- عن أبي أمامة رضي الله عنه قال‏:‏ سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول‏:‏ ‏"‏ اقرءوا القرآن فإنه يأتي يوم القيامة شفيعًا لأصحابه‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Umoma al-Bohiliy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: men Rasululloh ﷺ ning shunday deyotganlarini eshitdim: «Qurʼonni oʻqinglar, chunki u Qiyomat kunida uni oʻqiganlarga shafoatchi boʻlib keladi. Ikki nurli surani — Baqara va Oli Imron surasini oʻqinglar, chunki ular Qiyomat kunida goʻyo ikki bulutdek, yoki goʻyo ikki soyabondek, yoki saf tortgan qushlarning ikki guruhidek kelib, ularni oʻqiganlar uchun himoya qiladi. Baqara surasini oʻqinglar, chunki uni olish (oʻqib amal qilish) baraka, uni tark etish hasrat (afsus)dir; sehrgarlar esa unga kuchlari yetmaydi». Muoviya dedi: «Menga shu yetib keldiki, ‹al-batala› — sehrgarlardir».Абу Умома ал-Боҳилий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деётганларини эшитдим: «Қуръонни ўқинглар, чунки у Қиёмат кунида уни ўқиганларга шафоатчи бўлиб келади. Икки нурли сурани — Бақара ва Оли Имрон сурасини ўқинглар, чунки улар Қиёмат кунида гўё икки булутдек, ёки гўё икки соябондек, ёки саф тортган қушларнинг икки гуруҳидек келиб, уларни ўқиганлар учун ҳимоя қилади. Бақара сурасини ўқинглар, чунки уни олиш (ўқиб амал қилиш) барака, уни тарк этиш ҳасрат (афсус)дир; сеҳргарлар эса унга кучлари етмайди». Муовия деди: «Менга шу етиб келдики, ‹ал-батала› — сеҳргарлардир».

- وعن النواس بن سمعان رضي الله عنه قال‏:‏ سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول‏:‏ ‏"‏يؤتى يوم القيامة بالقرآن وأهله الذين كانو يعملون به في الدنيا تقدمه سورة البقرة وآل عمران تحاجان عن صاحبهما ‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Nawwos ibn Samʼon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kuni Qurʼon va dunyoda unga amal qilgan ahli olib kelinadi. Uning oldida Baqara va Oli Imron suralari boʻlib, oʻz sohiblari tomonidan bahs yuritadilar», deyayotganlarini eshitdim.Наwwос ибн Самъон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат куни Қуръон ва дунёда унга амал қилган аҳли олиб келинади. Унинг олдида Бақара ва Оли Имрон суралари бўлиб, ўз соҳиблари томонидан баҳс юритадилар», деяётганларини эшитдим.

- - وعن عثمان بن عفان رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏خيركم من تعلم القرآن وعلمه‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlarning eng yaxshilaringiz Qurʼonni oʻrganib, uni (boshqalarga) oʻrgatgan kishidir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadisni biz Alining Paygʻambar ﷺdan (rivoyat qilgan) hadisi sifatida faqat Abdurrahmon ibn Ishoq hadisidangina bilamiz.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларнинг энг яхшиларингиз Қуръонни ўрганиб, уни (бошқаларга) ўргатган кишидир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадисни биз Алининг Пайғамбар ﷺдан (ривоят қилган) ҳадиси сифатида фақат Абдурраҳмон ибн Ишоқ ҳадисидангина биламиз.

- وعن عائشة رضي الله عنها قالت‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏الذي يقرأ القرآن وهو ماهر به مع السفرة الكرام البررة، والذي يقرأ القرآن ويتتعتع فيه وهو عليه شاق له أجران‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qurʼonni mohirona oʻqiydigan kishi ulugʻ va yaxshi farishtalar bilan birga boʻladi. Qurʼonni qiynalib oʻqiydigan kishiga esa ikki ajr bordir», dedilar. Bu hadis hasan sahihdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръонни моҳирона ўқийдиган киши улуғ ва яхши фаришталар билан бирга бўлади. Қуръонни қийналиб ўқийдиган кишига эса икки ажр бордир», дедилар. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

- وعن أبي موسى الأشعري رضي الله عنه‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏مثل المؤمن الذي يقرأ القرآن مثل الأترجة‏:‏ ريحها طيب، وطعمها طيب، ومثل المؤمن الذي لا يقرأ القرآن كمثل التمرة‏:‏ لا ريح لها وطعمها حلو، ومثل المنافق الذي يقرأ القرآن كمثل الريحانة‏:‏ ريحها طيب وطعمها مر، ومثل المنافق الذي لايقرأ القرآن كمثل الحنظلة‏:‏ ليس له ريح وطعمها مر‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Qurʼon oʻqiydigan moʻminning masali — turunj (sitrus mevasi)ning masaliga oʻxshaydi: hidi ham yoqimli, taʼmi ham yoqimli. Qurʼon oʻqimaydigan moʻminning masali — xurmoning masaliga oʻxshaydi: hidi yoʻq, ammo taʼmi shirin. Qurʼon oʻqiydigan munofiqning masali — rayhonning masaliga oʻxshaydi: hidi yoqimli, ammo taʼmi achchiq. Qurʼon oʻqimaydigan munofiqning masali — hanzal (achchiq qovoq)ning masaliga oʻxshaydi: hidi ham achchiq, taʼmi ham achchiq», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Buni Shuʼba ham Qatodadan rivoyat qilgan.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Қуръон ўқийдиган мўминнинг масали — турунж (ситрус меваси)нинг масалига ўхшайди: ҳиди ҳам ёқимли, таъми ҳам ёқимли. Қуръон ўқимайдиган мўминнинг масали — хурмонинг масалига ўхшайди: ҳиди йўқ, аммо таъми ширин. Қуръон ўқийдиган мунофиқнинг масали — райҳоннинг масалига ўхшайди: ҳиди ёқимли, аммо таъми аччиқ. Қуръон ўқимайдиган мунофиқнинг масали — ҳанзал (аччиқ қовоқ)нинг масалига ўхшайди: ҳиди ҳам аччиқ, таъми ҳам аччиқ», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Буни Шуъба ҳам Қатодадан ривоят қилган.

- وعن عمر بن الخطاب رضي الله عنه‏:‏ أن النبي صلى الله عليه وسلم قال ‏:‏ ‏"‏ إن الله يرفع بهذا الكتاب أقوامًا ويضع به آخرين‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Nofeʼ ibn Abdulhoris Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)ni Usfonda uchratgani rivoyat qilinadi. Umar uni Makkaga voliy qilib tayinlagan edi. Umar: «Vodiy ahliga kimni oʻrningga qoldirding?» dedi. U: «Ularga Ibn Abzoni oʻrnimga qoldirdim», dedi. Umar: «Ibn Abzo kim?» dedi. U: «Bizning ozod qilingan qullarimizdan bir kishi», dedi. Umar: «Ularga bir ozod qilingan qulni oʻrningga qoldirdingmi?» dedi. U: «Albatta, u Allohning kitobini oʻqiydi, farzlarni biladi va qozidir», dedi. Umar dedi: «Ogʻoh boʻlingki, Paygʻambaringiz ﷺ: ‹Albatta, Alloh bu kitob sababli baʼzi qavmlarni yuksaltiradi va u bilan boshqalarni pastlatadi›, degan edilar».Нофеъ ибн Абдулҳорис Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)ни Усфонда учратгани ривоят қилинади. Умар уни Маккага волий қилиб тайинлаган эди. Умар: «Водий аҳлига кимни ўрнингга қолдирдинг?» деди. У: «Уларга Ибн Абзони ўрнимга қолдирдим», деди. Умар: «Ибн Абзо ким?» деди. У: «Бизнинг озод қилинган қулларимиздан бир киши», деди. Умар: «Уларга бир озод қилинган қулни ўрнингга қолдирдингми?» деди. У: «Албатта, у Аллоҳнинг китобини ўқийди, фарзларни билади ва қозидир», деди. Умар деди: «Оғоҳ бўлингки, Пайғамбарингиз ﷺ: ‹Албатта, Аллоҳ бу китоб сабабли баъзи қавмларни юксалтиради ва у билан бошқаларни пастлатади›, деган эдилар».

- وعن ابن عمر رضي الله عنهما‏:‏ عن النبي صلى الله عليه وسلم قال ‏:‏‏"‏ لا حسد إلا في اثنتين‏:‏ رجل آتاه الله القرآن، فهو يقوم به آناء الليل وآناء النهار، ورجل آتاه الله مالا، فهو ينفقه آناء الليل وآناء النهارِ‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏ (1) ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Faqat ikki narsada hasad (havas) qilsa boʻladi: Alloh Qurʼon (ilmini) ato etgan, kechalari va kunduzlari unga (oʻqib, amal qilib) turuvchi kishi; va Alloh mol ato etgan, uni kechalari va kunduzlari (xayrli yoʻlda) sarflovchi kishi», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Фақат икки нарсада ҳасад (ҳавас) қилса бўлади: Аллоҳ Қуръон (илмини) ато этган, кечалари ва кундузлари унга (ўқиб, амал қилиб) турувчи киши; ва Аллоҳ мол ато этган, уни кечалари ва кундузлари (хайрли йўлда) сарфловчи киши», — дедилар.

- وعن البراء بن عازب رضي الله عنهما قال‏:‏ كان رجل يقرأ سورة الكهف، وعنده فرس مربوط بشطنين فتغشته سحابة فجعلت تدنو، وجعل فرسه ينفر منها‏.‏ فلما أصبح أتى النبي صلى الله عليه وسلم ، فذكر له ذلك فقال ‏:‏‏"‏ تلك السكينة تنزلت للقرآن‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Kahf surasini oʻqiyotgan edi, yonida ikki arqon bilan boylangan oti bor edi. Shunda uni bir bulut qoplab, aylana boshladi va yaqinlasha bordi, oti esa undan hurka boshladi. Tong otgach, u Nabiy ﷺ ning huzurlariga kelib, buni u zotga aytdi. Shunda u zot: «U Qurʼon (tilovati) tufayli nozil boʻlgan sakina (xotirjamlik) edi», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Каҳф сурасини ўқиётган эди, ёнида икки арқон билан бойланган оти бор эди. Шунда уни бир булут қоплаб, айлана бошлади ва яқинлаша борди, оти эса ундан ҳурка бошлади. Тонг отгач, у Набий ﷺ нинг ҳузурларига келиб, буни у зотга айтди. Шунда у зот: «У Қуръон (тиловати) туфайли нозил бўлган сакина (хотиржамлик) эди», дедилар.

- وعن ابن مسعود رضي الله عنه قال ‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏من قرأ حرفًا من كتاب الله فله حسنة، والحسنة بعشر أمثالها لا أقول‏:‏ ألم حرف، ولكن ألف حرف، ولام حرف، وميم حرف‏"‏‏(‏‏(‏راوه الترمذي وقال‏:‏ حديث حسن صحيح‏)‏‏)‏‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Allohning Kitobidan bir harf oʻqisa, unga shu sababli bir yaxshilik (ajr) boʻladi, yaxshilik esa oʻn baravar (qaytariladi). Men ‹alif-lom-mim› bir harf demayman, balki alif bir harf, lom bir harf, mim bir harfdir», dedilar. Bu hadis Ibn Masʼuddan boshqa yoʻllar bilan ham rivoyat qilinadi. Uni Abul-Ahvas Ibn Masʼuddan rivoyat qilgan; baʼzilar uni marfuʼ (Paygʻambarga yetkazib), baʼzilar esa Ibn Masʼudga mavquf qilib rivoyat qilganlar. Abu Iso aytdi: Bu hadis shu yoʻl jihatidan hasan sahih gʻaribdir. Qutayba ibn Saidning shunday deganini eshitdim: «Menga yetishicha, Muhammad ibn Kaʼb al-Quraziy Paygʻambar ﷺ hayot vaqtlarida tugʻilgan ekan». Muhammad ibn Kaʼbning kunyasi Abu Hamzadir.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳнинг Китобидан бир ҳарф ўқиса, унга шу сабабли бир яхшилик (ажр) бўлади, яхшилик эса ўн баравар (қайтарилади). Мен ‹алиф-лом-мим› бир ҳарф демайман, балки алиф бир ҳарф, лом бир ҳарф, мим бир ҳарфдир», дедилар. Бу ҳадис Ибн Масъуддан бошқа йўллар билан ҳам ривоят қилинади. Уни Абул-Аҳвас Ибн Масъуддан ривоят қилган; баъзилар уни марфуъ (Пайғамбарга етказиб), баъзилар эса Ибн Масъудга мавқуф қилиб ривоят қилганлар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис шу йўл жиҳатидан ҳасан саҳиҳ ғарибдир. Қутайба ибн Саиднинг шундай деганини эшитдим: «Менга етишича, Муҳаммад ибн Каъб ал-Қуразий Пайғамбар ﷺ ҳаёт вақтларида туғилган экан». Муҳаммад ибн Каъбнинг куняси Абу Ҳамзадир.

- وعن ابن عباس رضي الله عنهما قال ‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏إن الذي ليس في جوفه شيء من القرآن كالبيت الخرب‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه الترمذي وقال‏:‏ حديث حسن صحيح‏)‏‏)‏‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta ichida (qalbida) Qurʼondan biror narsa boʻlmagan kishi vayron uy kabidir», dedilar. Bu hadis hasan sahihdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта ичида (қалбида) Қуръондан бирор нарса бўлмаган киши вайрон уй кабидир», дедилар. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

- وعن عبد الله بن عمرو بن العاص رضي الله عنهماعن النبي صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏يقال لصاحب القرآن‏:‏ اقرأ وارتقِ ورتل كما كنت ترتل في الدنيا، فإن منزلتك عند آخر آية تقرؤها‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو داود والترمذي وقال‏:‏ حديث حسن صحيح‏)‏‏)‏‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Qurʼon sohibiga: ‹Oʻqi va (darajalarga) koʻtaril, dunyoda tartil bilan oʻqiganingdek tartil bilan oʻqi. Chunki sening manziling (darajang) oʻqiyotgan oxirgi oyatingdadir›, deyiladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Қуръон соҳибига: ‹Ўқи ва (даражаларга) кўтарил, дунёда тартил билан ўқиганингдек тартил билан ўқи. Чунки сенинг манзилинг (даражанг) ўқиётган охирги оятингдадир›, дейилади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

- عن أبي موسى رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم قال ‏"‏تعاهدوا هذا القرآن فوالذي نفس محمد بيده لهو أشد تفلتًا من الإبل في عقلها‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عله‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Ushbu Qurʼonni (doimo oʻqib) takrorlab turinglar. Muhammadning joni Uning qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, u, oyogʻi boylab qoʻyilgan tuyalar (qochib ketishi)dan ham koʻra qattiqroq qochib ketuvchidir», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ушбу Қуръонни (доимо ўқиб) такрорлаб туринглар. Муҳаммаднинг жони Унинг қўлида бўлган Зотга қасамки, у, оёғи бойлаб қўйилган туялар (қочиб кетиши)дан ҳам кўра қаттиқроқ қочиб кетувчидир», дедилар.

- وعن ابن عمر رضي الله عنهما أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏إنما مثل صاحب القرآن كمثل الإبل المعقلة، إن عاهد عليها أمسكها، وإن أطلقها، ذهبت‏"‏ متفق عليه‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qurʼon sohibining misoli xuddi boylab qoʻyilgan tuyaning misoliga oʻxshaydi: agar uni qoʻriqlasa (boylab tutsa), ushlab qoladi; agar boʻshatib yuborsa, ketib qoladi», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръон соҳибининг мисоли худди бойлаб қўйилган туянинг мисолига ўхшайди: агар уни қўриқласа (бойлаб тутса), ушлаб қолади; агар бўшатиб юборса, кетиб қолади», — дедилар.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال ‏:‏سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول‏:‏ ‏"‏ما أذن الله لشيء ما أذن لنبي حسن الصوت يتغنى بالقرآن يجهر به ‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u Rasululloh ﷺ ni shunday deganlarini eshitgan: «Alloh hech narsaga, chiroyli ovozli, Qurʼonni jaranglatib, ovoz chiqarib tilovat qiladigan paygʻambarga (quloq tutib) izn berganidek izn bermagandir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у Расулуллоҳ ﷺ ни шундай деганларини эшитган: «Аллоҳ ҳеч нарсага, чиройли овозли, Қуръонни жаранглатиб, овоз чиқариб тиловат қиладиган пайғамбарга (қулоқ тутиб) изн берганидек изн бермагандир», дедилар.

- وعن أبي موسى الأشعري رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال له ‏:‏‏"‏ لقد أتيت مزمارا من مزامير آل داود ‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏ وفي روايه لمسلم ‏:‏ أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال له ‏:‏ ‏"‏ لو رأيتني وأنا أستمع لقراءتك البارحة‏"‏‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ unga: «Senga Dovud oilasi naylaridan bir nay ato etilibdi», dedilar. Muslimning rivoyatida: Rasululloh ﷺ unga: «Kecha qiroatingni tinglab turganimni koʻrsang edi», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ унга: «Сенга Довуд оиласи найларидан бир най ато этилибди», дедилар. Муслимнинг ривоятида: Расулуллоҳ ﷺ унга: «Кеча қироатингни тинглаб турганимни кўрсанг эди», дедилар.

- وعن البراء بن عازب رضي الله عنهما قال ‏:‏سمعت النبي صلى الله عليه وسلم قرأ في العشاء بالتين والزيتون، فما سمعت أحدًا أحسن صوتا منه ‏.‏‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ning xuftonda «Vat-tini vaz-zaytun» (Tiyn surasi) ni oʻqiganlarini eshitdim. Men u zotdan koʻra ovozi chiroyliroq biror kishini eshitmaganman.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ нинг хуфтонда «Ват-тини ваз-зайтун» (Тийн сураси) ни ўқиганларини эшитдим. Мен у зотдан кўра овози чиройлироқ бирор кишини эшитмаганман.

- وعن أبي لبابة بشير بن عبد المنذر رضي الله عنه قال، أ‏ن النبي صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ من لم يتغنَ بالقرآن فليس منا ‏"‏‏.‏‏(‏‏(‏رواه أبو داود بإسناد جيد‏)‏‏)‏ ‏.‏

Abu Lubaba Bashir ibn Abdulmunzir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim Qurʼonni chiroyli ovoz bilan oʻqimasa, bizdan emas», dedilar.Абу Лубаба Башир ибн Абдулмунзир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким Қуръонни чиройли овоз билан ўқимаса, биздан эмас», дедилар.

- وعن ابن مسعود رضي الله عنه قال‏:‏ قال لي النبي صلى الله عليه وسلم ‏:‏‏"‏اقرأ علي القرآن ‏"‏، فقلت ‏:‏ يا رسول الله، أقرأ عليك وعليك أنزل ‏؟‏‏!‏ قال ‏:‏ ‏"‏إني أحب أن أسمعه من غيري‏"‏ فقرأت عليه سورة النساء حتى جئت إلى هذه الآية ‏:‏ ‏{‏فكيف إذا جئنا من كل أمة بشهيد وجئنا بك على هؤلاء شهيدا‏}‏ قال‏:‏ ‏"‏حسبك الآن‏"‏ فالتفت إليه، فإذا عيناه تذرفان ‏.‏‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

(Abida, Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildi:) Paygʻambar ﷺ menga: «Menga (Qurʼon) oʻqib ber», dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, senga oʻqib beraymi — holbuki u senga nozil qilingan-ku?» dedim. U zot: «Ha», dedilar. Men Niso surasini oʻqidim, to bu oyatga yetdim: ‹Bas, (qiyomat kuni) har bir ummatdan bir guvoh keltirgan paytimizda va seni — ana shularga (ummatingga) guvoh qilib keltirgan paytimizda — qanday boʻ lar ekan?› (Niso surasi, 41). U zot: «Hozir senga yetar (bas)», dedilar. Men u zotga qaradim — birdan u zotning ikki koʻ zi yosh toʻ kib turgan edi.(Абида, Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилди:) Пайғамбар ﷺ менга: «Менга (Қуръон) ўқиб бер», дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, сенга ўқиб берайми — ҳолбуки у сенга нозил қилинган-ку?» дедим. У зот: «Ҳа», дедилар. Мен Нисо сурасини ўқидим, то бу оятга етдим: ‹Бас, (қиёмат куни) ҳар бир умматдан бир гувоҳ келтирган пайтимизда ва сени — ана шуларга (умматингга) гувоҳ қилиб келтирган пайтимизда — қандай бў лар экан?› (Нисо сураси, 41). У зот: «Ҳозир сенга етар (бас)», дедилар. Мен у зотга қарадим — бирдан у зотнинг икки кў зи ёш тў киб турган эди.

- عن أبي سعيد رافع بن المعلى رضي الله عنه قال ‏:‏ قال لي رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏‏"‏ألا أعلمك أعظم سورة في القرآن قبل أن تخرج من المسجد‏؟‏ فأخذ بيدي ، فلما أردنا أن نخرج قلت ‏:‏ يا رسول الله إنك قلت لأعلمنك أعظم سورة في القرآن ‏؟‏ قال‏:‏ ‏"‏الحمد لله رب العالمين هي السبع المثاني، والقرآن العظيم الذي أوتيته ‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

(Abu Saʼid ibnul-Muallo (roziyallohu anhu) aytdi:) Men namoz oʻqib turgan paytimda, Paygʻambar ﷺ meni chaqirdilar; (lekin) men u zotga javob bermadim. (Soʻng) men: «Ey Allohning Rasuli, men namoz oʻqiyotgan edim», dedim. U zot: «Alloh ‹Rasul sizlarni — sizlarga hayot baxsh etadigan (narsa)ga chaqirgan paytda — Allohga va Rasulga (itoat bilan) javob beringlar› (Anfol surasi, 24) demadimi?» dedilar, soʻng: «Sen masjiddan chiqishingdan oldin, men senga Qurʼondagi eng ulugʻ surani oʻ rgatmayinmi?» dedilar va qoʻ limdan ushladilar. (Masjiddan) chiqmoqchi boʻ lganimizda, men: «Ey Allohning Rasuli, sen menga ‹Qurʼondagi eng ulugʻ surani oʻ rgataman› degan eding», dedim. U zot: «‹Alhamdulillahi robbil-olamin (Hamd — olamlar Robbi Allohga xosdir)› (Fotiha surasi, 2) — u (sura) — Sabʼul-Masoniy (qaytarib oʻqiladigan yetti oyat) va menga berilgan ulugʻ Qurʼondir», dedilar.(Абу Саъид ибнул-Муалло (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен намоз ўқиб турган пайтимда, Пайғамбар ﷺ мени чақирдилар; (лекин) мен у зотга жавоб бермадим. (Сўнг) мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен намоз ўқиётган эдим», дедим. У зот: «Аллоҳ ‹Расул сизларни — сизларга ҳаёт бахш этадиган (нарса)га чақирган пайтда — Аллоҳга ва Расулга (итоат билан) жавоб беринглар› (Анфол сураси, 24) демадими?» дедилар, сўнг: «Сен масжиддан чиқишингдан олдин, мен сенга Қуръондаги энг улуғ сурани ў ргатмайинми?» дедилар ва қў лимдан ушладилар. (Масжиддан) чиқмоқчи бў лганимизда, мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, сен менга ‹Қуръондаги энг улуғ сурани ў ргатаман› деган эдинг», дедим. У зот: «‹Алҳамдулиллаҳи роббил-оламин (Ҳамд — оламлар Робби Аллоҳга хосдир)› (Фотиҳа сураси, 2) — у (сура) — Сабъул-Масоний (қайтариб ўқиладиган етти оят) ва менга берилган улуғ Қуръондир», дедилар.

- وعن أبي سعيد الخدري رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال في‏:‏‏{‏ قل هو الله أحد‏}‏‏:‏‏"‏ والذي نفسي بيده، إنها لتعدل ثلث القرآن‏"‏‏.‏ وفي رواية‏:‏ أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال لأصحابه‏:‏‏"‏ أيعجز أحدكم أن يقرأ بثلث القرآن في ليلة‏"‏ فشق ذلك عليهم، وقالوا‏:‏ أينا يطيق ذلك يارسول الله‏:‏ فقال ‏:‏‏"‏ ‏{‏قل هو الله أحد‏}‏ ثلث القرآن‏.‏‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏ رواه البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

(Abu Saʼid al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ oʻ z ashobiga: «Birortangiz bir kechada Qurʼonning uchdan birini oʻqishdan ojizmi?» dedilar. Bu ularga ogʻ ir keldi va ular: «Ey Allohning Rasuli, qaysimiz bunga qodir boʻ ladi (kuchi yetadi)?» dedi. U zot: «‹Allohul-Vohidus-Samad› (yaʼni ‹Qul Huvallohu Ahad› surasi) — Qurʼonning uchdan biri(dir)», dedilar.(Абу Саъид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ ў з ашобига: «Бирортангиз бир кечада Қуръоннинг учдан бирини ўқишдан ожизми?» дедилар. Бу уларга оғ ир келди ва улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, қайсимиз бунга қодир бў лади (кучи етади)?» деди. У зот: «‹Аллоҳул-Воҳидус-Самад› (яъни ‹Қул Ҳуваллоҳу Аҳад› сураси) — Қуръоннинг учдан бири(дир)», дедилар.

- وعنه أن رجل سمع رجلاً يقرأ‏:‏‏{‏قل هو الله احد‏}‏ يرددها فلما أصبح جاء إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم، فذكر ذلك له وكان الرجل يتقالها فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏‏"‏ والذي نفسي بيده، إنها لتعدل ثلث القرآن‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه البخاري ‏)‏‏)‏‏.‏

(Abu Saʼid al-Xudriy (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, bir kishi boshqa bir kishini — ‹Qul Huvallohu Ahad› (Ixlos surasini) takror oʻqiyotganini — eshitdi. Tongda u Rasululloh ﷺning oldigʻa kelib, buni u zotga zikr qildi — goʻyo u kishi uni (oʻ sha surani) oz (kam savobli) deb (hisoblayotgan)dek (edi). Rasululloh ﷺ: «Jonim qoʻ lida boʻ lgan Zotga qasamki, albatta u (sura) Qurʼonning uchdan biriga teng keladi», dedilar.(Абу Саъид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, бир киши бошқа бир кишини — ‹Қул Ҳуваллоҳу Аҳад› (Ихлос сурасини) такрор ўқиётганини — эшитди. Тонгда у Расулуллоҳ ﷺнинг олдиға келиб, буни у зотга зикр қилди — гўё у киши уни (ў ша сурани) оз (кам савобли) деб (ҳисоблаётган)дек (эди). Расулуллоҳ ﷺ: «Жоним қў лида бў лган Зотга қасамки, албатта у (сура) Қуръоннинг учдан бирига тенг келади», дедилар.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال في‏:‏‏{‏ قل هو الله أحد‏}‏ ‏"‏إنها تعدل ثلث القرآن‏"‏‏.‏‏(‏‏(‏ رواه مسلم ‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ {Qul huvallohu ahad} surasi haqida: «Albatta, u Qurʼonning uchdan biriga tengdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ {Қул ҳуваллоҳу аҳад} сураси ҳақида: «Албатта, у Қуръоннинг учдан бирига тенгдир», дедилар.

- وعن أنس رضي الله عنه أن رجلا قال‏:‏ يارسول الله إني أحب هذه السورة ‏"‏قل هو الله أحد‏"‏‏:‏‏"‏إن حبها أدخلك الجنة‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه الترمذي وقال‏:‏ حديث حسن- رواه البخاري في صحيحه تعليقًا‏)‏‏)‏‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, men mana bu ‹Qul huvallohu ahad› surasini sevaman», dedi. Shunda u zot ﷺ: «Uni sevishing seni jannatga kiritadi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен мана бу ‹Қул ҳуваллоҳу аҳад› сурасини севаман», деди. Шунда у зот ﷺ: «Уни севишинг сени жаннатга киритади», дедилар.

- وعن عقبة بن عامر رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال ‏:‏‏"‏ ألم ترَ آيات أنزلت هذه الليلة لم يرَ مثلهن قط ‏؟‏ قل أعوذ برب الفلق، وقل أعوذ برب الناس ‏"‏‏.‏‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ unga — sahobalari orasida qurbonlik qilish uchun taqsimlashni (xohlab) — baʼzi qoʻylar berdi va bir uloq (echki bolasi) qoldi. U buni Paygʻambar ﷺ ga aytdi va Paygʻambar ﷺ unga: «Uni oʻz nomingdan qurbonlik qil», — dedilar.Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ унга — саҳобалари орасида қурбонлик қилиш учун тақсимлашни (хоҳлаб) — баъзи қўйлар берди ва бир улоқ (эчки боласи) қолди. У буни Пайғамбар ﷺ га айтди ва Пайғамбар ﷺ унга: «Уни ўз номингдан қурбонлик қил», — дедилар.

- وعن أبي سعيد الخدري رضي الله عنه قال ‏:‏ كان رسول الله صلى الله عليه وسلم يتعوذ من الجان، وعين الإنسان، حتى نزلت المعوذتان، فلما نزلتا، أخذ بهما وترك ما سواهما ‏.‏ (‏‏(‏رواه الترمذي وقال ‏:‏حديث حسن ‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ jinlardan va insonning koʻzi (tegishi)dan panoh tilar edilar, toki Muavvizatayn (Falaq va Nos suralari) nozil boʻldi. Ular nozil boʻlgach, u zot ularni (oʻqishni) tutib, ulardan boshqasini tark qildilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Anasdan ham (rivoyat) bor. Bu hadis hasan gʻaribdir.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ жинлардан ва инсоннинг кўзи (тегиши)дан паноҳ тилар эдилар, токи Муаввизатайн (Фалақ ва Нос суралари) нозил бўлди. Улар нозил бўлгач, у зот уларни (ўқишни) тутиб, улардан бошқасини тарк қилдилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Анасдан ҳам (ривоят) бор. Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم قال ‏:‏‏"‏ من القرآن سورة ثلاثون آية شفعت لرجل حتى غفرت له ،وهي‏:‏ تبارك الذي بيده الملك ‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو داود والترمذي وقال ‏:‏‏"‏ حديث حسن ، وفي رواية أبي داود‏:‏ ‏"‏تشفع ‏"‏‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Qurʼonda oʻttiz oyatli bir sura borki, u bir kishiga toki u kechirilguncha shafoat qildi. U ‹Tabarakallaziy biyadihil-mulk› surasidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Қуръонда ўттиз оятли бир сура борки, у бир кишига токи у кечирилгунча шафоат қилди. У ‹Табаракаллазий биядиҳил-мулк› сурасидир», дедилар.

- وعن أبي مسعود البدري رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم قال ‏:‏‏"‏ من قرأ بالآيتين من آخر سورة البقرة في ليلة كفتاه ‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

(Abu Masʼud (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ: «Kim bir kechada Baqara surasining oxiridan (oʻ sha) ikki oyatni oʻqisa, ular unga yetadi (kifoya qiladi)», dedilar.(Абу Масъуд (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ: «Ким бир кечада Бақара сурасининг охиридан (ў ша) икки оятни ўқиса, улар унга етади (кифоя қилади)», дедилар.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال ‏:‏‏"‏ لا تجعلوا بيوتكم مقابر، إن الشيطان ينفر من البيت الذي تقرأ فيه سورة البقرة‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uylaringizni qabristonga aylantirmanglar. Albatta shayton Baqara surasi oʻqiladigan uydan qochadi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уйларингизни қабристонга айлантирманглар. Албатта шайтон Бақара сураси ўқиладиган уйдан қочади», — дедилар.

- وعن أبي بن كعب رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏‏"‏ يا أبا المنذر أتدري أي آية من كتاب الله معك أعظم ‏؟‏ قلت‏:‏ الله لا إله إلا هو الحي القيوم، فضرب في صدري وقال ‏:‏‏"‏ ليهنك العلم أبا المنذر‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم ‏)‏‏)‏‏.‏

Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ey Abul-Munzir! Bilasanmi, oʻzingdagi (yodlagan) Allohning Kitobidan qaysi oyat eng ulugʻdir?» — dedilar. (Ubay) dedi: men: «Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biladi», dedim. (Rasululloh) yana: «Ey Abul-Munzir! Bilasanmi, oʻzingdagi Allohning Kitobidan qaysi oyat eng ulugʻdir?» — dedilar. Men: {Alloh — Undan oʻzga iloh yoʻq; (U) tirik va (hamma narsani) idora qilib turuvchidir} (Baqara 255) dedim. Shunda (Rasululloh) koʻkragimga (yengilgina) urib: «Vallohi, ilm senga muborak boʻlsin, ey Abul-Munzir!» — dedilar.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Абул-Мунзир! Биласанми, ўзингдаги (ёдлаган) Аллоҳнинг Китобидан қайси оят энг улуғдир?» — дедилар. (Убай) деди: мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ билади», дедим. (Расулуллоҳ) яна: «Эй Абул-Мунзир! Биласанми, ўзингдаги Аллоҳнинг Китобидан қайси оят энг улуғдир?» — дедилар. Мен: {Аллоҳ — Ундан ўзга илоҳ йўқ; (У) тирик ва (ҳамма нарсани) идора қилиб турувчидир} (Бақара 255) дедим. Шунда (Расулуллоҳ) кўкрагимга (енгилгина) уриб: «Валлоҳи, илм сенга муборак бўлсин, эй Абул-Мунзир!» — дедилар.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال‏:‏ وكلني رسول الله صلى الله عليه وسلم بحفظ زكاة رمضان، فأتاني آتٍ، فجعل يحثو من الطعام، فأخذته فقلت‏:‏ لأرفعنك إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ إني محتاج، وعلي عيال، وبي حاجة شديدة، فخليت عنه، فأصبحت، فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏‏"‏ يا أبا هريرة، ما فعل أسيرك البارحة‏؟‏‏"‏ قلت‏:‏ يا رسول الله شكا حاجة وعيالا، فرحمته، فخليت سبيله‏.‏ فقال‏:‏ ‏"‏ أما إنه قد كذبك وسيعود‏"‏ فعرفت أنه سيعود لقول رسول الله صلى الله عليه وسلم فرصدته، فجاء يحثو من الطعام، فقلت‏:‏ لأرفعنك إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم، قال‏:‏ دعني فإني محتاج، وعلي عيال لا أعود، فرحمته فخليت سبيله، فأصبحت فقال لي رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏يا أبا هريرة، ما فعل أسيرك البارحة‏؟‏‏"‏ قلت‏:‏ يا رسول الله شكا حاجة وعيالا فرحمته، فخليت سبيله، فقال‏:‏ ‏"‏إنه قد كذبك وسيعود‏"‏ فرصدته الثالثة‏.‏ فجاء يحثو من الطعام، فأخذته، فقلت‏:‏ لأرفعنك إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم، وهذا آخر ثلاث أنك تزعم أنك لا تعود، ثم تعود‏!‏ فقال‏:‏ دعني فإني أعلمك كلمات ينفعك الله بها، قلت‏:‏ ما هن‏؟‏ قال‏:‏ إذا أويت إلى فراشك فاقرأ آية الكرسي، فإنه لن يزال عليك من الله حافظ، ولا يقربك شيطان حتى تصبح، فخليت سبيله فأصبحت، فقال لي رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏ما فعل أسيرك البارحة‏؟‏ ‏"‏ قلت‏:‏ يا رسول الله زعم أنه يعلمني كلمات ينفعني الله بها، فخليت سبيله‏.‏ قال‏:‏ ‏"‏ما هي‏؟‏‏"‏ قلت‏:‏ قال لي‏:‏ إذا أويت إلى فراشك فاقرأ آية الكرسي من أولها حتى تختم الآية‏:‏ ‏{‏الله لا إله إلا هو الحي القيوم‏}‏ وقال لي‏:‏ لا يزال عليك من الله حافظ، ولن يقربك شيطان حتى تصبح، فقال النبي صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏أما إنه قد صدقك وهو كذوب، تعلم من تخاطب منذ ثلاث يا أبا هريرة ‏"‏ ‏؟‏ قلت‏:‏ لا، قال‏:‏ ‏"‏ذاك شيطان‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ meni Ramazon sadaqasi (zakot ul-fitr)ni qoʻriqlashga (mutasaddi qilib) tayinladi. Bir kishi kelib, (sadaqa) taomdan hovuchlab (oʻgʻirlikcha) ola boshladi. Men uni ushlab: «Allohga qasamki, men seni Allohning Rasuli ﷺ ning oldiga olib boraman», — dedim. U: «Men muhtoj(man) va menda koʻp (boqiluvchi) oilam bor, men juda ehtiyojmandman», — dedi. Men uni qoʻyib yubordim va ertalab Allohning Rasuli ﷺ mendan: «Kecha sening asiring nima qildi?» — deb soʻradilar. Men: «Yo Rasululloh, u kishi — muhtoj ekanini va koʻp oilasi borligini — aytdi; bas, men unga rahmim kelib, uni qoʻyib yubordim», — dedim. Allohning Rasuli ﷺ: «Albatta, u senga yolgʻon aytdi va u yana keladi», — dedilar. Men — Allohning Rasuli ﷺ menga u qaytadi degan boʻlgani uchun — uning yana paydo boʻlishiga ishondim. Bas, men uni diqqat bilan kutdim. U (yana kelib) taomdan hovuchlab (oʻgʻirlikcha) ola boshlaganda, men uni yana ushlab: «Men seni albatta Allohning Rasuli ﷺ ning oldiga olib boraman», — dedim. U: «Meni qoʻy — men juda muhtoj(man) va menda koʻp oilam bor. Men (vaʼda beraman) yana qaytmayman», — dedi. Men unga rahmim kelib, uni qoʻyib yubordim. Ertalab Allohning Rasuli ﷺ mendan: «Sening asiring nima qildi?» — deb soʻradilar. Men: «Yo Rasululloh, u — katta ehtiyoji va koʻp oilasi borligini — aytdi; bas, men unga rahmim kelib, uni qoʻyib yubordim», — dedim. Allohning Rasuli ﷺ: «Albatta, u senga yolgʻon aytdi va u (yana) qaytadi», — dedilar. Men uni uchinchi marta diqqat bilan kutdim va u (kelib) taomdan hovuchlab ola boshlaganda, men uni ushlab: «Men seni albatta Allohning Rasuli ﷺ ning oldiga olib boraman — chunki bu — sening: «(yana) qaytmayman», degan uchinchi (vaʼda)ng, lekin sen vaʼdangni buzib, (yana) kelyapsan», — dedim. U: «(Meni qoʻy va) men senga — Alloh sen orqali foyda beradigan — baʼzi kalimalarni oʻrgataman», — dedi. Men: «Ular nima?» — dedim. U: «Sen toʻshagingga yotgan har safar, ‹Ayat ul-Kursiy›ni — ‹Allohu la ilaha illa Huval-Hayyul-Qayyum›dan boshlab — to oxirigacha oʻqi. (Agar shunday qilsang,) Alloh senga bir qoʻriqchi (farishta) tayinlaydi va u — to tonggacha — sen bilan birga boʻladi hamda hech bir shayton senga yaqinlashmaydi», — dedi. Bas, men uni qoʻyib yubordim. Ertalab Allohning Rasuli ﷺ: «Kecha sening asiring nima qildi?» — deb soʻradilar. Men: «Yo Rasululloh, u — Alloh men orqali foyda beradigan baʼzi kalimalarni oʻrgatishni daʼvo qildi; bas, men uni qoʻyib yubordim», — dedim. Allohning Rasuli ﷺ: «Ular nima?» — dedilar. Men: «U menga: ‹Sen toʻshagingga yotgan har safar, Ayat ul-Kursiyni — boshidan oxirigacha — ‹Allohu la ilaha illa Huval-Hayyul-Qayyum›ni oʻqi›, — dedi va menga: ‹(Agar shunday qilsang,) Alloh senga bir qoʻriqchi tayinlaydi va u — to tonggacha — sen bilan birga boʻladi hamda hech bir shayton senga yaqinlashmaydi›, — dedi», — dedim. (Sahobalar yaxshi amallar qilishga juda ishtiyoqmand edi.) Paygʻambar ﷺ: «Garchi u — ashaddiy yolgʻonchi boʻlsa ham — senga rost aytdi. Sen, ey Abu Hurayra, bu uch kecha kim bilan gaplashganingni bilasanmi?» — dedilar. Abu Hurayra: «Yoʻq», — dedi. U zot: «U — shayton edi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ мени Рамазон садақаси (закот ул-фитр)ни қўриқлашга (мутасадди қилиб) тайинлади. Бир киши келиб, (садақа) таомдан ҳовучлаб (ўғирликча) ола бошлади. Мен уни ушлаб: «Аллоҳга қасамки, мен сени Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг олдига олиб бораман», — дедим. У: «Мен муҳтож(ман) ва менда кўп (боқилувчи) оилам бор, мен жуда эҳтиёжмандман», — деди. Мен уни қўйиб юбордим ва эрталаб Аллоҳнинг Расули ﷺ мендан: «Кеча сенинг асиринг нима қилди?» — деб сўрадилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, у киши — муҳтож эканини ва кўп оиласи борлигини — айтди; бас, мен унга раҳмим келиб, уни қўйиб юбордим», — дедим. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Албатта, у сенга ёлғон айтди ва у яна келади», — дедилар. Мен — Аллоҳнинг Расули ﷺ менга у қайтади деган бўлгани учун — унинг яна пайдо бўлишига ишондим. Бас, мен уни диққат билан кутдим. У (яна келиб) таомдан ҳовучлаб (ўғирликча) ола бошлаганда, мен уни яна ушлаб: «Мен сени албатта Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг олдига олиб бораман», — дедим. У: «Мени қўй — мен жуда муҳтож(ман) ва менда кўп оилам бор. Мен (ваъда бераман) яна қайтмайман», — деди. Мен унга раҳмим келиб, уни қўйиб юбордим. Эрталаб Аллоҳнинг Расули ﷺ мендан: «Сенинг асиринг нима қилди?» — деб сўрадилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, у — катта эҳтиёжи ва кўп оиласи борлигини — айтди; бас, мен унга раҳмим келиб, уни қўйиб юбордим», — дедим. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Албатта, у сенга ёлғон айтди ва у (яна) қайтади», — дедилар. Мен уни учинчи марта диққат билан кутдим ва у (келиб) таомдан ҳовучлаб ола бошлаганда, мен уни ушлаб: «Мен сени албатта Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг олдига олиб бораман — чунки бу — сенинг: «(яна) қайтмайман», деган учинчи (ваъда)нг, лекин сен ваъдангни бузиб, (яна) келяпсан», — дедим. У: «(Мени қўй ва) мен сенга — Аллоҳ сен орқали фойда берадиган — баъзи калималарни ўргатаман», — деди. Мен: «Улар нима?» — дедим. У: «Сен тўшагингга ётган ҳар сафар, ‹Аят ул-Курсий›ни — ‹Аллоҳу ла илаҳа илла Ҳувал-Ҳайюл-Қайюм›дан бошлаб — то охиригача ўқи. (Агар шундай қилсанг,) Аллоҳ сенга бир қўриқчи (фаришта) тайинлайди ва у — то тонггача — сен билан бирга бўлади ҳамда ҳеч бир шайтон сенга яқинлашмайди», — деди. Бас, мен уни қўйиб юбордим. Эрталаб Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Кеча сенинг асиринг нима қилди?» — деб сўрадилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, у — Аллоҳ мен орқали фойда берадиган баъзи калималарни ўргатишни даъво қилди; бас, мен уни қўйиб юбордим», — дедим. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Улар нима?» — дедилар. Мен: «У менга: ‹Сен тўшагингга ётган ҳар сафар, Аят ул-Курсийни — бошидан охиригача — ‹Аллоҳу ла илаҳа илла Ҳувал-Ҳайюл-Қайюм›ни ўқи›, — деди ва менга: ‹(Агар шундай қилсанг,) Аллоҳ сенга бир қўриқчи тайинлайди ва у — то тонггача — сен билан бирга бўлади ҳамда ҳеч бир шайтон сенга яқинлашмайди›, — деди», — дедим. (Саҳобалар яхши амаллар қилишга жуда иштиёқманд эди.) Пайғамбар ﷺ: «Гарчи у — ашаддий ёлғончи бўлса ҳам — сенга рост айтди. Сен, эй Абу Ҳурайра, бу уч кеча ким билан гаплашганингни биласанми?» — дедилар. Абу Ҳурайра: «Йўқ», — деди. У зот: «У — шайтон эди», — дедилар.

- وعن أبي الدرداء رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏من حفظ عشر آيات من أول سورة الكهف، عصم من الدجال‏"‏ وفي رواية‏:‏ ‏"‏من آخر سورة الكهف‏"‏ ‏(‏‏(‏رواهما مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Kim Kahf surasining boshidan oʻnta oyatni yodlab olsa, Dajjoldan saqlanadi».Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай дедилар: «Ким Каҳф сурасининг бошидан ўнта оятни ёдлаб олса, Дажжолдан сақланади».

-وعن ابن عباس رضي الله عنهما قال‏:‏ بينما جبريل عليه السلام قاعد عند النبي صلى الله عليه وسلم سمع نقيضًا من فوقه، فرفع رأسه فقال‏:‏ ‏"‏هذا باب من السماء فتح اليوم ولم يفتح قط إلا اليوم، فنزل منه ملك فقال‏:‏ هذا ملك نزل إلى الأرض لم ينزل قط إلا اليوم، فسلم وقال‏:‏ أبشر بنورين أوتيتهما، لم يؤتهما نبي قبلك‏:‏ فاتحة الكتاب، وخواتيم سورة البقرة، لن تقرأ بحرف منها إلا أعطيته‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏ ‏‏النقيض‏:‏ الصوت‏‏.

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Jibril Nabiy ﷺ ning huzurlarida oʻtirgan paytida ustidan bir gʻijirlash (eshik ochilish) ovozini eshitdi, soʻng boshini koʻtarib: «Bu — bugun ochilgan osmon eshigidir; u hech qachon ochilmagan, faqat bugun ochildi», dedi. Soʻng undan bir farishta tushib keldi, (Jibril): «Bu — yerga tushgan farishta; u hech qachon tushmagan, faqat bugun tushdi», dedi. (Farishta) salom berib dedi: «Senga berilgan ikki nur bilan suyungin; ular sendan oldingi hech bir paygʻambarga berilmagan: Fotihatul Kitob va Baqara surasining oxiri (oyatlari). Ulardan bir harfni oʻqimaysanki, magar senga (savobi) berilmasin».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Жибрил Набий ﷺ нинг ҳузурларида ўтирган пайтида устидан бир ғижирлаш (эшик очилиш) овозини эшитди, сўнг бошини кўтариб: «Бу — бугун очилган осмон эшигидир; у ҳеч қачон очилмаган, фақат бугун очилди», деди. Сўнг ундан бир фаришта тушиб келди, (Жибрил): «Бу — ерга тушган фаришта; у ҳеч қачон тушмаган, фақат бугун тушди», деди. (Фаришта) салом бериб деди: «Сенга берилган икки нур билан суюнгин; улар сендан олдинги ҳеч бир пайғамбарга берилмаган: Фотиҳатул Китоб ва Бақара сурасининг охири (оятлари). Улардан бир ҳарфни ўқимайсанки, магар сенга (савоби) берилмасин».

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏ما اجتمع قوم في بيت من بيوت الله يتلون كتاب الله، ويتدارسونه بينهم، إلا نزلت عليهم السكينة، وغشيتهم الرحمة، وحفتهم الملائكة، وذكرهم الله فيمن عنده‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir moʻminning dunyo gʻam-tashvishlaridan birini aritsa, Alloh undan qiyomat kuni gʻam-tashvishlaridan birini aritadi. Kim qiyinchilikka tushganga yengillik koʻrsatsa, Alloh unga dunyo va oxiratda yengillik koʻrsatadi. Kim bir musulmonning (aybini) berkitsa, Alloh uning aybini dunyo va oxiratda berkitadi. Banda oʻz birodariga yordamda boʻlar ekan, Alloh ham bandaga yordamda boʻladi. Kim ilm istab bir yoʻlga kirsa, Alloh shu (ilm) sababli unga jannatga olib boruvchi yoʻlni oson qiladi. Qaysi bir qavm Allohning uylaridan bir uyda jamlanib, Allohning Kitobini tilovat qilib, uni oʻzaro oʻrganishsa, ularga albatta sakina (xotirjamlik) nozil boʻladi, ularni rahmat qoplab oladi, farishtalar ularni oʻrab oladi va Alloh ularni Oʻz huzuridagilar (farishtalar) orasida zikr etadi. Kimni ameli orqada qoldirsa, nasabi uni (oldinga) tezlatmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир мўминнинг дунё ғам-ташвишларидан бирини аритса, Аллоҳ ундан қиёмат куни ғам-ташвишларидан бирини аритади. Ким қийинчиликка тушганга енгиллик кўрсатса, Аллоҳ унга дунё ва охиратда енгиллик кўрсатади. Ким бир мусулмоннинг (айбини) беркитса, Аллоҳ унинг айбини дунё ва охиратда беркитади. Банда ўз биродарига ёрдамда бўлар экан, Аллоҳ ҳам бандага ёрдамда бўлади. Ким илм истаб бир йўлга кирса, Аллоҳ шу (илм) сабабли унга жаннатга олиб борувчи йўлни осон қилади. Қайси бир қавм Аллоҳнинг уйларидан бир уйда жамланиб, Аллоҳнинг Китобини тиловат қилиб, уни ўзаро ўрганишса, уларга албатта сакина (хотиржамлик) нозил бўлади, уларни раҳмат қоплаб олади, фаришталар уларни ўраб олади ва Аллоҳ уларни Ўз ҳузуридагилар (фаришталар) орасида зикр этади. Кимни амели орқада қолдирса, насаби уни (олдинга) тезлатмайди», дедилар.

- -وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال‏:‏ سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول‏:‏ ‏"‏إن أمتي يدعون يوم القيامة غرًا محجلين من آثار الوضوء فمن استطاع منكم أن يطيل غرته، فليفعل‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

Nuaym al-Mujmir rivoyat qiladi: Bir kuni men Abu Hurayra bilan masjid tomiga chiqdim. U tahorat olib: «Men Paygʻambar ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitganman: ‹Qiyomat kuni mening ummatim tahorat izidan (yuz va aʼzolari nurlanib) gʻurran muhajjalun deb chaqiriladi. Kim oʻz nurini koʻpaytira olsa, koʻpaytirsin (yaʼni tahoratni mukammal qilsin)›», — dedi.Нуайм ал-Мужмир ривоят қилади: Бир куни мен Абу Ҳурайра билан масжид томига чиқдим. У таҳорат олиб: «Мен Пайғамбар ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитганман: ‹Қиёмат куни менинг умматим таҳорат изидан (юз ва аъзолари нурланиб) ғурран муҳажжалун деб чақирилади. Ким ўз нурини кўпайтира олса, кўпайтирсин (яъни таҳоратни мукаммал қилсин)›», — деди.

- وعنه قال‏:‏ سمعت خليلي صلى الله عليه وسلم يقول‏:‏ ‏"‏تبلغ الحلية من المؤمن حيث يبلغ الوضوء‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hozimdan rivoyat qilinadi: Men Abu Hurayraning ortida edim — u namoz uchun tahorat qilayotgan edi —; u qoʻlini — toki qoʻltigʻiga yetguncha — choʻzar (yuvar) edi. Men unga: «Ey Abu Hurayra, bu qanday tahorat?» dedim. U: «Ey Farrux oʻgʻillari, sizlar shu yerdamisizlar? Agar sizlarni shu yerda (ekansizlar) deb bilganimda, bu tahoratni (shunday) qilmagan boʻlardim. Men xalilim ﷺ ning: ‹Moʻminda ziynat (zeb) tahorat yetgan joygacha yetadi› deyayotganlarini eshitganman», dedi.Абу Ҳозимдан ривоят қилинади: Мен Абу Ҳурайранинг ортида эдим — у намоз учун таҳорат қилаётган эди —; у қўлини — токи қўлтиғига етгунча — чўзар (ювар) эди. Мен унга: «Эй Абу Ҳурайра, бу қандай таҳорат?» дедим. У: «Эй Фаррух ўғиллари, сизлар шу ердамисизлар? Агар сизларни шу ерда (экансизлар) деб билганимда, бу таҳоратни (шундай) қилмаган бўлардим. Мен халилим ﷺ нинг: ‹Мўминда зийнат (зеб) таҳорат етган жойгача етади› деяётганларини эшитганман», деди.

- وعن عثمان بن عفان رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏من توضأ فأحسن الوضوء، خرجت خطاياه من جسده حتى تخرج من تحت أظفاره‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim taharat olib, taharatni chiroyli qilib olsa, gunohlari tanasidan, hatto tirnoqlari ostidan ham chiqib ketadi», dedilar.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким таҳарат олиб, таҳаратни чиройли қилиб олса, гуноҳлари танасидан, ҳатто тирноқлари остидан ҳам чиқиб кетади», дедилар.

- وعنه قال‏:‏ رأيت رسول الله صلى الله عليه وسلم يتوضأ مثل وضوئي هذا ثم قال‏:‏ ‏"‏من توضأ هكذا، غفر له ما تقدم من ذنبه، وكانت صلاته ومشيه إلى المسجد نافلة‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men unga tahorat (suvi) keltirdim; bas, u tahorat qildi. Soʻng dedi: «Albatta odamlar Rasululloh ﷺ dan (baʼzi) hadislar aytadilar — men ular nima ekanini bilmayman —; faqat men Rasululloh ﷺ ning mana shu tahoratimga oʻxshash tahorat qilganlarini koʻrdim. Soʻng (Paygʻambar): ‹Kim shunday tahorat qilsa, uning oʻtgan gunohi magʻfirat qilinadi; uning namozi va masjidga (qilgan) yurishi (esa) nofila (qoʻshimcha savob) boʻladi›, dedilar». Ibn Abdaning rivoyatida: «Men Usmonning oldiga keldim; bas, u tahorat qildi» (deyilgan).Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен унга таҳорат (суви) келтирдим; бас, у таҳорат қилди. Сўнг деди: «Албатта одамлар Расулуллоҳ ﷺ дан (баъзи) ҳадислар айтадилар — мен улар нима эканини билмайман —; фақат мен Расулуллоҳ ﷺ нинг мана шу таҳоратимга ўхшаш таҳорат қилганларини кўрдим. Сўнг (Пайғамбар): ‹Ким шундай таҳорат қилса, унинг ўтган гуноҳи мағфират қилинади; унинг намози ва масжидга (қилган) юриши (эса) нофила (қўшимча савоб) бўлади›, дедилар». Ибн Абданинг ривоятида: «Мен Усмоннинг олдига келдим; бас, у таҳорат қилди» (дейилган).

-وعن أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏إذا توضأ العبد المسلم - أو المؤمن- فغسل وجهه، خرج من وجهه كل خطيئة نظر إليها بعينيه مع الماء، أو مع آخر قطر الماء، فإذا غسل يديه، خرج من يديه كل خطيئة كان بطشتها يداه مع الماء، أو مع آخر قطر الماء، فإذا غسل رجليه، خرجت كل خطيئة مشتها رجلاه مع الماء، أو مع آخر قطر الماء، حتى يخرج نقيًا من الذنوب‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Musulmon — yoki moʻmin — banda tahorat qilib, yuzini yuvganda, yuzidan — koʻzlari bilan qaragan har bir xato (gunoh) — suv bilan, yoki suvning oxirgi tomchisi bilan — chiqib ketadi. Qoʻllarini yuvganda, qoʻllaridan — qoʻllari (bilan) ushlagan (qilgan) har bir xato — suv bilan, yoki suvning oxirgi tomchisi bilan — chiqib ketadi. Oyoqlarini yuvganda, oyoqlari (bilan) yurgan (borgan) har bir xato — suv bilan, yoki suvning oxirgi tomchisi bilan — chiqib ketadi — toki u gunohlardan pok (toza) boʻlib chiqadi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмон — ёки мўмин — банда таҳорат қилиб, юзини ювганда, юзидан — кўзлари билан қараган ҳар бир хато (гуноҳ) — сув билан, ёки сувнинг охирги томчиси билан — чиқиб кетади. Қўлларини ювганда, қўлларидан — қўллари (билан) ушлаган (қилган) ҳар бир хато — сув билан, ёки сувнинг охирги томчиси билан — чиқиб кетади. Оёқларини ювганда, оёқлари (билан) юрган (борган) ҳар бир хато — сув билан, ёки сувнинг охирги томчиси билан — чиқиб кетади — токи у гуноҳлардан пок (тоза) бўлиб чиқади», дедилар.

- وعنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم أتى المقبرة فقال‏:‏ ‏"‏السلام عليكم دار قوم مؤمنين وإنا إن شاء الله بكم لاحقون، وددت أنا قد رأينا إخواننا‏"‏ قالوا‏:‏ أولسنا إخوانك يا رسول الله‏؟‏ قال‏:‏ ‏"‏أنتم أصحابي، وإخواننا الذين لم يأتوا بعد‏"‏ قالوا‏:‏ كيف تعرف من لم يأتِ بعد من أمتك يا رسول الله‏؟‏ فقال‏:‏ ‏"‏أرأيت لو أن رجلا له خيل غر محجلة بين ظهري خيل دهم بهم، ألا يعرف خيله ‏؟‏‏"‏ قالوا بلى يا رسول الله، قال‏:‏ فإنهم يأتون غرًا محجلين من الوضوء وأنا فرطهم على الحوض ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ qabristonga kelib: «Assalomu alaykum, ey moʻmin qavmning diyori! Albatta biz ham — Alloh xohlasa — sizlarga (tez orada) qoʻshilamiz. Birodarlarimizni koʻrishni juda istardim», dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, biz Sizning birodarlaringiz emasmizmi?» dedilar. (Paygʻambar): «Sizlar mening ashobimsizlar; birodarlarimiz esa — hali (dunyoga) kelmagan (kishilar)dir», dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, ummatingizdan hali kelmaganlarni qanday taniysiz?» dedilar. (Paygʻambar): «Aytinglar-chi, agar bir kishining — peshonasi va oyoqlari oq (qashqa) otlari — qop-qora otlar ichida boʻlsa, u oʻz otlarini tanimaydimi?» dedilar. Ular: «Ha (taniydi), ey Allohning Rasuli» dedilar. (Paygʻambar): «Bas, albatta ular tahoratdan (sababli) gʻurra-muhajjal holda keladilar; men esa havz (boʻyi)da ularning (oldin yetib boradigan) farati (peshqadami)man. Ogohki, albatta (baʼzi) kishilar mening havzimdan toʻsiladi — xuddi adashgan tuya (haydab) toʻsilgani kabi —. Men ularni: ‹Ogoh boʻlinglar, beri kelinglar!› deb chaqiraman. Shunda: ‹Ular sendan keyin (dinni) oʻzgartirdilar (almashtirdilar)› deyiladi. Bas, men: ‹Yiroq boʻlsin, yiroq boʻlsin!› deyman», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ қабристонга келиб: «Ассалому алайкум, эй мўмин қавмнинг диёри! Албатта биз ҳам — Аллоҳ хоҳласа — сизларга (тез орада) қўшиламиз. Биродарларимизни кўришни жуда истардим», дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз Сизнинг биродарларингиз эмасмизми?» дедилар. (Пайғамбар): «Сизлар менинг ашобимсизлар; биродарларимиз эса — ҳали (дунёга) келмаган (кишилар)дир», дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, умматингиздан ҳали келмаганларни қандай танийсиз?» дедилар. (Пайғамбар): «Айтинглар-чи, агар бир кишининг — пешонаси ва оёқлари оқ (қашқа) отлари — қоп-қора отлар ичида бўлса, у ўз отларини танимайдими?» дедилар. Улар: «Ҳа (танийди), эй Аллоҳнинг Расули» дедилар. (Пайғамбар): «Бас, албатта улар таҳоратдан (сабабли) ғурра-муҳажжал ҳолда келадилар; мен эса ҳавз (бўйи)да уларнинг (олдин етиб борадиган) фарати (пешқадами)ман. Огоҳки, албатта (баъзи) кишилар менинг ҳавзимдан тўсилади — худди адашган туя (ҳайдаб) тўсилгани каби —. Мен уларни: ‹Огоҳ бўлинглар, бери келинглар!› деб чақираман. Шунда: ‹Улар сендан кейин (динни) ўзгартирдилар (алмаштирдилар)› дейилади. Бас, мен: ‹Йироқ бўлсин, йироқ бўлсин!› дейман», дедилар.

وعنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال ألا أدلكم على ما يمحو الله به الخطايا ويرفع به الدرجات قالوا بلى يارسول الله قال‏:‏ ‏"‏إسباغ الوضوء على المكاره، وكثرة الخطا إلى المساجد، وانتظار الصلاة بعد الصلاة، فذلكم الرباط، فذلكم الرباط‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Sizlarga Alloh u (sabab)li xatolarni (gunohlarni) oʻchiradigan va u (sabab)li darajalarni koʻtaradigan narsani koʻrsatmaymi?» dedilar. Ular: «Ha (koʻrsating), ey Allohning Rasuli» dedilar. (Paygʻambar): «Mashaqqatlarga (qaramay) tahoratni mukammal (asbagʻ) qilish, masjidlar tomon (qoʻyiladigan) qadamlarning koʻpligi va (bir) namozdan keyin (yana boshqa) namozni kutish — ana shu — ribot (sarhadda navbatchilik kabi savobli amal)dir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларга Аллоҳ у (сабаб)ли хатоларни (гуноҳларни) ўчирадиган ва у (сабаб)ли даражаларни кўтарадиган нарсани кўрсатмайми?» дедилар. Улар: «Ҳа (кўрсатинг), эй Аллоҳнинг Расули» дедилар. (Пайғамбар): «Машаққатларга (қарамай) таҳоратни мукаммал (асбағ) қилиш, масжидлар томон (қўйиладиган) қадамларнинг кўплиги ва (бир) намоздан кейин (яна бошқа) намозни кутиш — ана шу — рибот (сарҳадда навбатчилик каби савобли амал)дир», дедилар.

وعن أبي مالك الأشعري رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏"‏الطهور شطر الإيمان‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏ وقد سبق بطوله في باب الصبر‏.‏ وفي الباب حديث عمرو بن عبسة رضي الله عنه السابق في آخر باب الرجاء، وهو حديث عظيم، مشتمل على جمل من الخيرات‏.‏

Abu Molik al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Tahorat (poklik) — iymonning yarmidir. ‹Alhamdulillah› (degani) mezonni toʻldiradi. ‹Subhanalloh va alhamdulillah› (degani) osmonlar bilan yer orasini toʻldiradi — yoki: toʻldiradilar —. Namoz — nurdir; sadaqa — burhon (dalil)dir; sabr — ziyo (yorugʻlik)dir; Qurʼon esa — sening foydangga yoki ziyoningga hujjatdir. Har bir inson (ertalab) chiqib, oʻzini sotadi: bas, (kimdir) oʻzini ozod qiladi, (kimdir esa) oʻzini halok qiladi», dedilar.Абу Молик ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Таҳорат (поклик) — иймоннинг ярмидир. ‹Алҳамдулиллаҳ› (дегани) мезонни тўлдиради. ‹Субҳаналлоҳ ва алҳамдулиллаҳ› (дегани) осмонлар билан ер орасини тўлдиради — ёки: тўлдирадилар —. Намоз — нурдир; садақа — бурҳон (далил)дир; сабр — зиё (ёруғлик)дир; Қуръон эса — сенинг фойдангга ёки зиёнингга ҳужжатдир. Ҳар бир инсон (эрталаб) чиқиб, ўзини сотади: бас, (кимдир) ўзини озод қилади, (кимдир эса) ўзини ҳалок қилади», дедилар.

- وعن عمر بن الخطاب رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم قال‏:‏‏"‏ما منكم من أحد يتوضا فيبلغ-أو فيسبغ الوضوء- ثم قال‏:‏ أشهد أن لا إله إلا الله وحده لا شريك له، وأشهد أن محمدًا عبده ورسوله، إلا فتحت له أبواب الجنة الثمانية يدخل من أيها شاء‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏ وزاد الترمذي‏:‏ ‏"‏اللهم اجعلني من التوابين واجعلني من المتطهرين‏"

Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bizga tuyalarni boqish (vazifasi) yuklangan edi. Bas, mening navbatim keldi va men ularni kechqurun (oʻtloqdan) haydab keldim. Shunda men Rasululloh ﷺ ni — turib, odamlarga hadis aytayotgan holda — topdim (yetib keldim). Bas, men Uning soʻzidan (shuni) ilgab oldim: «Qaysi bir musulmon tahorat qilib, tahoratini goʻzal qilsa-da, soʻng turib, ikki rakaat (namoz) oʻqisa — qalbi va yuzi bilan ularga yuzlangan holda —, albatta unga jannat vojib boʻladi». (Roviy) dedi: Shunda men: «Bu nima degan goʻzal (soʻz)!» dedim. Shu payt oldimdagi bir soʻzlovchi: «Undan oldingi (soʻz) undan-da goʻzalroqdir» dedi. Men qaradim — bu Umar edi. U dedi: «Albatta men seni hozirgina kelganingni koʻrdim. (Paygʻambar): ‹Sizlardan hech bir kishi tahorat qilib, tahoratni (toʻla) yetkazsa — yoki: mukammal qilsa — soʻng: «Ashhadu an la ilaha illallohu va anna Muhammadan abdullohi va rasuluhu (Guvohlik beramanki, Allohdan boshqa iloh yoʻq va Muhammad Allohning bandasi va Rasulidir)» desa, illo unga jannatning sakkiz eshigi ochiladi — ularning qaysisidan xohlasa, (oʻshandan) kiradi›, dedilar».Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бизга туяларни боқиш (вазифаси) юкланган эди. Бас, менинг навбатим келди ва мен уларни кечқурун (ўтлоқдан) ҳайдаб келдим. Шунда мен Расулуллоҳ ﷺ ни — туриб, одамларга ҳадис айтаётган ҳолда — топдим (етиб келдим). Бас, мен Унинг сўзидан (шуни) илгаб олдим: «Қайси бир мусулмон таҳорат қилиб, таҳоратини гўзал қилса-да, сўнг туриб, икки ракаат (намоз) ўқиса — қалби ва юзи билан уларга юзланган ҳолда —, албатта унга жаннат вожиб бўлади». (Ровий) деди: Шунда мен: «Бу нима деган гўзал (сўз)!» дедим. Шу пайт олдимдаги бир сўзловчи: «Ундан олдинги (сўз) ундан-да гўзалроқдир» деди. Мен қарадим — бу Умар эди. У деди: «Албатта мен сени ҳозиргина келганингни кўрдим. (Пайғамбар): ‹Сизлардан ҳеч бир киши таҳорат қилиб, таҳоратни (тўла) етказса — ёки: мукаммал қилса — сўнг: «Ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳу ва анна Муҳаммадан абдуллоҳи ва расулуҳу (Гувоҳлик бераманки, Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ ва Муҳаммад Аллоҳнинг бандаси ва Расулидир)» деса, илло унга жаннатнинг саккиз эшиги очилади — уларнинг қайсисидан хоҳласа, (ўшандан) киради›, дедилар».

- - عن أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏لو يعلم الناس ما في النداء والصف الأول ثم لم يجدوا إلا أن يستهموا عليه لاستهموا عليه، ولو يعلمون ما في التهجير لاستبقوا إليه، ولو يعلمون ما في العتمة والصبح لأتوهما ولو حبوا‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏ ‏والاستهام‏:‏ الاقتراع‏.‏ والتهجير‏:‏ التبكير إلى الصلاة

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar odamlar azon aytish va birinchi safda turishda qanday (savob) borligini bilsalar, soʻng unga faqat qurʼa tashlab erishadigan boʻlsalar, albatta qurʼa tashlagan boʻlardilar. Agar namozga erta kelishda qanday (savob) borligini bilsalar, unga bir-birlaridan oʻzib intilardilar. Agar xufton va bomdod namozlarida qanday (savob) borligini bilsalar, hatto emaklab boʻlsa ham ularga kelardilar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар одамлар азон айтиш ва биринчи сафда туришда қандай (савоб) борлигини билсалар, сўнг унга фақат қуръа ташлаб эришадиган бўлсалар, албатта қуръа ташлаган бўлардилар. Агар намозга эрта келишда қандай (савоб) борлигини билсалар, унга бир-бирларидан ўзиб интилардилар. Агар хуфтон ва бомдод намозларида қандай (савоб) борлигини билсалар, ҳатто эмаклаб бўлса ҳам уларга келардилар», дедилар.

- وعن معاوية رضي الله عنه قال‏:‏ سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول‏:‏ ‏"‏المؤذنون أطول الناس أعناقًا يوم القيامة‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Muazzinlar qiyomat kuni odamlarning eng uzun boʻyinlilaridir», deyayotganlarini eshitdim.Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Муаззинлар қиёмат куни одамларнинг энг узун бўйинлиларидир», деяётганларини эшитдим.

- وعن عبد الله بن عبد الرحمن بن أبي صعصعة أن أبا سعيد الخدري رضي الله عنه قال له‏:‏ ‏"‏إني أراك تحب الغنم والبادية فإذا كنت في غنمك- أو باديتك- فأذنت للصلاة، فارفع صوتك بالنداء، فإنه لا يسمع مدى صوت المؤذن جن، ولا إنس، ولا شيء، إلا شهد له يوم القيامة‏"‏ قال أبو سعيد‏:‏ سمعته من رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

(Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) (Abdurrahmonning otasiga shunday) dedi:) «Men seni qoʻy va badiya (choʻl)ni yaxshi koʻrasan deb bilaman; bas, qachon oʻz qoʻylaring (orasi)da yoki badiyangda boʻlsang-da, namozga azon aytsang, ovozingni nido (azon) bilan koʻtar; chunki azon aytuvchining ovozi yetadigan (masofa)dagi jin, ins (inson) yoki (boshqa) hech narsa — magar Qiyomat kuni uning uchun guvohlik beradi». Abu Said: «Men buni Rasululloh ﷺdan eshitganman», dedi.(Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) (Абдурраҳмоннинг отасига шундай) деди:) «Мен сени қўй ва бадия (чўл)ни яхши кўрасан деб биламан; бас, қачон ўз қўйларинг (ораси)да ёки бадиянгда бўлсанг-да, намозга азон айцанг, овозингни нидо (азон) билан кўтар; чунки азон айтувчининг овози етадиган (масофа)даги жин, инс (инсон) ёки (бошқа) ҳеч нарса — магар Қиёмат куни унинг учун гувоҳлик беради». Абу Саид: «Мен буни Расулуллоҳ ﷺдан эшитганман», деди.

- - وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏إذا نودي بالصلاة، أدبر الشيطان، له ضراط حتى لا يسمع التأذين، فإذا قضي النداء أقبل، حتى ثوب بالصلاة أدبر حتى إذا قضي التثويب أقبل حتى يخطر بين المرء ونفسه يقول‏:‏ اذكر كذا، واذكر كذا- لما لم يذكر من قبل- حتى يظل الرجل ما يدري كم صلى‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Azon aytilganda, shayton azonni eshitmasin deb ovoz chiqarib shamol qoʻyib, orqasiga qochadi. Azon tugagach, qaytib keladi; iqomat aytilganda yana qochadi, u tugagach yana qaytib keladi — to kishining qalbiga vasvasa solib, namozdan oldin eslamagan narsalarini eslatguncha; bu unga necha (rakat) oʻqiganini unuttiradi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Азон айтилганда, шайтон азонни эшитмасин деб овоз чиқариб шамол қўйиб, орқасига қочади. Азон тугагач, қайтиб келади; иқомат айтилганда яна қочади, у тугагач яна қайтиб келади — то кишининг қалбига васваса солиб, намоздан олдин эсламаган нарсаларини эслатгунча; бу унга неча (ракат) ўқиганини унуттиради», — дедилар.

- وعن عبد الله بن عمرو بن العاص رضي الله عنهما أنه سمع رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول‏:‏ ‏"‏إذا سمعتم النداء فقولوا مثل ما يقول، ثم صلوا علي، فإنه من صلى على صلاة صلى الله عليه بها عشرًا، ثم سلوا الله لي الوسيلة، فإنها منزلة في الجنة لا تنبغي إلا لعبد من عباد الله وأرجو أن أكون أنا هو، فمن سأل لي الوسيلة حلت له الشفاعة‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U Nabiy ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitgan: «Muazzinni eshitsangiz, u nima desa, siz ham shuni ayting. Soʻng menga salavot ayting, chunki kim menga bir marta salavot aytsa, Alloh unga shu sababli oʻn marta rahmat yogʻdiradi. Soʻng Allohdan men uchun vasilani soʻrang, chunki u jannatdagi bir maqomdir, u Allohning bandalaridan faqat bir bandagagina munosibdir. Men oʻsha banda boʻlishimni umid qilaman. Bas, kim men uchun vasilani soʻrasa, unga shafoat halol (vojib) boʻladi».Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У Набий ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитган: «Муаззинни эшитсангиз, у нима деса, сиз ҳам шуни айтинг. Сўнг менга салавот айтинг, чунки ким менга бир марта салавот айтса, Аллоҳ унга шу сабабли ўн марта раҳмат ёғдиради. Сўнг Аллоҳдан мен учун василани сўранг, чунки у жаннатдаги бир мақомдир, у Аллоҳнинг бандаларидан фақат бир бандагагина муносибдир. Мен ўша банда бўлишимни умид қиламан. Бас, ким мен учун василани сўраса, унга шафоат ҳалол (вожиб) бўлади».

- وعن أبي سعيد الخدري رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏إذا سمعتم النداء، فقولوا كما يقول المؤذن‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Azonni eshitganingizda, muazzin aytayotgandek (siz ham) ayting», — dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Азонни эшитганингизда, муаззин айтаётгандек (сиз ҳам) айтинг», — дедилар.

- وعن جابر رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏من قال حين يسمع النداء‏:‏ اللهم رب هذه الدعوة التامة، والصلاة القائمة، آت محمدًا الوسيلة والفضيلة، وابعثه مقامًا محمودًا الذي وعدته، حلت له شفاعتي يوم القيامة‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ: «Kim azonni eshitgan paytida: ‹Allohumma Robba hazihid-daʼvatit-tommati vas-solatil-qoimati, oti Muhammadanil-vasilata val-fazilata, vabʼashhu maqomam-mahmudanillazi vaʼadtahu (Ey bu toʻ liq daʼvat va qoim boʻ ladigan namozning Robbi Alloh! Muhammadga vasila va fazilatni ato et va uni Oʻ zing vaʼda qilgan Maqomi Mahmudga baʼs qil)› desa, qiyomat kuni unga mening shafoatim halol (vojib) boʻ ladi», dedilar. (Buni Hamza ibn Abdulloh otasidan, Paygʻambar ﷺdan (ham) rivoyat qildi.)(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким азонни эшитган пайтида: ‹Аллоҳумма Робба ҳазиҳид-даъватит-томмати вас-солатил-қоимати, оти Муҳаммаданил-василата вал-фазилата, вабъашҳу мақомам-маҳмуданиллази ваъадтаҳу (Эй бу тў лиқ даъват ва қоим бў ладиган намознинг Робби Аллоҳ! Муҳаммадга васила ва фазилатни ато эт ва уни Ў зинг ваъда қилган Мақоми Маҳмудга баъс қил)› деса, қиёмат куни унга менинг шафоатим ҳалол (вожиб) бў лади», дедилар. (Буни Ҳамза ибн Абдуллоҳ отасидан, Пайғамбар ﷺдан (ҳам) ривоят қилди.)

- وعن سعد بن أبي وقاص رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم أنه قال‏:‏‏"‏من قال حين يسمع المؤذن‏:‏ أشهد أن لا إله إلا الله وحده لا شريك له، وأن محمدًا عبده ورسوله، رضيت بالله ربًا وبالإسلام دينًا، غفر له ذنبه‏"‏‏(‏‏(‏رواه الترمذي وقال حديث حسن‏)‏‏)‏‏.‏

Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim muazzinni eshitganda: ‹Ashhadu an lo ilaha illalloh, vahdahu lo sharika lah, va anna Muhammadan abduhu va rasuluh. Rozitu billahi robban, va bi-Muhammadin rasulan, va bil-islami dinan› (Yolgʻiz, sherigi yoʻq Allohdan oʻzga iloh yoʻqligiga va Muhammad Uning bandasi hamda elchisi ekaniga guvohlik beraman. Robb sifatida Allohga, elchi sifatida Muhammadga va din sifatida Islomga rozi boʻldim) — desa, uning gunohi kechiriladi».Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким муаззинни эшитганда: ‹Ашҳаду ан ло илаҳа иллаллоҳ, ваҳдаҳу ло шарика лаҳ, ва анна Муҳаммадан абдуҳу ва расулуҳ. Розиту биллаҳи роббан, ва би-Муҳаммадин расулан, ва бил-ислами динан› (Ёлғиз, шериги йўқ Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқлигига ва Муҳаммад Унинг бандаси ҳамда элчиси эканига гувоҳлик бераман. Робб сифатида Аллоҳга, элчи сифатида Муҳаммадга ва дин сифатида Исломга рози бўлдим) — деса, унинг гуноҳи кечирилади».

وعن أنس قال : قَالَ رسول الله : « الدُّعَاءُ لا يُرَدُّ بَيْنَ الأَذَانِ وَالإقَامَةِ » . رواه أَبُو داود والترمذي ، وقال : ( حَدِيثٌ حَسَنٌ )

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Azon bilan iqoma orasida qilingan duo rad qilinmaydi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Азон билан иқома орасида қилинган дуо рад қилинмайди», дедилар.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال‏:‏ سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول‏:‏ ‏"‏أرأيتم لو أن نهرًا بباب أحدكم يغتسل منه كل يوم خمس مرات، هل يبقى من درنه شيء‏؟‏‏"‏ قالوا‏:‏ لا يبقى من درنه شيء، قال‏:‏ ‏"‏فذلك مثل الصلوات الخمس، يمحو الله بهن الخطايا‏"‏‏.‏‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Aytingchi, agar birortangizning eshigi oldida bir daryo boʻlib, undan har kuni besh marta gʻusl qilsa, uning kirlaridan biror narsa qoladimi?» dedilar. Ular: «Uning kirlaridan hech narsa qolmaydi», dedilar. (U zot): «Mana shu — besh vaqt namozning misolidir. Alloh ular bilan xatolarni oʻchiradi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Айтингчи, агар бирортангизнинг эшиги олдида бир дарё бўлиб, ундан ҳар куни беш марта ғусл қилса, унинг кирларидан бирор нарса қоладими?» дедилар. Улар: «Унинг кирларидан ҳеч нарса қолмайди», дедилар. (У зот): «Мана шу — беш вақт намознинг мисолидир. Аллоҳ улар билан хатоларни ўчиради», дедилар.

- وعن جابر رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏‏"‏مثل الصلوات الخمس كمثل نهر غمر جار على باب أحدكم يغتسل منه كل يوم خمس مرات‏"‏‏.‏‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Besh vaqt namozning misoli birortangizning eshigi oldidan oqib turgan moʻl daryoga oʻxshaydi, u undan har kuni besh marta gʻusl qiladi», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Беш вақт намознинг мисоли бирортангизнинг эшиги олдидан оқиб турган мўл дарёга ўхшайди, у ундан ҳар куни беш марта ғусл қилади», дедилар.

- وعن ابن مسعود رضي الله عنه أن رجلا أصاب من امرأة قُبلةً، فأتى النبي صلى الله عليه وسلم فأخبره فأنزل الله تعالى‏:‏ ‏{‏أقم الصلاة طرفي النهار وزلفًا من الليل، إن الحسنات يذهبن السيئات‏}‏ فقال الرجل‏:‏ ألي هذا‏؟‏ قال‏:‏ ‏"‏لجميع أمتي كلهم‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi (nomashruʼ ravishda) bir ayolni oʻpdi, soʻng Paygʻambar ﷺ ning oldiga borib, buni xabar berdi. Alloh: ‹Kunduzning ikki tarafida va kechaning baʼzi soatlarida namozni toʻkis oʻqi (yaʼni besh vaqt farz namoz). Albatta, yaxshi amallar yomon (kichik gunoh)larni ketkazadi (oʻchiradi)› (Hud, 114) — (oyatini) nozil qildi. U kishi Rasululloh ﷺ dan: «Bu menga (xosmi)?» — dedi. U zot: «Bu — barcha ummatimga», — dedilar.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши (номашруъ равишда) бир аёлни ўпди, сўнг Пайғамбар ﷺ нинг олдига бориб, буни хабар берди. Аллоҳ: ‹Кундузнинг икки тарафида ва кечанинг баъзи соатларида намозни тўкис ўқи (яъни беш вақт фарз намоз). Албатта, яхши амаллар ёмон (кичик гуноҳ)ларни кетказади (ўчиради)› (Ҳуд, 114) — (оятини) нозил қилди. У киши Расулуллоҳ ﷺ дан: «Бу менга (хосми)?» — деди. У зот: «Бу — барча умматимга», — дедилар.

- عن أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏‏"‏الصلوات الخمس، والجمعة إلى الجمعة، كفارة لما بينهن، ما لم تغشَ الكبائر‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Besh vaqt namoz va bir jumadan keyingi juma — agar kabira (katta) gunohlar qilinmagan boʻlsa — orasidagi (gunohlar)ga kafforatdir», dedilar. U (Abu Iso) dedi: Bu bobda Jobir, Anas va Hanzala al-Usayyidiydan ham (hadislar) bor. Abu Iso aytdi: Abu Hurayraning hadisi hasan sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Беш вақт намоз ва бир жумадан кейинги жума — агар кабира (катта) гуноҳлар қилинмаган бўлса — орасидаги (гуноҳлар)га каффоратдир», дедилар. У (Абу Исо) деди: Бу бобда Жобир, Анас ва Ҳанзала ал-Усаййидийдан ҳам (ҳадислар) бор. Абу Исо айтди: Абу Ҳурайранинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир.

- وعن عثمان بن عفان رضي الله عنه قال‏:‏ سمعت النبي صلى الله عليه وسلم يقول‏:‏ ‏"‏ما من امرئ مسلم تحضره صلاة مكتوبة فيحسن وضوءها وخشوعها وركوعها إلا كانت كفارة لما قبلها من الذنوب مالم تؤتَ كبيرة وذلك الدهر كله‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U tahorat (suvi)ni soʻradi-da: «Men Rasululloh ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitdim: ‹Qaysi bir musulmon kishiga farz namoz hozir boʻlsa (vaqti kelsa)-da, u uning tahoratini, xushuʼ(huzur-xushuʼ)ini va rukuʼini goʻzal qilsa, albatta u oʻzidan oldingi gunohlarga kafforat boʻladi — toki u katta (gunoh) qilmagan boʻlsa —; va bu — butun zamonda (har doim) shunday›», dedi.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У таҳорат (суви)ни сўради-да: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитдим: ‹Қайси бир мусулмон кишига фарз намоз ҳозир бўлса (вақти келса)-да, у унинг таҳоратини, хушуъ(ҳузур-хушуъ)ини ва рукуъини гўзал қилса, албатта у ўзидан олдинги гуноҳларга каффорат бўлади — токи у катта (гуноҳ) қилмаган бўлса —; ва бу — бутун замонда (ҳар доим) шундай›», деди.

- عن أبي موسى رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏‏"‏من صلى البردين دخل الجنة‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Bakr ibn Abu Muso (otasidan) rivoyat qiladi: Otam dedi: «Rasululloh ﷺ: ‹Kim ikki salqin namozni (asr va bomdodni) oʻqisa, jannatga kiradi›, — dedilar».Абу Бакр ибн Абу Мусо (отасидан) ривоят қилади: Отам деди: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ким икки салқин намозни (аср ва бомдодни) ўқиса, жаннатга киради›, — дедилар».

- وعن أبي زهير عمارة بن رؤيبة رضي الله عنه قال، سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول‏:‏ ‏"‏لن يلج النار أحد صلى قبل طلوع الشمس وقبل غروبها‏"‏ (11) ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Umora ibn Ruvayba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: men Rasululloh ﷺ ni: «Quyosh chiqishidan oldin va botishidan oldin namoz oʻqigan kishi hech qachon doʻzaxga kirmaydi», — deb aytayotganlarini eshitdim, yaʼni bomdod va asrni (nazarda tutdilar). Shunda basralik bir kishi unga: «Sen buni Rasululloh ﷺ dan eshitdingmi?», — dedi. U: «Ha», — dedi. (Oʻsha) kishi: «Men ham guvohlik beramanki, men buni Rasululloh ﷺ dan eshitdim — uni quloqlarim eshitdi va qalbim yodlab oldi», — dedi.Умора ибн Рувайба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: мен Расулуллоҳ ﷺ ни: «Қуёш чиқишидан олдин ва ботишидан олдин намоз ўқиган киши ҳеч қачон дўзахга кирмайди», — деб айтаётганларини эшитдим, яъни бомдод ва асрни (назарда тутдилар). Шунда басралик бир киши унга: «Сен буни Расулуллоҳ ﷺ дан эшитдингми?», — деди. У: «Ҳа», — деди. (Ўша) киши: «Мен ҳам гувоҳлик бераманки, мен буни Расулуллоҳ ﷺ дан эшитдим — уни қулоқларим эшитди ва қалбим ёдлаб олди», — деди.

- وعن جندب بن سفيان رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏من صلى الصبح فهو في ذمة الله فانظر يابن آدم، لا يطلبنك الله من ذمته بشيء‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Jundab ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bomdod namozini oʻqisa, u Allohning zimmasidadir. Bas, Alloh oʻz zimmasidan (himoyasidan boʻlgan) bir narsa uchun sizdan talab qilib, soʻng uni yetib olib, jahannam oʻtiga otib yubormasin», dedilar.Жундаб ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бомдод намозини ўқиса, у Аллоҳнинг зиммасидадир. Бас, Аллоҳ ўз зиммасидан (ҳимоясидан бўлган) бир нарса учун сиздан талаб қилиб, сўнг уни етиб олиб, жаҳаннам ўтига отиб юбормасин», дедилар.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏يتعاقبون فيكم ملائكة بالليل، وملائكة بالنهار، ويجتمعون في صلاة الصبح وصلاة العصر، ثم يعرج الذين باتوا فيكم، فيسألهم الله -وهو أعلم بهم-‏:‏ كيف تركتم عبادي‏؟‏ فيقولون تركناهم وهم يصلون، وأتيناهم وهم يصلون‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlarga kecha va kunduzda farishtalar navbat bilan kelib turadi; ularning hammasi bomdod va asr namozlari paytida (bir-biriga) yigʻiladi. Sizning oldingizda tunagan (yoki qolgan) farishtalar (osmonga) koʻtariladi va Alloh — sizlar haqida hammasini bilsa ham — ulardan: ‹Bandalarimni qanday holda tark etdingiz?› — deb soʻraydi. Farishtalar: ‹Biz ularni tark etganida, ular namoz oʻqiyotgan edi; ularning oldiga kelganida ham, ular namoz oʻqiyotgan edi›, — deb javob beradi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларга кеча ва кундузда фаришталар навбат билан келиб туради; уларнинг ҳаммаси бомдод ва аср намозлари пайтида (бир-бирига) йиғилади. Сизнинг олдингизда тунаган (ёки қолган) фаришталар (осмонга) кўтарилади ва Аллоҳ — сизлар ҳақида ҳаммасини билса ҳам — улардан: ‹Бандаларимни қандай ҳолда тарк этдингиз?› — деб сўрайди. Фаришталар: ‹Биз уларни тарк этганида, улар намоз ўқиётган эди; уларнинг олдига келганида ҳам, улар намоз ўқиётган эди›, — деб жавоб беради», — дедилар.

- - وعن جرير بن عبد الله البجلي رضي الله عنه قال‏:‏ كنا عند النبي صلى الله عليه وسلم، فنظر إلى القمر ليلة البدر فقال‏:‏ ‏"‏إنكم سترون ربكم كما ترون هذا القمر، لاتضامون في رؤيته، فإن استطعتم أن لا تغلبو على صلاة قبل طلوع الشمس، وقبل غروبها فافعلوا‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏ ‏(‏‏(‏وفي رواية‏:‏ ‏"‏فنظر إلى القمر ليلة أربع عشرة‏"‏‏)‏‏)‏‏.‏

Jarir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: biz Rasululloh ﷺning huzurlarida oʻtirgan edik. U zot toʻlin oydagi oyga qarab: «Siz Robbingizni mana shu oyni koʻrganingizdek koʻrasiz, Uni koʻrishda bir-biringizga xalaqit bermaysiz. Agar quyosh chiqishidan oldingi va botishidan oldingi namozdan mahrum boʻlmaslikka qodir boʻlsangiz, shunday qilinglar», dedilar. Soʻng: {Quyosh chiqishidan oldin va botishidan oldin Robbingga hamd aytib tasbeh ayt} (Qof 39) oyatini oʻqidilar.Жарир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: биз Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида ўтирган эдик. У зот тўлин ойдаги ойга қараб: «Сиз Роббингизни мана шу ойни кўрганингиздек кўрасиз, Уни кўришда бир-бирингизга халақит бермайсиз. Агар қуёш чиқишидан олдинги ва ботишидан олдинги намоздан маҳрум бўлмасликка қодир бўлсангиз, шундай қилинглар», дедилар. Сўнг: {Қуёш чиқишидан олдин ва ботишидан олдин Роббингга ҳамд айтиб тасбеҳ айт} (Қоф 39) оятини ўқидилар.

- وعن بريدة رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏‏"‏من ترك صلاة العصر فقد حبط عمله‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

Burayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim asr namozini tark etsa, amali bekor boʻlibdi», dedilar.Бурайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким аср намозини тарк этса, амали бекор бўлибди», дедилар.

- عن أبي هريرة رضي الله عنه أن النبي صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏ من غدا إلى المسجد أو راح، أعد الله له في الجنة نزلا كلما غدا أو راح‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kim ertalab yoki kechqurun masjidga borsa, har gal ertalab yoki kechqurun borganida Alloh u uchun jannatda ziyofat tayyorlab qoʻyadi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ким эрталаб ёки кечқурун масжидга борса, ҳар гал эрталаб ёки кечқурун борганида Аллоҳ у учун жаннатда зиёфат тайёрлаб қўяди», дедилар.

- وعنه أن النبي صلى الله عليه وسلم قال‏:‏‏"‏من تطهر في بيته، ثم مضى إلى بيت من بيوت الله، ليقضي فريضة من فرائض الله كانت خطواته، إحداها تحط خطيئة، والأخرى ترفع درجة‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim uyida tahorat olib, soʻng Allohning farzlaridan bir farzni ado etish uchun Allohning uylaridan biriga (masjidga) yursa, uning ikki qadamining biri bir xatosini oʻchiradi, ikkinchisi esa bir darajani koʻtaradi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким уйида таҳорат олиб, сўнг Аллоҳнинг фарзларидан бир фарзни адо этиш учун Аллоҳнинг уйларидан бирига (масжидга) юрса, унинг икки қадамининг бири бир хатосини ўчиради, иккинчиси эса бир даражани кўтаради», дедилар.

-وعن أبي بن كعب رضي الله عنه قال‏:‏ كان رجل من الأنصار لا أعلم أحدًا أبعد من المسجد منه، وكانت لا تخطئه صلاة‏!‏ فقيل له‏:‏ لو اشتريت حمارًا تركبه في الظلماء وفي الرمضاء قال‏:‏ ما يسرني أن منزلي إلى جنب المسجد إني أريد أن يكتب لي ممشاي إلى المسجد، ورجوعي إذا رجعت إلى أهلي، فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏قد جمع الله لك ذلك كله‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi bor edi, men masjiddan undan koʻra uzoqroqda turadigan boshqa bir kishini bilmasdim. Uning birorta namozi (jamoatdan) qolmasdi. (Ubay) dedi: Unga aytildi yoki men unga dedim: «Zulmatda va qizigan qumda minib yurish uchun bir eshak sotib olsang boʻlmasmidi?» (U) dedi: «Uyim masjidning yonida boʻlishi meni xursand qilmaydi. Men masjidga yurib borishim va oilamga qaytib kelganimda qaytishim (savobi) menga yozilishini istayman». Shunda Rasululloh ﷺ: «Alloh sen uchun bularning hammasini jamlab qoʻyibdi», dedilar.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши бор эди, мен масжиддан ундан кўра узоқроқда турадиган бошқа бир кишини билмасдим. Унинг бирорта намози (жамоатдан) қолмасди. (Убай) деди: Унга айтилди ёки мен унга дедим: «Зулматда ва қизиган қумда миниб юриш учун бир эшак сотиб олсанг бўлмасмиди?» (У) деди: «Уйим масжиднинг ёнида бўлиши мени хурсанд қилмайди. Мен масжидга юриб боришим ва оиламга қайтиб келганимда қайтишим (савоби) менга ёзилишини истайман». Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ сен учун буларнинг ҳаммасини жамлаб қўйибди», дедилар.

- وعن جابر رضي الله عنه قال‏:‏ خلت البقاع حول المسجد فأراد بنو سلمة أن ينتقلوا قرب المسجد، فبلغ ذلك النبي صلى الله عليه وسلم فقال لهم‏:‏ ‏"‏بلغني أنكم تريدون أن تنتقلوا قرب المسجد‏؟‏ قالوا‏:‏ نعم يا رسول الله قد أردنا ذلك، فقال‏:‏ ‏"‏ بني سلمة دياركم تكتب آثاركم، دياركم تكتب آثاركم‏"‏ فقالوا‏:‏ ما يسرنا أنا كنا تحولنا‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم، وروى البخاري معناه من رواية أنس‏)‏‏)‏‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Masjid atrofidagi joylar boʻsh qoldi. Shunda Banu Salima (qabilasi) masjidga yaqin joyga koʻchib oʻtmoqchi boʻldi. Bu (xabar) Rasululloh ﷺ ga yetdi. U zot ularga: «Menga sizlar masjidga yaqin joyga koʻchib oʻtmoqchi ekaningiz haqida xabar yetdi», dedilar. Ular: «Ha, yo Rasululloh, biz shuni istagan edik», dedilar. Shunda u zot: «Ey Banu Salima! Oʻz uylaringizda (turing), izlaringiz yoziladi. Oʻz uylaringizda (turing), izlaringiz yoziladi», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Масжид атрофидаги жойлар бўш қолди. Шунда Бану Салима (қабиласи) масжидга яқин жойга кўчиб ўтмоқчи бўлди. Бу (хабар) Расулуллоҳ ﷺ га етди. У зот уларга: «Менга сизлар масжидга яқин жойга кўчиб ўтмоқчи эканингиз ҳақида хабар етди», дедилар. Улар: «Ҳа, ё Расулуллоҳ, биз шуни истаган эдик», дедилар. Шунда у зот: «Эй Бану Салима! Ўз уйларингизда (туринг), изларингиз ёзилади. Ўз уйларингизда (туринг), изларингиз ёзилади», дедилар.

- وعن أبي موسى الأشعري رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏إن أعظم الناس أجرًا في الصلاة أبعدهم إليها ممشى، فأبعدهم، والذي ينتظر الصلاة حتى يصليها مع الإمام أعظم أجرًا من الذي يصليها ثم ينام‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Namozda odamlarning savobi eng ulugʻi unga (masjidga) eng uzoqdan yurib keladiganidir, soʻng (undan ham) uzoqroqdan keladiganidir. Namozni kutib turib, uni imom bilan birga oʻqiydigan kishi, uni (yolgʻiz) oʻqib, soʻng uxlaydigan kishidan savobi ulugʻroqdir», dedilar. Abu Kuraybning rivoyatida: «to uni imom bilan jamoatda oʻqigunicha (kutadi)» deyilgan.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Намозда одамларнинг савоби энг улуғи унга (масжидга) энг узоқдан юриб келадиганидир, сўнг (ундан ҳам) узоқроқдан келадиганидир. Намозни кутиб туриб, уни имом билан бирга ўқийдиган киши, уни (ёлғиз) ўқиб, сўнг ухлайдиган кишидан савоби улуғроқдир», дедилар. Абу Курайбнинг ривоятида: «то уни имом билан жамоатда ўқигунича (кутади)» дейилган.

- وعن بريدة رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏بشروا المشائين في الظلم إلى المساجد بالنور التام يوم القيامة‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو داود والترمذي‏)‏‏)‏‏.‏

Burayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Masjidlarga zulmatda yuruvchilarga qiyomat kuni toʻliq nur bilan xushxabar beringlar», dedilar.Бурайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Масжидларга зулматда юрувчиларга қиёмат куни тўлиқ нур билан хушхабар беринглар», дедилар.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏ألا أدلكم على ما يمحو الله به الخطايا، ويرفع به الدرجات‏؟‏ ‏"‏ قالوا بلى يا رسول الله‏.‏ قال‏:‏ ‏"‏إسباغ الوضوء على المكاره، وكثرة الخطا إلى المساجد، وانتظار الصلاة بعد الصلاة، فذلكم الرباط، فذلكم الرباط‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Sizlarga Alloh u (sabab)li xatolarni (gunohlarni) oʻchiradigan va u (sabab)li darajalarni koʻtaradigan narsani koʻrsatmaymi?» dedilar. Ular: «Ha (koʻrsating), ey Allohning Rasuli» dedilar. (Paygʻambar): «Mashaqqatlarga (qaramay) tahoratni mukammal (asbagʻ) qilish, masjidlar tomon (qoʻyiladigan) qadamlarning koʻpligi va (bir) namozdan keyin (yana boshqa) namozni kutish — ana shu — ribot (sarhadda navbatchilik kabi savobli amal)dir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларга Аллоҳ у (сабаб)ли хатоларни (гуноҳларни) ўчирадиган ва у (сабаб)ли даражаларни кўтарадиган нарсани кўрсатмайми?» дедилар. Улар: «Ҳа (кўрсатинг), эй Аллоҳнинг Расули» дедилар. (Пайғамбар): «Машаққатларга (қарамай) таҳоратни мукаммал (асбағ) қилиш, масжидлар томон (қўйиладиган) қадамларнинг кўплиги ва (бир) намоздан кейин (яна бошқа) намозни кутиш — ана шу — рибот (сарҳадда навбатчилик каби савобли амал)дир», дедилар.

- وعن أبي سعيد الخدري رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏إذا رأيتم الرجل يعتاد المساجد فاشهدوا له بالإيمان، قال الله عز وجل ‏{‏إنما يعمر مساجد الله من آمن بالله واليوم الآخر‏}‏ ‏(‏‏(‏الآية‏.‏ رواه الترمذي وقال حديث حسن‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bir kishi masjidlarga muntazam qatnashini koʻrsangiz, uning imonli ekaniga guvohlik bering. Alloh taolo: {Allohning masjidlarini faqat Allohga imon keltirgan kishi obod qiladi} degan (Tavba 18) oyatni aytdi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бир киши масжидларга мунтазам қатнашини кўрсангиз, унинг имонли эканига гувоҳлик беринг. Аллоҳ таоло: {Аллоҳнинг масжидларини фақат Аллоҳга имон келтирган киши обод қилади} деган (Тавба 18) оятни айтди», дедилар.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏لا يزال أحدكم في صلاة مادامت الصلاة تحبسه لا يمنعه أن ينقلب إلى أهله إلا الصلاة‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz, namoz uni ushlab turgan ekan, doimo namozda (hisoblanadi); uni ahliga qaytishdan namozdan boshqa narsa toʻsmagan ekan», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз, намоз уни ушлаб турган экан, доимо намозда (ҳисобланади); уни аҳлига қайтишдан намоздан бошқа нарса тўсмаган экан», дедилар.

- وعنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ الملائكة تصلي على أحدكم ما دام في مصلاه الذي صلى فيه ما لم يحدث تقول اللهم اغفر له اللهم ارحمه‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz joynamozida (oʻtirgan) ekan va hadas (shamol) chiqarmagani muddat, farishtalar unga magʻfirat soʻrab turadi: ‹Allohim, uni magʻfirat qil! Allohim, unga rahm qil!› — deydi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз жойнамозида (ўтирган) экан ва ҳадас (шамол) чиқармагани муддат, фаришталар унга мағфират сўраб туради: ‹Аллоҳим, уни мағфират қил! Аллоҳим, унга раҳм қил!› — дейди», — дедилар.

- وعن أنس رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم أخر ليلة صلاة العشاء إلى شطر الليل ثم أقبل علينا بوجهه بعدما صلى فقال‏:‏ ‏"‏صلى الناس ورقدوا ولم تزالوا في صلاة منذ انتظرتموها‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir kecha xufton namozini tunning yarmigacha kechiktirdilar, soʻng namozni oʻqib boʻlgach, bizga yuzlanib: «Odamlar namoz oʻqib uxladilar, sizlar esa uni kutganingizdan beri namozda boʻlib turdingiz», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир кеча хуфтон намозини туннинг ярмигача кечиктирдилар, сўнг намозни ўқиб бўлгач, бизга юзланиб: «Одамлар намоз ўқиб ухладилар, сизлар эса уни кутганингиздан бери намозда бўлиб турдингиз», дедилар.

- وعن ابن عمر رضي الله عنهما أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏صلاة الجماعة أفضل من صلاة الفذ بسبع وعشرين درجة‏)‏‏)‏‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jamoat namozi yolgʻiz (oʻqilgan) namozdan yigirma yetti darajaga afzaldir», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жамоат намози ёлғиз (ўқилган) намоздан йигирма етти даражага афзалдир», — дедилар.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏صلاة الرجل في جماعة تُضعَّف على صلاته في بيته وفي سوقه خمسًا وعشرين ضعفًا، وذلك أنه إذا توضأ فأحسن الوضوء، ثم خرج إلى المسجد، لا يخرجه إلا الصلاة، لم يخطُ خطوة إلا رفعت له بها درجة، وحطت عنه بها خطيئة، فإذا صلى لم تزل الملائكة تصلي عليه ما دام في مصلاه، ما لم يحدث، تقول اللهم صلِّ عليه، اللهم ارحمه‏.‏ ولا يزال في صلاة ما انتظر الصلاة‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏.‏ وهذا لفظ البخاري‏)‏‏)‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kishining jamoat bilan oʻqigan namozi uning uyida yoki bozorda (yakka) oʻqigan namozidan yigirma besh barobar koʻproq savoblidir. Bu shuning uchunki, agar u tahorat qilib, uni mukammal qilsa, soʻng faqat namoz niyatida masjidga yoʻl olsa, masjid tomon tashlagan har bir qadami uchun bir daraja koʻtariladi va (amal daftaridan) bir gunohi oʻchiriladi. Namoz oʻqiganida, farishtalar — u joynamozida (oʻtirgan) ekan — unga Allohning barakasi va magʻfiratini soʻrab turadi: ‹Allohim, unga baraka ber; unga rahm va shafqat qil›, — deydi. Kishi namozni kutib turgan muddatda namozda (hisoblanadi)», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кишининг жамоат билан ўқиган намози унинг уйида ёки бозорда (якка) ўқиган намозидан йигирма беш баробар кўпроқ савоблидир. Бу шунинг учунки, агар у таҳорат қилиб, уни мукаммал қилса, сўнг фақат намоз ниятида масжидга йўл олса, масжид томон ташлаган ҳар бир қадами учун бир даража кўтарилади ва (амал дафтаридан) бир гуноҳи ўчирилади. Намоз ўқиганида, фаришталар — у жойнамозида (ўтирган) экан — унга Аллоҳнинг баракаси ва мағфиратини сўраб туради: ‹Аллоҳим, унга барака бер; унга раҳм ва шафқат қил›, — дейди. Киши намозни кутиб турган муддатда намозда (ҳисобланади)», — дедилар.

- وعنه قال‏:‏ أتى النبي صلى الله عليه وسلم رجل أعمي، فقال‏:‏ يا رسول الله، ليس لي قائد يقودني إلى المسجد، فسأل رسول الله صلى الله عليه وسلم أن يرخص له فيصلي في بيته، فرخص له، فلما ولى دعاه فقال له‏:‏ ‏"‏هل تسمع النداء بالصلاة‏؟‏ ‏"‏ قال نعم، قال‏:‏ ‏"‏فأجب‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ning oldilariga bir koʻr kishi kelib: «Yo Rasululloh! Meni masjidga yetaklab boradigan yetakchim yoʻq», dedi va Rasululloh ﷺ dan oʻz uyida namoz oʻqishiga ruxsat berishlarini soʻradi. (Rasululloh ﷺ) unga ruxsat berdilar. U orqasiga qaytganida, uni chaqirib: «Namozga chaqiriqni (azonni) eshitasanmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. (Rasululloh ﷺ): «Unday boʻlsa, (chaqiriqqa) javob ber», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ нинг олдиларига бир кўр киши келиб: «Ё Расулуллоҳ! Мени масжидга етаклаб борадиган етакчим йўқ», деди ва Расулуллоҳ ﷺ дан ўз уйида намоз ўқишига рухсат беришларини сўради. (Расулуллоҳ ﷺ) унга рухсат бердилар. У орқасига қайтганида, уни чақириб: «Намозга чақириқни (азонни) эшитасанми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. (Расулуллоҳ ﷺ): «Ундай бўлса, (чақириққа) жавоб бер», дедилар.

- وعن عبد الله- وقيل‏:‏ عمرو بن قيس المعروف بابن أم مكتوم المؤذن رضي الله عنه أنه قال‏:‏ يا رسول الله إن المدينة كثيرة الهوام والسباع‏.‏ فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏تسمع حي على الصلاة، حي على الفلاح، فحيهلا‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو داود بإسناد حسن‏.‏ (12)

Ibn Ummu Maktum (roziyallohu anhu) aytadilar: «Ey Rasululloh, Madinada zaharli hasharot va yirtqich hayvonlar koʻp», dedim. Shunda Paygʻambar ﷺ: «Sen ‹Hayya alas-solah, hayya alal-falah› (Namozga kelinglar, najotga kelinglar) deyilganini eshitasanmi? Unday boʻlsa, kel!» dedilar. Abu Dovud aytadi: Qosim al-Jarmiy ham buni Sufyondan shunday rivoyat qilgan, biroq uning rivoyatida ‹hayya halo› (kel) soʻzlari yoʻq.Ибн Умму Мактум (розияллоҳу анҳу) айтадилар: «Эй Расулуллоҳ, Мадинада заҳарли ҳашарот ва йиртқич ҳайвонлар кўп», дедим. Шунда Пайғамбар ﷺ: «Сен ‹Ҳайя алас-солаҳ, ҳайя алал-фалаҳ› (Намозга келинглар, нажотга келинглар) дейилганини эшитасанми? Ундай бўлса, кел!» дедилар. Абу Довуд айтади: Қосим ал-Жармий ҳам буни Суфёндан шундай ривоят қилган, бироқ унинг ривоятида ‹ҳайя ҳало› (кел) сўзлари йўқ.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏والذي نفسي بيده، لقد هممت أن آمر بحطب فيحتطب، ثم آمر بالصلاة فيؤذن لها، ثم آمر رجلا فيؤم الناس، ثم أخالف إلى رجال فأحرق عليهم بيوتهم‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) rivoyat qildiki,) Rasululloh ﷺ: «Jonim (qoʻ)lida boʻlgan Zot bilan qasamki, men shuni niyat qildimki: oʻtin (yigʻishni) buyuraman, u yigʻiladi; soʻng namozni buyuraman, unga azon aytiladi; soʻng bir kishiga (imomlikni) buyuraman, u odamlarga imom boʻladi; soʻng men (namozga kelmagan) erkaklarning oldiga borib, ularning uylarini (oʻzlari) ustiga yoqib (kuydirib) yuboraman! Jonim (qoʻ)lida boʻlgan Zot bilan qasamki, agar biringiz semiz bir suyak (boʻlak goʻsht) yoki ikkita yaxshi qoʻy tuyogʻi topishini bilsa, albatta xufton (namozi)ga (jamoatga) hozir boʻlardi», dedilar. (Abu Abdulloh (Buxoriy) aytdi: ‹mirmot› — qoʻyning tuyogʻi orasidagi goʻsht boʻlib, u — ‹minsaʼa› va ‹miyzaʼa› (kabi); (uning) mimi kasra bilan (oʻqiladi).)(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ривоят қилдики,) Расулуллоҳ ﷺ: «Жоним (қў)лида бўлган Зот билан қасамки, мен шуни ният қилдимки: ўтин (йиғишни) буюраман, у йиғилади; сўнг намозни буюраман, унга азон айтилади; сўнг бир кишига (имомликни) буюраман, у одамларга имом бўлади; сўнг мен (намозга келмаган) эркакларнинг олдига бориб, уларнинг уйларини (ўзлари) устига ёқиб (куйдириб) юбораман! Жоним (қў)лида бўлган Зот билан қасамки, агар бирингиз семиз бир суяк (бўлак гўшт) ёки иккита яхши қўй туёғи топишини билса, албатта хуфтон (намози)га (жамоатга) ҳозир бўларди», дедилар. (Абу Абдуллоҳ (Бухорий) айтди: ‹мирмот› — қўйнинг туёғи орасидаги гўшт бўлиб, у — ‹минсаъа› ва ‹мийзаъа› (каби); (унинг) мими касра билан (ўқилади).)

- وعن ابن مسعود رضي الله عنه قال‏:‏ من سره أن يلقى الله تعالى غدًا مسلمًا، فليحافظ على هؤلاء الصلوات، حيث ينادى بهن، فإن الله شرع لنبيكم صلى الله عليه وسلم سنن الهدى، وإنهن من سنن الهدى، ولو أنكم صليتم في بيوتكم كما يصلي هذا المتخلف في بيته لتركتم سنة نبيكم، ولو تركتم سنة نبيكم لضللتم، ولقد رأيتنا وما يتخلف عنها إلا منافق معلوم النفاق، ولقد كان الرجل يؤتى به، يهادى بين الرجلين حتى يقام في الصف‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم وفي رواية له قال‏:‏ إن رسول الله صلى الله عليه وسلم علمنا سنن الهدى، وإن من الهدى الصلاة في المسجد الذي يؤذن فيه‏)‏‏)‏‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Kim ertaga Allohga musulmon holida roʻbaru boʻlishni xush koʻrsa, mana shu namozlarni azon aytiladigan joyda muhofaza qilsin (jamoat bilan oʻqisin). Chunki Alloh Paygʻambaringizga ﷺ hidoyat sunnatlarini joriy qildi, bular esa hidoyat sunnatlaridandir. Agar siz mana shu (masjiddan) qoluvchi kishi oʻz uyida oʻqigani kabi uylaringizda namoz oʻqisangiz, Paygʻambaringizning sunnatini tark etgan boʻlasiz. Agar Paygʻambaringizning sunnatini tark etsangiz, adashasiz. Qaysi bir kishi tahorat qilib, tahoratini chiroyli ado etib, soʻngra mana shu masjidlardan biriga qasd qilib (yoʻl olsa), Alloh unga bosgan har bir qadami uchun bir hasana yozadi, u sababli uni bir daraja koʻtaradi va u sababli undan bir gunohni oʻchiradi. Biz shunday zamonni koʻrdikki, undan faqat nifoqi maʼlum boʻlgan munofiqgina qolar edi. Hatto bir kishi ikki kishi orasida (suyab) yetaklanib keltirilib, safda turgʻizilar edi».Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Ким эртага Аллоҳга мусулмон ҳолида рўбару бўлишни хуш кўрса, мана шу намозларни азон айтиладиган жойда муҳофаза қилсин (жамоат билан ўқисин). Чунки Аллоҳ Пайғамбарингизга ﷺ ҳидоят суннатларини жорий қилди, булар эса ҳидоят суннатларидандир. Агар сиз мана шу (масжиддан) қолувчи киши ўз уйида ўқигани каби уйларингизда намоз ўқисангиз, Пайғамбарингизнинг суннатини тарк этган бўласиз. Агар Пайғамбарингизнинг суннатини тарк этсангиз, адашасиз. Қайси бир киши таҳорат қилиб, таҳоратини чиройли адо этиб, сўнгра мана шу масжидлардан бирига қасд қилиб (йўл олса), Аллоҳ унга босган ҳар бир қадами учун бир ҳасана ёзади, у сабабли уни бир даража кўтаради ва у сабабли ундан бир гуноҳни ўчиради. Биз шундай замонни кўрдикки, ундан фақат нифоқи маълум бўлган мунофиқгина қолар эди. Ҳатто бир киши икки киши орасида (суяб) етакланиб келтирилиб, сафда турғизилар эди».

- وعن أبي الدرداء رضي الله عنه قال‏:‏ سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول‏:‏ ‏"‏ما من ثلاثة في قرية ولا بدو لا تقام فيهم الصلاة إلا قد استحوذ عليهم الشيطان‏.‏ فعليكم بالجماعة، فإنما يأكل الذئب من الغنم القاصية‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو داود بإسناد حسن‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺni: «Bir qishloq yoki sahroda uch kishi boʻlib, ular orasida namoz jamoat bilan oʻqilmasa, shayton ularni albatta oʻz iskanjasiga oladi. Bas, jamoatga yopishinglar. Chunki boʻri faqat toʻdadan ajralib qolgan qoʻyni yeydi», deganlarini eshitdim, dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺни: «Бир қишлоқ ёки саҳрода уч киши бўлиб, улар орасида намоз жамоат билан ўқилмаса, шайтон уларни албатта ўз исканжасига олади. Бас, жамоатга ёпишинглар. Чунки бўри фақат тўдадан ажралиб қолган қўйни ейди», деганларини эшитдим, дедилар.

- عن عثمان بن عفان رضي الله عنه قال‏:‏ سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول‏:‏ ‏"‏من صلى العشاء في جماعة، فكأنما قام نصف الليل ومن صلى الصبح في جماعة، فكانما صلى الليل كله‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏ وفي رواية الترمذي عن عثمان بن عفان رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏من شهد العشاء في جماعة كان له قيام نصف ليلة، ومن شهد العشاء والفجر في جماعة، كان له كقيام ليلة‏"‏ ‏(‏‏(‏قال الترمذي حديث حسن صحيح‏)‏‏)‏

Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Usmon ibn Affon shom namozidan keyin masjidga kirib, yolgʻiz oʻtirdi. Men ham uning yoniga oʻtirdim. U: «Ey ogʻam oʻgʻli! Men Rasululloh ﷺ ‹Kim xufton namozini jamoat bilan oʻqisa, goʻyo kechaning yarmini ibodat bilan oʻtkazgandek boʻladi; kim bomdod namozini jamoat bilan oʻqisa, goʻyo butun kechani ibodat bilan oʻtkazgandek boʻladi› deyayotganlarini eshitdim», dedi.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Усмон ибн Аффон шом намозидан кейин масжидга кириб, ёлғиз ўтирди. Мен ҳам унинг ёнига ўтирдим. У: «Эй оғам ўғли! Мен Расулуллоҳ ﷺ ‹Ким хуфтон намозини жамоат билан ўқиса, гўё кечанинг ярмини ибодат билан ўтказгандек бўлади; ким бомдод намозини жамоат билан ўқиса, гўё бутун кечани ибодат билан ўтказгандек бўлади› деяётганларини эшитдим», деди.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏ولو يعلمون ما في العتمة والصبح لأتوهما ولو حبوًا‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏ وقد سبق بطوله‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar odamlar xufton va bomdod namozlaridagi (savobni) bilganlarida, ularga emaklab boʻlsa ham kelgan boʻlardilar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар одамлар хуфтон ва бомдод намозларидаги (савобни) билганларида, уларга эмаклаб бўлса ҳам келган бўлардилар», дедилар.

- وعنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏ليس صلاة أثقل على المنافقين من صلاة الفجر والعشاء ولو يعلمون ما فيهما لأتوهما ولو حبوًا‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Munofiqlarga bomdod va xufton namozlaridan ogʻirroq namoz yoʻq; agar ular bularda (qancha savob) borligini bilganlarida, hatto emaklab boʻlsa ham ularga kelar edi. Albatta, men muazzinga buyurib iqomat aytdirib, soʻng birovga odamlarga imomlik qilishni buyurib, soʻng oʻt alangasini olib, hali namozga chiqmagan kishilarning (uylarini) yoqib yuborishni xohlab qoldim», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Мунофиқларга бомдод ва хуфтон намозларидан оғирроқ намоз йўқ; агар улар буларда (қанча савоб) борлигини билганларида, ҳатто эмаклаб бўлса ҳам уларга келар эди. Албатта, мен муаззинга буюриб иқомат айтдириб, сўнг бировга одамларга имомлик қилишни буюриб, сўнг ўт алангасини олиб, ҳали намозга чиқмаган кишиларнинг (уйларини) ёқиб юборишни хоҳлаб қолдим», — дедилар.

- وعن ابن مسعود رضي الله عنه قال‏:‏ سألت رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ أي الأعمال أفضل‏؟‏ قال‏:‏ ‏"‏الصلاة على أوقتها‏"‏ قلت‏:‏ ثم أي‏؟‏ قال‏:‏ ‏"‏بر الوالدين‏"‏ قلت ثم أي‏؟‏ قال‏:‏ ‏"‏ الجهاد في سبيل الله‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Ummu Farva (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi. U dedi: Rasululloh ﷺdan: «Qaysi amal afzal?» deb soʻraldi. U zot: «Namozni avvalgi vaqtida oʻqimoq», dedilar. Xuzoiy oʻz rivoyatida uni ammasidan keltirdi: u ayolni Ummu Farva deyilar va u Paygʻambar ﷺga bayʼat qilgan edi; Paygʻambar ﷺdan soʻralgani aytildi.Умму Фарва (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади. У деди: Расулуллоҳ ﷺдан: «Қайси амал афзал?» деб сўралди. У зот: «Намозни аввалги вақтида ўқимоқ», дедилар. Хузоий ўз ривоятида уни аммасидан келтирди: у аёлни Умму Фарва дейилар ва у Пайғамбар ﷺга байъат қилган эди; Пайғамбар ﷺдан сўралгани айтилди.

- وعن ابن عمر رضي الله عنهما قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏ بني الإسلام على خمس‏:‏ شهادة أن لا إله إلا الله وأن محمدًا رسول الله، وإقام الصلاة، وإيتاء الزكاة، وحج البيت، وصوم رمضان‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Islom besh (asos) ustiga qurilgan: Allohdan boʻlak haq maʼbud yoʻq va Muhammad Allohning Rasuli ekaniga guvohlik berish, namozni (toʻkis) ado etish, zakot berish, haj qilish va Ramazon (oyi)da roʻza tutish», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ислом беш (асос) устига қурилган: Аллоҳдан бўлак ҳақ маъбуд йўқ ва Муҳаммад Аллоҳнинг Расули эканига гувоҳлик бериш, намозни (тўкис) адо этиш, закот бериш, ҳаж қилиш ва Рамазон (ойи)да рўза тутиш», — дедилар.

- وعنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏"‏أمرت أن أقاتل الناس حتى يشهدوا أن لا إله إلا الله وأن محمدًا رسول الله، ويقيموا الصلاة ويؤتوا الزكاة، فإذا فعلوا ذلك، عصموا مني دماءهم وأموالهم إلا بحق الإسلام، وحسابهم على الله‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men odamlar bilan ‹Allohdan boʻlak haq maʼbud yoʻq va Muhammad Allohning Rasuli› deb guvohlik bermagunlaricha, namozni (toʻkis) ado etmagunlaricha va zakot bermagunlaricha urushishga buyurilganman. Buni qilsalar, qonlarini va mollarini mendan saqlaydilar — Islom haqqi (taqozosi) bundan mustasno. Hisob-kitoblari esa Alloh zimmasidadir», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен одамлар билан ‹Аллоҳдан бўлак ҳақ маъбуд йўқ ва Муҳаммад Аллоҳнинг Расули› деб гувоҳлик бермагунларича, намозни (тўкис) адо этмагунларича ва закот бермагунларича урушишга буюрилганман. Буни қилсалар, қонларини ва молларини мендан сақлайдилар — Ислом ҳаққи (тақозоси) бундан мустасно. Ҳисоб-китоблари эса Аллоҳ зиммасидадир», — дедилар.

- وعن معاذ رضي الله عنه قال‏:‏ بعثني رسول الله صلى الله عليه وسلم إلى اليمن فقال‏:‏ ‏"‏إنك تأتي قومًا من أهل الكتاب، فادعهم إلى شهادة أن لا إله إلا الله وأني رسول الله، فإن هم أطاعوا لذلك، فأعلمهم أن الله تعالى افترض عليهم خمس صلوات في كل يوم وليلة، فإن هم أطاعوا لذلك، فأعلمهم أن الله تعالى افترض عليهم صدقة تؤخذ من أغنيائهم فترد على فقرائهم، فإن هم اطاعوا لذلك، فإياك وكرائم أموالهم واتقِ دعوة المظلوم فإنه ليس بينها وبين الله حجاب‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ meni Yamanga yubordilar va: «Sen ahli kitob qavmga borasan. Ularni Allohdan boshqa iloh yoʻqligiga va mening Allohning rasuli ekanligimga guvohlik berishga daʼvat qil. Agar ular bunga itoat qilsalar, ularga Alloh taolo har kunu tunda besh vaqt namozni farz qilganini bildir. Agar ular bunga itoat qilsalar, ularga Alloh taolo boylaridan olinib, kambagʻallariga qaytariladigan sadaqani farz qilganini bildir. Agar ular bunga itoat qilsalar, ularning mol-mulkining sarasidan ehtiyot boʻl va mazlumning duosidan qoʻrq, zero uning bilan Alloh oʻrtasida hech qanday toʻsiq yoʻq», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мени Яманга юбордилар ва: «Сен аҳли китоб қавмга борасан. Уларни Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқлигига ва менинг Аллоҳнинг расули эканлигимга гувоҳлик беришга даъват қил. Агар улар бунга итоат қилсалар, уларга Аллоҳ таоло ҳар куну тунда беш вақт намозни фарз қилганини билдир. Агар улар бунга итоат қилсалар, уларга Аллоҳ таоло бойларидан олиниб, камбағалларига қайтариладиган садақани фарз қилганини билдир. Агар улар бунга итоат қилсалар, уларнинг мол-мулкининг сарасидан эҳтиёт бўл ва мазлумнинг дуосидан қўрқ, зеро унинг билан Аллоҳ ўртасида ҳеч қандай тўсиқ йўқ», дедилар.

- وعن جابر رضي الله عنه قال‏:‏ سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول‏:‏ ‏"‏إن بين الرجل وبين الشرك والكفر ترك الصلاة‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kishi bilan shirk va kufr oʻrtasida namozni tark qilish (turadi)», deganlarini eshitdim.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Киши билан ширк ва куфр ўртасида намозни тарк қилиш (туради)», деганларини эшитдим.

- وعن بريدة رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏العهد الذي بيننا وبينهم الصلاة، فمن تركها فقد كفر‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه الترمذي وقال‏:‏ حديث حسن صحيح‏)‏‏)‏‏.‏

Buroyda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Biz bilan ularning oʻrtasidagi ahd namozdir. Kim uni tark qilsa, kofir boʻlibdi», dedilar.Буройда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Биз билан уларнинг ўртасидаги аҳд намоздир. Ким уни тарк қилса, кофир бўлибди», дедилар.

- وعن شقيق بن عبد الله التابعي المتفق على جلالته رحمه الله قال‏:‏ كان أصحاب محمد صلى الله عليه وسلم لا يرون شيئًا من الأعمال تركه كفر غير الصلاة‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه الترمذي في كتاب الإيمان بإسناد صحيح‏)‏‏)‏‏.‏

Shaqiq ibn Abdulloh (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Muhammad ﷺ ning sahobalari amallardan biror narsani tark qilishni kufr deb bilmas edilar, namozdan boshqasini.Шақиқ ибн Абдуллоҳ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Муҳаммад ﷺ нинг саҳобалари амаллардан бирор нарсани тарк қилишни куфр деб билмас эдилар, намоздан бошқасини.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏إن أول ما يحاسب به العبد يوم القيامة من عمله صلاته، فإن صلحت، فقد أفلح وأنجح، وإن فسدت، فقد خاب وخسر، فإن انتقص من فريضته شيئًا، قال الرب، عز وجل‏:‏ انظروا هل لعبدي من تطوع، فيكمل منها ما انتقص من الفريضة‏؟‏ ثم يكون سائر أعماله على هذا‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه الترمذي وقال حديث حسن‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Qiyomat kunida bandaning amallaridan birinchi boʻlib hisob soʻraladigani — uning namozidir. Agar u (namozi) durust boʻlsa, banda najot topdi va yutdi; agar buzuq boʻlsa, ziyon koʻrdi va xor boʻldi. Agar uning farzidan biror narsa kamaygan boʻlsa, Robb azza va jalla: ‹Bandamning nafl (namozi) bormi, qarab koʻringlar; farzdan kamaygan narsa shu bilan toʻldirilsin›, deydi. Soʻng uning boshqa barcha amallari ham shunga koʻra (hisob qilinadi)». (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Tamim ad-Doriydan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Abu Hurayraning hadisi shu yoʻldan hasan gʻarib hadisdir. Bu hadis Abu Hurayradan boshqa yoʻldan ham rivoyat qilingan. Hasanning baʼzi shogirdlari Hasandan, u Qabisa ibn Huraysdan boshqa bir hadisni rivoyat qilganlar; mashhuri esa Qabisa ibn Huraysdir. Anas ibn Hakimdan, u Abu Hurayradan, u Nabiy ﷺdan shunga oʻxshashini rivoyat qilingan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Қиёмат кунида банданинг амалларидан биринчи бўлиб ҳисоб сўраладигани — унинг намозидир. Агар у (намози) дуруст бўлса, банда нажот топди ва ютди; агар бузуқ бўлса, зиён кўрди ва хор бўлди. Агар унинг фарзидан бирор нарса камайган бўлса, Робб азза ва жалла: ‹Бандамнинг нафл (намози) борми, қараб кўринглар; фарздан камайган нарса шу билан тўлдирилсин›, дейди. Сўнг унинг бошқа барча амаллари ҳам шунга кўра (ҳисоб қилинади)». (Абу Исо) айтди: Бу бобда Тамим ад-Дорийдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Абу Ҳурайранинг ҳадиси шу йўлдан ҳасан ғариб ҳадисдир. Бу ҳадис Абу Ҳурайрадан бошқа йўлдан ҳам ривоят қилинган. Ҳасаннинг баъзи шогирдлари Ҳасандан, у Қабиса ибн Ҳурайсдан бошқа бир ҳадисни ривоят қилганлар; машҳури эса Қабиса ибн Ҳурайсдир. Анас ибн Ҳакимдан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий ﷺдан шунга ўхшашини ривоят қилинган.

- عن جابر بن سمرة، رضي الله عنهما، قال‏:‏ خرج علينا رسول الله صلى الله عليه وسلم فقال‏:‏ ‏"‏ألا تصفون كما تصف الملائكة عند ربها‏؟‏‏"‏ فقلنا‏:‏ يا رسول الله وكيف تصف الملائكة عند ربها‏؟‏ قال‏:‏ ‏"‏يتمون الصفوف الأُول، ويتراصون في الصف‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ huzurimizga chiqib: «Nega men sizlarni qoʻllaringizni xuddi asov otlarning dumlaridek koʻtarib turganingizni koʻraman? Namozda osoyishta turingiz!» — dedilar. Soʻng yana huzurimizga chiqib, bizni halqa-halqa (oʻtirgan) holda koʻrib: «Nega men sizlarni boʻlak-boʻlak guruh holida koʻraman?» — dedilar. Soʻng yana huzurimizga chiqib: «Maloikalar oʻz Robbisining huzurida saf tortgani kabi siz ham saf tortmaysizmi?» — dedilar. Biz: «Yo Rasululloh, maloikalar oʻz Robbisining huzurida qanday saf tortadi?» — dedik. U: «Ular oldingi saflarni toʻldiradilar va safda zich turadilar», — dedilar.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримизга чиқиб: «Нега мен сизларни қўлларингизни худди асов отларнинг думларидек кўтариб турганингизни кўраман? Намозда осойишта турингиз!» — дедилар. Сўнг яна ҳузуримизга чиқиб, бизни ҳалқа-ҳалқа (ўтирган) ҳолда кўриб: «Нега мен сизларни бўлак-бўлак гуруҳ ҳолида кўраман?» — дедилар. Сўнг яна ҳузуримизга чиқиб: «Малоикалар ўз Роббисининг ҳузурида саф тортгани каби сиз ҳам саф тортмайсизми?» — дедилар. Биз: «Ё Расулуллоҳ, малоикалар ўз Роббисининг ҳузурида қандай саф тортади?» — дедик. У: «Улар олдинги сафларни тўлдирадилар ва сафда зич турадилар», — дедилар.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏لو يعلم الناس ما في النداء والصف الأول، ثم لم يجدوا إلا أن يستهموا عليه لاستهموا‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar odamlar azon aytishning va (jamoatda) birinchi safda turishning (qancha) savobini bilganlarida, uni qurʼa tashlamay (boshqa yoʻl bilan) ololmasa edi, qurʼa tashlar edi; agar peshin namozi (avvalgi vaqtida)ning savobini bilganlarida, unga (erta borishga) musobaqalashar edi; agar xufton va bomdod namozlarini jamoatda (oʻqish)ning savobini bilganlarida, hatto emaklab boʻlsa ham ularga kelar edi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар одамлар азон айтишнинг ва (жамоатда) биринчи сафда туришнинг (қанча) савобини билганларида, уни қуръа ташламай (бошқа йўл билан) ололмаса эди, қуръа ташлар эди; агар пешин намози (аввалги вақтида)нинг савобини билганларида, унга (эрта боришга) мусобақалашар эди; агар хуфтон ва бомдод намозларини жамоатда (ўқиш)нинг савобини билганларида, ҳатто эмаклаб бўлса ҳам уларга келар эди», — дедилар.

- وعنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏خير صفوف الرجال أولها، وشرها آخرها، وخير صفوف النساء آخرها، وشرها أولها‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Erkaklar saflarining eng yaxshisi birinchisi, eng yomoni oxirgisidir; ayollar saflarining eng yaxshisi oxirgisi, eng yomoni birinchisidir», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эркаклар сафларининг энг яхшиси биринчиси, энг ёмони охиргисидир; аёллар сафларининг энг яхшиси охиргиси, энг ёмони биринчисидир», — дедилар.

- وعن أبي سعيد الخدري، رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم رأي في أصحابه تأخرًا، فقال لهم‏:‏ ‏"‏تقدموا فَأتموا بي وليأتم بكم مَن بعدكم، لا يزال قوم يتأخرون حتى يؤخرهم الله‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Said (al-Xudriy) (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ sahobalarining orqaga tortilib turganlarini koʻrib: «Oldinga oʻtinglar va menga iqtido qilinglar, ortingizdagilar esa sizlarga iqtido qilsinlar. Bir qavm doimo orqada qolaversa, oxiri Alloh ularni orqaga suradi», dedilar.Абу Саид (ал-Худрий) (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ саҳобаларининг орқага тортилиб турганларини кўриб: «Олдинга ўтинглар ва менга иқтидо қилинглар, ортингиздагилар эса сизларга иқтидо қилсинлар. Бир қавм доимо орқада қолаверса, охири Аллоҳ уларни орқага суради», дедилар.

- وعن أبي مسعود رضي الله عنه قال‏:‏ كان رسول الله صلى الله عليه وسلم يمسح مناكبنا في الصلاة، ويقول‏:‏ ‏"‏استووا ولا تختلفوا فتختلف قلوبكم، ليلني منكم أولو الأحلام والنهى، ثم الذين يلونهم ثم الذين يلونهم‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namozda yelkalarimizni silab: «Tekis turingiz, turlicha boʻlmangiz, aks holda dillaringiz ham turlicha boʻlib qoladi. Mendan keyin sizlarning aql va zakovat egalaringiz tursin, soʻng ulardan keyingilari, soʻng ulardan keyingilari (tursin)», — der edilar. Abu Masʼud: «Bugun esa sizlar koʻproq turlichasiz», — dedi.Абу Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намозда елкаларимизни силаб: «Текис турингиз, турлича бўлмангиз, акс ҳолда дилларингиз ҳам турлича бўлиб қолади. Мендан кейин сизларнинг ақл ва заковат эгаларингиз турсин, сўнг улардан кейингилари, сўнг улардан кейингилари (турсин)», — дер эдилар. Абу Масъуд: «Бугун эса сизлар кўпроқ турличасиз», — деди.

- وعن أنس، رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏سووا صفوفكم، فإن تسوية الصف من تمام الصلاة‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ وفي رواية البخاري‏:‏ ‏"‏فإن تسوية الصفوف من إقامة الصلاة‏"‏‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Saflaringizni togʻrilanglar, chunki safni togʻrilash namozning mukammalligidandir», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сафларингизни тоғриланглар, чунки сафни тоғрилаш намознинг мукаммаллигидандир», — дедилар.

- وعنه قال‏:‏ أقيمت الصلاة، فأقبل علينا رسول الله صلى الله عليه وسلم بوجهه فقال‏:‏ ‏"‏أقيموا صفوفكم وتراصوا، فإني أراكم من وراء ظهري‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه البخاري بلفظه، ومسلم بمعناه‏)‏‏)‏‏.‏ وفي رواية للبخاري‏:‏ وكان أحدنا يلزق منكبه بمنكب صاحبه وقدمه بقدمه‏"‏‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni iqomat aytildi va Rasululloh ﷺ bizga yuzlanib: «Saflaringizni toʻgʻrilanglar va bir-biringizga yaqin turinglar — chunki men sizlarni orqamdan (ham) koʻraman», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни иқомат айтилди ва Расулуллоҳ ﷺ бизга юзланиб: «Сафларингизни тўғриланглар ва бир-бирингизга яқин туринглар — чунки мен сизларни орқамдан (ҳам) кўраман», — дедилар.

- وعن النعمان بن بشير رضي الله عنهما، قال‏:‏ سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول‏:‏ ‏"‏لتسون صفوفكم، أو ليخالفن الله بين وجوهكم‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ وفي رواية لمسلم‏:‏ أن رسول الله صلى الله عليه وسلم كان يسوي صفوفنا حتى كأنما يسوي بها القداح، حتى رأى أنا قد عقلنا عنه‏.‏ ثم خرج يومًا فقام حتى كاد يكبر، فرأى رجلا باديا صدره من الصف، فقال ‏"‏عباد الله لتسون صفوفكم، أو ليخالفن الله بين وجوهكم‏"‏‏.‏

Nuʼmon ibn Bashir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ saflarimizni xuddi (yoy uchun) oʻqlarni togʻrilagandek togʻrilar edilar, hatto biz buni u zotdan oʻrganib olganimizni koʻrgunlaricha. Soʻng bir kuni (namozga) chiqdilar va turdilar, hatto takbir aytishga yaqinlashganlarida safdan koʻkragi chiqib turgan bir kishini koʻrib qoldilar va: «Ey Allohning bandalari, saflaringizni togʻrilanglar, aks holda Alloh yuzlaringiz orasini buzadi (orangizga nizo soladi)», — dedilar.Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сафларимизни худди (ёй учун) ўқларни тоғрилагандек тоғрилар эдилар, ҳатто биз буни у зотдан ўрганиб олганимизни кўргунларича. Сўнг бир куни (намозга) чиқдилар ва турдилар, ҳатто такбир айтишга яқинлашганларида сафдан кўкраги чиқиб турган бир кишини кўриб қолдилар ва: «Эй Аллоҳнинг бандалари, сафларингизни тоғриланглар, акс ҳолда Аллоҳ юзларингиз орасини бузади (орангизга низо солади)», — дедилар.

- وعن البراء بن عازب رضي الله عنهما، قال كان رسول الله صلى الله عليه وسلم يتخلل من ناحية إلى ناحية، يمسح صدورنا ومناكبنا ويقول،‏:‏ ‏"‏لا تختلفوا فتختلف قلوبكم‏"‏ وكان يقول‏:‏ ‏"‏إن الله وملائكته يصلون على الصفوف الأُول‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو داود بإسناد حسن‏)‏‏)‏‏.‏

Hannod ibn as-Sariy va Abu Osim ibn Javvos al-Hanafiy bizga aytdilar: Abul-Ahvasdan, u Mansurdan, u Talha al-Yomiydan, u Abdurrahmon ibn Avsajadan, u al-Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi. U dedi: Rasululloh ﷺ safning bir chetidan ikkinchi chetigacha oraga kirib, koʻkraklarimiz va yelkalarimizni silar va: «Bir-biringizga zid (notekis) turmanglar, aks holda qalblaringiz ham bir-biriga zid boʻlib qoladi», der edilar. Yana: «Albatta, Alloh va Uning farishtalari oldingi saflarga rahmat-salovotlar yogʻdiradilar», der edilar.Ҳаннод ибн ас-Сарий ва Абу Осим ибн Жаввос ал-Ҳанафий бизга айтдилар: Абул-Аҳвасдан, у Мансурдан, у Талҳа ал-Ёмийдан, у Абдурраҳмон ибн Авсажадан, у ал-Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади. У деди: Расулуллоҳ ﷺ сафнинг бир четидан иккинчи четигача орага кириб, кўкракларимиз ва елкаларимизни силар ва: «Бир-бирингизга зид (нотекис) турманглар, акс ҳолда қалбларингиз ҳам бир-бирига зид бўлиб қолади», дер эдилар. Яна: «Албатта, Аллоҳ ва Унинг фаришталари олдинги сафларга раҳмат-саловотлар ёғдирадилар», дер эдилар.

- وعن ابن عمر رضي الله عنهما، أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏أقيموا الصفوف، وحاذوا المناكب، وسدوا الخلل، ولينوا بأيدي إخوانكم، ولا تذروا فرجات للشيطان، ومن وصل صفًا وصله الله، ومن قطع صفًا قطعه الله‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو داود بإسناد صحيح‏)‏‏)‏‏.‏

Iso ibn Ibrohim al-Gʻofiqiy bizga aytdi: Ibn Vahb bizga aytdi. (Boshqa sanad bilan) Qutayba ibn Said ham bizga aytdi: al-Lays bizga aytdi — Ibn Vahbning hadisi toʻliqroq — Muoviya ibn Solihdan, u Abuz-Zohiriyyadan, u Kasir ibn Murradan, u Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladi. Qutayba esa: Abuz-Zohiriyyadan, u Abu Shajaradan dedi va Ibn Umarni zikr qilmadi. (Rivoyat qilinishicha,) Rasululloh ﷺ: «Saflarni togʻrilanglar, yelkalarni bir tekisda tutinglar, boʻshliqlarni toʻldiringlar, birodarlaringizning qoʻllariga muloyim boʻlinglar, — Iso ‹birodarlaringizning qoʻllariga› demadi — shaytonga (qoldirib) boʻshliqlar qoldirmanglar. Kim bir safni ulasa, Alloh uni (oʻz rahmatiga) ulaydi, kim bir safni uzsa, Alloh uni (rahmatidan) uzadi», dedilar. Abu Dovud aytdi: Abu Shajara — bu Kasir ibn Murradir. Abu Dovud aytdi: «Birodarlaringizning qoʻllariga muloyim boʻlinglar» degan soʻzning maʼnosi shuki, bir kishi safga kelib unga kirmoqchi boʻlsa, har bir kishi u safga kirib olguncha unga yelkalarini muloyimlik bilan boʻshatib berishi lozim.Исо ибн Иброҳим ал-Ғофиқий бизга айтди: Ибн Ваҳб бизга айтди. (Бошқа санад билан) Қутайба ибн Саид ҳам бизга айтди: ал-Лайс бизга айтди — Ибн Ваҳбнинг ҳадиси тўлиқроқ — Муовия ибн Солиҳдан, у Абуз-Зоҳирийядан, у Касир ибн Муррадан, у Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилади. Қутайба эса: Абуз-Зоҳирийядан, у Абу Шажарадан деди ва Ибн Умарни зикр қилмади. (Ривоят қилинишича,) Расулуллоҳ ﷺ: «Сафларни тоғриланглар, елкаларни бир текисда тутинглар, бўшлиқларни тўлдиринглар, биродарларингизнинг қўлларига мулойим бўлинглар, — Исо ‹биродарларингизнинг қўлларига› демади — шайтонга (қолдириб) бўшлиқлар қолдирманглар. Ким бир сафни уласа, Аллоҳ уни (ўз раҳматига) улайди, ким бир сафни узса, Аллоҳ уни (раҳматидан) узади», дедилар. Абу Довуд айтди: Абу Шажара — бу Касир ибн Муррадир. Абу Довуд айтди: «Биродарларингизнинг қўлларига мулойим бўлинглар» деган сўзнинг маъноси шуки, бир киши сафга келиб унга кирмоқчи бўлса, ҳар бир киши у сафга кириб олгунча унга елкаларини мулойимлик билан бўшатиб бериши лозим.

- وعن أنس، رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏رصوا صفوفكم، وقاربوا بينها وحاذوا الأعناق فوالذي نفسي بيده إني لأرى الشيطان يدخل من خلل الصف، كأنها الحذف‏"‏ ‏(‏‏(‏حديث صحيح رواه أبو داود بإسناد على شرط مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Muslim ibn Ibrohim bizga aytdi: Abon bizga aytdi: Qatodadan, u Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan, u Rasululloh ﷺdan rivoyat qiladi. U zot: «Saflaringizni zich qilinglar, ularni bir-biriga yaqinlashtiringlar va boʻyinlarni bir tekisda tutinglar. Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, men shaytonni xuddi mayda qora qoʻyday safning boʻshliqlaridan kirib kelayotganini koʻrib turibman», dedilar.Муслим ибн Иброҳим бизга айтди: Абон бизга айтди: Қатодадан, у Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан, у Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилади. У зот: «Сафларингизни зич қилинглар, уларни бир-бирига яқинлаштиринглар ва бўйинларни бир текисда тутинглар. Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, мен шайтонни худди майда қора қўйдай сафнинг бўшлиқларидан кириб келаётганини кўриб турибман», дедилар.

- وعنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏أتموا الصف المقدم، ثم الذي يليه، فما كان من نقص فليكن في الصف المؤخر‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو داود بإسناد حسن‏)‏‏)‏‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Avval oldingi safni toʻldiringlar, soʻng undan keyingisini. Agar bironta kamchilik boʻladigan boʻlsa, u eng oxirgi safda boʻlsin», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Аввал олдинги сафни тўлдиринглар, сўнг ундан кейингисини. Агар биронта камчилик бўладиган бўлса, у энг охирги сафда бўлсин», дедилар.

- وعن عائشة رضي الله عنها، قالت‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏إن الله وملائكته يصلون على ميامن الصفوف‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو داود بإسناد على شرط مسلم، وفيه رجل مختلف في توثيقه‏.‏ ‏)‏‏)‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh va Uning farishtalari saflarning oʻng tomonidagilarga rahmat aytadilar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ ва Унинг фаришталари сафларнинг ўнг томонидагиларга раҳмат айтадилар», дедилар.

- وعن البراء، رضي الله عنه قال‏:‏ ‏"‏كنا إذا صلينا خلف رسول الله صلى الله عليه وسلم ، أحببنا أن نكون عن يمينه، يقبل علينا بوجهه، فسمعته يقول‏:‏ ‏"‏رب قني عذابك يوم تبعث - أو تجمع- عبادك‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ ning orqalarida namoz oʻqiganimizda, u zotning oʻng tomonlarida boʻlishni yaxshi koʻrardik, u zot bizga yuzlanardilar. Men u zotning: «Ey Robbim, bandalaringni tiriltiradigan — yoki jamlaydigan — kuningda meni azobingdan asra», deganlarini eshitdim.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ нинг орқаларида намоз ўқиганимизда, у зотнинг ўнг томонларида бўлишни яхши кўрардик, у зот бизга юзланардилар. Мен у зотнинг: «Эй Роббим, бандаларингни тирилтирадиган — ёки жамлайдиган — кунингда мени азобингдан асра», деганларини эшитдим.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال قال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏وسطوا الإمام، وسدوا الخلل‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو داود‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Imomni oʻrtaga qoʻyinglar va boʻshliqlarni toʻldiringlar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Имомни ўртага қўйинглар ва бўшлиқларни тўлдиринглар», дедилар.

- عن أم المؤمنين أم حبيبة رملة بنت أبي سفيان، رضي الله عنهما، قالت سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم، يقول‏:‏ ما من عبد مسلم يصلي لله تعالى كل يوم ثنتي عشرة ركعة تطوعًا غير الفريضة، إلا بنى الله له بيتًا في الجنة أو‏:‏ إلا بني له بيت في الجنة‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Umm Habiba (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ dan eshitdim, u zot: «Qaysi bir musulmon banda har kuni Alloh uchun farzdan boshqa oʻn ikki rakaat nafl (namoz) oʻqisa, Alloh unga jannatda albatta bir uy quradi», yoki: «unga jannatda albatta bir uy quriladi», dedilar. Umm Habiba: «Shundan keyin men ularni oʻqishni tark etmadim», dedi.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ дан эшитдим, у зот: «Қайси бир мусулмон банда ҳар куни Аллоҳ учун фарздан бошқа ўн икки ракаат нафл (намоз) ўқиса, Аллоҳ унга жаннатда албатта бир уй қуради», ёки: «унга жаннатда албатта бир уй қурилади», дедилар. Умм Ҳабиба: «Шундан кейин мен уларни ўқишни тарк этмадим», деди.

- وعن ابن عمر رضي الله عنهما، قال‏:‏ صليت مع رسول الله صلى الله عليه وسلم، ركعتين قبل الظهر وركعتين بعدها، وركعتين بعد الجمعة، وركعتين بعد المغرب، وركعتين بعد العشاء‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ bilan peshin namozidan oldin ikki rakat va peshin namozidan keyin ikki rakat, juma, shom va xufton namozlaridan keyin (ham har birida) ikki rakat oʻqidim.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан пешин намозидан олдин икки ракат ва пешин намозидан кейин икки ракат, жума, шом ва хуфтон намозларидан кейин (ҳам ҳар бирида) икки ракат ўқидим.

- وعن عبد الله بن مغفل، رضي الله عنه، قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏بين كل أذانين صلاة، بين كل أذانين صلاة، بين كل أذانين صلاة‏"‏ وقال في الثالثة‏:‏ ‏"‏لمن شاء‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

Abdulloh ibn Mugʻaffal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Har ikki azon (azon bilan iqomat) orasida namoz bor, har ikki azon orasida namoz bor, har ikki azon orasida namoz bor — xohlagan kishi uchun», dedilar.Абдуллоҳ ибн Муғаффал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар икки азон (азон билан иқомат) орасида намоз бор, ҳар икки азон орасида намоз бор, ҳар икки азон орасида намоз бор — хоҳлаган киши учун», дедилар.

- عن عائشة رضي الله عنها، أن النبي صلى الله عليه وسلم كان لا يدع أربعًا قبل الظهر، وركعتين قبل الغداة ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ peshindan oldingi toʻrt rakatni va bomdod namozidan oldingi ikki rakatni hech qoldirmas edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ пешиндан олдинги тўрт ракатни ва бомдод намозидан олдинги икки ракатни ҳеч қолдирмас эдилар.

- وعنها قالت‏:‏ لم يكن النبي، صلى الله عليه وسلم على شيء من النوافل أشد تعاهدًا منه على ركعتي الفجر‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ hech qanday nafl (namoz)ni — bomdod namozining ikki rakati (sunnati)dek — bunchalik doimiy va eʼtibor bilan oʻqimas edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ ҳеч қандай нафл (намоз)ни — бомдод намозининг икки ракати (суннати)дек — бунчалик доимий ва эътибор билан ўқимас эдилар.

- وعنها عن النبي صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏ركعتا الفجر خير من الدنيا وما فيها‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏ وفي رواية لهما لأحب إلي من الدنيا جميعًا‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Bomdodning ikki rakaati dunyo va undagi (barcha) narsalardan koʻra yaxshiroqdir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бомдоднинг икки ракаати дунё ва ундаги (барча) нарсалардан кўра яхшироқдир», дедилар.

- وعن أبي عبد الله بلال بن رباح، رضي الله عنه مؤذن رسول الله صلى الله عليه وسلم أنه أتى رسول الله صلى الله عليه وسلم ليؤذنه بصلاة الغداة، فشغلت عائشة بلالا بأمر سألته عنه، حتى أصبح جدا فقام بلال فآذنه بالصلاة، وتابع أذانه، فلم يخرج رسول الله صلى الله عليه وسلم فلما خرج صلى بالناس، فأخبره أن عائشة شغلته بأمر سألته عنه حتى أصبح جدا، وأنه أبطأ عليه بالخروج، فقال -يعني النبي صلى الله عليه وسلم -‏:‏ ‏"‏إني كنت ركعت ركعتي الفجر‏"‏ فقال‏:‏ يا رسول الله إنك أصبحت جدا‏؟‏ فقال‏:‏ ‏"‏لو أصبحت أكثر مما أصبحت، لركعتهما وأحسنتهما، وأجملتهما‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو داود بإسناد حسن‏)‏‏)‏‏.‏

Ahmad ibn Hanbal, Abul Mugʻiyradan, u Abdulloh ibn al-Aʼlodan, u Abu Ziyoda Ubaydulloh ibn Ziyod al-Kindiydan, u Bilol (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladiki, u (Bilol) Rasululloh ﷺni bomdod namoziga chaqirish uchun keldi. Shunda Oisha (roziyallohu anho) Bilolni oʻzi soʻragan bir ish bilan band qilib qoʻydi, hattoki tong yorishib, kun ancha yorugʻ boʻlib ketdi. (Roviy) aytdi: Soʻng Bilol turib, u zotni namozga chaqirdi va azonini takror aytdi, lekin Rasululloh ﷺ chiqmadilar. Chiqqanlarida odamlarga namoz oʻqib berdilar, u (Bilol) esa Oisha oʻzi soʻragan bir ish bilan uni band qilib qoʻyganini, shu sabab kun ancha yorishib ketganini va u zotning huzurlariga chiqishi kechikkanini xabar berdi. Shunda u zot: «Men bomdodning ikki rakaatini oʻqiyotgan edim», dedilar. U: «Yo Rasululloh, siz kunni ancha yorishib ketgan paytda (oʻqib) qoldingiz-ku», dedi. U zot: «Agar kunni hozirgidan ham koʻproq yorishgan paytda qolganimda ham, men u ikki rakaatni oʻqir, ularni chiroyli va goʻzal qilib bajarar edim», dedilar.Аҳмад ибн Ҳанбал, Абул Муғийрадан, у Абдуллоҳ ибн ал-Аълодан, у Абу Зиёда Убайдуллоҳ ибн Зиёд ал-Киндийдан, у Билол (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қиладики, у (Билол) Расулуллоҳ ﷺни бомдод намозига чақириш учун келди. Шунда Оиша (розияллоҳу анҳо) Билолни ўзи сўраган бир иш билан банд қилиб қўйди, ҳаттоки тонг ёришиб, кун анча ёруғ бўлиб кетди. (Ровий) айтди: Сўнг Билол туриб, у зотни намозга чақирди ва азонини такрор айтди, лекин Расулуллоҳ ﷺ чиқмадилар. Чиққанларида одамларга намоз ўқиб бердилар, у (Билол) эса Оиша ўзи сўраган бир иш билан уни банд қилиб қўйганини, шу сабаб кун анча ёришиб кетганини ва у зотнинг ҳузурларига чиқиши кечикканини хабар берди. Шунда у зот: «Мен бомдоднинг икки ракаатини ўқиётган эдим», дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, сиз кунни анча ёришиб кетган пайтда (ўқиб) қолдингиз-ку», деди. У зот: «Агар кунни ҳозиргидан ҳам кўпроқ ёришган пайтда қолганимда ҳам, мен у икки ракаатни ўқир, уларни чиройли ва гўзал қилиб бажарар эдим», дедилар.

- عن عائشة رضي الله عنها أن رسول الله صلى الله عليه وسلم، كان يصلي ركعتين خفيفتين بين النداء والإقامة من صلاة الصبح‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ وفي رواية لهما‏:‏ يصلي ركعتي الفجر، إذا سمع الأذان فيخففهما حتى أقول هل قرأ فيهمابأم القرآن‏!‏‏.‏ وفي رواية لمسلم‏:‏ كان يصلى ركعتيي الفجر إذا سمع الأذان ويخففهما‏.‏ وفي رواية‏:‏ إذا طلع الفجر‏.‏

Hafsa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bomdod namozining azoni bilan iqomasi orasida ikki rakat yengil namoz oʻqir edilar.Ҳафса (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бомдод намозининг азони билан иқомаси орасида икки ракат енгил намоз ўқир эдилар.

- وعن حفصة رضي الله عنها أن رسول الله صلى الله عليه وسلم كان إذا أذن المؤذن للصبح، وبدا الصبح صلى ركعتين خفيفتين‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏ وفي رواية لمسلم‏:‏ كان رسول الله صلى الله عليه وسلم إذا طلع الفجر لا يصلى إلا ركعتين خفيفتين‏.‏

Hafsa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ muazzin bomdodga azon aytib, tong yorishganda, ikki qisqa rakat namoz oʻqirdilar. Muslimning rivoyatida: Rasululloh ﷺ tong otganda faqat ikki qisqa rakat oʻqirdilar.Ҳафса (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ муаззин бомдодга азон айтиб, тонг ёришганда, икки қисқа ракат намоз ўқирдилар. Муслимнинг ривоятида: Расулуллоҳ ﷺ тонг отганда фақат икки қисқа ракат ўқирдилар.

- وعن ابن عمر رضي الله عنهما قال‏:‏ كان رسول الله صلى الله عليه وسلم يصلي من الليل مثنى مثنى، ويوتر بركعة من آخر الليل، ويصلي الركعتين قبل صلاة الغداة، وكأن الأذان بأذنيه‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

Anas ibn Sirin aytadi: men Ibn Umardan soʻrab: «Bomdod namozidan oldingi ikki rakaat haqida aytib bering, ularda qiroatni uzun qilaymi?» dedim. U: «Rasululloh ﷺ tunda ikki rakaatdan ikki rakaatdan oʻqir va bir rakaat bilan vitr qilar edilar», dedi. Men: «Men sizdan bu haqda soʻrayotganim yoʻq», dedim. U: «Sen, rostdan ham, gavdador (qoʻpol) odam ekansan! Senga hadisni toʻla bayon qilishimga qoʻymaysanmi? Rasululloh ﷺ tunda ikki rakaatdan ikki rakaatdan oʻqir va bir rakaat bilan vitr qilar, soʻng bomdoddan oldin azon goʻyo qulogʻida turgandek (azonga shu qadar yaqin) ikki rakaat oʻqir edilar», dedi.Анас ибн Сирин айтади: мен Ибн Умардан сўраб: «Бомдод намозидан олдинги икки ракаат ҳақида айтиб беринг, уларда қироатни узун қилайми?» дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺ тунда икки ракаатдан икки ракаатдан ўқир ва бир ракаат билан витр қилар эдилар», деди. Мен: «Мен сиздан бу ҳақда сўраётганим йўқ», дедим. У: «Сен, ростдан ҳам, гавдадор (қўпол) одам экансан! Сенга ҳадисни тўла баён қилишимга қўймайсанми? Расулуллоҳ ﷺ тунда икки ракаатдан икки ракаатдан ўқир ва бир ракаат билан витр қилар, сўнг бомдоддан олдин азон гўё қулоғида тургандек (азонга шу қадар яқин) икки ракаат ўқир эдилар», деди.

- وعن ابن عباس رضي الله عنهما أن رسول الله صلى الله عليه وسلم، كان يقرأ في ركعتي الفجر في الأولى منهما‏:‏ ‏{‏قولوا آمنا بالله وما أنزل إلينا‏}‏ الآية التي في البقرة، وفي الآخرة منهما‏:‏ ‏{‏آمنا بالله واشهد بأنا مسلمون‏}.‏ وفي رواية‏:‏ في الآخرة التي في آل عمران‏:‏ ‏{‏تعالوا إلى كلمة سواء بيننا وبينكم‏}‏‏.‏ ‏(‏‏(‏رواهما مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bomdodning ikki rakaatida (sunnatida), ularning birinchisida Baqara surasidagi: {Aytinglar: ‹Biz Allohga va bizga nozil qilingan narsaga iymon keltirdik›} (Baqara 136) oyatini, ularning ikkinchisida esa: {Biz Allohga iymon keltirdik. Sen bizning muslim ekanimizga guvoh boʻl!} (Oli Imron 52) oyatini oʻqirdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бомдоднинг икки ракаатида (суннатида), уларнинг биринчисида Бақара сурасидаги: {Айтинглар: ‹Биз Аллоҳга ва бизга нозил қилинган нарсага иймон келтирдик›} (Бақара 136) оятини, уларнинг иккинчисида эса: {Биз Аллоҳга иймон келтирдик. Сен бизнинг муслим эканимизга гувоҳ бўл!} (Оли Имрон 52) оятини ўқирдилар.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم، قرأ في ركعتي الفجر‏:‏ ‏{‏قل يا أيها الكافرون‏}‏ و‏{‏قل هو الله أحد‏}‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bomdodning ikki rakaatida {Qul yo ayyuhal-kofirun} (Ayting: «Ey kofirlar!») va {Qul huvallohu ahad} (Ayting: «U — Alloh — birdir») (suralarini) oʻqidilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бомдоднинг икки ракаатида {Қул ё айюҳал-кофирун} (Айтинг: «Эй кофирлар!») ва {Қул ҳуваллоҳу аҳад} (Айтинг: «У — Аллоҳ — бирдир») (сураларини) ўқидилар.

- وعن ابن عمر رضي الله عنهما، قال رمقت النبي صلى الله عليه وسلم شهرًا يقرأ في الركعتين قبل الفجر‏:‏ ‏{‏قل يا أيها الكافرون‏}‏، و‏:‏ ‏{‏قل هو الله أحد‏}‏‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه الترمذي وقال‏:‏ حديث حسن‏)‏‏)‏‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺni bir oy kuzatdim, u zot bomdoddan oldingi ikki rakaatda {Qul yo ayyuhal-kofirun} va {Qul huvallohu ahad}ni oʻqir edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺни бир ой кузатдим, у зот бомдоддан олдинги икки ракаатда {Қул ё айюҳал-кофирун} ва {Қул ҳуваллоҳу аҳад}ни ўқир эдилар.

- عن عائشة رضي الله عنها قالت‏:‏ كان النبي صلى الله عليه وسلم إذا صلى ركعتي الفجر، اضطجع على شقه الأيمن‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ bomdod namozining ikki rakatini (sunnatini) oʻqigandan keyin, oʻng yonboshlari bilan yotar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ бомдод намозининг икки ракатини (суннатини) ўқигандан кейин, ўнг ёнбошлари билан ётар эдилар.

- وعنها قالت‏:‏ كان النبي صلى الله عليه وسلم يصلي فيما بين أن يفرغ من صلاة العشاء إلى الفجر إحدى عشرة ركعة يسلم بين كل ركعتين، ويوتر بواحدة، فإذا سكت المؤذن من صلاة الفجر، وتبين له الفجر وجاء المؤذن، قام فركع ركعتين خفيفتين، ثم اضطجع على شقه الأيمن هكذا حتى يأتيه المؤذن للإقامة‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏ (15)

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Xufton namozini oʻqib boʻlgach, Bomdodgacha oʻn bir rakat namoz oʻqirdilar. Har ikki rakat orasida salom berardilar va bir rakat bilan Vitr oʻqirdilar. Biringiz ellik oyat oʻqiydigan miqdorda sajda qilardilar, soʻng boshlarini koʻtarardilar. Muazzin Bomdod namozining azonini tugatib, tong ravshan boʻlgach, ikki qisqa rakat oʻqirdilar, soʻng muazzin iqoma bilan kelguniga qadar oʻng yonboshlarida yotardilar, keyin u bilan birga chiqardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Хуфтон намозини ўқиб бўлгач, Бомдодгача ўн бир ракат намоз ўқирдилар. Ҳар икки ракат орасида салом берардилар ва бир ракат билан Витр ўқирдилар. Бирингиз эллик оят ўқийдиган миқдорда сажда қилардилар, сўнг бошларини кўтарардилар. Муаззин Бомдод намозининг азонини тугатиб, тонг равшан бўлгач, икки қисқа ракат ўқирдилар, сўнг муаззин иқома билан келгунига қадар ўнг ёнбошларида ётардилар, кейин у билан бирга чиқардилар.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏إذا صلى أحدكم ركعتي الفجر، فليضطجع على يمينه‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو داود، والترمذي بأسانيد صحيحة‏.‏ قال الترمذي‏:‏ حديث حسن صحيح‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz bomdod (fajr)ning ikki rakaatini oʻqigach, oʻng yoni bilan yonboshlab yotsin», dedilar. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Oishadan ham (rivoyat bor). Abu Iso aytdi: Abu Hurayraning hadisi shu yoʻldan hasan sahih gʻarib hadisdir. Oishadan rivoyat qilinishicha, Paygʻambar ﷺ uyida bomdodning ikki rakaatini oʻqiganlarida oʻng yoni bilan yonboshlab yotar edilar. Baʼzi ilm ahli buni mustahab (deb hisoblab) qilishni (toʻgʻri) koʻrishgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз бомдод (фажр)нинг икки ракаатини ўқигач, ўнг ёни билан ёнбошлаб ётсин», дедилар. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Оишадан ҳам (ривоят бор). Абу Исо айтди: Абу Ҳурайранинг ҳадиси шу йўлдан ҳасан саҳиҳ ғариб ҳадисдир. Оишадан ривоят қилинишича, Пайғамбар ﷺ уйида бомдоднинг икки ракаатини ўқиганларида ўнг ёни билан ёнбошлаб ётар эдилар. Баъзи илм аҳли буни мустаҳаб (деб ҳисоблаб) қилишни (тўғри) кўришган.

- عن ابن عمر رضي الله عنهما قال‏:‏ صليت مع رسول الله صلى الله عليه وسلم ركعتين قبل الظهر، وركعتين بعدها‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ bilan peshin namozidan oldin ikki rakat va peshin namozidan keyin ikki rakat, juma, shom va xufton namozlaridan keyin (ham har birida) ikki rakat oʻqidim.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан пешин намозидан олдин икки ракат ва пешин намозидан кейин икки ракат, жума, шом ва хуфтон намозларидан кейин (ҳам ҳар бирида) икки ракат ўқидим.

- وعن عائشة رضي الله عنها أن النبي صلى الله عليه وسلم كان لا يدع أربعًا قبل الظهر‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ peshindan oldingi toʻrt rakatni va bomdod namozidan oldingi ikki rakatni hech qoldirmas edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ пешиндан олдинги тўрт ракатни ва бомдод намозидан олдинги икки ракатни ҳеч қолдирмас эдилар.

- وعنها قالت‏:‏ كان النبي صلى الله عليه وسلم يصلي في بيتي قبل الظهر أربعًا، ثم يخرج فيصلي بالناس، ثم يدخل فيصلي ركعتين، وكان يصلي بالناس المغرب ثم يدخل بيتي فيصلي ركعتين، ويصلي بالناس العشاء، ويدخل بيتي، فيصلي ركعتين‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «U zot uyimda peshindan oldin toʻrt rakaat oʻqir, soʻng chiqib odamlarga (imom boʻlib namoz) oʻqir, soʻng kirib ikki rakaat oʻqir edilar. Odamlarga shom namozini oʻqir, soʻng kirib ikki rakaat oʻqir edilar. Odamlarga xufton namozini oʻqir, soʻng uyimga kirib ikki rakaat oʻqir edilar. Kechasi vitr ham ichida boʻlgan toʻqqiz rakaat oʻqir edilar. Kechasi uzoq vaqt tik turib va kechasi uzoq vaqt oʻtirib oʻqir edilar. Tik turib (Qurʼon) oʻqiganlarida tik turib ruku va sajda qilar, oʻtirib oʻqiganlarida oʻtirib ruku va sajda qilar edilar. Tong otganda esa ikki rakaat oʻqir edilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «У зот уйимда пешиндан олдин тўрт ракаат ўқир, сўнг чиқиб одамларга (имом бўлиб намоз) ўқир, сўнг кириб икки ракаат ўқир эдилар. Одамларга шом намозини ўқир, сўнг кириб икки ракаат ўқир эдилар. Одамларга хуфтон намозини ўқир, сўнг уйимга кириб икки ракаат ўқир эдилар. Кечаси витр ҳам ичида бўлган тўққиз ракаат ўқир эдилар. Кечаси узоқ вақт тик туриб ва кечаси узоқ вақт ўтириб ўқир эдилар. Тик туриб (Қуръон) ўқиганларида тик туриб руку ва сажда қилар, ўтириб ўқиганларида ўтириб руку ва сажда қилар эдилар. Тонг отганда эса икки ракаат ўқир эдилар», деди.

- وعن أم حبيبة رضي الله عنها قالت‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏من حافظ على أربع ركعات قبل الظهر وأربع بعدها، حرمه الله على النار‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو داود، والترمذي‏)‏‏)‏‏.‏ وقال حديث حسن صحيح‏.‏

Umm Habiba binti Abu Sufyon (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim peshindan oldin toʻrt rakaat va undan keyin toʻrt rakaatga rioya qilsa, Alloh taolo uni doʻzaxga harom qiladi», dedilar.Умм Ҳабиба бинти Абу Суфён (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким пешиндан олдин тўрт ракаат ва ундан кейин тўрт ракаатга риоя қилса, Аллоҳ таоло уни дўзахга ҳаром қилади», дедилар.

- وعن عبد الله بن السائب، رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم كان يصلى أربعًا بعد أن تزول الشمس قبل الظهر، وقال ‏"‏إنها ساعة تفتح فيها أبواب السماء، فأحب أن يصعد لي فيها عمل صالح‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه الترمذي وقال‏:‏ حديث حسن‏)‏‏)‏‏.‏

Abdulloh ibn as-Soib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ quyosh ogʻgandan keyin, peshindan oldin toʻrt (rakaat) oʻqir edilar va: «Bu shunday soatki, unda osmon eshiklari ochiladi va men shu (vaqt)da men uchun solih amal koʻtarilishini yaxshi koʻraman», dedilar. (Rovi) aytdi: Bu bobda Ali va Abu Ayyubdan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Abdulloh ibn as-Soibning hadisi hasan gʻaribdir. Nabiy ﷺdan u zot zavoldan keyin toʻrt rakaat oʻqib, faqat ularning oxirida salom berganlari rivoyat qilingan.Абдуллоҳ ибн ас-Соиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ қуёш оғгандан кейин, пешиндан олдин тўрт (ракаат) ўқир эдилар ва: «Бу шундай соатки, унда осмон эшиклари очилади ва мен шу (вақт)да мен учун солиҳ амал кўтарилишини яхши кўраман», дедилар. (Рови) айтди: Бу бобда Али ва Абу Айюбдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Абдуллоҳ ибн ас-Соибнинг ҳадиси ҳасан ғарибдир. Набий ﷺдан у зот заволдан кейин тўрт ракаат ўқиб, фақат уларнинг охирида салом берганлари ривоят қилинган.

- وعن عائشة رضي الله عنها أن النبي صلى الله عليه وسلم كان إذا لم يصلِ أربعًا قبل الظهر، صلاهن بعدها‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه الترمذي وقال‏:‏ حديث حسن‏)‏‏)‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ peshindan oldin toʻrt (rakaat) oʻqimagan boʻlsalar, ularni undan keyin oʻqir edilar. Abu Iso aytdi: Bu hasan gʻarib hadisdir, biz uni faqat Ibn al-Muborakning hadisi sifatida shu yoʻldan bilamiz. Qays ibn ar-Rabiʼ uni Shuʼbadan, u Xolid al-Hazzodan shunga oʻxshash (qilib) rivoyat qilgan. Biz uni Shuʼbadan Qays ibn ar-Rabiʼdan boshqa biror kishi rivoyat qilganini bilmaymiz. Abdurrahmon ibn Abu Layloʼdan, u Paygʻambar ﷺdan ham shunga oʻxshashi rivoyat qilingan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ пешиндан олдин тўрт (ракаат) ўқимаган бўлсалар, уларни ундан кейин ўқир эдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳасан ғариб ҳадисдир, биз уни фақат Ибн ал-Муборакнинг ҳадиси сифатида шу йўлдан биламиз. Қайс ибн ар-Рабиъ уни Шуъбадан, у Холид ал-Ҳаззодан шунга ўхшаш (қилиб) ривоят қилган. Биз уни Шуъбадан Қайс ибн ар-Рабиъдан бошқа бирор киши ривоят қилганини билмаймиз. Абдурраҳмон ибн Абу Лайлўдан, у Пайғамбар ﷺдан ҳам шунга ўхшаши ривоят қилинган.

- عن علي بن أبي طالب، رضي الله عنه قال كان النبي صلى الله عليه وسلم يصلي قلب العصر أربع ركعات يفصل بينهن بالتسليم على الملائكة المقربين ومن تبعهم من المسلمين والمؤمنين‏.‏ رواه الترمذي وقال حديث حسن‏.‏

Ali (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ asrdan oldin toʻrt rakaat namoz oʻqir, ularning orasini muqarrab farishtalarga va musulmonlar hamda moʻminlardan ularga ergashganlarga salom (berish) bilan ajratardilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Ibn Umar va Abdulloh ibn Amrdan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Alining hadisi hasan hadisdir. Ishoq ibn Ibrohim asrdan oldingi toʻrt (rakaat)da ajratmaslikni ixtiyor qilib, shu hadis bilan dalil keltirdi. Ishoq aytdi: «Ularning orasini salom bilan ajratardilar» degani — tashahhudni nazarda tutadi. Shofiiy va Ahmad esa kechasi va kunduzi (oʻqiladigan) namozni ikki-ikkidan (deb) koʻrdilar va asrdan oldingi toʻrt (rakaat)da ajratishni ixtiyor qiladilar.Али (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ асрдан олдин тўрт ракаат намоз ўқир, уларнинг орасини муқарраб фаришталарга ва мусулмонлар ҳамда мўминлардан уларга эргашганларга салом (бериш) билан ажратардилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Ибн Умар ва Абдуллоҳ ибн Амрдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Алининг ҳадиси ҳасан ҳадисдир. Ишоқ ибн Иброҳим асрдан олдинги тўрт (ракаат)да ажратмасликни ихтиёр қилиб, шу ҳадис билан далил келтирди. Ишоқ айтди: «Уларнинг орасини салом билан ажратардилар» дегани — ташаҳҳудни назарда тутади. Шофиий ва Аҳмад эса кечаси ва кундузи (ўқиладиган) намозни икки-иккидан (деб) кўрдилар ва асрдан олдинги тўрт (ракаат)да ажратишни ихтиёр қиладилар.

- وعن ابن عمر، رضي الله عنهما، عن النبي صلى الله عليه وسلم، قال‏:‏ ‏"‏رحم الله امرءًا صلى قبل العصر أربعًا‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو داود والترمذي وقال‏:‏ حديث حسن‏)‏‏)‏‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Asrdan oldin toʻrt rakat oʻqigan kishiga Alloh rahm qilsin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Асрдан олдин тўрт ракат ўқиган кишига Аллоҳ раҳм қилсин», дедилар.

- وعن علي بن أبي طالب رضي الله عنه أن النبي صلى الله عليه وسلم كان يصلي قبل العصر ركعتين‏.‏‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو داود بإسناد صحيح‏)‏‏)‏‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ asrdan oldin ikki rakaat oʻqir edilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ асрдан олдин икки ракаат ўқир эдилар.

- وعن عبد الله بن مغفل، رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏صلوا قبل المغرب‏"‏ قال في الثالثة‏:‏ ‏"‏لمن شاء‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

Abdulloh ibn Mugʻaffal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Magʻribdan oldin namoz oʻqinglar», dedilar. Uchinchisida esa: «Kim xohlasa», dedilar.Абдуллоҳ ибн Муғаффал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мағрибдан олдин намоз ўқинглар», дедилар. Учинчисида эса: «Ким хоҳласа», дедилар.

- - وعن أنس، رضي الله عنه قال‏:‏ لقد رأيت كبار أصحاب رسول الله صلى الله عليه وسلم يبتدرون السواري عند المغرب‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning katta sahobalarini magʻrib (namozi) oldida ustunlar tomon shoshilganlarini koʻrdim.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг катта саҳобаларини мағриб (намози) олдида устунлар томон шошилганларини кўрдим.

- وعنه قال‏:‏ كنا نصلي على عهد رسول الله صلى الله عليه وسلم ركعتين بعد غروب الشمس قبل المغرب، فقيل‏:‏ أكان رسول الله صلى الله عليه وسلم صلاها‏؟‏ قال‏:‏ كان يرانا نصليهما فلم يأمرنا ولم ينهنا‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ zamonlarida quyosh botgandan keyin, magʻribdan oldin ikki rakat oʻqirdik. «Rasululloh ﷺ uni oʻqiganmidilar?» deb soʻralganda, u: «U zot bizning oʻqiyotganimizni koʻrardilar, bizga na buyurardilar va na qaytarardilar», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ замонларида қуёш ботгандан кейин, мағрибдан олдин икки ракат ўқирдик. «Расулуллоҳ ﷺ уни ўқиганмидилар?» деб сўралганда, у: «У зот бизнинг ўқиётганимизни кўрардилар, бизга на буюрардилар ва на қайтарардилар», деди.

- وعنه قال‏:‏ كنا بالمدينة فإذا أذن المؤذن لصلاة المغرب ابتدروا السواري، فركعوا ركعتين، حتى إن الرجل الغريب ليدخل المسجد فيحسب أن الصلاة قد صليت من كثرة من يصليهما‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Madinada edik. Muazzin shom namoziga azon aytsa, (odamlar) ustunlar tomon shoshilib, ikki rakaatdan, ikki rakaatdan oʻqir edilar. Hatto gʻarib (notanish) kishi masjidga kirib, ularni oʻqiyotganlarning koʻpligidan namoz allaqachon oʻqib boʻlingan deb oʻylar edi».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Мадинада эдик. Муаззин шом намозига азон айтса, (одамлар) устунлар томон шошилиб, икки ракаатдан, икки ракаатдан ўқир эдилар. Ҳатто ғариб (нотаниш) киши масжидга кириб, уларни ўқиётганларнинг кўплигидан намоз аллақачон ўқиб бўлинган деб ўйлар эди».

- عن أبي هريرة رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏إذا صلى أحدكم الجمعة، فليصلِ بعدها أربعًا‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz juma namozini oʻqigan boʻlsa, undan keyin toʻrt (rakaat) oʻqisin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз жума намозини ўқиган бўлса, ундан кейин тўрт (ракаат) ўқисин», дедилар.

- وعن ابن عمر رضي الله عنهما، أن النبي صلى الله عليه وسلم كان لا يصلي بعد الجمعة حتى ينصرف، فيصلي ركعتين في بيته‏. (‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ juma namozidan keyin, qaytib borib ikki rakaat oʻqimaguncha, namoz oʻqimas edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ жума намозидан кейин, қайтиб бориб икки ракаат ўқимагунча, намоз ўқимас эдилар.

- عن زيد بن ثابت رضي الله عنه أن النبي صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏صلوا أيها الناس في بيوتكم، فإن الصلاة صلاة المرء في بيته إلا المكتوبة‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Ey odamlar, namozlaringizni uylaringizda oʻqinglar, zero farzdan boshqa, kishining eng yaxshi namozi uyida oʻqigan namozidir», dedilar.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Эй одамлар, намозларингизни уйларингизда ўқинглар, зеро фарздан бошқа, кишининг энг яхши намози уйида ўқиган намозидир», дедилар.

- وعن ابن عمر رضي الله عنهما عن النبي صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ اجلعوا من صلاتكم في بيوتكم، ولا تتخذوها قبورًا‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Namozlaringizning bir qismini uylaringizda oʻqinglar va uylaringizni qabrlarga aylantirmanglar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Намозларингизнинг бир қисмини уйларингизда ўқинглар ва уйларингизни қабрларга айлантирманглар», дедилар.

- وعن جابر رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏إذا قضى أحدكم صلاته في مسجده، فليجعل لبيته نصيبًا من صلاته، فإن الله جاعل في بيته صلاته خيرًا‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz masjidida namozini oʻqib boʻlsa, namozidan uyiga ham bir ulush ajratsin. Chunki Alloh uning namozi sababli uyiga yaxshilik joylaydi», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз масжидида намозини ўқиб бўлса, намозидан уйига ҳам бир улуш ажратсин. Чунки Аллоҳ унинг намози сабабли уйига яхшилик жойлайди», дедилар.

- وعن عمر بن عطاء أن نافع بن جبير أرسله إلى السائب ابن أخت نمر يسأله عن شيء رآه منه معاوية في الصلاة فقال‏:‏ نعم صليت معه الجمعة في المقصورة، فلما سلم الإمام، قمت في مقامي، فصليت فلما دخل أرسل إلي فقال‏:‏ لا تعد لما فعلت‏:‏ إذا صليت الجمعة فلا تصلها بصلاة حتى تتكلم أو تخرج، فإن رسول الله صلى الله عليه وسلم أمرنا بذلك أن لا نوصل صلاة بصلاة حتى نتكلم أو نخرج‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Muoviya ibn Abu Sufyon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U (bir kishiga) shunday dedi: «Jumʼa namozini oʻqiganingda, gaplashmaguningcha yoki (masjiddan) chiqmaguningcha unga (boshqa) namozni ulamagin. Chunki Rasululloh ﷺ bizni shunga — gaplashmagunimizcha yoki chiqmagunimizcha bir namozni (boshqasiga) ulamaslikka buyurganlar».Муовия ибн Абу Суфён (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У (бир кишига) шундай деди: «Жумъа намозини ўқиганингда, гаплашмагунингча ёки (масжиддан) чиқмагунингча унга (бошқа) намозни уламагин. Чунки Расулуллоҳ ﷺ бизни шунга — гаплашмагунимизча ёки чиқмагунимизча бир намозни (бошқасига) уламасликка буюрганлар».

- عن علي رضي الله عنه قال‏:‏ الوتر ليس بختم كصلاة المكتوبة ولكن سن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏إن الله وتر يحب الوتر، فأوتروا يا أهل القرآن‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو داود والترمذي‏)‏‏)‏‏.‏ وقال‏:‏ حديث حسن‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Albatta Alloh toqdir, toqni sevadi, bas vitr oʻqinglar, ey Qurʼon ahli», dedilar. Shunda bir aʼrobiy: «Rasululloh ﷺ nima deyaptilar?» dedi. U zot: «Bu sen uchun ham, sheriklaring uchun ham emas», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Албатта Аллоҳ тоқдир, тоқни севади, бас витр ўқинглар, эй Қуръон аҳли», дедилар. Шунда бир аъробий: «Расулуллоҳ ﷺ нима деяптилар?» деди. У зот: «Бу сен учун ҳам, шерикларинг учун ҳам эмас», дедилар.

- وعن عائشة رضي الله عنها قالت‏:‏ من كل الليل قد أوتر رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ من أول الليل ومن أوسطه، ومن آخره‏.‏ وانتهى وتره إلى السحر‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kechaning har bir qismida — avvalida, oʻrtasida va oxirida vitr oʻqiganlar. (Umrlarining) oxirida vitrlari saharga (tonggacha) yetib bordi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кечанинг ҳар бир қисмида — аввалида, ўртасида ва охирида витр ўқиганлар. (Умрларининг) охирида витрлари саҳарга (тонггача) етиб борди.

- وعن ابن عمر رضي الله عنهما، عن النبي صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏ اجعلوا آخر صلاتكم بالليل وترًا‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kechasi oʻqiydigan namozingizning oxirgisini vitr qilinglar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Кечаси ўқийдиган намозингизнинг охиргисини витр қилинглар», дедилар.

- وعن أبي سعيد الخدري رضي الله عنه أن النبي صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏أوتروا قبل أن تصبحوا‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

(Abu Saʼid al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki,) Paygʻambar ﷺ: «Jannat ahli jannatga, doʻzax ahli doʻzaxga kirgach, Alloh: ‹Kimning qalbida bir xardal urugʻicha iymon boʻlsa, uni (doʻzaxdan) chiqaringlar›, deydi. Bas, ular — (olovda) kuyib, koʻmirga aylangan holda — chiqariladi va ‹Hayot daryosi›ga tashlanadi; soʻng ular — xuddi sel oqizgan (loyqa)dagi urugʻ unib chiqqani kabi — unib (oʻsib) chiqadi», dedilar. Paygʻambar ﷺ (yana): «Uning sargʻish, buralgan holda unib chiqishini koʻrmadingizmi?» dedilar.(Абу Саъид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики,) Пайғамбар ﷺ: «Жаннат аҳли жаннатга, дўзах аҳли дўзахга киргач, Аллоҳ: ‹Кимнинг қалбида бир хардал уруғича иймон бўлса, уни (дўзахдан) чиқаринглар›, дейди. Бас, улар — (оловда) куйиб, кўмирга айланган ҳолда — чиқарилади ва ‹Ҳаёт дарёси›га ташланади; сўнг улар — худди сел оқизган (лойқа)даги уруғ униб чиққани каби — униб (ўсиб) чиқади», дедилар. Пайғамбар ﷺ (яна): «Унинг сарғиш, буралган ҳолда униб чиқишини кўрмадингизми?» дедилар.

- وعن عائشة رضي الله عنها أن النبي صلى الله عليه وسلم كان يصلي بالليل، وهي معترضة بين يديه، فإذا بقي الوتر، أيقظها فأوترت‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏ وفي رواية له‏:‏ فإذا بقي الوتر قال‏:‏ ‏"‏قومي فأوتري يا عائشة‏"‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kechasi namozlarini oʻqirdilar, u (Oisha) esa u zotning oldilarida koʻndalang yotgan boʻlardi. Vitr (oʻqish) qolganda, u (zot) uni uygʻotardilar, u ham vitr oʻqirdi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кечаси намозларини ўқирдилар, у (Оиша) эса у зотнинг олдиларида кўндаланг ётган бўларди. Витр (ўқиш) қолганда, у (зот) уни уйғотардилар, у ҳам витр ўқирди.

- وعن ابن عمر رضي الله عنهما أن النبي صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏بادروا الصبح بالوتر‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو داود والترمذي‏)‏‏)‏‏.‏ وقال‏:‏ حديث حسن صحيح‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Vitrni subhdan (bomdoddan) oldin ado etishga shoshilinglar», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Витрни субҳдан (бомдоддан) олдин адо этишга шошилинглар», — дедилар.

- وعن جابر رضي الله عنه قال قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏من خاف أن لا يقوم الليل فليوتر أوله، ومن طمع أن يقوم آخره، فليوتر آخر الليل، فإن صلاة آخر الليل مشهودة، وذلك أفضل‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim tunning oxirida turolmasligidan qoʻrqsa, uning avvalida vitr qilsin; kim tunning oxirida turishga umid bogʻlasa, tunning oxirida vitr qilsin, chunki tunning oxiridagi namozda (farishtalar) hozir boʻladi va bu afzaldir», — dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким туннинг охирида туролмаслигидан қўрқса, унинг аввалида витр қилсин; ким туннинг охирида туришга умид боғласа, туннинг охирида витр қилсин, чунки туннинг охиридаги намозда (фаришталар) ҳозир бўлади ва бу афзалдир», — дедилар.

- عن أبي هريرة رضي الله عنه قال‏:‏ أوصاني خليلي صلى الله عليه وسلم بصيام ثلاثة أيام من كل شهر، وركعتي الضحى، وأن أوتر قبل أن أرقد‏"‏ ‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ والإيتار قبل النوم إنما يستحب لمن لا يثق باستيقاظ آخر الليل، فإن وثق فآخر الليل أفضل‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Doʻstim (Paygʻambar ﷺ) menga uch narsani (qilishni) tavsiya qildi: (1) har oyda uch kun roʻza tutish; (2) Zuho (choshgoh) namozini ikki rakat oʻqish; (3) uxlashdan oldin vitr (namozini) oʻqish.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Дўстим (Пайғамбар ﷺ) менга уч нарсани (қилишни) тавсия қилди: (1) ҳар ойда уч кун рўза тутиш; (2) Зуҳо (чошгоҳ) намозини икки ракат ўқиш; (3) ухлашдан олдин витр (намозини) ўқиш.

- وعن أبي ذر رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏يصبح على كل سلامى من أحدكم صدقة‏:‏ فكل تسبيحة صدقة، وكل تهليلة صدقة، وكل تكبيرة صدقة، وأمر بالمعروف صدقة، ونهي عن المنكر صدقة، ويجزئ من ذلك ركعتان يركعهما من الضحى‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Har biringizning har bir boʻgʻiningiz uchun har kuni ertalab sadaqa (lozim) boʻladi. Bas, har bir tasbeh sadaqadir, har bir tahmid sadaqadir, har bir tahlil sadaqadir, har bir takbir sadaqadir, yaxshilikka buyurish sadaqadir, yomonlikdan qaytarish sadaqadir. Bularning oʻrnini esa zuhoda (chosht vaqtida) oʻqiladigan ikki rakat (namoz) kifoya qiladi».Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай дедилар: «Ҳар бирингизнинг ҳар бир бўғинингиз учун ҳар куни эрталаб садақа (лозим) бўлади. Бас, ҳар бир тасбеҳ садақадир, ҳар бир таҳмид садақадир, ҳар бир таҳлил садақадир, ҳар бир такбир садақадир, яхшиликка буюриш садақадир, ёмонликдан қайтариш садақадир. Буларнинг ўрнини эса зуҳода (чошт вақтида) ўқиладиган икки ракат (намоз) кифоя қилади».

- وعن عائشة رضي الله عنها قالت‏:‏ كان رسول الله صلى الله عليه وسلم يصلي الضحى أربعًا ويزيد ما شاء الله ‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zuho (chosht) namozini toʻrt (rakat) oʻqirdilar va Alloh xohlaganicha (undan) ziyoda (ham) qilardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ зуҳо (чошт) намозини тўрт (ракат) ўқирдилар ва Аллоҳ хоҳлаганича (ундан) зиёда (ҳам) қилардилар.

- وعن أم هانئ فاختة بنت أبي طالب رضي الله عنها قالت‏:‏ ذهبت إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم عام الفتح فوجدته يغتسل فلما فرغ من غسله صلى ثمان ركعات، وذلك ضحى‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه وهذا مختصر لفظ إحدى روايات مسلم‏)‏‏)‏

Umm Honiʼ (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Fath yili Rasululloh ﷺ huzuriga bordim va u zotni gʻusl qilayotgan holda topdim. Gʻuslni tugatgach, sakkiz rakaat namoz oʻqidilar. Bu chosht payti edi.Умм Ҳониъ (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Фатҳ йили Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига бордим ва у зотни ғусл қилаётган ҳолда топдим. Ғуслни тугатгач, саккиз ракаат намоз ўқидилар. Бу чошт пайти эди.

- عن زيد بن أرقم رضي الله عنه أنه رأى قومًا يصلون من الضحى، فقال‏:‏ أما لقد علموا أن الصلاة في غير هذه الساعة أفضل، إن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏صلاة الأوابين حين ترمض الفصال‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Zayd ibn Arqam (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U baʼzi kishilarni zuho (chosht) namozini oʻqiyotgan holda koʻrdi va: «Ular bu soatdan boshqa paytdagi namoz afzalroq ekanini yaxshi bilishadi-ku. Darhaqiqat, Rasululloh ﷺ: ‹Avvobinlar (Allohga qaytguvchilar)ning namozi — botqoq (qum) qizib, (sutdan ajratilgan) bota tuyalar (oyogʻiga) issiq tegadigan paytdir›, — dedilar», — dedi.Зайд ибн Арқам (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У баъзи кишиларни зуҳо (чошт) намозини ўқиётган ҳолда кўрди ва: «Улар бу соатдан бошқа пайтдаги намоз афзалроқ эканини яхши билишади-ку. Дарҳақиқат, Расулуллоҳ ﷺ: ‹Аввобинлар (Аллоҳга қайтгувчилар)нинг намози — ботқоқ (қум) қизиб, (сутдан ажратилган) бота туялар (оёғига) иссиқ тегадиган пайтдир›, — дедилар», — деди.

- وعن أبي قتادة رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏ إذا دخل أحدكم المسجد فلا يجلس حتى يصلي ركعتين‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Qatoda ibn Ribʼiy al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Biringiz masjidga kirsa, ikki rakat namoz oʻqimasdan oʻtirmasin», — dedilar.Абу Қатода ибн Рибъий ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Бирингиз масжидга кирса, икки ракат намоз ўқимасдан ўтирмасин», — дедилар.

- وعن جابر، رضي الله عنه قال‏:‏ أتيت النبي صلى الله عليه وسلم وهو في المسجد فقال‏:‏ ‏"‏صلِ ركعتين‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men masjidda Paygʻambar ﷺ ning oldiga bordim (roviy Masʼar: Jobir ‹peshindan oldin (zuhoda)› dedi, deb oʻylaydi). U zot menga ikki rakat namoz oʻqishni buyurdilar. U zotning menga qarzi bor edi; uni menga toʻladilar va tegishlidan koʻproq berdilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен масжидда Пайғамбар ﷺ нинг олдига бордим (ровий Масъар: Жобир ‹пешиндан олдин (зуҳода)› деди, деб ўйлайди). У зот менга икки ракат намоз ўқишни буюрдилар. У зотнинг менга қарзи бор эди; уни менга тўладилар ва тегишлидан кўпроқ бердилар.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال لبلال‏:‏ يا بلال حدثني بأرجى عمل عملته في الإسلام، فإني سمعت دف نعليك بين يدي في الجنة، قال‏:‏ ما عملت عملا أرجى عندي من أني لم أتطهر طهورًا في ساعة من ليل أو نهار إلا صليت بذلك الطهور ما كتب لي أن أصلي‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه وهذا لفظ البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bomdod namozi paytida Paygʻambar ﷺ Biloldan: «Islomni qabul qilgandan keyin qilgan eng yaxshi amalingni menga ayt — chunki men jannatda oldimda sening oyoq tovushlaringni eshitdim», — dedilar. Bilol: «Men zikrga loyiq biror narsani qilmadim — faqat shuki, men kechasi yoki kunduzi tahorat qilgan har safar, oʻsha tahorat bilan oʻzimga (Alloh) yozgan (miqdorda) namoz oʻqir edim», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бомдод намози пайтида Пайғамбар ﷺ Билолдан: «Исломни қабул қилгандан кейин қилган энг яхши амалингни менга айт — чунки мен жаннатда олдимда сенинг оёқ товушларингни эшитдим», — дедилар. Билол: «Мен зикрга лойиқ бирор нарсани қилмадим — фақат шуки, мен кечаси ёки кундузи таҳорат қилган ҳар сафар, ўша таҳорат билан ўзимга (Аллоҳ) ёзган (миқдорда) намоз ўқир эдим», — деди.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏ خير يوم طلعت عليه الشمس يوم الجمعة‏:‏ فيه خلق آدم، وفيه أدخل الجنة، وفيه أخرج منها‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Quyosh chiqqan kunlarning eng yaxshisi juma kunidir. Unda Odam (alayhissalom) yaratildi, unda u jannatga kiritildi va unda u jannatdan chiqarildi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуёш чиққан кунларнинг энг яхшиси жума кунидир. Унда Одам (алайҳиссалом) яратилди, унда у жаннатга киритилди ва унда у жаннатдан чиқарилди», дедилар.

- وعنه قال‏:‏ قال رسول الله، صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏من توضأ فأحسن الوضوء ثم أتي الجمعة، فاستمع وأنصت، غفر له ما بينه وبين الجمعة وزيادة ثلاثة أيام، ومن مس الحصى، فقد لغا‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim tahoratni chiroyli qilib olib, soʻng jumaga kelsa va (xutbani) tinglab, jim tursa, uning shu bilan (kelgusi) juma orasidagi (gunohlari) hamda yana uch kunlik (gunohi) magʻfirat qilinadi. Kim (xutba paytida) toshchalarni paypaslasa, behuda ish qilibdi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким таҳоратни чиройли қилиб олиб, сўнг жумага келса ва (хутбани) тинглаб, жим турса, унинг шу билан (келгуси) жума орасидаги (гуноҳлари) ҳамда яна уч кунлик (гуноҳи) мағфират қилинади. Ким (хутба пайтида) тошчаларни пайпасласа, беҳуда иш қилибди», — дедилар.

- وعنه عن النبي، صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏الصلوات الخمس والجمعة إلى الجمعة، ورمضان إلى رمضان، مكفرات ما بينهن إذا اجتنبت الكبائر‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Besh (vaqt) namoz va jumadan (keyingi) jumagacha — ular orasidagi (gunohlarga) kafforatlardir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Беш (вақт) намоз ва жумадан (кейинги) жумагача — улар орасидаги (гуноҳларга) каффоратлардир», дедилар.

- وعنه وعن ابن عمر، رضي الله عنهم، أنهما سمعا رسول الله صلى الله عليه وسلم ، يقول على أعواد منبره‏:‏ ‏"‏لينتهين أقوام عن وَدعهم الجمعات، أو ليختمن الله على قلوبهم، ثم ليكونن من الغافلين‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺ ning oʻz minbarlari yogʻochlari ustida turib: «Baʼzi qavmlar jumalarni tark etishdan, albatta, tiyilsinlar, aks holda Alloh, albatta, ularning qalblariga muhr uradi, soʻng ular, albatta, gʻofillardan boʻlib qoladilar», deganlarini eshitgan.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺ нинг ўз минбарлари ёғочлари устида туриб: «Баъзи қавмлар жумаларни тарк этишдан, албатта, тийилсинлар, акс ҳолда Аллоҳ, албатта, уларнинг қалбларига муҳр уради, сўнг улар, албатта, ғофиллардан бўлиб қоладилар», деганларини эшитган.

- وعن ابن عمر رضي الله عنهما، أن رسول الله صلى الله عليه وسلم ، قال‏:‏ ‏"‏إذا جاء أحدكم الجمعة، فليغتسل‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz juma (namoziga) keladigan boʻlsa, gusl qilsin», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз жума (намозига) келадиган бўлса, гусл қилсин», — дедилар.

- وعن أبي سعيد الخدري، رضي الله عنه، أن رسول الله صلى الله عليه وسلم ، قال‏:‏ ‏"‏غسل الجمعة واجب على كل محتلم‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Juma kuni gʻusl qilish har bir balogʻatga yetgan kishiga vojibdir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жума куни ғусл қилиш ҳар бир балоғатга етган кишига вожибдир», дедилар.

- وعن سمرة، رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏من توضأ يوم الجمعة، فبها ونعمت، ومن اغتسل فالغسل أفضل‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو داود، والترمذي وقال حديث حسن‏)‏‏)‏‏.‏

Samura ibn Jundab (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kim juma kuni tahorat qilsa, bu yaxshi va neʼmatdir; kim gʻusl qilsa, gʻusl afzaldir», dedilar. Abu Iso aytdi: Samuraning hadisi hasan hadisdir. Uni Qatodaning ashoblaridan baʼzilari Qatodadan, u Hasandan, u Samura ibn Jundabdan rivoyat qilgan; baʼzilari esa uni Qatodadan, u Hasandan, u Nabiy ﷺdan mursal qilib rivoyat qilgan. Nabiy ﷺning ashoblaridan boʻlgan ahli ilm va ulardan keyingilar huzurida amal shunga binoandir; ular juma kuni gʻusl qilishni ixtiyor qilganlar va juma kuni tahorat gʻusl oʻrnida kifoya qiladi deb bilganlar. Shofeiy aytdi: Nabiy ﷺning juma kuni gʻusl qilishga buyurganlari vujub uchun emas, ixtiyor uchun ekanligiga dalolat qiladigan narsalardan biri Umarning hadisidir; u Usmonga: «Tahorat ham-a? Holbuki sen Rasululloh ﷺ juma kuni gʻusl qilishga buyurganlarini bilasan», degan edi. Agar ikkovlari uning buyrugʻi ixtiyor uchun emas, vujub uchun ekanligini bilganlarida, Umar Usmonni qaytarib: ‹Qaytib borib, gʻusl qil› demasdan qoʻyib yubormas edi va Usmondan, uning ilmi bilan birga, bu (hukm) yashirin qolmas edi. Lekin bu hadis juma kuni gʻusl qilishda kishi uchun vojib boʻlmagan fazl borligiga dalolat qildi.Самура ибн Жундаб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким жума куни таҳорат қилса, бу яхши ва неъматдир; ким ғусл қилса, ғусл афзалдир», дедилар. Абу Исо айтди: Самуранинг ҳадиси ҳасан ҳадисдир. Уни Қатоданинг ашобларидан баъзилари Қатодадан, у Ҳасандан, у Самура ибн Жундабдан ривоят қилган; баъзилари эса уни Қатодадан, у Ҳасандан, у Набий ﷺдан мурсал қилиб ривоят қилган. Набий ﷺнинг ашобларидан бўлган аҳли илм ва улардан кейингилар ҳузурида амал шунга биноандир; улар жума куни ғусл қилишни ихтиёр қилганлар ва жума куни таҳорат ғусл ўрнида кифоя қилади деб билганлар. Шофеий айтди: Набий ﷺнинг жума куни ғусл қилишга буюрганлари вужуб учун эмас, ихтиёр учун эканлигига далолат қиладиган нарсалардан бири Умарнинг ҳадисидир; у Усмонга: «Таҳорат ҳам-а? Ҳолбуки сен Расулуллоҳ ﷺ жума куни ғусл қилишга буюрганларини биласан», деган эди. Агар икковлари унинг буйруғи ихтиёр учун эмас, вужуб учун эканлигини билганларида, Умар Усмонни қайтариб: ‹Қайтиб бориб, ғусл қил› демасдан қўйиб юбормас эди ва Усмондан, унинг илми билан бирга, бу (ҳукм) яширин қолмас эди. Лекин бу ҳадис жума куни ғусл қилишда киши учун вожиб бўлмаган фазл борлигига далолат қилди.

- - وعن سلمان، رضي الله عنه، قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏لا يغتسل رجل يوم الجمعة، ويتطهر ما استطاع من طهر، ويدهن من دهنه، أو يمس من طيب بيته، ثم يخرج فلا يفرق بين اثنين، ثم يصلي ما كتب له، ثم ينصت إذا تكلم الإمام، إلا غفر له ما بينه وبين الجمعة الأخرى‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

Salmon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bir kishi juma kuni gʻusl qilsa, imkoni boricha poklansa, sochiga yogʻ surtsa yoki uyidagi atirdan surtsa, soʻng (masjidga) chiqib ikki kishining orasini ajratmasa, keyin oʻziga yozilgan (nafl) namozni oʻqisa, soʻng imom soʻzlaganida jim tursa, uning oʻsha juma bilan keyingi juma orasidagi (gunohlari) kechiriladi», dedilar.Салмон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бир киши жума куни ғусл қилса, имкони борича покланса, сочига ёғ суртса ёки уйидаги атирдан суртса, сўнг (масжидга) чиқиб икки кишининг орасини ажратмаса, кейин ўзига ёзилган (нафл) намозни ўқиса, сўнг имом сўзлаганида жим турса, унинг ўша жума билан кейинги жума орасидаги (гуноҳлари) кечирилади», дедилар.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه، أن رسول الله صلى الله عليه وسلم ، قال‏:‏ ‏"‏من اغتسل يوم الجمعة غسل الجنابة، ثم راح في الساعة الأولى فكأنما قرب بدنة، ومن راح في الساعة الثانية، فكأنما قرب بقرة، ومن راح في الساعة الثالثة، فكأنما قرب كبشًا أقرن، ومن راح في الساعة الرابعة، فكأنما قرب دجاجة، ومن راح في الساعة الخامسة، فكأنما قرب بيضة، فإذا خرج الإمام، حضرت الملائكة يستمعون الذكر‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim juma kuni janobat guslidek gusl qilib, soʻng (birinchi soatda — erta) namozga borsa, goʻyo (Alloh yoʻlida) tuya qurbonlik qilgandek boʻladi; kim ikkinchi soatda borsa, goʻyo sigir qurbonlik qilgandek; kim uchinchi soatda borsa, goʻyo shoxli qoʻchqor qurbonlik qilgandek; kim toʻrtinchi soatda borsa, goʻyo tovuq (sadaqa) qilgandek; kim beshinchi soatda borsa, goʻyo tuxum (sadaqa) qilgandek boʻladi. Imom (xutbaga) chiqganda, farishtalar xutbani tinglash uchun hozir boʻladi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким жума куни жанобат гуслидек гусл қилиб, сўнг (биринчи соатда — эрта) намозга борса, гўё (Аллоҳ йўлида) туя қурбонлик қилгандек бўлади; ким иккинчи соатда борса, гўё сигир қурбонлик қилгандек; ким учинчи соатда борса, гўё шохли қўчқор қурбонлик қилгандек; ким тўртинчи соатда борса, гўё товуқ (садақа) қилгандек; ким бешинчи соатда борса, гўё тухум (садақа) қилгандек бўлади. Имом (хутбага) чиқганда, фаришталар хутбани тинглаш учун ҳозир бўлади», — дедилар.

- وعنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم ، ذكر يوم الجمعة، فقال‏:‏ ‏"‏فيها ساعة لا يوافقها عبد مسلم، وهو قائم يصلي يسأل الله شيئًا، إلا أعطاه إياه‏"‏ وأشار بيده يقللها، ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ juma (kuni) haqida soʻzlab: «Juma kunida bir soat (ijobat vaqti) bor; agar musulmon uni namoz oʻqiyotgan holda topsa va Allohdan biror narsa soʻrasa, Alloh albatta uning soʻraganini beradi», — dedilar. U zot (Paygʻambar ﷺ) qoʻllari bilan oʻsha (vaqt)ning qisqaligini koʻrsatdilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ жума (куни) ҳақида сўзлаб: «Жума кунида бир соат (ижобат вақти) бор; агар мусулмон уни намоз ўқиётган ҳолда топса ва Аллоҳдан бирор нарса сўраса, Аллоҳ албатта унинг сўраганини беради», — дедилар. У зот (Пайғамбар ﷺ) қўллари билан ўша (вақт)нинг қисқалигини кўрсатдилар.

- وعن أبي بردة بن أبي موسى الأشعري، رضي الله عنه، قال‏:‏ قال عبد الله بن عمر رضي الله عنهما‏:‏ أسمعت أباك يحدث عن رسول الله صلى الله عليه وسلم ، في شأن ساعة الجمعة‏؟‏ قال‏:‏ قلت‏:‏ نعم، سمعته يقول‏:‏ سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم ، يقول‏:‏ ‏"‏هي ما بين أن يجلس الإمام إلى أن تقضى الصلاة‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Burda ibn Abu Muso al-Ashʼariy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: u dedi: menga Abdulloh ibn Umar: «Otangning juma soati haqida Rasululloh ﷺ dan hadis aytib berganini eshitganmisan?» dedi. Men: «Ha, uning shunday deganini eshitganman: men Rasululloh ﷺ ning ‹U imom (minbarga) oʻtirgan paytdan namoz tugagungacha boʻlgan oraliqdir› deganlarini eshitganman», dedim.Абу Бурда ибн Абу Мусо ал-Ашъарий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: у деди: менга Абдуллоҳ ибн Умар: «Отангнинг жума соати ҳақида Расулуллоҳ ﷺ дан ҳадис айтиб берганини эшитганмисан?» деди. Мен: «Ҳа, унинг шундай деганини эшитганман: мен Расулуллоҳ ﷺ нинг ‹У имом (минбарга) ўтирган пайтдан намоз тугагунгача бўлган оралиқдир› деганларини эшитганман», дедим.

- وعن أوس بن أوس، رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏إن من أفضل أيامكم يوم الجمعة، فأكثروا علي من الصلاة فيه، فإن صلاتكم معروضة علي‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو داود بإسناد صحيح‏)‏‏)‏‏.‏

Avs ibn Avs (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Albatta, kunlaringizning eng afzali juma kunidir. Bas, oʻsha kuni menga koʻp salovot aytinglar, chunki sizlarning salovotlaringiz menga taqdim etiladi», dedilar. Shunda ular (sahobalar): «Ey Rasululloh, jasadingiz chirib ketgan boʻlsa, salovotimiz sizga qanday taqdim etiladi?» — dedilar. (Roviy aytadi: ular ‹chirib ketgan boʻlsangiz› deyishni nazarda tutmoqdalar.) U zot ﷺ: «Albatta, Alloh taborak va taolo yerga paygʻambarlarning jasadlarini (yeyishni) harom qildi», dedilar.Авс ибн Авс (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Албатта, кунларингизнинг энг афзали жума кунидир. Бас, ўша куни менга кўп саловот айтинглар, чунки сизларнинг саловотларингиз менга тақдим этилади», дедилар. Шунда улар (саҳобалар): «Эй Расулуллоҳ, жасадингиз чириб кетган бўлса, саловотимиз сизга қандай тақдим этилади?» — дедилар. (Ровий айтади: улар ‹чириб кетган бўлсангиз› дейишни назарда тутмоқдалар.) У зот ﷺ: «Албатта, Аллоҳ таборак ва таоло ерга пайғамбарларнинг жасадларини (ейишни) ҳаром қилди», дедилар.

- عن سعد بن أبي وقاص، رضي الله عنه، قال‏:‏ خرجنا مع رسول الله صلى الله عليه وسلم من مكة نريد المدينة، فلما كنا قريبًا من عزوراء نزل ثم رفع يديه، فدعا الله ساعة، ثم خر ساجدًا، فمكث طويلا، ثم قام فرفع يديه ساعة، ثم خر ساجدًا- فعله- ثلاثًا- وقال‏:‏ ‏"‏إني سألت ربي، وشفعت لأمتي، فأعطاني ثلث أمتي، فخررت ساجدًا لربي شكرًا، ثم رفعت رأسي، فسألت ربي لأمتي، فأعطاني ثلث أمتي، فخررت ساجدًا لربي شكرًا، ثم رفعت رأسي، فسألت ربي لأمتي، فأعطاني الثلث الآخر، فخررت ساجدًا لربي‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو داود‏)‏‏)‏‏.‏

Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bilan birga Madinaga qarab Makkadan chiqdik. Azvaroga yaqinlashganimizda, (u zot) (ulovdan) tushib, soʻng qoʻllarini koʻtardilar va bir muddat Allohga duo qildilar. Soʻngra sajdaga yiqilib, uzoq (sajdada) qoldilar. Soʻng turib, qoʻllarini koʻtardilar va bir muddat Allohga duo qildilar. Soʻngra sajdaga yiqilib, uzoq (sajdada) qoldilar. Soʻng turib, qoʻllarini bir muddat koʻtardilar, soʻngra sajdaga yiqildilar. Ahmad buni uch marta zikr qildi. (U zot) dedilar: «Men Robbimdan soʻradim va ummatim uchun shafoat qildim, U menga ummatimning uchdan birini berdi. Shunda Robbimga shukr qilib, sajdaga yiqildim. Soʻngra boshimni koʻtarib, Robbimdan ummatim uchun soʻradim, U menga ummatimning uchdan birini berdi. Shunda Robbimga shukr qilib, sajdaga yiqildim. Soʻngra boshimni koʻtarib, Robbimdan ummatim uchun soʻradim, U menga oxirgi uchdan birini berdi. Shunda Robbimga sajdaga yiqildim.» Abu Dovud aytdi: Ashʼas ibn Ishoq (rovi nomini) Ahmad ibn Solih bizga hadis aytib berayotganda tushirib qoldirgan edi, soʻng menga uni undan Muso ibn Sahl ar-Romliy aytib berdi.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Мадинага қараб Маккадан чиқдик. Азварога яқинлашганимизда, (у зот) (уловдан) тушиб, сўнг қўлларини кўтардилар ва бир муддат Аллоҳга дуо қилдилар. Сўнгра саждага йиқилиб, узоқ (саждада) қолдилар. Сўнг туриб, қўлларини кўтардилар ва бир муддат Аллоҳга дуо қилдилар. Сўнгра саждага йиқилиб, узоқ (саждада) қолдилар. Сўнг туриб, қўлларини бир муддат кўтардилар, сўнгра саждага йиқилдилар. Аҳмад буни уч марта зикр қилди. (У зот) дедилар: «Мен Роббимдан сўрадим ва умматим учун шафоат қилдим, У менга умматимнинг учдан бирини берди. Шунда Роббимга шукр қилиб, саждага йиқилдим. Сўнгра бошимни кўтариб, Роббимдан умматим учун сўрадим, У менга умматимнинг учдан бирини берди. Шунда Роббимга шукр қилиб, саждага йиқилдим. Сўнгра бошимни кўтариб, Роббимдан умматим учун сўрадим, У менга охирги учдан бирини берди. Шунда Роббимга саждага йиқилдим.» Абу Довуд айтди: Ашъас ибн Ишоқ (рови номини) Аҳмад ибн Солиҳ бизга ҳадис айтиб бераётганда тушириб қолдирган эди, сўнг менга уни ундан Мусо ибн Саҳл ар-Ромлий айтиб берди.

- وعن عائشة رضي الله عنها، قالت‏:‏ كان النبي صلى الله عليه وسلم ، يقوم من الليل حتى تتفطر قدماه، فقلت له‏:‏ لم تصنع هذا يا رسول الله، وقد غفر لك ما تقدم من ذنبك وما تأخر‏؟‏ قال‏:‏ ‏"‏أفلا أكون عبدًا شكورًا‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه وعن المغيرة بن شعبة نحوه، متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oyoqlari shishib ketguncha namoz oʻqirdilar. Shunda u zotga: «Avvalgi va keyingi gunohlaringiz magʻfirat qilingan boʻla turib, oʻzingizni shunchalik mashaqqatga solasizmi?» deyildi. U zot: «Shukr qiluvchi banda boʻlmayinmi?» dedilar. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Abu Hurayra va Oishadan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Mugʻiyra ibn Shuʼbaning hadisi hasan sahih hadisdir.Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ оёқлари шишиб кетгунча намоз ўқирдилар. Шунда у зотга: «Аввалги ва кейинги гуноҳларингиз мағфират қилинган бўла туриб, ўзингизни шунчалик машаққатга соласизми?» дейилди. У зот: «Шукр қилувчи банда бўлмайинми?» дедилар. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Абу Ҳурайра ва Оишадан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Муғийра ибн Шуъбанинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.

- وعن علي رضي الله عنه، أن النبي صلى الله عليه وسلم، طرقه وفاطمة ليلا، فقال‏:‏ ‏"‏ألا تصليان‏؟‏‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏ (20)

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ tunda u bilan Fotimaning huzuriga kelib: «Namoz oʻqimaysizlarmi?» dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, jonlarimiz Allohning qoʻlida, qachon bizni uygʻotishni xohlasa, uygʻotadi», dedim. Men bu gapni aytganimda Rasululloh ﷺ qaytib ketdilar, soʻng u zotning yuz oʻgirib ketayotib, sonlariga urib: {Inson koʻp narsada janjalkash boʻlgandir} (Kahf 54) deyayotganlarini eshitdim.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ тунда у билан Фотиманинг ҳузурига келиб: «Намоз ўқимайсизларми?» дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, жонларимиз Аллоҳнинг қўлида, қачон бизни уйғотишни хоҳласа, уйғотади», дедим. Мен бу гапни айтганимда Расулуллоҳ ﷺ қайтиб кетдилар, сўнг у зотнинг юз ўгириб кетаётиб, сонларига уриб: {Инсон кўп нарсада жанжалкаш бўлгандир} (Каҳф 54) деяётганларини эшитдим.

- وعن سالم بن عبد الله بن عمر بن الخطاب، رضي الله عنهم، عن أبيه‏:‏ أن رسول الله صلى الله عليه وسلم ، قال‏:‏ ‏"‏نعم الرجل عبد الله لو كان يصلي من الليل‏"‏ قال سالم‏:‏ فكان عبد الله بعد ذلك لا ينام إلا قليلا‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ hayotliklarida kishi bir tush koʻrsa, uni Rasululloh ﷺ ga aytib berar edi. Men ham bir tush koʻrib, uni Nabiy ﷺ ga aytib berishni orzu qildim. (Ibn Umar) dedi: Men oʻsha vaqtda yosh, uylanmagan yigit edim va Rasululloh ﷺ zamonida masjidda uxlardim. Bir kuni tushimda ikki farishta meni ushlab, doʻzaxga olib borganini koʻrdim. Quduq oʻralganidek (gʻishtlangan) ekan, quduqning ikki yon ustuni kabi ikkita ustuni bor ekan. Unda men tanigan kishilar bor ekan. Shunda men: «Doʻzaxdan Allohdan panoh soʻrayman, doʻzaxdan Allohdan panoh soʻrayman, doʻzaxdan Allohdan panoh soʻrayman», — dedim. (Ibn Umar) dedi: Soʻng ularni (yana) bir farishta uchratdi va menga: «Qoʻrqma», — dedi. Men buni Hafsaga aytib berdim. Hafsa esa uni Rasululloh ﷺ ga aytib berdi. Shunda Nabiy ﷺ: «Abdulloh qanday yaxshi kishi! Kechasi (turib) namoz oʻqiganida edi», — dedilar. Solim dedi: Shundan keyin Abdulloh kechasi juda oz uxlaydigan boʻldi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ ҳаётликларида киши бир туш кўрса, уни Расулуллоҳ ﷺ га айтиб берар эди. Мен ҳам бир туш кўриб, уни Набий ﷺ га айтиб беришни орзу қилдим. (Ибн Умар) деди: Мен ўша вақтда ёш, уйланмаган йигит эдим ва Расулуллоҳ ﷺ замонида масжидда ухлардим. Бир куни тушимда икки фаришта мени ушлаб, дўзахга олиб борганини кўрдим. Қудуқ ўралганидек (ғиштланган) экан, қудуқнинг икки ён устуни каби иккита устуни бор экан. Унда мен таниган кишилар бор экан. Шунда мен: «Дўзахдан Аллоҳдан паноҳ сўрайман, дўзахдан Аллоҳдан паноҳ сўрайман, дўзахдан Аллоҳдан паноҳ сўрайман», — дедим. (Ибн Умар) деди: Сўнг уларни (яна) бир фаришта учратди ва менга: «Қўрқма», — деди. Мен буни Ҳафсага айтиб бердим. Ҳафса эса уни Расулуллоҳ ﷺ га айтиб берди. Шунда Набий ﷺ: «Абдуллоҳ қандай яхши киши! Кечаси (туриб) намоз ўқиганида эди», — дедилар. Солим деди: Шундан кейин Абдуллоҳ кечаси жуда оз ухлайдиган бўлди.

- وعن عبد الله بن عمرو بن العاص، رضي الله عنهما قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏يا عبد الله لا تكن مثل فلان‏:‏ كان يقوم الليل فترك قيام الليل‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: «Ey Abdulloh, falonchidek boʻlma — u kechasi namoz oʻqir edi, soʻng tungi namozni tark etdi», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Эй Абдуллоҳ, фалончидек бўлма — у кечаси намоз ўқир эди, сўнг тунги намозни тарк этди», — дедилар.

- وعن ابن مسعود رضي الله عنه ، قال‏:‏ ذكر عند النبي، صلى الله عليه وسلم رجل نام ليلة حتى أصبح‏!‏ قال‏:‏ ‏"‏ذاك رجل بال الشيطان في أذنيه- أو قال‏:‏ في أذنه-‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ oldida — bir kishi tunni (uxlab) tongacha (quyosh chiqqanidan keyin ham) uxlab oʻtkazgani — zikr qilindi. Paygʻambar ﷺ: «U — quloqlariga (yoki qulogʻiga) shayton siygan kishidir», — dedi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ олдида — бир киши тунни (ухлаб) тонгача (қуёш чиққанидан кейин ҳам) ухлаб ўтказгани — зикр қилинди. Пайғамбар ﷺ: «У — қулоқларига (ёки қулоғига) шайтон сийган кишидир», — деди.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه، أن رسول الله صلى الله عليه وسلم ، قال‏:‏ ‏"‏يعقد الشيطان على قافية، رأس أحدكم، إذا هو نام، ثلاث عقد، يضرب على كل عقدة‏:‏ عليك ليل طويل فارقد، فإن استيقظ أحدكم، فذكر الله تعالى انحلت عقدة، فإن توضأ انحلت عقدة، فإن صلى انحلت عقدة، فأصبح نشيطًا طيب النفس، وإلا أصبح خبيث النفس كسلان‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Shayton biringiz uxlab yotgan boʻlsa, uning ensasiga uch tugun bogʻlaydi. Har bir tugunga: ‹Kecha uzun, uxlayver›, — deb oʻqib, dam soladi. Kishi uygʻonib, Allohni yodga olsa, bir tugun yechiladi; tahorat qilsa, ikkinchi tugun yechiladi; namoz oʻqisa, uchinchi tugun yechiladi va u ertalab tetik, koʻngli xush holda turadi; aks holda, u dangasa va koʻngli buzuq holda turadi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Шайтон бирингиз ухлаб ётган бўлса, унинг энсасига уч тугун боғлайди. Ҳар бир тугунга: ‹Кеча узун, ухлайвер›, — деб ўқиб, дам солади. Киши уйғониб, Аллоҳни ёдга олса, бир тугун ечилади; таҳорат қилса, иккинчи тугун ечилади; намоз ўқиса, учинчи тугун ечилади ва у эрталаб тетик, кўнгли хуш ҳолда туради; акс ҳолда, у дангаса ва кўнгли бузуқ ҳолда туради», — дедилар.

- وعن عبد الله بن سلام، رضي الله عنه ، أن النبي، صلى الله عليه وسلم ،قال‏:‏ ‏"‏أيها الناس أفشوا السلام، وأطعموا الطعام، وصلوا بالليل والناس نيام، تدخلوا الجنة بسلام‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه الترمذي وقال‏:‏ حديث حسن صحيح‏)‏‏)‏‏.‏

Abdulloh ibn Salom (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Madinaga kelganlarida odamlar u zot tomon shoshildilar va: «Rasululloh ﷺ keldilar!» deyildi. Men ham u zotni koʻrish uchun odamlar orasida keldim. Rasululloh ﷺning yuzlarini yaxshi koʻrib olganimda, uning yuzi yolgʻonchi (kishining) yuzi emasligini bildim. U zotning aytgan birinchi soʻzlari: «Ey odamlar, salomni yoyinglar, taom yediringlar va odamlar uxlab yotganda tunda namoz oʻqinglar, (shunda) omonlik bilan jannatga kirasizlar», degan (soʻzlari) boʻldi.Абдуллоҳ ибн Салом (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Мадинага келганларида одамлар у зот томон шошилдилар ва: «Расулуллоҳ ﷺ келдилар!» дейилди. Мен ҳам у зотни кўриш учун одамлар орасида келдим. Расулуллоҳ ﷺнинг юзларини яхши кўриб олганимда, унинг юзи ёлғончи (кишининг) юзи эмаслигини билдим. У зотнинг айтган биринчи сўзлари: «Эй одамлар, саломни ёйинглар, таом едиринглар ва одамлар ухлаб ётганда тунда намоз ўқинглар, (шунда) омонлик билан жаннатга кирасизлар», деган (сўзлари) бўлди.

- وعن أبي هريرة، رضي الله عنه، قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏أفضل الصيام بعد رمضان شهر الله المحرم، وأفضل الصلاة بعد الفريضة صلاة الليل‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ramazondan keyin eng afzal roʻza — Allohning oyi Muharram (roʻzasi)dir; farzdan keyin eng afzal namoz — tun namozidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Рамазондан кейин энг афзал рўза — Аллоҳнинг ойи Муҳаррам (рўзаси)дир; фарздан кейин энг афзал намоз — тун намозидир», дедилар.

- وعن ابن عمر رضي الله عنهما، أن النبي صلى الله عليه وسلم ، قال‏:‏ ‏"‏صلاة الليل مثنى مثنى، فإذا خفت الصبح فأوتر بواحدة‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kechasi oʻqiladigan namoz ikki rakaatdan, ikki rakaatdandir. Bomdod kirib qolishidan qoʻrqsang, bir rakaat bilan vitr qilib qoʻygin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Кечаси ўқиладиган намоз икки ракаатдан, икки ракаатдандир. Бомдод кириб қолишидан қўрқсанг, бир ракаат билан витр қилиб қўйгин», дедилар.

- وعنه قال‏:‏ كان النبي صلى الله عليه وسلم ، يصلي من الليل مثنى مثنى، ويوتر بركعة‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

Anas ibn Siyrin (Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Men Ibn Umardan: «(Farz) bomdod namozidan oldingi ikki rakat haqida — ularda qiroatni uzaytirish borasida — fikringiz qanday?» — deb soʻradim. U: «Paygʻambar ﷺ kechasi ikki rakat, (yana) ikki rakat (tarzda) oʻqir va namozni bir rakat vitr bilan tugatar edilar. U zot bomdod namozidan oldingi ikki rakatni azondan keyin darrov oʻqir edilar», — dedi. (Roviy Hammod: «Bu — (u zot uni) tez (oʻqidi) degani», — dedi.)Анас ибн Сийрин (Ибн Умардан) ривоят қилади: Мен Ибн Умардан: «(Фарз) бомдод намозидан олдинги икки ракат ҳақида — уларда қироатни узайтириш борасида — фикрингиз қандай?» — деб сўрадим. У: «Пайғамбар ﷺ кечаси икки ракат, (яна) икки ракат (тарзда) ўқир ва намозни бир ракат витр билан тугатар эдилар. У зот бомдод намозидан олдинги икки ракатни азондан кейин дарров ўқир эдилар», — деди. (Ровий Ҳаммод: «Бу — (у зот уни) тез (ўқиди) дегани», — деди.)

- وعن أنس رضي الله عنه، قال‏:‏ كان رسول الله صلى الله عليه وسلم ، يفطر من الشهر حتى نظن أن لا يصوم منه، ويصوم حتى نظن أن لا يفطر منه شيئًا، وكان لا تشاء أن تراه من الليل مصليا إلا رأيته، ولا نائمًا إلا رأيته‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Baʼzan Rasululloh ﷺ (shunchalik koʻp kun) roʻza tutmas edilarki, biz u zot oʻsha oyda roʻza tutmaydi, deb oʻylar edik; va baʼzan (shunchalik koʻp kun) roʻza tutar edilarki, biz u zot oʻsha oy davomida roʻzani tark etmaydi, deb oʻylar edik. (Kechadagi namoz va uyqusiga kelsa,) agar uni kechasi namoz oʻqiyotgan holda koʻrmoqchi boʻlsang, koʻra olar eding; agar uni uxlab yotgan holda koʻrmoqchi boʻlsang, koʻra olar eding.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Баъзан Расулуллоҳ ﷺ (шунчалик кўп кун) рўза тутмас эдиларки, биз у зот ўша ойда рўза тутмайди, деб ўйлар эдик; ва баъзан (шунчалик кўп кун) рўза тутар эдиларки, биз у зот ўша ой давомида рўзани тарк этмайди, деб ўйлар эдик. (Кечадаги намоз ва уйқусига келса,) агар уни кечаси намоз ўқиётган ҳолда кўрмоқчи бўлсанг, кўра олар эдинг; агар уни ухлаб ётган ҳолда кўрмоқчи бўлсанг, кўра олар эдинг.

- وعن عائشة رضي الله عنها، أن رسول الله صلى الله عليه وسلم، كان يصلي إحدى عشرة ركعة- تعني في الليل- يسجد السجدة من ذلك قدر ما يقرأ أحدكم خمسين آية قبل أن يرفع رأسه، ويركع ركعتين قبل صلاة الفجر، ثم يضطجع على شقه الأيمن حتى يأتيه المنادي للصلاة، ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻn bir rakat oʻqir edilar — bu u zotning (tungi) namozi edi. U zot sajdani shunchalik choʻzar ediki, boshlarini koʻtarmasdan oldin kishi (Qurʼondan) ellik oyat oʻqib ulgurar edi. U zot bomdod namozidan oldin ikki rakat (sunnat) oʻqir, soʻng — azon aytuvchi kelib, u zotga namoz haqida xabar berganigacha — oʻng yonlari bilan yotar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўн бир ракат ўқир эдилар — бу у зотнинг (тунги) намози эди. У зот саждани шунчалик чўзар эдики, бошларини кўтармасдан олдин киши (Қуръондан) эллик оят ўқиб улгурар эди. У зот бомдод намозидан олдин икки ракат (суннат) ўқир, сўнг — азон айтувчи келиб, у зотга намоз ҳақида хабар берганигача — ўнг ёнлари билан ётар эдилар.

- وعنها قالت‏:‏ ما كان رسول الله صلى الله عليه وسلم ، يزيد- في رمضان ولا في غيره- على إحدي عشرة ركعة‏:‏ يصلي أربعًا فلا تسأل عن حسنهن وطولهن‏!‏ ثم يصلي أربعًا فلا تسأل عن حسنهن وطولهن‏!‏ ثم يصلي ثلاثًا‏.‏ فقلت‏:‏ يا رسول الله أتنام قبل أن توتر‏!‏‏؟‏ فقال‏:‏ ‏"‏يا عائشة إن عيني تنامان ولا ينام قلبي‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U (Abu Salama) Oishadan: «Rasululloh ﷺ ning Ramazondagi namozlari qanday boʻlardi?» deb soʻragan edi. (Oisha): «Rasululloh ﷺ Ramazonda ham, undan boshqa (oylar)da ham oʻn bir rakʼatdan ortiq oʻqimas edilar. Toʻrt (rakʼat) oʻqirdilar — ularning goʻzalligi va uzunligi haqida soʻrama; soʻng yana toʻrt (rakʼat) oʻqirdilar — ularning goʻzalligi va uzunligi haqida soʻrama; soʻng uch (rakʼat) oʻqirdilar», dedi. Oisha dedi: «Men: ‹Yo Rasululloh! Vitrni oʻqishdan oldin uxlaysizmi?› dedim. U zot: ‹Ey Oisha! Koʻzlarim uxlaydi, lekin qalbim uxlamaydi›, dedilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У (Абу Салама) Оишадан: «Расулуллоҳ ﷺ нинг Рамазондаги намозлари қандай бўларди?» деб сўраган эди. (Оиша): «Расулуллоҳ ﷺ Рамазонда ҳам, ундан бошқа (ойлар)да ҳам ўн бир ракъатдан ортиқ ўқимас эдилар. Тўрт (ракъат) ўқирдилар — уларнинг гўзаллиги ва узунлиги ҳақида сўрама; сўнг яна тўрт (ракъат) ўқирдилар — уларнинг гўзаллиги ва узунлиги ҳақида сўрама; сўнг уч (ракъат) ўқирдилар», деди. Оиша деди: «Мен: ‹Ё Расулуллоҳ! Витрни ўқишдан олдин ухлайсизми?› дедим. У зот: ‹Эй Оиша! Кўзларим ухлайди, лекин қалбим ухламайди›, дедилар».

- وعنها أن النبي صلى الله عليه وسلم، كان ينام أول الليل، ويقوم آخره فيصلي‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ kechaning avvalida uxlar, oxirida esa turib namoz oʻqir edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ кечанинг аввалида ухлар, охирида эса туриб намоз ўқир эдилар.

- وعن ابن مسعود رضي الله عنه، قال‏:‏ صليت مع النبي صلى الله عليه وسلم ، ليلة، فلم يزل قائمًا حتى هممت بأمر سوء‏.‏ قيل‏:‏ ما هممت‏؟‏ قال‏:‏ هممت أن أجلس وأدعه‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

Abu Voil (Abdulloh ibn Masʼuddan) rivoyat qiladi: Abdulloh dedi: «Bir kechasi men Paygʻambar ﷺ bilan tahajjud namozini oʻqidim; u zot shunchalik (uzoq) qoyim turdilarki, menga bir yomon (xayol) keldi». Biz: «U yomon (xayol) nima edi?» — dedik. U: «(Xayol) — oʻtirib, Paygʻambar ﷺ ni (qoyim) tashlab (qoldirish) edi», — dedi.Абу Воил (Абдуллоҳ ибн Масъуддан) ривоят қилади: Абдуллоҳ деди: «Бир кечаси мен Пайғамбар ﷺ билан таҳажжуд намозини ўқидим; у зот шунчалик (узоқ) қойим турдиларки, менга бир ёмон (хаёл) келди». Биз: «У ёмон (хаёл) нима эди?» — дедик. У: «(Хаёл) — ўтириб, Пайғамбар ﷺ ни (қойим) ташлаб (қолдириш) эди», — деди.

- وعن حذيفة رضي الله عنه، قال‏:‏ صليت مع النبي صلى الله عليه وسلم ، ذات ليلة فافتتح البقرة، فقلت‏:‏ يركع عند المائة، ثم مضى، فقلت‏:‏ يصلي بها في ركعة، فمضي، فقلت‏:‏ يركع بها، ثم افتتح النساء فقرأها، ثم افتتح آل عمران، فقرأها، يقرأ مترسلا‏.‏ إذا مر بآية فيها تسبيح سبح، وإذا بسؤال سأل، وإذا مر بتعوذ تعوذ، ثم ركع، فجعل يقول‏:‏ سبحان ربي العظيم، فكان ركوعه نحوًا من قيامه، ثم قال‏:‏ سمع الله لمن حمده، ربنا لك الحمد، ثم قام طويلا قريبًا مما ركع، ثم سجد فقال‏:‏ سبحان ربي الأعلى، فكان سجوده قريبًا من قيامه‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kecha Nabiy ﷺ bilan namoz oʻqidim. U zot Baqara surasini boshladilar. Men ‹yuz oyatga yetganda rukuga borsalar kerak› deb oʻyladim, lekin davom etdilar. ‹Bu surani bir rakaatda oʻqisalar kerak› dedim, yana davom etdilar. ‹Shu bilan ruku qilsalar kerak› dedim. Soʻng Niso surasini boshlab, uni oʻqidilar. Keyin Oli Imron surasini boshlab, uni oʻqidilar. Shoshilmay, dona-dona oʻqir edilar. Tasbeh keladigan oyatga oʻtsalar, tasbeh aytar; (Robbdan) soʻraladigan oyatga oʻtsalar, soʻrar; panoh tilanadigan oyatga oʻtsalar, panoh tilar edilar. Soʻng ruku qildilar va ‹Subhaana Robbiyal-Aziym› deya boshladilar. Rukulari qariyb qiyomlaridek (uzun) boʻldi. Soʻng ‹Samiallohu liman hamidah, Robbanaa lakal-hamd› dedilar. Soʻng ruku qilgan muddatlariga yaqin uzoq turdilar. Soʻng sajda qilib, ‹Subhaana Robbiyal-Aʼlaa› dedilar. Sajdalari ham qiyomlariga yaqin (uzun) boʻldi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир кеча Набий ﷺ билан намоз ўқидим. У зот Бақара сурасини бошладилар. Мен ‹юз оятга етганда рукуга борсалар керак› деб ўйладим, лекин давом этдилар. ‹Бу сурани бир ракаатда ўқисалар керак› дедим, яна давом этдилар. ‹Шу билан руку қилсалар керак› дедим. Сўнг Нисо сурасини бошлаб, уни ўқидилар. Кейин Оли Имрон сурасини бошлаб, уни ўқидилар. Шошилмай, дона-дона ўқир эдилар. Тасбеҳ келадиган оятга ўтсалар, тасбеҳ айтар; (Роббдан) сўраладиган оятга ўтсалар, сўрар; паноҳ тиланадиган оятга ўтсалар, паноҳ тилар эдилар. Сўнг руку қилдилар ва ‹Субҳаана Роббиял-Азийм› дея бошладилар. Рукулари қарийб қиёмларидек (узун) бўлди. Сўнг ‹Самиаллоҳу лиман ҳамидаҳ, Роббанаа лакал-ҳамд› дедилар. Сўнг руку қилган муддатларига яқин узоқ турдилар. Сўнг сажда қилиб, ‹Субҳаана Роббиял-Аълаа› дедилар. Саждалари ҳам қиёмларига яқин (узун) бўлди.

- وعن جابر رضي الله عنه قال‏:‏ سئل رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ أي الصلاة أفضل‏؟‏ قال‏:‏ ‏"‏طول القنوت‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dan: «Qaysi namoz afzal?» — deb soʻraldi. U zot: «Qiyomi (tik turishi) uzoq boʻlgani», — dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дан: «Қайси намоз афзал?» — деб сўралди. У зот: «Қиёми (тик туриши) узоқ бўлгани», — дедилар.

- وعن عبد الله بن عمرو بن العاص، رضي الله عنهما، أن رسول الله صلى الله عليه وسلم ، قال‏:‏ ‏"‏أحب الصلاة إلى الله صلاة داود، وأحب الصيام إلى الله صيام داود، كان ينام نصف الليل ويقوم ثلثه وينام سدسه ويصوم يومًا ويفطر يومًا‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: «Allohga eng sevimli namoz — Dovud (alayhissalom)ning namozi; Allohga eng sevimli roʻza — Dovud (alayhissalom)ning roʻzasidir. U kechaning yarmini uxlab, soʻng kechaning uchdan birini namoz oʻqir, soʻng uning oltidan birini (yana) uxlar edi; va u kun ora roʻza tutar edi», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Аллоҳга энг севимли намоз — Довуд (алайҳиссалом)нинг намози; Аллоҳга энг севимли рўза — Довуд (алайҳиссалом)нинг рўзасидир. У кечанинг ярмини ухлаб, сўнг кечанинг учдан бирини намоз ўқир, сўнг унинг олтидан бирини (яна) ухлар эди; ва у кун ора рўза тутар эди», — дедилар.

- وعن جابر رضي اللله عنه قال‏:‏ سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم ، يقول‏:‏ ‏"‏إن في الليل لساعة، لا يوافقها رجل مسلم يسأل الله تعالى خيرًا من أمر الدنيا والآخرة، إلا أعطاه إياه، وذلك كل ليلة‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Albatta, kechada bir soat (payt) borki, biror musulmon kishi unga toʻgʻri kelib, Allohdan dunyo va oxirat ishidan biror yaxshilik soʻrasa, Alloh unga albatta uni ato etadi. Va bu har kechada (boʻladi)», — dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Албатта, кечада бир соат (пайт) борки, бирор мусулмон киши унга тўғри келиб, Аллоҳдан дунё ва охират ишидан бирор яхшилик сўраса, Аллоҳ унга албатта уни ато этади. Ва бу ҳар кечада (бўлади)», — дедилар.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه، أن النبي صلى الله عليه وسلم، قال‏:‏ ‏"‏إذا قام أحدكم من الليل فليفتتح الصلاة بركعتين خفيفتين‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: (Nabiy ﷺ): «Sizlardan biringiz tunda (namozga) turganida, namozini ikki yengil rakaat bilan boshlasin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: (Набий ﷺ): «Сизлардан бирингиз тунда (намозга) турганида, намозини икки енгил ракаат билан бошласин», дедилар.

- وعن عائشة رضي الله عنها قالت كان رسول الله صلى الله عليه وسلم إذا قام من الليل افتتح صلاته بركعتين خفيفتين ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kechasi (namozga) turganlarida, namozlarini ikki qisqa rakaat bilan boshlar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кечаси (намозга) турганларида, намозларини икки қисқа ракаат билан бошлар эдилар.

- وعنها رضي الله عنها، قالت‏:‏ كان رسول الله صلى الله عليه وسلم ، إذا فاتته الصلاة من الليل من وجع أو غيره، صلى من النهار ثنتي عشر ركعة‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ogʻriq yoki boshqa (sabab) tufayli tun namozini oʻqiy olmay qolsalar, kunduzi oʻn ikki rakʼat oʻqir edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ оғриқ ёки бошқа (сабаб) туфайли тун намозини ўқий олмай қолсалар, кундузи ўн икки ракъат ўқир эдилар.

- وعن عمر بن الخطاب، رضي الله عنه، قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏من نام عن حزبه، أو عن شيء منه، فقرأه فيما بين صلاة الفجر وصلاة الظهر، كتب له كأنما قرأه من الليل‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Umar ibn Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimki oʻz vird (vazifa)si yoki uning bir qismidan uxlab qolsa-yu, soʻng uni bomdod namozi bilan peshin namozi orasida oʻqib olsa, unga goʻyo uni kechasi oʻqigandek yozib qoʻyiladi», — dedilar.Умар ибн Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимки ўз вирд (вазифа)си ёки унинг бир қисмидан ухлаб қолса-ю, сўнг уни бомдод намози билан пешин намози орасида ўқиб олса, унга гўё уни кечаси ўқигандек ёзиб қўйилади», — дедилар.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه، قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏رحم الله رجلا قام من الليل، فصلى وأيقظ امرأته، فإن أبت نضح في وجهها الماء، ورحم الله امرأة قامت من الليل فصلت، وأيقظت زوجها فإن أبي نضحت في وجهه الماء‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو داود بإسناد صحيح‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Alloh kechasi turib namoz oʻqigan va xotinini uygʻotgan kishiga rahm qilsin! Agar xotini (turishdan) bosh tortsa, uning yuziga suv sepadi. Alloh kechasi turib namoz oʻqigan va erini uygʻotgan ayolga rahm qilsin! Agar eri (turishdan) bosh tortsa, uning yuziga suv sepadi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Аллоҳ кечаси туриб намоз ўқиган ва хотинини уйғотган кишига раҳм қилсин! Агар хотини (туришдан) бош тортса, унинг юзига сув сепади. Аллоҳ кечаси туриб намоз ўқиган ва эрини уйғотган аёлга раҳм қилсин! Агар эри (туришдан) бош тортса, унинг юзига сув сепади».

- وعنه وعن أبي سعيد رضي الله عنهما، قالا‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏إذا أيقظ الرجل أهله من الليل فصليا أو صلى ركعتين جميعًا كتب في الذاكرين والذاكرات‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو داود بإسناد صحيح‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Said (roziyallohu anhu) va Abu Hurayra (roziyallohu anhu) shunday dedilar: Rasululloh ﷺ aytdilar: «Qachon kishi kechasi oʻz ahlini (xotinini) uygʻotsa va ikkovi namoz oʻqisa yoki ikkovlari birga ikki rakaat oʻqisa, ikkovi (Allohni) zikr qiluvchi erkaklar va zikr qiluvchi ayollar qatorida yoziladi». Ibn Kasir buni (Paygʻambar ﷺ ga) marfuʼ qilib rivoyat qilmadi va Abu Hurayrani ham zikr etmadi, balki uni Abu Saidning soʻzi qildi. Abu Dovud aytdi: Buni Ibn Mahdiy Sufyondan rivoyat qilgan va men uni Abu Hurayrani zikr etgan deb oʻylayman. Abu Dovud yana aytdi: Sufyonning hadisi mavquf (sahobaning soʻzi)dir.Абу Саид (розияллоҳу анҳу) ва Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) шундай дедилар: Расулуллоҳ ﷺ айтдилар: «Қачон киши кечаси ўз аҳлини (хотинини) уйғотса ва иккови намоз ўқиса ёки икковлари бирга икки ракаат ўқиса, иккови (Аллоҳни) зикр қилувчи эркаклар ва зикр қилувчи аёллар қаторида ёзилади». Ибн Касир буни (Пайғамбар ﷺ га) марфуъ қилиб ривоят қилмади ва Абу Ҳурайрани ҳам зикр этмади, балки уни Абу Саиднинг сўзи қилди. Абу Довуд айтди: Буни Ибн Маҳдий Суфёндан ривоят қилган ва мен уни Абу Ҳурайрани зикр этган деб ўйлайман. Абу Довуд яна айтди: Суфённинг ҳадиси мавқуф (саҳобанинг сўзи)дир.

- وعن عائشة رضي الله عنها، أن النبي صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏ إذا نعس أحدكم في الصلاة، فليرقد حتى يذهب عنه النوم، فإن أحدكم إذا صلى وهو ناعس، لعله يذهب يستغفر فيسب نفسه‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Biringiz namozda mudrasa, undan uyqu ketguncha (biroz) uxlasin. Chunki biringiz mudragan holda namoz oʻqisa, ehtimol istigʻfor aytaman deb, oʻzini soʻkib qoʻyar», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бирингиз намозда мудраса, ундан уйқу кетгунча (бироз) ухласин. Чунки бирингиз мудраган ҳолда намоз ўқиса, эҳтимол истиғфор айтаман деб, ўзини сўкиб қўяр», — дедилар.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏إذا قام أحدكم، من الليل فاستعجم القرآن على لسانه، فلم يدرِ ما يقول، فليضطجع‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Biringiz kechasi (namozga) tursa-yu, Qurʼon tilida qiyinlashib, nima deyotganini bilmay qolsa, yotib (dam) olsin», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Бирингиз кечаси (намозга) турса-ю, Қуръон тилида қийинлашиб, нима деётганини билмай қолса, ётиб (дам) олсин», — дедилар.

- عن أبي هريرة رضي الله عنه، أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏من قام رمضان إيمانًا واحتسابًا غفر له ما تقدم من ذنبه‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim iymon bilan va (savobini Allohdan) umid qilib Ramazonni qiyom qilsa (namoz bilan tirik oʻtkazsa), uning oʻtgan gunohlari kechiriladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким иймон билан ва (савобини Аллоҳдан) умид қилиб Рамазонни қиём қилса (намоз билан тирик ўтказса), унинг ўтган гуноҳлари кечирилади», дедилар.

- وعنه، رضي الله عنه قال‏:‏ كان رسول الله صلى الله عليه وسلم، يرغب في قيام رمضان من غير أن يأمرهم فيه بعزيمة، فيقول‏:‏ ‏"‏من قام رمضان إيمانًا واحتسابًا غفر له ما تقدم من ذنبه‏"‏ ‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kishilarni Ramazonda qiyom qilishga (kechasi namoz oʻqishga) qatʼiy buyruq bermagan holda targʻib qilar va: «Kim Ramazonda iymon (bilan) va savobini (Allohdan) umid qilib (kechasi namozga) tursa, uning oʻtgan gunohlari magʻfirat qilinadi», — der edilar. Rasululloh ﷺ vafot etdilar va ish shunday holatda edi. Soʻng Abu Bakr xalifaligida va Umar xalifaligining boshlarida ham ish shunday holatda davom etdi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кишиларни Рамазонда қиём қилишга (кечаси намоз ўқишга) қатъий буйруқ бермаган ҳолда тарғиб қилар ва: «Ким Рамазонда иймон (билан) ва савобини (Аллоҳдан) умид қилиб (кечаси намозга) турса, унинг ўтган гуноҳлари мағфират қилинади», — дер эдилар. Расулуллоҳ ﷺ вафот этдилар ва иш шундай ҳолатда эди. Сўнг Абу Бакр халифалигида ва Умар халифалигининг бошларида ҳам иш шундай ҳолатда давом этди.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه، عن النبي صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏من قام ليلة القدر إيمانا واحتسابًا غفر له ما تقدم من ذنبه‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kim Qadr kechasi — chin iymon va (savob) umidida — namoz (ibodat) qilsa, uning oldingi gunohlari kechiriladi; kim Ramazon oyida — chin iymon va (savob) umidida — roʻza tutsa, uning oldingi gunohlari kechiriladi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ким Қадр кечаси — чин иймон ва (савоб) умидида — намоз (ибодат) қилса, унинг олдинги гуноҳлари кечирилади; ким Рамазон ойида — чин иймон ва (савоб) умидида — рўза туца, унинг олдинги гуноҳлари кечирилади», — дедилар.

- وعن ابن عمر رضي الله عنهما أن رجالا من أصحاب النبي صلى الله عليه وسلم، أروا ليلة القدر في المنام في السبع الأواخر، فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏أرى رؤياكم قد تواطأت في السبع الأواخر، فمن كان متحريها، فليتحرها في السبع الأواخر‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ ning sahobalaridan baʼzilariga tushida — Qadr kechasi Ramazonning oxirgi yetti kechasida (ekanligi) — koʻrsatildi. Allohning Rasuli ﷺ: «Koʻrinishicha, sizlarning tushlaringiz — (Qadr kechasi) oxirgi yetti kechada (ekanligi haqida) — bir-biriga muvofiq (keldi); bas, kim uni (Qadr kechasini) izlashni xohlasa, (Ramazonning) oxirgi yetti (kechasida) izlasin», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ нинг саҳобаларидан баъзиларига тушида — Қадр кечаси Рамазоннинг охирги етти кечасида (эканлиги) — кўрсатилди. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Кўринишича, сизларнинг тушларингиз — (Қадр кечаси) охирги етти кечада (эканлиги ҳақида) — бир-бирига мувофиқ (келди); бас, ким уни (Қадр кечасини) излашни хоҳласа, (Рамазоннинг) охирги етти (кечасида) изласин», — дедилар.

- وعن عائشة رضي الله عنها، قالت‏:‏ كان رسول الله صلى الله عليه وسلم يجاور في العشر الأواخر من رمضان، ويقول‏:‏ ‏"‏تحروا ليلة القدر في العشر الأواخر من رمضان‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ Ramazonning oxirgi oʻn kechasida eʼtikof qilar va: «Qadr kechasini Ramazon oyining oxirgi oʻn kechasida izlanglar», — der edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ Рамазоннинг охирги ўн кечасида эътикоф қилар ва: «Қадр кечасини Рамазон ойининг охирги ўн кечасида изланглар», — дер эдилар.

- وعنها، رضي الله عنها، أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏تحروا ليلة القدر في الوتر من العشر الأواخر من رمضان‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Qadr kechasini Ramazonning oxirgi oʻn kunidagi toq kechalarda izlanglar», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Қадр кечасини Рамазоннинг охирги ўн кунидаги тоқ кечаларда изланглар», — дедилар.

- وعنها رضي الله عنها، قالت‏:‏ كان رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏إذا دخل العشر الأواخر من رمضان، أحيا الليلة، وأيقظ أهله، وجد وشد المئزر‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oxirgi oʻn kun kirganda, izorni mahkam bogʻlar va ayollarini uygʻotar edilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ охирги ўн кун кирганда, изорни маҳкам боғлар ва аёлларини уйғотар эдилар.

- وعنها قالت‏:‏ كان رسول الله صلى الله عليه وسلم ، يجتهد في رمضان ما لا يجتهد في غيره، وفي العشر الأواخر منه، ما لا يجتهد في غيره‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oxirgi oʻn kunlikda boshqa kunlarda qilmagan darajada jidu jahd qilardilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih gʻaribdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ охирги ўн кунликда бошқа кунларда қилмаган даражада жиду жаҳд қилардилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир.

- وعنها قالت‏:‏ قلت‏:‏ يا رسول الله أرأيت إن علمت أي ليلة القدر ما أقول فيها‏؟‏ قال‏:‏ ‏"‏قولي‏:‏ اللهم إنك عفو تحب العفو فاعفُ عني‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه الترمذي وقال حديث حسن صحيح‏)‏‏)‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men: ‹Ey Allohning Rasuli, agar qaysi kecha Laylatul Qadr ekanini bilsam, unda nima deyay?› dedim. U zot: ‹Alloohumma innaka ʼafuvvun (kariymun) tuhibbul-ʼafva faʼfu ʼanniy (Ey Alloh, albatta, Sen avf etguvchisan, (karamlisan), avfni yaxshi koʻrasan, bas, meni avf et) deb ayt›, dedilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, агар қайси кеча Лайлатул Қадр эканини билсам, унда нима деяй?› дедим. У зот: ‹Аллооҳумма иннака ъафуввун (кариймун) туҳиббул-ъафва фаъфу ъанний (Эй Аллоҳ, албатта, Сен авф этгувчисан, (карамлисан), авфни яхши кўрасан, бас, мени авф эт) деб айт›, дедилар», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه، أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏لولا أن أشق على أمتي - أو على الناس- لأمرتهم بالسواك مع كل صلاة‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar ummatimga yoki (boshqa) odamlarga ogʻir boʻlmaganida edi, ularga har namozda tishni misvok bilan tozalashni buyurar edim», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар умматимга ёки (бошқа) одамларга оғир бўлмаганида эди, уларга ҳар намозда тишни мисвок билан тозалашни буюрар эдим», — дедилар.

- وعن حذيفة رضي الله عنه، قال‏:‏ كان رسول الله صلى الله عليه وسلم، إذا قام من النوم يشوص فاه بالسواك‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ uyqudan turganlarida, ogʻizlarini siwok bilan ishqalab tozalar edilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ уйқудан турганларида, оғизларини сиwок билан ишқалаб тозалар эдилар.

- وعن عائشة رضي الله عنها، قالت‏:‏ كنا نعد لرسول الله، سواكه وطهوره، فيبعثه الله ما شاء أن يبعثه من الليل، فيتسوك ويتوضأ ويصلي‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Saʼd ibn Hishom ibn Omir Alloh yoʻlida gʻazot qilishni niyat qildi. U Madinaga keldi va u yerdagi mol-mulkini sotib, (uning puliga) qurol-yarogʻ va ot olib, oʻlgunigacha rumliklarga qarshi jihod qilishni istadi. Madinaga kelganida madinaliklardan baʼzi kishilar bilan uchrashdi, ular esa uni bu (niyat)dan qaytarib, oltita kishi Allohning Paygʻambari ﷺ hayotlik chogʻida shu (ishni) niyat qilganlarini va Allohning Paygʻambari ﷺ ularni undan qaytarib: «Sizlar uchun menda (oʻrnak boʻladigan) namuna yoʻqmi?» — deganlarini unga aytishdi. Ular buni unga soʻzlab berishgach, u (Saʼd) taloq qilgan xotiniga qaytdi va uni qaytarib olganiga guvohlar keltirdi. Soʻngra Ibn Abbosning oldiga kelib, undan Rasululloh ﷺ ning vitri haqida soʻradi. Ibn Abbos: «Rasululloh ﷺ ning vitri haqida yer yuzidagi eng biluvchi kishini koʻrsataymi?» — dedi. U: «U kim?» — dedi. (Ibn Abbos): «U Oisha. Uning oldiga borib, undan soʻragin, soʻng mening oldimga kelib, uning senga bergan javobini menga xabar qil», — dedi. Men uning oldiga joʻnab, Hakim ibn Aflahning oldiga keldim va undan meni uning oldiga olib borishini soʻradim. U: «Men uning oldiga yaqinlashmayman, chunki men uni mana shu ikki guruh (fitnasi) haqida bir narsa demaslikka man qilgan edim, u esa ularda (oʻz fikrida) davom etishdan boshqa narsani rad etdi», — dedi. (Saʼd) dedi: Men unga qasam ichirdim, shunda u keldi va biz Oishaning oldiga joʻnadik. Biz undan (kirishga) ruxsat soʻradik, u bizga ruxsat berdi, biz uning oldiga kirdik. U: «Hakimmisan?» — dedi va uni tanidi. U: «Ha», — dedi. (Oisha): «Sen bilan birga kim bor?» — dedi. U: «Saʼd ibn Hishom», — dedi. (Oisha): «Qaysi Hishom?» — dedi. U: «Ibn Omir», — dedi. Shunda (Oisha) unga rahmat soʻradi va yaxshi (gap) aytdi. Qatoda: «U Uhud kuni (shahid) boʻlgan edi», — dedi. Men: «Yo moʻminlarning onasi! Menga Rasululloh ﷺ ning axloqlari haqida xabar bergin», — dedim. U: «Qurʼon oʻqimaysanmi?» — dedi. Men: «Albatta (oʻqiyman)», — dedim. U: «Darhaqiqat, Allohning Paygʻambari ﷺ ning axloqlari Qurʼon edi», — dedi. (Saʼd) dedi: Men turib ketib, oʻlgunimcha hech kimdan hech narsa soʻramaslikka ahd qildim, soʻng menga (yana savol) koʻrindi va: «Menga Rasululloh ﷺ ning (tungi) namozlari haqida xabar bergin», — dedim. U: «{Yo, (kiyimga) burkanib olgan!} (Muzzammil 1) ni oʻqimaysanmi?» — dedi. Men: «Albatta», — dedim. U: «Darhaqiqat, Alloh azza va jalla shu suraning boshida tun namozini farz qildi, shunda Allohning Paygʻambari ﷺ va sahobalari bir yil davomida (uni) oʻqib turdilar. Alloh bu suraning xotima (oxiri)ni osmonda oʻn ikki oy (nozil qilmay) ushlab turdi, nihoyat Alloh bu suraning oxirida yengillikni nozil qildi va tun namozi farzdan keyin nafl boʻlib qoldi», — dedi. (Saʼd) dedi: Men: «Yo moʻminlarning onasi! Menga Rasululloh ﷺ ning vitri haqida xabar bergin», — dedim. U: «Biz unga misvoki va tahorat suvini hozirlab qoʻyar edik. Alloh kechadan Oʻzi istagan paytda u zotni (uygʻotib) turgizar edi. U zot misvok ishlatib, tahorat qilib, toʻqqiz rakʼat namoz oʻqir, faqat sakkizinchisida oʻtirar, Allohni zikr qilib, Unga hamd aytib, Unga duo qilar, soʻng salom bermay turib (oʻrnidan) qoʻzgʻalar, soʻng turib toʻqqizinchi (rakʼat)ni oʻqir, soʻng oʻtirib, Allohni zikr qilib, Unga hamd aytib, Unga duo qilar, soʻng bizga eshittirib salom berar edi. Salom berganidan keyin oʻtirgan holda ikki rakʼat (yana) oʻqir edi. Mana shu oʻn bir rakʼat, ey oʻgʻilcham! Allohning Paygʻambari ﷺ keksayib, vazni ogʻirlashgach, etti (rakʼat) bilan vitr qilar va (qolgan) ikki rakʼatda avvalgisi kabi qilar edi. Mana shu toʻqqiz (rakʼat), ey oʻgʻilcham! Allohning Paygʻambari ﷺ bir namozni oʻqisalar, unga davom etishni yaxshi koʻrar edilar. Agar tun namozidan uyqu yoki ogʻriq u zotni gʻolib qoʻysa, kunduzi oʻn ikki rakʼat oʻqir edilar. Men Allohning Paygʻambari ﷺ ning butun Qurʼonni bir kechada oʻqiganlarini ham, bir kechani tonggacha namoz oʻqib chiqqanlarini ham, Ramazondan boshqa biron oyni toʻliq roʻza tutganlarini ham bilmayman», — dedi. (Saʼd) dedi: Men Ibn Abbosning oldiga joʻnab, unga (Oishaning) hadisini soʻzlab berdim. U: «(Oisha) rost aytdi. Agar men unga yaqin boʻlganimda yoki uning oldiga kirar boʻlganimda, men uning huzuriga borib, undan ogʻzaki (eshitib) olar edim», — dedi. (Saʼd) dedi: Men: «Agar sen uning oldiga kirmasligingni bilganimda, senga uning hadisini soʻzlab bermas edim», — dedim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Саъд ибн Ҳишом ибн Омир Аллоҳ йўлида ғазот қилишни ният қилди. У Мадинага келди ва у ердаги мол-мулкини сотиб, (унинг пулига) қурол-яроғ ва от олиб, ўлгунигача румликларга қарши жиҳод қилишни истади. Мадинага келганида мадиналиклардан баъзи кишилар билан учрашди, улар эса уни бу (ният)дан қайтариб, олтита киши Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ ҳаётлик чоғида шу (ишни) ният қилганларини ва Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ уларни ундан қайтариб: «Сизлар учун менда (ўрнак бўладиган) намуна йўқми?» — деганларини унга айтишди. Улар буни унга сўзлаб беришгач, у (Саъд) талоқ қилган хотинига қайтди ва уни қайтариб олганига гувоҳлар келтирди. Сўнгра Ибн Аббоснинг олдига келиб, ундан Расулуллоҳ ﷺ нинг витри ҳақида сўради. Ибн Аббос: «Расулуллоҳ ﷺ нинг витри ҳақида ер юзидаги энг билувчи кишини кўрсатайми?» — деди. У: «У ким?» — деди. (Ибн Аббос): «У Оиша. Унинг олдига бориб, ундан сўрагин, сўнг менинг олдимга келиб, унинг сенга берган жавобини менга хабар қил», — деди. Мен унинг олдига жўнаб, Ҳаким ибн Афлаҳнинг олдига келдим ва ундан мени унинг олдига олиб боришини сўрадим. У: «Мен унинг олдига яқинлашмайман, чунки мен уни мана шу икки гуруҳ (фитнаси) ҳақида бир нарса демасликка ман қилган эдим, у эса уларда (ўз фикрида) давом этишдан бошқа нарсани рад этди», — деди. (Саъд) деди: Мен унга қасам ичирдим, шунда у келди ва биз Оишанинг олдига жўнадик. Биз ундан (киришга) рухсат сўрадик, у бизга рухсат берди, биз унинг олдига кирдик. У: «Ҳакиммисан?» — деди ва уни таниди. У: «Ҳа», — деди. (Оиша): «Сен билан бирга ким бор?» — деди. У: «Саъд ибн Ҳишом», — деди. (Оиша): «Қайси Ҳишом?» — деди. У: «Ибн Омир», — деди. Шунда (Оиша) унга раҳмат сўради ва яхши (гап) айтди. Қатода: «У Уҳуд куни (шаҳид) бўлган эди», — деди. Мен: «Ё мўминларнинг онаси! Менга Расулуллоҳ ﷺ нинг ахлоқлари ҳақида хабар бергин», — дедим. У: «Қуръон ўқимайсанми?» — деди. Мен: «Албатта (ўқийман)», — дедим. У: «Дарҳақиқат, Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ нинг ахлоқлари Қуръон эди», — деди. (Саъд) деди: Мен туриб кетиб, ўлгунимча ҳеч кимдан ҳеч нарса сўрамасликка аҳд қилдим, сўнг менга (яна савол) кўринди ва: «Менга Расулуллоҳ ﷺ нинг (тунги) намозлари ҳақида хабар бергин», — дедим. У: «{Ё, (кийимга) бурканиб олган!} (Муззаммил 1) ни ўқимайсанми?» — деди. Мен: «Албатта», — дедим. У: «Дарҳақиқат, Аллоҳ азза ва жалла шу суранинг бошида тун намозини фарз қилди, шунда Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ ва саҳобалари бир йил давомида (уни) ўқиб турдилар. Аллоҳ бу суранинг хотима (охири)ни осмонда ўн икки ой (нозил қилмай) ушлаб турди, ниҳоят Аллоҳ бу суранинг охирида енгилликни нозил қилди ва тун намози фарздан кейин нафл бўлиб қолди», — деди. (Саъд) деди: Мен: «Ё мўминларнинг онаси! Менга Расулуллоҳ ﷺ нинг витри ҳақида хабар бергин», — дедим. У: «Биз унга мисвоки ва таҳорат сувини ҳозирлаб қўяр эдик. Аллоҳ кечадан Ўзи истаган пайтда у зотни (уйғотиб) тургизар эди. У зот мисвок ишлатиб, таҳорат қилиб, тўққиз ракъат намоз ўқир, фақат саккизинчисида ўтирар, Аллоҳни зикр қилиб, Унга ҳамд айтиб, Унга дуо қилар, сўнг салом бермай туриб (ўрнидан) қўзғалар, сўнг туриб тўққизинчи (ракъат)ни ўқир, сўнг ўтириб, Аллоҳни зикр қилиб, Унга ҳамд айтиб, Унга дуо қилар, сўнг бизга эшиттириб салом берар эди. Салом берганидан кейин ўтирган ҳолда икки ракъат (яна) ўқир эди. Мана шу ўн бир ракъат, эй ўғилчам! Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ кексайиб, вазни оғирлашгач, этти (ракъат) билан витр қилар ва (қолган) икки ракъатда аввалгиси каби қилар эди. Мана шу тўққиз (ракъат), эй ўғилчам! Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ бир намозни ўқисалар, унга давом этишни яхши кўрар эдилар. Агар тун намозидан уйқу ёки оғриқ у зотни ғолиб қўйса, кундузи ўн икки ракъат ўқир эдилар. Мен Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ нинг бутун Қуръонни бир кечада ўқиганларини ҳам, бир кечани тонггача намоз ўқиб чиққанларини ҳам, Рамазондан бошқа бирон ойни тўлиқ рўза тутганларини ҳам билмайман», — деди. (Саъд) деди: Мен Ибн Аббоснинг олдига жўнаб, унга (Оишанинг) ҳадисини сўзлаб бердим. У: «(Оиша) рост айтди. Агар мен унга яқин бўлганимда ёки унинг олдига кирар бўлганимда, мен унинг ҳузурига бориб, ундан оғзаки (эшитиб) олар эдим», — деди. (Саъд) деди: Мен: «Агар сен унинг олдига кирмаслигингни билганимда, сенга унинг ҳадисини сўзлаб бермас эдим», — дедим.

- وعن أنس رضي الله عنه، قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏أكثرت عليكم في السواك‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men sizlarga misvok ishlatishni koʻp marta (takror) aytdim», — dedilar. (Paygʻambar ﷺ misvok ishlatishga urgʻu berdilar.)Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен сизларга мисвок ишлатишни кўп марта (такрор) айтдим», — дедилар. (Пайғамбар ﷺ мисвок ишлатишга урғу бердилар.)

- وعن شريح بن هانئ قال‏:‏ قلت لعائشة، رضي الله عنها‏:‏ بأي شيء كان يبدأ النبي صلى الله عليه وسلم إذا دخل بيته‏.‏ قالت‏:‏ بالسواك‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Shurayhdan rivoyat qilinadi: Men Oishadan soʻrab: «Paygʻambar ﷺ uyiga kirganda, avvalo nima bilan boshlardilar?» dedim. U: «Misvok bilan», dedi.Шурайҳдан ривоят қилинади: Мен Оишадан сўраб: «Пайғамбар ﷺ уйига кирганда, аввало нима билан бошлардилар?» дедим. У: «Мисвок билан», деди.

- وعن أبي موسى الأشعري، رضي الله عنه، قال‏:‏ دخلت على النبي صلى الله عليه وسلم، وطرف السواك على لسانه‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏ وهذا لفظ مسلم‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ning oldilariga kirdim — misvokning uchi (cheti) Uning tilida edi (yaʼni misvok ishlatayotgan edilar).Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ нинг олдиларига кирдим — мисвокнинг учи (чети) Унинг тилида эди (яъни мисвок ишлатаётган эдилар).

- وعن عائشة رضي الله عنها ان النبي صلى الله عليه وسلم ‏:‏ قال‏:‏ ‏"‏السواك مطهرة للفم مرضاة للرب‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه النسائي، وابن خذيمة في صحيحه بأسانيد صحيحة‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Bakr as-Siddiq (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Misvok ogʻiz uchun tozalovchi, Robb uchun rizolik sababidir», dedilar.Абу Бакр ас-Сиддиқ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мисвок оғиз учун тозаловчи, Робб учун ризолик сабабидир», дедилар.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه، عن النبي صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏الفطرة خمس، أو خمس من الفطرة‏:‏ الختان، والاستحداد، وتقليم الأظفار، ونتف الإبط، وقص الشارب‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ (24)

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Fitrat — beshtadir — yoki: fitratdan beshtadir —: xatna (sunnat) qilish, (uyat joy tukini) olish (ozodalik), tirnoqlarni olish, qoʻltiq tukini yulish va moʻylovni qisqartirish (qirqish)», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Фитрат — бештадир — ёки: фитратдан бештадир —: хатна (суннат) қилиш, (уят жой тукини) олиш (озодалик), тирноқларни олиш, қўлтиқ тукини юлиш ва мўйловни қисқартириш (қирқиш)», дедилар.

- وعن عائشة رضي الله عنها قالت‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏عشر من الفطرة‏:‏ قص الشارب، وإعفاء اللحية، والسواك، واستنشاق الماء، وقص الأظفار، وغسل البراجم، ونتف الإبط، وحلق العانة، وانتقاص الماء‏"‏ ‏(‏‏(‏قال الراوي‏:‏ ونسيت العاشرة إلا أن تكون المضمضة، قال‏:‏ وكيع- وهو أحد رواته-‏)‏‏)‏ ‏.‏ (25) ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏‏(‏‏(‏ (26)

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oʻntasi fitratdandir: moʻylovni qisqartirish, soqolni qoʻyib yuborish, misvok, burunga suv tortish, tirnoqlarni olish, barmoq boʻgʻimlarini (bujmaklarini) yuvish, qoʻltiq tukini yulish, uyat joy tukini qirqish va suv bilan tozalanish (istinjo)», dedilar. Zakariyo dedi: Musʼab dedi: «Va men oʻninchisini unutdim — magar u ogʻiz chayish boʻlmasa (yaʼni ehtimol oʻninchisi mazmaza edi)». Qutayba ziyoda qildi: Vakiʼ dedi: «‹Suvni kamaytirish (intiqosul-mo)› — istinjoni (nazarda tutadi)».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ўнтаси фитратдандир: мўйловни қисқартириш, соқолни қўйиб юбориш, мисвок, бурунга сув тортиш, тирноқларни олиш, бармоқ бўғимларини (бужмакларини) ювиш, қўлтиқ тукини юлиш, уят жой тукини қирқиш ва сув билан тозаланиш (истинжо)», дедилар. Закариё деди: Мусъаб деди: «Ва мен ўнинчисини унутдим — магар у оғиз чайиш бўлмаса (яъни эҳтимол ўнинчиси мазмаза эди)». Қутайба зиёда қилди: Вакиъ деди: «‹Сувни камайтириш (интиқосул-мо)› — истинжони (назарда тутади)».

- وعن ابن عمر رضي الله عنهما، عن النبي صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏أحفوا الشوارب وأعفوا اللحى‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Moʻylovlarni (yaxshilab) qisqartiringlar va soqollarni qoʻyib (oʻstirib) yuboringlar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Мўйловларни (яхшилаб) қисқартиринглар ва соқолларни қўйиб (ўстириб) юборинглар», дедилар.

- وعن ابن عمر رضي الله عنهما، أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏بني الإسلام على خمس‏:‏ شهادة أن لا إله إلا الله وأن محمدًا عبده ورسوله، إقام الصلاة، وإيتاء الزكاة، وحج البيت، وصوم رمضان‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Islom besh (narsa) ustiga bino qilingan: Allohdan boʻlak iloh yoʻq va Muhammad Uning bandasi va Rasuli ekaniga guvohlik berish, namozni toʻkis ado etish, zakot berish, Baytni haj qilish va Ramazon roʻzasini tutish», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ислом беш (нарса) устига бино қилинган: Аллоҳдан бўлак илоҳ йўқ ва Муҳаммад Унинг бандаси ва Расули эканига гувоҳлик бериш, намозни тўкис адо этиш, закот бериш, Байтни ҳаж қилиш ва Рамазон рўзасини тутиш», дедилар.

- وعن طلحة بن عبيد الله، رضي الله عنه قال‏:‏ جاء رجل إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم، من أهل نجد، ثائر الرأس نسمع دوي صوته، ولا نفقه ما يقول، حتى دنا من رسول الله صلى الله عليه وسلم فإذا هو يسأل عن الإسلام، فقال الرسول صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏خمس صلوات في اليوم والليلة‏"‏ قال‏:‏ هل علي غيرهن‏؟‏ قال‏:‏ ‏"‏لا، إلا أن تطوع‏"‏ فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏وصيام شهر رمضان‏"‏ قال هل على غيره‏؟‏ قال‏:‏ ‏"‏لا إلا أن تطوع‏"‏ قال‏:‏ وذكر له رسول الله صلى الله عليه وسلم، الزكاه فقال‏:‏ هل علي غيرها‏؟‏ قال‏:‏ ‏"‏لا، إلا أن تطوع‏"‏ فأدبر الرجل وهو يقول‏:‏ والله لا أزيد على هذا ولا أنقص منه، فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏أفلح إن صدق‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

Talha ibn Ubaydulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Najd ahlidan boʻlgan, sochlari toʻzigan bir kishi Rasululloh ﷺ ning oldiga keldi. Biz uning ovozi gʻuvillashini eshitar, ammo nima deyayotganini tushunmas edik — toki u Rasululloh ﷺ ga yaqinlashdi. Shunda u Islom haqida soʻrayotgan ekan. Rasululloh ﷺ: «Kunu tunda besh (vaqt) namoz», dedilar. (U): «Menga bulardan boshqasi (ham vojib)mi?» dedi. (Rasululloh): «Yoʻq — magar oʻzing (ixtiyoriy) nafl qilsang (boshqa gap); va Ramazon oyining roʻzasi», dedilar. (U): «Menga bundan boshqasi (ham vojib)mi?» dedi. (Rasululloh): «Yoʻq — magar oʻzing nafl qilsang», dedilar. Rasululloh ﷺ unga zakotni (ham) zikr qildilar. (U): «Menga bundan boshqasi (ham vojib)mi?» dedi. (Rasululloh): «Yoʻq — magar oʻzing nafl qilsang», dedilar. (U) dedi: Soʻng u kishi orqasiga burilib ketdi va: «Allohga qasamki, men bunga na qoʻshaman, na undan kamaytiraman», derdi. Rasululloh ﷺ: «Agar rost (soʻzlagan) boʻlsa, najot topdi», dedilar.Талҳа ибн Убайдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Нажд аҳлидан бўлган, сочлари тўзиган бир киши Расулуллоҳ ﷺ нинг олдига келди. Биз унинг овози ғувиллашини эшитар, аммо нима деяётганини тушунмас эдик — токи у Расулуллоҳ ﷺ га яқинлашди. Шунда у Ислом ҳақида сўраётган экан. Расулуллоҳ ﷺ: «Куну тунда беш (вақт) намоз», дедилар. (У): «Менга булардан бошқаси (ҳам вожиб)ми?» деди. (Расулуллоҳ): «Йўқ — магар ўзинг (ихтиёрий) нафл қилсанг (бошқа гап); ва Рамазон ойининг рўзаси», дедилар. (У): «Менга бундан бошқаси (ҳам вожиб)ми?» деди. (Расулуллоҳ): «Йўқ — магар ўзинг нафл қилсанг», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ унга закотни (ҳам) зикр қилдилар. (У): «Менга бундан бошқаси (ҳам вожиб)ми?» деди. (Расулуллоҳ): «Йўқ — магар ўзинг нафл қилсанг», дедилар. (У) деди: Сўнг у киши орқасига бурилиб кетди ва: «Аллоҳга қасамки, мен бунга на қўшаман, на ундан камайтираман», дерди. Расулуллоҳ ﷺ: «Агар рост (сўзлаган) бўлса, нажот топди», дедилар.

- وعن ابن عباس رضي الله عنه، أن النبي صلى الله عليه وسلم بعث معاذًا رضي الله عنه إلى اليمن فقال‏:‏ ‏"‏ادعهم إلى شهادة أن لا إله إلا الله وأني رسول الله، فإن هم أطاعوا لذلك فأعلمهم أن الله تعالى افترض عليهم خمس صلوات في كل يوم وليلة، فإن هم أطاعوا لذلك فأعلمهم أن الله افترض عليهم صدقة تؤخذ من أغنيائهم، وترد على فقرائهم‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Muozni Yamanga joʻnatdilar va: «Ularni — Allohdan boshqa haq maʼbud yoʻq va men Allohning Rasuli, deb — guvohlik berishga daʼvat qil; agar ular senga bunda itoat qilsa, ularga — Alloh ularga har kun-tunda (yigirma toʻrt soatda) besh (vaqt) namozni farz qilganini — oʻrgat; agar ular senga bunda itoat qilsa, ularga — Alloh ularga mol-mulklaridan zakotni farz qilganini, u boylardan olinib, kambagʻallarga berilishini — oʻrgat», — dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Муозни Яманга жўнатдилар ва: «Уларни — Аллоҳдан бошқа ҳақ маъбуд йўқ ва мен Аллоҳнинг Расули, деб — гувоҳлик беришга даъват қил; агар улар сенга бунда итоат қилса, уларга — Аллоҳ уларга ҳар кун-тунда (йигирма тўрт соатда) беш (вақт) намозни фарз қилганини — ўргат; агар улар сенга бунда итоат қилса, уларга — Аллоҳ уларга мол-мулкларидан закотни фарз қилганини, у бойлардан олиниб, камбағалларга берилишини — ўргат», — дедилар.

- وعن ابن عمر رضي الله عنهما قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏أمرت أن أقاتل الناس حتى يشهدوا أن لا إله إلا الله وأن محمدًا رسول الله، ويقيموا الصلاة، ويؤتوا الزكاة، فإذا فعلوا ذلك، عصموا مني دماءهم وأموالهم إلا بحق الإسلام وحسابهم على الله‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men odamlar bilan ‹Allohdan boʻlak haq maʼbud yoʻq va Muhammad Allohning Rasuli› deb guvohlik bermagunlaricha, namozni (toʻkis) ado etmagunlaricha va zakot bermagunlaricha urushishga buyurilganman. Buni qilsalar, qonlarini va mollarini mendan saqlaydilar — Islom haqqi (taqozosi) bundan mustasno. Hisob-kitoblari esa Alloh zimmasidadir», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен одамлар билан ‹Аллоҳдан бўлак ҳақ маъбуд йўқ ва Муҳаммад Аллоҳнинг Расули› деб гувоҳлик бермагунларича, намозни (тўкис) адо этмагунларича ва закот бермагунларича урушишга буюрилганман. Буни қилсалар, қонларини ва молларини мендан сақлайдилар — Ислом ҳаққи (тақозоси) бундан мустасно. Ҳисоб-китоблари эса Аллоҳ зиммасидадир», — дедилар.

- عن أبي هريرة رضي الله عنه، قال‏:‏ لما توفي رسول الله، وكان أبو بكر، رضي الله عنه، وكفر من كفر من العرب، فقال عمر رضي الله عنه‏:‏ كيف يقاتل الناس وقد قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏أمرت أن أقاتل الناس حتى يقولوا لا إله إلا الله، فمن قالها، فقد عصم مني ماله ونفسه إلا بحقه وحسابه على الله‏"‏ ‏؟‏‏!‏ فقال أبو بكر‏:‏ والله لأقاتلن من فرق بين الصلاة والزكاة، فإن الزكاة حق المال‏.‏ والله لو منعوني عقال كانوا يؤدونه إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم، لقاتلتهم على منعه، قال‏:‏ عمر رضي الله عنه‏:‏ فوالله ما هو إلا أن رأيت الله قد شرح صدر أبي بكر للقتال، فعرفت أنه الحق‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vafot etib, Abu Bakr xalifa boʻlganda, baʼzi arablar (din)dan qaytdi (yana kufrga qaytdi) — (Abu Bakr ularga qarshi jang eʼlon qilmoqchi boʻldi). Umar Abu Bakrga: «Bu odamlarga qanday qilib qarshi jang qilasan — holbuki Rasululloh ﷺ: ‹Men — odamlar: La ilaha illalloh, — deygunlarigacha — ularga qarshi jang qilishga buyurildim; bas, kim uni aytsa, mol va jonini mendan (himoya qilib) saqlaydi — magar uning haqqi (yaʼni qonun buzilsa, jazosi) boʻlsa, mustasno — va uning hisob-kitobi Alloh zimmasida boʻladi›, — deganlar-ku?» — dedi. Abu Bakr: «Allohga qasamki, men namoz bilan zakotni ajratgan (yaʼni birini bajarib, ikkinchisini rad etgan) kishilarga qarshi jang qilaman; chunki zakot — moldan (Alloh amriga koʻra) olinishi vojib boʻlgan haq. Allohga qasamki, agar ular menga — Rasululloh ﷺ hayotlik paytlarida bergan — bir uloqni (echki bolasini) berishdan bosh tortsa (ham), men ularga — uni bermaganlari uchun — qarshi jang qilaman», — dedi. Soʻng Umar: «Allohga qasamki, bu — Alloh Abu Bakrning koʻksini (jang) qaroriga ochganidan boshqa narsa emas edi va men uning qarori toʻgʻri ekanini anglab yetdim», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ вафот этиб, Абу Бакр халифа бўлганда, баъзи араблар (дин)дан қайтди (яна куфрга қайтди) — (Абу Бакр уларга қарши жанг эълон қилмоқчи бўлди). Умар Абу Бакрга: «Бу одамларга қандай қилиб қарши жанг қиласан — ҳолбуки Расулуллоҳ ﷺ: ‹Мен — одамлар: Ла илаҳа иллаллоҳ, — дейгунларигача — уларга қарши жанг қилишга буюрилдим; бас, ким уни айца, мол ва жонини мендан (ҳимоя қилиб) сақлайди — магар унинг ҳаққи (яъни қонун бузилса, жазоси) бўлса, мустасно — ва унинг ҳисоб-китоби Аллоҳ зиммасида бўлади›, — деганлар-ку?» — деди. Абу Бакр: «Аллоҳга қасамки, мен намоз билан закотни ажратган (яъни бирини бажариб, иккинчисини рад этган) кишиларга қарши жанг қиламан; чунки закот — молдан (Аллоҳ амрига кўра) олиниши вожиб бўлган ҳақ. Аллоҳга қасамки, агар улар менга — Расулуллоҳ ﷺ ҳаётлик пайтларида берган — бир улоқни (эчки боласини) беришдан бош торца (ҳам), мен уларга — уни бермаганлари учун — қарши жанг қиламан», — деди. Сўнг Умар: «Аллоҳга қасамки, бу — Аллоҳ Абу Бакрнинг кўксини (жанг) қарорига очганидан бошқа нарса эмас эди ва мен унинг қарори тўғри эканини англаб етдим», — деди.

- وعن أبي أيوب رضي الله عنه، أن رجلا قال للنبي صلى الله عليه وسلم ‏:‏ أخبرني بعمل يدخلني الجنة قال‏:‏ ‏"‏تعبد الله لا تشرك به شيئًا، وتقيم الصلاة، وتؤتي الزكاة، وتصل الرحم‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

Abu Ayyub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Paygʻambar ﷺ ga: «Menga — meni jannatga kiritadigan bir amalni ayting», — dedi. Odamlar: «Unga nima boʻldi? Unga nima boʻldi?» — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Uning (soʻrashga) (muhim) ehtiyoji bor», — dedilar. Paygʻambar ﷺ: «(Jannatga kirish uchun) Allohga ibodat qil va Unga hech narsani sherik qilma; namozni mukammal oʻqi, zakotni ber va qarindoshlik aloqalarini (silai rahmni) ulab tur», — dedilar.Абу Айюб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Пайғамбар ﷺ га: «Менга — мени жаннатга киритадиган бир амални айтинг», — деди. Одамлар: «Унга нима бўлди? Унга нима бўлди?» — деди. Пайғамбар ﷺ: «Унинг (сўрашга) (муҳим) эҳтиёжи бор», — дедилар. Пайғамбар ﷺ: «(Жаннатга кириш учун) Аллоҳга ибодат қил ва Унга ҳеч нарсани шерик қилма; намозни мукаммал ўқи, закотни бер ва қариндошлик алоқаларини (силаи раҳмни) улаб тур», — дедилар.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه، أن أعرابيًا أتي النبي صلى الله عليه وسلم فقال‏:‏ يا رسول الله دلني على عمل إذا عملته، دخلت الجنة‏.‏ قال‏:‏ ‏"‏تعبد الله ولا تشرك به شيئًا، وتقيم الصلاة، وتؤتي الزكاة المفروضة، وتصوم رمضان‏"‏ قال‏:‏ والذي نفسي بيده، لا أزيد على هذا‏.‏ فلما ولى قال النبي صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏من سره أن ينظر إلى رجل من أهل الجنة فلينظر إلى هذا‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir badaviy (sahroyi arab) Paygʻambar ﷺ ga kelib: «Menga — agar uni qilsam, meni jannatga kiritadigan bir amalni ayting», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Allohga ibodat qil va Unga hech narsani sherik qilma; (besh vaqt) farz namozni mukammal oʻqi, farz zakotni ber va Ramazon oyida roʻza tut», — dedilar. Badaviy: «Joni qoʻlida boʻlgan (Alloh)ga qasamki, men bundan ortiq (ham) qilmayman, (kam) ham qilmayman», — dedi. U (badaviy) ketgach, Paygʻambar ﷺ: «Kim jannat ahlidan boʻlgan bir kishini koʻrishni xohlasa, mana shu kishiga qarasin», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир бадавий (саҳройи араб) Пайғамбар ﷺ га келиб: «Менга — агар уни қилсам, мени жаннатга киритадиган бир амални айтинг», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Аллоҳга ибодат қил ва Унга ҳеч нарсани шерик қилма; (беш вақт) фарз намозни мукаммал ўқи, фарз закотни бер ва Рамазон ойида рўза тут», — дедилар. Бадавий: «Жони қўлида бўлган (Аллоҳ)га қасамки, мен бундан ортиқ (ҳам) қилмайман, (кам) ҳам қилмайман», — деди. У (бадавий) кетгач, Пайғамбар ﷺ: «Ким жаннат аҳлидан бўлган бир кишини кўришни хоҳласа, мана шу кишига қарасин», — дедилар.

- وعن جرير بن عبد الله، رضي الله عنه، قال‏:‏ بايعت النبي، صلى الله عليه وسلم، على إقام الصلاة، وإيتاء الزكاة، والنصح لكل مسلم‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

Jarir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ga — namozni mukammal oʻqishga, zakotni berishga va har bir musulmonga xayrixoh (yaxshilik tilovchi) boʻlishga — bayʼat berdim.Жарир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ га — намозни мукаммал ўқишга, закотни беришга ва ҳар бир мусулмонга хайрихоҳ (яхшилик тиловчи) бўлишга — байъат бердим.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏ما من صاحب ذهب، ولا فضة، لا يؤدي منها حقها إلا إذا كان يوم القيامة صفحت له صفائح من نار، فأحمي عليها في نار جهنم فيكوى بها جنبه، وجبينه، وظهره، كلما بردت أعيدت له في يوم كان مقداره خمسين ألف سنة، حتى يقضى بين العباد فيرى سبيله، إما إلى الجنة، وإما إلى النار‏"‏ قيل‏:‏ يا رسول الله فالإبل‏؟‏ قال‏:‏ ‏"‏ولا صاحب إبل لا يؤدي منها حقها، ومن حقها حلبها يوم وردها، إلا إذ كان يوم القيامة بطح لها بقاع قرقر أوفر ما كانت، لا يفقد منها فصيلا واحدًا، تطؤه بأخفافها، وتعضه بأفواهها كلما مر عليه أُولاها، رد عليه أُخراها، في يوم كان مقداره خمسين ألف سنة، حتى يقضى بين العباد، فيرى سبيله، إما إلى الجنة، وإما إلى النار‏"‏ قيل‏:‏ يا رسول الله فالبقر والغنم‏؟‏ قال‏:‏ ‏"‏ولا صاحب بقر ولا غنم لا يؤدي منها حقها إلا إذا كان يوم القيامة، بطح لها بقاع قرقر، لا يفقد منها شيئًا ليس فيها عقصاء، ولا جلحاء، ولا عضباء، تنطحه بقرونها، وتطؤه بأظلافها، كلما مر عليه أُولاها، رد عليه أُخراها، في يوم كان مقداره خمسين ألف سنة حتى يقضى بين العباد، فيرى سبيله، إما إلى الجنة، وإما إلى النار‏"‏ ‏.‏ قيل‏:‏ يا رسول الله فالخيل‏؟‏ قال‏:‏ ‏"‏الخيل ثلاثة‏:‏ هي لرجل وزر، وهي لرجل ستر، وهي لرجل أجر، فأما التي هي له وزر فرجل ربطها رياء وفخرًا ونواء على أهل الإسلام، فهي له وزر، وأما التي هي له ستر، فرجل ربطها في سبيل الله، ثم لم ينسَ حق الله في ظهورها، ولا رقابها فهي له ستر، وأما التي هي له أجر، فرجل ربطها في سبيل الله لأهل الإسلام في مرج، أو روضة، فما أكلت من ذلك المرج أو الروضة من شيء إلا كتب له عدد ما أكلت حسنات، وكتب له عدد أرواثها وأبوالها حسنات، ولا تقطع طولها فاستنت شرفًا أو شرفين إلا كتب الله له عدد آثارها، وأرواثها حسنات، ولا مر بها صاحبها على نهر فشربت منه، ولا يريد أن يسقيها إلا كتب الله له عدد ما شربت حسنات‏"‏ والإيتار قبل النوم إنما يستحب لمن لا يثق باستيقاظ آخر الليل، فإن وثق فآخر الليل أفضل‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Oltin yoki kumush egasi boʻlib, ulardan haqqini (zakotini) ado etmagan har bir kishi uchun Qiyomat kuni boʻlganida (oltin-kumushi) olovdan lavhalar qilib yoyiladi, soʻng jahannam olovida qizdiriladi va u bilan uning yon-biqini, peshonasi va orqasi dogʻlanadi. Ular har sovuganida, miqdori ellik ming yil boʻlgan bir kunda — bandalar oʻrtasida hukm chiqarilib, uning yoʻli yo jannatga, yo doʻzaxga (eltishi) koʻrsatilguniga qadar — yana qaytariladi». «Yo Rasululloh, tuyalar-chi?» deyildi. (Rasululloh ﷺ): «Tuya egasi ham ulardan haqqini ado etmasa — ularning haqqidan biri suv ichish kuni ularni sogʻib (suti)ni (muhtojlarga berish)dir — Qiyomat kuni boʻlganida u uchun keng, tep-tekis maydonga (tuyalar) eng toʻla holida yotqiziladi; ulardan birorta boʻta ham yoʻqolmaydi, ular uni tuyoqlari bilan bosib-yanchadi va ogʻizlari bilan tishlaydi. Ularning oldingisi uning ustidan oʻtgan sayin, oxirgisi unga qaytariladi — miqdori ellik ming yil boʻlgan bir kunda — bandalar oʻrtasida hukm chiqarilib, uning yoʻli yo jannatga, yo doʻzaxga (eltishi) koʻrsatilguniga qadar», dedilar. «Yo Rasululloh, mol va qoʻylar-chi?» deyildi. (Rasululloh ﷺ): «Mol va qoʻy egasi ham ulardan haqqini ado etmasa, Qiyomat kuni boʻlganida u uchun keng, tep-tekis maydonga (ular) yotqiziladi; ulardan hech narsa yoʻqolmaydi, ular orasida shoxi qayrilgani ham, shoxsizi ham, shoxi singani ham boʻlmaydi, ular uni shoxlari bilan suzadi va tuyoqlari bilan bosib-yanchadi. Ularning oldingisi uning ustidan oʻtgan sayin, oxirgisi unga qaytariladi — miqdori ellik ming yil boʻlgan bir kunda — bandalar oʻrtasida hukm chiqarilib, uning yoʻli yo jannatga, yo doʻzaxga (eltishi) koʻrsatilguniga qadar», dedilar. «Yo Rasululloh, otlar-chi?» deyildi. (Rasululloh ﷺ): «Otlar uch xil: u bir kishi uchun yuk (gunoh), bir kishi uchun parda (himoya), yana bir kishi uchun ajrdir. Unga yuk boʻlgani — uni riyo, kibr va islom ahliga qarshilik uchun bogʻlab boqqan kishi (oti)dir, u unga yukdir. Unga parda boʻlgani — uni Alloh yoʻlida bogʻlab, soʻng ularning yelkasidagi va boʻynidagi Allohning haqqini unutmagan kishi (oti)dir, u unga pardadir. Unga ajr boʻlgani esa — uni Alloh yoʻlida, islom ahli uchun yaylov va oʻtloqda bogʻlab boqqan kishi (oti)dir; u (ot) oʻsha yaylov yoki oʻtloqdan nima yesa, yegani miqdoricha unga savoblar yoziladi, va ularning tezagi va siydigi miqdoricha unga savoblar yoziladi; (ot) arqonini uzib bir yoki ikki dovon (masofa) yugursa, Alloh unga izlari va tezaklari miqdoricha savoblar yozadi; (ot) egasi uni biror daryodan oʻtkazib, u (ot) undan ichsa — egasi uni sugʻorishni niyat qilmagan boʻlsa-da — Alloh unga (ot) ichgani miqdoricha savoblar yozadi», dedilar. «Yo Rasululloh, eshaklar-chi?» deyildi. (Rasululloh ﷺ): «Eshaklar haqida menga shu yagona, qamrovli oyatdan boshqa hech narsa nozil qilinmadi: {Bas, kim zarra miqdoricha yaxshilik qilsa, uni koʻradi. Va kim zarra miqdoricha yomonlik qilsa, uni koʻradi} (Zalzala 7-8)», dedilar.»Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Олтин ёки кумуш эгаси бўлиб, улардан ҳаққини (закотини) адо этмаган ҳар бир киши учун Қиёмат куни бўлганида (олтин-кумуши) оловдан лавҳалар қилиб ёйилади, сўнг жаҳаннам оловида қиздирилади ва у билан унинг ён-биқини, пешонаси ва орқаси доғланади. Улар ҳар совуганида, миқдори эллик минг йил бўлган бир кунда — бандалар ўртасида ҳукм чиқарилиб, унинг йўли ё жаннатга, ё дўзахга (элтиши) кўрсатилгунига қадар — яна қайтарилади». «Ё Расулуллоҳ, туялар-чи?» дейилди. (Расулуллоҳ ﷺ): «Туя эгаси ҳам улардан ҳаққини адо этмаса — уларнинг ҳаққидан бири сув ичиш куни уларни соғиб (сути)ни (муҳтожларга бериш)дир — Қиёмат куни бўлганида у учун кенг, теп-текис майдонга (туялар) энг тўла ҳолида ётқизилади; улардан бирорта бўта ҳам йўқолмайди, улар уни туёқлари билан босиб-янчади ва оғизлари билан тишлайди. Уларнинг олдингиси унинг устидан ўтган сайин, охиргиси унга қайтарилади — миқдори эллик минг йил бўлган бир кунда — бандалар ўртасида ҳукм чиқарилиб, унинг йўли ё жаннатга, ё дўзахга (элтиши) кўрсатилгунига қадар», дедилар. «Ё Расулуллоҳ, мол ва қўйлар-чи?» дейилди. (Расулуллоҳ ﷺ): «Мол ва қўй эгаси ҳам улардан ҳаққини адо этмаса, Қиёмат куни бўлганида у учун кенг, теп-текис майдонга (улар) ётқизилади; улардан ҳеч нарса йўқолмайди, улар орасида шохи қайрилгани ҳам, шохсизи ҳам, шохи сингани ҳам бўлмайди, улар уни шохлари билан сузади ва туёқлари билан босиб-янчади. Уларнинг олдингиси унинг устидан ўтган сайин, охиргиси унга қайтарилади — миқдори эллик минг йил бўлган бир кунда — бандалар ўртасида ҳукм чиқарилиб, унинг йўли ё жаннатга, ё дўзахга (элтиши) кўрсатилгунига қадар», дедилар. «Ё Расулуллоҳ, отлар-чи?» дейилди. (Расулуллоҳ ﷺ): «Отлар уч хил: у бир киши учун юк (гуноҳ), бир киши учун парда (ҳимоя), яна бир киши учун ажрдир. Унга юк бўлгани — уни риё, кибр ва ислом аҳлига қаршилик учун боғлаб боққан киши (оти)дир, у унга юкдир. Унга парда бўлгани — уни Аллоҳ йўлида боғлаб, сўнг уларнинг елкасидаги ва бўйнидаги Аллоҳнинг ҳаққини унутмаган киши (оти)дир, у унга пардадир. Унга ажр бўлгани эса — уни Аллоҳ йўлида, ислом аҳли учун яйлов ва ўтлоқда боғлаб боққан киши (оти)дир; у (от) ўша яйлов ёки ўтлоқдан нима еса, егани миқдорича унга савоблар ёзилади, ва уларнинг тезаги ва сийдиги миқдорича унга савоблар ёзилади; (от) арқонини узиб бир ёки икки довон (масофа) югурса, Аллоҳ унга излари ва тезаклари миқдорича савоблар ёзади; (от) эгаси уни бирор дарёдан ўтказиб, у (от) ундан ичса — эгаси уни суғоришни ният қилмаган бўлса-да — Аллоҳ унга (от) ичгани миқдорича савоблар ёзади», дедилар. «Ё Расулуллоҳ, эшаклар-чи?» дейилди. (Расулуллоҳ ﷺ): «Эшаклар ҳақида менга шу ягона, қамровли оятдан бошқа ҳеч нарса нозил қилинмади: {Бас, ким зарра миқдорича яхшилик қилса, уни кўради. Ва ким зарра миқдорича ёмонлик қилса, уни кўради} (Залзала 7-8)», дедилар.»

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه، قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏قال الله عز وجل‏:‏ كل عمل ابن آدم له إلا الصيام، فإنه لي وأنا أجزي به‏.‏ والصيام جُنة فإذا كان يوم صوم أحدكم فلا يرفث ولا يصخب، فإن سابه أحد أو قاتله، فليقل‏:‏ إني صائم‏.‏ والذي نفس محمد بيده لخُلوف فم الصائم أطيب عند الله من ريح المسك‏.‏ ‏"‏للصائم فرحتان يفرحهما‏:‏ إذا أفطر فرح بفطره، وإذا لقي ربه فرح بصومه‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏‏(‏‏(‏وهذا لفظ رواية البخاري‏.‏ وفي رواية له‏:‏ يترك طعامه، وشرابه، وشهوته، من أجلي، الصيام لي وأنا أجزي به، والحسنة بعشر أمثالها‏.‏ وفي رواية لمسلم‏:‏ ‏"‏كل عمل ابن آدم يضاعف‏:‏ الحسنة بعشر أمثالها إلى سبعمائة ضعف‏.‏ قال الله تعالى‏:‏ ‏(إلا الصوم فإنه لي وأنا أجزي به‏:‏ يدع شهوته وطعامه من أجلي‏.‏ للصائم فرحتان‏:‏ فرحة عند فطره، وفرحة عند لقاء ربه‏.‏ ولخلوف فيه أطيب عند الله من ريح المسك‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh azza va jalla: ‹Odam bolasining har bir amali oʻzi uchundir, faqat roʻza bundan mustasno. Zero, u Men uchundir va uning mukofotini Men beraman›, dedi. Roʻza qalqondir. Sizlardan biringiz roʻza tutgan kunida behuda va qoʻpol soʻz aytmasin, baqirmasin. Agar kimdir uni soʻksa yoki urishmoqchi boʻlsa, ‹Men roʻzadorman› desin. Muhammadning joni Uning qoʻlida boʻlgan Zot ila qasamki, roʻzadorning ogʻiz hidi Alloh huzurida misk hididan koʻra yoqimliroqdir. Roʻzador uchun ikki xursandchilik bordir: roʻzasini ochganida xursand boʻladi, Robbisiga yoʻliqqanida esa roʻzasi (sababli) xursand boʻladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалла: ‹Одам боласининг ҳар бир амали ўзи учундир, фақат рўза бундан мустасно. Зеро, у Мен учундир ва унинг мукофотини Мен бераман›, деди. Рўза қалқондир. Сизлардан бирингиз рўза тутган кунида беҳуда ва қўпол сўз айтмасин, бақирмасин. Агар кимдир уни сўкса ёки уришмоқчи бўлса, ‹Мен рўзадорман› десин. Муҳаммаднинг жони Унинг қўлида бўлган Зот ила қасамки, рўзадорнинг оғиз ҳиди Аллоҳ ҳузурида миск ҳидидан кўра ёқимлироқдир. Рўзадор учун икки хурсандчилик бордир: рўзасини очганида хурсанд бўлади, Роббисига йўлиққанида эса рўзаси (сабабли) хурсанд бўлади», дедилар.

- وعنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏‏"‏ من أنفق زوجين في سبيل الله نودي من أبواب الجنة ‏:‏يا عبد الله هذا خير، فمن كان من أهل الصلاة دعي من باب الصلاة، ومن كان من أهل الجهاد دعي من باب الجهاد، ومن كان من أهل الصيام دعي من باب الريان، ومن كان من أهل الصدقة دعي من باب الصدقة ‏"‏ قال أبو بكر، رضي الله عنه ‏:‏بأبي أنت وأمي يا رسول الله ما على من دعي من تلك الأبواب من ضرورة، فهل يدعى أحد من تلك الأبواب كلها‏؟‏ قال‏:‏ ‏"‏ نعم وأرجو أن تكون منهم ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Kim Alloh yoʻlida (mol-mulkidan) ikki (xil) narsani juft (qilib) sadaqa qilsa, u jannat darvozalaridan: ‹Ey Allohning bandasi! Mana bu — (sen uchun) yaxshilik (xayr)›, — deb chaqiriladi. Bas, kim namoz ahlidan boʻlsa, namoz darvozasidan chaqiriladi; kim jihod ahlidan boʻlsa, jihod darvozasidan chaqiriladi; kim roʻza tutuvchilardan boʻlsa, Rayyon darvozasidan chaqiriladi; kim sadaqa (beruvchilar) ahlidan boʻlsa, sadaqa darvozasidan chaqiriladi», — dedilar. Abu Bakr: «Ota-onam senga fido boʻlsin, yo Rasululloh! Oʻsha darvozalardan chaqirilgan kishiga hech qiyinchilik yoki ehtiyoj (zarurat) yetmaydi. (Lekin) shunday biror kishi boʻladimi — u bu darvozalarning hammasidan chaqirilsa?» — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Ha, va men sen ulardan biri boʻlishingni umid qilaman», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Ким Аллоҳ йўлида (мол-мулкидан) икки (хил) нарсани жуфт (қилиб) садақа қилса, у жаннат дарвозаларидан: ‹Эй Аллоҳнинг бандаси! Мана бу — (сен учун) яхшилик (хайр)›, — деб чақирилади. Бас, ким намоз аҳлидан бўлса, намоз дарвозасидан чақирилади; ким жиҳод аҳлидан бўлса, жиҳод дарвозасидан чақирилади; ким рўза тутувчилардан бўлса, Райён дарвозасидан чақирилади; ким садақа (берувчилар) аҳлидан бўлса, садақа дарвозасидан чақирилади», — дедилар. Абу Бакр: «Ота-онам сенга фидо бўлсин, ё Расулуллоҳ! Ўша дарвозалардан чақирилган кишига ҳеч қийинчилик ёки эҳтиёж (зарурат) етмайди. (Лекин) шундай бирор киши бўладими — у бу дарвозаларнинг ҳаммасидан чақирилса?» — деди. Пайғамбар ﷺ: «Ҳа, ва мен сен улардан бири бўлишингни умид қиламан», — дедилар.

- وعن سهل بن سعد رضي الله عنه عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏إن في الجنة بابًا يقال له‏:‏ الريان، يدخل منه الصائمون يوم القيامة لا يدخل منه أحد غيرهم يقال‏:‏ أين الصائمون‏؟‏ فيقومون لا يدخل منه أحد غيرهم، فإذا دخلوا أغلق فلم يدخل منه أحد‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Jannatda Rayyon degan bir darvoza bor; roʻza tutuvchilar Qiyomat kuni oʻsha (darvoza) orqali kiradi va ulardan boshqa hech kim u orqali kirmaydi. (Oʻsha kuni:) ‹Roʻza tutuvchilar qayerda?› — deb aytiladi. Ular (oʻrnidan) turadi va ulardan boshqa hech kim u orqali kirmaydi. Ular kirgach, darvoza yopiladi va hech kim u orqali (boshqa) kirmaydi», — dedilar.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Жаннатда Райён деган бир дарвоза бор; рўза тутувчилар Қиёмат куни ўша (дарвоза) орқали киради ва улардан бошқа ҳеч ким у орқали кирмайди. (Ўша куни:) ‹Рўза тутувчилар қаерда?› — деб айтилади. Улар (ўрнидан) туради ва улардан бошқа ҳеч ким у орқали кирмайди. Улар киргач, дарвоза ёпилади ва ҳеч ким у орқали (бошқа) кирмайди», — дедилар.

- وعن أبي سعيد الخدري، رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏"‏ ما من عبد يصوم يومًا في سبيل الله إلا باعد الله بذلك اليوم وجهه عن النار سبعين خريفًا‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir banda Alloh yoʻlida bir kun roʻza tutsa, Alloh oʻsha kun sababli uning yuzini doʻzaxdan yetmish yillik (masofa) uzoqlashtiradi», — dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир банда Аллоҳ йўлида бир кун рўза тутса, Аллоҳ ўша кун сабабли унинг юзини дўзахдан етмиш йиллик (масофа) узоқлаштиради», — дедилар.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ من صام رمضان إيمانًا واحتسابًا، غفر له ما تقدم من ذنبه ‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kim Ramazon oyida — chin iymon va (savob) umidida — roʻza tutsa, uning oʻtgan gunohlari kechiriladi; va kim Qadr kechasida — chin iymon va (savob) umidida — namozga tursa, uning oldingi gunohlari kechiriladi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ким Рамазон ойида — чин иймон ва (савоб) умидида — рўза туца, унинг ўтган гуноҳлари кечирилади; ва ким Қадр кечасида — чин иймон ва (савоб) умидида — намозга турса, унинг олдинги гуноҳлари кечирилади», — дедилар.

- وعنه رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏إذا جاء رمضان فتحت أبواب الجنة، وغلقت أبواب النار، وصفدت الشياطين‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ramazon kelganda jannat eshiklari ochiladi, doʻzax eshiklari yopiladi va shaytonlar kishanlanadi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Рамазон келганда жаннат эшиклари очилади, дўзах эшиклари ёпилади ва шайтонлар кишанланади», — дедилар.

- وعنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏صوموا لرؤيته، وأفطروا لرؤيته، فإن غَبِيَ عليكم فأكملوا عدة شعبان ثلاثين‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه وهذا لفظ البخاري‏)‏‏)‏‏.‏ وفي رواية مسلم‏:‏ ‏"‏فإن غم عليكم فصوموا ثلاثين يومًا‏"‏‏.‏

Abdurrahmon ibn Zayd ibn al-Xattob (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u shubhali kunda odamlarga xutba qilib dedi: Ogoh boʻlinglar, men Rasululloh ﷺning sahobalari bilan oʻtirdim va ulardan soʻradim, ular menga Rasululloh ﷺ: «Uni (hilolni) koʻrib roʻza tutinglar va uni koʻrib iftor qilinglar hamda unga koʻra ibodat qilinglar. Agar u sizlarga berkitilib qolsa, oʻttizni toʻldiringlar. Agar ikki guvoh guvohlik bersa, roʻza tutinglar va iftor qilinglar», deganlarini rivoyat qildilar.Абдурраҳмон ибн Зайд ибн ал-Хаттоб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у шубҳали кунда одамларга хутба қилиб деди: Огоҳ бўлинглар, мен Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобалари билан ўтирдим ва улардан сўрадим, улар менга Расулуллоҳ ﷺ: «Уни (ҳилолни) кўриб рўза тутинглар ва уни кўриб ифтор қилинглар ҳамда унга кўра ибодат қилинглар. Агар у сизларга беркитилиб қолса, ўттизни тўлдиринглар. Агар икки гувоҳ гувоҳлик берса, рўза тутинглар ва ифтор қилинглар», деганларини ривоят қилдилар.

- وعن ابن عباس رضي الله عنهما‏:‏ قال‏:‏ كان رسول الله صلى الله عليه وسلم أجود الناس، وكان أجود ما يكون في رمضان حين يلقاه جبريل وكان جبريل يلقاه في كل ليلة من رمضان فيدارسه القرآن فَلَرَسول الله صلى الله عليه وسلم حين يلقاه جبريل أجود بالخير من الريح المرسلة‏"‏ ‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ — odamlarning eng saxiysi edi va u zot Ramazon oyida — Jabroil u bilan uchrashganda — yanada saxiyroq boʻlardi. Jabroil u bilan Ramazonning har kechasida — Qurʼoni karimni birga sinchiklab oʻrganish (mudorasa qilish) uchun — uchrashardi. Allohning Rasuli ﷺ Jabroil bilan uchrashganda — esadigan shamoldan ham saxiyroq boʻlardi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ — одамларнинг энг сахийси эди ва у зот Рамазон ойида — Жаброил у билан учрашганда — янада сахийроқ бўларди. Жаброил у билан Рамазоннинг ҳар кечасида — Қуръони каримни бирга синчиклаб ўрганиш (мудораса қилиш) учун — учрашарди. Аллоҳнинг Расули ﷺ Жаброил билан учрашганда — эсадиган шамолдан ҳам сахийроқ бўларди.

- وعن عائشة رضي الله عنها قالت‏:‏ كان رسول الله صلى الله عليه وسلم إذا دخل العشر أحيا الليل وأيقظ أهله، وشد المئزر‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ (oxirgi) oʻn kun kirganda kechani (ibodat bilan) tiriltirar, ahlini uygʻotar, jiddu jahd qilar va belni mahkam bogʻlar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ (охирги) ўн кун кирганда кечани (ибодат билан) тирилтирар, аҳлини уйғотар, жидду жаҳд қилар ва белни маҳкам боғлар эдилар.

- عن أبي هريرة رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏لا يتقدمن أحدكم رمضان بصوم يوم أو يومين، إلا أن يكون رجل كان يصوم صومه، فليصم ذلك اليوم‏"‏ ‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Sizlardan hech biringiz Ramazon oyidan bir yoki ikki kun oldin roʻza tutmasin — magar (nafl) roʻza tutish odati boʻlgan kishi (mustasno); (agar uning roʻzasi oʻsha kunga toʻgʻri kelsa,) u oʻsha kuni roʻza tuta oladi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Сизлардан ҳеч бирингиз Рамазон ойидан бир ёки икки кун олдин рўза тутмасин — магар (нафл) рўза тутиш одати бўлган киши (мустасно); (агар унинг рўзаси ўша кунга тўғри келса,) у ўша куни рўза тута олади», — дедилар.

- وعن ابن عباس رضي الله عنهما قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لا تصوموا قبل رمضان صوموا لرؤيته وأفطروا لرؤيته، فإن حالت دونه فأكملوا ثلاثين يومًا‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه الترمذي وقال حديث حسن صحيح‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ramazondan oldin roʻza tutmanglar. (Yangi oyni) koʻrganingizda roʻza tutinglar, (yangi oyni) koʻrganingizda iftor qilinglar. Agar (osmonni) bulut toʻsib (koʻrinmay) qolsa, oʻttiz kunni toʻldiringlar», dedilar. Bu bobda Abu Hurayra, Abu Bakra va Ibn Umardan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Ibn Abbosning hadisi hasan sahih hadis boʻlib, undan bir necha yoʻl bilan rivoyat qilingan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Рамазондан олдин рўза тутманглар. (Янги ойни) кўрганингизда рўза тутинглар, (янги ойни) кўрганингизда ифтор қилинглар. Агар (осмонни) булут тўсиб (кўринмай) қолса, ўттиз кунни тўлдиринглар», дедилар. Бу бобда Абу Ҳурайра, Абу Бакра ва Ибн Умардан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Ибн Аббоснинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадис бўлиб, ундан бир неча йўл билан ривоят қилинган.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏"‏إذا بقي نصف من شعبان فلا تصوموا‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه الترمذي وقال حديث حسن صحيح‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Shaʼbondan yarmi qolganda roʻza tutmanglar», dedilar. Abu Iso aytdi: Abu Hurayraning hadisi hasan sahih hadisdir. Biz uni faqat shu yoʻl bilan, shu lafzda bilamiz. Baʼzi ilm ahli nazdida bu hadisning maʼnosi shuki, kishi roʻza tutmay yurib, soʻng Shaʼbondan bir oz qolganda, Ramazon oyiga (tayyorgarlik) holatida roʻza tuta boshlaydi (degani). Abu Hurayradan Paygʻambar ﷺdan ularning soʻziga oʻxshash rivoyat ham kelganki, u zot ﷺ: «Biringiz odatdagi tutadigan roʻzasiga toʻgʻri kelib qolmasa, Ramazon oyini roʻza bilan kutib olmanglar», deganlar. Bu hadis shuni koʻrsatadiki, makruhlik faqat Ramazon (kelishi) sababli atayin roʻza tutadigan kishi haqidadir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Шаъбондан ярми қолганда рўза тутманглар», дедилар. Абу Исо айтди: Абу Ҳурайранинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Биз уни фақат шу йўл билан, шу лафзда биламиз. Баъзи илм аҳли наздида бу ҳадиснинг маъноси шуки, киши рўза тутмай юриб, сўнг Шаъбондан бир оз қолганда, Рамазон ойига (тайёргарлик) ҳолатида рўза тута бошлайди (дегани). Абу Ҳурайрадан Пайғамбар ﷺдан уларнинг сўзига ўхшаш ривоят ҳам келганки, у зот ﷺ: «Бирингиз одатдаги тутадиган рўзасига тўғри келиб қолмаса, Рамазон ойини рўза билан кутиб олманглар», деганлар. Бу ҳадис шуни кўрсатадики, макруҳлик фақат Рамазон (келиши) сабабли атайин рўза тутадиган киши ҳақидадир.

- وعن أبي اليقظان عمار بن ياسر، رضي الله عنهما قال‏:‏ ‏"‏من صام اليوم الذي يشك فيه فقد عصي أبا القاسم، صلى الله عليه وسلم‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو داود والترمذي وقال‏:‏ حديث حسن صحيح‏)‏‏)‏‏.‏

Silla (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Ammorning huzurida edik. Unga qovurilgan qoʻy goʻshti keltirildi. U: «Yenglar», dedi. Shunda odamlardan biri chetga surilib: «Men roʻzadorman», dedi. Ammor esa: «Kim shubhali kunda roʻza tutsa, Abul-Qosim ﷺ ga osiylik qilibdi», dedi.Силла (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Амморнинг ҳузурида эдик. Унга қовурилган қўй гўшти келтирилди. У: «Енглар», деди. Шунда одамлардан бири четга сурилиб: «Мен рўзадорман», деди. Аммор эса: «Ким шубҳали кунда рўза тутса, Абул-Қосим ﷺ га осийлик қилибди», деди.

- عن طلحة بن عبيد الله رضي الله عنه أن النبي صلى الله عليه وسلم كان إذا رأى الهلال قال‏:‏ ‏"‏اللهم أهله علينا بالأمن والإيمان والسلامة والإسلام، ربي وربك الله، هلال رشد وخير‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه الترمذي وقال‏:‏ حديث حسن‏)‏‏)‏‏.‏

Talha ibn Ubaydulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ yangi oyni (hilolni) koʻrganlarida: «Allohumma, uni bizga barakot, iymon, salomatlik va Islom bilan chiqargin. Mening Robbim ham, sening Robbing ham Allohdir», der edilar.Талҳа ибн Убайдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ янги ойни (ҳилолни) кўрганларида: «Аллоҳумма, уни бизга баракот, иймон, саломатлик ва Ислом билан чиқаргин. Менинг Роббим ҳам, сенинг Роббинг ҳам Аллоҳдир», дер эдилар.

- عن أنس، رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏تسحروا فإن في السحور بركة‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Saharlik qilinglar, chunki saharlikda baraka bordir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Саҳарлик қилинглар, чунки саҳарликда барака бордир», дедилар.

- وعن زيد بن ثابت رضي الله عنه قال‏:‏ تسحرنا مع رسول الله صلى الله عليه وسلم ثم قمنا إلى الصلاة قيل كم كان بينهما‏؟‏ قال‏:‏ خمسون آية ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bilan saharlik qildik, soʻng namozga turdik», dedi. (Anas:) «Men: ‹Ikkovining orasida qancha vaqt boʻlardi?› deb soʻradim. U (Zayd): ‹Ellik oyat (oʻqiyotgan vaqt qadar)›, dedi», (deydi).Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ билан саҳарлик қилдик, сўнг намозга турдик», деди. (Анас:) «Мен: ‹Икковининг орасида қанча вақт бўларди?› деб сўрадим. У (Зайд): ‹Эллик оят (ўқиётган вақт қадар)›, деди», (дейди).

- وعن ابن عمر رضي الله عنهما قال‏:‏ كان لرسول الله صلى الله عليه وسلم مؤذنان‏:‏ بلال وابن أم مكتوم‏.‏ فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إن بلالا يؤذن بليل فكلوا واشربوا حتى يؤذن ابن أم مكتوم‏"‏ قال ولم يكن بينهما إلا أن ينزل هذا ويرقى هذا، ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ning ikkita muazzini bor edi — Bilol va aʼmo (koʻr) Ibn Ummi Maktum. Rasululloh ﷺ: «Bilol kechasi azon aytadi. Bas, Ibn Ummi Maktum azon aytguncha yeb-ichaveringlar», — dedilar. (Roviy) aytdi: Ularning ikkovi orasida shu (qadargina vaqt) boʻlardi: biri (minoradan) tushar, ikkinchisi (azon aytish uchun) koʻtarilardi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нинг иккита муаззини бор эди — Билол ва аъмо (кўр) Ибн Умми Мактум. Расулуллоҳ ﷺ: «Билол кечаси азон айтади. Бас, Ибн Умми Мактум азон айтгунча еб-ичаверинглар», — дедилар. (Ровий) айтди: Уларнинг иккови орасида шу (қадаргина вақт) бўларди: бири (минорадан) тушар, иккинчиси (азон айтиш учун) кўтариларди.

- وعن عمرو بن العاص رضي الله عنه أن رسول الله قال‏:‏ ‏"‏فصل ما بين صيامنا وصيام أهل الكتاب أكلة السحر‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Amr ibnul-Os (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bizning roʻzamiz bilan ahli kitobning roʻzasi orasidagi farq saharlik taomidir», — dedilar.Амр ибнул-Ос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бизнинг рўзамиз билан аҳли китобнинг рўзаси орасидаги фарқ саҳарлик таомидир», — дедилар.

- عن سهل بن سعد رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏لا يزال الناس بخير ما عجلوا الفطر‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Odamlar iftorni tezlatib turar ekanlar, doimo yaxshilik (xayr) ichida boʻladilar», dedilar.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Одамлар ифторни тезлатиб турар эканлар, доимо яхшилик (хайр) ичида бўладилар», дедилар.

- وعن أبي عطية قال‏:‏ دخلت أنا ومسروق على عائشة رضي الله عنها فقال لها مسروق‏:‏ رجلان من أصحاب محمد صلى الله عليه وسلم كلاهما لا يألو عن الخير‏:‏ أحدهما يعجل المغرب والإفطار، والآخر يؤخر المغرب والإفطار‏؟‏ فقالت‏:‏ من يعجل المغرب والإفطار‏؟‏ قال‏:‏ عبد الله - يعني ابن مسعود- فقالت‏:‏ هكذا كان رسول الله صلى الله عليه وسلم يصنع‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Atiyya (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: «Men va Masruq Oishaning huzuriga kirdik. Masruq unga: ‹Muhammad ﷺ ning sahobalaridan boʻlgan ikki kishi bor, ikkovi ham xayrdan (yaxshilikdan) qolmaydi: biri shom namozi va iftorni tezlatadi, ikkinchisi esa shom namozi va iftorni kechiktiradi›, dedi. Shunda u (Oisha): ‹Kim shom namozi va iftorni tezlatadi?› dedi. U (Masruq): ‹Abdulloh›, dedi. Shunda u (Oisha): ‹Rasululloh ﷺ ham xuddi shunday qilar edilar›, dedi», dedi.Абу Атийя (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: «Мен ва Масруқ Оишанинг ҳузурига кирдик. Масруқ унга: ‹Муҳаммад ﷺ нинг саҳобаларидан бўлган икки киши бор, иккови ҳам хайрдан (яхшиликдан) қолмайди: бири шом намози ва ифторни тезлатади, иккинчиси эса шом намози ва ифторни кечиктиради›, деди. Шунда у (Оиша): ‹Ким шом намози ва ифторни тезлатади?› деди. У (Масруқ): ‹Абдуллоҳ›, деди. Шунда у (Оиша): ‹Расулуллоҳ ﷺ ҳам худди шундай қилар эдилар›, деди», деди.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم قال الله عز وجل‏:‏ ‏"‏أحب عبادي إلي أعجلهم فطرًا‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه الترمذي وقال حديث حسن‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Aziz va jalil Alloh: ‹Bandalarimning Menga eng sevimlisi iftorni eng tez qiladiganlaridir›, dedi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Азиз ва жалил Аллоҳ: ‹Бандаларимнинг Менга энг севимлиси ифторни энг тез қиладиганларидир›, деди», дедилар.

- وعن عمر بن الخطاب، رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏إذا أقبل الليل من ههنا وأدبر النهار من ههنا، وغربت الشمس، فقد أفطر الصائم‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Tun kirib, kunduz orqaga ketsa va quyosh botsa, roʻzangni ochgin», dedilar.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Тун кириб, кундуз орқага кетса ва қуёш ботса, рўзангни очгин», дедилар.

- وعن أبي إبراهيم عبد الله بن أبي أوفى، رضي الله عنهما قال‏:‏ سرنا مع رسول الله صلى الله عليه وسلم وهو صائم فلما غربت الشمس قال لبعض القوم‏:‏ ‏"‏يا فلان انزل فاجدح لنا، فقال‏:‏ يا رسول الله لو أمسيت‏؟‏ قال‏:‏ ‏"‏انزل فاجدح لنا‏"‏ قال‏:‏ إن عليك نهارًا، قال‏:‏ ‏"‏انزل فاجدح لنا‏"‏ قال‏:‏ فنزل فجدح لهم فشرب رسول الله صلى الله عليه وسلم ثم قال‏:‏ ‏"‏إذا رأيتم الليل قد أقبل من ههنا، فقد أفطر الصائم‏"‏ وأشار بيده قبل المشرق‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Abdulloh ibn Abu Avfo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz safarda Paygʻambar ﷺ bilan birga edik va u zot roʻzador edilar; quyosh botganda, u zot birovga: «Ey falonchi, (oʻrningdan) turib, bizga saviqni suvga qorishtirib ber», — dedilar. U: «Yo Rasululloh, (kechgacha kutmaysizmi)?» — dedi. Paygʻambar ﷺ: «(Ulovdan) tush va bizga saviqni suvga qorishtirib ber», — dedilar. U: «Yo Rasululloh, (kechgacha kutmaysizmi)?» — dedi. Paygʻambar ﷺ yana: «(Ulovdan) tush va bizga saviqni suvga qorishtirib ber», — dedilar. U: «Hali kunduz-ku», — dedi. Paygʻambar ﷺ yana: «(Ulovdan) tush va bizga saviqni suvga qorishtirib ber», — dedilar. U (ulovdan) tushdi va ularga saviqni qorishtirib berdi. Paygʻambar ﷺ uni ichdilar, soʻng: «Tun mana shu tomondan kelayotganini koʻrganingizda, roʻzador (kishi) roʻzasini ochsin», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Абу Авфо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз сафарда Пайғамбар ﷺ билан бирга эдик ва у зот рўзадор эдилар; қуёш ботганда, у зот бировга: «Эй фалончи, (ўрнингдан) туриб, бизга савиқни сувга қориштириб бер», — дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, (кечгача кутмайсизми)?» — деди. Пайғамбар ﷺ: «(Уловдан) туш ва бизга савиқни сувга қориштириб бер», — дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, (кечгача кутмайсизми)?» — деди. Пайғамбар ﷺ яна: «(Уловдан) туш ва бизга савиқни сувга қориштириб бер», — дедилар. У: «Ҳали кундуз-ку», — деди. Пайғамбар ﷺ яна: «(Уловдан) туш ва бизга савиқни сувга қориштириб бер», — дедилар. У (уловдан) тушди ва уларга савиқни қориштириб берди. Пайғамбар ﷺ уни ичдилар, сўнг: «Тун мана шу томондан келаётганини кўрганингизда, рўзадор (киши) рўзасини очсин», — дедилар.

- وعن سلمان بن عامر الضبي الصحابي، رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏إذا أفطر أحدكم، فليفطر على تمر فإن لم يجد فليفطر على ماء فإنه طهور‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو داود، والترمذي وقال‏:‏ حديث حسن صحيح‏)‏‏)‏‏.‏

Salmon ibn Omir az-Zabbiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Biringiz iftor qilganda xurmo bilan iftor qilsin», dedilar. Ibn Uyayna (rivoyatida): «Chunki u barakadir. Kim (xurmo) topmasa, suv bilan iftor qilsin, chunki u pokdir», deb (soʻzlarni) ziyoda qildi. Abu Iso aytdi: Bu hasan sahih hadisdir.Салмон ибн Омир аз-Заббий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бирингиз ифтор қилганда хурмо билан ифтор қилсин», дедилар. Ибн Уяйна (ривоятида): «Чунки у баракадир. Ким (хурмо) топмаса, сув билан ифтор қилсин, чунки у покдир», деб (сўзларни) зиёда қилди. Абу Исо айтди: Бу ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.

- وعن أنس رضي الله عنه قال كان رسول الله صلى الله عليه وسلم يفطر قبل أن يصلي على رطبات، فإن لم تكن رطبات فتميرات فإن لم تكن تميرات حسا حسوات من ماء‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو داود والترمذي وقال‏:‏ حديث حسن‏)‏‏)‏‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ namoz oʻqishdan oldin bir necha dona yangi xurmo bilan iftor qilar edilar. Agar yangi xurmo boʻlmasa, quruq xurmo bilan, agar quruq xurmo ham boʻlmasa, bir necha qultum suv ichib (iftor qilar) edilar.» Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Abu Iso aytdi: Rasululloh ﷺ qishda quruq xurmolar bilan, yozda esa suv bilan iftor qilar edilar, deb ham rivoyat qilingan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ намоз ўқишдан олдин бир неча дона янги хурмо билан ифтор қилар эдилар. Агар янги хурмо бўлмаса, қуруқ хурмо билан, агар қуруқ хурмо ҳам бўлмаса, бир неча қултум сув ичиб (ифтор қилар) эдилар.» Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Абу Исо айтди: Расулуллоҳ ﷺ қишда қуруқ хурмолар билан, ёзда эса сув билан ифтор қилар эдилар, деб ҳам ривоят қилинган.

- عن أبي هريرة رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏إذا كان يوم صوم أحدكم فلا يرفث ولا يصخب، فإن سابه أحد أو قاتله، فليقل‏:‏ إني صائم‏"‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Alloh aytdi: ‹Odam bolasining barcha amallari oʻziniki, magar roʻza — u Meniki(dir) va Men uning uchun (oʻzim) mukofot beraman›. Roʻza — qalqon (yoki himoya)dir — (u) oʻt (doʻzax)dan va gunoh qilishdan (saqlaydi). Sizlardan biri roʻza tutayotgan boʻlsa, zavjasi bilan (yaqinlik) qilmasin va janjallashmasin; agar kimdir u bilan jang qilsa yoki janjallashsa, u: ‹Men roʻzadorman›, — desin. Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, roʻzadorning ogʻzidan chiqayotgan noxush hid — Alloh nazarida — mushk hididan koʻra yaxshiroqdir. Roʻzador uchun ikki xursandchilik bor: biri — roʻzasini ochgan paytda, ikkinchisi — Robbi bilan uchratgan paytda; shunda u oʻz roʻzasi sababli xursand boʻladi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Аллоҳ айтди: ‹Одам боласининг барча амаллари ўзиники, магар рўза — у Меники(дир) ва Мен унинг учун (ўзим) мукофот бераман›. Рўза — қалқон (ёки ҳимоя)дир — (у) ўт (дўзах)дан ва гуноҳ қилишдан (сақлайди). Сизлардан бири рўза тутаётган бўлса, завжаси билан (яқинлик) қилмасин ва жанжаллашмасин; агар кимдир у билан жанг қилса ёки жанжаллашса, у: ‹Мен рўзадорман›, — десин. Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, рўзадорнинг оғзидан чиқаётган нохуш ҳид — Аллоҳ назарида — мушк ҳидидан кўра яхшироқдир. Рўзадор учун икки хурсандчилик бор: бири — рўзасини очган пайтда, иккинчиси — Робби билан учратган пайтда; шунда у ўз рўзаси сабабли хурсанд бўлади», — дедилар.

- وعنه قال‏:‏ قال النبي صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏ من لم يدع قول الزور والعمل به فليس لله حاجة في أن يدع طعامه وشرابه‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kim yolgʻon soʻzni va (unga) amal qilishni (yomon ishlarni) tark etmasa, Alloh uning taom va ichimligini tark etishiga muhtoj emas (yaʼni Alloh uning roʻzasini qabul qilmaydi)», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ким ёлғон сўзни ва (унга) амал қилишни (ёмон ишларни) тарк этмаса, Аллоҳ унинг таом ва ичимлигини тарк этишига муҳтож эмас (яъни Аллоҳ унинг рўзасини қабул қилмайди)», — дедилар.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏إذا نسي أحدكم فأكل أو شرب فليتم صومه فإنما أطعمه الله وسقاه‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Sizlardan biringiz unutib yeb yoki ichib qoʻysa, roʻzasini davom ettiraversin. Zero, uni Alloh yedirdi va ichirdi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Сизлардан бирингиз унутиб еб ёки ичиб қўйса, рўзасини давом эттираверсин. Зеро, уни Аллоҳ едирди ва ичирди», дедилар.

- وعن لقيط بن صبرة رضي الله عنه قال قلت يا رسول الله أخبرني عن الوضوء‏؟‏ قال‏"‏ ‏"‏أسبغ الوضوء، وخلل بين الأصابع، وبالغ في الاستنشاق، إلا أن تكون صائمًا‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه أبوداود، والترمذي وقال‏:‏ حديث حسن صحيح‏)‏‏)‏‏.‏

Laqit ibn Sabra (roziyallohu anhu) aytadi: «Men: ‹Yo Rasululloh, menga tahorat haqida xabar bering›, dedim. U zot: ‹Tahoratni mukammal qil, barmoqlar orasini xilolla va istinshoqda mubolagʻa qil — faqat roʻzador boʻlsang (bundan mustasno)›, dedilar». Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih hadisdir. Ilm ahli roʻzador uchun burunga dori tomizishni makruh sanagan va bu uning roʻzasini ochadi deb hisoblagan. Hadisda ularning soʻzini quvvatlovchi (dalil) bor.Лақит ибн Сабра (розияллоҳу анҳу) айтади: «Мен: ‹Ё Расулуллоҳ, менга таҳорат ҳақида хабар беринг›, дедим. У зот: ‹Таҳоратни мукаммал қил, бармоқлар орасини хилолла ва истиншоқда муболаға қил — фақат рўзадор бўлсанг (бундан мустасно)›, дедилар». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Илм аҳли рўзадор учун бурунга дори томизишни макруҳ санаган ва бу унинг рўзасини очади деб ҳисоблаган. Ҳадисда уларнинг сўзини қувватловчи (далил) бор.

- وعن عائشة رضي الله عنها قالت‏:‏ كان رسول الله صلى الله عليه وسلم يدركه الفجر وهو جنب من أهله ثم يغتسل ويصوم ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ahllari bilan yaqinlik qilib junub holatlarida ekan, tong (Fajr) kirar, soʻng gʻusl qilib roʻza tutar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ аҳллари билан яқинлик қилиб жунуб ҳолатларида экан, тонг (Фажр) кирар, сўнг ғусл қилиб рўза тутар эдилар.

- وعن عائشة وأم سلمة رضي الله عنهما قالتا‏:‏ كان رسول الله صلى الله عليه وسلم يصبح جنبًا من غير حلم ثم يصوم‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Abu Bakr ibn Abdurahmon (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Abu Hurayraning oʻz hikoyalarida shunday deganini eshitdim: «Kimni tong junublik holatida topsa, roʻza tutmasin». Men buni Abdurahmon ibn al-Horisga — yaʼni uning (Abu Bakrning) otasiga — aytdim, u esa buni inkor qildi. Soʻng Abdurahmon yoʻlga chiqdi, men ham u bilan yoʻlga chiqdim, hatto Oisha va Umm Salamaning huzuriga kirdik. Abdurahmon ulardan bu haqda soʻradi. (Rivoyatchi) dedi: Ikkovi ham: «Nabiy ﷺ ihtilomsiz (tush koʻrmasdan) junub holatda tongga kirar, soʻng roʻza tutar edilar», dedilar. (Rivoyatchi) dedi: Soʻng biz yoʻlga chiqdik, hatto Marvonning huzuriga kirdik. Abdurahmon buni unga aytdi. Shunda Marvon: «Senga qattiq tayinlaymanki, albatta Abu Hurayraning oldiga borib, u aytayotgan gapni unga qaytib aytasan (rad etasan)», dedi. (Rivoyatchi) dedi: Soʻng biz Abu Hurayraning oldiga keldik — Abu Bakr bularning hammasida hozir edi. (Rivoyatchi) dedi: Abdurahmon buni unga aytdi. Shunda Abu Hurayra: «U ikkovi senga shunday deyishdimi?» dedi. U: «Ha», dedi. (Abu Hurayra): «Ular yaxshiroq biluvchidir», dedi. Soʻng Abu Hurayra bu haqda aytayotgan gapini al-Fadl ibn al-Abbosga (oid qilib) qaytardi va: «Men buni al-Fadldan eshitganman, uni Nabiy ﷺ dan eshitmaganman», dedi. (Rivoyatchi) dedi: Shunda Abu Hurayra bu haqda aytayotgan gapidan qaytdi. Men Abdulmalikka: «Ular ikkovi buni Ramazon haqida aytdimi?» dedim. U: «Shunday, u (Nabiy) ihtilomsiz junub holatda tongga kirar, soʻng roʻza tutar edilar», dedi.Абу Бакр ибн Абдураҳмон (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Абу Ҳурайранинг ўз ҳикояларида шундай деганини эшитдим: «Кимни тонг жунублик ҳолатида топса, рўза тутмасин». Мен буни Абдураҳмон ибн ал-Ҳорисга — яъни унинг (Абу Бакрнинг) отасига — айтдим, у эса буни инкор қилди. Сўнг Абдураҳмон йўлга чиқди, мен ҳам у билан йўлга чиқдим, ҳатто Оиша ва Умм Саламанинг ҳузурига кирдик. Абдураҳмон улардан бу ҳақда сўради. (Ривоятчи) деди: Иккови ҳам: «Набий ﷺ иҳтиломсиз (туш кўрмасдан) жунуб ҳолатда тонгга кирар, сўнг рўза тутар эдилар», дедилар. (Ривоятчи) деди: Сўнг биз йўлга чиқдик, ҳатто Марвоннинг ҳузурига кирдик. Абдураҳмон буни унга айтди. Шунда Марвон: «Сенга қаттиқ тайинлайманки, албатта Абу Ҳурайранинг олдига бориб, у айтаётган гапни унга қайтиб айтасан (рад этасан)», деди. (Ривоятчи) деди: Сўнг биз Абу Ҳурайранинг олдига келдик — Абу Бакр буларнинг ҳаммасида ҳозир эди. (Ривоятчи) деди: Абдураҳмон буни унга айтди. Шунда Абу Ҳурайра: «У иккови сенга шундай дейишдими?» деди. У: «Ҳа», деди. (Абу Ҳурайра): «Улар яхшироқ билувчидир», деди. Сўнг Абу Ҳурайра бу ҳақда айтаётган гапини ал-Фадл ибн ал-Аббосга (оид қилиб) қайтарди ва: «Мен буни ал-Фадлдан эшитганман, уни Набий ﷺ дан эшитмаганман», деди. (Ривоятчи) деди: Шунда Абу Ҳурайра бу ҳақда айтаётган гапидан қайтди. Мен Абдулмаликка: «Улар иккови буни Рамазон ҳақида айтдими?» дедим. У: «Шундай, у (Набий) иҳтиломсиз жунуб ҳолатда тонгга кирар, сўнг рўза тутар эдилар», деди.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏أفضل الصيام بعد رمضان‏:‏ شهر الله المحرم، وأفضل الصلاة بعد الفريضة‏:‏ صلاة الليل‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ramazondan keyin eng afzal roʻza — Allohning oyi Muharram (roʻzasi)dir; farzdan keyin eng afzal namoz — tun namozidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Рамазондан кейин энг афзал рўза — Аллоҳнинг ойи Муҳаррам (рўзаси)дир; фарздан кейин энг афзал намоз — тун намозидир», дедилар.

- وعن عائشة رضي الله عنها قالت لم يكن النبي صلى الله عليه وسلم يصوم من شهر أكثر من شعبان فإنه كان يصوم شعبان كله وفي رواية‏:‏ كان يصوم شعبان إلا قليلا‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ hech qanday nafl (namoz)ni — bomdod namozining ikki rakati (sunnati)dek — bunchalik doimiy va eʼtibor bilan oʻqimas edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ ҳеч қандай нафл (намоз)ни — бомдод намозининг икки ракати (суннати)дек — бунчалик доимий ва эътибор билан ўқимас эдилар.

- وعن مجيبة الباهلية عن أبيها أو عمها، أنه أتى رسول الله صلى الله عليه وسلم ثم انطلق فأتاه بعد سنة وقد تغيرت حاله وهيئته، فقال‏:‏ يا رسول الله أما تعرفني‏؟‏ قال‏:‏ ‏"‏ومن أنت‏؟‏‏"‏ قال‏:‏ أنا الباهلي الذي جئتك عام الأول‏.‏ قال‏:‏ ‏"‏فما غيرك، وقد كنت حسن الهيئة‏؟‏‏"‏ قال‏:‏ ما أكلت طعامًا منذ فارقتك إلا بليل‏.‏ فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏"‏عذبت نفسك‏!‏‏"‏ ثم قال‏:‏ ‏"‏صم شهر الصبر، ويومًا من كل شهر‏"‏ قال‏:‏ زدني، فإن بي قوة، قال‏:‏ ‏"‏ صم يومين‏"‏ قال‏:‏ زذني، قال‏:‏ ‏"‏صم ثلاثة أيام‏"‏ قال‏:‏ زدني‏.‏ قال‏:‏ ‏"‏صم من الحرم واترك، صم من الحرم واترك، صم من الحرم واترك‏"‏ وقال بأصابعه الثلاث فضمها، ثم أرسلها‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو داود‏.‏ ‏)‏‏)‏‏.‏

Mujiyba al-Bohiliyaning otasi yoki amakisidan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺ huzurlariga keldi, soʻng ketdi. Bir yildan keyin holati va koʻrinishi oʻzgargan bir holda yana keldi-da: «Yo Rasululloh, meni tanimadingizmi?» dedi. U zot: «Sen kimsan?» dedilar. U: «Men oʻtgan yili huzuringizga kelgan bohiliyman», dedi. U zot: «Seni nima oʻzgartirdi, sen koʻrinishing chiroyli edi-ku?» dedilar. U: «Sizdan ajralganimdan beri faqat kechasi taom yedim, xolos», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Nega oʻzingni qiynading?» dedilar. Soʻng: «Sabr oyini (Ramazonni) va har oydan bir kun roʻza tut», dedilar. U: «Yana koʻpaytiring, menda quvvat bor», dedi. U zot: «Ikki kun roʻza tut», dedilar. U: «Yana koʻpaytiring», dedi. U zot: «Uch kun roʻza tut», dedilar. U: «Yana koʻpaytiring», dedi. U zot: «Hurmatli oylardan (baʼzisida) roʻza tut va (baʼzisini) tark qil, hurmatli oylardan roʻza tut va tark qil, hurmatli oylardan roʻza tut va tark qil», dedilar va uchta barmoqlari bilan ishora qilib, ularni yumdilar, soʻng (ochib) yozdilar.Мужийба ал-Боҳилиянинг отаси ёки амакисидан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келди, сўнг кетди. Бир йилдан кейин ҳолати ва кўриниши ўзгарган бир ҳолда яна келди-да: «Ё Расулуллоҳ, мени танимадингизми?» деди. У зот: «Сен кимсан?» дедилар. У: «Мен ўтган йили ҳузурингизга келган боҳилийман», деди. У зот: «Сени нима ўзгартирди, сен кўринишинг чиройли эди-ку?» дедилар. У: «Сиздан ажралганимдан бери фақат кечаси таом едим, холос», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Нега ўзингни қийнадинг?» дедилар. Сўнг: «Сабр ойини (Рамазонни) ва ҳар ойдан бир кун рўза тут», дедилар. У: «Яна кўпайтиринг, менда қувват бор», деди. У зот: «Икки кун рўза тут», дедилар. У: «Яна кўпайтиринг», деди. У зот: «Уч кун рўза тут», дедилар. У: «Яна кўпайтиринг», деди. У зот: «Ҳурматли ойлардан (баъзисида) рўза тут ва (баъзисини) тарк қил, ҳурматли ойлардан рўза тут ва тарк қил, ҳурматли ойлардан рўза тут ва тарк қил», дедилар ва учта бармоқлари билан ишора қилиб, уларни юмдилар, сўнг (очиб) ёздилар.

- وعن ابن عباس رضي الله عنهما قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏ ما من أيام العمل الصالح فيها أحب إلى الله من هذه الأيام‏"‏ يعني أيام العشر، قالوا‏:‏ يا رسول الله ولا الجهاد في سبيل الله‏؟‏ قال‏:‏ ‏"‏ولا الجهاد في سبيل الله، إلا رجل خرج بنفسه، وماله فلم يرجع من ذلك بشيء‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadi: Rasululloh ﷺ: «Ushbu kunlardagi solih amaldan koʻra Allohga sevimliroq boʻlgan amal qilinadigan boshqa kunlar yoʻq», dedilar — yaʼni (Zulhijjaning) oʻn kunini (nazarda tutdilar). (Sahobalar): «Yo Rasululloh, Alloh yoʻlidagi jihod ham emasmi?» dedilar. U zot: «Alloh yoʻlidagi jihod ham emas, magar bir kishi oʻz joni va moli bilan (jihodga) chiqib, ulardan biror narsani (qaytarib) olib kelmasa (— shumi mustasno)», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ушбу кунлардаги солиҳ амалдан кўра Аллоҳга севимлироқ бўлган амал қилинадиган бошқа кунлар йўқ», дедилар — яъни (Зулҳижжанинг) ўн кунини (назарда тутдилар). (Саҳобалар): «Ё Расулуллоҳ, Аллоҳ йўлидаги жиҳод ҳам эмасми?» дедилар. У зот: «Аллоҳ йўлидаги жиҳод ҳам эмас, магар бир киши ўз жони ва моли билан (жиҳодга) чиқиб, улардан бирор нарсани (қайтариб) олиб келмаса (— шуми мустасно)», дедилар.

- وعن أبي قتادة رضي الله عنه قال‏:‏ سئل رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ عن صوم يوم عرفة‏؟‏ قال‏:‏ ‏"‏يكفر السنة الماضية والباقية‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺdan: «Odamlarning eng karimi (sharaflirogi) kim?» deb soʻraldi. U zot: «Alloh huzurida ularning eng karimi — eng taqvolisidir», dedilar. Ular: «Biz sizdan bu haqda soʻramayapmiz», dedi. U zot: «Unda odamlarning eng karimi — Allohning paygʻambari, Allohning paygʻambari oʻgʻ li, Allohning paygʻambari oʻgʻ li, Allohning xalili (doʻ sti Ibrohim) oʻgʻ li — Yusufdir», dedilar. Ular: «Biz sizdan bu haqda soʻramayapmiz», dedi. U zot: «Unda arablarning maʼdanlari (asl-nasablari) haqida sorayapsizmi?» dedilar. Ular: «Ha», dedi. U zot: «Johiliyatda yaxshilaringiz — agar (dinni) fiqh (chuqur tushuncha) qilsalar — islomda (ham) yaxshilaringizdir», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺдан: «Одамларнинг энг карими (шарафлироги) ким?» деб сўралди. У зот: «Аллоҳ ҳузурида уларнинг энг карими — энг тақволисидир», дедилар. Улар: «Биз сиздан бу ҳақда сўрамаяпмиз», деди. У зот: «Унда одамларнинг энг карими — Аллоҳнинг пайғамбари, Аллоҳнинг пайғамбари ўғ ли, Аллоҳнинг пайғамбари ўғ ли, Аллоҳнинг халили (дў сти Иброҳим) ўғ ли — Юсуфдир», дедилар. Улар: «Биз сиздан бу ҳақда сўрамаяпмиз», деди. У зот: «Унда арабларнинг маъданлари (асл-насаблари) ҳақида сораяпсизми?» дедилар. Улар: «Ҳа», деди. У зот: «Жоҳилиятда яхшиларингиз — агар (динни) фиқҳ (чуқур тушунча) қилсалар — исломда (ҳам) яхшиларингиздир», дедилар.

- وعن ابن عباس رضي الله عنهما أن رسول الله صلى الله عليه وسلم صام يوم عاشوراء، وأمر بصيامه‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Oshuro kuni roʻza tutdilar va uni tutishga buyurdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Ошуро куни рўза тутдилар ва уни тутишга буюрдилар.

- وعن أبي قتادة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم سئل عن صيام يوم عاشوراء فقال‏:‏ ‏"‏يكفر السنة الماضية‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan Oshuro kuni roʻza tutish haqida soʻralganda: «U oʻtgan yilning (gunohlariga) kafforat boʻladi», dedilar.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан Ошуро куни рўза тутиш ҳақида сўралганда: «У ўтган йилнинг (гуноҳларига) каффорат бўлади», дедилар.

- وعن ابن عباس رضي الله عنهما قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏لئن بقيت إلى قابل لأصومن التاسع‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar kelasi yilgacha tirik qolsam, albatta toʻqqizinchi kuni roʻza tutaman», dedilar. Abu Bakrning rivoyatida: «Yaʼni Ashuro kunini», deyilgan.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар келаси йилгача тирик қолсам, албатта тўққизинчи куни рўза тутаман», дедилар. Абу Бакрнинг ривоятида: «Яъни Ашуро кунини», дейилган.

- عن أبي أيوب رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏من صام رمضان ثم أتبعه بست من شوال كان كصيام الدهر‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Paygʻambar ﷺning sahobasi Abu Ayyub (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qilib aytadi: U zot: «Kim Ramazonda roʻza tutsa, soʻng uning ketidan Shavvoldan olti kun (roʻza) tutsa, xuddi butun yil roʻza tutgan kabi boʻladi», dedilar.Пайғамбар ﷺнинг саҳобаси Абу Айюб (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилиб айтади: У зот: «Ким Рамазонда рўза тутса, сўнг унинг кетидан Шавволдан олти кун (рўза) тутса, худди бутун йил рўза тутган каби бўлади», дедилар.

- عن أبي قتادة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ سئل عن صوم يوم الاثنين فقال‏:‏ ‏"‏ذلك يوم ولدت فيه، ويوم بعثت أو أنزل علي فيه‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Qatoda al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dan oʻzlarining roʻzalari (qanday boʻlgani) toʻgʻrisida soʻralib, shunda Rasululloh ﷺ gʻazablandilar. Shunda Umar: «Biz Allohni Rabb deb, Islomni din deb, Muhammadni Rasul deb, oʻz bayʼatimizni (sodiq) bayʼat deb rozi boʻldik», dedi. (Rovi) dedi: Soʻng u zotdan butun yil (uzluksiz) roʻza tutish toʻgʻrisida soʻraldi. U zot: «(Bunday kishi) roʻza ham tutmadi, iftor ham qilmadi», yoki: «Roʻza ham tutgani yoʻq, iftor ham qilgani yoʻq», dedilar. (Rovi) dedi: Soʻng ikki kun roʻza tutib, bir kun iftor qilish toʻgʻrisida soʻraldi. U zot: «Bunga kimning kuchi yetadi?» dedilar. (Rovi) dedi: Soʻng bir kun roʻza tutib, ikki kun iftor qilish toʻgʻrisida soʻraldi. U zot: «Qaniydi, Alloh bizga buning uchun kuch-quvvat ato qilsa», dedilar. (Rovi) dedi: Soʻng bir kun roʻza tutib, bir kun iftor qilish toʻgʻrisida soʻraldi. U zot: «Bu — birodarim Dovud alayhissalomning roʻzasidir», dedilar. (Rovi) dedi: Soʻng dushanba kuni roʻza tutish toʻgʻrisida soʻraldi. U zot: «Bu — men tugʻilgan kun va menga (vahiy) yuborilgan (yoki: menga nozil qilingan) kundir», dedilar. (Rovi) dedi: Soʻng u zot: «Har oydan uch kun (roʻza) va Ramazondan Ramazongacha (roʻza) — butun yil roʻza (tutgan) kabidir», dedilar. (Rovi) dedi: Soʻng Arafa kuni roʻza tutish toʻgʻrisida soʻraldi. U zot: «(Bu) oʻtgan yil va keladigan yilning (gunohlariga) kafforat boʻladi», dedilar. (Rovi) dedi: Soʻng Oshuro kuni roʻza tutish toʻgʻrisida soʻraldi. U zot: «(Bu) oʻtgan yilning (gunohlariga) kafforat boʻladi», dedilar. Shuʼbaning rivoyatidagi bu hadisda (rovi) dedi: «Dushanba va payshanba kuni roʻza tutish toʻgʻrisida ham soʻraldi», (deyilgan), ammo biz payshanbani zikr etishni — uni vahm (xato) deb bilganimiz uchun — tilga olmadik.Абу Қатода ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дан ўзларининг рўзалари (қандай бўлгани) тўғрисида сўралиб, шунда Расулуллоҳ ﷺ ғазабландилар. Шунда Умар: «Биз Аллоҳни Рабб деб, Исломни дин деб, Муҳаммадни Расул деб, ўз байъатимизни (содиқ) байъат деб рози бўлдик», деди. (Рови) деди: Сўнг у зотдан бутун йил (узлуксиз) рўза тутиш тўғрисида сўралди. У зот: «(Бундай киши) рўза ҳам тутмади, ифтор ҳам қилмади», ёки: «Рўза ҳам тутгани йўқ, ифтор ҳам қилгани йўқ», дедилар. (Рови) деди: Сўнг икки кун рўза тутиб, бир кун ифтор қилиш тўғрисида сўралди. У зот: «Бунга кимнинг кучи етади?» дедилар. (Рови) деди: Сўнг бир кун рўза тутиб, икки кун ифтор қилиш тўғрисида сўралди. У зот: «Қанийди, Аллоҳ бизга бунинг учун куч-қувват ато қилса», дедилар. (Рови) деди: Сўнг бир кун рўза тутиб, бир кун ифтор қилиш тўғрисида сўралди. У зот: «Бу — биродарим Довуд алайҳиссаломнинг рўзасидир», дедилар. (Рови) деди: Сўнг душанба куни рўза тутиш тўғрисида сўралди. У зот: «Бу — мен туғилган кун ва менга (ваҳий) юборилган (ёки: менга нозил қилинган) кундир», дедилар. (Рови) деди: Сўнг у зот: «Ҳар ойдан уч кун (рўза) ва Рамазондан Рамазонгача (рўза) — бутун йил рўза (тутган) кабидир», дедилар. (Рови) деди: Сўнг Арафа куни рўза тутиш тўғрисида сўралди. У зот: «(Бу) ўтган йил ва келадиган йилнинг (гуноҳларига) каффорат бўлади», дедилар. (Рови) деди: Сўнг Ошуро куни рўза тутиш тўғрисида сўралди. У зот: «(Бу) ўтган йилнинг (гуноҳларига) каффорат бўлади», дедилар. Шуъбанинг ривоятидаги бу ҳадисда (рови) деди: «Душанба ва пайшанба куни рўза тутиш тўғрисида ҳам сўралди», (дейилган), аммо биз пайшанбани зикр этишни — уни ваҳм (хато) деб билганимиз учун — тилга олмадик.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه عن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏ تعرض الأعمال يوم الاثنين والخميس، فأحب أن يعرض عملي وأنا صائم‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه الترمذي وقال‏:‏ حديث حسن، ورواه مسلم بغير ذكر الصوم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Amallar dushanba va payshanba kunlari (Allohga) koʻrsatiladi. Men amalim roʻzador holimda koʻrsatilishini yoqtiraman», dedilar. Abu Iso aytdi: Abu Hurayraning bu bobdagi hadisi hasan gʻarib hadisdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Амаллар душанба ва пайшанба кунлари (Аллоҳга) кўрсатилади. Мен амалим рўзадор ҳолимда кўрсатилишини ёқтираман», дедилар. Абу Исо айтди: Абу Ҳурайранинг бу бобдаги ҳадиси ҳасан ғариб ҳадисдир.

- وعن عائشة رضي الله عنها قالت‏:‏ كان رسول الله صلى الله عليه وسلم يتحرى صوم الاثنين والخميس‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه الترمذي وقال حديث حسن‏)‏‏)‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dushanba va payshanba kunlari roʻza tutishga intilardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ душанба ва пайшанба кунлари рўза тутишга интилардилар.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال‏:‏ أوصاني خليلي صلى الله عليه وسلم بثلاث‏:‏ صيام ثلاثة أيام من كل شهر، وركعتي الضحى وأن أوتر قبل أن أنام‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Doʻstim (Paygʻambar ﷺ) menga uch narsani (qilishni) tavsiya qildi: (1) har oyda uch kun roʻza tutish; (2) Zuho (choshgoh) namozini ikki rakat oʻqish; (3) uxlashdan oldin vitr (namozini) oʻqish.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Дўстим (Пайғамбар ﷺ) менга уч нарсани (қилишни) тавсия қилди: (1) ҳар ойда уч кун рўза тутиш; (2) Зуҳо (чошгоҳ) намозини икки ракат ўқиш; (3) ухлашдан олдин витр (намозини) ўқиш.

- وعن أبي الدرداء رضي الله عنه قال‏:‏ أوصاني حبيبي، صلى الله عليه وسلم بثلاث لن أدعهن ما عشت‏:‏ بصيام ثلاثة أيام من كل شهر، وصلاة الضحى، وبأن لا أنام حتى أوتر‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abud-Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Doʻstim ﷺ menga, tirik ekanman, hech qachon tark etmaydigan uch narsani vasiyat qildilar: har oyda uch kun roʻza tutishni, zuho (chosht) namozini va vitr (namozini) oʻqimagunimcha uxlamaslikni.Абуд-Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Дўстим ﷺ менга, тирик эканман, ҳеч қачон тарк этмайдиган уч нарсани васият қилдилар: ҳар ойда уч кун рўза тутишни, зуҳо (чошт) намозини ва витр (намозини) ўқимагунимча ухламасликни.

- وعن عبد الله بن عمرو بن العاص، رضي الله عنهما، قال‏:‏ قال رسول الله‏:‏ ‏"‏صوم ثلاثة أيام من كل شهر صوم الدهر كله‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Ey Abdulloh! Falonchiga oʻxshama: u tunda (namozga) qoʻzgʻolib turardi, soʻng tun qiyomini (namozini) tark etib qoʻydi», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Абдуллоҳ! Фалончига ўхшама: у тунда (намозга) қўзғолиб турарди, сўнг тун қиёмини (намозини) тарк этиб қўйди», — дедилар.

- وعن معاذة العدوية أنها سألت عائشة رضي الله عنها‏:‏ أكان رسول الله صلى الله عليه وسلم يصوم من كل شهر ثلاثة أيام، فقالت‏:‏ نعم‏.‏ فقلت‏:‏ من أي الشهر كان يصوم‏؟‏ قالت‏:‏ لم يكن يبالي من أي الشهر يصوم‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: (Muoza al-Adaviyya) u zotdan: «Rasululloh ﷺ har oydan uch kun roʻza tutar edilarmi?» deb soʻradi. (Oisha): «Ha», dedi. (Muoza): «Oyning qaysi kunlarida roʻza tutar edilar?» dedi. (Oisha): «U zot oyning qaysi kunlarida roʻza tutishga eʼtibor bermas edilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: (Муоза ал-Адавийя) у зотдан: «Расулуллоҳ ﷺ ҳар ойдан уч кун рўза тутар эдиларми?» деб сўради. (Оиша): «Ҳа», деди. (Муоза): «Ойнинг қайси кунларида рўза тутар эдилар?» деди. (Оиша): «У зот ойнинг қайси кунларида рўза тутишга эътибор бермас эдилар», деди.