni xotining bilan albatta ajrataman; agar seni xotining bilan ajratmasam, butun molim Kaʼba eshigiga baxshida boʻlsin, oʻzim esa bir kun yahudiy, bir kun nasroniy, bir kun majusiy boʻlay», dedi. Men moʻminlar onasi Ummu Salamaning huzuriga borib: «Bekam meni xotinim bilan ajratmoqchi», dedim. U: «Bekangning oldiga bor va unga: bu senga halol emas, deb ayt», dedi. Men uning oldiga qaytdim. Soʻng Ibn Umarning oldiga kelib, unga xabar berdim. U kelib, eshik oldiga yetgach: «Mana bu yerda Horut bilan Morut bor ekan», dedi. U (beka): «Men butun molimni Kaʼba eshigiga baxshida qilgandim», dedi. U: «Unda nima yeysan?» dedi. U: «Yana: bir kun yahudiy, bir kun nasroniy, bir kun majusiy boʻlaman, deb aytdim», dedi. U: «Agar yahudiy boʻlsang, oʻldirilasan; nasroniy boʻlsang, oʻldirilasan; majusiy boʻlsang, oʻldirilasan», dedi. U: «Menga nimani buyurasan?» dedi. U: «Qasamingga kafforat berasan va yigiting bilan chorangni birga qoʻyasan», dedi.Абу Рофиъ (розияллоҳу анҳу) айтади: Бекам: «Сени хотининг билан албатта ажратаман; агар сени хотининг билан ажратмасам, бутун молим Каъба эшигига бахшида бўлсин, ўзим эса бир кун яҳудий, бир кун насроний, бир кун мажусий бўлай», деди. Мен мўминлар онаси Умму Саламанинг ҳузурига бориб: «Бекам мени хотиним билан ажратмоқчи», дедим. У: «Бекангнинг олдига бор ва унга: бу сенга ҳалол эмас, деб айт», деди. Мен унинг олдига қайтдим. Сўнг Ибн Умарнинг олдига келиб, унга хабар бердим. У келиб, эшик олдига етгач: «Мана бу ерда Ҳорут билан Морут бор экан», деди. У (бека): «Мен бутун молимни Каъба эшигига бахшида қилгандим», деди. У: «Унда нима ейсан?» деди. У: «Яна: бир кун яҳудий, бир кун насроний, бир кун мажусий бўламан, деб айтдим», деди. У: «Агар яҳудий бўлсанг, ўлдириласан; насроний бўлсанг, ўлдириласан; мажусий бўлсанг, ўлдириласан», деди. У: «Менга нимани буюрасан?» деди. У: «Қасамингга каффорат берасан ва йигитинг билан чорангни бирга қўясан», деди.

نَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْبَزَّازُ , نَا الْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ , نَا عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَبَّارُ , عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الأَنْصَارِيُّ , عَنِ الْقَاسِمِ , قَالَ : " جَاءَتِ امْرَأَةٌ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ قَدْ نَذَرَتْ نَحْرَ ابْنِهَا , فَأَمَرَهَا بِالْكَفَّارَةِ , فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ : سُبْحَانَ اللَّهِ كَفَّارَةٌ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ تَعَالَى , فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ نَعَمْ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ الظِّهَارَ ، وَأَمَرَ بِالْكَفَّارَةِ "

al-Qosim aytadi: Bir ayol oʻgʻlini soʻyishni nazr qilgan holda Ibn Abbosning huzuriga keldi. U ayolga kafforat berishni buyurdi. Shunda qavmdan bir kishi: «Subhanalloh! Allohga maʼsiyat boʻlgan narsada kafforatmi?» dedi. Ibn Abbos: «Ha, Alloh taolo zihorni zikr qilib, unda kafforatga buyurgan», dedi.ал-Қосим айтади: Бир аёл ўғлини сўйишни назр қилган ҳолда Ибн Аббоснинг ҳузурига келди. У аёлга каффорат беришни буюрди. Шунда қавмдан бир киши: «Субҳаналлоҳ! Аллоҳга маъсият бўлган нарсада каффоратми?» деди. Ибн Аббос: «Ҳа, Аллоҳ таоло зиҳорни зикр қилиб, унда каффоратга буюрган», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ بِشْرِ بْنِ الْحَكَمِ , نَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : " كَفَّارَةُ الْيَمِينِ مُدُّ حِنْطَةٍ لِكُلِّ مِسْكِينٍ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytadi: «Qasam kafforati har bir miskinga bir mudd bugʻdoydir».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтади: «Қасам каффорати ҳар бир мискинга бир мудд буғдойдир».

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا عَلِيُّ بْنُ حَرْبٍ , نَا ابْنُ إِدْرِيسَ , عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدَ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " لِكُلِّ مِسْكِينٍ مُدٌّ مِنْ حِنْطَةٍ رَيْعُهُ إِدَامُهُ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadi: «Har bir miskinga bir mudd bugʻdoy; uning ortigʻi esa uning nonxoʻrishidir».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтади: «Ҳар бир мискинга бир мудд буғдой; унинг ортиғи эса унинг нонхўришидир».

نَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى , نَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ , نَا هِشَامٌ ، صَاحِبُ الدَّسْتُوَائِيِّ ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ , عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ , عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ , فِي كَفَّارَةِ الْيَمِينِ , قَالَ : مُدٌّ مِنْ حِنْطَةٍ لِكُلِّ مِسْكِينٍ "

Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu) qasam kafforati haqida: «Har bir miskinga bir mudd bugʻdoy», dedi.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу) қасам каффорати ҳақида: «Ҳар бир мискинга бир мудд буғдой», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا يُوسُفُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ مُسْلِمٍ , نَا حَجَّاجٌ , نَا ابْنُ لَهِيعَةَ , عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى , عَنْ عَطَاءٍ , قَالَ : سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ , يَقُولُ : " ثَلاثَةُ أَشْيَاءَ فِيهِنَّ مُدٌّ : مُدٌّ فِي كَفَّارَةِ الْيَمِينِ , وَفِي كَفَّارَةِ الظِّهَارِ , وَفِدْيَةُ طَعَامُ مِسْكِينٍ "

Ato aytadi: Abu Hurayraning shu masjidda: «Uch narsa borki, ularda bir muddan (beriladi): qasam kafforatida bir mudd, zihor kafforatida (bir mudd) va miskinga taom fidyasi», deganini eshitdim.Ато айтади: Абу Ҳурайранинг шу масжидда: «Уч нарса борки, уларда бир муддан (берилади): қасам каффоратида бир мудд, зиҳор каффоратида (бир мудд) ва мискинга таом фидяси», деганини эшитдим.

نَا أَبُو شَيْبَةَ عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ جَعْفَرٍ ، نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ اللُّؤْلُئِيُّ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ , عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدَ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " لِكُلِّ مِسْكِينٍ مُدٌّ مِنْ حِنْطَةٍ فِيهِ إِدَامُهُ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadi: «Har bir miskinga bir mudd bugʻdoy; unda uning nonxoʻrishi ham bor».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтади: «Ҳар бир мискинга бир мудд буғдой; унда унинг нонхўриши ҳам бор».

نَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورِ بْنِ أَبِي الْجَهْمِ , نَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ , نَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ , نَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " إِذَا عَجَزَ الشَّيْخُ الْكَبِيرُ عَنِ الصِّيَامِ ، أَطْعَمَ عَنْ كُلِّ يَوْمٍ مُدًّا وَاحِدًا "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadi: «Keksa chol roʻza tutishdan ojiz qolsa, har bir kun uchun bir mudd taom bersin».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтади: «Кекса чол рўза тутишдан ожиз қолса, ҳар бир кун учун бир мудд таом берсин».

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى , نَا عَمْرُو بْنُ أَبِي سَلَمَةَ , نَا زُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ جَدِّهِ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " إِذَا ادَّعَتِ الْمَرْأَةُ طَلاقَ زَوْجِهَا فَجَاءَتْ عَلَى ذَلِكَ بِشَاهِدٍ عَدْلٍ ، اسْتُحْلِفَ زَوْجُهَا ، فَإِنْ حَلَفَ بَطُلَتْ شَهَادَةُ الشَّاهِدِ , وَإِنْ نَكَلَ فَنُكُولُهُ بِمَنْزِلَةِ شَاهِدٍ آخَرَ ، وَجَازَ طَلاقُهُ "

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ: «Agar ayol eri uni taloq qilganini daʼvo qilsa va bunga bir adolatli guvoh keltirsa, erini qasam ichishga chaqiriladi. Agar u qasam ichsa, guvohning guvohligi botil boʻladi. Agar u qasam ichishdan bosh tortsa, uning bosh tortishi ikkinchi bir guvoh oʻrnida boʻladi va taloqi voqe boʻladi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ: «Агар аёл эри уни талоқ қилганини даъво қилса ва бунга бир адолатли гувоҳ келтирса, эрини қасам ичишга чақирилади. Агар у қасам ичса, гувоҳнинг гувоҳлиги ботил бўлади. Агар у қасам ичишдан бош тортса, унинг бош тортиши иккинчи бир гувоҳ ўрнида бўлади ва талоқи воқе бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نَا عَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ التَّرْقُفِيُّ , نَا يَحْيَى بْنُ يَعْلَى , نَا أَبِي , نَا غَيْلانُ بْنُ جَامِعٍ , عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ , عَنْ عَامِرٍ الشَّعْبِيِّ , قَالَ : شَهِدَ رَجُلانِ مِنْ أَهْلِ دَقْوَقَاءَ نَصْرَانِيَّانِ عَلَى وَصِيَّةِ مُسْلِمٍ مَاتَ عِنْدَهُمْ فَارْتَابَ أَهْلُ الْوَصِيَّةِ , فَأَتَوْا بِهِمَا أَبَا مُوسَى الأَشْعَرِيَّ فَاسْتَحْلَفَهُمَا بَعْدَ صَلاةِ الْعَصْرِ : وَاللَّهِ مَا اشْتَرَيْنَا بِهِ ثَمَنًا وَلا كَتَمْتُمَا شَهَادَةَ اللَّهِ إِنَّا إِذَا لَمِنَ الآثِمِينَ , قَالَ عَامِرٌ : قَالَ أَبُو مُوسَى : وَاللَّهِ إِنَّ هَذِهِ لَقَضِيَّةٌ مَا قُضِيَ بِهَا مُنْذُ مَاتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ الْيَوْمِ "

Omir ash-Shaʼbiy aytadi: Daquqo ahlidan boʻlgan ikki nasroniy kishi ular huzurida vafot etgan bir musulmonning vasiyati haqida guvohlik berdi. Vasiyat ahli shubhaga tushib, ikkovini Abu Muso al-Ashʼariyning oldiga olib keldilar. U ikkoviga asr namozidan keyin: «Vallohi, biz buning evaziga biror baho olmadik va Allohning guvohligini yashirmadik; aks holda, biz gunohkorlardan boʻlamiz», deb qasam ichirdi. Omir aytadi: Abu Muso: «Vallohi, bu shunday hukmki, Rasululloh ﷺ vafot etganlaridan buyon bugungacha u bilan hukm qilinmagan edi», dedi.Омир аш-Шаъбий айтади: Дақуқо аҳлидан бўлган икки насроний киши улар ҳузурида вафот этган бир мусулмоннинг васияти ҳақида гувоҳлик берди. Васият аҳли шубҳага тушиб, икковини Абу Мусо ал-Ашъарийнинг олдига олиб келдилар. У икковига аср намозидан кейин: «Валлоҳи, биз бунинг эвазига бирор баҳо олмадик ва Аллоҳнинг гувоҳлигини яширмадик; акс ҳолда, биз гуноҳкорлардан бўламиз», деб қасам ичирди. Омир айтади: Абу Мусо: «Валлоҳи, бу шундай ҳукмки, Расулуллоҳ ﷺ вафот этганларидан буён бугунгача у билан ҳукм қилинмаган эди», деди.

نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ عِيسَى الْمِصْرِيُّ , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ , أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ بِلالٍ , عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ , أَنَّ أَبَا الزُّبَيْرِ ، حَدَّثَهُ , عَنْ عَدِيِّ بْنِ عَدِيٍّ , عَنْ أَبِيهِ , أَنَّهُ أَتَى رَجُلانِ يَخْتَصِمَانِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي أَرْضٍ ، فَقَالَ أَحَدُهُمَا : هِيَ لِي ، وَقَالَ الآخَرُ : هِيَ لِي حُزْتُهَا وَقَبَضْتُهَا , فَقَالَ : فِيهَا الْيَمِينُ لِلَّذِي بِيَدِهِ الأَرْضُ, فَلَمَّا تَفَوَّهَ لِيَحْلِفَ قَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : أَمَا إِنَّهُ مَنْ حَلَفَ عَلَى مَالِ امْرِئٍ مُسْلِمٍ لَقِيَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَهُوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ , قَالَ : فَمَنْ تَرَكَهَا فَلَهُ الْجَنَّةُ " ، نَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ الزُّهْرِيُّ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ جَهْضَمٍ , نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ , عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الأَنْصَارِيِّ , أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ , أَنَّ عَدِيَّ بْنَ عَدِيٍّ أَخْبَرَهُ , عَنْ أَبِيهِ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ

Adiy ibn Adiy otasidan rivoyat qiladi: Ikki kishi bir yer haqida daʼvolashib, Rasululloh ﷺ huzurlariga keldi. Ulardan biri: «U meniki», dedi, ikkinchisi: «U meniki, men uni egallaganman va qoʻlimga olganman», dedi. U zot: «Bunda qasam yer qoʻlida boʻlgan kishiga (tegishli)», dedilar. U qasam ichishga ogʻiz juftlaganda, Rasululloh ﷺ unga: «Ogoh boʻl! Kim musulmon kishining moli ustiga qasam ichsa, Alloh azza va jallaga U undan gʻazabnok holda roʻbaroʻ boʻladi», dedilar. Soʻng: «Kim uni tark etsa, unga jannat boʻladi», dedilar. Buni Ismoil ibn Jaʼfar ham Yahyo ibn Said al-Ansoriydan, u Abuz-Zubayrdan, u Adiy ibn Adiydan, u otasidan, u Nabiy ﷺdan shunga oʻxshash qilib rivoyat qildi.Адий ибн Адий отасидан ривоят қилади: Икки киши бир ер ҳақида даъволашиб, Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келди. Улардан бири: «У меники», деди, иккинчиси: «У меники, мен уни эгаллаганман ва қўлимга олганман», деди. У зот: «Бунда қасам ер қўлида бўлган кишига (тегишли)», дедилар. У қасам ичишга оғиз жуфтлаганда, Расулуллоҳ ﷺ унга: «Огоҳ бўл! Ким мусулмон кишининг моли устига қасам ичса, Аллоҳ азза ва жаллага У ундан ғазабнок ҳолда рўбарў бўлади», дедилар. Сўнг: «Ким уни тарк этса, унга жаннат бўлади», дедилар. Буни Исмоил ибн Жаъфар ҳам Яҳё ибн Саид ал-Ансорийдан, у Абуз-Зубайрдан, у Адий ибн Адийдан, у отасидан, у Набий ﷺдан шунга ўхшаш қилиб ривоят қилди.

نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُحَمَّدٍ الصَّفَّارُ , نَا عَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدٍ , نَا الْحَسَنُ بْنُ بِشْرٍ , نَا الْحَكَمُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ , عَنْ قَتَادَةَ , عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ , قَالَ : " أَمَّنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ النَّاسَ يَوْمَ فَتْحِ مَكَّةَ إِلا أَرْبَعَةَ نَفَرٍ : عَبْدُ الْعُزَّى بْنُ خَطَلٍ , وَمَقِيسُ بْنُ ضَبَابَةَ الْكِنَانِيُّ , وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ أَبِي سَرْحٍ , وَأُمُّ سَارَةَ , فَأَمَّا عَبْدُ الْعُزَّى فَقُتِلَ وَهُوَ آخِذٌ بِأَسْتَارِ الْكَعْبَةِ " ، وَذَكَرَ بَاقِيَ الْحَدِيثِ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ Makka fathi kuni toʻrt kishidan boshqa hamma odamlarga omonlik berdilar: Abdul-Uzzo ibn Xatal, Miqyas ibn Subaba al-Kinoniy, Abdulloh ibn Saʼd ibn Abu Sarh va Ummu Sora. Abdul-Uzzoga kelsak, u Kaʼba pardalarini ushlagan holida oʻldirildi. Va (rovi) hadisning qolganini zikr qildi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ Макка фатҳи куни тўрт кишидан бошқа ҳамма одамларга омонлик бердилар: Абдул-Уззо ибн Хатал, Миқяс ибн Субаба ал-Киноний, Абдуллоҳ ибн Саъд ибн Абу Сарҳ ва Умму Сора. Абдул-Уззога келсак, у Каъба пардаларини ушлаган ҳолида ўлдирилди. Ва (рови) ҳадиснинг қолганини зикр қилди.

نَا أَبُو عَبْدِ اللَّهِ أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُغَلِّسِ ، نَا زُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ قَمِيرٍ , نَا أَحْمَدُ بْنُ الْمُفَضَّلِ , نَا أَسْبَاطُ بْنُ نَصْرٍ , قَالَ : زَعَمَ السُّدِّيُّ , عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ , قَالَ : لَمَّا كَانَ يَوْمُ فَتْحِ مَكَّةَ أَمَّنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ النَّاسَ إِلا أَرْبَعَةَ نَفَرٍ وَامْرَأَتَيْنِ , وَقَالَ : اقْتُلُوهُمْ وَإِنَّ وَجَدْتُمُوهُمْ مُتَعَلِّقِينَ بِأَسْتَارِ الْكَعْبَةِ : عِكْرِمَةُ بْنُ أَبِي جَهْلٍ , وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ خَطَلٍ , وَمَقِيسُ بْنُ ضَبَابَةَ , وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ أَبِي سَرْحٍ " ، وَذَكَرَ بَاقِيَ الْحَدِيثِ . نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُحَمَّدٍ الصَّفَّارُ , نَا الْعَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدٍ , نَا أَحْمَدُ بْنُ الْمُفَضَّلِ , بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ

Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu) aytadi: Makka fathi kuni Rasululloh ﷺ toʻrt kishi va ikki ayoldan boshqa hamma odamlarga omonlik berdilar va: «Ularni oʻldiringlar, garchi ularni Kaʼba pardalariga osilgan holda topsangiz ham», dedilar. Ular Ikrima ibn Abu Jahl, Abdulloh ibn Xatal, Miqyas ibn Subaba va Abdulloh ibn Saʼd ibn Abu Sarh edi. Va (rovi) hadisning qolganini zikr qildi. Buni Ahmad ibn al-Mufazzal ham shu isnod bilan xuddi shunday rivoyat qildi.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу) айтади: Макка фатҳи куни Расулуллоҳ ﷺ тўрт киши ва икки аёлдан бошқа ҳамма одамларга омонлик бердилар ва: «Уларни ўлдиринглар, гарчи уларни Каъба пардаларига осилган ҳолда топсангиз ҳам», дедилар. Улар Икрима ибн Абу Жаҳл, Абдуллоҳ ибн Хатал, Миқяс ибн Субаба ва Абдуллоҳ ибн Саъд ибн Абу Сарҳ эди. Ва (рови) ҳадиснинг қолганини зикр қилди. Буни Аҳмад ибн ал-Муфаззал ҳам шу иснод билан худди шундай ривоят қилди.

نَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمَّادٍ ، نَا عَلِيُّ بْنُ حَرْبٍ , نَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ , نَا عُمَرُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَعِيدٍ الْمَخْزُومِيُّ , حَدَّثَنِي أَبِي , عَنْ جَدِّي , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ " يَوْمَ فَتْحِ مَكَّةَ : أَرْبَعَةٌ لا أُؤَمِّنُهُمْ فِي حِلٍّ وَلا حَرَمٍ : الْحُوَيْرِثُ بْنُ نُقَيْدٍ , وَمَقِيسُ بْنُ ضَبَابَةَ , وَهِلالُ بْنُ خَطَلٍ , وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ أَبِي سَرْحٍ " , وَذَكَرَ بَاقِيَ الْحَدِيثِ

Rasululloh ﷺ Makka fathi kuni: «Toʻrt (kishi) borki, ularga na halol (joyda), na haram (joyda) omonlik bermayman: Huvayris ibn Nuqayd, Miqyas ibn Subaba, Hilol ibn Xatal va Abdulloh ibn Saʼd ibn Abu Sarh», dedilar. Va (rovi) hadisning qolganini zikr qildi.Расулуллоҳ ﷺ Макка фатҳи куни: «Тўрт (киши) борки, уларга на ҳалол (жойда), на ҳарам (жойда) омонлик бермайман: Ҳувайрис ибн Нуқайд, Миқяс ибн Субаба, Ҳилол ибн Хатал ва Абдуллоҳ ибн Саъд ибн Абу Сарҳ», дедилар. Ва (рови) ҳадиснинг қолганини зикр қилди.

نَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ , حَدَّثَنِي صَالِحُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ التِّرْمِذِيُّ , حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ أَبِي زَائِدَةَ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي الْقَاسِمِ , عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنْ أَبِيهِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " كَانَ تَمِيمٌ الدَّارِيُّ , وَعَدِيُّ بْنُ بَدَّاءٍ وَكَانَا يَخْتَلِفَانِ إِلَى مَكَّةَ بِالتِّجَارَةِ ، فَخَرَجَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي سَهْمٍ فَتُوُفِّيَ بِأَرْضٍ لَيْسَ بِهَا مُسْلِمٌ , فَأَوْصَى إِلَيْهِمَا فَدَفَعَا تَرِكَتَهُ إِلَى أَهْلِهِ وَحَبَسَا جَامًا مِنْ فِضَّةٍ مُخَوَّصًا بِالذَّهَبِ , فَاسْتَحْلَفَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا كَتَمْتُمَا وَلا اطَّلَعْتُمَا, ثُمَّ عُرِفَ الْجَامُ بِمَكَّةَ ، فَقَالُوا : اشْتَرَيْنَاهُ مِنْ عَدِيِّ بْنِ بَدَّاءٍ وَتَمِيمٍ , فَقَدِمَ رَجُلانِ مِنْ أَوْلِيَاءِ السَّهْمِيِّ فَحَلَفَا بِاللَّهِ أَنَّ هَذَا الْجَامَ لِلسَّهْمِيِّ وَلَشَهَادَتُهُمَا أَحَقُّ مِنْ شَهَادَتِهِمَا وَمَا اعْتَدَيْنَا إِنَّا إِذًا لَمِنَ الظَّالِمِينَ , فَأَخَذُوا الْجَامَ وَفِيهِمْ نزلت هَذِهِ الآيَةُ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadi: Tamim ad-Doriy va Adiy ibn Baddo savdo uchun Makkaga borib turishardi. Banu Sahmdan bir kishi chiqib, musulmon yoʻq bir yurtda vafot etdi va ikkoviga vasiyat qildi. Ular uning merosini ahliga topshirdilar, ammo oltin bilan naqshlangan kumush jomni olib qoldilar. Rasululloh ﷺ ikkoviga: «Yashirmadingizmi, (uni) olmadingizmi?» deb qasam ichirdilar. Soʻngra oʻsha jom Makkada tanildi va (uni olganlar): «Biz uni Adiy ibn Baddo bilan Tamimdan sotib olganmiz», dedilar. Shunda sahmiyning yaqinlaridan ikki kishi kelib: «Vallohi, bu jom sahmiyniki; bizning guvohligimiz ularning guvohligidan haqroqdir va biz haddan oshmadik; aks holda, biz zolimlardan boʻlamiz», deb qasam ichdilar va jomni olishdi. Mana shular haqida bu oyat nozil boʻldi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтади: Тамим ад-Дорий ва Адий ибн Баддо савдо учун Маккага бориб туришарди. Бану Саҳмдан бир киши чиқиб, мусулмон йўқ бир юртда вафот этди ва икковига васият қилди. Улар унинг меросини аҳлига топширдилар, аммо олтин билан нақшланган кумуш жомни олиб қолдилар. Расулуллоҳ ﷺ икковига: «Яширмадингизми, (уни) олмадингизми?» деб қасам ичирдилар. Сўнгра ўша жом Маккада танилди ва (уни олганлар): «Биз уни Адий ибн Баддо билан Тамимдан сотиб олганмиз», дедилар. Шунда саҳмийнинг яқинларидан икки киши келиб: «Валлоҳи, бу жом саҳмийники; бизнинг гувоҳлигимиз уларнинг гувоҳлигидан ҳақроқдир ва биз ҳаддан ошмадик; акс ҳолда, биз золимлардан бўламиз», деб қасам ичдилар ва жомни олишди. Мана шулар ҳақида бу оят нозил бўлди.

نَا أَحْمَدُ بْنُ إِسْحَاقَ بْنِ بُهْلُولٍ ، نَا الْحُسَيْنُ بْنُ الْحَكَمِ بْنِ مُسْلِمٍ الْوَشَّاءُ , نَا الْحَسَنُ بْنُ الْحُسَيْنِ الْعُرَنِيُّ , نَا أَبُو كُدَيْنَةَ يَحْيَى بْنُ الْمُهَلَّبِ , عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " كَانَ تَمِيمٌ الدَّارِيُّ , وَعَدِيُّ يَخْتَلِفَانِ إِلَى مَكَّةَ ، فَخَرَجَ مَعَهُمَا فَتًى مِنْ بَنِي سَهْمٍ فَتُوُفِّيَ بِأَرْضٍ لَيْسَ بِهَا مُسْلِمٌ , فَأَوْصَى إِلَيْهِمَا فَدَفَعَا تَرِكَتَهُ إِلَى أَهْلِهِ وَحَبَسَا جَامًا مِنْ فِضَّةٍ مُخَوَّصًا بِالذَّهَبِ , فَاسْتَحْلَفَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِاللَّهِ مَا كَتَمْتُمَا وَلا اطَّلَعْتُمَا ، ثُمَّ وُجِدَ الْجَامُ بِمَكَّةَ , قَالُوا : اشْتَرَيْنَاهُ مِنْ عَدِيٍّ وَتَمِيمٍ , فَجَاءَ رَجُلانِ مِنْ وَرَثَةِ السَّهْمِيِّ فَحَلَفَا أَنَّ هَذَا الْجَامَ لِلسَّهْمِيِّ وَلَشَهَادَتُهُمَا أَحَقُّ مِنْ شَهَادَتِهِمَا وَمَا اعْتَدَيْنَا إِنَّا إِذًا لِمَنِ الظَّالِمِينَ , فَأَخَذُوا الْجَامَ وَفِيهِمْ نزلت هَذِهِ الآيَةُ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadi: Tamim ad-Doriy va Adiy Makkaga borib turishardi. Ular bilan birga Banu Sahmdan bir yigit chiqib, musulmon yoʻq bir yurtda vafot etdi va ikkoviga vasiyat qildi. Ular uning merosini ahliga topshirdilar, ammo oltin bilan naqshlangan kumush jomni olib qoldilar. Rasululloh ﷺ ikkoviga Alloh nomi bilan: «Yashirmadingizmi, (uni) olmadingizmi?» deb qasam ichirdilar. Soʻngra jom Makkada topildi va: «Biz uni Adiy bilan Tamimdan sotib olganmiz», dedilar. Shunda sahmiyning vorislaridan ikki kishi kelib: «Bu jom sahmiyniki; bizning guvohligimiz ularning guvohligidan haqroqdir va biz haddan oshmadik; aks holda, biz zolimlardan boʻlamiz», deb qasam ichdilar va jomni olishdi. Mana shular haqida bu oyat nozil boʻldi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтади: Тамим ад-Дорий ва Адий Маккага бориб туришарди. Улар билан бирга Бану Саҳмдан бир йигит чиқиб, мусулмон йўқ бир юртда вафот этди ва икковига васият қилди. Улар унинг меросини аҳлига топширдилар, аммо олтин билан нақшланган кумуш жомни олиб қолдилар. Расулуллоҳ ﷺ икковига Аллоҳ номи билан: «Яширмадингизми, (уни) олмадингизми?» деб қасам ичирдилар. Сўнгра жом Маккада топилди ва: «Биз уни Адий билан Тамимдан сотиб олганмиз», дедилар. Шунда саҳмийнинг ворисларидан икки киши келиб: «Бу жом саҳмийники; бизнинг гувоҳлигимиз уларнинг гувоҳлигидан ҳақроқдир ва биз ҳаддан ошмадик; акс ҳолда, биз золимлардан бўламиз», деб қасам ичдилар ва жомни олишди. Мана шулар ҳақида бу оят нозил бўлди.

نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، وَأَحْمَدُ بْنُ الْحُسَيْنِ بْنِ الْجُنَيْدِ ، قَالا : نَا الْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ , نَا عَبْدُ الرَّحِيمِ بْنُ سُلَيْمَانَ , عَنْ مُجَالِدٍ , عَنِ الشَّعْبِيِّ , عَنْ جَابِرٍ , قَالَ : أُتِيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَهُودِيٍّ وَيَهُودِيَّةٍ قَدْ زَنَيَا , فَقَالَ لِلْيَهُودِ : " مَا يَمْنَعُكُمَا أَنْ تُقِيمُوا عَلَيْهِمَا الْحَدَّ ؟ ، فَقَالُوا : كُنَّا نَفْعَلُ إِذْ كَانَ ذَلِكَ فِينَا فَلَمَّا ذَهَبَ مُلْكُنَا فَلا نَجْتَرِئُ عَلَى الْفِعْلِ , فَقَالَ لَهُمُ : ائْتُونِي بِأَعْلَمَ رَجُلٍ فِيكُمْ , فَأَتَوْهُ بِابْنَيْ صُورِيَا ، فَقَالَ لَهُمَا : أَنْتُمْ أَعْلَمُ مَنْ وَرَاءَكُمَا , قَالا : يَقُولُونَ , قَالَ : فَأَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ الَّذِي أنزل التَّوْرَاةَ عَلَى مُوسَى كَيْفَ تَجِدُونَ حَدَّهُمَا فِي التَّوْرَاةِ ؟ ، فَقَالا : الرَّجُلُ مَعَ الْمَرْأَةِ زِنْيَةٌ , وَفِيهِ عُقُوبَةٌ , وَالرَّجُلُ عَلَى بَطْنِ الْمَرْأَةِ زِنْيَةٌ , وَفِيهِ عُقُوبَةٌ , فَإِذَا شَهِدَ أَرْبَعَةٌ أَنَّهُمْ رَأَوْهُ يُدْخِلُهُ فِيهَا كَمَا يَدْخُلُ الْمِيلُ فِي الْمُكْحُلَةِ رُجِمَ , قَالَ : ائْتُونِي بِالشُّهُودِ , فَشَهِدَ أَرْبَعَةٌ فَرَجَمَهُمَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " ، تَفَرَّدَ بِهِ مُجَالِدٌ , عَنِ الشَّعْبِيِّ ، وَلَيْسَ بِالْقَوِيِّ

Jobir (roziyallohu anhu) aytadi: Nabiy ﷺ huzurlariga zino qilgan bir yahudiy erkak va bir yahudiy ayol keltirildi. U zot yahudiylarga: «Ikkoviga hadni turgʻizishdan sizlarni nima toʻsyapti?» dedilar. Ular: «Bu (hukm) bizda boʻlgan chogʻda shunday qilar edik; podshohligimiz ketgach, bu ishga jurʼat etolmaymiz», dedilar. U zot ularga: «Menga oranglardagi eng bilimdon kishini keltiringlar», dedilar. Ular u zotning huzurlariga Suriyoning ikki oʻgʻlini keltirdilar. U zot ikkoviga: «Sizlar ortingizdagilardan bilimdonrogʻimisizlar?» dedilar. Ikkovi: «Odamlar shunday deyishadi», dedi. U zot: «Musoga Tavrotni nozil qilgan Alloh haqi sizlardan soʻrayman, Tavrotda ikkovlarining haddini qanday topasizlar?» dedilar. Ikkovi: «Erkakning ayol bilan (birga boʻlishi) zinodir, unda jazo bor; erkakning ayolning qorni ustida (boʻlishi) zinodir, unda jazo bor. Toʻrt kishi uni surmadonga surmatayoq kirganidek kirgizganini koʻrganiga guvohlik bersa, u toshboʻron qilinadi», dedilar. U zot: «Menga guvohlarni keltiringlar», dedilar. Toʻrt kishi guvohlik berdi va Nabiy ﷺ ikkovini toshboʻron qildilar. Buni Shaʼbiydan yolgʻiz Mujolid rivoyat qilgan, u esa kuchli emas.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтади: Набий ﷺ ҳузурларига зино қилган бир яҳудий эркак ва бир яҳудий аёл келтирилди. У зот яҳудийларга: «Икковига ҳадни турғизишдан сизларни нима тўсяпти?» дедилар. Улар: «Бу (ҳукм) бизда бўлган чоғда шундай қилар эдик; подшоҳлигимиз кетгач, бу ишга журъат этолмаймиз», дедилар. У зот уларга: «Менга оранглардаги энг билимдон кишини келтиринглар», дедилар. Улар у зотнинг ҳузурларига Суриёнинг икки ўғлини келтирдилар. У зот икковига: «Сизлар ортингиздагилардан билимдонроғимисизлар?» дедилар. Иккови: «Одамлар шундай дейишади», деди. У зот: «Мусога Тавротни нозил қилган Аллоҳ ҳақи сизлардан сўрайман, Тавротда икковларининг ҳаддини қандай топасизлар?» дедилар. Иккови: «Эркакнинг аёл билан (бирга бўлиши) зинодир, унда жазо бор; эркакнинг аёлнинг қорни устида (бўлиши) зинодир, унда жазо бор. Тўрт киши уни сурмадонга сурматаёқ кирганидек киргизганини кўрганига гувоҳлик берса, у тошбўрон қилинади», дедилар. У зот: «Менга гувоҳларни келтиринглар», дедилар. Тўрт киши гувоҳлик берди ва Набий ﷺ икковини тошбўрон қилдилар. Буни Шаъбийдан ёлғиз Мужолид ривоят қилган, у эса кучли эмас.

نَا أَبُو مُحَمَّدِ بْنُ صَاعِدٍ ، وَأَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، وَمُوسَى بْنُ جَعْفَرِ بْنِ قَرِينٍ ، وَأَحْمَدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ حَبِيبٍ الزَّرَّادُ , وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ إِسْحَاقَ الْمِصْرِيُّ ، قَالُوا : نَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ , نَا بِشْرُ بْنُ بَكْرٍ , نَا الأَوْزَاعِيُّ ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ , عَنْ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يُجَاوِزُ لأُمَّتِي عَنِ الْخَطَأِ ، وَالنِّسْيَانِ ، وَمَا اسْتُكْرِهُوا عَلَيْهِ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh azza va jalla ummatimdan xato, unutish va majbur qilingan narsani kechib yuboradi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла умматимдан хато, унутиш ва мажбур қилинган нарсани кечиб юборади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا يُوسُفُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ مُسْلِمٍ , نَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , عَنْ عَطَاءٍ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّ اللَّهَ يُجَاوِزُ عَنْ أُمَّتِي مَا حَدَّثَتْ بِهِ أَنْفُسَهَا ، وَمَا أُكْرِهُوا عَلَيْهِ ، إِلا أَنْ يَتَكَلَّمُوا بِهِ وَيَعْمَلُوا بِهِ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh ummatimdan koʻngillari kechirgan narsani va majbur qilingan narsalarini kechib yuboradi — uni tilga olib gapirmasalar yoki unga amal qilmasalar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ умматимдан кўнгиллари кечирган нарсани ва мажбур қилинган нарсаларини кечиб юборади — уни тилга олиб гапирмасалар ёки унга амал қилмасалар», дедилар.

نَا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ الْمُقْرِئُ , نَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِدْرِيسَ , عَنْ خَالِدِ بْنِ الْهَيَّاجِ , نَا أَبِي , عَنْ عَنْبَسَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ , عَنِ الْعَلاءِ , عَنْ مَكْحُولٍ , عَنْ وَاثِلَةَ بْنِ الأَسْقَعِ ، وَعَنْ أَبِي أُمَامَةَ , قَالا : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَيْسَ عَلَى مَقْهُورٍ يَمِينٌ "

Vosila ibn al-Asqaʼ va Abu Umoma (roziyallohu anhumo) aytadilar: Rasululloh ﷺ: «Majbur qilingan kishining zimmasida qasam yoʻq», dedilar.Восила ибн ал-Асқаъ ва Абу Умома (розияллоҳу анҳумо) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ: «Мажбур қилинган кишининг зиммасида қасам йўқ», дедилар.