وَحَدَّثَنَاهُ إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا الثَّقَفِيُّ، أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ، بِهَذَا الإِسْنَادِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Muhammad ﷺ: «Men jannatga nazar soldim va uning ahlining koʻpchiligi kambagʻallar ekanini koʻrdim. Doʻzaxga ham nazar soldim va uning ahlining koʻpchiligi ayollar ekanini koʻrdim», — dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Муҳаммад ﷺ: «Мен жаннатга назар солдим ва унинг аҳлининг кўпчилиги камбағаллар эканини кўрдим. Дўзахга ҳам назар солдим ва унинг аҳлининг кўпчилиги аёллар эканини кўрдим», — дедилар.
وَحَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَشْهَبِ، حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ،
أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم اطَّلَعَ فِي النَّارِ . فَذَكَرَ بِمِثْلِ حَدِيثِ أَيُّوبَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ doʻzaxga nazar soldilar. Soʻng (rovi) Ayyubning hadisiga oʻxshashini zikr qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ дўзахга назар солдилар. Сўнг (рови) Айюбнинг ҳадисига ўхшашини зикр қилди.
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرٍو، قَالَ أَخْبَرَنِي بِذَا أَبُو مَعْبَدٍ، - ثُمَّ أَنْكَرَهُ بَعْدُ - عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كُنَّا نَعْرِفُ انْقِضَاءَ صَلاَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالتَّكْبِيرِ .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ namozlarining tugaganini takbir bilan bilar edik», dedi.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ намозларининг тугаганини такбир билан билар эдик», деди.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ سَمِعَهُ يُخْبِرُ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ مَا كُنَّا نَعْرِفُ انْقِضَاءَ صَلاَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلاَّ بِالتَّكْبِيرِ . قَالَ عَمْرٌو فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لأَبِي مَعْبَدٍ فَأَنْكَرَهُ وَقَالَ لَمْ أُحَدِّثْكَ بِهَذَا . قَالَ عَمْرٌو وَقَدْ أَخْبَرَنِيهِ قَبْلَ ذَلِكَ .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ namozlarining tugaganini faqat takbir bilan bilar edik», dedi. Amr: «Men buni Abu Maʼbadga zikr qilgan edim, u inkor qilib: ‹Men buni senga aytmaganman›, dedi». Amr: «Holbuki, u buni menga bundan oldin xabar bergan edi», dedi.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ намозларининг тугаганини фақат такбир билан билар эдик», деди. Амр: «Мен буни Абу Маъбадга зикр қилган эдим, у инкор қилиб: ‹Мен буни сенга айтмаганман›, деди». Амр: «Ҳолбуки, у буни менга бундан олдин хабар берган эди», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، ح قَالَ وَحَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، أَنَّ أَبَا مَعْبَدٍ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَفْعَ الصَّوْتِ بِالذِّكْرِ حِينَ يَنْصَرِفُ النَّاسُ مِنَ الْمَكْتُوبَةِ كَانَ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَأَنَّهُ قَالَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ كُنْتُ أَعْلَمُ إِذَا انْصَرَفُوا بِذَلِكَ إِذَا سَمِعْتُهُ .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: odamlar farz namozdan chiqayotganlarida zikrni baland ovoz bilan aytish Nabiy ﷺ zamonlarida (odat) boʻlgan. Va u: «Men buni eshitganimda, ularning (namozdan) chiqqanlarini shu (zikr) bilan bilar edim», dedi.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: одамлар фарз намоздан чиқаётганларида зикрни баланд овоз билан айтиш Набий ﷺ замонларида (одат) бўлган. Ва у: «Мен буни эшитганимда, уларнинг (намоздан) чиққанларини шу (зикр) билан билар эдим», деди.
وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، - فِيمَا قُرِئَ عَلَيْهِ - عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُعَلِّمُهُمْ هَذَا الدُّعَاءَ كَمَا يُعَلِّمُهُمُ السُّورَةَ مِنَ الْقُرْآنِ يَقُولُ " قُولُوا اللَّهُمَّ إِنَّا نَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ جَهَنَّمَ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْمَحْيَا وَالْمَمَاتِ " . قَالَ مُسْلِمُ بْنُ الْحَجَّاجِ بَلَغَنِي أَنَّ طَاوُسًا قَالَ لاِبْنِهِ أَدَعَوْتَ بِهَا فِي صَلاَتِكَ فَقَالَ لاَ . قَالَ أَعِدْ صَلاَتَكَ لأَنَّ طَاوُسًا رَوَاهُ عَنْ ثَلاَثَةٍ أَوْ أَرْبَعَةٍ أَوْ كَمَا قَالَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Quroldan suralarni oʻrgatganlaridek, ularga ushbu duoni ham oʻrgatar edilar. U zot: «Aytinglar: ‹Allohim! Biz jahannam azobidan Senga panoh tilaymiz; qabr azobidan Senga panoh tilayman; Masih Dajjol fitnasidan Senga panoh tilayman; hayot va mamot fitnasidan Senga panoh tilayman›», derdilar. Muslim ibn al-Hajjoj dedi: Menga yetib kelishicha, Tovus oʻgliga: «Sen buni namozingda oʻqidingmi?» dedi. (Oʻgli): «Yoʻq», dedi. (Tovus): «Namozingni qaytadan oʻqi, chunki Tovus buni uch yoki toʻrt (kishi)dan rivoyat qilgan», dedi — yoki aytganidek (dedi).Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Қуролдан сураларни ўргатганларидек, уларга ушбу дуони ҳам ўргатар эдилар. У зот: «Айтинглар: ‹Аллоҳим! Биз жаҳаннам азобидан Сенга паноҳ тилаймиз; қабр азобидан Сенга паноҳ тилайман; Масиҳ Дажжол фитнасидан Сенга паноҳ тилайман; ҳаёт ва мамот фитнасидан Сенга паноҳ тилайман›», дердилар. Муслим ибн ал-Ҳажжож деди: Менга етиб келишича, Товус ўглига: «Сен буни намозингда ўқидингми?» деди. (Ўгли): «Йўқ», деди. (Товус): «Намозингни қайтадан ўқи, чунки Товус буни уч ёки тўрт (киши)дан ривоят қилган», деди — ёки айтганидек (деди).
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ قُرَيْشٍ التَّمِيمِيُّ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ بَكْرِ بْنِ مُضَرَ، حَدَّثَنِي أَبِي،
حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ رَبِيعَةَ، عَنْ عِرَاكِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ،
عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ إِنَّ الْقَمَرَ انْشَقَّ عَلَى زَمَانِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Albatta, oy Rasululloh ﷺ zamonida yorildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Албатта, ой Расулуллоҳ ﷺ замонида ёрилди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَابْنُ أَبِي،
عُمَرَ قَالَ إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرُونَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ سَعِيدِ،
بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ وَهُوَ يَقُولُ " إِنَّكُمْ مُلاَقُو
اللَّهِ مُشَاةً حُفَاةً عُرَاةً غُرْلاً " . وَلَمْ يَذْكُرْ زُهَيْرٌ فِي حَدِيثِهِ يَخْطُبُ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: u Nabiy ﷺ ni xutba qilayotganlarida shunday deganlarini eshitdi: «Sizlar Allohga piyoda, yalangoyoq, yalangʻoch, sunnatsiz holda yoʻliqasizlar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: у Набий ﷺ ни хутба қилаётганларида шундай деганларини эшитди: «Сизлар Аллоҳга пиёда, ялангоёқ, яланғоч, суннатсиз ҳолда йўлиқасизлар».
حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ سُمَيْعٍ، عَنْ مُسْلِمٍ،
الْبَطِينِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم
" مَنْ سَمَّعَ سَمَّعَ اللَّهُ بِهِ وَمَنْ رَاءَى رَاءَى اللَّهُ بِهِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim (amalini) eshittirsa (riyo uchun yoysa), Alloh uning (sharmandaligini) eshittiradi; kim (amalini) koʻz-koʻz qilsa, Alloh uni (qiyomatda) koʻz-koʻz qiladi», — dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким (амалини) эшиттирса (риё учун ёйса), Аллоҳ унинг (шармандалигини) эшиттиради; ким (амалини) кўз-кўз қилса, Аллоҳ уни (қиёматда) кўз-кўз қилади», — дедилар.
حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ، هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ اللَّيْثِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، - يَعْنِي شَيْبَانَ - عَنْ مَنْصُورِ بْنِ الْمُعْتَمِرِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ،قَالَ نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ بِمَكَّةَ { وَالَّذِينَ لاَ يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ} إِلَى قَوْلِهِ { مُهَانًا} فَقَالَ الْمُشْرِكُونَ وَمَا يُغْنِي عَنَّا الإِسْلاَمُ وَقَدْ عَدَلْنَا بِاللَّهِ وَقَدْ قَتَلْنَا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ وَأَتَيْنَا الْفَوَاحِشَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { إِلاَّ مَنْ تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ عَمَلاً صَالِحًا} إِلَى آخِرِ الآيَةِ . قَالَ فَأَمَّا مَنْ دَخَلَ فِي الإِسْلاَمِ وَعَقَلَهُ ثُمَّ قَتَلَ فَلاَ تَوْبَةَ لَهُ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Mana shu {Va ular Alloh bilan birga boshqa bir ilohga ibodat qilmaydilar…} oyati to {…xor (boʻlgan holda)} degan soʻzigacha Makkada nozil boʻldi. Shunda mushriklar: «Islom bizga nima foyda beradi? Holbuki biz Allohga (boshqani) teng qildik, Alloh harom qilgan jonni oʻldirdik va fahsh (zino) ishlarni qildik», deyishdi. Bas, Alloh azza va jalla: {Magar kim tavba qilib, iymon keltirib va yaxshi amal qilsa…} (deb) oyatning oxirigacha nozil qildi. (Ibn Abbos) dedi: «Ammo kim Islomga kirib, uni anglab yetgach, soʻng (bir moʼminni) oʻldirsa, uning uchun tavba yoʻqdir», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мана шу {Ва улар Аллоҳ билан бирга бошқа бир илоҳга ибодат қилмайдилар…} ояти то {…хор (бўлган ҳолда)} деган сўзигача Маккада нозил бўлди. Шунда мушриклар: «Ислом бизга нима фойда беради? Ҳолбуки биз Аллоҳга (бошқани) тенг қилдик, Аллоҳ ҳаром қилган жонни ўлдирдик ва фаҳш (зино) ишларни қилдик», дейишди. Бас, Аллоҳ азза ва жалла: {Магар ким тавба қилиб, иймон келтириб ва яхши амал қилса…} (деб) оятнинг охиригача нозил қилди. (Ибн Аббос) деди: «Аммо ким Исломга кириб, уни англаб етгач, сўнг (бир мўминни) ўлдирса, унинг учун тавба йўқдир», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ أَبِي شَيْبَةَ - قَالَ حَدَّثَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ لَقِيَ نَاسٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ رَجُلاً فِي غُنَيْمَةٍ لَهُ فَقَالَ السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ . فَأَخَذُوهُ فَقَتَلُوهُ وَأَخَذُوا تِلْكَ الْغُنَيْمَةَ فَنَزَلَتْ { وَلاَ تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَى إِلَيْكُمُ السَّلَمَ لَسْتَ مُؤْمِنًا} وَقَرَأَهَا ابْنُ عَبَّاسٍ السَّلاَمَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Musulmonlardan baʼzilari oʻzining kichik qoʻy podasini boqib turgan bir kishiga duch kelishdi. U: «Assalomu alaykum», dedi. Shunda ular uni tutib oʻldirishdi va oʻsha podani olib qoʻyishdi. Bas, {Sizlarga salom bergan kishiga: ‹Sen moʼmin emassan›, demanglar} (oyati) nozil boʻldi. Ibn Abbos uni «as-salam» (oʻrniga) «as-salom» deb oʻqidi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мусулмонлардан баъзилари ўзининг кичик қўй подасини боқиб турган бир кишига дуч келишди. У: «Ассалому алайкум», деди. Шунда улар уни тутиб ўлдиришди ва ўша подани олиб қўйишди. Бас, {Сизларга салом берган кишига: ‹Сен мўмин эмассан›, деманглар} (ояти) нозил бўлди. Ибн Аббос уни «ас-салам» (ўрнига) «ас-салом» деб ўқиди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، ح وَحَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ نَافِعٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، عَنْ مُسْلِمٍ الْبَطِينِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ، جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَتِ الْمَرْأَةُ تَطُوفُ بِالْبَيْتِ وَهِيَ عُرْيَانَةٌ فَتَقُولُ مَنْ يُعِيرُنِي تِطْوَافًا تَجْعَلُهُ عَلَى فَرْجِهَا وَتَقُولُ الْيَوْمَ يَبْدُو بَعْضُهُ أَوْ كُلُّهُ فَمَا بَدَا مِنْهُ فَلاَ أُحِلُّهُ فَنَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةَ { خُذُوا زِينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ}
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Ayol Baytni (Kaʼbani) yalangʻoch holatda tavof qilar va: ‹Kim menga avratimni yopadigan bir parcha mato (tasvof) berib turadi?› — der, soʻng: ‹Bugun (avratning) baʼzisi yoki barchasi koʻrinadi; (ammo) undan koʻringan narsani men halol qilmayman›, — der edi». Shunda mana bu oyat nozil boʻldi: {Har bir sajdagohda (namoz oʻqiganingizda) ziynatingizni (kiyimingizni) oling}. (Aʼrof 31).Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Аёл Байтни (Каъбани) яланғоч ҳолатда тавоф қилар ва: ‹Ким менга авратимни ёпадиган бир парча мато (тасвоф) бериб туради?› — дер, сўнг: ‹Бугун (авратнинг) баъзиси ёки барчаси кўринади; (аммо) ундан кўринган нарсани мен ҳалол қилмайман›, — дер эди». Шунда мана бу оят нозил бўлди: {Ҳар бир саждагоҳда (намоз ўқиганингизда) зийнатингизни (кийимингизни) олинг}. (Аъроф 31).
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَسَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، وَأَبُو الرَّبِيعِ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرُونَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ الأَخْنَسِ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ فَرَضَ اللَّهُ الصَّلاَةَ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّكُمْ صلى الله عليه وسلم فِي الْحَضَرِ أَرْبَعًا وَفِي السَّفَرِ رَكْعَتَيْنِ وَفِي الْخَوْفِ رَكْعَةً .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Alloh namozni Paygʻambaringiz ﷺ tili orqali muqimlikda toʻrt rakaat, safarda ikki rakaat va xavf paytida bir rakaat qilib farz qildi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Аллоҳ намозни Пайғамбарингиз ﷺ тили орқали муқимликда тўрт ракаат, сафарда икки ракаат ва хавф пайтида бир ракаат қилиб фарз қилди».
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَمْرٌو النَّاقِدُ، جَمِيعًا عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مَالِكٍ، - قَالَ عَمْرٌو حَدَّثَنَا قَاسِمُ بْنُ مَالِكٍ الْمُزَنِيُّ، - حَدَّثَنَا أَيُّوبُ بْنُ عَائِذٍ الطَّائِيُّ، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ الأَخْنَسِ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ إِنَّ اللَّهَ فَرَضَ الصَّلاَةَ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّكُمْ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْمُسَافِرِ رَكْعَتَيْنِ وَعَلَى الْمُقِيمِ أَرْبَعًا وَفِي الْخَوْفِ رَكْعَةً .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Albatta, Alloh namozni Paygʻambaringiz ﷺ tili orqali musofirga ikki rakaat, muqimga toʻrt rakaat va xavf paytida bir rakaat qilib farz qildi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Албатта, Аллоҳ намозни Пайғамбарингиз ﷺ тили орқали мусофирга икки ракаат, муқимга тўрт ракаат ва хавф пайтида бир ракаат қилиб фарз қилди».
وَحَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ، صَاحِبِ الزِّيَادِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ قَالَ لِمُؤَذِّنِهِ فِي يَوْمٍ مَطِيرٍ إِذَا قُلْتَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ فَلاَ تَقُلْ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ قُلْ صَلُّوا فِي بُيُوتِكُمْ - قَالَ - فَكَأَنَّ النَّاسَ اسْتَنْكَرُوا ذَاكَ فَقَالَ أَتَعْجَبُونَ مِنْ ذَا قَدْ فَعَلَ ذَا مَنْ هُوَ خَيْرٌ مِنِّي إِنَّ الْجُمُعَةَ عَزْمَةٌ وَإِنِّي كَرِهْتُ أَنْ أُحْرِجَكُمْ فَتَمْشُوا فِي الطِّينِ وَالدَّحْضِ .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u yomgʻirli bir kunda oʻz muazziniga dedi: «Qachon sen ‹Ashhadu allo iloha illalloh, ashhadu anna Muhammadar Rasululloh› desang, ‹Hayya alas-salah› dema, ‹Uylaringizda namoz oʻqinglar› degin». (Rovi) dedi: Goʻyo odamlar buni gʻalati (yoqtirmay) topishdi. Shunda (Ibn Abbos): «Bundan ajablanyapsizmi? Buni mendan koʻra yaxshiroq zot ham qilgan. Albatta jumʼa (namozi) qatʼiy (vojib)dir, lekin men sizlarni qiynab, loy va sirpanchiq (joy)da yurishingizni xohlamadim», dedi.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у ёмғирли бир кунда ўз муаззинига деди: «Қачон сен ‹Ашҳаду алло илоҳа иллаллоҳ, ашҳаду анна Муҳаммадар Расулуллоҳ› десанг, ‹Ҳайя алас-салаҳ› дема, ‹Уйларингизда намоз ўқинглар› дегин». (Рови) деди: Гўё одамлар буни ғалати (ёқтирмай) топишди. Шунда (Ибн Аббос): «Бундан ажабланяпсизми? Буни мендан кўра яхшироқ зот ҳам қилган. Албатта жумъа (намози) қатъий (вожиб)дир, лекин мен сизларни қийнаб, лой ва сирпанчиқ (жой)да юришингизни хоҳламадим», деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ جَمِيعًا وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ جَمِيعًا فِي غَيْرِ خَوْفٍ وَلاَ سَفَرٍ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ na qoʻrquv va na safar (holati) boʻlmagan vaqtda peshin bilan asrni jamlab, shom bilan xuftonni jamlab oʻqidilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ на қўрқув ва на сафар (ҳолати) бўлмаган вақтда пешин билан асрни жамлаб, шом билан хуфтонни жамлаб ўқидилар.
وَحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، وَعَوْنُ بْنُ سَلاَّمٍ، جَمِيعًا عَنْ زُهَيْرٍ، - قَالَ ابْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، - حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ جَمِيعًا بِالْمَدِينَةِ فِي غَيْرِ خَوْفٍ وَلاَ سَفَرٍ . قَالَ أَبُو الزُّبَيْرِ فَسَأَلْتُ سَعِيدًا لِمَ فَعَلَ ذَلِكَ فَقَالَ سَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ كَمَا سَأَلْتَنِي فَقَالَ أَرَادَ أَنْ لاَ يُحْرِجَ أَحَدًا مِنْ أُمَّتِهِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Madinada na qoʻrquv va na safar (holati) boʻlmagan vaqtda peshin bilan asrni jamlab oʻqidilar. Abuz-Zubayr dedi: Men Saiddan: «Nega u zot shunday qildilar?» deb soʻradim. (Said) dedi: «Sen mendan soʻraganingdek, men ham Ibn Abbosdan soʻragan edim. Shunda u: ‹U zot ummatlaridan birortasini qiyin ahvolga solib qoʻymaslikni istadilar›, dedi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Мадинада на қўрқув ва на сафар (ҳолати) бўлмаган вақтда пешин билан асрни жамлаб ўқидилар. Абуз-Зубайр деди: Мен Саиддан: «Нега у зот шундай қилдилар?» деб сўрадим. (Саид) деди: «Сен мендан сўраганингдек, мен ҳам Ибн Аббосдан сўраган эдим. Шунда у: ‹У зот умматларидан бирортасини қийин аҳволга солиб қўймасликни истадилар›, деди».
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ الْحَارِثِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، - يَعْنِي ابْنَ الْحَارِثِ - حَدَّثَنَا قُرَّةُ، حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَمَعَ بَيْنَ الصَّلاَةِ فِي سَفْرَةٍ سَافَرَهَا فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ فَجَمَعَ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ وَالْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ . قَالَ سَعِيدٌ فَقُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ مَا حَمَلَهُ عَلَى ذَلِكَ قَالَ أَرَادَ أَنْ لاَ يُحْرِجَ أُمَّتَهُ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Tabuk gʻazotida qilgan bir safarida namozlarni jamlab oʻqidilar — peshin bilan asrni, shom bilan xuftonni jamladilar. Said dedi: «Men Ibn Abbosga: ‹U zotni bunga nima undadi?› — dedim. U: ‹Ummatini qiynab qoʻymaslikni xohladilar›, — dedi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Табук ғазотида қилган бир сафарида намозларни жамлаб ўқидилар — пешин билан асрни, шом билан хуфтонни жамладилар. Саид деди: «Мен Ибн Аббосга: ‹У зотни бунга нима ундади?› — дедим. У: ‹Умматини қийнаб қўймасликни хоҳладилар›, — деди».
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، وَأَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ - وَاللَّفْظُ لأَبِي كُرَيْبٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، كِلاَهُمَا عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ جَمَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ وَالْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ بِالْمَدِينَةِ فِي غَيْرِ خَوْفٍ وَلاَ مَطَرٍ . فِي حَدِيثِ وَكِيعٍ قَالَ قُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ لِمَ فَعَلَ ذَلِكَ قَالَ كَىْ لاَ يُحْرِجَ أُمَّتَهُ . وَفِي حَدِيثِ أَبِي مُعَاوِيَةَ قِيلَ لاِبْنِ عَبَّاسٍ مَا أَرَادَ إِلَى ذَلِكَ قَالَ أَرَادَ أَنْ لاَ يُحْرِجَ أُمَّتَهُ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Madinada qoʻrqinch ham, yomgʻir ham boʻlmagan holda peshin bilan asrni, shom bilan xuftonni jamlab oʻqidilar». Vakiʼning hadisida (shunday) keldi: «Men Ibn Abbosga: ‹Nega bunday qildilar?› — dedim. U: ‹Ummatini qiynab qoʻymaslik uchun›, — dedi». Abu Muoviyaning hadisida esa: «Ibn Abbosga: ‹U zot bundan nimani koʻzladilar?› — deyildi. U: ‹Ummatini qiynab qoʻymaslikni xohladilar›, — dedi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Мадинада қўрқинч ҳам, ёмғир ҳам бўлмаган ҳолда пешин билан асрни, шом билан хуфтонни жамлаб ўқидилар». Вакиънинг ҳадисида (шундай) келди: «Мен Ибн Аббосга: ‹Нега бундай қилдилар?› — дедим. У: ‹Умматини қийнаб қўймаслик учун›, — деди». Абу Муовиянинг ҳадисида эса: «Ибн Аббосга: ‹У зот бундан нимани кўзладилар?› — дейилди. У: ‹Умматини қийнаб қўймасликни хоҳладилар›, — деди».
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثَمَانِيًا جَمِيعًا وَسَبْعًا جَمِيعًا . قُلْتُ يَا أَبَا الشَّعْثَاءِ أَظُنُّهُ أَخَّرَ الظُّهْرَ وَعَجَّلَ الْعَصْرَ وَأَخَّرَ الْمَغْرِبَ وَعَجَّلَ الْعِشَاءَ . قَالَ وَأَنَا أَظُنُّ ذَاكَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Men Nabiy ﷺ bilan sakkiztasini birga (jamlab) va yettitasini birga (jamlab) oʻqidim». (Roviy) dedi: «Men: ‹Ey Abush-Shaʼso! Menimcha, u zot peshinni keyinga surib, asrni oldinga olib (oʻqigan), shomni keyinga surib, xuftonni oldinga olib (oʻqigan) boʻlsalar kerak›, — dedim. U: ‹Men ham shunday deb oʻylayman›, — dedi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мен Набий ﷺ билан саккизтасини бирга (жамлаб) ва еттитасини бирга (жамлаб) ўқидим». (Ровий) деди: «Мен: ‹Эй Абуш-Шаъсо! Менимча, у зот пешинни кейинга суриб, асрни олдинга олиб (ўқиган), шомни кейинга суриб, хуфтонни олдинга олиб (ўқиган) бўлсалар керак›, — дедим. У: ‹Мен ҳам шундай деб ўйлайман›, — деди».
وَحَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى بِالْمَدِينَةِ سَبْعًا وَثَمَانِيًا الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Madinada yettitani va sakkiztani — peshin bilan asrni, shom bilan xuftonni (jamlab) oʻqidilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Мадинада еттитани ва саккизтани — пешин билан асрни, шом билан хуфтонни (жамлаб) ўқидилар.
وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا الْفَزَارِيُّ، - يَعْنِي مَرْوَانَ بْنَ مُعَاوِيَةَ - عَنْ عُثْمَانَ بْنِ حَكِيمٍ الأَنْصَارِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ يَسَارٍ، أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقْرَأُ فِي رَكْعَتَىِ الْفَجْرِ فِي الأُولَى مِنْهُمَا { قُولُوا آمَنَّا بِاللَّهِ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْنَا} الآيَةَ الَّتِي فِي الْبَقَرَةِ وَفِي الآخِرَةِ مِنْهُمَا { آمَنَّا بِاللَّهِ وَاشْهَدْ بِأَنَّا مُسْلِمُونَ}
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bomdodning ikki rakaatida (sunnatida), ularning birinchisida Baqara surasidagi: {Aytinglar: ‹Biz Allohga va bizga nozil qilingan narsaga iymon keltirdik›} (Baqara 136) oyatini, ularning ikkinchisida esa: {Biz Allohga iymon keltirdik. Sen bizning muslim ekanimizga guvoh boʻl!} (Oli Imron 52) oyatini oʻqirdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бомдоднинг икки ракаатида (суннатида), уларнинг биринчисида Бақара сурасидаги: {Айтинглар: ‹Биз Аллоҳга ва бизга нозил қилинган нарсага иймон келтирдик›} (Бақара 136) оятини, уларнинг иккинчисида эса: {Биз Аллоҳга иймон келтирдик. Сен бизнинг муслим эканимизга гувоҳ бўл!} (Оли Имрон 52) оятини ўқирдилар.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ حَكِيمٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ يَسَارٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ فِي رَكْعَتَىِ الْفَجْرِ { قُولُوا آمَنَّا بِاللَّهِ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْنَا} وَالَّتِي فِي آلِ عِمْرَانَ { تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ}
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bomdodning ikki rakaatida (sunnatida): {Aytinglar: ‹Biz Allohga va bizga nozil qilingan narsaga iymon keltirdik›} (Baqara 136) (oyatini) va Oli Imrondagi: {Bizning va sizning oramizdagi bir xil (boʻlgan) soʻzga keling!} (Oli Imron 64) (oyatini) oʻqirdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бомдоднинг икки ракаатида (суннатида): {Айтинглар: ‹Биз Аллоҳга ва бизга нозил қилинган нарсага иймон келтирдик›} (Бақара 136) (оятини) ва Оли Имрондаги: {Бизнинг ва сизнинг орамиздаги бир хил (бўлган) сўзга келинг!} (Оли Имрон 64) (оятини) ўқирдилар.
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هَاشِمِ بْنِ حَيَّانَ الْعَبْدِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، - يَعْنِي ابْنَ مَهْدِيٍّ - حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، عَنْ كُرَيْبٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ بِتُّ لَيْلَةً عِنْدَ خَالَتِي مَيْمُونَةَ فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنَ اللَّيْلِ فَأَتَى حَاجَتَهُ ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ ثُمَّ نَامَ ثُمَّ قَامَ فَأَتَى الْقِرْبَةَ فَأَطْلَقَ شِنَاقَهَا ثُمَّ تَوَضَّأَ وُضُوءًا بَيْنَ الْوُضُوءَيْنِ وَلَمْ يُكْثِرْ وَقَدْ أَبْلَغَ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى فَقُمْتُ فَتَمَطَّيْتُ كَرَاهِيَةَ أَنْ يَرَى أَنِّي كُنْتُ أَنْتَبِهُ لَهُ فَتَوَضَّأْتُ فَقَامَ فَصَلَّى فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَأَخَذَ بِيَدِي فَأَدَارَنِي عَنْ يَمِينِهِ فَتَتَامَّتْ صَلاَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ اللَّيْلِ ثَلاَثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً ثُمَّ اضْطَجَعَ فَنَامَ حَتَّى نَفَخَ وَكَانَ إِذَا نَامَ نَفَخَ فَأَتَاهُ بِلاَلٌ فَآذَنَهُ بِالصَّلاَةِ فَقَامَ فَصَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْ وَكَانَ فِي دُعَائِهِ " اللَّهُمَّ اجْعَلْ فِي قَلْبِي نُورًا وَفِي بَصَرِي نُورًا وَفِي سَمْعِي نُورًا وَعَنْ يَمِينِي نُورًا وَعَنْ يَسَارِي نُورًا وَفَوْقِي نُورًا وَتَحْتِي نُورًا وَأَمَامِي نُورًا وَخَلْفِي نُورًا وَعَظِّمْ لِي نُورًا " . قَالَ كُرَيْبٌ وَسَبْعًا فِي التَّابُوتِ فَلَقِيتُ بَعْضَ وَلَدِ الْعَبَّاسِ فَحَدَّثَنِي بِهِنَّ فَذَكَرَ عَصَبِي وَلَحْمِي وَدَمِي وَشَعَرِي وَبَشَرِي وَذَكَرَ خَصْلَتَيْنِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men bir kechasi xolam Maymunaning huzurida tunadim. Nabiy ﷺ tunda turib, hojatlarini bajardilar, soʻng yuzlarini va qoʻllarini yuvdilar, soʻng uxladilar. Soʻng turib, mesh (suv idishi) oldiga keldilar-da, uning bogʻichini yechdilar, soʻng ikki taharatning oʻrtasidagi (oʻrtacha) taharat qildilar — koʻp (suv ishlatmadilar), ammo (taharatni) mukammal qildilar. Soʻng turib namoz oʻqidilar. Men ham turdim-da, u zot meni oʻzlarini kuzatib turganimni bilib qolishlarini yoqtirmay kerishdim, soʻng taharat qildim. U zot turib namoz oʻqidilar, men u zotning chap tomonlarida turdim. Shunda u zot qoʻlimdan ushlab, meni oʻng tomonlariga aylantirib oʻtkazdilar. Rasululloh ﷺ ning tundagi namozlari oʻn uch rakaatga toʻldi. Soʻng yonboshlab uxladilar, hatto (pishqirib) xurrak otdilar — u zot uxlasalar xurrak otardilar. Soʻng Bilol kelib, u zotni namozdan ogohlantirdi. U zot turib namoz oʻqidilar, taharat qilmadilar. U zotning duolarida (shu soʻzlar) bor edi: «Allohim, qalbimga nur, koʻzimga nur, qulogʻimga nur, oʻngimga nur, chapimga nur, ustimga nur, ostimga nur, oldimga nur, ortimga nur qil va men uchun nurni ulkan qil». Kurayb dedi: Va sandiqda (yodda saqlangan) yetta (soʻz ham bor edi). Soʻng men Abbosning farzandlaridan biriga uchrashdim, u menga ularni hadis qilib aytdi va paylarim, goʻshtim, qonim, sochim va terimni zikr qildi, yana ikki xislatni zikr qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен бир кечаси холам Маймунанинг ҳузурида тунадим. Набий ﷺ тунда туриб, ҳожатларини бажардилар, сўнг юзларини ва қўлларини ювдилар, сўнг ухладилар. Сўнг туриб, меш (сув идиши) олдига келдилар-да, унинг боғичини ечдилар, сўнг икки таҳаратнинг ўртасидаги (ўртача) таҳарат қилдилар — кўп (сув ишлатмадилар), аммо (таҳаратни) мукаммал қилдилар. Сўнг туриб намоз ўқидилар. Мен ҳам турдим-да, у зот мени ўзларини кузатиб турганимни билиб қолишларини ёқтирмай керишдим, сўнг таҳарат қилдим. У зот туриб намоз ўқидилар, мен у зотнинг чап томонларида турдим. Шунда у зот қўлимдан ушлаб, мени ўнг томонларига айлантириб ўтказдилар. Расулуллоҳ ﷺ нинг тундаги намозлари ўн уч ракаатга тўлди. Сўнг ёнбошлаб ухладилар, ҳатто (пишқириб) хуррак отдилар — у зот ухласалар хуррак отардилар. Сўнг Билол келиб, у зотни намоздан огоҳлантирди. У зот туриб намоз ўқидилар, таҳарат қилмадилар. У зотнинг дуоларида (шу сўзлар) бор эди: «Аллоҳим, қалбимга нур, кўзимга нур, қулоғимга нур, ўнгимга нур, чапимга нур, устимга нур, остимга нур, олдимга нур, ортимга нур қил ва мен учун нурни улкан қил». Курайб деди: Ва сандиқда (ёдда сақланган) етта (сўз ҳам бор эди). Сўнг мен Аббоснинг фарзандларидан бирига учрашдим, у менга уларни ҳадис қилиб айтди ва пайларим, гўштим, қоним, сочим ва теримни зикр қилди, яна икки хислатни зикр қилди.
حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنَا عَمْرٌو، عَنْ عَبْدِ رَبِّهِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ مَخْرَمَةَ بْنِ سُلَيْمَانَ، عَنْ كُرَيْبٍ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ قَالَ نِمْتُ عِنْدَ مَيْمُونَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَهَا تِلْكَ اللَّيْلَةَ فَتَوَضَّأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَأَخَذَنِي فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِ فَصَلَّى فِي تِلْكَ اللَّيْلَةِ ثَلاَثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً ثُمَّ نَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى نَفَخَ وَكَانَ إِذَا نَامَ نَفَخَ ثُمَّ أَتَاهُ الْمُؤَذِّنُ فَخَرَجَ فَصَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْ . قَالَ عَمْرٌو فَحَدَّثْتُ بِهِ بُكَيْرَ بْنَ الأَشَجِّ فَقَالَ حَدَّثَنِي كُرَيْبٌ بِذَلِكَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ ning ayollari Maymunaning huzurida uxladim, oʻsha kecha Rasululloh ﷺ uning huzurida edilar. Rasululloh ﷺ taharat qildilar, soʻng turib namoz oʻqidilar. Men u zotning chap tomonlarida turdim, shunda u zot meni (ushlab) oʻng tomonlariga oʻtkazdilar. Oʻsha kecha oʻn uch rakaat namoz oʻqidilar, soʻng Rasululloh ﷺ uxlab, xurrak otdilar — u zot uxlasalar xurrak otardilar. Soʻng muazzin kelib, u zot chiqib namoz oʻqidilar, taharat qilmadilar. Amr dedi: Men buni Bukayr ibn al-Ashajga hadis qilib aytdim, shunda u: «Menga Kurayb ham buni hadis qilib aytgan edi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ нинг аёллари Маймунанинг ҳузурида ухладим, ўша кеча Расулуллоҳ ﷺ унинг ҳузурида эдилар. Расулуллоҳ ﷺ таҳарат қилдилар, сўнг туриб намоз ўқидилар. Мен у зотнинг чап томонларида турдим, шунда у зот мени (ушлаб) ўнг томонларига ўтказдилар. Ўша кеча ўн уч ракаат намоз ўқидилар, сўнг Расулуллоҳ ﷺ ухлаб, хуррак отдилар — у зот ухласалар хуррак отардилар. Сўнг муаззин келиб, у зот чиқиб намоз ўқидилар, таҳарат қилмадилар. Амр деди: Мен буни Букайр ибн ал-Ашажга ҳадис қилиб айтдим, шунда у: «Менга Курайб ҳам буни ҳадис қилиб айтган эди», деди.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، أَخْبَرَنَا الضَّحَّاكُ، عَنْ مَخْرَمَةَ بْنِ سُلَيْمَانَ، عَنْ كُرَيْبٍ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ بِتُّ لَيْلَةً عِنْدَ خَالَتِي مَيْمُونَةَ بِنْتِ الْحَارِثِ فَقُلْتُ لَهَا إِذَا قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَيْقِظِينِي . فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُمْتُ إِلَى جَنْبِهِ الأَيْسَرِ فَأَخَذَ بِيَدِي فَجَعَلَنِي مِنْ شِقِّهِ الأَيْمَنِ فَجَعَلْتُ إِذَا أَغْفَيْتُ يَأْخُذُ بِشَحْمَةِ أُذُنِي - قَالَ - فَصَلَّى إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً ثُمَّ احْتَبَى حَتَّى إِنِّي لأَسْمَعُ نَفَسَهُ رَاقِدًا فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ الْفَجْرُ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men bir kechasi xolam Maymuna binti al-Horisning huzurida tunadim va unga: «Rasululloh ﷺ (namozga) turganlarida meni uygʻot», dedim. Rasululloh ﷺ turdilar, men u zotning chap yonlarida turdim, shunda u zot qoʻlimdan ushlab, meni oʻzlarining oʻng tomonlariga oʻtkazdilar. Men mudrab qolsam, u zot qulogʻimning yumshogʻidan ushlardilar. (Roviy) dedi: U zot oʻn bir rakaat namoz oʻqidilar, soʻng (oyoqlarini qorinlariga tortib, qoʻllari bilan oʻrab) oʻtirdilar, hatto men u zotning uxlab nafas olayotganlarini eshitar edim. Tong yorishgani aniq boʻlgach, ikki yengil rakaat oʻqidilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен бир кечаси холам Маймуна бинти ал-Ҳориснинг ҳузурида тунадим ва унга: «Расулуллоҳ ﷺ (намозга) турганларида мени уйғот», дедим. Расулуллоҳ ﷺ турдилар, мен у зотнинг чап ёнларида турдим, шунда у зот қўлимдан ушлаб, мени ўзларининг ўнг томонларига ўтказдилар. Мен мудраб қолсам, у зот қулоғимнинг юмшоғидан ушлардилар. (Ровий) деди: У зот ўн бир ракаат намоз ўқидилар, сўнг (оёқларини қоринларига тортиб, қўллари билан ўраб) ўтирдилар, ҳатто мен у зотнинг ухлаб нафас олаётганларини эшитар эдим. Тонг ёришгани аниқ бўлгач, икки енгил ракаат ўқидилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ، - قَالَ ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، - عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ كُرَيْبٍ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ بَاتَ عِنْدَ خَالَتِهِ مَيْمُونَةَ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ اللَّيْلِ فَتَوَضَّأَ مِنْ شَنٍّ مُعَلَّقٍ وُضُوءًا خَفِيفًا - قَالَ وَصَفَ وُضُوءَهُ وَجَعَلَ يُخَفِّفُهُ وَيُقَلِّلُهُ - قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقُمْتُ فَصَنَعْتُ مِثْلَ مَا صَنَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ جِئْتُ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَأَخْلَفَنِي فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِ فَصَلَّى ثُمَّ اضْطَجَعَ فَنَامَ حَتَّى نَفَخَ ثُمَّ أَتَاهُ بِلاَلٌ فَآذَنَهُ بِالصَّلاَةِ فَخَرَجَ فَصَلَّى الصُّبْحَ وَلَمْ يَتَوَضَّأْ . قَالَ سُفْيَانُ وَهَذَا لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم خَاصَّةً لأَنَّهُ بَلَغَنَا أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم تَنَامُ عَيْنَاهُ وَلاَ يَنَامُ قَلْبُهُ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U xolasi Maymunaning huzurida tunadi. Rasululloh ﷺ tunda turib, osigʻliq eski meshdan yengil taharat qildilar — (Amr) dedi: U (Ibn Abbos) u zotning taharatlarini sifatlab, uni yengil va kam (suvli) qilib koʻrsatdi — Ibn Abbos dedi: Men ham turib, Nabiy ﷺ qilganlari kabi qildim, soʻng kelib, u zotning chap tomonlarida turdim. Shunda u zot meni orqalariga oʻtkazib, oʻng tomonlariga qoʻydilar. Namoz oʻqidilar, soʻng yonboshlab uxladilar, hatto xurrak otdilar. Soʻng Bilol kelib, u zotni namozdan ogohlantirdi, u zot chiqib bomdodni oʻqidilar, taharat qilmadilar. Sufyon dedi: Bu Nabiy ﷺ ga xosdir, chunki bizga Nabiy ﷺ ning koʻzlari uxlasa-da, qalblari uxlamasligi yetib kelgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У холаси Маймунанинг ҳузурида тунади. Расулуллоҳ ﷺ тунда туриб, осиғлиқ эски мешдан енгил таҳарат қилдилар — (Амр) деди: У (Ибн Аббос) у зотнинг таҳаратларини сифатлаб, уни енгил ва кам (сувли) қилиб кўрсатди — Ибн Аббос деди: Мен ҳам туриб, Набий ﷺ қилганлари каби қилдим, сўнг келиб, у зотнинг чап томонларида турдим. Шунда у зот мени орқаларига ўтказиб, ўнг томонларига қўйдилар. Намоз ўқидилар, сўнг ёнбошлаб ухладилар, ҳатто хуррак отдилар. Сўнг Билол келиб, у зотни намоздан огоҳлантирди, у зот чиқиб бомдодни ўқидилар, таҳарат қилмадилар. Суфён деди: Бу Набий ﷺ га хосдир, чунки бизга Набий ﷺ нинг кўзлари ухласа-да, қалблари ухламаслиги етиб келган.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، - وَهُوَ ابْنُ جَعْفَرٍ - حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَلَمَةَ، عَنْ كُرَيْبٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ بِتُّ فِي بَيْتِ خَالَتِي مَيْمُونَةَ فَبَقَيْتُ كَيْفَ يُصَلِّي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - قَالَ - فَقَامَ فَبَالَ ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ ثُمَّ نَامَ ثُمَّ قَامَ إِلَى الْقِرْبَةِ فَأَطْلَقَ شِنَاقَهَا ثُمَّ صَبَّ فِي الْجَفْنَةِ أَوِ الْقَصْعَةِ فَأَكَبَّهُ بِيَدِهِ عَلَيْهَا ثُمَّ تَوَضَّأَ وُضُوءًا حَسَنًا بَيْنَ الْوُضُوءَيْنِ ثُمَّ قَامَ يُصَلِّي فَجِئْتُ فَقُمْتُ إِلَى جَنْبِهِ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ - قَالَ - فَأَخَذَنِي فَأَقَامَنِي عَنْ يَمِينِهِ فَتَكَامَلَتْ صَلاَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثَلاَثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً ثُمَّ نَامَ حَتَّى نَفَخَ وَكُنَّا نَعْرِفُهُ إِذَا نَامَ بِنَفْخِهِ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلاَةِ فَصَلَّى فَجَعَلَ يَقُولُ فِي صَلاَتِهِ أَوْ فِي سُجُودِهِ " اللَّهُمَّ اجْعَلْ فِي قَلْبِي نُورًا وَفِي سَمْعِي نُورًا وَفِي بَصَرِي نُورًا وَعَنْ يَمِينِي نُورًا وَعَنْ شِمَالِي نُورًا وَأَمَامِي نُورًا وَخَلْفِي نُورًا وَفَوْقِي نُورًا وَتَحْتِي نُورًا وَاجْعَلْ لِي نُورًا أَوْ قَالَ وَاجْعَلْنِي نُورًا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men xolam Maymunaning uyida tunadim va Rasululloh ﷺ qanday namoz oʻqishlarini (kuzatib) qoldim. (Roviy) dedi: U zot turib bavl qildilar, soʻng yuzlari va kaftlarini yuvdilar, soʻng uxladilar. Soʻng meshga turib, uning bogʻichini yechdilar, soʻng katta yoki kichik tovoqqa (suv) quydilar-da, qoʻllari bilan uni (suvga) botirdilar. Soʻng ikki taharatning oʻrtasidagi (oʻrtacha) chiroyli taharat qildilar, soʻng turib namoz oʻqidilar. Men kelib, u zotning yonlarida turdim, chap tomonlarida turdim. (Roviy) dedi: Shunda u zot meni (ushlab) oʻng tomonlariga oʻtkazdilar. Rasululloh ﷺ ning namozlari oʻn uch rakaatga toʻldi. Soʻng uxlab, xurrak otdilar — biz u zotning uxlaganlarini xurraklaridan bilar edik. Soʻng namozga chiqib, namoz oʻqidilar, namozlarida yoki sajdalarida shunday deya boshladilar: «Allohim, qalbimga nur, qulogʻimga nur, koʻzimga nur, oʻngimga nur, chapimga nur, oldimga nur, ortimga nur, ustimga nur, ostimga nur qil va men uchun nur qil» — yoki: «meni nur qil», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен холам Маймунанинг уйида тунадим ва Расулуллоҳ ﷺ қандай намоз ўқишларини (кузатиб) қолдим. (Ровий) деди: У зот туриб бавл қилдилар, сўнг юзлари ва кафтларини ювдилар, сўнг ухладилар. Сўнг мешга туриб, унинг боғичини ечдилар, сўнг катта ёки кичик товоққа (сув) қуйдилар-да, қўллари билан уни (сувга) ботирдилар. Сўнг икки таҳаратнинг ўртасидаги (ўртача) чиройли таҳарат қилдилар, сўнг туриб намоз ўқидилар. Мен келиб, у зотнинг ёнларида турдим, чап томонларида турдим. (Ровий) деди: Шунда у зот мени (ушлаб) ўнг томонларига ўтказдилар. Расулуллоҳ ﷺ нинг намозлари ўн уч ракаатга тўлди. Сўнг ухлаб, хуррак отдилар — биз у зотнинг ухлаганларини хурракларидан билар эдик. Сўнг намозга чиқиб, намоз ўқидилар, намозларида ёки саждаларида шундай дея бошладилар: «Аллоҳим, қалбимга нур, қулоғимга нур, кўзимга нур, ўнгимга нур, чапимга нур, олдимга нур, ортимга нур, устимга нур, остимга нур қил ва мен учун нур қил» — ёки: «мени нур қил», дедилар.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَهَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، عَنْ أَبِي رِشْدِينٍ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ بِتُّ عِنْدَ خَالَتِي مَيْمُونَةَ . وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ وَلَمْ يَذْكُرْ غَسْلَ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ ثُمَّ أَتَى الْقِرْبَةَ فَحَلَّ شِنَاقَهَا فَتَوَضَّأَ وُضُوءًا بَيْنَ الْوُضُوءَيْنِ ثُمَّ أَتَى فِرَاشَهُ فَنَامَ ثُمَّ قَامَ قَوْمَةً أُخْرَى فَأَتَى الْقِرْبَةَ فَحَلَّ شِنَاقَهَا ثُمَّ تَوَضَّأَ وُضُوءًا هُوَ الْوُضُوءُ وَقَالَ " أَعْظِمْ لِي نُورًا " . وَلَمْ يَذْكُرْ " وَاجْعَلْنِي نُورًا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men xolam Maymunaning huzurida tunadim. Va (roviy) hadisni naql qildi, ammo yuz va kaftlarni yuvishni zikr qilmadi, faqat shuni dedi: «Soʻng meshga kelib, uning bogʻichini yechdilar-da, ikki taharatning oʻrtasidagi (oʻrtacha) taharat qildilar, soʻng toʻshaklariga kelib uxladilar. Soʻng yana bir bor turib, meshga kelib, uning bogʻichini yechdilar, soʻng (mukammal) taharat qildilar — bu (asl) taharat edi» va: «Men uchun nurni ulkan qil» dedi, ammo «meni nur qil» (deganini) zikr qilmadi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен холам Маймунанинг ҳузурида тунадим. Ва (ровий) ҳадисни нақл қилди, аммо юз ва кафтларни ювишни зикр қилмади, фақат шуни деди: «Сўнг мешга келиб, унинг боғичини ечдилар-да, икки таҳаратнинг ўртасидаги (ўртача) таҳарат қилдилар, сўнг тўшакларига келиб ухладилар. Сўнг яна бир бор туриб, мешга келиб, унинг боғичини ечдилар, сўнг (мукаммал) таҳарат қилдилар — бу (асл) таҳарат эди» ва: «Мен учун нурни улкан қил» деди, аммо «мени нур қил» (деганини) зикр қилмади.
وَحَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَاقَ، أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، أَخْبَرَنِي شَرِيكُ بْنُ أَبِي نَمِرٍ، عَنْ كُرَيْبٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ قَالَ رَقَدْتُ فِي بَيْتِ مَيْمُونَةَ لَيْلَةَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عِنْدَهَا لأَنْظُرَ كَيْفَ صَلاَةُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِاللَّيْلِ - قَالَ - فَتَحَدَّثَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَعَ أَهْلِهِ سَاعَةً ثُمَّ رَقَدَ . وَسَاقَ الْحَدِيثَ وَفِيهِ ثُمَّ قَامَ فَتَوَضَّأَ وَاسْتَنَّ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ning tunda qanday namoz oʻqishlarini koʻrish uchun, men Maymuna uyida — Nabiy ﷺ oʻsha kechasi uning yonida boʻlganlarida — uxladim. (U) dedi: Nabiy ﷺ ahli (ayollari) bilan bir muddat suhbatlashdilar, soʻng uxladilar. Va hadisni (oxirigacha) keltirdi. Unda: «Soʻng turib, tahorat oldilar va misvok qildilar», degan (soʻzlar) bor.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ нинг тунда қандай намоз ўқишларини кўриш учун, мен Маймуна уйида — Набий ﷺ ўша кечаси унинг ёнида бўлганларида — ухладим. (У) деди: Набий ﷺ аҳли (аёллари) билан бир муддат суҳбатлашдилар, сўнг ухладилар. Ва ҳадисни (охиригача) келтирди. Унда: «Сўнг туриб, таҳорат олдилар ва мисвок қилдилар», деган (сўзлар) бор.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ بِتُّ ذَاتَ لَيْلَةٍ عِنْدَ خَالَتِي مَيْمُونَةَ فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي مُتَطَوِّعًا مِنَ اللَّيْلِ فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْقِرْبَةِ فَتَوَضَّأَ فَقَامَ فَصَلَّى فَقُمْتُ لَمَّا رَأَيْتُهُ صَنَعَ ذَلِكَ فَتَوَضَّأْتُ مِنَ الْقِرْبَةِ ثُمَّ قُمْتُ إِلَى شِقِّهِ الأَيْسَرِ فَأَخَذَ بِيَدِي مِنْ وَرَاءِ ظَهْرِهِ يَعْدِلُنِي كَذَلِكَ مِنْ وَرَاءِ ظَهْرِهِ إِلَى الشِّقِّ الأَيْمَنِ . قُلْتُ أَفِي التَّطَوُّعِ كَانَ ذَلِكَ قَالَ نَعَمْ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kechasi men xolam Maymunaning (uyida) tunadim. Nabiy ﷺ tunda nafl namoz oʻqish uchun turdilar. Nabiy ﷺ meshga (suv idishiga) borib, tahorat oldilar, soʻng turib namoz oʻqidilar. U (zot) shunday qilganlarini koʻrgach, men ham turib, meshdan tahorat oldim, soʻng (u zotning) chap tomonlariga turdim. Shunda (u zot) qoʻlimdan orqalaridan tutib, meni shu yoʻsinda orqalaridan oʻng tomonlariga oʻtkazdilar. Men (Ato): «Bu nafl (namoz)da boʻlganmidi?» dedim. (Ibn Abbos): «Ha», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир кечаси мен холам Маймунанинг (уйида) тунадим. Набий ﷺ тунда нафл намоз ўқиш учун турдилар. Набий ﷺ мешга (сув идишига) бориб, таҳорат олдилар, сўнг туриб намоз ўқидилар. У (зот) шундай қилганларини кўргач, мен ҳам туриб, мешдан таҳорат олдим, сўнг (у зотнинг) чап томонларига турдим. Шунда (у зот) қўлимдан орқаларидан тутиб, мени шу йўсинда орқаларидан ўнг томонларига ўтказдилар. Мен (Ато): «Бу нафл (намоз)да бўлганмиди?» дедим. (Ибн Аббос): «Ҳа», деди.
وَحَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، أَخْبَرَنِي أَبِي قَالَ، سَمِعْتُ قَيْسَ بْنَ سَعْدٍ، يُحَدِّثُ عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ بَعَثَنِي الْعَبَّاسُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ فِي بَيْتِ خَالَتِي مَيْمُونَةَ فَبِتُّ مَعَهُ تِلْكَ اللَّيْلَةَ فَقَامَ يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَتَنَاوَلَنِي مِنْ خَلْفِ ظَهْرِهِ فَجَعَلَنِي عَلَى يَمِينِهِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: (Otam) Abbos meni Nabiy ﷺ ning huzurlariga yubordi, u (zot) xolam Maymunaning uyida edilar. Men oʻsha kechasi u (zot) bilan tunadim. (U zot) tunda namoz oʻqish uchun turdilar, men esa chap tomonlariga turdim. Shunda (u zot) meni orqalaridan ushlab, oʻng tomonlariga oʻtkazdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: (Отам) Аббос мени Набий ﷺ нинг ҳузурларига юборди, у (зот) холам Маймунанинг уйида эдилар. Мен ўша кечаси у (зот) билан тунадим. (У зот) тунда намоз ўқиш учун турдилар, мен эса чап томонларига турдим. Шунда (у зот) мени орқаларидан ушлаб, ўнг томонларига ўтказдилар.
وَحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ بِتُّ عِنْدَ خَالَتِي مَيْمُونَةَ . نَحْوَ حَدِيثِ ابْنِ جُرَيْجٍ وَقَيْسِ بْنِ سَعْدٍ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Men xolam Maymunaning (uyida) tunadim», dedi. Ibn Jurayj va Qays ibn Saʼdning hadisiga oʻxshash (rivoyat keltirdi).Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мен холам Маймунанинг (уйида) тунадим», деди. Ибн Журайж ва Қайс ибн Саъднинг ҳадисига ўхшаш (ривоят келтирди).
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ، عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ إِذَا قَامَ إِلَى الصَّلاَةِ مِنْ جَوْفِ اللَّيْلِ " اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ نُورُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَلَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ قَيَّامُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَلَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ رَبُّ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ أَنْتَ الْحَقُّ وَوَعْدُكَ الْحَقُّ وَقَوْلُكَ الْحَقُّ وَلِقَاؤُكَ حَقٌّ وَالْجَنَّةُ حَقٌّ وَالنَّارُ حَقٌّ وَالسَّاعَةُ حَقٌّ اللَّهُمَّ لَكَ أَسْلَمْتُ وَبِكَ آمَنْتُ وَعَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ وَإِلَيْكَ أَنَبْتُ وَبِكَ خَاصَمْتُ وَإِلَيْكَ حَاكَمْتُ فَاغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ وَأَخَّرْتُ وَأَسْرَرْتُ وَأَعْلَنْتُ أَنْتَ إِلَهِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ tun yarmida namozga turganlarida shunday deyar edilar: «Allohim! Hamd Sengadir; Sen osmonlaru yerning nurisan. Hamd Sengadir; Sen osmonlaru yerni barpo qilib turuvchisan. Hamd Sengadir; Sen osmonlaru yerning va ulardagi (barcha narsa)ning Robbisan. Sen Haqsan, vaʼdang haqdir, soʻzing haqdir, Senga roʻbaroʻ boʻlish haqdir, jannat haqdir, doʻzax haqdir va (Qiyomat) soati haqdir. Allohim! Senga taslim boʻldim, Senga iymon keltirdim, Senga tavakkal qildim, Senga qaytdim, (Sen tufayli dushmanlarga qarshi) kurashdim va Senga (hukm uchun) murojaat qildim. Bas, avval qilgan va keyin qilgan, yashirin va oshkora (qilgan gunohlarim)ni kechirgin. Sen mening Ilohimsan, Sendan oʻzga iloh yoʻq».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ тун ярмида намозга турганларида шундай деяр эдилар: «Аллоҳим! Ҳамд Сенгадир; Сен осмонлару ернинг нурисан. Ҳамд Сенгадир; Сен осмонлару ерни барпо қилиб турувчисан. Ҳамд Сенгадир; Сен осмонлару ернинг ва улардаги (барча нарса)нинг Роббисан. Сен Ҳақсан, ваъданг ҳақдир, сўзинг ҳақдир, Сенга рўбарў бўлиш ҳақдир, жаннат ҳақдир, дўзах ҳақдир ва (Қиёмат) соати ҳақдир. Аллоҳим! Сенга таслим бўлдим, Сенга иймон келтирдим, Сенга таваккал қилдим, Сенга қайтдим, (Сен туфайли душманларга қарши) курашдим ва Сенга (ҳукм учун) мурожаат қилдим. Бас, аввал қилган ва кейин қилган, яширин ва ошкора (қилган гуноҳларим)ни кечиргин. Сен менинг Илоҳимсан, Сендан ўзга илоҳ йўқ».
حَدَّثَنَا عَمْرٌو النَّاقِدُ، وَابْنُ، نُمَيْرٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، كِلاَهُمَا عَنْ سُلَيْمَانَ الأَحْوَلِ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . أَمَّا حَدِيثُ ابْنِ جُرَيْجٍ فَاتَّفَقَ لَفْظُهُ مَعَ حَدِيثِ مَالِكٍ لَمْ يَخْتَلِفَا إِلاَّ فِي حَرْفَيْنِ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ مَكَانَ قَيَّامُ قَيِّمُ وَقَالَ وَمَا أَسْرَرْتُ وَأَمَّا حَدِيثُ ابْنِ عُيَيْنَةَ فَفِيهِ بَعْضُ زِيَادَةٍ وَيُخَالِفُ مَالِكًا وَابْنَ جُرَيْجٍ فِي أَحْرُفٍ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U Nabiy ﷺ dan (yuqoridagi hadisni) rivoyat qildi. Ibn Jurayjning hadisiga kelsak, uning lafzi Molikning hadisi bilan mos keldi; ular faqat ikki soʻzda farq qildilar: Ibn Jurayj «qayyom» oʻrniga «qayyim» dedi va «va ma asrartu» dedi. Ibn Uyaynaning hadisiga kelsak, unda baʼzi qoʻshimcha bor va u baʼzi soʻzlarda Molik hamda Ibn Jurayjga muxolif keladi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У Набий ﷺ дан (юқоридаги ҳадисни) ривоят қилди. Ибн Журайжнинг ҳадисига келсак, унинг лафзи Моликнинг ҳадиси билан мос келди; улар фақат икки сўзда фарқ қилдилар: Ибн Журайж «қайём» ўрнига «қаййим» деди ва «ва ма асрарту» деди. Ибн Уяйнанинг ҳадисига келсак, унда баъзи қўшимча бор ва у баъзи сўзларда Молик ҳамда Ибн Журайжга мухолиф келади.
وَحَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ، حَدَّثَنَا مَهْدِيٌّ، - وَهُوَ ابْنُ مَيْمُونٍ - حَدَّثَنَا عِمْرَانُ، الْقَصِيرُ عَنْ قَيْسِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا الْحَدِيثِ وَاللَّفْظُ قَرِيبٌ مِنْ أَلْفَاظِهِمْ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: bu hadis boshqa isnod bilan ham (rivoyat qilingan) va lafzi ularning lafzlariga yaqindir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: бу ҳадис бошқа иснод билан ҳам (ривоят қилинган) ва лафзи уларнинг лафзларига яқиндир.
حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ، وَأَحْمَدُ بْنُ جَوَّاسٍ الْحَنَفِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ عَمَّارِ بْنِ رُزَيْقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عِيسَى، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ بَيْنَمَا جِبْرِيلُ قَاعِدٌ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم سَمِعَ نَقِيضًا مِنْ فَوْقِهِ فَرَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ هَذَا بَابٌ مِنَ السَّمَاءِ فُتِحَ الْيَوْمَ لَمْ يُفْتَحْ قَطُّ إِلاَّ الْيَوْمَ فَنَزَلَ مِنْهُ مَلَكٌ فَقَالَ هَذَا مَلَكٌ نَزَلَ إِلَى الأَرْضِ لَمْ يَنْزِلْ قَطُّ إِلاَّ الْيَوْمَ فَسَلَّمَ وَقَالَ أَبْشِرْ بِنُورَيْنِ أُوتِيتَهُمَا لَمْ يُؤْتَهُمَا نَبِيٌّ قَبْلَكَ فَاتِحَةُ الْكِتَابِ وَخَوَاتِيمُ سُورَةِ الْبَقَرَةِ لَنْ تَقْرَأَ بِحَرْفٍ مِنْهُمَا إِلاَّ أُعْطِيتَهُ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Jibril Nabiy ﷺ ning huzurlarida oʻtirgan paytida ustidan bir gʻijirlash (eshik ochilish) ovozini eshitdi, soʻng boshini koʻtarib: «Bu — bugun ochilgan osmon eshigidir; u hech qachon ochilmagan, faqat bugun ochildi», dedi. Soʻng undan bir farishta tushib keldi, (Jibril): «Bu — yerga tushgan farishta; u hech qachon tushmagan, faqat bugun tushdi», dedi. (Farishta) salom berib dedi: «Senga berilgan ikki nur bilan suyungin; ular sendan oldingi hech bir paygʻambarga berilmagan: Fotihatul Kitob va Baqara surasining oxiri (oyatlari). Ulardan bir harfni oʻqimaysanki, magar senga (savobi) berilmasin».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Жибрил Набий ﷺ нинг ҳузурларида ўтирган пайтида устидан бир ғижирлаш (эшик очилиш) овозини эшитди, сўнг бошини кўтариб: «Бу — бугун очилган осмон эшигидир; у ҳеч қачон очилмаган, фақат бугун очилди», деди. Сўнг ундан бир фаришта тушиб келди, (Жибрил): «Бу — ерга тушган фаришта; у ҳеч қачон тушмаган, фақат бугун тушди», деди. (Фаришта) салом бериб деди: «Сенга берилган икки нур билан суюнгин; улар сендан олдинги ҳеч бир пайғамбарга берилмаган: Фотиҳатул Китоб ва Бақара сурасининг охири (оятлари). Улардан бир ҳарфни ўқимайсанки, магар сенга (савоби) берилмасин».
وَحَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ، حَدَّثَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَقْرَأَنِي جِبْرِيلُ - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - عَلَى حَرْفٍ فَرَاجَعْتُهُ فَلَمْ أَزَلْ أَسْتَزِيدُهُ فَيَزِيدُنِي حَتَّى انْتَهَى إِلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ " . قَالَ ابْنُ شِهَابٍ بَلَغَنِي أَنَّ تِلْكَ السَّبْعَةَ الأَحْرُفَ إِنَّمَا هِيَ فِي الأَمْرِ الَّذِي يَكُونُ وَاحِدًا لاَ يَخْتَلِفُ فِي حَلاَلٍ وَلاَ حَرَامٍ .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jibril — alayhissalom — menga bir harf (qiroat) ustida oʻqitdi, men unga (yana qaytib) murojaat qildim va undan koʻproq (harf) soʻrayverdim, u esa menga koʻpaytiraverdi — toki yetti harfga yetdi», — dedilar. Ibn Shihob dedi: menga yetishishicha, oʻsha yetti harf faqatgina bitta boʻladigan, halol va haromda ixtilof qilinmaydigan ishlarda (xilma-xil tarzlarda) keladi, xolos.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жибрил — алайҳиссалом — менга бир ҳарф (қироат) устида ўқитди, мен унга (яна қайтиб) мурожаат қилдим ва ундан кўпроқ (ҳарф) сўрайвердим, у эса менга кўпайтираверди — токи етти ҳарфга етди», — дедилар. Ибн Шиҳоб деди: менга етишишича, ўша етти ҳарф фақатгина битта бўладиган, ҳалол ва ҳаромда ихтилоф қилинмайдиган ишларда (хилма-хил тарзларда) келади, холос.
وَحَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ رُشَيْدٍ، وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ سَالِمٍ، جَمِيعًا عَنْ هُشَيْمٍ، - قَالَ دَاوُدُ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، - أَخْبَرَنَا مَنْصُورٌ، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو الْعَالِيَةِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ سَمِعْتُ غَيْرَ، وَاحِدٍ، مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْهُمْ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَكَانَ أَحَبَّهُمْ إِلَىَّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الصَّلاَةِ بَعْدَ الْفَجْرِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَبَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning sahobalaridan bir nechtasidan eshitdim, ular orasida Umar ibn al-Xattob ham bor edi va u menga ularning eng suyukligi edi, (ular shunday dedilar:) Rasululloh ﷺ fajrdan keyin quyosh chiqqunga qadar va asrdan keyin quyosh botgunga qadar namoz oʻqishdan qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг саҳобаларидан бир нечтасидан эшитдим, улар орасида Умар ибн ал-Хаттоб ҳам бор эди ва у менга уларнинг энг суюклиги эди, (улар шундай дедилар:) Расулуллоҳ ﷺ фажрдан кейин қуёш чиққунга қадар ва асрдан кейин қуёш ботгунга қадар намоз ўқишдан қайтардилар.
وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، كِلاَهُمَا عَنْ عَبْدِ الأَعْلَى، - قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنِي عَبْدُ الأَعْلَى، وَهُوَ أَبُو هَمَّامٍ - حَدَّثَنَا دَاوُدُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ ضِمَادًا، قَدِمَ مَكَّةَ وَكَانَ مِنْ أَزْدِ شَنُوءَةَ وَكَانَ يَرْقِي مِنْ هَذِهِ الرِّيحِ فَسَمِعَ سُفَهَاءَ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ يَقُولُونَ إِنَّ مُحَمَّدًا مَجْنُونٌ . فَقَالَ لَوْ أَنِّي رَأَيْتُ هَذَا الرَّجُلَ لَعَلَّ اللَّهَ يَشْفِيهِ عَلَى يَدَىَّ - قَالَ - فَلَقِيَهُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنِّي أَرْقِي مِنْ هَذِهِ الرِّيحِ وَإِنَّ اللَّهَ يَشْفِي عَلَى يَدِي مَنْ شَاءَ فَهَلْ لَكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ الْحَمْدَ لِلَّهِ نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِينُهُ مَنْ يَهْدِهِ اللَّهُ فَلاَ مُضِلَّ لَهُ وَمَنْ يُضْلِلْ فَلاَ هَادِيَ لَهُ وَأَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ أَمَّا بَعْدُ " . قَالَ فَقَالَ أَعِدْ عَلَىَّ كَلِمَاتِكَ هَؤُلاَءِ . فَأَعَادَهُنَّ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثَلاَثَ مَرَّاتٍ - قَالَ - فَقَالَ لَقَدْ سَمِعْتُ قَوْلَ الْكَهَنَةِ وَقَوْلَ السَّحَرَةِ وَقَوْلَ الشُّعَرَاءِ فَمَا سَمِعْتُ مِثْلَ كَلِمَاتِكَ هَؤُلاَءِ وَلَقَدْ بَلَغْنَ نَاعُوسَ الْبَحْرِ - قَالَ - فَقَالَ هَاتِ يَدَكَ أُبَايِعْكَ عَلَى الإِسْلاَمِ - قَالَ - فَبَايَعَهُ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَعَلَى قَوْمِكَ " . قَالَ وَعَلَى قَوْمِي - قَالَ - فَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَرِيَّةً فَمَرُّوا بِقَوْمِهِ فَقَالَ صَاحِبُ السَّرِيَّةِ لِلْجَيْشِ هَلْ أَصَبْتُمْ مِنْ هَؤُلاَءِ شَيْئًا فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ أَصَبْتُ مِنْهُمْ مِطْهَرَةً . فَقَالَ رُدُّوهَا فَإِنَّ هَؤُلاَءِ قَوْمُ ضِمَادٍ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Zimod Makkaga keldi, u Azd Shanua qabilasidan edi va u mana shu (jin tegishi) shamolidan ruqya (afsun) qilardi. U Makka ahlining ahmoqlari: «Muhammad majnundir», deganini eshitdi. Shunda u: «Agar men bu kishini koʻrsam, balki Alloh uni mening qoʻlim bilan shifo berar», dedi. U (Zimod) u zot bilan uchrashib: «Ey Muhammad! Men mana shu shamoldan ruqya qilaman, Alloh mening qoʻlim bilan Oʻzi xohlagan kishiga shifo beradi. Senga (shu) kerakmi?» dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta, hamd Allohgadir, biz Unga hamd aytamiz va Undan yordam soʻraymiz. Allohni kimni hidoyat qilsa, uni adashtiruvchi yoʻq, kimni adashtirsa, uni hidoyat qiluvchi yoʻq. Men guvohlik beramanki, Allohdan boshqa iloh yoʻq, U yolgʻizdir, Uning sherigi yoʻq va Muhammad Uning bandasi hamda elchisidir. Ammo baʼdu», dedilar. Shunda u (Zimod): «Bu soʻzlaringni menga qaytar», dedi. Rasululloh ﷺ ularni unga uch marta qaytardilar. Shunda u: «Men kohinlarning soʻzini, sehrgarlarning soʻzini va shoirlarning soʻzini eshitganman, lekin bu soʻzlaring kabisini eshitmaganman, ular dengizning tubiga yetdi. Qoʻlingni ber, men senga Islom ustiga bayʼat beray», dedi. Shunda u bayʼat berdi. Rasululloh ﷺ: «Qavming nomidan ham (bayʼat berasanmi)?» dedilar. U: «Qavmim nomidan ham», dedi. Soʻng Rasululloh ﷺ bir saraya (kichik qoʻshin) joʻnatdilar, ular uning qavmi yonidan oʻtdilar. Sariyya boshligʻi qoʻshinga: «Bu odamlardan biror narsa oldingizmi?» dedi. Qavmdan bir kishi: «Men ulardan bir tahorat idishini oldim», dedi. Shunda u: «Uni qaytaringlar, chunki bular Zimodning qavmidir», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Зимод Маккага келди, у Азд Шануа қабиласидан эди ва у мана шу (жин тегиши) шамолидан руқя (афсун) қиларди. У Макка аҳлининг аҳмоқлари: «Муҳаммад мажнундир», деганини эшитди. Шунда у: «Агар мен бу кишини кўрсам, балки Аллоҳ уни менинг қўлим билан шифо берар», деди. У (Зимод) у зот билан учрашиб: «Эй Муҳаммад! Мен мана шу шамолдан руқя қиламан, Аллоҳ менинг қўлим билан Ўзи хоҳлаган кишига шифо беради. Сенга (шу) керакми?» деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, ҳамд Аллоҳгадир, биз Унга ҳамд айтамиз ва Ундан ёрдам сўраймиз. Аллоҳни кимни ҳидоят қилса, уни адаштирувчи йўқ, кимни адаштирса, уни ҳидоят қилувчи йўқ. Мен гувоҳлик бераманки, Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ, У ёлғиздир, Унинг шериги йўқ ва Муҳаммад Унинг бандаси ҳамда элчисидир. Аммо баъду», дедилар. Шунда у (Зимод): «Бу сўзларингни менга қайтар», деди. Расулуллоҳ ﷺ уларни унга уч марта қайтардилар. Шунда у: «Мен коҳинларнинг сўзини, сеҳргарларнинг сўзини ва шоирларнинг сўзини эшитганман, лекин бу сўзларинг кабисини эшитмаганман, улар денгизнинг тубига етди. Қўлингни бер, мен сенга Ислом устига байъат берай», деди. Шунда у байъат берди. Расулуллоҳ ﷺ: «Қавминг номидан ҳам (байъат берасанми)?» дедилар. У: «Қавмим номидан ҳам», деди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ бир сарая (кичик қўшин) жўнатдилар, улар унинг қавми ёнидан ўтдилар. Сарийя бошлиғи қўшинга: «Бу одамлардан бирор нарса олдингизми?» деди. Қавмдан бир киши: «Мен улардан бир таҳорат идишини олдим», деди. Шунда у: «Уни қайтаринглар, чунки булар Зимоднинг қавмидир», деди.