حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ أَخْبَرَنَا عِمْرَانُ يَعْنِي ابْنَ حُدَيْرٍ وَوَكِيعٌ الْمَعْنَى قَالَ أَخْبَرَنَا عِمْرَانُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عُطَارِدٍ قَالَ وَكِيعٌ السَّدُوسِيِّ أَبِي الْبَزَرِيِّ قَالَسَأَلْتُ ابْنَ عُمَرَ عَنْ الشُّرْبِ قَائِمًا فَقَالَ قَدْ كُنَّا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَشْرَبُ قِيَامًا وَنَأْكُلُ وَنَحْنُ نَسْعَى
Yazid ibn Utorid (rahimahulloh) aytdi: Men Ibn Umardan tik turib ichish haqida soʻradim. U: «Biz Rasululloh ﷺ zamonlarida tik turib ichar va yurgan holimizda yer edik», dedi.Язид ибн Уторид (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Ибн Умардан тик туриб ичиш ҳақида сўрадим. У: «Биз Расулуллоҳ ﷺ замонларида тик туриб ичар ва юрган ҳолимизда ер эдик», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدَةُ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ كَانُوا يَبْدَءُونَ بِالصَّلَاةِ قَبْلَ الْخُطْبَةِ فِي الْعِيدِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ, Abu Bakr va Umar iydda xutbadan oldin namoz bilan boshlar edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ, Абу Бакр ва Умар ийдда хутбадан олдин намоз билан бошлар эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَاعَنَ بَيْنَ رَجُلٍ وَامْرَأَتِهِ وَفَرَّقَ بَيْنَهُمَاحَدَّثَنَا عَبْدَةُ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ bir kishi bilan xotini oʻrtasida liʼon qildirdilar va ikkovini ajratdilar. Yana Ibn Umar Nabiy ﷺdan shunga oʻxshashini rivoyat qildi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ бир киши билан хотини ўртасида лиъон қилдирдилар ва икковини ажратдилар. Яна Ибн Умар Набий ﷺдан шунга ўхшашини ривоят қилди.
حَدَّثَنَا عَبْدَةُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُسْأَلُ عَنْ الْمَاءِ يَكُونُ بِأَرْضِ الْفَلَاةِ وَمَا يَنُوبُهُ مِنْ الدَّوَابِّ وَالسِّبَاعِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَانَ الْمَاءُ قَدْرَ الْقُلَّتَيْنِ لَمْ يَحْمِلْ الْخَبَثَ
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Men Nabiy ﷺdan choʻlda boʻladigan va unga hayvonlar hamda yirtqichlar kelib turadigan suv haqida soʻralganini eshitdim. Shunda Nabiy ﷺ: «Suv ikki qulla miqdorida boʻlsa, nopoklikni koʻtarmaydi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У айтди: Мен Набий ﷺдан чўлда бўладиган ва унга ҳайвонлар ҳамда йиртқичлар келиб турадиган сув ҳақида сўралганини эшитдим. Шунда Набий ﷺ: «Сув икки қулла миқдорида бўлса, нопокликни кўтармайди», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدةَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ عَنْ عَمِّهِ وَاسِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَرَقِيتُ يَوْمًا فَوْقَ بَيْتِ حَفْصَةَ فَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى حَاجَتِهِ مُسْتَقْبِلَ الشَّامِ مُسْتَدْبِرَ الْقِبْلَةِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Men bir kuni Hafsaning uyi (tomiga) chiqdim va Rasululloh ﷺni hojatlari ustida — Shomga yuzlangan, qiblaga orqa qilgan holda — koʻrdim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен бир куни Ҳафсанинг уйи (томига) чиқдим ва Расулуллоҳ ﷺни ҳожатлари устида — Шомга юзланган, қиблага орқа қилган ҳолда — кўрдим.
حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَكُنَّا فِي زَمَنِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَنَامُ فِي الْمَسْجِدِ نَقِيلُ فِيهِ وَنَحْنُ شَبَابٌ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Biz Rasululloh ﷺ zamonlarida masjidda uxlar va unda qaylula (tush payti uyqusi) qilar edik — biz yigitlar edik.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ замонларида масжидда ухлар ва унда қайлула (туш пайти уйқуси) қилар эдик — биз йигитлар эдик.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَأَصَابَ عُمَرُ أَرْضًا بِخَيْبَرَ فَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاسْتَأْمَرَهُ فِيهَا فَقَالَ أَصَبْتُ أَرْضًا بِخَيْبَرَ لَمْ أُصِبْ مَالًا قَطُّ أَنْفَسَ عِنْدِي مِنْهُ فَمَا تَأْمُرُ بِهِ قَالَ إِنْ شِئْتَ حَبَسْتَ أَصْلَهَا وَتَصَدَّقْتَ بِهَاقَالَ فَتَصَدَّقَ بِهَا عُمَرُ أَنْ لَا تُبَاعَ وَلَا تُوهَبَ وَلَا تُوَرَّثَ قَالَ فَتَصَدَّقَ بِهَا عُمَرُ فِي الْفُقَرَاءِ وَالْقُرْبَى وَالرِّقَابِ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى وَابْنِ السَّبِيلِ وَالضَّيْفِ لَا جُنَاحَ عَلَى مَنْ وَلِيَهَا أَنْ يَأْكُلَ مِنْهَا بِالْمَعْرُوفِ أَوْ يُطْعِمَ صَدِيقًا غَيْرَ مُتَأَثِّلٍ فِيهِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar Xaybarda bir yerga ega boʻldi va u haqda maslahat soʻrash uchun Nabiy ﷺning huzurlariga keldi. U: «Men Xaybarda bir yerga ega boʻldim, undan koʻra menga qadrliroq molga hech qachon ega boʻlmaganman. Bu haqda menga nima buyurasiz?» dedi. U zot: «Istasang, uning aslini ushlab qol-da, (hosilini) sadaqa qil», dedilar. (Ibn Umar) dedi: Shunda Umar uni sotilmaslik, hadya qilinmaslik va meros qilinmaslik (sharti) bilan sadaqa qildi. (Roviy) dedi: Umar uni faqirlarga, qarindoshlarga, qul ozod qilishga, Alloh taboraka va taolo yoʻlida, yoʻlovchiga va mehmonga sadaqa qildi. Uni boshqargan kishining maʼrufga muvofiq undan yeyishi yoki mol orttirmagan holda bir doʻstini ovqatlantirishi gunoh emas.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар Хайбарда бир ерга эга бўлди ва у ҳақда маслаҳат сўраш учун Набий ﷺнинг ҳузурларига келди. У: «Мен Хайбарда бир ерга эга бўлдим, ундан кўра менга қадрлироқ молга ҳеч қачон эга бўлмаганман. Бу ҳақда менга нима буюрасиз?» деди. У зот: «Истасанг, унинг аслини ушлаб қол-да, (ҳосилини) садақа қил», дедилар. (Ибн Умар) деди: Шунда Умар уни сотилмаслик, ҳадя қилинмаслик ва мерос қилинмаслик (шарти) билан садақа қилди. (Ровий) деди: Умар уни фақирларга, қариндошларга, қул озод қилишга, Аллоҳ таборака ва таоло йўлида, йўловчига ва меҳмонга садақа қилди. Уни бошқарган кишининг маъруфга мувофиқ ундан ейиши ёки мол орттирмаган ҳолда бир дўстини овқатлантириши гуноҳ эмас.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ غَيْلَانَ بْنَ سَلَمَةَ الثَّقَفِيَّ أَسْلَمَ وَتَحْتَهُ عَشْرُ نِسْوَةٍ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اخْتَرْ مِنْهُنَّ أَرْبَعًا
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Gʻaylon ibn Salama as-Saqafiy musulmon boʻldi, nikohida oʻn ayol bor edi. Nabiy ﷺ unga: «Ulardan toʻrttasini tanla», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ғайлон ибн Салама ас-Сақафий мусулмон бўлди, никоҳида ўн аёл бор эди. Набий ﷺ унга: «Улардан тўрттасини танла», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ قَالَرُبَّمَا أَمَّنَا ابْنُ عُمَرَ بِالسُّورَتَيْنِ وَالثَّلَاثِ فِي الْفَرِيضَةِ
Nofiʼ (rahimahulloh) aytdi: Ibn Umar baʼzan farz namozida bizga imomlik qilib, ikki-uch sura (qiroat qilar) edi.Нофиъ (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Ибн Умар баъзан фарз намозида бизга имомлик қилиб, икки-уч сура (қироат қилар) эди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ حَدَّثَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الشَّهْرُ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ هَكَذَا وَهَكَذَا فَإِنْ غُمَّ عَلَيْكُمْ فَاقْدُرُوا لَهُقَالَ وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ إِذَا كَانَ لَيْلَةُ تِسْعٍ وَعِشْرِينَ وَكَانَ فِي السَّمَاءِ سَحَابٌ أَوْ قَتَرٌ أَصْبَحَ صَائِمًا
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oy — yigirma toʻqqiz (kun); mana shunday va mana shunday. Agar sizlarga (koʻrinmay) berkitilsa, unga oʻlchov qilinglar», dedilar. (Nofiʼ) aytdi: Ibn Umar yigirma toʻqqizinchi kecha boʻlib, osmonda bulut yo gard boʻlsa, roʻzador holda tong ottirar edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ой — йигирма тўққиз (кун); мана шундай ва мана шундай. Агар сизларга (кўринмай) беркитилса, унга ўлчов қилинглар», дедилар. (Нофиъ) айтди: Ибн Умар йигирма тўққизинчи кеча бўлиб, осмонда булут ё гард бўлса, рўзадор ҳолда тонг оттирар эди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ أَخْبَرَنِي أَبِي أَخْبَرَنِي ابْنُ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَتَحَرَّوْا بِصَلَاتِكُمْ طُلُوعَ الشَّمْسِ وَلَا غُرُوبَهَا فَإِنَّهَا تَطْلُعُ بَيْنَ قَرْنَيْ شَيْطَانٍ فَإِذَا طَلَعَ حَاجِبُ الشَّمْسِ فَلَا تُصَلُّوا حَتَّى تَبْرُزَ وَإِذَا غَابَ حَاجِبُ الشَّمْسِ فَلَا تُصَلُّوا حَتَّى تَغِيبَ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Namozlaringizni quyosh chiqishi yoki botishi (paytiga) toʻgʻrilamanglar — chunki u shaytonning ikki shoxi orasidan chiqadi. Quyoshning chekkasi koʻringanda, u toʻliq chiqmagunicha namoz oʻqimanglar; quyoshning chekkasi botganda, u toʻliq botmagunicha namoz oʻqimanglar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Намозларингизни қуёш чиқиши ёки ботиши (пайтига) тўғриламанглар — чунки у шайтоннинг икки шохи орасидан чиқади. Қуёшнинг чеккаси кўринганда, у тўлиқ чиқмагунича намоз ўқиманглар; қуёшнинг чеккаси ботганда, у тўлиқ ботмагунича намоз ўқиманглар», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ حَدَّثَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ {يَوْمَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعَالَمِينَ} يَقُومُ فِي رَشْحِهِ إِلَى أَنْصَافِ أُذُنَيْهِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: {Odamlar olamlar Robbi huzurida turadigan kunda} (Mutaffifin surasi, 6-oyat) — u oʻz teri (suvi) ichida quloqlarining oʻrtasigacha turadi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади: {Одамлар оламлар Робби ҳузурида турадиган кунда} (Мутаффифин сураси, 6-оят) — у ўз тери (суви) ичида қулоқларининг ўртасигача туради.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ حَدَّثَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْكُزُ الْحَرْبَةَ يُصَلِّي إِلَيْهَا
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ harba (kalta nayza)ni sanchib qoʻyar va unga qarab namoz oʻqir edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ҳарба (калта найза)ни санчиб қўяр ва унга қараб намоз ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ حَدَّثَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُسَافِرْ الْمَرْأَةُ ثَلَاثًا إِلَّا وَمَعَهَا ذُو مَحْرَمٍ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: «Ayol kishi oʻzi bilan mahrami boʻlmasa, uch (kunlik) safar qilmasin».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади: «Аёл киши ўзи билан маҳрами бўлмаса, уч (кунлик) сафар қилмасин».
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْخَيْلُ بِنَوَاصِيهَا الْخَيْرُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Otlarning peshonalarida qiyomat kunigacha yaxshilik (bogʻlangan)dir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Отларнинг пешоналарида қиёмат кунигача яхшилик (боғланган)дир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ عَمِّهِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَرَقِيتُ يَوْمًا عَلَى بَيْتِ حَفْصَةَ فَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى حَاجَتِهِ مُسْتَدْبِرَ الْبَيْتِ مُسْتَقْبِلَ الشَّامِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Men bir kuni Hafsaning uyi (tomiga) chiqdim va Rasululloh ﷺni hojatlari ustida — Baytga orqa qilgan, Shomga yuzlangan holda — koʻrdim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен бир куни Ҳафсанинг уйи (томига) чиқдим ва Расулуллоҳ ﷺни ҳожатлари устида — Байтга орқа қилган, Шомга юзланган ҳолда — кўрдим.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّهُ كَانَ يَرْمُلُ ثَلَاثًا وَيَمْشِي أَرْبَعًا وَيَزْعُمُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَفْعَلُهُ وَكَانَ يَمْشِي مَا بَيْنَ الرُّكْنَيْنِ قَالَ إِنَّمَا كَانَ يَمْشِي مَا بَيْنَهُمَا لِيَكُونَ أَيْسَرَ لِاسْتِلَامِهِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u (tavofda) uch (aylanishda) raml qilar, toʻrttasida yurar va Rasululloh ﷺ shunday qilganlarini aytar edi; ikki rukn orasida esa yurar edi. U: «U zot ikkovi orasida faqat (Hajarni) istilom qilish osonroq boʻlishi uchun yurar edilar», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у (тавофда) уч (айланишда) рамл қилар, тўрттасида юрар ва Расулуллоҳ ﷺ шундай қилганларини айтар эди; икки рукн орасида эса юрар эди. У: «У зот иккови орасида фақат (Ҳажарни) истилом қилиш осонроқ бўлиши учун юрар эдилар», деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الضَّبِّ وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَقَالَ لَا آكُلُهُ وَلَا أَنَهَى عَنْهُ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺdan — u zot minbarda turgan holda — zabb (kaltakesak) haqida soʻradi. Shunda u zot: «Men uni yemayman va undan qaytarmayman ham», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺдан — у зот минбарда турган ҳолда — забб (калтакесак) ҳақида сўради. Шунда у зот: «Мен уни емайман ва ундан қайтармайман ҳам», дедилар.
فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَكَلَ مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ فَلَا يَأْتِيَنَّ الْمَسْجِدَ
Nabiy ﷺ: «Kim mana shu oʻsimlikdan yesa, masjidga kelmasin», dedilar.Набий ﷺ: «Ким мана шу ўсимликдан еса, масжидга келмасин», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ ابْنِ عَجْلَانَ حَدَّثَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّهُ كَانَ يُصَلِّي عَلَى رَاحِلَتِهِ وَيُوتِرُ عَلَيْهَا وَيَذْكُرُ ذَلِكَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Nofiʼ (rahimahulloh) Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladiki, u ulovi ustida namoz oʻqir va uning ustida vitr qilar hamda buni Nabiy ﷺdan zikr qilar edi.Нофиъ (раҳимаҳуллоҳ) Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қиладики, у улови устида намоз ўқир ва унинг устида витр қилар ҳамда буни Набий ﷺдан зикр қилар эди.
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي تَفُوتُهُ صَلَاةُ الْعَصْرِ مُتَعَمِّدًا حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ فَكَأَنَّمَا وُتِرَ أَهْلَهُ وَمَالَهُ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimning asr namozi atayin, quyosh botgunicha qazo boʻlsa, goʻyo u ahli va molidan judo boʻlgandek boʻladi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимнинг аср намози атайин, қуёш ботгунича қазо бўлса, гўё у аҳли ва молидан жудо бўлгандек бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ الْمِنْهَالِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّهُ مَرَّ عَلَى قَوْمٍ وَقَدْ نَصَبُوا دَجَاجَةً حَيَّةً يَرْمُونَهَا فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَعَنَ مَنْ مَثَّلَ بِالْبَهَائِمِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u tirik tovuqni (nishonga) tikib, unga oʻq otayotgan bir qavmning yonidan oʻtdi va: «Albatta, Rasululloh ﷺ jonivorlarni maslya qilgan (aʼzolarini kesib azoblagan) kishini laʼnatlaganlar», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у тирик товуқни (нишонга) тикиб, унга ўқ отаётган бир қавмнинг ёнидан ўтди ва: «Албатта, Расулуллоҳ ﷺ жониворларни масля қилган (аъзоларини кесиб азоблаган) кишини лаънатлаганлар», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَبْجَرَ عَنْ ثُوَيْرِ بْنِ أَبِي فَاخِتَةَ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَدْنَى أَهْلِ الْجَنَّةِ مَنْزِلَةً لَيَنْظُرُ فِي مُلْكِ أَلْفَيْ سَنَةٍ يَرَى أَقْصَاهُ كَمَا يَرَى أَدْنَاهُ يَنْظُرُ فِي أَزْوَاجِهِ وَخَدَمِهِ وَإِنَّ أَفْضَلَهُمْ مَنْزِلَةً لَيَنْظُرُ فِي وَجْهِ اللَّهِ تَعَالَى كُلَّ يَوْمٍ مَرَّتَيْنِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, jannat ahlining martabasi eng past boʻlgani ikki ming yillik mulkka nazar soladi; uning eng uzogʻini eng yaqinini koʻrgandek koʻradi — u oʻz juftlariga va xizmatchilariga nazar soladi. Ularning martabasi eng afzali esa har kuni ikki marta Alloh taoloning yuziga nazar soladi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, жаннат аҳлининг мартабаси энг паст бўлгани икки минг йиллик мулкка назар солади; унинг энг узоғини энг яқинини кўргандек кўради — у ўз жуфтларига ва хизматчиларига назар солади. Уларнинг мартабаси энг афзали эса ҳар куни икки марта Аллоҳ таолонинг юзига назар солади», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سُوقَةَ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ حَفْصٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَأَتَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَذْنَبْتُ ذَنْبًا كَبِيرًا فَهَلْ لِي تَوْبَةٌ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَكَ وَالِدَانِ قَالَ لَا قَالَ فَلَكَ خَالَةٌ قَالَ نَعَمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبِرَّهَا إِذًا
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺning huzurlariga bir kishi kelib: «Yo Rasululloh, men katta gunoh qildim, menga tavba bormi?» dedi. Rasululloh ﷺ unga: «Ota-onang bormi?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Xolang bormi?» dedilar. U: «Ha», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Unday boʻlsa, unga yaxshilik qil», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига бир киши келиб: «Ё Расулуллоҳ, мен катта гуноҳ қилдим, менга тавба борми?» деди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Ота-онанг борми?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Холанг борми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Ундай бўлса, унга яхшилик қил», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ مَكَّةَ دَخَلَ مِنْ الثَّنِيَّةِ الْعُلْيَا وَإِذَا خَرَجَ خَرَجَ مِنْ الثَّنِيَّةِ السُّفْلَى
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ Makkaga kirganlarida yuqori dovondan kirar, chiqqanlarida quyi dovondan chiqar edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Маккага кирганларида юқори довондан кирар, чиққанларида қуйи довондан чиқар эдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا سُهَيْلُ بْنُ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَكُنَّا نَعُدُّ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَيٌّ وَأَصْحَابُهُ مُتَوَافِرُونَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَعُثْمَانُ ثُمَّ نَسْكُتُ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Biz Rasululloh ﷺ hayot boʻlgan va sahobalari koʻp boʻlgan paytda: «Abu Bakr, Umar, Usmon», deb sanar edik, soʻng jim boʻlar edik.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ ҳаёт бўлган ва саҳобалари кўп бўлган пайтда: «Абу Бакр, Умар, Усмон», деб санар эдик, сўнг жим бўлар эдик.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ عَوْنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَبَيْنَا نَحْنُ نُصَلِّي مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ قَالَ رَجُلٌ فِي الْقَوْمِ اللَّهُ أَكْبَرُ كَبِيرًا وَالْحَمْدُ لِلَّهِ كَثِيرًا وَسُبْحَانَ اللَّهِ بُكْرَةً وَأَصِيلًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ الْقَائِلُ كَذَا وَكَذَا فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ عَجِبْتُ لَهَا فُتِحَتْ لَهَا أَبْوَابُ السَّمَاءِقَالَ ابْنُ عُمَرَ فَمَا تَرَكْتُهُنَّ مُنْذُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ ذَلِكَ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan namoz oʻqiyotgan paytimizda, jamoatdan bir kishi: «Allohu akbaru kabiran val-hamdu lillahi kasiran va subhanallohi bukratan va asiilan» (Alloh ulugʻdir, gʻoyat ulugʻ; hamd Allohga xosdir, koʻp hamd bilan; Allohga ertayu kech tasbeh aytaman), dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Falon-falon kalimani kim aytdi?» dedilar. Jamoatdan bir kishi: «Men, yo Rasululloh», dedi. (Rasululloh ﷺ): «Men undan hayratga tushdim, u uchun osmonning eshiklari ochildi», dedilar. Ibn Umar dedi: Rasululloh ﷺ ning buni aytganlarini eshitganimdan beri men u (kalimalar)ni tark qilmadim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан намоз ўқиётган пайтимизда, жамоатдан бир киши: «Аллоҳу акбару кабиран вал-ҳамду лиллаҳи касиран ва субҳаналлоҳи букратан ва асиилан» (Аллоҳ улуғдир, ғоят улуғ; ҳамд Аллоҳга хосдир, кўп ҳамд билан; Аллоҳга эртаю кеч тасбеҳ айтаман), деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Фалон-фалон калимани ким айтди?» дедилар. Жамоатдан бир киши: «Мен, ё Расулуллоҳ», деди. (Расулуллоҳ ﷺ): «Мен ундан ҳайратга тушдим, у учун осмоннинг эшиклари очилди», дедилар. Ибн Умар деди: Расулуллоҳ ﷺ нинг буни айтганларини эшитганимдан бери мен у (калималар)ни тарк қилмадим.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ قَالَكَانَ ابْنُ عُمَرَ إِذَا دَخَلَ أَدْنَى الْحَرَمِ أَمْسَكَ عَنْ التَّلْبِيَةِ فَإِذَا انْتَهَى إِلَى ذِي طُوًى بَاتَ فِيهِ حَتَّى يُصْبِحَ ثُمَّ يُصَلِّيَ الْغَدَاةَ وَيَغْتَسِلَ وَيُحَدِّثَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَفْعَلُهُ ثُمَّ يَدْخُلُ مَكَّةَ ضُحًى فَيَأْتِي الْبَيْتَ فَيَسْتَلِمُ الْحَجَرَ وَيَقُولُ بِسْمِ اللَّهِ وَاللَّهُ أَكْبَرُ ثُمَّ يَرْمُلُ ثَلَاثَةَ أَطْوَافٍ يَمْشِي مَا بَيْنَ الرُّكْنَيْنِ فَإِذَا أَتَى عَلَى الْحَجَرِ اسْتَلَمَهُ وَكَبَّرَ أَرْبَعَةَ أَطْوَافٍ مَشْيًا ثُمَّ يَأْتِي الْمَقَامَ فَيُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى الْحَجَرِ فَيَسْتَلِمُهُ ثُمَّ يَخْرُجُ إِلَى الصَّفَا مِنْ الْبَابِ الْأَعْظَمِ فَيَقُومُ عَلَيْهِ فَيُكَبِّرُ سَبْعَ مِرَارٍ ثَلَاثًا يُكَبِّرُ ثُمَّ يَقُولُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
Nofiʼ (rahimahulloh) aytdi: Ibn Umar Haramning eng chekkasiga kirganda talbiyani toʻxtatar, Zu Tuvoga yetganda esa u yerda tong otguncha tunar, soʻng bomdodni oʻqib gʻusl qilar va Rasululloh ﷺ shunday qilganlarini aytar edi. Soʻng Makkaga chosht paytida kirar, Baytga kelib Hajarni istilom qilar va: «Bismillahi vallohu akbar», der edi. Keyin uch aylanishda raml qilar, ikki rukn orasida yurar edi; Hajarga yetganda uni istilom qilib takbir aytar, toʻrt aylanishni yurib qilar edi. Soʻng Maqomga kelib ikki rakaat namoz oʻqir, keyin Hajarga qaytib uni istilom qilar, soʻng eng katta darvozadan Safoga chiqib, uning ustida turar va yetti marta takbir aytar edi — uch marta takbir aytar, soʻng: «Lo ilaha illalloh vahdahu lo sharika lah, lahul-mulku va lahul-hamdu va huva ala kulli shayʼin qodir», der edi.Нофиъ (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Ибн Умар Ҳарамнинг энг чеккасига кирганда талбияни тўхтатар, Зу Тувога етганда эса у ерда тонг отгунча тунар, сўнг бомдодни ўқиб ғусл қилар ва Расулуллоҳ ﷺ шундай қилганларини айтар эди. Сўнг Маккага чошт пайтида кирар, Байтга келиб Ҳажарни истилом қилар ва: «Бисмиллаҳи валлоҳу акбар», дер эди. Кейин уч айланишда рамл қилар, икки рукн орасида юрар эди; Ҳажарга етганда уни истилом қилиб такбир айтар, тўрт айланишни юриб қилар эди. Сўнг Мақомга келиб икки ракаат намоз ўқир, кейин Ҳажарга қайтиб уни истилом қилар, сўнг энг катта дарвозадан Сафога чиқиб, унинг устида турар ва етти марта такбир айтар эди — уч марта такбир айтар, сўнг: «Ло илаҳа иллаллоҳ ваҳдаҳу ло шарика лаҳ, лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамду ва ҳува ала кулли шайъин қодир», дер эди.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ عَبْدِ الْخَالِقِ قَالَ سَأَلْتُ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ عَنْ النَّبِيذِ فَقَالَسَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ يَقُولُ عِنْدَ مِنْبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا قَدِمَ وَفْدُ عَبْدِ الْقَيْسِ مَعَ الْأَشَجِّ فَسَأَلُوا نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الشَّرَابِ فَقَالَ لَا تَشْرَبُوا فِي حَنْتَمَةٍ وَلَا فِي دُبَّاءٍ وَلَا نَقِيرٍفَقُلْتُ لَهُ يَا أَبَا مُحَمَّدٍ وَالْمُزَفَّتُ فَظَنَنْتُ أَنَّهُ نَسِيَ فَقَالَ لَمْ أَسْمَعْهُ يَوْمَئِذٍ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ وَقَدْ كَانَ يَكْرَهُهُ
Abdulxoliq (rahimahulloh) aytdi: Men Said ibn Musayyabdan nabiz haqida soʻradim. U: «Men Abdulloh ibn Umarning Rasululloh ﷺning mana shu minbarlari yonida: ‹Abdulqays elchilari Ashajj bilan birga keldilar va Allohning Nabiysi ﷺdan ichimlik haqida soʻradilar. Shunda u zot: «Hantamada ham, dubboʼda ham, naqirda ham ichmanglar», dedilar›, deganini eshitdim», dedi. Men unga: «Yo Abu Muhammad, muzaffat-chi?» dedim — men uni unutgan deb oʻyladim. U: «Men oʻsha kuni buni Abdulloh ibn Umardan eshitmadim, lekin u uni yoqtirmas edi», dedi.Абдулхолиқ (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Саид ибн Мусайябдан набиз ҳақида сўрадим. У: «Мен Абдуллоҳ ибн Умарнинг Расулуллоҳ ﷺнинг мана шу минбарлари ёнида: ‹Абдулқайс элчилари Ашажж билан бирга келдилар ва Аллоҳнинг Набийси ﷺдан ичимлик ҳақида сўрадилар. Шунда у зот: «Ҳантамада ҳам, дуббўда ҳам, нақирда ҳам ичманглар», дедилар›, деганини эшитдим», деди. Мен унга: «Ё Абу Муҳаммад, музаффат-чи?» дедим — мен уни унутган деб ўйладим. У: «Мен ўша куни буни Абдуллоҳ ибн Умардан эшитмадим, лекин у уни ёқтирмас эди», деди.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحَكَمِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ ثَمَنِ عَسْبِ الْفَحْلِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ erkak hayvonning qochirish haqqini (olishdan) qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ эркак ҳайвоннинг қочириш ҳаққини (олишдан) қайтардилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ وَمُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَا حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ ابْنُ جَعْفَرٍ فِي حَدِيثِهِ أَخْبَرَنَا ابْنُ شِهَابٍ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ غَيْلَانَ بْنَ سَلَمَةَ الثَّقَفِيَّ أَسْلَمَ وَتَحْتَهُ عَشْرُ نِسْوَةٍ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اخْتَرْ مِنْهُنَّ أَرْبَعًافَلَمَّا كَانَ فِي عَهْدِ عُمَرَ طَلَّقَ نِسَاءَهُ وَقَسَمَ مَالَهُ بَيْنَ بَنِيهِ فَبَلَغَ ذَلِكَ عُمَرَ فَقَالَ إِنِّي لَأَظُنُّ الشَّيْطَانَ فِيمَا يَسْتَرِقُ مِنْ السَّمْعِ سَمِعَ بِمَوْتِكَ فَقَذَفَهُ فِي نَفْسِكَ وَلَعَلَّكَ أَنْ لَا تَمْكُثَ إِلَّا قَلِيلًا وَايْمُ اللَّهِ لَتُرَاجِعَنَّ نِسَاءَكَ وَلَتَرْجِعَنَّ فِي مَالِكَ أَوْ لَأُوَرِّثُهُنَّ مِنْكَ وَلَآمُرَنَّ بِقَبْرِكَ فَيُرْجَمُ كَمَا رُجِمَ قَبْرُ أَبِي رِغَالٍ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Gʻaylon ibn Salama as-Saqafiy musulmon boʻldi, nikohida oʻn ayol bor edi. Nabiy ﷺ unga: «Ulardan toʻrttasini tanla», dedilar. Umarning zamonida esa u xotinlarini taloq qildi va molini oʻgʻillari orasida taqsimlab yubordi. Bu Umarga yetib borgach, u: «Men shaytonni — osmondan oʻgʻirlab eshitgan (xabarlari) ichida — sening oʻlimingni eshitib, uni koʻnglingga solgan deb oʻylayman. Ehtimol, sen ozgina (vaqtdan) boshqa turmassan. Allohga qasamki, sen albatta xotinlaringni qaytarib olasan va molingga ham qaytasan; aks holda, men ularni senga voris qilaman va qabringga buyuraman-da, u — Abu Rigʻolning qabri toshboʻron qilingani kabi — toshboʻron qilinadi», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Ғайлон ибн Салама ас-Сақафий мусулмон бўлди, никоҳида ўн аёл бор эди. Набий ﷺ унга: «Улардан тўрттасини танла», дедилар. Умарнинг замонида эса у хотинларини талоқ қилди ва молини ўғиллари орасида тақсимлаб юборди. Бу Умарга етиб боргач, у: «Мен шайтонни — осмондан ўғирлаб эшитган (хабарлари) ичида — сенинг ўлимингни эшитиб, уни кўнглингга солган деб ўйлайман. Эҳтимол, сен озгина (вақтдан) бошқа турмассан. Аллоҳга қасамки, сен албатта хотинларингни қайтариб оласан ва молингга ҳам қайтасан; акс ҳолда, мен уларни сенга ворис қиламан ва қабрингга буюраман-да, у — Абу Риғолнинг қабри тошбўрон қилингани каби — тошбўрон қилинади», деди.
حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ الْعَوَّامِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ حُسَيْنٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَتَبَ كِتَابَ الصَّدَقَةِ فَلَمْ يُخْرِجْهُ إِلَى عُمَّالِهِ حَتَّى قُبِضَ فَقَرَنَهُ بِسَيْفِهِ فَلَمَّا قُبِضَ عَمِلَ بِهِ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَتَّى قُبِضَ ثُمَّ عُمَرُ حَتَّى قُبِضَ فَكَانَ فِيهِ فِي خَمْسٍ مِنْ الْإِبِلِ شَاةٌ وَفِي عَشْرٍ شَاتَانِ وَفِي خَمْسَ عَشْرَةَ ثَلَاثُ شِيَاهٍ وَفِي عِشْرِينَ أَرْبَعُ شِيَاهٍ وَفِي خَمْسٍ وَعِشْرِينَ ابْنَةُ مَخَاضٍقَالَ أَبِي ثُمَّ أَصَابَتْنِي عِلَّةٌ فِي مَجْلِسِ عَبَّادِ بْنِ الْعَوَّامِ فَكَتَبْتُ تَمَامَ الْحَدِيثِ فَأَحْسَبُنِي لَمْ أَفْهَمْ بَعْضَهُ فَشَكَكْتُ فِي بَقِيَّةِ الْحَدِيثِ فَتَرَكْتُهُ بِهَذَا الْحَدِيثِ فِي الْمُسْنَدِ فِي حَدِيثِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ لِأَنَّهُ كَانَ قَدْ جَمَعَ حَدِيثَ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ فَحَدَّثَنَا بِهِ فِي حَدِيثِ سَالِمٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَزِيدَ بِتَمَامِهِ وَفِي حَدِيثِ عَبَّادٍ عَنْ عَبَّادِ بْنِ الْعَوَّامِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ sadaqa (zakot) haqida maktub yozdirgan edilar, lekin uni amaldorlariga chiqarmasdanoq vafot etdilar; uni qilichlari bilan birga qoʻshib qoʻygan edilar. U zot vafot etganlaridan soʻng, Abu Bakr (roziyallohu anhu) vafot etgunicha unga amal qildi, keyin Umar ham vafot etgunicha (amal qildi). Unda shunday (yozilgan) edi: besh tuyada bir qoʻy, oʻntasida ikki qoʻy, oʻn beshtasida uch qoʻy, yigirmatasida toʻrt qoʻy, yigirma beshtasida bintu maxod (bir yashar urgʻochi tuya). Otam aytdi: Soʻng Abbod ibn Avvomning majlisida menga bir kasallik yetdi; men hadisning qolganini yozdim, ammo baʼzisini tushunmagan boʻlsam kerak deb oʻylayman va hadisning qolgan qismida shubha qildim, shuning uchun uni Musnadda Zuhriyning Solimdan (qilgan) hadisi ichida shu hadis bilan tark qildim — chunki u Zuhriyning Solimdan (qilgan) hadisini jamlagan edi. Bas, u bizga uni Solimning hadisi ichida Muhammad ibn Yaziddan toʻliq holda, Abbodning hadisi ichida esa Abbod ibn Avvomdan aytib berdi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ садақа (закот) ҳақида мактуб ёздирган эдилар, лекин уни амалдорларига чиқармасданоқ вафот этдилар; уни қиличлари билан бирга қўшиб қўйган эдилар. У зот вафот этганларидан сўнг, Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) вафот этгунича унга амал қилди, кейин Умар ҳам вафот этгунича (амал қилди). Унда шундай (ёзилган) эди: беш туяда бир қўй, ўнтасида икки қўй, ўн бештасида уч қўй, йигирматасида тўрт қўй, йигирма бештасида бинту маход (бир яшар урғочи туя). Отам айтди: Сўнг Аббод ибн Аввомнинг мажлисида менга бир касаллик етди; мен ҳадиснинг қолганини ёздим, аммо баъзисини тушунмаган бўлсам керак деб ўйлайман ва ҳадиснинг қолган қисмида шубҳа қилдим, шунинг учун уни Муснадда Зуҳрийнинг Солимдан (қилган) ҳадиси ичида шу ҳадис билан тарк қилдим — чунки у Зуҳрийнинг Солимдан (қилган) ҳадисини жамлаган эди. Бас, у бизга уни Солимнинг ҳадиси ичида Муҳаммад ибн Язиддан тўлиқ ҳолда, Аббоднинг ҳадиси ичида эса Аббод ибн Аввомдан айтиб берди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ يَعْنِي الْوَاسِطِيَّ عَنْ سُفْيَانَ يَعْنِي ابْنَ حُسَيْنٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ كَتَبَ الصَّدَقَةَ وَلَمْ يُخْرِجْهَا إِلَى عُمَّالِهِ حَتَّى تُوُفِّيَ قَالَ فَأَخْرَجَهَا أَبُو بَكْرٍ مِنْ بَعْدِهِ فَعَمِلَ بِهَا حَتَّى تُوُفِّيَ ثُمَّ أَخْرَجَهَا عُمَرُ مِنْ بَعْدِهِ فَعَمِلَ بِهَا قَالَ فَلَقَدْ هَلَكَ عُمَرُ يَوْمَ هَلَكَ وَإِنَّ ذَلِكَ لَمَقْرُونٌ بِوَصِيَّتِهِ فَقَالَ كَانَ فِيهَا فِي الْإِبِلِ فِي كُلِّ خَمْسٍ شَاةٌ حَتَّى تَنْتَهِيَ إِلَى أَرْبَعٍ وَعِشْرِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِلَى خَمْسٍ وَعِشْرِينَ فَفِيهَا بِنْتُ مَخَاضٍ إِلَى خَمْسٍ وَثَلَاثِينَ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ ابْنَةُ مَخَاضٍ فَابْنُ لَبُونٍ فَإِذَا زَادَتْ عَلَى خَمْسٍ وَثَلَاثِينَ فَفِيهَا ابْنَةُ لَبُونٍ إِلَى خَمْسٍ وَأَرْبَعِينَ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةٌ فَفِيهَا حِقَّةٌ إِلَى سِتِّينَ فَإِذَا زَادَتْ فَفِيهَا جَذَعَةٌ إِلَى خَمْسٍ وَسَبْعِينَ فَإِذَا زَادَتْ فَفِيهَا ابْنَتَا لَبُونٍ إِلَى تِسْعِينَ فَإِذَا زَادَتْ فَفِيهَا حِقَّتَانِ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِذَا كَثُرَتْ الْإِبِلُ فَفِي كُلِّ خَمْسِينَ حِقَّةٌ وَفِي كُلِّ أَرْبَعِينَ ابْنَةُ لَبُونٍ وَفِي الْغَنَمِ مِنْ أَرْبَعِينَ شَاةٌ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ فَفِيهَا شَاتَانِ إِلَى مِائَتَيْنِ فَإِذَا زَادَتْ فَفِيهَا ثَلَاثٌ إِلَى ثَلَاثِ مِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ بَعْدُ فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ حَتَّى تَبْلُغَ أَرْبَعَ مِائَةٍ فَإِذَا كَثُرَتْ الْغَنَمُ فَفِي كُلِّ مِائَةٍ شَاةٌ وَكَذَلِكَ لَا يُفَرَّقُ بَيْنَ مُجْتَمِعٍ وَلَا يُجْمَعُ بَيْنَ مُتَفَرِّقٍ مَخَافَةَ الصَّدَقَةِ وَمَا كَانَ مِنْ
Solim otasidan (Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan) rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺ sadaqa (zakot haqida maktub) yozdirgan edilar, lekin uni amaldorlariga chiqarmasdan vafot etdilar. (Solim) aytdi: Undan keyin uni Abu Bakr chiqardi va vafot etgunicha unga amal qildi; soʻng undan keyin Umar chiqardi va unga amal qildi. (Solim) aytdi: Umar vafot etgan kuni ham u (maktub) uning vasiyati bilan birga qoʻshib qoʻyilgan edi. U dedi: Unda (shunday) edi: tuyalarda — har besh (tuya)da bir qoʻy, yigirma toʻrttaga yetgunicha; yigirma beshtaga yetsa, unda bintu maxod (bir yashar urgʻochi tuya), oʻttiz beshtagacha; agar bintu maxod boʻlmasa, ibnu labun (ikki yashar erkak tuya). Oʻttiz beshtadan ortsa, unda ibnatu labun (ikki yashar urgʻochi tuya), qirq beshtagacha. Bittaga ortsa, unda hiqqa (uch yashar urgʻochi tuya), oltmishtagacha. Ortsa, unda jazaʼa (toʻrt yashar tuya), yetmish beshtagacha. Ortsa, unda ikkita ibnatu labun, toʻqsontagacha. Ortsa, unda ikkita hiqqa, bir yuz yigirmatagacha. Tuyalar koʻpaysa, har ellikta(si)da bir hiqqa va har qirqta(si)da bir ibnatu labun. Qoʻyda esa — qirqtadan (boshlab) bir qoʻy, bir yuz yigirmatagacha; ortsa, unda ikki qoʻy, ikki yuztagacha; ortsa, unda uchta, uch yuztagacha; undan keyin ortsa, toʻrt yuztaga yetgunicha unda hech narsa yoʻq. Qoʻy koʻpaysa, har yuztada bir qoʻy. Shuningdek, sadaqadan qoʻrqib, jamlangan (mol) ajratilmaydi va ajralgan (mol) jamlanmaydi. Va nimaiki boʻlsa...Солим отасидан (Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан) ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺ садақа (закот ҳақида мактуб) ёздирган эдилар, лекин уни амалдорларига чиқармасдан вафот этдилар. (Солим) айтди: Ундан кейин уни Абу Бакр чиқарди ва вафот этгунича унга амал қилди; сўнг ундан кейин Умар чиқарди ва унга амал қилди. (Солим) айтди: Умар вафот этган куни ҳам у (мактуб) унинг васияти билан бирга қўшиб қўйилган эди. У деди: Унда (шундай) эди: туяларда — ҳар беш (туя)да бир қўй, йигирма тўрттага етгунича; йигирма бештага етса, унда бинту маход (бир яшар урғочи туя), ўттиз бештагача; агар бинту маход бўлмаса, ибну лабун (икки яшар эркак туя). Ўттиз бештадан ортса, унда ибнату лабун (икки яшар урғочи туя), қирқ бештагача. Биттага ортса, унда ҳиққа (уч яшар урғочи туя), олтмиштагача. Ортса, унда жазаъа (тўрт яшар туя), етмиш бештагача. Ортса, унда иккита ибнату лабун, тўқсонтагача. Ортса, унда иккита ҳиққа, бир юз йигирматагача. Туялар кўпайса, ҳар элликта(си)да бир ҳиққа ва ҳар қирқта(си)да бир ибнату лабун. Қўйда эса — қирқтадан (бошлаб) бир қўй, бир юз йигирматагача; ортса, унда икки қўй, икки юзтагача; ортса, унда учта, уч юзтагача; ундан кейин ортса, тўрт юзтага етгунича унда ҳеч нарса йўқ. Қўй кўпайса, ҳар юзтада бир қўй. Шунингдек, садақадан қўрқиб, жамланган (мол) ажратилмайди ва ажралган (мол) жамланмайди. Ва нимаики бўлса...
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَعْتَقَ نَصِيبًا أَوْ قَالَ شَقِيصًا لَهُ أَوْ قَالَ شِرْكًا لَهُ فِي عَبْدٍ فَكَانَ لَهُ مِنْ الْمَالِ مَا بَلَغَ ثَمَنَهُ بِقِيمَةِ الْعَدْلِ فَهُوَ عَتِيقٌ وَإِلَّا فَقَدْ عَتَقَ مِنْهُقَالَ أَيُّوبُ كَانَ نَافِعٌ رُبَّمَا قَالَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ وَرُبَّمَا لَمْ يَقُلْهُ فَلَا أَدْرِي أَهُوَ فِي الْحَدِيثِ أَوْ قَالَهُ نَافِعٌ مِنْ قِبَلِهِ يَعْنِي قَوْلَهُ فَقَدْ عَتَقَ مِنْهُ مَا عَتَقَ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: «Kim quldagi ulushini — yoki: boʻlagini, yoki: sherikligini — ozod qilsa va uning adolatli baho bilan qulning qiymatiga yetadigan moli boʻlsa, u (qul butunlay) ozod boʻladi; aks holda, undan (ozod qilgani miqdorigina) ozod boʻlgan boʻladi». Ayyub aytdi: Nofiʼ bu hadisda baʼzan aytar, baʼzan aytmas edi; men bilmayman, u hadisdami yoki Nofiʼ oʻz tomonidan aytdimi — yaʼni uning «undan ozod boʻlgani ozod boʻldi» degan soʻzini (nazarda tutaman).Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади: «Ким қулдаги улушини — ёки: бўлагини, ёки: шериклигини — озод қилса ва унинг адолатли баҳо билан қулнинг қийматига етадиган моли бўлса, у (қул бутунлай) озод бўлади; акс ҳолда, ундан (озод қилгани миқдоригина) озод бўлган бўлади». Айюб айтди: Нофиъ бу ҳадисда баъзан айтар, баъзан айтмас эди; мен билмайман, у ҳадисдами ёки Нофиъ ўз томонидан айтдими — яъни унинг «ундан озод бўлгани озод бўлди» деган сўзини (назарда тутаман).
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَفَلَ مِنْ غَزْوٍ أَوْ حَجٍّ أَوْ عُمْرَةٍ فَعَلَا فَدْفَدًا مِنْ الْأَرْضِ أَوْ شَرَفًا قَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ آيِبُونَ تَائِبُونَ سَاجِدُونَ عَابِدُونَ لِرَبِّنَا حَامِدُونَ صَدَقَ اللَّهُ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ gʻazotdan yo hajdan yo umradan qaytayotganlarida, yerning balandligiga yo tepalikka koʻtarilsalar: «Allohu akbar, Allohu akbar. Lo ilaha illalloh, vahdahu lo sharika lah, lahul-mulku va lahul-hamdu va huva ala kulli shayʼin qodir. Oyibuna toibuna sojiduna obiduna li-Robbina hamiduna. Sadaqallohu vaʼdahu va nasara abdahu va hazamal-ahzoba vahdah» — («Alloh ulugʻdir, Alloh ulugʻdir. Yolgʻiz Allohdan oʻzga haq maʼbud yoʻq, Uning sherigi yoʻq. Mulk Unikidir va hamd Unikidir, U har narsaga qodirdir. Biz qaytuvchilar, tavba qiluvchilar, sajda qiluvchilar, ibodat qiluvchilar, Robbimizga hamd aytuvchilarmiz. Alloh vaʼdasini rost qildi, bandasiga yordam berdi va yolgʻiz oʻzi (kofir) guruhlarni magʻlub etdi») — der edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ғазотдан ё ҳаждан ё умрадан қайтаётганларида, ернинг баландлигига ё тепаликка кўтарилсалар: «Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар. Ло илаҳа иллаллоҳ, ваҳдаҳу ло шарика лаҳ, лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамду ва ҳува ала кулли шайъин қодир. Ойибуна тоибуна сожидуна обидуна ли-Роббина ҳамидуна. Садақаллоҳу ваъдаҳу ва насара абдаҳу ва ҳазамал-аҳзоба ваҳдаҳ» — («Аллоҳ улуғдир, Аллоҳ улуғдир. Ёлғиз Аллоҳдан ўзга ҳақ маъбуд йўқ, Унинг шериги йўқ. Мулк Уникидир ва ҳамд Уникидир, У ҳар нарсага қодирдир. Биз қайтувчилар, тавба қилувчилар, сажда қилувчилар, ибодат қилувчилар, Роббимизга ҳамд айтувчилармиз. Аллоҳ ваъдасини рост қилди, бандасига ёрдам берди ва ёлғиз ўзи (кофир) гуруҳларни мағлуб этди») — дер эдилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ يُونُسَ عَنِ الْحَسَنِ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَسْتَرْعِي اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى عَبْدًا رَعِيَّةً قَلَّتْ أَوْ كَثُرَتْ إِلَّا سَأَلَهُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى عَنْهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَقَامَ فِيهِمْ أَمْرَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى أَمْ أَضَاعَهُ حَتَّى يَسْأَلَهُ عَنْ أَهْلِ بَيْتِهِ خَاصَّةً
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Alloh taboraka va taolo biror bandaga — oz boʻlsin, koʻp boʻlsin — bir raiyatni boqishni topshirsa, albatta qiyomat kuni Alloh taboraka va taolo undan u haqda soʻraydi: ularda Alloh taboraka va taoloning amrini barpo qildimi yoki uni zoye qildimi? Hatto undan xos ravishda oʻz ahli-oilasi haqida ham soʻraydi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аллоҳ таборака ва таоло бирор бандага — оз бўлсин, кўп бўлсин — бир раиятни боқишни топширса, албатта қиёмат куни Аллоҳ таборака ва таоло ундан у ҳақда сўрайди: уларда Аллоҳ таборака ва таолонинг амрини барпо қилдими ёки уни зое қилдими? Ҳатто ундан хос равишда ўз аҳли-оиласи ҳақида ҳам сўрайди», дедилар.
حَدَّثَنِي إِسْمَاعِيلُ قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْلِمٍ أَخِي الزُّهْرِيِّ عَنْ حَمْزَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَزَالُ الْمَسْأَلَةُ بِأَحَدِكُمْ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى وَلَيْسَ فِي وَجْهِهِ مُزْعَةُ لَحْمٍ
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Biringizda tilanish davom etaveradi, nihoyat u Alloh taboraka va taologa yuzida bir parcha goʻsht qolmagan holda yoʻliqadi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингизда тиланиш давом этаверади, ниҳоят у Аллоҳ таборака ва таолога юзида бир парча гўшт қолмаган ҳолда йўлиқади», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَكَانُوا يَتَبَايَعُونَ الطَّعَامَ جُزَافًا عَلَى السُّوقِ فَنَهَاهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَبِيعُوهُ حَتَّى يَنْقُلُوهُ
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Odamlar bozorda taomni choptirib (oʻlchamasdan) sotib olar edilar. Shunda Rasululloh ﷺ ularni — uni (oʻz joyidan) koʻchirmagunlaricha — sotishdan qaytardilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Одамлар бозорда таомни чоптириб (ўлчамасдан) сотиб олар эдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уларни — уни (ўз жойидан) кўчирмагунларича — сотишдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَكَانَ أَهْلُ الْجَاهِلِيَّةِ يَبِيعُونَ لَحْمَ الْجَزُورِ بِحَبَلِ حَبَلَةٍ وَحَبَلُ حَبَلَةٍ تُنْتَجُ النَّاقَةُ مَا فِي بَطْنِهَا ثُمَّ تَحْمِلُ الَّتِي تُنْتَجُهُ فَنَهَاهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ ذَلِكَ
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Johiliyat ahli boʻgʻoz tuyaning goʻshtini ‹habalul-habala›ga (qadar) sotar edilar. Habalul-habala — tuyaning qornidagi (bola)ni tugʻishi, soʻng tugʻilgani homilador boʻlishidir. Shunda Rasululloh ﷺ ularni bundan qaytardilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Жоҳилият аҳли бўғоз туянинг гўштини ‹ҳабалул-ҳабала›га (қадар) сотар эдилар. Ҳабалул-ҳабала — туянинг қорнидаги (бола)ни туғиши, сўнг туғилгани ҳомиладор бўлишидир. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уларни бундан қайтардилар.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ قَالَ عَمْرٌو يَعْنِي ابْنَ دِينَارٍذَكَرُوا الرَّجُلَ يُهِلُّ بِعُمْرَةٍ فَيَحِلُّ هَلْ لَهُ أَنْ يَأْتِيَ يَعْنِي امْرَأَتَهُ قَبْلَ أَنْ يَطُوفَ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فَسَأَلْنَا جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ لَا حَتَّى يَطُوفَ بِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَسَأَلْنَا ابْنَ عُمَرَ فَقَالَ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ سَبْعًا فَصَلَّى خَلْفَ الْمَقَامِ رَكْعَتَيْنِ وَسَعَى بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ قَالَ {لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ}
Amr ibn Dinor aytdi: Ular umraga ehrom bogʻlab, soʻng ehromdan chiqqan kishi haqida — u Safo bilan Marva orasida saʼy qilishdan oldin ayoliga yaqinlasha oladimi, deb gaplashishdi. Biz Jobir ibn Abdullohdan soʻradik, u: «Yoʻq, toki Safo bilan Marva orasida saʼy qilmagunicha», dedi. Ibn Umardan ham soʻradik, u: «Rasululloh ﷺ (Makkaga) kelib, Baytni yetti marta tavof qildilar, Maqom ortida ikki rakaat namoz oʻqidilar va Safo bilan Marva orasida saʼy qildilar», dedi, soʻng: {Darhaqiqat, sizlar uchun Allohning Rasulida goʻzal namuna bordir} (Ahzob, 21) (oyatini oʻqidi).Амр ибн Динор айтди: Улар умрага эҳром боғлаб, сўнг эҳромдан чиққан киши ҳақида — у Сафо билан Марва орасида саъй қилишдан олдин аёлига яқинлаша оладими, деб гаплашишди. Биз Жобир ибн Абдуллоҳдан сўрадик, у: «Йўқ, токи Сафо билан Марва орасида саъй қилмагунича», деди. Ибн Умардан ҳам сўрадик, у: «Расулуллоҳ ﷺ (Маккага) келиб, Байтни етти марта тавоф қилдилар, Мақом ортида икки ракаат намоз ўқидилар ва Сафо билан Марва орасида саъй қилдилар», деди, сўнг: {Дарҳақиқат, сизлар учун Аллоҳнинг Расулида гўзал намуна бордир} (Аҳзоб, 21) (оятини ўқиди).