حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا شَرِيكُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنِ ابْنِ سَلاَمَةَ السُّلَمِيِّ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ أُوصِي امْرَأً بِأُمِّهِ أُوصِي امْرَأً بِأُمِّهِ أُوصِي امْرَأً بِأُمِّهِ - ثَلاَثًا - أُوصِي امْرَأً بِأَبِيهِ أُوصِي امْرَءًا بِمَوْلاَهُ الَّذِي يَلِيهِ وَإِنْ كَانَ عَلَيْهِ مِنْهُ أَذًى يُؤْذِيهِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Salama as-Sulamiy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Men har bir kishiga onasiga yaxshilik qilishni tavsiya qilaman, men har bir kishiga onasiga yaxshilik qilishni tavsiya qilaman, men har bir kishiga onasiga yaxshilik qilishni tavsiya qilaman, — deb uch marta aytdilar, soʻng: — Men har bir kishiga otasiga yaxshilik qilishni tavsiya qilaman. Men har bir kishiga oʻziga eng yaqin boʻlgan xizmatchisiga yaxshilik qilishni tavsiya qilaman, garchi u undan biror ozor koʻrsa ham», dedilar.Ибн Салама ас-Суламий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мен ҳар бир кишига онасига яхшилик қилишни тавсия қиламан, мен ҳар бир кишига онасига яхшилик қилишни тавсия қиламан, мен ҳар бир кишига онасига яхшилик қилишни тавсия қиламан, — деб уч марта айтдилар, сўнг: — Мен ҳар бир кишига отасига яхшилик қилишни тавсия қиламан. Мен ҳар бир кишига ўзига энг яқин бўлган хизматчисига яхшилик қилишни тавсия қиламан, гарчи у ундан бирор озор кўрса ҳам», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، مُحَمَّدُ بْنُ مَيْمُونٍ الْمَكِّيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ الْقَعْقَاعِ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ أَبَرُّ قَالَ ‏"‏ أُمَّكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ مَنْ قَالَ ‏"‏ أُمَّكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ مَنْ قَالَ ‏"‏ أَبَاكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ مَنْ قَالَ ‏"‏ الأَدْنَى فَالأَدْنَى ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Ey Allohning Rasuli, kimga yaxshilik qilay?» deyishdi. U zot: «Onangga», dedilar. «Soʻng kimga?» dedi. «Onangga», dedilar. «Soʻng kimga?» dedi. «Otangga», dedilar. «Soʻng kimga?» dedi. «Eng yaqiningdan boshlab, yaqinlaringga», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Эй Аллоҳнинг Расули, кимга яхшилик қилай?» дейишди. У зот: «Онангга», дедилар. «Сўнг кимга?» деди. «Онангга», дедилар. «Сўнг кимга?» деди. «Отангга», дедилар. «Сўнг кимга?» деди. «Энг яқинингдан бошлаб, яқинларингга», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ سُهَيْلٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ لاَ يَجْزِي وَلَدٌ وَالِدَهُ إِلاَّ أَنْ يَجِدَهُ مَمْلُوكًا فَيَشْتَرِيَهُ فَيُعْتِقَهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Farzand otasining haqqini uni qul holida topib, sotib olib, ozod qilmagunicha hech qachon oʻtay olmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Фарзанд отасининг ҳаққини уни қул ҳолида топиб, сотиб олиб, озод қилмагунича ҳеч қачон ўтай олмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ الْقِنْطَارُ اثْنَا عَشَرَ أَلْفَ أُوقِيَّةٍ كُلُّ أُوقِيَّةٍ خَيْرٌ مِمَّا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِنَّ الرَّجُلَ لَتُرْفَعُ دَرَجَتُهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ أَنَّى هَذَا فَيُقَالُ بِاسْتِغْفَارِ وَلَدِكَ لَكَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Bir qintor oʻn ikki ming uqiyadir. Har bir uqiya osmon bilan yer orasidagi narsalardan yaxshiroqdir», dedilar. Rasululloh ﷺ yana: «Albatta, kishining jannatdagi darajasi koʻtariladi. Shunda u: ‹Bu qayoqdan?› deydi. Unga: ‹Farzandingning sen uchun magʻfirat soʻraganidan›, deyiladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бир қинтор ўн икки минг уқиядир. Ҳар бир уқия осмон билан ер орасидаги нарсалардан яхшироқдир», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ яна: «Албатта, кишининг жаннатдаги даражаси кўтарилади. Шунда у: ‹Бу қаёқдан?› дейди. Унга: ‹Фарзандингнинг сен учун мағфират сўраганидан›, дейилади», дедилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ بَحِيرِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ، عَنِ الْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِيكَرِبَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ يُوصِيكُمْ بِأُمَّهَاتِكُمْ - ثَلاَثًا - إِنَّ اللَّهَ يُوصِيكُمْ بِآبَائِكُمْ إِنَّ اللَّهَ يُوصِيكُمْ بِالأَقْرَبِ فَالأَقْرَبِ ‏"‏ ‏.‏

Miqdom ibn Maʼdiykarib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh sizlarga onalaringizga yaxshilik qilishni tavsiya qiladi, — deb uch marta aytib, soʻng: — Albatta, Alloh sizlarga otalaringizga yaxshilik qilishni tavsiya qiladi. Albatta, Alloh sizlarga eng yaqin, soʻng undan keyingi yaqinlaringizga yaxshilik qilishni tavsiya qiladi», dedilar.Миқдом ибн Маъдийкариб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ сизларга оналарингизга яхшилик қилишни тавсия қилади, — деб уч марта айтиб, сўнг: — Албатта, Аллоҳ сизларга оталарингизга яхшилик қилишни тавсия қилади. Албатта, Аллоҳ сизларга энг яқин, сўнг ундан кейинги яқинларингизга яхшилик қилишни тавсия қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي الْعَاتِكَةِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ، أَنَّ رَجُلاً، قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا حَقُّ الْوَالِدَيْنِ عَلَى وَلَدِهِمَا قَالَ ‏"‏ هُمَا جَنَّتُكَ وَنَارُكَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, ota-onaning farzandi ustidagi haqqi nima?» dedi. U zot: «Ular sening jannating va doʻzaxingdir», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, ота-онанинг фарзанди устидаги ҳаққи нима?» деди. У зот: «Улар сенинг жаннатинг ва дўзахингдир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ، سَمِعَ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ ‏"‏ الْوَالِدُ أَوْسَطُ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ فَأَضِعْ ذَلِكَ الْبَابَ أَوِ احْفَظْهُ ‏"‏ ‏.‏

Abud-Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Nabiy ﷺning: «Ota jannat eshiklarining eng oʻrtadagisidir. Bas, xohlasang oʻsha eshikni yoʻqot, xohlasang uni saqlab qol», deganlarini eshitdi.Абуд-Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Набий ﷺнинг: «Ота жаннат эшикларининг энг ўртадагисидир. Бас, хоҳласанг ўша эшикни йўқот, хоҳласанг уни сақлаб қол», деганларини эшитди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَسِيدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ عُبَيْدٍ، مَوْلَى بَنِي سَاعِدَةَ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي أُسَيْدٍ، مَالِكِ بْنِ رَبِيعَةَ قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِذْ جَاءَهُ رَجُلٌ مِنْ بَنِي سُلَيْمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَبَقِيَ مِنْ بِرِّ أَبَوَىَّ شَىْءٌ أَبَرُّهُمَا بِهِ مِنْ بَعْدِ مَوْتِهِمَا قَالَ ‏"‏ نَعَمْ الصَّلاَةُ عَلَيْهِمَا وَالاِسْتِغْفَارُ لَهُمَا وَإِيفَاءٌ بِعُهُودِهِمَا مِنْ بَعْدِ مَوْتِهِمَا وَإِكْرَامُ صَدِيقِهِمَا وَصِلَةُ الرَّحِمِ الَّتِي لاَ تُوصَلُ إِلاَّ بِهِمَا ‏"‏ ‏.‏

Abu Usayd Molik ibn Rabiʼa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Biz Nabiy ﷺ huzurida oʻtirgan edik. Shunda Banu Salama qabilasidan bir kishi kelib: ‹Ey Allohning Rasuli, ota-onam vafot etganidan keyin ularga qiladigan yaxshiligimdan biror narsa qoldimi?› dedi. U zot: ‹Ha, ularga janoza namozini oʻqishing, ular uchun magʻfirat soʻrashing, ular vafot etganidan keyin ahdlariga vafo qilishing, ularning doʻstlarini hurmat qilishing va faqat ular sabab boʻladigan qarindoshlik rishtalarini ulashing›, dedilar», dedi.Абу Усайд Молик ибн Рабиъа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Биз Набий ﷺ ҳузурида ўтирган эдик. Шунда Бану Салама қабиласидан бир киши келиб: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, ота-онам вафот этганидан кейин уларга қиладиган яхшилигимдан бирор нарса қолдими?› деди. У зот: ‹Ҳа, уларга жаноза намозини ўқишинг, улар учун мағфират сўрашинг, улар вафот этганидан кейин аҳдларига вафо қилишинг, уларнинг дўстларини ҳурмат қилишинг ва фақат улар сабаб бўладиган қариндошлик ришталарини улашинг›, дедилар», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَدِمَ نَاسٌ مِنَ الأَعْرَابِ عَلَى النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالُوا أَتُقَبِّلُونَ صِبْيَانَكُمْ قَالُوا نَعَمْ ‏.‏ فَقَالُوا لَكِنَّا وَاللَّهِ مَا نُقَبِّلُ ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ وَأَمْلِكُ أَنْ كَانَ اللَّهُ قَدْ نَزَعَ مِنْكُمُ الرَّحْمَةَ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Aʼrobiylardan bir necha kishi Nabiy ﷺ huzuriga kelib: «Sizlar bolalaringizni oʻpasizlarmi?» deyishdi. Sahobalar: «Ha», deyishdi. Ular: «Lekin biz, Allohga qasamki, oʻpmaymiz», deyishdi. Shunda Nabiy ﷺ: «Alloh sizlarning qalbingizdan rahmni tortib olgan boʻlsa, men qoʻlimdan nima kelardi?» dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Аъробийлардан бир неча киши Набий ﷺ ҳузурига келиб: «Сизлар болаларингизни ўпасизларми?» дейишди. Саҳобалар: «Ҳа», дейишди. Улар: «Лекин биз, Аллоҳга қасамки, ўпмаймиз», дейишди. Шунда Набий ﷺ: «Аллоҳ сизларнинг қалбингиздан раҳмни тортиб олган бўлса, мен қўлимдан нима келарди?» дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَفَّانُ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي رَاشِدٍ، عَنْ يَعْلَى الْعَامِرِيِّ، أَنَّهُ قَالَ جَاءَ الْحَسَنُ وَالْحُسَيْنُ يَسْعَيَانِ إِلَى النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَضَمَّهُمَا إِلَيْهِ وَقَالَ ‏"‏ إِنَّ الْوَلَدَ مَبْخَلَةٌ مَجْبَنَةٌ ‏"‏ ‏.‏

Yaʼlo al-Omiriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Hasan va Husayn yugurib Nabiy ﷺ huzuriga kelishdi. U zot ularni bagʻriga bosdilar va: ‹Albatta, farzand baxillik va qoʻrqoqlik sababidir›, dedilar».Яъло ал-Омирий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Ҳасан ва Ҳусайн югуриб Набий ﷺ ҳузурига келишди. У зот уларни бағрига босдилар ва: ‹Албатта, фарзанд бахиллик ва қўрқоқлик сабабидир›, дедилар».

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُلَىٍّ، سَمِعْتُ أَبِي يَذْكُرُ، عَنْ سُرَاقَةَ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ أَلاَ أَدُلُّكُمْ عَلَى أَفْضَلِ الصَّدَقَةِ ابْنَتُكَ مَرْدُودَةً إِلَيْكَ لَيْسَ لَهَا كَاسِبٌ غَيْرُكَ ‏"‏ ‏.‏

Suroqa ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Sizlarga eng afzal sadaqani aytib beraymi? Bu, oʻzingdan boshqa boquvchisi boʻlmagan, sening qoʻlingga qaytib kelgan qizingdir», dedilar.Суроқа ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Сизларга энг афзал садақани айтиб берайми? Бу, ўзингдан бошқа боқувчиси бўлмаган, сенинг қўлингга қайтиб келган қизингдир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، عَنْ مِسْعَرٍ، أَخْبَرَنِي سَعْدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ صَعْصَعَةَ، عَمِّ الأَحْنَفِ قَالَ دَخَلَتْ عَلَى عَائِشَةَ امْرَأَةٌ مَعَهَا ابْنَتَانِ لَهَا فَأَعْطَتْهَا ثَلاَثَ تَمَرَاتٍ فَأَعْطَتْ كُلَّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا تَمْرَةً ثُمَّ صَدَعَتِ الْبَاقِيَةَ بَيْنَهُمَا ‏.‏ قَالَتْ فَأَتَى النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَحَدَّثْتُهُ فَقَالَ ‏"‏ مَا عَجَبُكِ لَقَدْ دَخَلَتْ بِهِ الْجَنَّةَ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol yonida ikki qizi bilan Oisha huzuriga kirdi. Oisha unga uchta xurmo berdi. Ayol qizlarining har biriga bittadan xurmo berib, oxirgisini ular ikkovi orasida boʻlib berdi. Oisha aytdi: «Soʻng Nabiy ﷺ keldilar. Men bu haqda ularga soʻzlab berdim. U zot: ‹Nimadan hayron boʻlyapsan? Albatta, u shu sabab jannatga kirdi›, dedilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир аёл ёнида икки қизи билан Оиша ҳузурига кирди. Оиша унга учта хурмо берди. Аёл қизларининг ҳар бирига биттадан хурмо бериб, охиргисини улар иккови орасида бўлиб берди. Оиша айтди: «Сўнг Набий ﷺ келдилар. Мен бу ҳақда уларга сўзлаб бердим. У зот: ‹Нимадан ҳайрон бўляпсан? Албатта, у шу сабаб жаннатга кирди›, дедилар».

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ الْحَسَنِ الْمَرْوَزِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ حَرْمَلَةَ بْنِ عِمْرَانَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عُشَّانَةَ الْمَعَافِرِيَّ، قَالَ سَمِعْتُ عُقْبَةَ بْنَ عَامِرٍ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ ‏"‏ مَنْ كَانَ لَهُ ثَلاَثُ بَنَاتٍ فَصَبَرَ عَلَيْهِنَّ وَأَطْعَمَهُنَّ وَسَقَاهُنَّ وَكَسَاهُنَّ مِنْ جِدَتِهِ - كُنَّ لَهُ حِجَابًا مِنَ النَّارِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏"‏ ‏.‏

Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdi: «Kimning uchta qizi boʻlsa-yu, ularga sabr qilsa, ularni ovqatlantirsa, suv bersa va oʻz mol-mulkidan kiyintirsa, ular qiyomat kunida u uchun doʻzaxdan toʻsiq boʻladilar».Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитди: «Кимнинг учта қизи бўлса-ю, уларга сабр қилса, уларни овқатлантирса, сув берса ва ўз мол-мулкидан кийинтирса, улар қиёмат кунида у учун дўзахдан тўсиқ бўладилар».

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ الْحَسَنِ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ فِطْرٍ، عَنْ أَبِي سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَا مِنْ رَجُلٍ تُدْرِكُ لَهُ ابْنَتَانِ فَيُحْسِنُ إِلَيْهِمَا مَا صَحِبَتَاهُ أَوْ صَحِبَهُمَا إِلاَّ أَدْخَلَتَاهُ الْجَنَّةَ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir kishining ikki qizi voyaga yetsa-yu, u ular bilan birga boʻlgan muddat davomida ularga yaxshilik qilsa, albatta, ular uni jannatga kiritadilar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир кишининг икки қизи вояга етса-ю, у улар билан бирга бўлган муддат давомида уларга яхшилик қилса, албатта, улар уни жаннатга киритадилар», дедилар.

حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ الْوَلِيدِ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُمَارَةَ، أَخْبَرَنِي الْحَارِثُ بْنُ النُّعْمَانِ، سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنَّهُ قَالَ ‏"‏ أَكْرِمُوا أَوْلاَدَكُمْ وَأَحْسِنُوا أَدَبَهُمْ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Farzandlaringizni izzat-hurmat qilinglar va ularning odob-axloqini goʻzal qilinglar», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Фарзандларингизни иззат-ҳурмат қилинглар ва уларнинг одоб-ахлоқини гўзал қилинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، سَمِعَ نَافِعَ بْنَ جُبَيْرٍ، يُخْبِرُ عَنْ أَبِي شُرَيْحٍ الْخُزَاعِيِّ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَلْيُحْسِنْ إِلَى جَارِهِ وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَلْيُكْرِمْ ضَيْفَهُ وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَلْيَقُلْ خَيْرًا أَوْ لِيَسْكُتْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Shurayh al-Xuzoiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim Allohga va oxirat kuniga imon keltirsa, qoʻshnisiga yaxshilik qilsin. Kim Allohga va oxirat kuniga imon keltirsa, mehmonini izzat qilsin. Kim Allohga va oxirat kuniga imon keltirsa, yaxshi soʻz aytsin yoki jim tursin», dedilar.Абу Шурайҳ ал-Хузоий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким Аллоҳга ва охират кунига имон келтирса, қўшнисига яхшилик қилсин. Ким Аллоҳга ва охират кунига имон келтирса, меҳмонини иззат қилсин. Ким Аллоҳга ва охират кунига имон келтирса, яхши сўз айтсин ёки жим турсин», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، وَعَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، جَمِيعًا عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ مَا زَالَ جِبْرِيلُ يُوصِينِي بِالْجَارِ حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ سَيُوَرِّثُهُ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jibril menga qoʻshni haqida shu qadar tayinlayverdiki, hatto uni meros oluvchi qilib qoʻyadi, deb oʻyladim», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жибрил менга қўшни ҳақида шу қадар тайинлайвердики, ҳатто уни мерос олувчи қилиб қўяди, деб ўйладим», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَا زَالَ جِبْرَائِيلُ يُوصِينِي بِالْجَارِ حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ سَيُوَرِّثُهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jibril menga qoʻshni haqida shu qadar tayinlayverdiki, hatto uni meros oluvchi qilib qoʻyadi, deb oʻyladim», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жибрил менга қўшни ҳақида шу қадар тайинлайвердики, ҳатто уни мерос олувчи қилиб қўяди, деб ўйладим», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي شُرَيْحٍ الْخُزَاعِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَلْيُكْرِمْ ضَيْفَهُ وَجَائِزَتُهُ يَوْمٌ وَلَيْلَةٌ وَلاَ يَحِلُّ لَهُ أَنْ يَثْوِيَ عِنْدَ صَاحِبِهِ حَتَّى يُحْرِجَهُ الضِّيَافَةُ ثَلاَثَةُ أَيَّامٍ وَمَا أَنْفَقَ عَلَيْهِ بَعْدَ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ فَهُوَ صَدَقَةٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Shurayh al-Xuzoiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Allohga va oxirat kuniga imon keltirsa, mehmonini izzat qilsin. Uning ziyofati bir kecha-kunduzdir. Mezbonining oldida uni qiynab qoʻyadigan darajada qolib ketishi unga halol emas. Mehmondorchilik uch kundir, uch kundan keyin unga sarflagani sadaqadir», dedilar.Абу Шурайҳ ал-Хузоий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳга ва охират кунига имон келтирса, меҳмонини иззат қилсин. Унинг зиёфати бир кеча-кундуздир. Мезбонининг олдида уни қийнаб қўядиган даражада қолиб кетиши унга ҳалол эмас. Меҳмондорчилик уч кундир, уч кундан кейин унга сарфлагани садақадир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ أَبِي الْخَيْرِ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ، أَنَّهُ قَالَ قُلْنَا لِرَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِنَّكَ تَبْعَثُنَا فَنَنْزِلُ بِقَوْمٍ فَلاَ يَقْرُونَا فَمَا تَرَى فِي ذَلِكَ ‏.‏ قَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِنْ نَزَلْتُمْ بِقَوْمٍ فَأَمَرُوا لَكُمْ بِمَا يَنْبَغِي لِلضَّيْفِ فَاقْبَلُوا وَإِنْ لَمْ يَفْعَلُوا فَخُذُوا مِنْهُمْ حَقَّ الضَّيْفِ الَّذِي يَنْبَغِي لَهُمْ ‏"‏ ‏.‏

Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Ey Allohning Rasuli, siz bizni yuborganingizda biror qavmning huzuriga tushamiz-u, ular bizni mehmon qilmaydilar. Buning haqida nima deysiz?» dedik. Rasululloh ﷺ bizga: «Agar biror qavmning huzuriga tushsangiz, ular mehmonga munosib narsani sizlarga muhayyo qilsalar, qabul qilinglar. Agar shunday qilmasalar, ulardan mehmonga munosib boʻlgan haqni olinglar», dedilar.Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Эй Аллоҳнинг Расули, сиз бизни юборганингизда бирор қавмнинг ҳузурига тушамиз-у, улар бизни меҳмон қилмайдилар. Бунинг ҳақида нима дейсиз?» дедик. Расулуллоҳ ﷺ бизга: «Агар бирор қавмнинг ҳузурига тушсангиз, улар меҳмонга муносиб нарсани сизларга муҳайё қилсалар, қабул қилинглар. Агар шундай қилмасалар, улардан меҳмонга муносиб бўлган ҳақни олинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنِ الْمِقْدَامِ أَبِي كَرِيمَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ لَيْلَةُ الضَّيْفِ وَاجِبَةٌ فَإِنْ أَصْبَحَ بِفِنَائِهِ فَهُوَ دَيْنٌ عَلَيْهِ فَإِنْ شَاءَ اقْتَضَى وَإِنْ شَاءَ تَرَكَ ‏"‏ ‏.‏

Miqdom Abu Karima (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mehmon kechasi (uni kutib olish) vojibdir. Agar u mezbonning hovlisida tunab qolsa, bu mezbon zimmasidagi qarzdir. Xohlasa, uni talab qilib olsin, xohlasa, kechib yuborsin», dedilar.Миқдом Абу Карима (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Меҳмон кечаси (уни кутиб олиш) вожибдир. Агар у мезбоннинг ҳовлисида тунаб қолса, бу мезбон зиммасидаги қарздир. Хоҳласа, уни талаб қилиб олсин, хоҳласа, кечиб юборсин», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ اللَّهُمَّ إِنِّي أُحَرِّجُ حَقَّ الضَّعِيفَيْنِ الْيَتِيمِ وَالْمَرْأَةِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ey Allohim, men ikki ojizning — yetim va ayolning haqi (poymol qilinishi) haqida ogohlantiraman», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Аллоҳим, мен икки ожизнинг — етим ва аёлнинг ҳақи (поймол қилиниши) ҳақида огоҳлантираман», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي أَيُّوبَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَبِي عَتَّابٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ خَيْرُ بَيْتٍ فِي الْمُسْلِمِينَ بَيْتٌ فِيهِ يَتِيمٌ يُحْسَنُ إِلَيْهِ وَشَرُّ بَيْتٍ فِي الْمُسْلِمِينَ بَيْتٌ فِيهِ يَتِيمٌ يُسَاءُ إِلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Musulmonlar ichida eng yaxshi uy — ichida oʻziga yaxshilik qilinadigan yetim boʻlgan uydir. Musulmonlar ichida eng yomon uy — ichida oʻziga yomonlik qilinadigan yetim boʻlgan uydir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мусулмонлар ичида энг яхши уй — ичида ўзига яхшилик қилинадиган етим бўлган уйдир. Мусулмонлар ичида энг ёмон уй — ичида ўзига ёмонлик қилинадиган етим бўлган уйдир», дедилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْكَلْبِيُّ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الأَنْصَارِيُّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَنْ عَالَ ثَلاَثَةً مِنَ الأَيْتَامِ كَانَ كَمَنْ قَامَ لَيْلَهُ وَصَامَ نَهَارَهُ وَغَدَا وَرَاحَ شَاهِرًا سَيْفَهُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَكُنْتُ أَنَا وَهُوَ فِي الْجَنَّةِ أَخَوَيْنِ كَهَاتَيْنِ أُخْتَانِ ‏"‏ ‏.‏ وَأَلْصَقَ إِصْبَعَيْهِ السَّبَّابَةَ وَالْوُسْطَى ‏.‏

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim uchta yetimni boqsa, u kechalari namoz oʻqib, kunduzlari roʻza tutgan hamda ertayu kech Alloh yoʻlida qilichini yalangʻochlab jang qilgan kishiga oʻxshaydi. Men bilan u jannatda mana bu ikki opa-singildek birodar boʻlamiz», dedilar va koʻrsatkich hamda oʻrta barmoqlarini bir-biriga yopishtirdilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким учта етимни боқса, у кечалари намоз ўқиб, кундузлари рўза тутган ҳамда эртаю кеч Аллоҳ йўлида қиличини яланғочлаб жанг қилган кишига ўхшайди. Мен билан у жаннатда мана бу икки опа-сингилдек биродар бўламиз», дедилар ва кўрсаткич ҳамда ўрта бармоқларини бир-бирига ёпиштирдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ أَبَانَ بْنِ صَمْعَةَ، عَنْ أَبِي الْوَازِعِ الرَّاسِبِيِّ، عَنْ أَبِي بَرْزَةَ الأَسْلَمِيِّ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ دُلَّنِي عَلَى عَمَلٍ أَنْتَفِعُ بِهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اعْزِلِ الأَذَى عَنْ طَرِيقِ الْمُسْلِمِينَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Barza al-Aslamiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Ey Allohning Rasuli, menga oʻzim foyda koʻradigan bir amalni koʻrsating», dedim. U zot: «Musulmonlar yoʻlidan ozorni olib tashla», dedilar.Абу Барза ал-Асламий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Эй Аллоҳнинг Расули, менга ўзим фойда кўрадиган бир амални кўрсатинг», дедим. У зот: «Мусулмонлар йўлидан озорни олиб ташла», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ كَانَ عَلَى الطَّرِيقِ غُصْنُ شَجَرَةٍ يُؤْذِي النَّاسَ فَأَمَاطَهَا رَجُلٌ فَأُدْخِلَ الْجَنَّةَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Yoʻlda odamlarga ozor beradigan bir daraxt shoxi bor edi. Bir kishi uni olib tashladi va shu sababli jannatga kiritildi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Йўлда одамларга озор берадиган бир дарахт шохи бор эди. Бир киши уни олиб ташлади ва шу сабабли жаннатга киритилди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَنْبَأَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ، عَنْ وَاصِلٍ، مَوْلَى أَبِي عُيَيْنَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عُقَيْلٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ عُرِضَتْ عَلَىَّ أُمَّتِي بِأَعْمَالِهَا حَسَنِهَا وَسَيِّئِهَا فَرَأَيْتُ فِي مَحَاسِنِ أَعْمَالِهَا الأَذَى يُنَحَّى عَنِ الطَّرِيقِ وَرَأَيْتُ فِي سَيِّئِ أَعْمَالِهَا النُّخَاعَةَ فِي الْمَسْجِدِ لاَ تُدْفَنُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Ummatim oʻzining yaxshi va yomon amallari bilan menga koʻrsatildi. Ularning yaxshi amallari ichida yoʻldan olib tashlangan ozorni koʻrdim. Yomon amallari ichida esa masjidda koʻmilmay qolgan tupukni koʻrdim», dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Умматим ўзининг яхши ва ёмон амаллари билан менга кўрсатилди. Уларнинг яхши амаллари ичида йўлдан олиб ташланган озорни кўрдим. Ёмон амаллари ичида эса масжидда кўмилмай қолган тупукни кўрдим», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ هِشَامٍ، صَاحِبِ الدَّسْتَوَائِيِّ عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَىُّ الصَّدَقَةِ أَفْضَلُ قَالَ ‏"‏ سَقْىُ الْمَاءِ ‏"‏ ‏.‏

Saʼd ibn Uboda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Ey Allohning Rasuli, qaysi sadaqa eng afzal?» dedim. U zot: «Suv berish», dedilar.Саъд ибн Убода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Эй Аллоҳнинг Расули, қайси садақа энг афзал?» дедим. У зот: «Сув бериш», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ يَزِيدَ الرَّقَاشِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ يَصُفُّ النَّاسُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ صُفُوفًا - وَقَالَ ابْنُ نُمَيْرٍ أَهْلُ الْجَنَّةِ - فَيَمُرُّ الرَّجُلُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ عَلَى الرَّجُلِ فَيَقُولُ يَا فُلاَنُ أَمَا تَذْكُرُ يَوْمَ اسْتَسْقَيْتَ فَسَقَيْتُكَ شَرْبَةً قَالَ فَيَشْفَعُ لَهُ وَيَمُرُّ الرَّجُلُ فَيَقُولُ أَمَا تَذْكُرُ يَوْمَ نَاوَلْتُكَ طَهُورًا فَيَشْفَعُ لَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ نُمَيْرٍ ‏"‏ وَيَقُولُ يَا فُلاَنُ أَمَا تَذْكُرُ يَوْمَ بَعَثْتَنِي فِي حَاجَةِ كَذَا وَكَذَا فَذَهَبْتُ لَكَ فَيَشْفَعُ لَهُ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kuni odamlar saf-saf boʻlib turadilar — Ibn Numayr: ‹jannat ahli› dedi — doʻzax ahlidan bir kishi (jannat ahlidan) bir kishining yonidan oʻtib qoladi va: ‹Ey falonchi, falon kuni sen suv soʻraganingda men senga bir hoʻplam suv ichirganimni eslamaysanmi?› deydi. Shunda u kishi unga shafoat qiladi. Yana bir kishi oʻtib qoladi va: ‹Falon kuni men senga taharat suvini tutganimni eslamaysanmi?› deydi. Shunda u unga shafoat qiladi», dedilar. Ibn Numayr (oʻz rivoyatida): «Va: ‹Ey falonchi, falon kuni meni bir hojat bilan yuborganingda men sen uchun borganimni eslamaysanmi?› deydi. Shunda u unga shafoat qiladi», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат куни одамлар саф-саф бўлиб турадилар — Ибн Нумайр: ‹жаннат аҳли› деди — дўзах аҳлидан бир киши (жаннат аҳлидан) бир кишининг ёнидан ўтиб қолади ва: ‹Эй фалончи, фалон куни сен сув сўраганингда мен сенга бир ҳўплам сув ичирганимни эсламайсанми?› дейди. Шунда у киши унга шафоат қилади. Яна бир киши ўтиб қолади ва: ‹Фалон куни мен сенга таҳарат сувини тутганимни эсламайсанми?› дейди. Шунда у унга шафоат қилади», дедилар. Ибн Нумайр (ўз ривоятида): «Ва: ‹Эй фалончи, фалон куни мени бир ҳожат билан юборганингда мен сен учун борганимни эсламайсанми?› дейди. Шунда у унга шафоат қилади», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ جُعْشُمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَمِّهِ، سُرَاقَةَ بْنِ جُعْشُمٍ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَنْ ضَالَّةِ الإِبِلِ تَغْشَى حِيَاضِي قَدْ لُطْتُهَا لإِبِلِي فَهَلْ لِي مِنْ أَجْرٍ إِنْ سَقَيْتُهَا فَقَالَ ‏"‏ نَعَمْ فِي كُلِّ ذَاتِ كَبِدٍ حَرَّى أَجْرٌ ‏"‏ ‏.‏

Suroqa ibn Juʼshum (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺdan oʻz tuyalarim uchun tayyorlab qoʻygan sugʻorish havzalarimga kelib qoladigan yoʻqolgan tuya haqida soʻrab: «Agar uni sugʻorsam, menga ajr boʻladimi?» dedim. Shunda u zot: «Ha, har bir jonli mavjudotni (sugʻorish)da ajr bordir», dedilar.Суроқа ибн Жуъшум (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺдан ўз туяларим учун тайёрлаб қўйган суғориш ҳавзаларимга келиб қоладиган йўқолган туя ҳақида сўраб: «Агар уни суғорсам, менга ажр бўладими?» дедим. Шунда у зот: «Ҳа, ҳар бир жонли мавжудотни (суғориш)да ажр бордир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ تَمِيمِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ هِلاَلٍ الْعَبْسِيِّ، عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَنْ يُحْرَمِ الرِّفْقَ يُحْرَمِ الْخَيْرَ ‏"‏ ‏.‏

Jarir ibn Abdulloh al-Bajaliy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim yumshoqlikdan mahrum boʻlsa, yaxshilikdan mahrum boʻladi», dedilar.Жарир ибн Абдуллоҳ ал-Бажалий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким юмшоқликдан маҳрум бўлса, яхшиликдан маҳрум бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ حَفْصٍ الأُبُلِّيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ رَفِيقٌ يُحِبُّ الرِّفْقَ وَيُعْطِي عَلَيْهِ مَا لاَ يُعْطِي عَلَى الْعُنْفِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Albatta, Alloh yumshoqdir, yumshoqlikni sevadi va u uchun qattiqqoʻllikka bermaydigan (ajr)ni beradi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Албатта, Аллоҳ юмшоқдир, юмшоқликни севади ва у учун қаттиққўлликка бермайдиган (ажр)ни беради», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُصْعَبٍ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، ح وَحَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالاَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ رَفِيقٌ يُحِبُّ الرِّفْقَ فِي الأَمْرِ كُلِّهِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Albatta, Alloh yumshoqdir, har bir ishda yumshoqlikni sevadi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Албатта, Аллоҳ юмшоқдир, ҳар бир ишда юмшоқликни севади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنِ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِخْوَانُكُمْ جَعَلَهُمُ اللَّهُ تَحْتَ أَيْدِيكُمْ فَأَطْعِمُوهُمْ مِمَّا تَأْكُلُونَ وَأَلْبِسُوهُمْ مِمَّا تَلْبَسُونَ وَلاَ تُكَلِّفُوهُمْ مَا يَغْلِبُهُمْ فَإِنْ كَلَّفْتُمُوهُمْ فَأَعِينُوهُمْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ular sizlarning birodarlaringizdir, Alloh ularni sizlarning qoʻllaringiz ostiga qildi. Bas, oʻzlaringiz yeydigan narsadan ularga ham yediring, oʻzlaringiz kiyadigan narsadan ularga ham kiydiring va ularning kuchi yetmaydigan ishni ularga yuklamang. Agar yuklasangiz, ularga yordamlashing», dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Улар сизларнинг биродарларингиздир, Аллоҳ уларни сизларнинг қўлларингиз остига қилди. Бас, ўзларингиз ейдиган нарсадан уларга ҳам едиринг, ўзларингиз киядиган нарсадан уларга ҳам кийдиринг ва уларнинг кучи етмайдиган ишни уларга юкламанг. Агар юкласангиз, уларга ёрдамлашинг», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ مُغِيرَةَ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ فَرْقَدٍ السَّبَخِيِّ، عَنْ مُرَّةَ الطَّيِّبِ، عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ لاَ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ سَيِّئُ الْمَلَكَةِ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَيْسَ أَخْبَرْتَنَا أَنَّ هَذِهِ الأُمَّةَ أَكْثَرُ الأُمَمِ مَمْلُوكِينَ وَيَتَامَى قَالَ ‏"‏ نَعَمْ فَأَكْرِمُوهُمْ كَكَرَامَةِ أَوْلاَدِكُمْ وَأَطْعِمُوهُمْ مِمَّا تَأْكُلُونَ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا فَمَا يَنْفَعُنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ ‏"‏ فَرَسٌ تَرْتَبِطُهُ تُقَاتِلُ عَلَيْهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ مَمْلُوكُكَ يَكْفِيكَ فَإِذَا صَلَّى فَهُوَ أَخُوكَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Bakr as-Siddiq (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qoʻli ostidagilarga yomonlik qiluvchi kishi jannatga kirmaydi», dedilar. Sahobalar: «Ey Rasululloh, siz bizga ushbu ummat ummatlar orasida qullar va yetimlari eng koʻp boʻlgani haqida xabar bermaganmidingiz?» deyishdi. U zot: «Ha, bas, ularni oʻz farzandlaringizni hurmatlaganingizdek hurmatlanglar va oʻzlaringiz yeydigan narsadan ularga ham yediringlar», dedilar. Ular: «Bu dunyoda bizga nima manfaat qiladi?» deyishdi. U zot: «Alloh yoʻlida jang qilish uchun bogʻlab qoʻygan oting, senga kifoya qiladigan quling — agar u namoz oʻqisa, u sening birodaringdir», dedilar.Абу Бакр ас-Сиддиқ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қўли остидагиларга ёмонлик қилувчи киши жаннатга кирмайди», дедилар. Саҳобалар: «Эй Расулуллоҳ, сиз бизга ушбу уммат умматлар орасида қуллар ва етимлари энг кўп бўлгани ҳақида хабар бермаганмидингиз?» дейишди. У зот: «Ҳа, бас, уларни ўз фарзандларингизни ҳурматлаганингиздек ҳурматланглар ва ўзларингиз ейдиган нарсадан уларга ҳам едиринглар», дедилар. Улар: «Бу дунёда бизга нима манфаат қилади?» дейишди. У зот: «Аллоҳ йўлида жанг қилиш учун боғлаб қўйган отинг, сенга кифоя қиладиган қулинг — агар у намоз ўқиса, у сенинг биродарингдир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، وَابْنُ، نُمَيْرٍ عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهُ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لاَ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ حَتَّى تُؤْمِنُوا وَلاَ تُؤْمِنُوا حَتَّى تَحَابُّوا ‏.‏ أَوَلاَ أَدُلُّكُمْ عَلَى شَىْءٍ إِذَا فَعَلْتُمُوهُ تَحَابَبْتُمْ أَفْشُوا السَّلاَمَ بَيْنَكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, iymon keltirmaguningizcha jannatga kirmaysiz, bir-biringizni sevmaguningizcha iymon keltirgan boʻlmaysiz. Sizlarga bir narsani koʻrsatib qoʻymaymi, agar uni qilsangiz, bir-biringizni sevib qolasiz: oʻrtangizda salomni yoyinglar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, иймон келтирмагунингизча жаннатга кирмайсиз, бир-бирингизни севмагунингизча иймон келтирган бўлмайсиз. Сизларга бир нарсани кўрсатиб қўймайми, агар уни қилсангиз, бир-бирингизни севиб қоласиз: ўртангизда саломни ёйинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ، قَالَ أَمَرَنَا نَبِيُّنَا ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنْ نُفْشِيَ السَّلاَمَ ‏.‏

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambarimiz ﷺ bizni salomni yoyishga buyurdilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбаримиз ﷺ бизни саломни ёйишга буюрдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ اعْبُدُوا الرَّحْمَنَ وَأَفْشُوا السَّلاَمَ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Rahmonga ibodat qilinglar va salomni yoyinglar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Раҳмонга ибодат қилинглар ва саломни ёйинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيُّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَجُلاً، دَخَلَ الْمَسْجِدَ وَرَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ جَالِسٌ فِي نَاحِيَةِ الْمَسْجِدِ فَصَلَّى ثُمَّ جَاءَ فَسَلَّمَ فَقَالَ ‏"‏ وَعَلَيْكَ السَّلاَمُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi masjidga kirdi, Rasululloh ﷺ esa masjidning bir chekkasida oʻtirgan edilar. U (kishi) namoz oʻqidi, soʻng kelib salom berdi. Shunda u zot: «Va alaykas-salom», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши масжидга кирди, Расулуллоҳ ﷺ эса масжиднинг бир чеккасида ўтирган эдилар. У (киши) намоз ўқиди, сўнг келиб салом берди. Шунда у зот: «Ва алайкас-салом», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحِيمِ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ زَكَرِيَّا، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، أَنَّ عَائِشَةَ، حَدَّثَتْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ لَهَا ‏"‏ إِنَّ جِبْرَائِيلَ يَقْرَأُ عَلَيْكِ السَّلاَمَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ وَعَلَيْهِ السَّلاَمُ وَرَحْمَةُ اللَّهِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ unga: «Albatta, Jibril senga salom aytmoqda», dedilar. U (Oisha): «Va alayhis-salomu va rahmatulloh», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ унга: «Албатта, Жибрил сенга салом айтмоқда», дедилар. У (Оиша): «Ва алайҳис-салому ва раҳматуллоҳ», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِذَا سَلَّمَ عَلَيْكُمْ أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ فَقُولُوا وَعَلَيْكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar ahli kitobdan biror kishi sizlarga salom bersa, ‹va alaykum› denglar», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар аҳли китобдан бирор киши сизларга салом берса, ‹ва алайкум› денглар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُسْلِمٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهُ أَتَى النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ نَاسٌ مِنَ الْيَهُودِ فَقَالُوا السَّامُ عَلَيْكَ يَا أَبَا الْقَاسِمِ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ وَعَلَيْكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺning huzurlariga yahudiylardan bir necha kishi kelib: «As-somu alayka, ey Abul-Qosim!» deyishdi. Shunda u zot: «Va alaykum», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺнинг ҳузурларига яҳудийлардан бир неча киши келиб: «Ас-сому алайка, эй Абул-Қосим!» дейишди. Шунда у зот: «Ва алайкум», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ مَرْثَدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْيَزَنِيِّ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْجُهَنِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِنِّي رَاكِبٌ غَدًا إِلَى الْيَهُودِ فَلاَ تَبْدَءُوهُمْ بِالسَّلاَمِ فَإِذَا سَلَّمُوا عَلَيْكُمْ فَقُولُوا وَعَلَيْكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Abdurrahmon al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men ertaga yahudiylarning oldiga otda boraman. Bas, salomni siz ular bilan boshlamang. Agar ular sizga salom bersalar, ‹Va alaykum› (sizga ham) deb ayting», dedilar.Абу Абдурраҳмон ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен эртага яҳудийларнинг олдига отда бораман. Бас, саломни сиз улар билан бошламанг. Агар улар сизга салом берсалар, ‹Ва алайкум› (сизга ҳам) деб айтинг», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ أَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَنَحْنُ صِبْيَانٌ فَسَلَّمَ عَلَيْنَا ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz bolalar edik, Rasululloh ﷺ oldimizga keldilar va bizga salom berdilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз болалар эдик, Расулуллоҳ ﷺ олдимизга келдилар ва бизга салом бердилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ ابْنِ أَبِي حُسَيْنٍ، سَمِعَهُ مِنْ، شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ يَقُولُ أَخْبَرَتْهُ أَسْمَاءُ بِنْتُ يَزِيدَ، قَالَتْ مَرَّ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي نِسْوَةٍ فَسَلَّمَ عَلَيْنَا ‏.‏

Asmo bint Yazid (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ biz ayollar tomonimizdan oʻtib ketayotib, bizga salom berdilar.Асмо бинт Язид (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ биз аёллар томонимиздан ўтиб кетаётиб, бизга салом бердилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ جَرِيرِ بْنِ حَازِمٍ، عَنْ حَنْظَلَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ السَّدُوسِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيَنْحَنِي بَعْضُنَا لِبَعْضٍ قَالَ ‏"‏ لاَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْنَا أَيُعَانِقُ بَعْضُنَا بَعْضًا قَالَ ‏"‏ لاَ وَلَكِنْ تَصَافَحُوا ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz: «Yo Rasululloh, biz bir-birimizga taʼzim qilaylikmi?» dedik. U zot: «Yoʻq», dedilar. Biz: «Bir-birimizni quchoqlaylikmi?» dedik. U zot: «Yoʻq, lekin bir-biringiz bilan qoʻl olishib koʻrishing», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз: «Ё Расулуллоҳ, биз бир-биримизга таъзим қилайликми?» дедик. У зот: «Йўқ», дедилар. Биз: «Бир-биримизни қучоқлайликми?» дедик. У зот: «Йўқ, лекин бир-бирингиз билан қўл олишиб кўришинг», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، عَنِ الأَجْلَحِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَا مِنْ مُسْلِمَيْنِ يَلْتَقِيَانِ فَيَتَصَافَحَانِ إِلاَّ غُفِرَ لَهُمَا قَبْلَ أَنْ يَتَفَرَّقَا ‏"‏ ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ikki musulmon uchrashib qoʻl olishib koʻrishsalar, ular ajralishmasidan avval albatta mmagʻfirat qilinadi», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Икки мусулмон учрашиб қўл олишиб кўришсалар, улар ажралишмасидан аввал албатта ммағфират қилинади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي زِيَادٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَبَّلْنَا يَدَ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Paygʻambar ﷺning qoʻllarini oʻpdik.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Пайғамбар ﷺнинг қўлларини ўпдик.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ، وَغُنْدَرٌ، وَأَبُو أُسَامَةَ عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلِمَةَ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ، أَنَّ قَوْمًا، مِنَ الْيَهُودِ قَبَّلُوا يَدَ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَرِجْلَيْهِ ‏.‏

Safvon ibn Assol (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Yahudiylardan bir qavm Paygʻambar ﷺning qoʻllarini va oyoqlarini oʻpdi.Сафвон ибн Ассол (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Яҳудийлардан бир қавм Пайғамбар ﷺнинг қўлларини ва оёқларини ўпди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَنْبَأَنَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ أَبَا مُوسَى، اسْتَأْذَنَ عَلَى عُمَرَ ثَلاَثًا فَلَمْ يُؤْذَنْ لَهُ فَانْصَرَفَ فَأَرْسَلَ إِلَيْهِ عُمَرُ مَا رَدَّكَ قَالَ اسْتَأْذَنْتُ الاِسْتِئْذَانَ الَّذِي أَمَرَنَا بِهِ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ثَلاَثًا فَإِنْ أُذِنَ لَنَا دَخَلْنَا وَإِنْ لَمْ يُؤْذَنْ لَنَا رَجَعْنَا ‏.‏ قَالَ فَقَالَ لَتَأْتِيَنِّي عَلَى هَذَا بِبَيِّنَةٍ أَوْ لأَفْعَلَنَّ ‏.‏ فَأَتَى مَجْلِسَ قَوْمِهِ فَنَاشَدَهُمْ فَشَهِدُوا لَهُ فَخَلَّى سَبِيلَهُ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Abu Muso Umarning huzuriga kirishga uch marta izn soʻradi, ammo unga izn berilmadi, shuning uchun qaytib ketdi. Umar unga odam yuborib: «Nega qaytib ketding?» dedi. U: «Rasululloh ﷺ bizga buyurganlaridek uch marta izn soʻradim. Agar bizga izn berilsa, kiramiz, izn berilmasa, qaytamiz», dedi. Umar: «Bunga menga dalil keltirasan, aks holda albatta bir ish qilaman», dedi. Shunda u oʻz qavmining majlisiga borib, ulardan Alloh haqqi hurmati soʻradi, ular unga guvohlik berishdi, shundan soʻng Umar uni qoʻyib yubordi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Абу Мусо Умарнинг ҳузурига киришга уч марта изн сўради, аммо унга изн берилмади, шунинг учун қайтиб кетди. Умар унга одам юбориб: «Нега қайтиб кетдинг?» деди. У: «Расулуллоҳ ﷺ бизга буюрганларидек уч марта изн сўрадим. Агар бизга изн берилса, кирамиз, изн берилмаса, қайтамиз», деди. Умар: «Бунга менга далил келтирасан, акс ҳолда албатта бир иш қиламан», деди. Шунда у ўз қавмининг мажлисига бориб, улардан Аллоҳ ҳаққи ҳурмати сўради, улар унга гувоҳлик беришди, шундан сўнг Умар уни қўйиб юборди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحِيمِ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ وَاصِلِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ أَبِي سَوْرَةَ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الأَنْصَارِيِّ، قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا السَّلاَمُ فَمَا الاِسْتِئْنَاسُ قَالَ ‏"‏ يَتَكَلَّمُ الرَّجُلُ تَسْبِيحَةً وَتَكْبِيرَةً وَتَحْمِيدَةً وَيَتَنَحْنَحُ وَيُؤْذِنُ أَهْلَ الْبَيْتِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Ayyub al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz: «Yo Rasululloh, bu salom (maʼlum), ammo izn soʻrash (istiʼnos) nima?» dedik. U zot: «Kishi tasbeh, takbir va tahmid aytadi, tomogʻini qiradi va uy egalariga (kelganini) bildiradi», dedilar.Абу Айюб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз: «Ё Расулуллоҳ, бу салом (маълум), аммо изн сўраш (истиънос) нима?» дедик. У зот: «Киши тасбеҳ, такбир ва таҳмид айтади, томоғини қиради ва уй эгаларига (келганини) билдиради», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُجَىٍّ، عَنْ عَلِيٍّ، قَالَ كَانَ لِي مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مُدْخَلاَنِ مُدْخَلٌ بِاللَّيْلِ وَمُدْخَلٌ بِالنَّهَارِ فَكُنْتُ إِذَا أَتَيْتُهُ وَهُوَ يُصَلِّي يَتَنَحْنَحُ لِي ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Menga Rasululloh ﷺning huzurlariga kirishning ikki mahali bor edi: biri kechasi, biri kunduzi. Qachon u zotning oldilariga kelsam, u zot namoz oʻqiyotgan boʻlsalar, men uchun tomoqlarini qirar edilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Менга Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига киришнинг икки маҳали бор эди: бири кечаси, бири кундузи. Қачон у зотнинг олдиларига келсам, у зот намоз ўқиётган бўлсалар, мен учун томоқларини қирар эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ اسْتَأْذَنْتُ عَلَى النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ ‏"‏ مَنْ هَذَا ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ أَنَا فَقَالَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ أَنَا أَنَا ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺning huzurlariga kirishga izn soʻradim. U zot: «Bu kim?» dedilar. Men: «Men», dedim. Shunda Paygʻambar ﷺ: «Men-men?!» dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺнинг ҳузурларига киришга изн сўрадим. У зот: «Бу ким?» дедилар. Мен: «Мен», дедим. Шунда Пайғамбар ﷺ: «Мен-мен?!» дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَابِطٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قُلْتُ كَيْفَ أَصْبَحْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ بِخَيْرٍ مِنْ رَجُلٍ لَمْ يُصْبِحْ صَائِمًا وَلَمْ يَعُدْ سَقِيمًا ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Yo Rasululloh, qanday tongni qarshi oldingiz?» dedim. U zot: «Roʻzador holda tongga chiqmagan va bemorni yoʻqlab bormagan kishidan koʻra yaxshi holatda», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Ё Расулуллоҳ, қандай тонгни қарши олдингиз?» дедим. У зот: «Рўзадор ҳолда тонгга чиқмаган ва беморни йўқлаб бормаган кишидан кўра яхши ҳолатда», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ الْهَرَوِيُّ، إِبْرَاهِيمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ إِسْحَاقَ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، حَدَّثَنِي جَدِّي أَبُو أُمِّي، مَالِكُ بْنُ حَمْزَةَ بْنِ أَبِي أُسَيْدٍ السَّاعِدِيُّ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ أَبِي أُسَيْدٍ السَّاعِدِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ لِلْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَدَخَلَ عَلَيْهِمْ فَقَالَ ‏"‏ السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا وَعَلَيْكَ السَّلاَمُ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ كَيْفَ أَصْبَحْتُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا بِخَيْرٍ نَحْمَدُ اللَّهَ فَكَيْفَ أَصْبَحْتَ بِأَبِينَا وَأُمِّنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ أَصْبَحْتُ بِخَيْرٍ أَحْمَدُ اللَّهَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Usayd as-Soidiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Abbos ibn Abdulmuttalibning huzuriga kirdilar-da: «Assalomu alaykum», dedilar. Ular: «Va alaykas salomu va rahmatullohi va barakotuhu», dedilar. U zot: «Qanday tongni qarshi oldingiz?» dedilar. Ular: «Yaxshi holatda, Allohga hamd aytamiz. Sizni-chi, otamiz va onamiz sizga fido boʻlsin, yo Rasululloh, qanday tongni qarshi oldingiz?» dedilar. U zot: «Yaxshi holatda tongga chiqdim, Allohga hamd aytaman», dedilar.Абу Усайд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Аббос ибн Абдулмутталибнинг ҳузурига кирдилар-да: «Ассалому алайкум», дедилар. Улар: «Ва алайкас салому ва раҳматуллоҳи ва баракотуҳу», дедилар. У зот: «Қандай тонгни қарши олдингиз?» дедилар. Улар: «Яхши ҳолатда, Аллоҳга ҳамд айтамиз. Сизни-чи, отамиз ва онамиз сизга фидо бўлсин, ё Расулуллоҳ, қандай тонгни қарши олдингиз?» дедилар. У зот: «Яхши ҳолатда тонгга чиқдим, Аллоҳга ҳамд айтаман», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، أَنْبَأَنَا سَعِيدُ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِذَا أَتَاكُمْ كَرِيمُ قَوْمٍ فَأَكْرِمُوهُ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlarning oldingizga bir qavmning obroʻli kishisi kelsa, unga ikrom qiling», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларнинг олдингизга бир қавмнинг обрўли кишиси келса, унга икром қилинг», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ عَطَسَ رَجُلاَنِ عِنْدَ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَشَمَّتَ أَحَدَهُمَا - أَوْ سَمَّتَ - وَلَمْ يُشَمِّتِ الآخَرَ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ عَطَسَ عِنْدَكَ رَجُلاَنِ فَشَمَّتَّ أَحَدَهُمَا وَلَمْ تُشَمِّتِ الآخَرَ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ هَذَا حَمِدَ اللَّهَ وَإِنَّ هَذَا لَمْ يَحْمَدِ اللَّهَ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ikki kishi Nabiy ﷺ huzurida aksa urdi. U zot ulardan biriga «yarhamukalloh» deb javob qildilar, ikkinchisiga esa aytmadilar. Shunda: «Yo Rasululloh, huzuringizda ikki kishi aksa urdi, ulardan biriga javob qildingiz, ikkinchisiga qilmadingiz?» deyildi. U zot: «Bu Allohga hamd aytdi, u esa Allohga hamd aytmadi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Икки киши Набий ﷺ ҳузурида акса урди. У зот улардан бирига «ярҳамукаллоҳ» деб жавоб қилдилар, иккинчисига эса айтмадилар. Шунда: «Ё Расулуллоҳ, ҳузурингизда икки киши акса урди, улардан бирига жавоб қилдингиз, иккинчисига қилмадингиз?» дейилди. У зот: «Бу Аллоҳга ҳамд айтди, у эса Аллоҳга ҳамд айтмади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ عَمَّارٍ، عَنْ إِيَاسِ بْنِ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ يُشَمَّتُ الْعَاطِسُ ثَلاَثًا فَمَا زَادَ فَهُوَ مَزْكُومٌ ‏"‏ ‏.‏

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Aksa urgan kishiga uch marta javob qaytariladi, agar bundan ortiq aksa ursa, u shamollagan boʻladi», dedilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Акса урган кишига уч марта жавоб қайтарилади, агар бундан ортиқ акса урса, у шамоллаган бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ عِيسَى، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ عَلِيٍّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِذَا عَطَسَ أَحَدُكُمْ فَلْيَقُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ ‏.‏ وَلْيَرُدَّ عَلَيْهِ مَنْ حَوْلَهُ يَرْحَمُكَ اللَّهُ ‏.‏ وَلْيَرُدَّ عَلَيْهِمْ يَهْدِيكُمُ اللَّهُ وَيُصْلِحُ بَالَكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz aksa ursa, ‹alhamdulillah› desin. Uning atrofidagilar unga ‹yarhamukalloh› deb javob qaytarsin. U esa ularga ‹yahdiykumulloh va yuslih bolakum› deb javob qaytarsin», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз акса урса, ‹алҳамдулиллаҳ› десин. Унинг атрофидагилар унга ‹ярҳамукаллоҳ› деб жавоб қайтарсин. У эса уларга ‹яҳдийкумуллоҳ ва юслиҳ болакум› деб жавоб қайтарсин», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ أَبِي يَحْيَى الطَّوِيلِ، - رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ - عَنْ زَيْدٍ الْعَمِّيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِذَا لَقِيَ الرَّجُلَ فَكَلَّمَهُ لَمْ يَصْرِفْ وَجْهَهُ عَنْهُ حَتَّى يَكُونَ هُوَ الَّذِي يَنْصَرِفُ وَإِذَا صَافَحَهُ لَمْ يَنْزِعْ يَدَهُ مِنْ يَدِهِ حَتَّى يَكُونَ هُوَ الَّذِي يَنْزِعُهَا وَلَمْ يُرَ مُتَقَدِّمًا بِرُكْبَتَيْهِ جَلِيسًا لَهُ قَطُّ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir kishi bilan uchrashib, u bilan gaplashsalar, uning oʻzi yuzini burmaguncha yuzlarini undan burmas edilar. Agar u bilan qoʻl berib koʻrishsalar, uning oʻzi qoʻlini tortmaguncha qoʻllarini uning qoʻlidan tortmas edilar. Va u zot hech qachon oldilarida oʻtirgan hamsuhbatidan tizzalarini oldinga chiqargan holda koʻrilmaganlar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир киши билан учрашиб, у билан гаплашсалар, унинг ўзи юзини бурмагунча юзларини ундан бурмас эдилар. Агар у билан қўл бериб кўришсалар, унинг ўзи қўлини тортмагунча қўлларини унинг қўлидан тортмас эдилар. Ва у зот ҳеч қачон олдиларида ўтирган ҳамсуҳбатидан тиззаларини олдинга чиқарган ҳолда кўрилмаганлар.

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ إِذَا قَامَ أَحَدُكُمْ عَنْ مَجْلِسِهِ ثُمَّ رَجَعَ فَهُوَ أَحَقُّ بِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Biringiz oʻz oʻrnidan turib, soʻng qaytib kelsa, unga oʻsha oʻrin haqliroqdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бирингиз ўз ўрнидан туриб, сўнг қайтиб келса, унга ўша ўрин ҳақлироқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنِ ابْنِ مِينَاءَ، عَنْ جَوْدَانَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَنِ اعْتَذَرَ إِلَى أَخِيهِ بِمَعْذِرَةٍ فَلَمْ يَقْبَلْهَا كَانَ عَلَيْهِ مِثْلُ خَطِيئَةِ صَاحِبِ مَكْسٍ ‏"‏ ‏.‏ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، - هُوَ ابْنُ مِينَاءَ - عَنْ جَوْدَانَ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مِثْلَهُ ‏.‏

Javdon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim birodariga uzr aytsa, u esa uni qabul qilmasa, unga boj yigʻuvchining gunohiga oʻxshash gunoh boʻladi», dedilar.Жавдон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким биродарига узр айтса, у эса уни қабул қилмаса, унга бож йиғувчининг гуноҳига ўхшаш гуноҳ бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ زَمْعَةَ بْنِ صَالِحٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ وَهْبِ بْنِ عَبْدِ بْنِ زَمْعَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، ح وَحَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا زَمْعَةُ بْنُ صَالِحٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ وَهْبِ بْنِ زَمْعَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ خَرَجَ أَبُو بَكْرٍ فِي تِجَارَةٍ إِلَى بُصْرَى قَبْلَ مَوْتِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِعَامٍ وَمَعَهُ نُعَيْمَانُ وَسُوَيْبِطُ بْنُ حَرْمَلَةَ وَكَانَا شَهِدَا بَدْرًا وَكَانَ نُعَيْمَانُ عَلَى الزَّادِ وَكَانَ سُوَيْبِطٌ رَجُلاً مَزَّاحًا فَقَالَ لِنُعَيْمَانَ أَطْعِمْنِي ‏.‏ قَالَ حَتَّى يَجِيءَ أَبُو بَكْرٍ ‏.‏ قَالَ فَلأُغِيظَنَّكَ ‏.‏ قَالَ فَمَرُّوا بِقَوْمٍ فَقَالَ لَهُمْ سُوَيْبِطٌ تَشْتَرُونَ مِنِّي عَبْدًا لِي قَالُوا نَعَمْ ‏.‏ قَالَ إِنَّهُ عَبْدٌ لَهُ كَلاَمٌ وَهُوَ قَائِلٌ لَكُمْ إِنِّي حُرٌّ ‏.‏ فَإِنْ كُنْتُمْ إِذَا قَالَ لَكُمْ هَذِهِ الْمَقَالَةَ تَرَكْتُمُوهُ فَلاَ تُفْسِدُوا عَلَىَّ عَبْدِي ‏.‏ قَالُوا لاَ بَلْ نَشْتَرِيهِ مِنْكَ ‏.‏ فَاشْتَرَوْهُ مِنْهُ بِعَشْرِ قَلاَئِصَ ثُمَّ أَتَوْهُ فَوَضَعُوا فِي عُنُقِهِ عِمَامَةً أَوْ حَبْلاً ‏.‏ فَقَالَ نُعَيْمَانُ إِنَّ هَذَا يَسْتَهْزِئُ بِكُمْ وَإِنِّي حُرٌّ لَسْتُ بِعَبْدٍ ‏.‏ فَقَالُوا قَدْ أَخْبَرَنَا خَبَرَكَ ‏.‏ فَانْطَلَقُوا بِهِ فَجَاءَ أَبُو بَكْرٍ فَأَخْبَرُوهُ بِذَلِكَ ‏.‏ قَالَ فَاتَّبَعَ الْقَوْمَ وَرَدَّ عَلَيْهِمُ الْقَلاَئِصَ وَأَخَذَ نُعَيْمَانَ ‏.‏ قَالَ فَلَمَّا قَدِمُوا عَلَى النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَأَخْبَرُوهُ ‏.‏ قَالَ فَضَحِكَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَأَصْحَابُهُ مِنْهُ حَوْلاً ‏.‏

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr Nabiy ﷺ vafotlaridan bir yil oldin Busroga savdo-sotiq uchun chiqdi. U bilan birga Badrda qatnashgan Nuʼaymon va Suvaybit ibn Harmala ham bor edi. Nuʼaymon ozuqa ustidan masʼul edi, Suvaybit esa hazilkash kishi edi. U Nuʼaymonga: «Meni ovqatlantir», dedi. Nuʼaymon: «Abu Bakr kelguncha yoʻq», dedi. Suvaybit: «Unda men seni gʻashingga tegaman», dedi. Soʻng ular bir qavm oldidan oʻtdilar. Suvaybit ularga: «Mendan bir qulimni sotib olasizmi?» dedi. Ular: «Ha», dedilar. U: «Bu qul soʻzamol boʻlib, u sizlarga ‹men ozod odamman› deydi. Agar u sizlarga shu gapni aytganda uni tashlab yuboradigan boʻlsangiz, qulimni mendan buzib qoʻymanglar», dedi. Ular: «Yoʻq, biz uni sendan sotib olamiz», dedilar. Shunday qilib, uni undan oʻnta yosh tuya evaziga sotib oldilar. Soʻng uning oldiga kelib, boʻyniga sallami yo arqonmi soldilar. Nuʼaymon: «Bu sizlarni masxara qilyapti, men esa ozod odamman, qul emasman», dedi. Ular: «U bizga sen haqingda aytib qoʻygan», deyishdi-da, uni olib ketdilar. Soʻng Abu Bakr keldi, unga bu haqda xabar berdilar. U qavmning ortidan borib, tuyalarni ularga qaytarib berdi va Nuʼaymonni qaytarib oldi. Ular Nabiy ﷺ huzuriga kelib, bu voqeani soʻzlab berdilar. Nabiy ﷺ va sahobalari bu voqeadan bir yilgacha kulib yurdilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Абу Бакр Набий ﷺ вафотларидан бир йил олдин Бусрога савдо-сотиқ учун чиқди. У билан бирга Бадрда қатнашган Нуъаймон ва Сувайбит ибн Ҳармала ҳам бор эди. Нуъаймон озуқа устидан масъул эди, Сувайбит эса ҳазилкаш киши эди. У Нуъаймонга: «Мени овқатлантир», деди. Нуъаймон: «Абу Бакр келгунча йўқ», деди. Сувайбит: «Унда мен сени ғашингга тегаман», деди. Сўнг улар бир қавм олдидан ўтдилар. Сувайбит уларга: «Мендан бир қулимни сотиб оласизми?» деди. Улар: «Ҳа», дедилар. У: «Бу қул сўзамол бўлиб, у сизларга ‹мен озод одамман› дейди. Агар у сизларга шу гапни айтганда уни ташлаб юборадиган бўлсангиз, қулимни мендан бузиб қўйманглар», деди. Улар: «Йўқ, биз уни сендан сотиб оламиз», дедилар. Шундай қилиб, уни ундан ўнта ёш туя эвазига сотиб олдилар. Сўнг унинг олдига келиб, бўйнига саллами ё арқонми солдилар. Нуъаймон: «Бу сизларни масхара қиляпти, мен эса озод одамман, қул эмасман», деди. Улар: «У бизга сен ҳақингда айтиб қўйган», дейишди-да, уни олиб кетдилар. Сўнг Абу Бакр келди, унга бу ҳақда хабар бердилар. У қавмнинг ортидан бориб, туяларни уларга қайтариб берди ва Нуъаймонни қайтариб олди. Улар Набий ﷺ ҳузурига келиб, бу воқеани сўзлаб бердилар. Набий ﷺ ва саҳобалари бу воқеадан бир йилгача кулиб юрдилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يُخَالِطُنَا حَتَّى يَقُولَ لأَخٍ لِي صَغِيرٍ ‏"‏ يَا أَبَا عُمَيْرٍ مَا فَعَلَ النُّغَيْرُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَكِيعٌ يَعْنِي طَيْرًا كَانَ يَلْعَبُ بِهِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ biz bilan shu qadar aralashib-qoʻshilar edilarki, hatto mening kichkina ukamga: «Ey Abu Umayr, chumchuqcha nima boʻldi?» der edilar. Bu u oʻynab yuradigan qush edi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ биз билан шу қадар аралашиб-қўшилар эдиларки, ҳатто менинг кичкина укамга: «Эй Абу Умайр, чумчуқча нима бўлди?» дер эдилар. Бу у ўйнаб юрадиган қуш эди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَنْ نَتْفِ الشَّيْبِ وَقَالَ ‏"‏ هُوَ نُورُ الْمُؤْمِنِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oq sochni yulishdan qaytardilar va: «U moʻminning nuridir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ оқ сочни юлишдан қайтардилар ва: «У мўминнинг нуридир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ، عَنْ أَبِي الْمُنِيبِ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ نَهَى أَنْ يُقْعَدَ بَيْنَ الظِّلِّ وَالشَّمْسِ ‏.‏

Burayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ soya bilan quyosh oʻrtasida oʻtirishdan qaytardilar.Бурайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ соя билан қуёш ўртасида ўтиришдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ طِخْفَةَ الْغِفَارِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ أَصَابَنِي رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ نَائِمًا فِي الْمَسْجِدِ عَلَى بَطْنِي فَرَكَضَنِي بِرِجْلِهِ وَقَالَ ‏"‏ مَا لَكَ وَلِهَذَا النَّوْمِ هَذِهِ نَوْمَةٌ يَكْرَهُهَا اللَّهُ أَوْ يُبْغِضُهَا اللَّهُ ‏"‏ ‏.‏

Tixfa al-Gʻiforiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ meni masjidda qornim ustida uxlab yotgan holda topdilar. Oyoqlari bilan meni turtdilar va: «Senga nima boʻldi, bu qanaqa uyqu? Bu Alloh yomon koʻradigan uyqudir», yoki: «Alloh gʻazab qiladigan uyqudir», dedilar.Тихфа ал-Ғифорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мени масжидда қорним устида ухлаб ётган ҳолда топдилар. Оёқлари билан мени туртдилар ва: «Сенга нима бўлди, бу қанақа уйқу? Бу Аллоҳ ёмон кўрадиган уйқудир», ёки: «Аллоҳ ғазаб қиладиган уйқудир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ حُمَيْدِ بْنِ كَاسِبٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ نُعَيْمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُجْمِرِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ طِخْفَةَ الْغِفَارِيِّ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ مَرَّ بِيَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَأَنَا مُضْطَجِعٌ عَلَى بَطْنِي فَرَكَضَنِي بِرِجْلِهِ وَقَالَ ‏"‏ يَا جُنَيْدِبُ إِنَّمَا هَذِهِ ضِجْعَةُ أَهْلِ النَّارِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ men qornim ustida yotgan holimda yonimdan oʻtdilar-da, oyoqlari bilan meni turtib: «Ey Junaydib, bu doʻzax ahlining yotishidir», dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ мен қорним устида ётган ҳолимда ёнимдан ўтдилар-да, оёқлари билан мени туртиб: «Эй Жунайдиб, бу дўзах аҳлининг ётишидир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ حُمَيْدِ بْنِ كَاسِبٍ، حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ رَجَاءٍ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ جَمِيلٍ الدِّمَشْقِيِّ، أَنَّهُ سَمِعَ الْقَاسِمَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ، قَالَ مَرَّ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَلَى رَجُلٍ نَائِمٍ فِي الْمَسْجِدِ مُنْبَطِحٍ عَلَى وَجْهِهِ فَضَرَبَهُ بِرِجْلِهِ وَقَالَ ‏"‏ قُمْ وَاقْعُدْ فَإِنَّهَا نَوْمَةٌ جَهَنَّمِيَّةٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ masjidda yuz tuban yotib uxlayotgan bir kishining yonidan oʻtdilar-da, uni oyoqlari bilan turtib: «Turgin va oʻtirgin, chunki bu doʻzaxiy uyqudir», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ масжидда юз тубан ётиб ухлаётган бир кишининг ёнидан ўтдилар-да, уни оёқлари билан туртиб: «Тургин ва ўтиргин, чунки бу дўзахий уйқудир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ الأَخْنَسِ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَنِ اقْتَبَسَ عِلْمًا مِنَ النُّجُومِ اقْتَبَسَ شُعْبَةً مِنَ السِّحْرِ زَادَ مَا زَادَ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim yulduzlardan bir ilm oʻrgansa, sehrdan bir shoxobcha oʻrgangan boʻladi. U qancha koʻp oʻrgansa, shuncha koʻp oʻrgangan boʻladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким юлдузлардан бир илм ўрганса, сеҳрдан бир шохобча ўрганган бўлади. У қанча кўп ўрганса, шунча кўп ўрганган бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ الزُّرَقِيُّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ لاَ تَسُبُّوا الرِّيحَ فَإِنَّهَا مِنْ رَوْحِ اللَّهِ تَأْتِي بِالرَّحْمَةِ وَالْعَذَابِ وَلَكِنْ سَلُوا اللَّهَ مِنْ خَيْرِهَا وَتَعَوَّذُوا بِاللَّهِ مِنْ شَرِّهَا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Shamolni soʻkmanglar, chunki u Allohning rahmatidandir. U rahmatni ham, azobni ham keltiradi. Balki Allohdan uning yaxshiligini soʻranglar va uning yomonligidan Allohga panoh tilanglar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Шамолни сўкманглар, чунки у Аллоҳнинг раҳматидандир. У раҳматни ҳам, азобни ҳам келтиради. Балки Аллоҳдан унинг яхшилигини сўранглар ва унинг ёмонлигидан Аллоҳга паноҳ тиланглар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ، حَدَّثَنَا الْعُمَرِيُّ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ أَحَبُّ الأَسْمَاءِ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ عَبْدُ اللَّهِ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Alloh azza va jallaga eng suyukli ismlar Abdulloh va Abdurrahmondir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аллоҳ азза ва жаллага энг суюкли исмлар Абдуллоҳ ва Абдурраҳмондир», дедилар.

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ لَئِنْ عِشْتُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ لأَنْهَيَنَّ أَنْ يُسَمَّى رَبَاحٌ وَنَجِيحٌ وَأَفْلَحُ وَنَافِعٌ وَيَسَارٌ ‏"‏ ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar Alloh xohlasa, tirik boʻlsam, Raboh, Najih, Aflah, Nofiʼ va Yasor deb ism qoʻyishni albatta man qilaman», dedilar.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар Аллоҳ хоҳласа, тирик бўлсам, Рабоҳ, Нажиҳ, Афлаҳ, Нофиъ ва Ясор деб исм қўйишни албатта ман қиламан», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنِ الرُّكَيْنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ سَمُرَةَ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنْ نُسَمِّيَ رَقِيقَنَا أَرْبَعَةَ أَسْمَاءٍ أَفْلَحُ وَنَافِعٌ وَرَبَاحٌ وَيَسَارٌ ‏.‏

Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qullarimizga toʻrtta ism, yaʼni Aflah, Nofiʼ, Raboh va Yasor deb ism qoʻyishimizni man qildilar.Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қулларимизга тўртта исм, яъни Афлаҳ, Нофиъ, Рабоҳ ва Ясор деб исм қўйишимизни ман қилдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ، حَدَّثَنَا أَبُو عَقِيلٍ، حَدَّثَنَا مُجَالِدُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ لَقِيتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ فَقَالَ مَنْ أَنْتَ فَقُلْتُ مَسْرُوقُ بْنُ الأَجْدَعِ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ ‏"‏ الأَجْدَعُ شَيْطَانٌ ‏"‏ ‏.‏

Masruq (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) bilan uchrashib qoldim. U: «Sen kimsan?» dedi. Men: «Masruq ibn al-Ajdaʼman», dedim. Shunda Umar: «Men Rasululloh ﷺdan: ‹Ajdaʼ shaytondir›, deganlarini eshitganman», dedi.Масруқ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) билан учрашиб қолдим. У: «Сен кимсан?» деди. Мен: «Масруқ ибн ал-Аждаъман», дедим. Шунда Умар: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан: ‹Аждаъ шайтондир›, деганларини эшитганман», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي مَيْمُونَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا رَافِعٍ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ زَيْنَبَ، كَانَ اسْمُهَا بَرَّةَ فَقِيلَ لَهَا تُزَكِّي نَفْسَهَا فَسَمَّاهَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ زَيْنَبَ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Zaynabning ismi Barra edi. «U oʻzini poklab, maqtayapti», deyildi. Shunda Rasululloh ﷺ unga Zaynab deb ism qoʻydilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Зайнабнинг исми Барра эди. «У ўзини поклаб, мақтаяпти», дейилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга Зайнаб деб исм қўйдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ ابْنَةً لِعُمَرَ، كَانَ يُقَالُ لَهَا عَاصِيَةُ فَسَمَّاهَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ جَمِيلَةَ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umarning bir qizini Osiya deb atashardi. Shunda Rasululloh ﷺ unga Jamila deb ism qoʻydilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умарнинг бир қизини Осия деб аташарди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга Жамила деб исм қўйдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَعْلَى أَبُو الْمُحَيَّاةِ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، حَدَّثَنَى ابْنُ أَخِي عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلاَمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلاَمٍ، قَالَ قَدِمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَلَيْسَ اسْمِي عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَلاَمٍ فَسَمَّانِي رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَلاَمٍ ‏.‏

Abdulloh ibn Salom (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ huzurlariga keldim, ismim Abdulloh ibn Salom emas edi. Shunda Rasululloh ﷺ menga Abdulloh ibn Salom deb ism qoʻydilar.Абдуллоҳ ибн Салом (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келдим, исмим Абдуллоҳ ибн Салом эмас эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ менга Абдуллоҳ ибн Салом деб исм қўйдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ مُحَمَّدٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ أَبُو الْقَاسِمِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ تَسَمَّوْا بِاسْمِي وَلاَ تَكَنَّوْا بِكُنْيَتِي ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abul Qosim ﷺ: «Mening ismim bilan ism qoʻyinglar, lekin mening kunyam bilan kunya qoʻymanglar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абул Қосим ﷺ: «Менинг исмим билан исм қўйинглар, лекин менинг куням билан куня қўйманглар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ تَسَمَّوْا بِاسْمِي وَلاَ تَكَنَّوْا بِكُنْيَتِي ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mening ismim bilan ism qoʻyinglar, lekin mening kunyam bilan kunya qoʻymanglar», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менинг исмим билан исм қўйинглар, лекин менинг куням билан куня қўйманглар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِالْبَقِيعِ فَنَادَى رَجُلٌ رَجُلاً يَا أَبَا الْقَاسِمِ فَالْتَفَتَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ إِنِّي لَمْ أَعْنِكَ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ تَسَمَّوْا بِاسْمِي وَلاَ تَكْتَنُوا بِكُنْيَتِي ‏"‏ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Baqiʼda edilar. Bir kishi boshqa bir kishini: «Ey Abul Qosim!» deb chaqirdi. Rasululloh ﷺ unga oʻgirildilar. Shunda u: «Men sizni nazarda tutmadim», dedi. Rasululloh ﷺ: «Mening ismim bilan ism qoʻyinglar, lekin mening kunyam bilan kunya qoʻymanglar», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Бақиъда эдилар. Бир киши бошқа бир кишини: «Эй Абул Қосим!» деб чақирди. Расулуллоҳ ﷺ унга ўгирилдилар. Шунда у: «Мен сизни назарда тутмадим», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Менинг исмим билан исм қўйинглар, лекин менинг куням билан куня қўйманглар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ، عَنْ حَمْزَةَ بْنِ صُهَيْبٍ، أَنَّ عُمَرَ، قَالَ لِصُهَيْبٍ مَا لَكَ تَكْتَنِي بِأَبِي يَحْيَى وَلَيْسَ لَكَ وَلَدٌ ‏.‏ قَالَ كَنَّانِي رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِأَبِي يَحْيَى ‏.‏

Suhayb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Umar unga: «Farzanding boʻlmasa-yu, nega Abu Yahyo deb kunya olasan?» dedi. U: «Rasululloh ﷺ menga Abu Yahyo deb kunya qoʻyganlar», dedi.Суҳайб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Умар унга: «Фарзандинг бўлмаса-ю, нега Абу Яҳё деб куня оласан?» деди. У: «Расулуллоҳ ﷺ менга Абу Яҳё деб куня қўйганлар», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ مَوْلًى، لِلزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ، ‏.‏ أَنَّهَا قَالَتْ لِلنَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كُلُّ أَزْوَاجِكَ كَنَّيْتَهُ غَيْرِي ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَأَنْتِ أُمُّ عَبْدِ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U Nabiy ﷺga: «Mendan boshqa hamma xotinlaringizga kunya qoʻygansiz», dedi. U zot: «Sen esa Ummu Abdullohsan», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У Набий ﷺга: «Мендан бошқа ҳамма хотинларингизга куня қўйгансиз», деди. У зот: «Сен эса Умму Абдуллоҳсан», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَأْتِينَا فَيَقُولُ لأَخٍ لِي وَكَانَ صَغِيرًا ‏"‏ يَا أَبَا عُمَيْرٍ ‏"‏ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ oldimizga kelib, kichkina ukamga: «Ey Abu Umayr», derdilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ олдимизга келиб, кичкина укамга: «Эй Абу Умайр», дердилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ، عَنْ دَاوُدَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ أَبِي جَبِيرَةَ بْنِ الضَّحَّاكِ، قَالَ فِينَا نَزَلَتْ مَعْشَرَ الأَنْصَارِ ‏{وَلاَ تَنَابَزُوا بِالأَلْقَابِ‏)‏ قَدِمَ عَلَيْنَا النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَالرَّجُلُ مِنَّا لَهُ الاِسْمَانِ وَالثَّلاَثَةُ فَكَانَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ رُبَّمَا دَعَاهُمْ بِبَعْضِ تِلْكَ الأَسْمَاءِ فَيُقَالُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ يَغْضَبُ مِنْ هَذَا ‏.‏ فَنَزَلَتْ ‏{وَلاَ تَنَابَزُوا بِالأَلْقَابِ}‏ ‏.‏

Abu Jabira ibn ad-Dahhok (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz ansorlar haqqimizda {Bir-biringizni yomon laqablar bilan chaqirmang} (Hujurot 11) oyati nozil boʻldi. Paygʻambar ﷺ yonimizga kelganlarida, bizdan ayrim kishilarning ikki, uch nomi bor edi. Baʼzan Paygʻambar ﷺ ularni oʻsha nomlarning biri bilan chaqirar edilar. Shunda: «Ey Allohning Rasuli, bu odam bu nomdan gʻazablanadi», deb aytilardi. Shundan soʻng {Bir-biringizni yomon laqablar bilan chaqirmang} oyati nozil boʻldi.Абу Жабира ибн ад-Даҳҳок (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз ансорлар ҳаққимизда {Бир-бирингизни ёмон лақаблар билан чақирманг} (Ҳужурот 11) ояти нозил бўлди. Пайғамбар ﷺ ёнимизга келганларида, биздан айрим кишиларнинг икки, уч номи бор эди. Баъзан Пайғамбар ﷺ уларни ўша номларнинг бири билан чақирар эдилар. Шунда: «Эй Аллоҳнинг Расули, бу одам бу номдан ғазабланади», деб айтиларди. Шундан сўнг {Бир-бирингизни ёмон лақаблар билан чақирманг} ояти нозил бўлди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ، عَنِ الْمِقْدَادِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنْ نَحْثُوَ فِي وُجُوهِ الْمَدَّاحِينَ التُّرَابَ ‏.‏

Miqdod ibn Amr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga maddohlarning (koʻzga koʻrsatib maqtovchilarning) yuziga tuproq sochishimizni buyurdilar.Миқдод ибн Амр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга маддоҳларнинг (кўзга кўрсатиб мақтовчиларнинг) юзига тупроқ сочишимизни буюрдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ، عَنْ مَعْبَدٍ الْجُهَنِيِّ، عَنْ مُعَاوِيَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ ‏"‏ إِيَّاكُمْ وَالتَّمَادُحَ فَإِنَّهُ الذَّبْحُ ‏"‏ ‏.‏

Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning: «Bir-biringizni maqtashdan saqlaning, chunki bu (goʻyo) boʻgʻizlashdir», deganlarini eshitdim.Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг: «Бир-бирингизни мақташдан сақланинг, чунки бу (гўё) бўғизлашдир», деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا شَبَابَةُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ مَدَحَ رَجُلٌ رَجُلاً عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ وَيْحَكَ قَطَعْتَ عُنُقَ صَاحِبِكَ ‏"‏ ‏.‏ مِرَارًا ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِنْ كَانَ أَحَدُكُمْ مَادِحًا أَخَاهُ فَلْيَقُلْ أَحْسِبُهُ وَلاَ أُزَكِّي عَلَى اللَّهِ أَحَدًا ‏"‏ ‏.‏

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺning huzurlarida boshqa bir kishini maqtadi. Shunda Rasululloh ﷺ bir necha bor: «Voy senga, sen sherigingning boʻynini kesding», dedilar. Soʻng: «Agar biringiz birodarini maqtaydigan boʻlsa, ‹Uni shunday deb hisoblayman, ammo Alloh oldida hech kimni oqlab qoʻymayman› desin», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида бошқа бир кишини мақтади. Шунда Расулуллоҳ ﷺ бир неча бор: «Вой сенга, сен шеригингнинг бўйнини кесдинг», дедилар. Сўнг: «Агар бирингиз биродарини мақтайдиган бўлса, ‹Уни шундай деб ҳисоблайман, аммо Аллоҳ олдида ҳеч кимни оқлаб қўймайман› десин», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ، عَنْ شَيْبَانَ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ الْمُسْتَشَارُ مُؤْتَمَنٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Maslahat soʻralgan kishi omonatdordir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Маслаҳат сўралган киши омонатдордир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ، عَنْ شَرِيكٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي عَمْرٍو الشَّيْبَانِيِّ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ الْمُسْتَشَارُ مُؤْتَمَنٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Maslahat soʻralgan kishi omonatdordir», dedilar.Абу Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Маслаҳат сўралган киши омонатдордир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ أَبِي زَائِدَةَ، وَعَلِيُّ بْنُ هَاشِمٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِذَا اسْتَشَارَ أَحَدُكُمْ أَخَاهُ فَلْيُشِرْ عَلَيْهِ ‏"‏ ‏.

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz birodaridan maslahat soʻrasa, u unga maslahat bersin», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз биродаридан маслаҳат сўраса, у унга маслаҳат берсин», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، ح وَحَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا خَالِي، يَعْلَى وَجَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زِيَادِ بْنِ أَنْعُمٍ الإِفْرِيقِيِّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ رَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ تُفْتَحُ لَكُمْ أَرْضُ الأَعَاجِمِ وَسَتَجِدُونَ فِيهَا بُيُوتًا يُقَالُ لَهَا الْحَمَّامَاتُ فَلاَ يَدْخُلْهَا الرِّجَالُ إِلاَّ بِإِزَارٍ وَامْنَعُوا النِّسَاءَ أَنْ يَدْخُلْنَهَا إِلاَّ مَرِيضَةً أَوْ نُفَسَاءَ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlarga ajamlarning (ajnabiylarning) yeri fath qilinadi va u yerda hammomlar deb ataladigan uylarni topasizlar. Erkaklar u yerga izorsiz (belni oʻrovchi matosiz) kirmasinlar. Ayollarni esa, kasal yoki tugʻruqdan chiqqan (nifosli) boʻlmasa, u yerga kirishdan man qilinglar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларга ажамларнинг (ажнабийларнинг) ери фатҳ қилинади ва у ерда ҳаммомлар деб аталадиган уйларни топасизлар. Эркаклар у ерга изорсиз (белни ўровчи матосиз) кирмасинлар. Аёлларни эса, касал ёки туғруқдан чиққан (нифосли) бўлмаса, у ерга киришдан ман қилинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَفَّانُ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَدَّادٍ، عَنْ أَبِي عُذْرَةَ، - قَالَ وَكَانَ قَدْ أَدْرَكَ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ - عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ نَهَى الرِّجَالَ وَالنِّسَاءَ مِنَ الْحَمَّامَاتِ ثُمَّ رَخَّصَ لِلرِّجَالِ أَنْ يَدْخُلُوهَا فِي الْمَيَازِرِ وَلَمْ يُرَخِّصْ لِلنِّسَاءِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ erkaklar va ayollarni hammomlarga kirishdan qaytardilar. Soʻng erkaklarga izor (belni oʻrovchi mato) bilan kirishga ruxsat berdilar, ayollarga esa ruxsat bermadilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ эркаклар ва аёлларни ҳаммомларга киришдан қайтардилар. Сўнг эркакларга изор (белни ўровчи мато) билан киришга рухсат бердилар, аёлларга эса рухсат бермадилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ الْهُذَلِيِّ، أَنَّ نِسْوَةً، مِنْ أَهْلِ حِمْصَ اسْتَأْذَنَّ عَلَى عَائِشَةَ فَقَالَتْ لَعَلَّكُنَّ مِنَ اللَّوَاتِي يَدْخُلْنَ الْحَمَّامَاتِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ ‏"‏ أَيُّمَا امْرَأَةٍ وَضَعَتْ ثِيَابَهَا فِي غَيْرِ بَيْتِ زَوْجِهَا فَقَدْ هَتَكَتْ سِتْرَ مَا بَيْنَهَا وَبَيْنَ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Hims ahlidan boʻlgan bir necha ayol uning huzuriga kirishga izn soʻradi. Shunda u: «Balki sizlar hammomlarga kiradigan (ayollar)dandirsizlar? Men Rasululloh ﷺning: ‹Qaysi bir ayol erining uyidan boshqa joyda kiyimini yechsa, u oʻzi bilan Alloh oʻrtasidagi pardani yirtibdi›, deganlarini eshitganman», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ҳимс аҳлидан бўлган бир неча аёл унинг ҳузурига киришга изн сўради. Шунда у: «Балки сизлар ҳаммомларга кирадиган (аёллар)дандирсизлар? Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Қайси бир аёл эрининг уйидан бошқа жойда кийимини ечса, у ўзи билан Аллоҳ ўртасидаги пардани йиртибди›, деганларини эшитганман», деди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هَاشِمٍ الرُّمَّانِيِّ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ إِذَا اطَّلَى بَدَأَ بِعَوْرَتِهِ فَطَلاَهَا بِالنُّورَةِ وَسَائِرَ جَسَدِهِ أَهْلُهُ ‏.‏

Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ (tanalaridan tukni ketkazish uchun) nura surtganlarida avval avratlaridan boshlab, uni nura bilan surtar, tanalarining qolgan qismini esa ahllari (ayollari) surtar edilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ (таналаридан тукни кетказиш учун) нура суртганларида аввал авратларидан бошлаб, уни нура билан суртар, таналарининг қолган қисмини эса аҳллари (аёллари) суртар эдилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، عَنْ كَامِلٍ أَبِي الْعَلاَءِ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ اطَّلَى وَوَلِيَ عَانَتَهُ بِيَدِهِ ‏.‏

Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ nura surtar va qov sohasidagi tukni oʻz qoʻllari bilan olib tashlar edilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ нура суртар ва қов соҳасидаги тукни ўз қўллари билан олиб ташлар эдилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا الْهِقْلُ بْنُ زِيَادٍ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَامِرٍ الأَسْلَمِيِّ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ لاَ يَقُصُّ عَلَى النَّاسِ إِلاَّ أَمِيرٌ أَوْ مَأْمُورٌ أَوْ مُرَاءٍ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Odamlarga faqat amir, amir tomonidan tayinlangan kishi yoki koʻzboʻyamachi (riyokor) qissa soʻzlaydi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Одамларга фақат амир, амир томонидан тайинланган киши ёки кўзбўямачи (риёкор) қисса сўзлайди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الْعُمَرِيِّ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ لَمْ يَكُنِ الْقَصَصُ فِي زَمَنِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَلاَ زَمَنِ أَبِي بَكْرٍ وَلاَ زَمَنِ عُمَرَ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning zamonlarida ham, Abu Bakr zamonida ham, Umar zamonida ham (voizlik) qissa soʻzlash boʻlmagan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг замонларида ҳам, Абу Бакр замонида ҳам, Умар замонида ҳам (воизлик) қисса сўзлаш бўлмаган.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ مَرْوَانَ بْنِ الْحَكَمِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الأَسْوَدِ بْنِ عَبْدِ يَغُوثَ، عَنْ أُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ إِنَّ مِنَ الشِّعْرِ لَحِكْمَةً ‏"‏ ‏.‏

Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, baʼzi sheʼrlarda hikmat bordir», dedilar.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, баъзи шеърларда ҳикмат бордир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ زَائِدَةَ، عَنِ سِمَاكٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ مِنَ الشِّعْرِ حِكَمًا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Albatta, baʼzi sheʼrlarda hikmatlar bordir», deb aytar edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Албатта, баъзи шеърларда ҳикматлар бордир», деб айтар эдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ أَصْدَقُ كَلِمَةٍ قَالَهَا الشَّاعِرُ كَلِمَةُ لَبِيدٍ أَلاَ كُلُّ شَىْءٍ مَا خَلاَ اللَّهَ بَاطِلُ وَكَادَ أُمَيَّةُ بْنُ أَبِي الصَّلْتِ أَنْ يُسْلِمَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Shoir aytgan eng rost soʻz Labidning: ‹Ogʻoh boʻlingki, Allohdan boshqa har bir narsa botildir›, degan soʻzidir. Umayya ibn Abus-Salt esa Islomni qabul qilishiga oz qolgan edi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Шоир айтган энг рост сўз Лабиднинг: ‹Оғоҳ бўлингки, Аллоҳдан бошқа ҳар бир нарса ботилдир›, деган сўзидир. Умайя ибн Абус-Салт эса Исломни қабул қилишига оз қолган эди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَعْلَى، عَنْ عَمْرِو بْنِ الشَّرِيدِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ أَنْشَدْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مِائَةَ قَافِيَةٍ مِنْ شِعْرِ أُمَيَّةَ بْنِ أَبِي الصَّلْتِ يَقُولُ بَيْنَ كُلِّ قَافِيَةٍ ‏"‏ هِيهِ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ ‏"‏ كَادَ أَنْ يُسْلِمَ ‏"‏ ‏.‏

Sharid (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺga Umayya ibn Abus-Saltning sheʼridan yuzta qofiya oʻqib berdim. Har bir qofiyadan soʻng u zot: «Yana», der edilar. Va: «U Islomni qabul qilishiga oz qolgan edi», dedilar.Шарид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺга Умайя ибн Абус-Салтнинг шеъридан юзта қофия ўқиб бердим. Ҳар бир қофиядан сўнг у зот: «Яна», дер эдилар. Ва: «У Исломни қабул қилишига оз қолган эди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا حَفْصٌ، وَأَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ لأَنْ يَمْتَلِئَ جَوْفُ الرَّجُلِ قَيْحًا حَتَّى يَرِيَهُ خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يَمْتَلِئَ شِعْرًا ‏"‏ ‏.‏ إِلاَّ أَنَّ حَفْصًا لَمْ يَقُلْ يَرِيَهُ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kishining ichi sheʼr bilan toʻlgandan koʻra, uni buzib yuboradigan yiring bilan toʻlishi oʻzi uchun yaxshiroqdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кишининг ичи шеър билан тўлгандан кўра, уни бузиб юборадиган йиринг билан тўлиши ўзи учун яхшироқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنِي قَتَادَةُ، عَنْ يُونُسَ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ لأَنْ يَمْتَلِئَ جَوْفُ أَحَدِكُمْ قَيْحًا حَتَّى يَرِيَهُ خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يَمْتَلِئَ شِعْرًا ‏"‏ ‏.‏

Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Biringizning ichi sheʼr bilan toʻlgandan koʻra, uni buzib yuboradigan yiring bilan toʻlishi oʻzi uchun yaxshiroqdir», dedilar.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бирингизнинг ичи шеър билан тўлгандан кўра, уни бузиб юборадиган йиринг билан тўлиши ўзи учун яхшироқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ شَيْبَانَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِنَّ أَعْظَمَ النَّاسِ فِرْيَةً لَرَجُلٌ هَاجَى رَجُلاً فَهَجَا الْقَبِيلَةَ بِأَسْرِهَا وَرَجُلٌ انْتَفَى مِنْ أَبِيهِ وَزَنَّى أُمَّهُ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Odamlarning eng katta yolgʻonchisi bir kishini haqorat qilib, uning butun qabilasini haqoratlagan kishi va otasidan tonib, onasini zinoda ayblagan kishidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Одамларнинг энг катта ёлғончиси бир кишини ҳақорат қилиб, унинг бутун қабиласини ҳақоратлаган киши ва отасидан тониб, онасини зинода айблаган кишидир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحِيمِ بْنُ سُلَيْمَانَ، وَأَبُو أُسَامَةَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَنْ لَعِبَ بِالنَّرْدِ فَقَدْ عَصَى اللَّهَ وَرَسُولَهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim nard oʻynasa, Allohga va Uning Rasuliga osiylik qilibdi», dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким нард ўйнаса, Аллоҳга ва Унинг Расулига осийлик қилибди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، وَأَبُو أُسَامَةَ عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ مَنْ لَعِبَ بِالنَّرْدَشِيرِ فَكَأَنَّمَا غَمَسَ يَدَهُ فِي لَحْمِ خِنْزِيرٍ وَدَمِهِ ‏"‏ ‏.‏

Burayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim nardashir oʻynasa, xuddi qoʻlini choʻchqaning goʻshti va qoniga botirgandek boʻladi», dedilar.Бурайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким нардашир ўйнаса, худди қўлини чўчқанинг гўшти ва қонига ботиргандек бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَامِرِ بْنِ زُرَارَةَ، حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ نَظَرَ إِلَى إِنْسَانٍ يَتْبَعُ طَائِرًا فَقَالَ ‏"‏ شَيْطَانٌ يَتْبَعُ شَيْطَانًا ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ qushning ketidan quvib borayotgan bir insonga qarab: «Shayton shaytonning ketidan quvmoqda», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ қушнинг кетидан қувиб бораётган бир инсонга қараб: «Шайтон шайтоннинг кетидан қувмоқда», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا الأَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ رَأَى رَجُلاً يَتْبَعُ حَمَامَةً فَقَالَ ‏"‏ شَيْطَانٌ يَتْبَعُ شَيْطَانَةً ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ kabutarning ketidan quvib borayotgan bir kishini koʻrib: «Erkak shayton urgʻochi shaytonning ketidan quvmoqda», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ кабутарнинг кетидан қувиб бораётган бир кишини кўриб: «Эркак шайтон урғочи шайтоннинг кетидан қувмоқда», дедилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمٍ الطَّائِفِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ أَبِي الْحَسَنِ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ رَأَى رَجُلاً وَرَاءَ حَمَامَةٍ فَقَالَ ‏"‏ شَيْطَانٌ يَتْبَعُ شَيْطَانَةً ‏"‏ ‏.‏

Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kabutarning ketidan borayotgan bir kishini koʻrib: «Erkak shayton urgʻochi shaytonning ketidan quvmoqda», dedilar.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кабутарнинг кетидан бораётган бир кишини кўриб: «Эркак шайтон урғочи шайтоннинг кетидан қувмоқда», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو نَصْرٍ، مُحَمَّدُ بْنُ خَلَفٍ الْعَسْقَلاَنِيُّ حَدَّثَنَا رَوَّادُ بْنُ الْجَرَّاحِ، حَدَّثَنَا أَبُو سَعْدٍ السَّاعِدِيُّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ رَأَى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ رَجُلاً يَتْبَعُ حَمَامًا فَقَالَ ‏"‏ شَيْطَانٌ يَتْبَعُ شَيْطَانًا ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kabutarning ketidan quvib borayotgan bir kishini koʻrib: «Shayton shaytonning ketidan quvmoqda», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кабутарнинг кетидан қувиб бораётган бир кишини кўриб: «Шайтон шайтоннинг кетидан қувмоқда», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ لَوْ يَعْلَمُ أَحَدُكُمْ مَا فِي الْوَحْدَةِ مَا سَارَ أَحَدٌ بِلَيْلٍ وَحْدَهُ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar biringiz yolgʻizlikda nima borligini bilganida edi, hech kim kechasi yolgʻiz yoʻlga chiqmas edi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар бирингиз ёлғизликда нима борлигини билганида эди, ҳеч ким кечаси ёлғиз йўлга чиқмас эди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ لاَ تَتْرُكُوا النَّارَ فِي بُيُوتِكُمْ حِينَ تَنَامُونَ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Uxlayotgan vaqtingizda uylaringizda olovni qoldirmang», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ухлаётган вақтингизда уйларингизда оловни қолдирманг», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ احْتَرَقَ بَيْتٌ بِالْمَدِينَةِ عَلَى أَهْلِهِ فَحُدِّثَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِشَأْنِهِمْ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّمَا هَذِهِ النَّارُ عَدُوٌّ لَكُمْ فَإِذَا نِمْتُمْ فَأَطْفِئُوهَا عَنْكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Madinada bir uy ichidagilari bilan yonib ketdi. Nabiy ﷺga ularning ahvoli haqida xabar berilganda, u zot: «Darhaqiqat, bu olov sizlarga dushmandir. Bas, uxlaganingizda uni oʻchiringlar», dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мадинада бир уй ичидагилари билан ёниб кетди. Набий ﷺга уларнинг аҳволи ҳақида хабар берилганда, у зот: «Дарҳақиқат, бу олов сизларга душмандир. Бас, ухлаганингизда уни ўчиринглар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَنَهَانَا فَأَمَرَنَا أَنْ نُطْفِئَ سِرَاجَنَا ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga buyruq berdilar va bizni qaytardilar. Bizni chiroqlarimizni oʻchirishga buyurdilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга буйруқ бердилар ва бизни қайтардилар. Бизни чироқларимизни ўчиришга буюрдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَنْبَأَنَا هِشَامٌ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ لاَ تَنْزِلُوا عَلَى جَوَادِّ الطَّرِيقِ وَلاَ تَقْضُوا عَلَيْهَا الْحَاجَاتِ ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yoʻlning oʻrtasiga tushmanglar va u yerda hojat chiqarmanglar», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Йўлнинг ўртасига тушманглар ва у ерда ҳожат чиқарманглар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحِيمِ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ عَاصِمٍ، حَدَّثَنَا مُوَرِّقٌ الْعِجْلِيُّ، حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِذَا قَدِمَ مِنْ سَفَرٍ تُلُقِّيَ بِنَا ‏.‏ قَالَ فَتُلُقِّيَ بِي وَبِالْحَسَنِ أَوْ بِالْحُسَيْنِ ‏.‏ قَالَ فَحَمَلَ أَحَدَنَا بَيْنَ يَدَيْهِ وَالآخَرَ خَلْفَهُ حَتَّى قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Jaʼfar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ safardan qaytganlarida biz bolalar u zotni qarshi olardik. Bir kuni u zotni men va Hasan yoki Husayn qarshi oldik. U zot birimizni oldilariga, birimizni orqalariga mindirib, Madinaga kirib bordik.Абдуллоҳ ибн Жаъфар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сафардан қайтганларида биз болалар у зотни қарши олардик. Бир куни у зотни мен ва Ҳасан ёки Ҳусайн қарши олдик. У зот биримизни олдиларига, биримизни орқаларига миндириб, Мадинага кириб бордик.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَنْبَأَنَا بَقِيَّةُ، أَنْبَأَنَا أَبُو أَحْمَدَ الدِّمَشْقِيُّ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ تَرِّبُوا صُحُفَكُمْ أَنْجَحُ لَهَا إِنَّ التُّرَابَ مُبَارَكٌ ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yozuvlaringizga tuproq seping, bu ular uchun yaxshiroqdir. Albatta, tuproq muborakdir», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ёзувларингизга тупроқ сепинг, бу улар учун яхшироқдир. Албатта, тупроқ муборакдир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، وَوَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِذَا كُنْتُمْ ثَلاَثَةً فَلاَ يَتَنَاجَى اثْنَانِ دُونَ صَاحِبِهِمَا فَإِنَّ ذَلِكَ يُحْزِنُهُ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uch kishi boʻlsangiz, ikkovingiz sherigingizni qoldirib maxfiy pichirlashmang, chunki bu uni xafa qiladi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уч киши бўлсангиз, икковингиз шеригингизни қолдириб махфий пичирлашманг, чунки бу уни хафа қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنْ يَتَنَاجَى اثْنَانِ دُونَ الثَّالِثِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ikki kishining uchinchisini qoldirib maxfiy pichirlashishini qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ икки кишининг учинчисини қолдириб махфий пичирлашишини қайтардилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا سُفَيْانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، قَالَ قُلْتُ لِعَمْرِو بْنِ دِينَارٍ سَمِعْتَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ مَرَّ رَجُلٌ بِسِهَامٍ فِي الْمَسْجِدِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ أَمْسِكْ بِنِصَالِهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi masjiddan oʻqlarni koʻtarib oʻtdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Ularning temir uchlaridan ushla!» dedilar. U: «Xoʻp», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши масжиддан ўқларни кўтариб ўтди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Уларнинг темир учларидан ушла!» дедилар. У: «Хўп», деди.

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدٍ، عَنْ جَدِّهِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ إِذَا مَرَّ أَحَدُكُمْ فِي مَسْجِدِنَا أَوْ فِي سُوقِنَا وَمَعَهُ نَبْلٌ فَلْيُمْسِكْ عَلَى نِصَالِهَا بِكَفِّهِ أَنْ تُصِيبَ أَحَدًا مِنَ الْمُسْلِمِينَ بِشَىْءٍ أَوْ فَلْيَقْبِضْ عَلَى نِصَالِهَا ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Biringiz masjidimizdan yoki bozorimizdan oʻq koʻtarib oʻtsa, musulmonlardan biriga biror narsa yetkazib qoʻymaslik uchun ularning temir uchlarini kafti bilan ushlab olsin», yoki: «ularning uchlaridan mahkam ushlab olsin», dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бирингиз масжидимиздан ёки бозоримиздан ўқ кўтариб ўтса, мусулмонлардан бирига бирор нарса етказиб қўймаслик учун уларнинг темир учларини кафти билан ушлаб олсин», ёки: «уларнинг учларидан маҳкам ушлаб олсин», дедилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى، عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ الْمَاهِرُ بِالْقُرْآنِ مَعَ السَّفَرَةِ الْكِرَامِ الْبَرَرَةِ وَالَّذِي يَقْرَؤُهُ يَتَتَعْتَعُ فِيهِ وَهُوَ عَلَيْهِ شَاقٌّ لَهُ أَجْرَانِ اثْنَانِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qurʼonni mohirona oʻqiydigan kishi ulugʻ, itoatgoʻy elchilar (farishtalar) bilan birga boʻladi. Uni duduqlanib, qiynalib oʻqiydigan kishiga esa ikki ajr bordir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръонни моҳирона ўқийдиган киши улуғ, итоатгўй элчилар (фаришталар) билан бирга бўлади. Уни дудуқланиб, қийналиб ўқийдиган кишига эса икки ажр бордир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، أَنْبَأَنَا شَيْبَانُ، عَنْ فِرَاسٍ، عَنْ عَطِيَّةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ يُقَالُ لِصَاحِبِ الْقُرْآنِ إِذَا دَخَلَ الْجَنَّةَ اقْرَأْ وَاصْعَدْ ‏.‏ فَيَقْرَأُ وَيَصْعَدُ بِكُلِّ آيَةٍ دَرَجَةً حَتَّى يَقْرَأَ آخِرَ شَىْءٍ مَعَهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qurʼon sohibiga jannatga kirganida: ‹Oʻqi va yuqoriga koʻtaril›, deyiladi. Bas, u oʻzida boʻlgan oxirgi narsani oʻqib boʻlgunicha, har bir oyat sayin bir daraja oʻqib koʻtarilaveradi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръон соҳибига жаннатга кирганида: ‹Ўқи ва юқорига кўтарил›, дейилади. Бас, у ўзида бўлган охирги нарсани ўқиб бўлгунича, ҳар бир оят сайин бир даража ўқиб кўтарилаверади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ بَشِيرِ بْنِ مُهَاجِرٍ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ يَجِيءُ الْقُرْآنُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ كَالرَّجُلِ الشَّاحِبِ فَيَقُولُ أَنَا الَّذِي أَسْهَرْتُ لَيْلَكَ وَأَظْمَأْتُ نَهَارَكَ ‏"‏ ‏.‏

Buraydah (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kunida Qurʼon rangi oqargan bir kishi kabi kelib: ‹Men kechalaringni bedor qildirgan, kunduzlaringni tashna qildirgan Qurʼonman›, deydi», dedilar.Бурайдаҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат кунида Қуръон ранги оқарган бир киши каби келиб: ‹Мен кечаларингни бедор қилдирган, кундузларингни ташна қилдирган Қуръонман›, дейди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ إِذَا رَجَعَ إِلَى أَهْلِهِ أَنْ يَجِدَ فِيهِ ثَلاَثَ خَلِفَاتٍ عِظَامٍ سِمَانٍ ‏"‏ ‏.‏ قُلْنَا نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَثَلاَثُ آيَاتٍ يَقْرَؤُهُنَّ أَحَدُكُمْ فِي صَلاَتِهِ خَيْرٌ لَهُ مِنْ ثَلاَثِ خَلِفَاتٍ سِمَانٍ عِظَامٍ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz ahli oldiga qaytganida, unda uchta katta, semiz boʻgʻoz tuya topishni yoqtirmaydimi?» dedilar. Biz: «Ha», dedik. U zot: «Biringiz namozida oʻqiydigan uchta oyat unga uchta semiz, katta boʻgʻoz tuyadan koʻra yaxshiroqdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз аҳли олдига қайтганида, унда учта катта, семиз бўғоз туя топишни ёқтирмайдими?» дедилар. Биз: «Ҳа», дедик. У зот: «Бирингиз намозида ўқийдиган учта оят унга учта семиз, катта бўғоз туядан кўра яхшироқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الأَزْهَرِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَثَلُ الْقُرْآنِ مَثَلُ الإِبِلِ الْمُعَقَّلَةِ إِنْ تَعَاهَدَهَا صَاحِبُهَا بِعُقُلِهَا أَمْسَكَهَا عَلَيْهِ وَإِنْ أَطْلَقَ عُقُلَهَا ذَهَبَتْ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qurʼonning misoli oyogʻi bogʻlangan tuyaning misolidek. Egasi uni ipi bilan qattiq tutib tursa, uni oʻzida ushlab qoladi; agar ipini qoʻyib yuborsa, u ketib qoladi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръоннинг мисоли оёғи боғланган туянинг мисолидек. Эгаси уни ипи билан қаттиқ тутиб турса, уни ўзида ушлаб қолади; агар ипини қўйиб юборса, у кетиб қолади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مَرْوَانَ، مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ الْعُثْمَانِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي حَازِمٍ، عَنِ الْعَلاَءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ ‏"‏ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ قَسَمْتُ الصَّلاَةَ بَيْنِي وَبَيْنَ عَبْدِي شَطْرَيْنِ فَنِصْفُهَا لِي وَنِصْفُهَا لِعَبْدِي وَلِعَبْدِي مَا سَأَلَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ اقْرَءُوا يَقُولُ الْعَبْدُ ‏{الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ}‏ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ حَمِدَنِي عَبْدِي وَلِعَبْدِي مَا سَأَلَ ‏.‏ فَيَقُولُ ‏{الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ}‏ فَيَقُولُ أَثْنَى عَلَىَّ عَبْدِي وَلِعَبْدِي مَا سَأَلَ ‏.‏ يَقُولُ ‏{مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ }‏ فَيَقُولُ اللَّهُ مَجَّدَنِي عَبْدِي فَهَذَا لِي وَهَذِهِ الآيَةُ بَيْنِي وَبَيْنَ عَبْدِي نِصْفَيْنِ يَقُولُ الْعَبْدُ ‏{إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ}‏ يَعْنِي فَهَذِهِ بَيْنِي وَبَيْنَ عَبْدِي وَلِعَبْدِي مَا سَأَلَ وَآخِرُ السُّورَةِ لِعَبْدِي يَقُولُ الْعَبْدُ ‏{اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ * صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلاَ الضَّالِّينَ}‏ فَهَذَا لِعَبْدِي وَلِعَبْدِي مَا سَأَلَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ shunday deganlarini eshitdim: «Alloh azza va jalla dedi: ‹Men namozni Oʻzim bilan bandam oʻrtasida ikki boʻlakka boʻldim, uning yarmi Meniki, yarmi bandamniki. Bandamga soʻragani beriladi›». Soʻng Rasululloh ﷺ dedilar: «Oʻqinglar. Banda: {Hamd oʻlamlar Robbi Allohga xosdir}, deydi. Shunda Alloh azza va jalla: ‹Bandam Menga hamd aytdi. Bandamga soʻragani beriladi›, deydi. Banda: {U Rahmon va Rahiymdir}, deydi. Shunda: ‹Bandam Meni ulugʻladi. Bandamga soʻragani beriladi›, deydi. Banda: {Jazo kuni (qiyomat)ning egasidir}, deydi. Shunda Alloh: ‹Bandam Meni ulugʻladi. Bu Meniki›, deydi. Bu oyat esa Men bilan bandam oʻrtasida ikkiga boʻlingandir. Banda: {Faqat Sengagina ibodat qilamiz va faqat Sendangina yordam soʻraymiz}, deydi. Yaʼni, bu Men bilan bandam oʻrtasidadir. Bandamga soʻragani beriladi. Suraning oxiri esa bandamnikidir. Banda: {Bizni toʻgʻri yoʻlga hidoyat qilgin. Oʻzing neʼmat bergan zotlarning yoʻliga, gʻazabga uchraganlarning va adashganlarning yoʻliga emas}, deydi. Bu bandamnikidir. Bandamga soʻragani beriladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ шундай деганларини эшитдим: «Аллоҳ азза ва жалла деди: ‹Мен намозни Ўзим билан бандам ўртасида икки бўлакка бўлдим, унинг ярми Меники, ярми бандамники. Бандамга сўрагани берилади›». Сўнг Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Ўқинглар. Банда: {Ҳамд ўламлар Робби Аллоҳга хосдир}, дейди. Шунда Аллоҳ азза ва жалла: ‹Бандам Менга ҳамд айтди. Бандамга сўрагани берилади›, дейди. Банда: {У Раҳмон ва Раҳиймдир}, дейди. Шунда: ‹Бандам Мени улуғлади. Бандамга сўрагани берилади›, дейди. Банда: {Жазо куни (қиёмат)нинг эгасидир}, дейди. Шунда Аллоҳ: ‹Бандам Мени улуғлади. Бу Меники›, дейди. Бу оят эса Мен билан бандам ўртасида иккига бўлингандир. Банда: {Фақат Сенгагина ибодат қиламиз ва фақат Сендангина ёрдам сўраймиз}, дейди. Яъни, бу Мен билан бандам ўртасидадир. Бандамга сўрагани берилади. Суранинг охири эса бандамникидир. Банда: {Бизни тўғри йўлга ҳидоят қилгин. Ўзинг неъмат берган зотларнинг йўлига, ғазабга учраганларнинг ва адашганларнинг йўлига эмас}, дейди. Бу бандамникидир. Бандамга сўрагани берилади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ خُبَيْبِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدِ بْنِ الْمُعَلَّى، قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ أَلاَ أُعَلِّمُكَ أَعْظَمَ سُورَةٍ فِي الْقُرْآنِ قَبْلَ أَنْ أَخْرُجَ مِنَ الْمَسْجِدِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَذَهَبَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ لِيَخْرُجَ فَأَذْكَرْتُهُ فَقَالَ ‏"‏ ‏{‏ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ}‏ وَهِيَ السَّبْعُ الْمَثَانِي وَالْقُرْآنُ الْعَظِيمُ الَّذِي أُوتِيتُهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Said ibn al-Muallo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: «Masjiddan chiqib ketishimdan avval senga Qurʼondagi eng ulugʻ surani oʻrgatmaymi?», dedilar. Soʻng Nabiy ﷺ chiqib ketmoqchi boʻldilar, men buni u zotga eslatdim. Shunda: «{Hamd oʻlamlar Robbi Allohga xosdir} — bu takror qaytariladigan yetti oyat va menga berilgan buyuk Qurʼondir», dedilar.Абу Саид ибн ал-Муалло (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Масжиддан чиқиб кетишимдан аввал сенга Қуръондаги энг улуғ сурани ўргатмайми?», дедилар. Сўнг Набий ﷺ чиқиб кетмоқчи бўлдилар, мен буни у зотга эслатдим. Шунда: «{Ҳамд ўламлар Робби Аллоҳга хосдир} — бу такрор қайтариладиган етти оят ва менга берилган буюк Қуръондир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ عَبَّاسٍ الْجُشَمِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ إِنَّ سُورَةً فِي الْقُرْآنِ ثَلاَثُونَ آيَةً شَفَعَتْ لِصَاحِبِهَا حَتَّى غُفِرَ لَهُ ‏{تَبَارَكَ الَّذِي بِيَدِهِ الْمُلْكُ}‏ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Qurʼonda oʻttiz oyatli bir sura bordir. U oʻz sohibiga (uni oʻqiganga) toki kechirilmaguncha shafoat qildi. U {Mulk Oʻz qoʻlida boʻlgan zot barakotli-buyukdir} suradir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Қуръонда ўттиз оятли бир сура бордир. У ўз соҳибига (уни ўқиганга) токи кечирилмагунча шафоат қилди. У {Мулк Ўз қўлида бўлган зот баракотли-буюкдир} сурадир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، حَدَّثَنِي سُهَيْلٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ ‏{قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ}‏ تَعْدِلُ ثُلُثَ الْقُرْآنِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «{Ayting: U Alloh yagonadir} surasi Qurʼonning uchdan biriga tengdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «{Айтинг: У Аллоҳ ягонадир} сураси Қуръоннинг учдан бирига тенгдир», дедилар.

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، عَنْ جَرِيرِ بْنِ حَازِمٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ ‏{قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ}‏ تَعْدِلُ ثُلُثَ الْقُرْآنِ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «{Ayting: U Alloh yagonadir} surasi Qurʼonning uchdan biriga tengdir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «{Айтинг: У Аллоҳ ягонадир} сураси Қуръоннинг учдан бирига тенгдир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي قَيْسٍ الأَوْدِيِّ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الأَنْصَارِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ اللَّهُ أَحَدٌ الْوَاحِدُ الصَّمَدُ تَعْدِلُ ثُلُثَ الْقُرْآنِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Masʼud al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «‹Allohu ahadun, al-Vohidus-samad› (Alloh yagona, birdir, Beoziqdir) surasi Qurʼonning uchdan biriga tengdir», dedilar.Абу Масъуд ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «‹Аллоҳу аҳадун, ал-Воҳидус-самад› (Аллоҳ ягона, бирдир, Беозиқдир) сураси Қуръоннинг учдан бирига тенгдир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ حُمَيْدِ بْنِ كَاسِبٍ، حَدَّثَنَا الْمُغِيرَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ، عَنْ زِيَادِ بْنِ أَبِي زِيَادٍ، مَوْلَى ابْنِ عَيَّاشٍ عَنْ أَبِي بَحْرِيَّةَ، عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ أَلاَ أُنَبِّئُكُمْ بِخَيْرِ أَعْمَالِكُمْ وَأَرْضَاهَا عِنْدَ مَلِيكِكُمْ وَأَرْفَعِهَا فِي دَرَجَاتِكُمْ وَخَيْرٍ لَكُمْ مِنْ إِعْطَاءِ الذَّهَبِ وَالْوَرِقِ وَمِنْ أَنْ تَلْقَوْا عَدُوَّكُمْ فَتَضْرِبُوا أَعْنَاقَهُمْ وَيَضْرِبُوا أَعْنَاقَكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا وَمَا ذَاكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ ذِكْرُ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ مَا عَمِلَ امْرُؤٌ بِعَمَلٍ أَنْجَى لَهُ مِنْ عَذَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ مِنْ ذِكْرِ اللَّهِ ‏.‏

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Amallaringizning eng yaxshisi, Egangiz huzurida eng maʼqul boʻlgani, darajalaringizni eng koʻtaradigani, oltin va kumush infoq qilishingizdan hamda dushmaningiz bilan uchrashib, ularning boʻyinlariga urib, ularning ham sizlarning boʻyningizga urishidan sizlar uchun yaxshiroq boʻlgan narsani sizlarga aytmaymi?», dedilar. Ular: «Bu nima, ey Rasululloh?», dedilar. U zot: «Allohni zikr qilishdir», dedilar. Muoz ibn Jabal esa: «Hech bir kishi Alloh azza va jallaning azobidan Allohni zikr qilishdan koʻra qutqaruvchiroq amal qilmadi», degan.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Амалларингизнинг энг яхшиси, Эгангиз ҳузурида энг маъқул бўлгани, даражаларингизни энг кўтарадигани, олтин ва кумуш инфоқ қилишингиздан ҳамда душманингиз билан учрашиб, уларнинг бўйинларига уриб, уларнинг ҳам сизларнинг бўйнингизга уришидан сизлар учун яхшироқ бўлган нарсани сизларга айтмайми?», дедилар. Улар: «Бу нима, эй Расулуллоҳ?», дедилар. У зот: «Аллоҳни зикр қилишдир», дедилар. Муоз ибн Жабал эса: «Ҳеч бир киши Аллоҳ азза ва жалланинг азобидан Аллоҳни зикр қилишдан кўра қутқарувчироқ амал қилмади», деган.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، عَنْ عَمَّارِ بْنِ رُزَيْقٍ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الأَغَرِّ أَبِي مُسْلِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، وَأَبِي، سَعِيدٍ يَشْهَدَانِ بِهِ عَلَى النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ مَا جَلَسَ قَوْمٌ مَجْلِسًا يَذْكُرُونَ اللَّهَ فِيهِ إِلاَّ حَفَّتْهُمُ الْمَلاَئِكَةُ وَتَغَشَّتْهُمُ الرَّحْمَةُ وَتَنَزَّلَتْ عَلَيْهِمُ السَّكِينَةُ وَذَكَرَهُمُ اللَّهُ فِيمَنْ عِنْدَهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Qanday bir qavm oʻtirib, u yerda Allohni zikr qilsalar, albatta farishtalar ularni oʻrab oladi, rahmat ularni qoplab oladi, ularga sakiynat (osoyishtalik) nozil boʻladi va Alloh ularni Oʻz huzuridagilar orasida zikr qiladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Қандай бир қавм ўтириб, у ерда Аллоҳни зикр қилсалар, албатта фаришталар уларни ўраб олади, раҳмат уларни қоплаб олади, уларга сакийнат (осойишталик) нозил бўлади ва Аллоҳ уларни Ўз ҳузуридагилар орасида зикр қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُصْعَبٍ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ أُمِّ الدَّرْدَاءِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَقُولُ أَنَا مَعَ عَبْدِي إِذَا هُوَ ذَكَرَنِي وَتَحَرَّكَتْ بِي شَفَتَاهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Alloh azza va jalla: ‹Bandam Meni zikr qilib, labi Meni yod etib qimirlaganda, Men u bilan birgaman›, deydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалла: ‹Бандам Мени зикр қилиб, лаби Мени ёд этиб қимирлаганда, Мен у билан биргаман›, дейди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ، أَخْبَرَنِي مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ قَيْسٍ الْكِنْدِيُّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُسْرٍ، أَنَّ أَعْرَابِيًّا، قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِنَّ شَرَائِعَ الإِسْلاَمِ قَدْ كَثُرَتْ عَلَىَّ فَأَنْبِئْنِي مِنْهَا بِشَىْءٍ أَتَشَبَّثُ بِهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ لاَ يَزَالُ لِسَانُكَ رَطْبًا مِنْ ذِكْرِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Busr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy Rasululloh ﷺga: «Islom shariatlari menga koʻpayib ketdi. Shunday menga bir narsani xabar berginki, unga yopishib olay», dedi. U zot: «Tiling doim Alloh azza va jallani zikr qilishdan hoʻl (namlangan) boʻlib tursin», dedilar.Абдуллоҳ ибн Буср (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аъробий Расулуллоҳ ﷺга: «Ислом шариатлари менга кўпайиб кетди. Шундай менга бир нарсани хабар бергинки, унга ёпишиб олай», деди. У зот: «Тилинг доим Аллоҳ азза ва жаллани зикр қилишдан ҳўл (намланган) бўлиб турсин», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ حَمْزَةَ الزَّيَّاتِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الأَغَرِّ أَبِي مُسْلِمٍ، أَنَّهُ شَهِدَ عَلَى أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ أَنَّهُمَا شَهِدَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ إِذَا قَالَ الْعَبْدُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَاللَّهُ أَكْبَرُ ‏.‏ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ صَدَقَ عَبْدِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنَا وَأَنَا أَكْبَرُ ‏.‏ وَإِذَا قَالَ الْعَبْدُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ ‏.‏ قَالَ صَدَقَ عَبْدِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنَا وَحْدِي ‏.‏ وَإِذَا قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ ‏.‏ قَالَ صَدَقَ عَبْدِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنَا وَلاَ شَرِيكَ لِي ‏.‏ وَإِذَا قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ ‏.‏ قَالَ صَدَقَ عَبْدِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنَا لِيَ الْمُلْكُ وَلِيَ الْحَمْدُ ‏.‏ وَإِذَا قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَلاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ ‏.‏ قَالَ صَدَقَ عَبْدِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنَا وَلاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِي ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ ثُمَّ قَالَ الأَغَرُّ شَيْئًا لَمْ أَفْهَمْهُ ‏.‏ قَالَ فَقُلْتُ لأَبِي جَعْفَرٍ مَا قَالَ فَقَالَ مَنْ رُزِقَهُنَّ عِنْدَ مَوْتِهِ لَمْ تَمَسَّهُ النَّارُ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Banda: ‹La ilaha illallohu vallohu akbar› (Allohdan oʻzga haq maʼbud yoʻq va Alloh eng ulugʻdir), desa, Alloh azza va jalla: ‹Bandam rost aytdi, Mendan oʻzga haq maʼbud yoʻq va Men eng ulugʻdirman›, deydi. Banda: ‹La ilaha illalloh vahdah› (Allohdan oʻzga haq maʼbud yoʻq, U yolgʻizdir), desa, Alloh: ‹Bandam rost aytdi, Mendan oʻzga haq maʼbud yoʻq, Men yolgʻizman›, deydi. Banda: ‹La ilaha illalloh la sharika lah› (Allohdan oʻzga haq maʼbud yoʻq, Uning sherigi yoʻq), desa, Alloh: ‹Bandam rost aytdi, Mendan oʻzga haq maʼbud yoʻq, Mening sherigim yoʻq›, deydi. Banda: ‹La ilaha illalloh lahul-mulku va lahul-hamd› (Allohdan oʻzga haq maʼbud yoʻq, mulk Unikidir va hamd Unikidir), desa, Alloh: ‹Bandam rost aytdi, Mendan oʻzga haq maʼbud yoʻq, mulk Meniki va hamd Menikidir›, deydi. Banda: ‹La ilaha illalloh va la havla va la quvvata illa billah› (Allohdan oʻzga haq maʼbud yoʻq, gunohdan qaytish ham, toat qilishga quvvat ham faqat Alloh bilandir), desa, Alloh: ‹Bandam rost aytdi, Mendan oʻzga haq maʼbud yoʻq, gunohdan qaytish ham, quvvat ham faqat Men bilandir›, deydi». Soʻng al-Agʻarr men tushunmagan bir narsani aytdi. Men Abu Jaʼfarga: «U nima dedi?», dedim. U: «Kim oʻlimi paytida bularni aytish nasib etilsa, unga oʻt tegmaydi», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Банда: ‹Ла илаҳа иллаллоҳу валлоҳу акбар› (Аллоҳдан ўзга ҳақ маъбуд йўқ ва Аллоҳ энг улуғдир), деса, Аллоҳ азза ва жалла: ‹Бандам рост айтди, Мендан ўзга ҳақ маъбуд йўқ ва Мен энг улуғдирман›, дейди. Банда: ‹Ла илаҳа иллаллоҳ ваҳдаҳ› (Аллоҳдан ўзга ҳақ маъбуд йўқ, У ёлғиздир), деса, Аллоҳ: ‹Бандам рост айтди, Мендан ўзга ҳақ маъбуд йўқ, Мен ёлғизман›, дейди. Банда: ‹Ла илаҳа иллаллоҳ ла шарика лаҳ› (Аллоҳдан ўзга ҳақ маъбуд йўқ, Унинг шериги йўқ), деса, Аллоҳ: ‹Бандам рост айтди, Мендан ўзга ҳақ маъбуд йўқ, Менинг шеригим йўқ›, дейди. Банда: ‹Ла илаҳа иллаллоҳ лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамд› (Аллоҳдан ўзга ҳақ маъбуд йўқ, мулк Уникидир ва ҳамд Уникидир), деса, Аллоҳ: ‹Бандам рост айтди, Мендан ўзга ҳақ маъбуд йўқ, мулк Меники ва ҳамд Меникидир›, дейди. Банда: ‹Ла илаҳа иллаллоҳ ва ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ› (Аллоҳдан ўзга ҳақ маъбуд йўқ, гуноҳдан қайтиш ҳам, тоат қилишга қувват ҳам фақат Аллоҳ биландир), деса, Аллоҳ: ‹Бандам рост айтди, Мендан ўзга ҳақ маъбуд йўқ, гуноҳдан қайтиш ҳам, қувват ҳам фақат Мен биландир›, дейди». Сўнг ал-Ағарр мен тушунмаган бир нарсани айтди. Мен Абу Жаъфарга: «У нима деди?», дедим. У: «Ким ўлими пайтида буларни айтиш насиб этилса, унга ўт тегмайди», деди.

حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ، عَنْ مِسْعَرٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ يَحْيَى بْنِ طَلْحَةَ، عَنْ أُمِّهِ، سُعْدَى الْمُرِّيَّةِ قَالَتْ مَرَّ عُمَرُ بِطَلْحَةَ بَعْدَ وَفَاةِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ مَا لَكَ مُكْتَئِبًا أَسَاءَتْكَ إِمْرَةُ ابْنِ عَمِّكَ قَالَ لاَ وَلَكِنْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ ‏"‏ إِنِّي لأَعْلَمُ كَلِمَةً لاَ يَقُولُهَا أَحَدٌ عِنْدَ مَوْتِهِ إِلاَّ كَانَتْ نُورًا لِصَحِيفَتِهِ وَإِنَّ جَسَدَهُ وَرُوحَهُ لَيَجِدَانِ لَهَا رَوْحًا عِنْدَ الْمَوْتِ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمْ أَسْأَلْهُ حَتَّى تُوُفِّيَ ‏.‏ قَالَ أَنَا أَعْلَمُهَا هِيَ الَّتِي أَرَادَ عَمَّهُ عَلَيْهَا وَلَوْ عَلِمَ أَنَّ شَيْئًا أَنْجَى لَهُ مِنْهَا لأَمَرَهُ ‏.‏

Talha ibn Ubaydulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Umar (roziyallohu anhu) Rasululloh ﷺ vafotlaridan soʻng Talhaning yonidan oʻtib qoldi va: «Nega gʻamgin koʻrinasan? Amakivachchangning amirligi seni xafa qildimi?», dedi. U: «Yoʻq, lekin men Rasululloh ﷺ: ‹Men shunday bir kalimani bilamanki, uni hech bir kishi oʻlimi paytida aytmaydiki, magar u kishining amal daftariga nur boʻladi va uning jasadi hamda ruhi oʻlim paytida undan rohat topadi›, deganlarini eshitgandim. Ammo u zot vafot etgunlaricha bu haqda soʻrolmadim», dedi. Umar: «Men uni bilaman. U — u zotning amakisidan aytishini istagan kalimasidir. Agar u zot bundan koʻra u uchun qutqaruvchiroq narsa borligini bilsalar, unga oʻshani buyurgan boʻlar edilar», dedi.Талҳа ибн Убайдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Умар (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ ﷺ вафотларидан сўнг Талҳанинг ёнидан ўтиб қолди ва: «Нега ғамгин кўринасан? Амакиваччангнинг амирлиги сени хафа қилдими?», деди. У: «Йўқ, лекин мен Расулуллоҳ ﷺ: ‹Мен шундай бир калимани биламанки, уни ҳеч бир киши ўлими пайтида айтмайдики, магар у кишининг амал дафтарига нур бўлади ва унинг жасади ҳамда руҳи ўлим пайтида ундан роҳат топади›, деганларини эшитгандим. Аммо у зот вафот этгунларича бу ҳақда сўролмадим», деди. Умар: «Мен уни биламан. У — у зотнинг амакисидан айтишини истаган калимасидир. Агар у зот бундан кўра у учун қутқарувчироқ нарса борлигини билсалар, унга ўшани буюрган бўлар эдилар», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ بَيَانٍ الْوَاسِطِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ يُونُسَ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلاَلٍ، عَنْ هِصَّانَ بْنِ الْكَاهِلِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَمُرَةَ، عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَا مِنْ نَفْسٍ تَمُوتُ تَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَرْجِعُ ذَلِكَ إِلَى قَلْبٍ مُوقِنٍ إِلاَّ غَفَرَ اللَّهُ لَهَا ‏"‏ ‏.‏

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Hech bir jon oʻlayotganda, ishonch bilan toʻlgan qalbdan chiqib, ‹La ilaha illalloh› va menim Allohning Rasuli ekanligimga guvohlik bersa, albatta Alloh uni kechiradi», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳеч бир жон ўлаётганда, ишонч билан тўлган қалбдан чиқиб, ‹Ла илаҳа иллаллоҳ› ва меним Аллоҳнинг Расули эканлигимга гувоҳлик берса, албатта Аллоҳ уни кечиради», дедилар.

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ الْحِزَامِيُّ، حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا بْنُ مَنْظُورٍ، حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عُقْبَةَ، عَنْ أُمِّ هَانِئٍ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ لاَ يَسْبِقُهَا عَمَلٌ وَلاَ تَتْرُكُ ذَنْبًا ‏"‏ ‏.‏

Ummu Honi (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Lo ilaha illalloh (kalimasini) hech qanday amal undan oʻzib keta olmaydi va u hech qanday gunohni qoldirmaydi», dedilar.Умму Ҳони (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ло илаҳа иллаллоҳ (калимасини) ҳеч қандай амал ундан ўзиб кета олмайди ва у ҳеч қандай гуноҳни қолдирмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، أَخْبَرَنِي سُمَىٌّ، مَوْلَى أَبِي بَكْرٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَنْ قَالَ فِي يَوْمٍ مِائَةَ مَرَّةٍ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ كَانَ لَهُ عَدْلَ عَشْرِ رِقَابٍ وَكُتِبَتْ لَهُ مِائَةُ حَسَنَةٍ وَمُحِيَ عَنْهُ مِائَةُ سَيِّئَةٍ وَكُنَّ لَهُ حِرْزًا مِنَ الشَّيْطَانِ سَائِرَ يَوْمِهِ إِلَى اللَّيْلِ وَلَمْ يَأْتِ أَحَدٌ بِأَفْضَلَ مِمَّا أَتَى بِهِ إِلاَّ مَنْ قَالَ أَكْثَرَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir kunda yuz marta ‹Lo ilaha illallohu vahdahu lo sharika lahu, lahul-mulku va lahul-hamdu va huva alaa kulli shayʼin qadir› (yolgʻiz Allohdan oʻzga iloh yoʻq, Uning sherigi yoʻq, mulk Uniki va hamd Uniki, U har narsaga qodirdir) desa, unga oʻn qul ozod qilganicha ajr boʻladi, unga yuz yaxshilik yoziladi, undan yuz yomonlik oʻchiriladi va bu unga oʻsha kuni kechgacha shaytondan saqlovchi boʻladi. Undan koʻproq aytgan kishidan boshqa hech kim undan afzalroq amal keltira olmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир кунда юз марта ‹Ло илаҳа иллаллоҳу ваҳдаҳу ло шарика лаҳу, лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамду ва ҳува алаа кулли шайъин қадир› (ёлғиз Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ, Унинг шериги йўқ, мулк Уники ва ҳамд Уники, У ҳар нарсага қодирдир) деса, унга ўн қул озод қилганича ажр бўлади, унга юз яхшилик ёзилади, ундан юз ёмонлик ўчирилади ва бу унга ўша куни кечгача шайтондан сақловчи бўлади. Ундан кўпроқ айтган кишидан бошқа ҳеч ким ундан афзалроқ амал келтира олмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ الْمُخْتَارِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ عَطِيَّةَ الْعَوْفِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ مَنْ قَالَ فِي دُبُرِ صَلاَةِ الْغَدَاةِ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ بِيَدِهِ الْخَيْرُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ - كَانَ كَعَتَاقِ رَقَبَةٍ مِنْ وَلَدِ إِسْمَاعِيلَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim bomdod namozidan soʻng ‹Lo ilaha illallohu vahdahu lo sharika lahu, lahul-mulku va lahul-hamdu, bi yadihil-xayru, va huva alaa kulli shayʼin qadir› (yolgʻiz Allohdan oʻzga iloh yoʻq, Uning sherigi yoʻq, mulk Uniki va hamd Uniki, yaxshilik Uning qoʻlidadir, U har narsaga qodirdir) desa, u Ismoil avlodidan bir qul ozod qilgandek boʻladi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким бомдод намозидан сўнг ‹Ло илаҳа иллаллоҳу ваҳдаҳу ло шарика лаҳу, лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамду, би ядиҳил-хайру, ва ҳува алаа кулли шайъин қадир› (ёлғиз Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ, Унинг шериги йўқ, мулк Уники ва ҳамд Уники, яхшилик Унинг қўлидадир, У ҳар нарсага қодирдир) деса, у Исмоил авлодидан бир қул озод қилгандек бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ كَثِيرِ بْنِ بَشِيرِ بْنِ الْفَاكِهِ، قَالَ سَمِعْتُ طَلْحَةَ بْنَ خِرَاشٍ ابْنَ عَمِّ، جَابِرٍ قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ ‏"‏ أَفْضَلُ الذِّكْرِ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَفْضَلُ الدُّعَاءِ الْحَمْدُ لِلَّهِ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺni: «Zikrning eng afzali ‹Lo ilaha illalloh›, duoning eng afzali esa ‹Alhamdulillah›dir», deyayotganlarini eshitdim.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺни: «Зикрнинг энг афзали ‹Ло илаҳа иллаллоҳ›, дуонинг энг афзали эса ‹Алҳамдулиллаҳ›дир», деяётганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ الْحِزَامِيُّ، حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ بَشِيرٍ، مَوْلَى الْعُمَرِيِّينَ قَالَ سَمِعْتُ قُدَامَةَ بْنَ إِبْرَاهِيمَ الْجُمَحِيَّ، يُحَدِّثُ أَنَّهُ كَانَ يَخْتَلِفُ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ وَهُوَ غُلاَمٌ وَعَلَيْهِ ثَوْبَانِ مُعَصْفَرَانِ قَالَ فَحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ حَدَّثَهُمْ ‏"‏ أَنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِ اللَّهِ قَالَ يَا رَبِّ لَكَ الْحَمْدُ كَمَا يَنْبَغِي لِجَلاَلِ وَجْهِكَ وَلِعَظِيمِ سُلْطَانِكَ فَعَضَّلَتْ بِالْمَلَكَيْنِ فَلَمْ يَدْرِيَا كَيْفَ يَكْتُبَانِهَا فَصَعِدَا إِلَى السَّمَاءِ وَقَالاَ يَا رَبَّنَا إِنَّ عَبْدَكَ قَدْ قَالَ مَقَالَةً لاَ نَدْرِي كَيْفَ نَكْتُبُهَا ‏.‏ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَهُوَ أَعْلَمُ بِمَا قَالَ عَبْدُهُ مَاذَا قَالَ عَبْدِي قَالاَ يَا رَبِّ إِنَّهُ قَالَ يَا رَبِّ لَكَ الْحَمْدُ كَمَا يَنْبَغِي لِجَلاَلِ وَجْهِكَ وَعَظِيمِ سُلْطَانِكَ ‏.‏ فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لَهُمَا اكْتُبَاهَا كَمَا قَالَ عَبْدِي حَتَّى يَلْقَانِي فَأَجْزِيَهُ بِهَا ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ularga shunday soʻzlab berdilar: «Allohning bandalaridan bir banda: ‹Yo Robbi, hamd Sengadir, Yuzingning ulugʻvorligiga va saltanatingning buyukligiga munosib ravishda›, dedi. Bu ikki farishtaga ogʻirlik qildi, ular buni qanday yozishni bilmay qoldilar. Shunda ular osmonga koʻtarilib: ‹Yo Robbimiz, bandang shunday bir soʻz aytdiki, biz uni qanday yozishni bilmayapmiz›, dedilar. Alloh azza va jalla — U bandasi nima deganini yaxshi biluvchi zot boʻlsa-da — ‹Bandam nima dedi?› dedi. Ular: ‹Yo Robbi, u ‹Yo Robbi, hamd Sengadir, Yuzingning ulugʻvorligiga va saltanatingning buyukligiga munosib ravishda› dedi›, dedilar. Shunda Alloh azza va jalla ularga: ‹Uni bandam aytganidek yozib qoʻyinglar, toki U Menga yoʻliqqunicha, Men esa buning uchun unga mukofot beraman›, dedi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ уларга шундай сўзлаб бердилар: «Аллоҳнинг бандаларидан бир банда: ‹Ё Робби, ҳамд Сенгадир, Юзингнинг улуғворлигига ва салтанатингнинг буюклигига муносиб равишда›, деди. Бу икки фариштага оғирлик қилди, улар буни қандай ёзишни билмай қолдилар. Шунда улар осмонга кўтарилиб: ‹Ё Роббимиз, банданг шундай бир сўз айтдики, биз уни қандай ёзишни билмаяпмиз›, дедилар. Аллоҳ азза ва жалла — У бандаси нима деганини яхши билувчи зот бўлса-да — ‹Бандам нима деди?› деди. Улар: ‹Ё Робби, у ‹Ё Робби, ҳамд Сенгадир, Юзингнинг улуғворлигига ва салтанатингнинг буюклигига муносиб равишда› деди›, дедилар. Шунда Аллоҳ азза ва жалла уларга: ‹Уни бандам айтганидек ёзиб қўйинглар, токи У Менга йўлиққунича, Мен эса бунинг учун унга мукофот бераман›, деди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَبْدِ الْجَبَّارِ بْنِ وَائِلٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ رَجُلٌ الْحَمْدُ لِلَّهِ حَمْدًا كَثِيرًا طَيِّبًا مُبَارَكًا فِيهِ ‏.‏ فَلَمَّا صَلَّى النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ مَنْ ذَا الَّذِي قَالَ هَذَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ الرَّجُلُ أَنَا وَمَا أَرَدْتُ إِلاَّ الْخَيْرَ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ لَقَدْ فُتِحَتْ لَهَا أَبْوَابُ السَّمَاءِ فَمَا نَهْنَهَهَا شَىْءٌ دُونَ الْعَرْشِ ‏"‏ ‏.‏

Voil ibn Hujr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ bilan namoz oʻqidim. Bir kishi: ‹Alhamdulillahi hamdan kasiran toyyiban muborakan fih› (Allohga koʻp, pokiza va barakotli hamdlar boʻlsin), dedi. Nabiy ﷺ namozni tugatganlarida: «Buni kim aytdi?» dedilar. Oʻsha kishi: ‹Men aytdim, faqat yaxshilikni koʻzladim›, dedi. Shunda u zot: «Buning uchun osmon eshiklari ochildi va uni Arshgacha yetishdan hech narsa toʻsib qololmadi», dedilar.Воил ибн Ҳужр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ билан намоз ўқидим. Бир киши: ‹Алҳамдулиллаҳи ҳамдан касиран тоййибан муборакан фиҳ› (Аллоҳга кўп, покиза ва баракотли ҳамдлар бўлсин), деди. Набий ﷺ намозни тугатганларида: «Буни ким айтди?» дедилар. Ўша киши: ‹Мен айтдим, фақат яхшиликни кўзладим›, деди. Шунда у зот: «Бунинг учун осмон эшиклари очилди ва уни Аршгача етишдан ҳеч нарса тўсиб қололмади», дедилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ خَالِدٍ الأَزْرَقُ أَبُو مَرْوَانَ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ مَنْصُورِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أُمِّهِ، صَفِيَّةَ بِنْتِ شَيْبَةَ عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِذَا رَأَى مَا يُحِبُّ قَالَ ‏"‏ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي بِنِعْمَتِهِ تَتِمُّ الصَّالِحَاتُ ‏"‏ ‏.‏ وَإِذَا رَأَى مَا يَكْرَهُ قَالَ ‏"‏ الْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَى كُلِّ حَالٍ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻziga yoqadigan narsani koʻrsalar: «Alhamdulillahillazii bi niʼmatihi tatimmus-solihat» (Uning neʼmati ila yaxshi ishlar toʻliq boʻladigan Allohga hamdlar boʻlsin), derdilar. Yoqmaydigan narsani koʻrsalar esa: «Alhamdulillahi alaa kulli hol» (har qanday holatda Allohga hamdlar boʻlsin), derdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўзига ёқадиган нарсани кўрсалар: «Алҳамдулиллаҳиллазии би ниъматиҳи татиммус-солиҳат» (Унинг неъмати ила яхши ишлар тўлиқ бўладиган Аллоҳга ҳамдлар бўлсин), дердилар. Ёқмайдиган нарсани кўрсалар эса: «Алҳамдулиллаҳи алаа кулли ҳол» (ҳар қандай ҳолатда Аллоҳга ҳамдлар бўлсин), дердилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ ثَابِتٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ يَقُولُ ‏"‏ الْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَى كُلِّ حَالٍ رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ حَالِ أَهْلِ النَّارِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Alhamdulillahi alaa kulli hol, Robbi aʼuuzu bika min holi ahlin-nar» (har qanday holatda Allohga hamdlar boʻlsin. Yo Robbim, doʻzax ahlining holatidan Senga panoh tilayman), derdilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Алҳамдулиллаҳи алаа кулли ҳол, Робби аъуузу бика мин ҳоли аҳлин-нар» (ҳар қандай ҳолатда Аллоҳга ҳамдлар бўлсин. Ё Роббим, дўзах аҳлининг ҳолатидан Сенга паноҳ тилайман), дердилар.

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنْ شَبِيبِ بْنِ بِشْرٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَا أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَى عَبْدٍ نِعْمَةً فَقَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ ‏.‏ إِلاَّ كَانَ الَّذِي أَعْطَاهُ أَفْضَلَ مِمَّا أَخَذَ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh biror bandasiga bir neʼmat ato etsa-yu, u ‹Alhamdulillah› desa, albatta u bergan (hamd) olganidan (neʼmatdan) afzalroq boʻladi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ бирор бандасига бир неъмат ато этса-ю, у ‹Алҳамдулиллаҳ› деса, албатта у берган (ҳамд) олганидан (неъматдан) афзалроқ бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بِشْرٍ، وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ الْقَعْقَاعِ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ كَلِمَتَانِ خَفِيفَتَانِ عَلَى اللِّسَانِ ثَقِيلَتَانِ فِي الْمِيزَانِ حَبِيبَتَانِ إِلَى الرَّحْمَنِ سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ سُبْحَانَ اللَّهِ الْعَظِيمِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ikki kalima borki, ular tilda yengil, mezonda ogʻir, Rahmonga suyukli boʻlgandir: ‹Subhanallohi va bihamdihi, subhanallohil-aziim› (Allohni poklab hamd aytaman, ulugʻ Allohni poklayman)», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Икки калима борки, улар тилда енгил, мезонда оғир, Раҳмонга суюкли бўлгандир: ‹Субҳаналлоҳи ва биҳамдиҳи, субҳаналлоҳил-азиим› (Аллоҳни поклаб ҳамд айтаман, улуғ Аллоҳни поклайман)», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَفَّانُ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي سِنَانٍ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ أَبِي سَوْدَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مَرَّ بِهِ وَهُوَ يَغْرِسُ غَرْسًا فَقَالَ ‏"‏ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ مَا الَّذِي تَغْرِسُ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ غِرَاسًا لِي ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَلاَ أَدُلُّكَ عَلَى غِرَاسٍ خَيْرٍ لَكَ مِنْ هَذَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ قُلْ سُبْحَانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ وَلاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَاللَّهُ أَكْبَرُ يُغْرَسْ لَكَ بِكُلِّ وَاحِدَةٍ شَجَرَةٌ فِي الْجَنَّةِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ men bir koʻchat ekayotganimda yonimdan oʻtib qoldilar-da: «Ey Abu Hurayra, nima ekayapsan?» dedilar. Men: ‹Oʻzimga koʻchat ekayapman›, dedim. U zot: «Senga bundan yaxshiroq koʻchatni koʻrsataymi?» dedilar. Men: ‹Albatta, yo Rasululloh›, dedim. U zot: «‹Subhanalloh, val-hamdulillah, va lo ilaha illalloh, vallohu akbar› (Allohni poklayman, hamd Allohga, Allohdan oʻzga iloh yoʻq, Alloh eng buyukdir) degin. Ularning har biri uchun senga jannatda bir daraxt ekiladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мен бир кўчат экаётганимда ёнимдан ўтиб қолдилар-да: «Эй Абу Ҳурайра, нима экаяпсан?» дедилар. Мен: ‹Ўзимга кўчат экаяпман›, дедим. У зот: «Сенга бундан яхшироқ кўчатни кўрсатайми?» дедилар. Мен: ‹Албатта, ё Расулуллоҳ›, дедим. У зот: «‹Субҳаналлоҳ, вал-ҳамдулиллаҳ, ва ло илаҳа иллаллоҳ, валлоҳу акбар› (Аллоҳни поклайман, ҳамд Аллоҳга, Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ, Аллоҳ энг буюкдир) дегин. Уларнинг ҳар бири учун сенга жаннатда бир дарахт экилади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ، حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي رِشْدِينَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ جُوَيْرِيَةَ، قَالَتْ مَرَّ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ حِينَ صَلَّى الْغَدَاةَ أَوْ بَعْدَ مَا صَلَّى الْغَدَاةَ وَهِيَ تَذْكُرُ اللَّهَ فَرَجَعَ حِينَ ارْتَفَعَ النَّهَارُ - أَوْ قَالَ انْتَصَفَ - وَهِيَ كَذَلِكَ فَقَالَ ‏"‏ لَقَدْ قُلْتُ مُنْذُ قُمْتُ عَنْكِ أَرْبَعَ كَلِمَاتٍ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ هِيَ أَكْثَرُ وَأَرْجَحُ - أَوْ أَوْزَنُ - مِمَّا قُلْتِ سُبْحَانَ اللَّهِ عَدَدَ خَلْقِهِ سُبْحَانَ اللَّهِ رِضَا نَفْسِهِ سُبْحَانَ اللَّهِ زِنَةَ عَرْشِهِ سُبْحَانَ اللَّهِ مِدَادَ كَلِمَاتِهِ ‏"‏ ‏.‏

Juvayriya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bomdod namozini oʻqiganlarida yoki oʻqib boʻlganlaridan soʻng uning yonidan oʻtdilar, u esa Allohni zikr qilayotgan edi. Kun koʻtarilganida — yoki tushga yaqinlashganida — qaytib kelsalar, u hamon oʻsha holatda edi. Shunda u zot: «Men sening yoningdan turib ketganimdan beri sen aytganingdan koʻproq va ogʻirroq — yoki mezonda vaznliroq — boʻlgan toʻrt kalimani uch marta aytdim: ‹Subhanallohi adada xalqihi, subhanallohi rizoo nafsihi, subhanallohi zinata arshihi, subhanallohi midada kalimatihi› (Allohni Uning maxluqotlari soniga barobar poklayman, Allohni Oʻzi rozi boʻlguncha poklayman, Allohni Arshining ogʻirligicha poklayman, Allohni kalimalarining midodicha poklayman)», dedilar.Жувайрия (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бомдод намозини ўқиганларида ёки ўқиб бўлганларидан сўнг унинг ёнидан ўтдилар, у эса Аллоҳни зикр қилаётган эди. Кун кўтарилганида — ёки тушга яқинлашганида — қайтиб келсалар, у ҳамон ўша ҳолатда эди. Шунда у зот: «Мен сенинг ёнингдан туриб кетганимдан бери сен айтганингдан кўпроқ ва оғирроқ — ёки мезонда вазнлироқ — бўлган тўрт калимани уч марта айтдим: ‹Субҳаналлоҳи адада халқиҳи, субҳаналлоҳи ризоо нафсиҳи, субҳаналлоҳи зината аршиҳи, субҳаналлоҳи мидада калиматиҳи› (Аллоҳни Унинг махлуқотлари сонига баробар поклайман, Аллоҳни Ўзи рози бўлгунча поклайман, Аллоҳни Аршининг оғирлигича поклайман, Аллоҳни калималарининг мидодича поклайман)», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بِشْرٍ، بَكْرُ بْنُ خَلَفٍ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي عِيسَى الطَّحَّانِ، عَنْ عَوْنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِيهِ، أَوْ عَنْ أَخِيهِ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِنَّ مِمَّا تَذْكُرُونَ مِنْ جَلاَلِ اللَّهِ التَّسْبِيحَ وَالتَّهْلِيلَ وَالتَّحْمِيدَ يَنْعَطِفْنَ حَوْلَ الْعَرْشِ لَهُنَّ دَوِيٌّ كَدَوِيِّ النَّحْلِ تُذَكِّرُ بِصَاحِبِهَا أَمَا يُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَكُونَ لَهُ - أَوْ لاَ يَزَالَ لَهُ - مَنْ يُذَكِّرُ بِهِ ‏"‏ ‏.‏

Nuʼmon ibn Bashir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlar Allohning ulugʻvorligini zikr etib aytadigan tasbeh, tahlil va tahmid Arsh atrofida aylanib yuradi, ularning asalarilarning gʻuvillashiday gʻuvillashi bor, ular egasini eslatib turadi. Sizlardan birortangiz Allohning huzurida oʻzini eslatib turuvchi narsaga ega boʻlishni — yoki doim ega boʻlib turishni — istamaydimi?!» dedilar.Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлар Аллоҳнинг улуғворлигини зикр этиб айтадиган тасбеҳ, таҳлил ва таҳмид Арш атрофида айланиб юради, уларнинг асалариларнинг ғувиллашидай ғувиллаши бор, улар эгасини эслатиб туради. Сизлардан бирортангиз Аллоҳнинг ҳузурида ўзини эслатиб турувчи нарсага эга бўлишни — ёки доим эга бўлиб туришни — истамайдими?!» дедилар.

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ الْحِزَامِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو يَحْيَى، زَكَرِيَّا بْنُ مَنْظُورٍ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عُقْبَةَ بْنِ أَبِي مَالِكٍ، عَنْ أُمِّ هَانِئٍ، قَالَتْ أَتَيْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ دُلَّنِي عَلَى عَمَلٍ فَإِنِّي قَدْ كَبِرْتُ وَضَعُفْتُ وَبَدَّنْتُ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ كَبِّرِي اللَّهَ مِائَةَ مَرَّةٍ وَاحْمَدِي اللَّهَ مِائَةَ مَرَّةٍ وَسَبِّحِي اللَّهَ مِائَةَ مَرَّةٍ خَيْرٌ مِنْ مِائَةِ فَرَسٍ مُلْجَمٍ مُسْرَجٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَخَيْرٌ مِنْ مِائَةِ بَدَنَةٍ وَخَيْرٌ مِنْ مِائَةِ رَقَبَةٍ ‏"‏ ‏.‏

Ummu Honi (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: ‹Yo Rasululloh, menga bir amalni koʻrsating, chunki men keksayib, holsizlanib va vazminlashib qoldim›, dedim. U zot: «Allohga yuz marta takbir ayt, Allohga yuz marta hamd ayt va Allohni yuz marta tasbeh ayt. Bu Alloh yoʻlida jilovlangan va egarlangan yuz otdan afzal, yuz qurbonlik tuyadan afzal va yuz qul (ozod qilish)dan afzaldir», dedilar.Умму Ҳони (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: ‹Ё Расулуллоҳ, менга бир амални кўрсатинг, чунки мен кексайиб, ҳолсизланиб ва вазминлашиб қолдим›, дедим. У зот: «Аллоҳга юз марта такбир айт, Аллоҳга юз марта ҳамд айт ва Аллоҳни юз марта тасбеҳ айт. Бу Аллоҳ йўлида жиловланган ва эгарланган юз отдан афзал, юз қурбонлик туядан афзал ва юз қул (озод қилиш)дан афзалдир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو عُمَرَ، حَفْصُ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ يِسَافٍ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ أَرْبَعٌ أَفْضَلُ الْكَلاَمِ لاَ يَضُرُّكَ بِأَيِّهِنَّ بَدَأْتَ سُبْحَانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ وَلاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَاللَّهُ أَكْبَرُ ‏"‏ ‏.‏

Samura ibn Jundab (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Toʻrtta soʻz bor, ular soʻzlarning eng afzalidir. Qaysi biridan boshlasang ham senga ziyoni yoʻq: ‹Subhonalloh›, ‹Alhamdulillah›, ‹Lo ilaha illalloh› va ‹Allohu akbar›», dedilar.Самура ибн Жундаб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Тўртта сўз бор, улар сўзларнинг энг афзалидир. Қайси биридан бошласанг ҳам сенга зиёни йўқ: ‹Субҳоналлоҳ›, ‹Алҳамдулиллаҳ›, ‹Ло илаҳа иллаллоҳ› ва ‹Аллоҳу акбар›», дедилар.

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْوَشَّاءُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ الْمُحَارِبِيُّ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ سُمَىٍّ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَنْ قَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ مِائَةَ مَرَّةٍ غُفِرَتْ لَهُ ذُنُوبُهُ وَلَوْ كَانَتْ مِثْلَ زَبَدِ الْبَحْرِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir kunda yuz marta ‹Subhonallohi va bihamdihi› desa, gunohlari dengiz koʻpigicha boʻlsa ham, kechiriladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир кунда юз марта ‹Субҳоналлоҳи ва биҳамдиҳи› деса, гуноҳлари денгиз кўпигича бўлса ҳам, кечирилади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنْ عُمَرَ بْنِ رَاشِدٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ، قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ عَلَيْكَ بِسُبْحَانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ وَلاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَاللَّهُ أَكْبَرُ فَإِنَّهَا - يَعْنِي - يَحْطُطْنَ الْخَطَايَا كَمَا تَحُطُّ الشَّجَرَةُ وَرَقَهَا ‏"‏ ‏.‏

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: «‹Subhonalloh›, ‹Alhamdulillah›, ‹Lo ilaha illalloh› va ‹Allohu akbar›ni lozim tut. Zero, ular daraxt bargini toʻkkanidek, xatolarni toʻkib tashlaydi», dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «‹Субҳоналлоҳ›, ‹Алҳамдулиллаҳ›, ‹Ло илаҳа иллаллоҳ› ва ‹Аллоҳу акбар›ни лозим тут. Зеро, улар дарахт баргини тўкканидек, хатоларни тўкиб ташлайди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، وَالْمُحَارِبِيُّ، عَنْ مَالِكِ بْنِ مِغْوَلٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُوقَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ إِنْ كُنَّا لَنَعُدُّ لِرَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي الْمَجْلِسِ يَقُولُ ‏"‏ رَبِّ اغْفِرْ لِي وَتُبْ عَلَىَّ إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ ‏"‏ ‏.‏ مِائَةَ مَرَّةٍ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺning bir majlisda: «Robbigʻfir liy va tub alayya innaka antat-Tavvobur-Rohiym (Ey Robbim, meni magʻfirat qil va tavbamni qabul et. Albatta, Sen tavbalarni qabul etuvchi, mehribonsan)», deb yuz marta aytganlarini sanardik.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺнинг бир мажлисда: «Роббиғфир лий ва туб алайя иннака антат-Таввобур-Роҳийм (Эй Роббим, мени мағфират қил ва тавбамни қабул эт. Албатта, Сен тавбаларни қабул этувчи, меҳрибонсан)», деб юз марта айтганларини санардик.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِنِّي لأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ وَأَتُوبُ إِلَيْهِ فِي الْيَوْمِ مِائَةَ مَرَّةٍ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men bir kunda yuz marta Allohdan magʻfirat soʻrayman va Unga tavba qilaman», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен бир кунда юз марта Аллоҳдан мағфират сўрайман ва Унга тавба қиламан», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ مُغِيرَةَ بْنِ أَبِي الْحُرِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ بْنِ أَبِي مُوسَى، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِنِّي لأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ وَأَتُوبُ إِلَيْهِ فِي الْيَوْمِ سَبْعِينَ مَرَّةً ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men bir kunda yetmish marta Allohdan magʻfirat soʻrayman va Unga tavba qilaman», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен бир кунда етмиш марта Аллоҳдан мағфират сўрайман ва Унга тавба қиламан», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي الْمُغِيرَةِ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ كَانَ فِي لِسَانِي ذَرَبٌ عَلَى أَهْلِي وَكَانَ لاَ يَعْدُوهُمْ إِلَى غَيْرِهِمْ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ ‏"‏ أَيْنَ أَنْتَ مِنَ الاِسْتِغْفَارِ تَسْتَغْفِرُ اللَّهَ فِي الْيَوْمِ سَبْعِينَ مَرَّةً ‏"‏ ‏.‏

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Ahlimga nisbatan tilimda oʻtkirlik bor edi, lekin bu ulardan boshqasiga oʻtmasdi. Buni Paygʻambar ﷺga aytgan edim, u zot: ‹Istigʻfordan qayerdasan? Allohdan bir kunda yetmish marta magʻfirat soʻra›, dedilar».Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Аҳлимга нисбатан тилимда ўткирлик бор эди, лекин бу улардан бошқасига ўтмасди. Буни Пайғамбар ﷺга айтган эдим, у зот: ‹Истиғфордан қаердасан? Аллоҳдан бир кунда етмиш марта мағфират сўра›, дедилар».

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدِ بْنِ كَثِيرِ بْنِ دِينَارٍ الْحِمْصِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عِرْقٍ، سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ بُسْرٍ، يَقُولُ قَالَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ طُوبَى لِمَنْ وَجَدَ فِي صَحِيفَتِهِ اسْتِغْفَارًا كَثِيرًا ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Busr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Oʻz nomai amalida koʻp istigʻfor topgan kishiga xush xabar boʻlsin!», dedilar.Абдуллоҳ ибн Буср (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ўз номаи амалида кўп истиғфор топган кишига хуш хабар бўлсин!», дедилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ مُصْعَبٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ حَدَّثَهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَنْ لَزِمَ الاِسْتِغْفَارَ جَعَلَ اللَّهُ لَهُ مِنْ كُلِّ هَمٍّ فَرَجًا وَمِنْ كُلِّ ضِيقٍ مَخْرَجًا وَرَزَقَهُ مِنْ حَيْثُ لاَ يَحْتَسِبُ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim istigʻforni lozim tutsa, Alloh unga har bir gʻamdan xalos boʻlish, har bir tanglikdan chiqish yoʻlini beradi va uni oʻzi oʻylamagan tomondan rizqlantiradi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким истиғфорни лозим тутса, Аллоҳ унга ҳар бир ғамдан халос бўлиш, ҳар бир тангликдан чиқиш йўлини беради ва уни ўзи ўйламаган томондан ризқлантиради», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ عَلَىِّ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ يَقُولُ ‏"‏ اللَّهُمَّ اجْعَلْنِي مِنَ الَّذِينَ إِذَا أَحْسَنُوا اسْتَبْشَرُوا وَإِذَا أَسَاءُوا اسْتَغْفَرُوا ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Allohumma-jʼalniy minallaziyna izo ahsanu-stabsharu va izo asau-stagʻfaru (Ey Alloh, meni yaxshilik qilsalar shodlanadigan, yomonlik qilsalar magʻfirat soʻraydigan kishilardan qilgin)», deb aytar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Аллоҳумма-жъалний миналлазийна изо аҳсану-стабшару ва изо асау-стағфару (Эй Аллоҳ, мени яхшилик қилсалар шодланадиган, ёмонлик қилсалар мағфират сўрайдиган кишилардан қилгин)», деб айтар эдилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنِ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ يَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى مَنْ جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا وَأَزِيدُ وَمَنْ جَاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَجَزَاءُ سَيِّئَةٍ مِثْلُهَا أَوْ أَغْفِرُ وَمَنْ تَقَرَّبَ مِنِّي شِبْرًا تَقَرَّبْتُ مِنْهُ ذِرَاعًا وَمَنْ تَقَرَّبَ مِنِّي ذِرَاعًا تَقَرَّبْتُ مِنْهُ بَاعًا وَمَنْ أَتَانِي يَمْشِي أَتَيْتُهُ هَرْوَلَةً وَمَنْ لَقِيَنِي بِقِرَابِ الأَرْضِ خَطِيئَةً ثُمَّ لاَ يُشْرِكُ بِي شَيْئًا لَقِيتُهُ بِمِثْلِهَا مَغْفِرَةً ‏"‏ ‏.‏

Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh tabaraka va taolo aytadi: ‹Kim bir yaxshilik qilsa, unga oʻn barobari, undan ham koʻprogʻi bordir. Kim bir yomonlik qilsa, uning jazosi shu yomonlikning oʻzichadir yoki kechiraman. Kim Menga bir qarich yaqinlashsa, Men unga bir tirsak yaqinlashaman; kim Menga bir tirsak yaqinlashsa, Men unga bir quloch yaqinlashaman; kim Menga yurib kelsa, Men unga shoshib boraman. Kim Menga yer toʻlasi xato bilan, ammo Menga hech narsani sherik qilmagan holda uchrashsa, Men unga shuncha magʻfirat bilan uchrashaman›», dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ табарака ва таоло айтади: ‹Ким бир яхшилик қилса, унга ўн баробари, ундан ҳам кўпроғи бордир. Ким бир ёмонлик қилса, унинг жазоси шу ёмонликнинг ўзичадир ёки кечираман. Ким Менга бир қарич яқинлашса, Мен унга бир тирсак яқинлашаман; ким Менга бир тирсак яқинлашса, Мен унга бир қулоч яқинлашаман; ким Менга юриб келса, Мен унга шошиб бораман. Ким Менга ер тўласи хато билан, аммо Менга ҳеч нарсани шерик қилмаган ҳолда учрашса, Мен унга шунча мағфират билан учрашаман›», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ يَقُولُ اللَّهُ سُبْحَانَهُ أَنَا عِنْدَ ظَنِّ عَبْدِي بِي وَأَنَا مَعَهُ حِينَ يَذْكُرُنِي فَإِنْ ذَكَرَنِي فِي نَفْسِهِ ذَكَرْتُهُ فِي نَفْسِي وَإِنْ ذَكَرَنِي فِي مَلإٍ ذَكَرْتُهُ فِي مَلإٍ خَيْرٍ مِنْهُمْ وَإِنِ اقْتَرَبَ إِلَىَّ شِبْرًا اقْتَرَبْتُ إِلَيْهِ ذِرَاعًا وَإِنْ أَتَانِي يَمْشِي أَتَيْتُهُ هَرْوَلَةً ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh subhonahu aytadi: ‹Men bandamning Men haqimdagi gumonining huzuridaman va u Meni zikr qilganda, Men u bilan birgaman. Agar u Meni oʻz koʻnglida zikr qilsa, Men uni Oʻz koʻnglimda zikr qilaman; agar u Meni bir jamoat ichida zikr qilsa, Men uni ulardan yaxshiroq jamoat ichida zikr qilaman. Agar u Menga bir qarich yaqinlashsa, Men unga bir tirsak yaqinlashaman; agar u Menga yurib kelsa, Men unga shoshib boraman›», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ субҳонаҳу айтади: ‹Мен бандамнинг Мен ҳақимдаги гумонининг ҳузуридаман ва у Мени зикр қилганда, Мен у билан биргаман. Агар у Мени ўз кўнглида зикр қилса, Мен уни Ўз кўнглимда зикр қиламан; агар у Мени бир жамоат ичида зикр қилса, Мен уни улардан яхшироқ жамоат ичида зикр қиламан. Агар у Менга бир қарич яқинлашса, Мен унга бир тирсак яқинлашаман; агар у Менга юриб келса, Мен унга шошиб бораман›», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، وَوَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ كُلُّ عَمَلِ ابْنِ آدَمَ يُضَاعَفُ لَهُ الْحَسَنَةُ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا إِلَى سَبْعِمِائَةِ ضِعْفٍ ‏.‏ قَالَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ إِلاَّ الصَّوْمَ فَإِنَّهُ لِي وَأَنَا أَجْزِي بِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Odam bolasining har bir ameli uchun yaxshilik oʻn barobaridan yetti yuz barobargacha koʻpaytiriladi. Alloh subhonahu aytdi: ‹Faqat roʻza bundan mustasno. Zero, u Men uchundir va Men unga mukofot beraman›», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Одам боласининг ҳар бир амели учун яхшилик ўн баробаридан етти юз баробаргача кўпайтирилади. Аллоҳ субҳонаҳу айтди: ‹Фақат рўза бундан мустасно. Зеро, у Мен учундир ва Мен унга мукофот бераман›», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، أَنْبَأَنَا جَرِيرٌ، عَنْ عَاصِمٍ الأَحْوَلِ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ سَمِعَنِي النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَأَنَا أَقُولُ، لاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ قَيْسٍ أَلاَ أَدُلُّكَ عَلَى كَلِمَةٍ مِنْ كُنُوزِ الْجَنَّةِ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ قُلْ لاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Paygʻambar ﷺ men ‹Lo havla va lo quvvata illa billah› deb turganimni eshitib qoldilar-da: ‹Ey Abdulloh ibn Qays, senga jannat xazinalaridan bir soʻzni koʻrsatmaymi?›, dedilar. Men: ‹Ha, ey Rasululloh›, dedim. U zot: ‹Lo havla va lo quvvata illa billah, deb ayt›, dedilar».Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Пайғамбар ﷺ мен ‹Ло ҳавла ва ло қуввата илла биллаҳ› деб турганимни эшитиб қолдилар-да: ‹Эй Абдуллоҳ ибн Қайс, сенга жаннат хазиналаридан бир сўзни кўрсатмайми?›, дедилар. Мен: ‹Ҳа, эй Расулуллоҳ›, дедим. У зот: ‹Ло ҳавла ва ло қуввата илла биллаҳ, деб айт›, дедилар».

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ أَلاَ أَدُلُّكَ عَلَى كَنْزٍ مِنْ كُنُوزِ الْجَنَّةِ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ لاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: «Seni jannat xazinalaridan bir xazinaga yoʻllab qoʻymaymi?» dedilar. Men: «Ha, ey Rasululloh!» dedim. U zot: «La hawla wa la quvvata illa billah (Allohdan oʻzga gʻayrida hech qanday qudrat va quvvat yoʻq)», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Сени жаннат хазиналаридан бир хазинага йўллаб қўймайми?» дедилар. Мен: «Ҳа, эй Расулуллоҳ!» дедим. У зот: «Ла ҳаwла wа ла қуввата илла биллаҳ (Аллоҳдан ўзга ғайрида ҳеч қандай қудрат ва қувват йўқ)», дедилар.

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ حُمَيْدٍ الْمَدَنِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْنٍ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي زَيْنَبَ، مَوْلَى حَازِمِ بْنِ حَرْمَلَةَ عَنْ حَازِمِ بْنِ حَرْمَلَةَ، قَالَ مَرَرْتُ بِالنَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ لِي ‏"‏ يَا حَازِمُ أَكْثِرْ مِنْ قَوْلِ لاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ فَإِنَّهَا مِنْ كُنُوزِ الْجَنَّةِ ‏"‏ ‏.‏

Hozim ibn Harmala (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ ning yonlaridan oʻtib ketayotgan edim, u zot menga: «Ey Hozim, ‹La hawla wa la quvvata illa billah (Allohdan oʻzga gʻayrida hech qanday qudrat va quvvat yoʻq)› deyishni koʻpaytir, chunki u jannat xazinalaridandir», dedilar.Ҳозим ибн Ҳармала (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ нинг ёнларидан ўтиб кетаётган эдим, у зот менга: «Эй Ҳозим, ‹Ла ҳаwла wа ла қуввата илла биллаҳ (Аллоҳдан ўзга ғайрида ҳеч қандай қудрат ва қувват йўқ)› дейишни кўпайтир, чунки у жаннат хазиналаридандир», дедилар.