Abdulloh ibn Abbos al-Hoshimiy

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا عَبَّادُ بْنُ مَنْصُورٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُكْحُلَةٌ يَكْتَحِلُ بِهَا عِنْدَ النَّوْمِ ثَلَاثًا فِي كُلِّ عَيْنٍ

Rasululloh ﷺ ning surmadoni bor edi, u zot uxlash oldidan har bir koʻzga uch (marta)dan surma qoʻyar edilar.Расулуллоҳ ﷺ нинг сурмадони бор эди, у зот ухлаш олдидан ҳар бир кўзга уч (марта)дан сурма қўяр эдилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَزَوَّجَ مَيْمُونَةَ بِنْتَ الْحَارِثِ بِسَرِفَ وَهُوَ مُحْرِمٌ ثُمَّ دَخَلَ بِهَا بَعْدَمَا رَجَعَ بِسَرِفَ

Rasululloh ﷺ Maymuna binti Horisga Sarifda, ehromda boʻlgan hollarida uylandilar, soʻng qaytganlaridan keyin Sarifda u bilan qovushdilar.Расулуллоҳ ﷺ Маймуна бинти Ҳорисга Сарифда, эҳромда бўлган ҳолларида уйландилар, сўнг қайтганларидан кейин Сарифда у билан қовушдилар.

حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ عَبَّادِ بْنِ مَنْصُورٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَكْتَحِلُ بِالْإِثْمِدِ كُلَّ لَيْلَةٍ قَبْلَ أَنْ يَنَامَ وَكَانَ يَكْتَحِلُ فِي كُلِّ عَيْنٍ ثَلَاثَةَ أَمْيَالٍ

Nabiy ﷺ har kecha uxlashdan oldin ismid bilan surma qoʻyar edilar; har bir koʻzga uch mildan qoʻyar edilar.Набий ﷺ ҳар кеча ухлашдан олдин исмид билан сурма қўяр эдилар; ҳар бир кўзга уч милдан қўяр эдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ {كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ} قَالَ هُمْ الَّذِينَ هَاجَرُوا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ مَكَّةَ إِلَى الْمَدِينَةِ

{Sizlar odamlar uchun chiqarilgan eng yaxshi ummat boʻldingiz} (oyati haqida) u: «Ular — Nabiy ﷺ bilan birga Makkadan Madinaga hijrat qilganlardir», dedi.{Сизлар одамлар учун чиқарилган энг яхши уммат бўлдингиз} (ояти ҳақида) у: «Улар — Набий ﷺ билан бирга Маккадан Мадинага ҳижрат қилганлардир», деди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَيَّاشِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حَكِيمِ بْنِ عَبَّادِ بْنِ حُنَيْفٍ عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّنِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام عِنْدَ الْبَيْتِ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ قَالَ يَا مُحَمَّدُ هَذَا وَقْتُكَ وَوَقْتُ النَّبِيِّينَ قَبْلَكَ صَلَّى بِهِ الظُّهْرَ حِينَ كَانَ الْفَيْءُ بِقَدْرِ الشِّرَاكِ وَصَلَّى بِهِ الْمَغْرِبَ حِينَ أَفْطَرَ الصَّائِمُ وَحَلَّ الطَّعَامُ وَالشَّرَابُ

Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Jibril (alayhissalom) menga Baytulloh yonida ikki marta imom boʻldi». Soʻng u: «Ey Muhammad, mana shu sening vaqting va sendan oldingi paygʻambarlarning vaqtidir», dedi. U menga peshin namozini soya (oyoq kiyim) tasmasi miqdoricha boʻlganida oʻqidi; va menga shom namozini roʻzador iftor qiladigan, taom va ichimlik halol boʻladigan paytda oʻqidi.Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Жибрил (алайҳиссалом) менга Байтуллоҳ ёнида икки марта имом бўлди». Сўнг у: «Эй Муҳаммад, мана шу сенинг вақтинг ва сендан олдинги пайғамбарларнинг вақтидир», деди. У менга пешин намозини соя (оёқ кийим) тасмаси миқдорича бўлганида ўқиди; ва менга шом намозини рўзадор ифтор қиладиган, таом ва ичимлик ҳалол бўладиган пайтда ўқиди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَجَمَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ وَالْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ فِي الْمَدِينَةِ مِنْ غَيْرِ خَوْفٍ وَلَا مَطَرٍ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍ لِمَ فَعَلَ ذَلِكَ قَالَ كَيْ لَا يُحْرِجَ أُمَّتَهُ

Rasululloh ﷺ Madinada qoʻrqinch ham, yomgʻir ham boʻlmagan holda peshin bilan asrni, shom bilan xuftonni jamlab oʻqidilar. Men Ibn Abbosga: «Nega bunday qildilar?» dedim. U: «Ummatini qiynab qoʻymaslik uchun», dedi.Расулуллоҳ ﷺ Мадинада қўрқинч ҳам, ёмғир ҳам бўлмаган ҳолда пешин билан асрни, шом билан хуфтонни жамлаб ўқидилар. Мен Ибн Аббосга: «Нега бундай қилдилар?» дедим. У: «Умматини қийнаб қўймаслик учун», деди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَبِتُّ عِنْدَ خَالَتِي مَيْمُونَةَ قَالَ فَقَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ اللَّيْلِ فَتَوَضَّأَ قَالَ فَقُمْتُ فَتَوَضَّأْتُ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى فَقُمْتُ خَلْفَهُ أَوْ عَنْ شِمَالِهِ فَأَدَارَنِي حَتَّى أَقَامَنِي عَنْ يَمِينِهِ

Xolam Maymunaning huzurida tunadim. Nabiy ﷺ kechasi turib tahorat qildilar. Men ham turib tahorat qildim. Soʻng u zot turib namoz oʻqidilar, men esa u zotning ortlarida — yoki chap tomonlarida — turdim. Shunda u zot meni aylantirib, oʻng tomonlariga turgʻizdilar.Холам Маймунанинг ҳузурида тунадим. Набий ﷺ кечаси туриб таҳорат қилдилар. Мен ҳам туриб таҳорат қилдим. Сўнг у зот туриб намоз ўқидилар, мен эса у зотнинг ортларида — ёки чап томонларида — турдим. Шунда у зот мени айлантириб, ўнг томонларига турғиздилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مُخَوَّلِ بْنِ رَاشِدٍ عَنْ مُسْلِمٍ الْبَطِينِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقْرَأُ فِي الْفَجْرِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ بِالم تَنْزِيلُ السَّجْدَةَ وَهَلْ أَتَى عَلَى الْإِنْسَانِ قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ فِي حَدِيثِهِ وَفِي الْجُمُعَةِ بِالْجُمُعَةِ وَالْمُنَافِقِينَ

Nabiy ﷺ juma kuni bomdod namozida {Alif, Lom, Mim. Tanzil} (Sajda surasi) va {Hal ato alal inson} (Inson surasi)ni oʻqir edilar. Abdurrahmon oʻz hadisida: «Juma (namozi)da esa Jumʼa va Munofiqun (suralarini oʻqir edilar)», dedi.Набий ﷺ жума куни бомдод намозида {Алиф, Лом, Мим. Танзил} (Сажда сураси) ва {Ҳал ато алал инсон} (Инсон сураси)ни ўқир эдилар. Абдурраҳмон ўз ҳадисида: «Жума (намози)да эса Жумъа ва Мунофиқун (сураларини ўқир эдилар)», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ مُسْلِمٍ الْبَطِينِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فِي الْفَجْرِ الم تَنْزِيلُ السَّجْدَةَ وَهَلْ أَتَى عَلَى الْإِنْسَانِ حِينٌ مِنْ الدَّهْرِ

Rasululloh ﷺ juma kuni bomdod namozida {Alif Lom Mim. Tanzil} (Sajda surasi) va {Hal ato alal insoni hiynum minad dahr} (Inson surasi)ni oʻqir edilar.Расулуллоҳ ﷺ жума куни бомдод намозида {Алиф Лом Мим. Танзил} (Сажда сураси) ва {Ҳал ато алал инсони ҳийнум минад даҳр} (Инсон сураси)ни ўқир эдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ حُسَيْنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى فِي كِسَاءٍ يَتَّقِي بِفُضُولِهِ حَرَّ الْأَرْضِ وَبَرْدَهَا

Rasululloh ﷺ bir kisada (yopinchiqda) namoz oʻqidilar, uning ortiqcha (chekkalari) bilan yerning issigʻi va sovugʻidan saqlanar edilar.Расулуллоҳ ﷺ бир кисада (ёпинчиқда) намоз ўқидилар, унинг ортиқча (чеккалари) билан ернинг иссиғи ва совуғидан сақланар эдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ التَّمِيمِيِّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَتَدَبَّرْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ سَجَدَ وَكَانَ يُرَى بَيَاضُ إِبْطَيْهِ إِذَا سَجَدَ

Men Nabiy ﷺ ni sajda qilganlarida diqqat bilan kuzatdim; u zot sajda qilganlarida qoʻltiqlarining oqi koʻrinar edi.Мен Набий ﷺ ни сажда қилганларида диққат билан кузатдим; у зот сажда қилганларида қўлтиқларининг оқи кўринар эди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ رُسْتُمَ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَأُقِيمَتْ الصَّلَاةُ وَلَمْ أُصَلِّ الرَّكْعَتَيْنِ فَرَآنِي وَأَنَا أُصَلِّيهِمَا فَدَنَا وَقَالَ أَتُرِيدُ أَنْ تُصَلِّيَ الصُّبْحَ أَرْبَعًا فَقِيلَ لِابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ نَعَمْ

Namozga iqoma aytildi, men esa (bomdodning) ikki rakaatini oʻqimagan edim. U zot meni ularni oʻqiyotgan holimda koʻrdilar va yaqin kelib: «Subhni toʻrt (rakaat) oʻqimoqchimisan?» dedilar. Ibn Abbosdan: «(Buni) Nabiy ﷺ danmi?» deb soʻraldi. U: «Ha», dedi.Намозга иқома айтилди, мен эса (бомдоднинг) икки ракаатини ўқимаган эдим. У зот мени уларни ўқиётган ҳолимда кўрдилар ва яқин келиб: «Субҳни тўрт (ракаат) ўқимоқчимисан?» дедилар. Ибн Аббосдан: «(Буни) Набий ﷺ данми?» деб сўралди. У: «Ҳа», деди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْأَرْقَمِ بْنِ شُرَحْبِيلَ الْأَوْدِيِّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ جَاءَ أَخَذَ مِنْ الْقِرَاءَةِ مِنْ حَيْثُ كَانَ بَلَغَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ

Nabiy ﷺ (namozga) kelganlarida qiroatni Abu Bakr (roziyallohu anhu) yetgan joydan boshladilar.Набий ﷺ (намозга) келганларида қироатни Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) етган жойдан бошладилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ هِشَامِ بْنِ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كِنَانَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَأَرْسَلَنِي أَمِيرٌ مِنْ الْأُمَرَاءِ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ أَسْأَلُهُ عَنْ الصَّلَاةِ فِي الِاسْتِسْقَاءِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ مَا مَنْعَهُ أَنْ يَسْأَلَنِي خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُتَوَاضِعًا مُتَبَذِّلًا مُتَخَشِّعًا مُتَرَسِّلًا مُتَضَرِّعًا فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ كَمَا يُصَلِّي فِي الْعِيدِ لَمْ يَخْطُبْ خُطْبَتَكُمْ هَذِهِ

Amirlardan biri meni Ibn Abbosning oldiga, undan istisqo (yomgʻir soʻrash) namozi haqida soʻrash uchun yubordi. Ibn Abbos: «Nega uning oʻzi kelib mendan soʻramadi?» dedi va aytdi: «Rasululloh ﷺ kamtarona, oddiy kiyimda, xushuʼ bilan, sekin yurib, tazarruʼ qilgan holda chiqdilar va Iyd namozidek ikki rakat namoz oʻqidilar, ammo sizlarning mana bu xutbangizdek xutba qilmadilar».Амирлардан бири мени Ибн Аббоснинг олдига, ундан истисқо (ёмғир сўраш) намози ҳақида сўраш учун юборди. Ибн Аббос: «Нега унинг ўзи келиб мендан сўрамади?» деди ва айтди: «Расулуллоҳ ﷺ камтарона, оддий кийимда, хушуъ билан, секин юриб, тазарруъ қилган ҳолда чиқдилар ва Ийд намозидек икки ракат намоз ўқидилар, аммо сизларнинг мана бу хутбангиздек хутба қилмадилар».

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ بُكَيْرِ بْنِ الْأَخْنَسِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَفَرَضَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ صَلَاةَ الْحَضَرِ أَرْبَعًا وَفِي السَّفَرِ رَكْعَتَيْنِ وَالْخَوْفِ رَكْعَةً عَلَى لِسَانِ نَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Alloh azza va jalla Paygʻambari ﷺ tili orqali muqimlikda namozni toʻrt rakaat, safarda ikki rakaat va xavf paytida bir rakaat qilib farz qildi.Аллоҳ азза ва жалла Пайғамбари ﷺ тили орқали муқимликда намозни тўрт ракаат, сафарда икки ракаат ва хавф пайтида бир ракаат қилиб фарз қилди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ عِيدِ فِطْرٍ أَوْ أَضْحًى فَصَلَّى بِالنَّاسِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ انْصَرَفَ وَلَمْ يُصَلِّ قَبْلَهُمَا وَلَا بَعْدَهُمَا

Rasululloh ﷺ iyd al-fitr yoki qurbon hayiti kuni chiqib, odamlarga ikki rakat namoz oʻqib berdilar, soʻng qaytdilar; (uning) na oldidan, na keyinidan (nafl) oʻqimadilar.Расулуллоҳ ﷺ ийд ал-фитр ёки қурбон ҳайити куни чиқиб, одамларга икки ракат намоз ўқиб бердилар, сўнг қайтдилар; (унинг) на олдидан, на кейинидан (нафл) ўқимадилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ وَيَزِيدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنِ ابْنِ سِيرِينَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَسَافَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ مَكَّةَ وَالْمَدِينَةِ لَا يَخَافُ إِلَّا اللَّهَ يَقْصُرُ الصَّلَاةَ

Rasululloh ﷺ Makka va Madina (orasida) safar qildilar, Allohdan boshqa hech kimdan qoʻrqmas edilar va namozni qasr qilar edilar.Расулуллоҳ ﷺ Макка ва Мадина (орасида) сафар қилдилар, Аллоҳдан бошқа ҳеч кимдан қўрқмас эдилар ва намозни қаср қилар эдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ طَاوُسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا هِجْرَةَ بَعْدَ الْفَتْحِ وَلَكِنْ جِهَادٌ وَنِيَّةٌ وَإِذَا اسْتُنْفِرْتُمْ فَانْفِرُوا

Rasululloh ﷺ: «Fathdan keyin hijrat yoʻq, lekin jihod va niyat (boqiy) qoladi; va agar sizlar jangga chaqirilsangiz, darhol chiqinglar», dedilar.Расулуллоҳ ﷺ: «Фатҳдан кейин ҳижрат йўқ, лекин жиҳод ва ният (боқий) қолади; ва агар сизлар жангга чақирилсангиз, дарҳол чиқинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ مِغْوَلٍ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍقَالَ يَوْمُ الْخَمِيسِ وَمَا يَوْمُ الْخَمِيسِ ثُمَّ نَظَرْتُ إِلَى دُمُوعِهِ عَلَى خَدَّيْهِ تَحْدُرُ كَأَنَّهَا نِظَامُ اللُّؤْلُؤِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ائْتُونِي بِاللَّوْحِ وَالدَّوَاةِ أَوْ الْكَتِفِ أَكْتُبْ لَكُمْ كِتَابًا لَا تَضِلُّوا بَعْدَهُ أَبَدًا فَقَالُوا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَهْجُرُ

«Payshanba kuni! Payshanba kuni nima boʻldi-ya!» dedi-da, soʻng men uning koʻz yoshlari ikki yonogʻida xuddi marvarid shodasiday oqib tushayotganini koʻrdim. (Ibn Abbos) dedi: «Rasululloh ﷺ: ‹Menga taxta bilan siyohdonni — yoki kurak suyagini — keltiringlar, sizlarga shunday bir hujjat yozib qoldirayki, undan keyin hech qachon adashmaysizlar›, dedilar. Shunda ular: ‹Rasululloh ﷺ alahsiramoqdalar›, dedilar».«Пайшанба куни! Пайшанба куни нима бўлди-я!» деди-да, сўнг мен унинг кўз ёшлари икки ёноғида худди марварид шодасидай оқиб тушаётганини кўрдим. (Ибн Аббос) деди: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Менга тахта билан сиёҳдонни — ёки курак суягини — келтиринглар, сизларга шундай бир ҳужжат ёзиб қолдирайки, ундан кейин ҳеч қачон адашмайсизлар›, дедилар. Шунда улар: ‹Расулуллоҳ ﷺ алаҳсирамоқдалар›, дедилар».

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ يَحْيَى بْنِ عُبَيْدٍ الْبَهْرَانِيِّ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُنْبَذُ لَهُ فِي سِقَاءٍ

Rasululloh ﷺ uchun meshda (teri idishda) nabiz (mayizli ichimlik) tayyorlanar edi.Расулуллоҳ ﷺ учун мешда (тери идишда) набиз (майизли ичимлик) тайёрланар эди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نُصِرْتُ بِالصَّبَا وَأُهْلِكَتْ عَادٌ بِالدَّبُورِ

Rasululloh ﷺ: «Menga Sabo (sharqiy shamol) bilan nusrat (gʻalaba) berildi; Od qavmi esa Dabur (gʻarbiy shamol) bilan halok qilindi», dedilar.Расулуллоҳ ﷺ: «Менга Сабо (шарқий шамол) билан нусрат (ғалаба) берилди; Од қавми эса Дабур (ғарбий шамол) билан ҳалок қилинди», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ مَنْصُورٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَاعَنَ بِالْحَمْلِ

Nabiy ﷺ homila (bor pay)tida liʼon qildirdilar.Набий ﷺ ҳомила (бор пай)тида лиъон қилдирдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْرَائِيلَ الْعَبْسِيُّ عَنِ فُضَيْلِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَالْفَضْلِ أَوْ أَحَدِهِمَا عَنْ الْآخَرِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَرَادَ الْحَجَّ فَلْيَتَعَجَّلْ فَإِنَّهُ قَدْ يَمْرَضُ الْمَرِيضُ وَتَضِلُّ الرَّاحِلَةُ وَتَعْرِضُ الْحَاجَةُ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim hajni iroda qilsa, uni tezlashtirsin. Chunki baʼzan bemor kasal boʻlib qoladi, ulov yoʻqolib qoladi va biror hojat yuz beradi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ҳажни ирода қилса, уни тезлаштирсин. Чунки баъзан бемор касал бўлиб қолади, улов йўқолиб қолади ва бирор ҳожат юз беради», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَجُعِلَ فِي قَبْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَطِيفَةٌ حَمْرَاءُ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning qabrlariga qizil gilam solindi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг қабрларига қизил гилам солинди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْمَسْعُودِيُّ عَنِ ابْنِ خُثَيْمٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيْرُ ثِيَابِكُمْ الْبَيَاضُ فَالْبَسُوهَا أَحْيَاءً وَكَفِّنُوا فِيهَا مَوْتَاكُمْ وَخَيْرُ أَكْحَالِكُمُ الْإِثْمِدُ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kiyimlaringizning eng yaxshisi oq kiyimdir. Bas, tiriklaringiz uni kiysin va oʻlganlaringizni ham unga kafanlanglar. Surmalaringizning eng yaxshisi esa ismiddir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кийимларингизнинг энг яхшиси оқ кийимдир. Бас, тирикларингиз уни кийсин ва ўлганларингизни ҳам унга кафанланглар. Сурмаларингизнинг энг яхшиси эса исмиддир», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مَوْهَبٍ عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْأَيِّمُ أَوْلَى بِنَفْسِهَا مِنْ وَلِيِّهَا وَالْبِكْرُ تُسْتَأْمَرُ فِي نَفْسِهَا وَصَمْتُهَا إِقْرَارُهَا

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Eri yoʻq ayol oʻzi haqida valiysidan koʻra haqliroqdir, bokira qizdan esa oʻzi haqida izn soʻraladi; uning jim turishi — uning rozilikidir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Эри йўқ аёл ўзи ҳақида валийсидан кўра ҳақлироқдир, бокира қиздан эса ўзи ҳақида изн сўралади; унинг жим туриши — унинг розиликидир», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ عَنْ قَيْسِ بْنِ حَبْتَرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ مَهْرِ الْبَغِيِّ وَثَمَنِ الْكَلْبِ وَثَمَنِ الْخَمْرِ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ fohisha ayolning haqidan, itning narxidan va xamrning narxidan qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ фоҳиша аёлнинг ҳақидан, итнинг нархидан ва хамрнинг нархидан қайтардилар.

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ عَنْ قَيْسِ بْنِ حَبْتَرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍرَفَعَ الْحَدِيثَ قَالَ ثَمَنُ الْكَلْبِ وَمَهْرُ الْبَغِيِّ وَثَمَنُ الْخَمْرِ حَرَامٌ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) hadisni marfuʼ qilib aytdi: «Itning narxi, fohisha ayolning haqi va xamrning narxi haromdir».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) ҳадисни марфуъ қилиб айтди: «Итнинг нархи, фоҳиша аёлнинг ҳақи ва хамрнинг нархи ҳаромдир».

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ ابْتَاعَ طَعَامًا فَلَا يَبِعْهُ حَتَّى يَقْبِضَهُ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍ لِمَ قَالَ أَلَا تَرَى أَنَّهُمْ يَبْتَاعُونَ بِالذَّهَبِ وَالطَّعَامُ مُرْجَأٌ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim taom sotib olsa, uni qoʻliga olmaguncha sotmasin», dedilar. Men Ibn Abbosga: «Nega?» dedim. U: «Ular (taomni) oltinga sotayotganliklarini, holbuki taom hali (topshirilmay) toʻxtab turganini koʻrmaysanmi?» dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким таом сотиб олса, уни қўлига олмагунча сотмасин», дедилар. Мен Ибн Аббосга: «Нега?» дедим. У: «Улар (таомни) олтинга сотаётганликларини, ҳолбуки таом ҳали (топширилмай) тўхтаб турганини кўрмайсанми?» деди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى عَنِ الْحَكَمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَّةَ عَامَ الْحُدَيْبِيَةِ مَرَّ بِقُرَيْشٍ وَهُمْ جُلُوسٌ فِي دَارِ النَّدْوَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ هَؤُلَاءِ قَدْ تَحَدَّثُوا أَنَّكُمْ هَزْلَى فَارْمُلُوا إِذَا قَدِمْتُمْ ثَلَاثًا قَالَ فَلَمَّا قَدِمُوا رَمَلُوا ثَلَاثًا قَالَ فَقَالَ الْمُشْرِكُونَ أَهَؤُلَاءِ الَّذِينَ نَتَحَدَّثُ أَنَّ بِهِمْ هَزْلًا مَا رَضِيَ هَؤُلَاءِ بِالْمَشْيِ حَتَّى سَعَوْا سَعْيًا

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ Hudaybiya yili Makkaga kelganlarida, Doru Nadvada oʻtirgan Quraysh yonidan oʻtdilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bular sizlarni holdan toygan deb gapirishibdi. Bas, kelganingizda uch (aylanish)da yelka qoqib, tez yuringlar», dedilar. Ular kelganlarida, uch (aylanish)da tez yurdilar. Shunda mushriklar: «Biz ularni holdan toygan deb gapirayotgan kishilar shularmi? Bular yurishga rozi boʻlmay, yugurib ketishdi-ku», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Ҳудайбия йили Маккага келганларида, Дору Надвада ўтирган Қурайш ёнидан ўтдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Булар сизларни ҳолдан тойган деб гапиришибди. Бас, келганингизда уч (айланиш)да елка қоқиб, тез юринглар», дедилар. Улар келганларида, уч (айланиш)да тез юрдилар. Шунда мушриклар: «Биз уларни ҳолдан тойган деб гапираётган кишилар шуларми? Булар юришга рози бўлмай, югуриб кетишди-ку», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمٍ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَأَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ كَتَبَ إِلَيْهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُدَّعَى عَلَيْهِ أَوْلَى بِالْيَمِينِ

Ibn Abu Mulayka aytdi: Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) unga yozdiki, Rasululloh ﷺ: «Daʼvo qilingan (javobgar) qasam ichishga haqliroqdir», dedilar.Ибн Абу Мулайка айтди: Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) унга ёздики, Расулуллоҳ ﷺ: «Даъво қилинган (жавобгар) қасам ичишга ҳақлироқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ شُفَيٍّ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَانَ مُسَافِرًا صَلَّى رَكْعَتَيْنِ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ musofir boʻlganlarida ikki rakat namoz oʻqir edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ мусофир бўлганларида икки ракат намоз ўқир эдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُكَيْنِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى الْفَضْلَ بْنَ عَبَّاسٍ يُلَاحِظُ امْرَأَةً عَشِيَّةَ عَرَفَةَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَكَذَا بِيَدِهِ عَلَى عَيْنِ الْغُلَامِ قَالَ إِنَّ هَذَا يَوْمٌ مَنْ حَفِظَ فِيهِ بَصَرَهُ وَلِسَانَهُ غُفِرَ لَهُ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Arafa kuni kechqurun Fazl ibn Abbos bir ayolga qarab turganini koʻrdilar. Shunda Nabiy ﷺ qoʻllari bilan yigitning koʻziga mana bunday (toʻsib) qildilar va: «Bu shunday kunki, kim unda koʻzini va tilini saqlasa, magʻfirat qilinadi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Арафа куни кечқурун Фазл ибн Аббос бир аёлга қараб турганини кўрдилар. Шунда Набий ﷺ қўллари билан йигитнинг кўзига мана бундай (тўсиб) қилдилар ва: «Бу шундай кунки, ким унда кўзини ва тилини сақласа, мағфират қилинади», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ عَبْدِ الْجَبَّارِ بْنِ الْوَرْدِ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ لِعُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ يَا عُرْوَةُ سَلْ أُمَّكَ أَلَيْسَ قَدْ جَاءَ أَبُوكَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَحَلَّ

Ibn Abu Mulayka aytdi: Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Urva ibn Zubayrga: «Ey Urva, onangdan soʻra: otang Rasululloh ﷺ bilan birga kelib, soʻng ehromdan chiqmaganmidi?» dedi.Ибн Абу Мулайка айтди: Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Урва ибн Зубайрга: «Эй Урва, онангдан сўра: отанг Расулуллоҳ ﷺ билан бирга келиб, сўнг эҳромдан чиқмаганмиди?» деди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ زَيْدٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَكَلَ عَرْقًا ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ suyakdagi goʻshtni yedilar, soʻng namozga chiqdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ суякдаги гўштни едилар, сўнг намозга чиқдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ أَبِي رَزِينٍأَنَّ عُمَرَ سَأَلَ ابْنَ عَبَّاسٍ عَنْ هَذِهِ الْآيَةِ {إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ} قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ نُعِيَتْ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَفْسُهُ

Abu Razin aytdi: Umar Ibn Abbosdan ushbu oyat — {Allohning yordami va fath kelganda} — haqida soʻradi. U: «U nozil boʻlganida, Nabiy ﷺga oʻzlarining ajallari xabar qilingan edi», dedi.Абу Разин айтди: Умар Ибн Аббосдан ушбу оят — {Аллоҳнинг ёрдами ва фатҳ келганда} — ҳақида сўради. У: «У нозил бўлганида, Набий ﷺга ўзларининг ажаллари хабар қилинган эди», деди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ عِنْدَ الْكَرْبِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ الْحَلِيمُ الْكَرِيمُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ رَبُّ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ kulfat paytida shunday der edilar: «La ilaha illallohul-Aliyyul-Aziym, la ilaha illallohul-Haliymul-Kariym, la ilaha illallohu Robbul-Arshil-Aziym, la ilaha illallohu Robbus-samavati val-arzi Robbul-Arshil-Aziym» (Oliy, Ulugʻ Allohdan oʻzga iloh yoʻq; Halim, Karim Allohdan oʻzga iloh yoʻq; ulugʻ Arshning Robbi Allohdan oʻzga iloh yoʻq; osmonlar va yerning Robbi, ulugʻ Arshning Robbi Allohdan oʻzga iloh yoʻq).Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ кулфат пайтида шундай дер эдилар: «Ла илаҳа иллаллоҳул-Алийюл-Азийм, ла илаҳа иллаллоҳул-Ҳалиймул-Карийм, ла илаҳа иллаллоҳу Роббул-Аршил-Азийм, ла илаҳа иллаллоҳу Роббус-самавати вал-арзи Роббул-Аршил-Азийм» (Олий, Улуғ Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ; Ҳалим, Карим Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ; улуғ Аршнинг Робби Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ; осмонлар ва ернинг Робби, улуғ Аршнинг Робби Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ).

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَرْقَمَ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا مَرِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَضَهُ الَّذِي مَاتَ فِيهِ كَانَ فِي بَيْتِ عَائِشَةَ فَقَالَ ادْعُوا لِي عَلِيًّا قَالَتْ عَائِشَةُ نَدْعُو لَكَ أَبَا بَكْرٍ قَالَ ادْعُوهُ قَالَتْ حَفْصَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ نَدْعُو لَكَ عُمَرَ قَالَ ادْعُوهُ قَالَتْ أُمُّ الْفَضْلِ يَا رَسُولَ اللَّهِ نَدْعُو لَكَ الْعَبَّاسَ قَالَ ادْعُوهُ فَلَمَّا اجْتَمَعُوا رَفَعَ رَأْسَهُ فَلَمْ يَرَ عَلِيًّا فَسَكَتَ فَقَالَ عُمَرُ قُومُوا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَاءَ بِلَالٌ يُؤْذِنُهُ بِالصَّلَاةِ فَقَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ فَقَالَتْ عَائِشَةُ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ حَصِرٌ وَمَتَى مَا لَا يَرَاكَ النَّاسُ يَبْكُونَ فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ يُصَلِّي بِالنَّاسِ فَخَرَج أَبُو بَكْرٍ فَصَلَّى بِالنَّاسِ وَوَجَدَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ نَفْسِهِ خِفَّةً فَخَرَجَ يُهَادَى بَيْنَ رَجُلَيْنِ وَرِجْلَاهُ تَخُطَّانِ فِي الْأَرْضِ فَلَمَّا رَآهُ النَّاسُ سَبَّحُوا أَبَا بَكْرٍ فَذَهَبَ يَتَأَخَّرُ فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ أَيْ مَكَانَكَ فَجَاءَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى جَلَسَ قَالَ وَقَامَ أَبُو بَكْرٍ عَنْ يَمِينِهِ وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ يَأْتَمُّ بِالنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالنَّاسُ يَأْتَمُّونَ بِأَبِي بَكْرٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَأَخَذَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْقِرَاءَةِ مِنْ حَيْثُ بَلَغَ أَبُو بَكْرٍ وَمَاتَ فِي مَرَضِهِ ذَاكَ عَلَيْهِ السَّلَام وَقَالَ وَكِيعٌ مَرَّةً فَكَانَ أَبُو بَكْرٍ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ oʻzlari vafot etgan kasallikka chalinganlarida, Oishaning uyida edilar. U zot: «Menga Alini chaqiringlar», dedilar. Oisha: «Sizga Abu Bakrni chaqiraylikmi?» dedi. U zot: «Uni chaqiringlar», dedilar. Hafsa: «Yo Rasululloh, sizga Umarni chaqiraylikmi?» dedi. U zot: «Uni chaqiringlar», dedilar. Ummul-Fazl: «Yo Rasululloh, sizga Abbosni chaqiraylikmi?» dedi. U zot: «Uni chaqiringlar», dedilar. Ular yigʻilishgach, u zot boshlarini koʻtardilar-da, Alini koʻrmagach, jim boʻldilar. Shunda Umar: «Rasululloh ﷺning oldilaridan turinglar», dedi. Soʻng Bilol u zotni namozga chorlagani keldi. U zot: «Abu Bakrga ayting, odamlarga imom boʻlib namoz oʻqisin», dedilar. Oisha: «Abu Bakr taʼsirchan kishi, odamlar sizni koʻrmagan paytlarida yigʻlab yuborishadi. Umarga buyursangiz, u odamlarga imom boʻlib namoz oʻqisa edi», dedi. Bas, Abu Bakr chiqib, odamlarga imom boʻlib namoz oʻqidi. Soʻng Nabiy ﷺ oʻzlarida bir yengillik sezib, ikki kishining orasida suyanib chiqdilar, oyoqlari yerda sudralar edi. Odamlar u zotni koʻrishgach, Abu Bakrga tasbeh aytib ishora qilishdi. U orqaga chekinmoqchi boʻldi. U zot unga: «Oʻrningda tur», deb ishora qildilar. Nabiy ﷺ kelib oʻtirdilar, Abu Bakr esa u zotning oʻng tomonlarida turdi. Abu Bakr Nabiy ﷺga iqtido qilar, odamlar esa Abu Bakrga iqtido qilar edilar. Ibn Abbos aytdi: Nabiy ﷺ qiroatni Abu Bakr yetgan joydan boshladilar. U zot (alayhis-salom) oʻsha kasalliklarida vafot etdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ўзлари вафот этган касалликка чалинганларида, Оишанинг уйида эдилар. У зот: «Менга Алини чақиринглар», дедилар. Оиша: «Сизга Абу Бакрни чақирайликми?» деди. У зот: «Уни чақиринглар», дедилар. Ҳафса: «Ё Расулуллоҳ, сизга Умарни чақирайликми?» деди. У зот: «Уни чақиринглар», дедилар. Уммул-Фазл: «Ё Расулуллоҳ, сизга Аббосни чақирайликми?» деди. У зот: «Уни чақиринглар», дедилар. Улар йиғилишгач, у зот бошларини кўтардилар-да, Алини кўрмагач, жим бўлдилар. Шунда Умар: «Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларидан туринглар», деди. Сўнг Билол у зотни намозга чорлагани келди. У зот: «Абу Бакрга айтинг, одамларга имом бўлиб намоз ўқисин», дедилар. Оиша: «Абу Бакр таъсирчан киши, одамлар сизни кўрмаган пайтларида йиғлаб юборишади. Умарга буюрсангиз, у одамларга имом бўлиб намоз ўқиса эди», деди. Бас, Абу Бакр чиқиб, одамларга имом бўлиб намоз ўқиди. Сўнг Набий ﷺ ўзларида бир енгиллик сезиб, икки кишининг орасида суяниб чиқдилар, оёқлари ерда судралар эди. Одамлар у зотни кўришгач, Абу Бакрга тасбеҳ айтиб ишора қилишди. У орқага чекинмоқчи бўлди. У зот унга: «Ўрнингда тур», деб ишора қилдилар. Набий ﷺ келиб ўтирдилар, Абу Бакр эса у зотнинг ўнг томонларида турди. Абу Бакр Набий ﷺга иқтидо қилар, одамлар эса Абу Бакрга иқтидо қилар эдилар. Ибн Аббос айтди: Набий ﷺ қироатни Абу Бакр етган жойдан бошладилар. У зот (алайҳис-салом) ўша касалликларида вафот этдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقُبِضَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا ابْنُ عَشْرِ سِنِينَ مَخْتُونٌ وَقَدْ قَرَأْتُ مُحْكَمَ الْقُرْآنِ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ vafot etganlarida men oʻn yoshda, xatna qilingan edim va Qurʼonning muhkamini oʻqigan edim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ вафот этганларида мен ўн ёшда, хатна қилинган эдим ва Қуръоннинг муҳкамини ўқиган эдим.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَابِسٍ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُخَرَجْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ فِطْرٍ أَوْ أَضْحًى فَصَلَّى ثُمَّ خَطَبَ ثُمَّ أَتَى النِّسَاءَ فَوَعَظَهُنَّ وَذَكَّرَهُنَّ وَأَمَرَهُنَّ بِالصَّدَقَةِ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men (bolaligimda) Paygʻambar ﷺ bilan Iyd-ul-fitr yoki Iyd-ul-azha kuni chiqdim. Paygʻambar ﷺ namoz oʻqidilar, soʻng xutba qildilar, soʻng ayollar tomonga borib, ularga vaʼz va nasihat qildilar va ularni sadaqa berishga buyurdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен (болалигимда) Пайғамбар ﷺ билан Ийд-ул-фитр ёки Ийд-ул-азҳа куни чиқдим. Пайғамбар ﷺ намоз ўқидилар, сўнг хутба қилдилар, сўнг аёллар томонга бориб, уларга ваъз ва насиҳат қилдилар ва уларни садақа беришга буюрдилар.