حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الأَسْوَدِ أَبُو عَمْرٍو الْوَرَّاقُ الْبَصْرِيُّ، حَدَّثَنَا مَعْمَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ الرَّقِّيُّ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الْمَكِّيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُثْمَانَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَحَبُّ الأَسْمَاءِ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ عَبْدُ اللَّهِ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Alloh azza va jallaga eng suyukli ismlar — Abdulloh va Abdurrahmondir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis bu yoʻldan hasan gʻaribdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Аллоҳ азза ва жаллага энг суюкли исмлар — Абдуллоҳ ва Абдурраҳмондир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис бу йўлдан ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ مُكْرَمٍ الْعَمِّيُّ الْبَصْرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ الْعُمَرِيِّ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ أَحَبَّ الأَسْمَاءِ إِلَى اللَّهِ عَبْدُ اللَّهِ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ " . هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U: Nabiy ﷺ: «Albatta, Allohga eng suyukli ismlar — Abdulloh va Abdurrahmondir», dedilar, dedi. Bu hadis bu yoʻldan gʻaribdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У: Набий ﷺ: «Албатта, Аллоҳга энг суюкли исмлар — Абдуллоҳ ва Абдурраҳмондир», дедилар, деди. Бу ҳадис бу йўлдан ғарибдир.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ، وَأَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم غَيَّرَ اسْمَ عَاصِيَةَ وَقَالَ " أَنْتِ جَمِيلَةُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ . وَإِنَّمَا أَسْنَدَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ وَرَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ أَنَّ عُمَرَ . وَفِي الْبَابِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلاَمٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُطِيعٍ وَعَائِشَةَ وَالْحَكَمِ بْنِ سَعْدٍ وَمُسْلِمٍ وَأُسَامَةَ بْنِ أَخْدَرِيٍّ وَشُرَيْحِ بْنِ هَانِئٍ عَنْ أَبِيهِ وَخَيْثَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Osiya degan ismni oʻzgartirib: «Sen Jamilasan», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Buni Yahyo ibn Said al-Qatton Ubaydulloh, u Nofiʼ, u Ibn Umardan (deb) musnad qilib rivoyat qilgan. Baʼzilar esa buni Ubaydullohdan, u Nofiʼdan: «Umar (oʻzgartirdi)» deb rivoyat qilgan. Bu bobda Abdurrahmon ibn Avf, Abdulloh ibn Salom, Abdulloh ibn Mutiʼ, Oisha, Hakam ibn Saʼd, Muslim, Usoma ibn Axdariy, Shurayh ibn Honiʼ otasidan va Xaysama ibn Abdurrahmon otasidan (rivoyatlar) bor.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Осия деган исмни ўзгартириб: «Сен Жамиласан», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Буни Яҳё ибн Саид ал-Қаттон Убайдуллоҳ, у Нофиъ, у Ибн Умардан (деб) муснад қилиб ривоят қилган. Баъзилар эса буни Убайдуллоҳдан, у Нофиъдан: «Умар (ўзгартирди)» деб ривоят қилган. Бу бобда Абдурраҳмон ибн Авф, Абдуллоҳ ибн Салом, Абдуллоҳ ибн Мутиъ, Оиша, Ҳакам ибн Саъд, Муслим, Усома ибн Ахдарий, Шурайҳ ибн Ҳониъ отасидан ва Хайсама ибн Абдурраҳмон отасидан (ривоятлар) бор.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مُوسَى الأَنْصَارِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْنٌ، قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ مِنَ الشَّجَرِ شَجَرَةً لاَ يَسْقُطُ وَرَقُهَا وَهِيَ مَثَلُ الْمُؤْمِنِ حَدِّثُونِي مَا هِيَ " . قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَوَقَعَ النَّاسُ فِي شَجَرِ الْبَوَادِي وَوَقَعَ فِي نَفْسِي أَنَّهَا النَّخْلَةُ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " هِيَ النَّخْلَةُ " . فَاسْتَحْيَيْتُ أَنْ أَقُولَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَحَدَّثْتُ عُمَرَ بِالَّذِي وَقَعَ فِي نَفْسِي . فَقَالَ لأَنْ تَكُونَ قُلْتَهَا أَحَبُّ إِلَىَّ مِنْ أَنْ يَكُونَ لِي كَذَا وَكَذَا . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضى الله عنه .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Daraxtlar ichida bargi toʻkilmaydigan bir daraxt bor — u moʻminning masalidir. Mengga ayting-chi, u qaysi (daraxt)?» dedilar. Abdulloh dedi: Odamlar choʻl daraxtlari haqida oʻylab keta boshladilar. Mening koʻnglimga esa u xurmo daraxti ekani tushdi, lekin (aytishga) uyaldim. Soʻng Nabiy ﷺ: «U xurmo daraxtidir», dedilar. Abdulloh dedi: Men koʻnglimga tushgan narsani Umarga aytdim. U: «Sen buni aytganingda, men uchun manavi-manavi (narsalar)ga ega boʻlishimdan koʻra suyukliroq boʻlardi», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Bu bobda Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan ham (rivoyat) bor.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Дарахтлар ичида барги тўкилмайдиган бир дарахт бор — у мўминнинг масалидир. Менгга айтинг-чи, у қайси (дарахт)?» дедилар. Абдуллоҳ деди: Одамлар чўл дарахтлари ҳақида ўйлаб кета бошладилар. Менинг кўнглимга эса у хурмо дарахти экани тушди, лекин (айтишга) уялдим. Сўнг Набий ﷺ: «У хурмо дарахтидир», дедилар. Абдуллоҳ деди: Мен кўнглимга тушган нарсани Умарга айтдим. У: «Сен буни айтганингда, мен учун манави-манави (нарсалар)га эга бўлишимдан кўра суюклироқ бўларди», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу бобда Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ҳам (ривоят) бор.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْنٌ، قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّمَا أَجَلُكُمْ فِيمَا خَلاَ مِنَ الأُمَمِ كَمَا بَيْنَ صَلاَةِ الْعَصْرِ إِلَى مَغَارِبِ الشَّمْسِ وَإِنَّمَا مَثَلُكُمْ وَمَثَلُ الْيَهُودِ وَالنَّصَارَى كَرَجُلٍ اسْتَعْمَلَ عُمَّالاً فَقَالَ مَنْ يَعْمَلُ لِي إِلَى نِصْفِ النَّهَارِ عَلَى قِيرَاطٍ قِيرَاطٍ فَعَمِلَتِ الْيَهُودُ عَلَى قِيرَاطٍ قِيرَاطٍ فَقَالَ مَنْ يَعْمَلُ لِي مِنْ نِصْفِ النَّهَارِ إِلَى الْعَصْرِ عَلَى قِيرَاطٍ قِيرَاطٍ فَعَمِلَتِ النَّصَارَى عَلَى قِيرَاطٍ قِيرَاطٍ ثُمَّ أَنْتُمْ تَعْمَلُونَ مِنْ صَلاَةِ الْعَصْرِ إِلَى مَغَارِبِ الشَّمْسِ عَلَى قِيرَاطَيْنِ قِيرَاطَيْنِ فَغَضِبَتِ الْيَهُودُ وَالنَّصَارَى وَقَالُوا نَحْنُ أَكْثَرُ عَمَلاً وَأَقَلُّ عَطَاءً . قَالَ هَلْ ظَلَمْتُكُمْ مِنْ حَقِّكُمْ شَيْئًا قَالُوا لاَ . قَالَ فَإِنَّهُ فَضْلِي أُوتِيهِ مَنْ أَشَاءُ " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Sizlarning (ushbu dunyodagi) muddatingiz oʻtgan ummatlarga nisbatan asr namozidan quyosh botishigacha boʻlgan vaqt kabidir. Sizlarning va yahudiylar bilan nasorolarning masali — ishchilar yollagan kishining masaliga oʻxshaydi: u dedi: ‹Kim menga kun yarmigacha bittadan qiyrotga ishlaydi?› Shunda yahudiylar bittadan qiyrotga ishladilar. Soʻng dedi: ‹Kim menga kun yarmidan asrgacha bittadan qiyrotga ishlaydi?› Shunda nasorolar bittadan qiyrotga ishladilar. Soʻng sizlar asr namozidan quyosh botishigacha ikkitadan qiyrotga ishlaysizlar. Shunda yahudiylar bilan nasorolar gʻazablanib: ‹Biz koʻproq ishladigu, kamroq haq oldik›, dedilar. (U:) ‹Men sizlarning haqqingizdan biror narsani kamaytirib, sizga zulm qildimmi?› dedi. Ular: ‹Yoʻq›, dedilar. (U:) ‹Bu mening fazlim — uni xohlagan kishimga beraman›, dedi», dedilar. Bu hadis hasan sahihdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Сизларнинг (ушбу дунёдаги) муддатингиз ўтган умматларга нисбатан аср намозидан қуёш ботишигача бўлган вақт кабидир. Сизларнинг ва яҳудийлар билан насороларнинг масали — ишчилар ёллаган кишининг масалига ўхшайди: у деди: ‹Ким менга кун ярмигача биттадан қийротга ишлайди?› Шунда яҳудийлар биттадан қийротга ишладилар. Сўнг деди: ‹Ким менга кун ярмидан асргача биттадан қийротга ишлайди?› Шунда насоролар биттадан қийротга ишладилар. Сўнг сизлар аср намозидан қуёш ботишигача иккитадан қийротга ишлайсизлар. Шунда яҳудийлар билан насоролар ғазабланиб: ‹Биз кўпроқ ишладигу, камроқ ҳақ олдик›, дедилар. (У:) ‹Мен сизларнинг ҳаққингиздан бирор нарсани камайтириб, сизга зулм қилдимми?› деди. Улар: ‹Йўқ›, дедилар. (У:) ‹Бу менинг фазлим — уни хоҳлаган кишимга бераман›, деди», дедилар. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ وَغَيْرُ وَاحِدٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّمَا النَّاسُ كَإِبِلٍ مِائَةٍ لاَ يَجِدُ الرَّجُلُ فِيهَا رَاحِلَةً " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Odamlar xuddi yuzta tuyaga oʻxshaydilar, kishi ular orasidan birorta minishga yaroqlisini topa olmaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Одамлар худди юзта туяга ўхшайдилар, киши улар орасидан бирорта минишга яроқлисини топа олмайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ الرَّازِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا نُعَيْمُ بْنُ مَيْسَرَةَ النَّحْوِيُّ، عَنْ فُضَيْلِ بْنِ مَرْزُوقٍ، عَنْ عَطِيَّةَ الْعَوْفِيِّ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ قَرَأَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلمَ (خَلَقَكُمْ مِنْ ضعْفٍ ) فَقَالَ مِنْ ضُعْفٍ .
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، عَنْ فُضَيْلِ بْنِ مَرْزُوقٍ، عَنْ عَطِيَّةَ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ فُضَيْلِ بْنِ مَرْزُوقٍ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u Paygʻambar ﷺga {Xalaqakum min doʻfin} deb oʻqib berganida, u zot: «Min zuʼfin (deb oʻqi)», dedilar. Bu hasan gʻarib hadisdir; uni faqat Fuzayl ibn Marzuqning hadisi orqaligina bilamiz.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у Пайғамбар ﷺга {Халақакум мин дўфин} деб ўқиб берганида, у зот: «Мин зуъфин (деб ўқи)», дедилар. Бу ҳасан ғариб ҳадисдир; уни фақат Фузайл ибн Марзуқнинг ҳадиси орқалигина биламиз.
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ، يُحَدِّثُ عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي عَلَى رَاحِلَتِهِ تَطَوُّعًا حَيْثُمَا تَوَجَّهَتْ بِهِ وَهُوَ جَاءٍ مِنْ مَكَّةَ إِلَى الْمَدِينَةِ ثُمَّ قَرَأَ ابْنُ عُمَرَ هَذِهِ الآيَةَ : (وَلِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُ ) الآيَةَ . قَالَ ابْنُ عُمَرَ فَفِي هَذَا أُنْزِلَتْ هَذِهِ الآيَةُ .
قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
وَيُرْوَى عَنْ قَتَادَةَ، أَنَّهُ قَالَ فِي هَذِهِ الآيَةِِ : ()ولله الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُ فَأَيْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ ) قَالَ قَتَادَةُ هِيَ مَنْسُوخَةٌ نَسَخَهَا قَوْلُهُ : (فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ) أَىْ تِلْقَاءَهُ .
حَدَّثَنَا بِذَلِكَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ .
وَيُرْوَى عَنْ مُجَاهِدٍ، فِي هَذِهِ الآيَةِ : (أَيْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ ) قَالَ فَثَمَّ قِبْلَةُ اللَّهِ .
حَدَّثَنَا بِذَلِكَ أَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنِ النَّضْرِ بْنِ عَرَبِيٍّ عَنْ مُجَاهِدٍ بِهَذَا .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Nabiy ﷺ Makkadan Madinaga kelayotganlarida ulovlari ustida, ulovi qaysi tomonga yuzlangan boʻlsa, oʻsha tomonga (qarab) nafl namoz oʻqirdilar. Soʻng Ibn Umar bu oyatni: {Mashriq ham, magʻrib ham Allohnikidir} (Baqara 115) oʻqib, «Ana shu haqda mana shu oyat nozil boʻlgan», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Qatodadan rivoyat qilinishicha, u bu oyat — {Mashriq ham, magʻrib ham Allohnikidir, qaysi tomonga yuzlansangiz, oʻsha tomonda Allohning yuzi bordir} haqida: «U mansuxdir (bekor qilingandir), uni Allohning {Yuzingni Masjidul-Harom tomon burgin} degan soʻzi nasx qildi», degan, yaʼni unga qarata (deganidir). Mujohiddan esa bu {Qaysi tomonga yuzlansangiz, oʻsha tomonda Allohning yuzi bordir} oyati haqida rivoyat qilinishicha, u: «Oʻsha (tomon) Allohning qiblasidir», degan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У айтди: Набий ﷺ Маккадан Мадинага келаётганларида уловлари устида, улови қайси томонга юзланган бўлса, ўша томонга (қараб) нафл намоз ўқирдилар. Сўнг Ибн Умар бу оятни: {Машриқ ҳам, мағриб ҳам Аллоҳникидир} (Бақара 115) ўқиб, «Ана шу ҳақда мана шу оят нозил бўлган», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Қатодадан ривоят қилинишича, у бу оят — {Машриқ ҳам, мағриб ҳам Аллоҳникидир, қайси томонга юзлансангиз, ўша томонда Аллоҳнинг юзи бордир} ҳақида: «У мансухдир (бекор қилингандир), уни Аллоҳнинг {Юзингни Масжидул-Ҳаром томон бургин} деган сўзи насх қилди», деган, яъни унга қарата (деганидир). Мужоҳиддан эса бу {Қайси томонга юзлансангиз, ўша томонда Аллоҳнинг юзи бордир} ояти ҳақида ривоят қилинишича, у: «Ўша (томон) Аллоҳнинг қибласидир», деган.
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانُوا رُكُوعًا فِي صَلاَةِ الْفَجْرِ . وَفِي الْبَابِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ الْمُزَنِيِّ وَابْنِ عُمَرَ وَعُمَارَةَ بْنِ أَوْسٍ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Ular bomdod namozida rukuʼda edilar», dedi. Abu Iso aytdi: Ibn Umarning hadisi hasan sahih hadisdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Улар бомдод намозида рукуъда эдилар», деди. Абу Исо айтди: Ибн Умарнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَزِيدَ، قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ عَبَّادِ بْنِ جَعْفَرٍ الْمَخْزُومِيَّ، يُحَدِّثُ عَنِ ابَنِ عُمَرَ، قَالَ قَامَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ مَنِ الْحَاجُّ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " الشَّعِثُ التَّفِلُ " . فَقَامَ رَجُلٌ آخَرُ فَقَالَ أَىُّ الْحَجِّ أَفْضَلُ قَالَ " الْعَجُّ وَالثَّجُّ " . فَقَامَ رَجُلٌ آخَرُ فَقَالَ مَا السَّبِيلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " الزَّادُ وَالرَّاحِلَةُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لاَ نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ عُمَرَ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ يَزِيدَ الْخُوزِيِّ الْمَكِّيِّ . وَقَدْ تَكَلَّمَ بَعْضُ أَهْلِ الْحَدِيثِ فِي إِبْرَاهِيمَ بْنِ يَزِيدَ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Bir kishi Nabiy ﷺ oldida turib: «Ey Allohning Rasuli, (haqiqiy) hoji kim?» dedi. U zot: «Sochlari toʻzigan, (gardu chang bosib) hidi oʻzgargan kishidir», dedilar. Soʻng boshqa bir kishi turib: «Qaysi haj afzal?» dedi. U zot: «Talbiyani baland ovozda aytish va (qurbonlik) qonini oqizishdir», dedilar. Yana boshqa bir kishi turib: «‹Sabil (yoʻl)› nima, ey Allohning Rasuli?» dedi. U zot: «Ozuqa va ulovdir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadisni biz Ibn Umar hadisi (sifatida) faqat Ibrohim ibn Yazid al-Xuziy al-Makkiy hadisidangina bilamiz. Baʼzi hadis ahli Ibrohim ibn Yazid haqida uning xotirasi (yodlashi) jihatidan (tanqidiy) gapirishgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У айтди: Бир киши Набий ﷺ олдида туриб: «Эй Аллоҳнинг Расули, (ҳақиқий) ҳожи ким?» деди. У зот: «Сочлари тўзиган, (гарду чанг босиб) ҳиди ўзгарган кишидир», дедилар. Сўнг бошқа бир киши туриб: «Қайси ҳаж афзал?» деди. У зот: «Талбияни баланд овозда айтиш ва (қурбонлик) қонини оқизишдир», дедилар. Яна бошқа бир киши туриб: «‹Сабил (йўл)› нима, эй Аллоҳнинг Расули?» деди. У зот: «Озуқа ва уловдир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадисни биз Ибн Умар ҳадиси (сифатида) фақат Иброҳим ибн Язид ал-Хузий ал-Маккий ҳадисидангина биламиз. Баъзи ҳадис аҳли Иброҳим ибн Язид ҳақида унинг хотираси (ёдлаши) жиҳатидан (танқидий) гапиришган.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبِ بْنِ عَرَبِيٍّ الْبَصْرِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَدْعُو عَلَى أَرْبَعَةِ نَفَرٍ فَأَنْزَلَ اللَّهُ : (لَيْسَ لَكَ مِنَ الأَمْرِ شَيْءٌ أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ أَوْ يُعَذِّبَهُمْ فَإِنَّهُمْ ظَالِمُونَ ) فَهَدَاهُمُ اللَّهُ لِلإِسْلاَمِ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ يُسْتَغْرَبُ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ وَرَوَاهُ يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ toʻrt kishining ustidan (yomonlik tilab) duo qilar edilar. Shunda Alloh: {Bu ishda sening qoʻlingda hech narsa yoʻq, (Alloh) yo ularning tavbasini qabul qiladi, yoki ularni azoblaydi, chunki ular zolimlardir} (Oli Imron 128) (oyatini) nozil qildi. Soʻng Alloh ularni Islomga hidoyat qildi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻarib sahihdir, u Nofeʼning Ibn Umardan (rivoyati) boʻlgan bu yoʻ ldan gʻarib sanaladi. Uni Yahyo ibn Ayyub ham Ibn Ajlondan rivoyat qilgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ тўрт кишининг устидан (ёмонлик тилаб) дуо қилар эдилар. Шунда Аллоҳ: {Бу ишда сенинг қўлингда ҳеч нарса йўқ, (Аллоҳ) ё уларнинг тавбасини қабул қилади, ёки уларни азоблайди, чунки улар золимлардир} (Оли Имрон 128) (оятини) нозил қилди. Сўнг Аллоҳ уларни Исломга ҳидоят қилди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғариб саҳиҳдир, у Нофеънинг Ибн Умардан (ривояти) бўлган бу йў лдан ғариб саналади. Уни Яҳё ибн Айюб ҳам Ибн Ажлондан ривоят қилган.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ جَاءَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَىٍّ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حِينَ مَاتَ أَبُوهُ فَقَالَ أَعْطِنِي قَمِيصَكَ أُكَفِّنْهُ فِيهِ وَصَلِّ عَلَيْهِ وَاسْتَغْفِرْ لَهُ . فَأَعْطَاهُ قَمِيصَهُ وَقَالَ " إِذَا فَرَغْتُمْ فَآذِنُونِي " . فَلَمَّا أَرَادَ أَنْ يُصَلِّيَ جَذَبَهُ عُمَرُ وَقَالَ أَلَيْسَ قَدْ نَهَى اللَّهُ أَنْ تُصَلِّيَ عَلَى الْمُنَافِقِينَ فَقَالَ " أَنَا بَيْنَ خِيرَتَيْنِ : (اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لاَ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ ) " . فَصَلَّى عَلَيْهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ: (وَلَا تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِنْهُمْ مَاتَ أَبَدًا وَلاَ تَقُمْ عَلَى قَبْرِهِ ) فَتَرَكَ الصَّلاَةَ عَلَيْهِمْ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Abdulloh ibn Ubayy otasi vafot etganda Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Menga koʻylagingizni bering, uni unga kafan qilay; unga (janoza) namozini oʻqing va uning uchun magʻfirat soʻrang», dedi. U zot unga koʻylaklarini berib: «(Tayyorlashdan) forigʻ boʻlganingizda menga xabar beringlar», dedilar. U zot namoz oʻqimoqchi boʻlganlarida, Umar u zotni tortib: «Alloh munofiqlarga namoz oʻqishingizdan qaytarmaganmidi?» dedi. Shunda u zot: «Men ikki ixtiyor oʻrtasidaman: {Ular uchun magʻfirat soʻrasang ham, soʻramasang ham (barobardir)} (Tavba 80)», dedilar va unga namoz oʻqidilar. Shunda Alloh: {Ulardan vafot etgan birortasiga hech qachon (janoza) namozini oʻqima va qabri ustida turma} (Tavba 84) (oyatini) nozil qildi. Soʻng u zot ularga namoz oʻqishni tark etdilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Убайй отаси вафот этганда Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Менга кўйлагингизни беринг, уни унга кафан қилай; унга (жаноза) намозини ўқинг ва унинг учун мағфират сўранг», деди. У зот унга кўйлакларини бериб: «(Тайёрлашдан) фориғ бўлганингизда менга хабар беринглар», дедилар. У зот намоз ўқимоқчи бўлганларида, Умар у зотни тортиб: «Аллоҳ мунофиқларга намоз ўқишингиздан қайтармаганмиди?» деди. Шунда у зот: «Мен икки ихтиёр ўртасидаман: {Улар учун мағфират сўрасанг ҳам, сўрамасанг ҳам (баробардир)} (Тавба 80)», дедилар ва унга намоз ўқидилар. Шунда Аллоҳ: {Улардан вафот этган бирортасига ҳеч қачон (жаноза) намозини ўқима ва қабри устида турма} (Тавба 84) (оятини) нозил қилди. Сўнг у зот уларга намоз ўқишни тарк этдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ، مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ، هُوَ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ سُفْيَانَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ، قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ : ( مِِنْهُمْ شَقِيٌّ وَسَعِيدٌ ) سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ فَعَلَى مَا نَعْمَلُ عَلَى شَيْءٍ قَدْ فُرِغَ مِنْهُ أَوْ عَلَى شَيْءٍ لَمْ يُفْرَغْ مِنْهُ قَالَ " بَلْ عَلَى شَيْءٍ قَدْ فُرِغَ مِنْهُ وَجَرَتْ بِهِ الأَقْلاَمُ يَا عُمَرُ وَلَكِنْ كُلٌّ مُيَسَّرٌ لِمَا خُلِقَ لَهُ " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عَمْرٍو .
Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) aytadi: Ushbu oyat: {Ulardan baʼzilari badbaxt, baʼzilari saodatmanddir} (Hud 105) nozil boʻlganida, men Rasululloh ﷺdan soʻrab: «Ey Allohning Nabiysi, biz nima asosida amal qilamiz — allaqachon hal qilib boʻlingan narsa asosidami yoki hali hal qilinmagan narsa asosidami?» dedim. U zot: «Balki allaqachon hal qilib boʻlingan va qalamlar (yozib) oʻtgan narsa asosida, ey Umar! Lekin har kim oʻzi nima uchun yaratilgan boʻlsa, oʻshanga muyassar qilinadi», dedilar. Bu hadis bu yuzdan hasan gʻaribdir, biz uni faqat Abdulmalik ibn Amrning hadisidan bilamiz.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) айтади: Ушбу оят: {Улардан баъзилари бадбахт, баъзилари саодатманддир} (Ҳуд 105) нозил бўлганида, мен Расулуллоҳ ﷺдан сўраб: «Эй Аллоҳнинг Набийси, биз нима асосида амал қиламиз — аллақачон ҳал қилиб бўлинган нарса асосидами ёки ҳали ҳал қилинмаган нарса асосидами?» дедим. У зот: «Балки аллақачон ҳал қилиб бўлинган ва қаламлар (ёзиб) ўтган нарса асосида, эй Умар! Лекин ҳар ким ўзи нима учун яратилган бўлса, ўшанга муяссар қилинади», дедилар. Бу ҳадис бу юздан ҳасан ғарибдир, биз уни фақат Абдулмалик ибн Амрнинг ҳадисидан биламиз.
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، عَنْ مَالِكِ بْنِ مِغْوَلٍ، عَنْ جُنَيْدٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لِجَهَنَّمَ سَبْعَةُ أَبْوَابٍ بَابٌ مِنْهَا لِمَنْ سَلَّ السَّيْفَ عَلَى أُمَّتِي أَوْ قَالَ عَلَى أُمَّةِ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم - " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ مَالِكِ بْنِ مِغْوَلٍ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Jahannamning yetti darvozasi bordir. Ulardan bir darvoza mening ummatimga — yoki Muhammad ﷺning ummatiga, deb aytdilar — qarshi qilich koʻtargan kishi uchundir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat Molik ibn Migʻval hadisidan bilamiz.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Жаҳаннамнинг етти дарвозаси бордир. Улардан бир дарвоза менинг умматимга — ёки Муҳаммад ﷺнинг умматига, деб айтдилар — қарши қилич кўтарган киши учундир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат Молик ибн Миғвал ҳадисидан биламиз.
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَاصِمٍ، عَنْ يَحْيَى الْبَكَّاءِ، حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَرْبَعٌ قَبْلَ الظُّهْرِ بَعْدَ الزَّوَالِ تُحْسَبُ بِمِثْلِهِنَّ فِي صَلاَةِ السَّحَرِ " . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَلَيْسَ مِنْ شَيْءٍ إِلاَّ وَهُوَ يُسَبِّحُ اللَّهَ تِلْكَ السَّاعَةَ " . ثُمَّ قَرَأَ : ( يَتَفَيَّأُ ظِلاَلُهُ عَنِ الْيَمِينِ وَالشَّمَائِلِ سُجَّدًا لِلَّهِ ) الآيَةَ كُلَّهَا . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ عَلِيِّ بْنِ عَاصِمٍ .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)ning shunday deganini eshitdim: Rasululloh ﷺ: «Quyosh zavolidan keyin, peshindan oldingi toʻrt (rakaat namoz) sahar namozidagi shunchasiga teng hisoblanadi», dedilar. Rasululloh ﷺ (yana): «Oʻsha soatda Allohga tasbeh aytmaydigan hech bir narsa yoʻqdir», dedilar. Soʻng: {Ularning soyalari Allohga sajda qilgan holda oʻngu soʻlga (mayl qilib) oʻzgarib turadi} (Nahl 48) — oyatni toʻla tilovat qildilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat Ali ibn Osim hadisidan bilamiz.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деганини эшитдим: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуёш заволидан кейин, пешиндан олдинги тўрт (ракаат намоз) саҳар намозидаги шунчасига тенг ҳисобланади», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ (яна): «Ўша соатда Аллоҳга тасбеҳ айтмайдиган ҳеч бир нарса йўқдир», дедилар. Сўнг: {Уларнинг соялари Аллоҳга сажда қилган ҳолда ўнгу сўлга (майл қилиб) ўзгариб туради} (Наҳл 48) — оятни тўла тиловат қилдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат Али ибн Осим ҳадисидан биламиз.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ مَا كُنَّا نَدْعُو زَيْدَ بْنَ حَارِثَةَ إِلاَّ زَيْدَ بْنَ مُحَمَّدٍ حَتَّى نَزَلَ الْقُرْآنُ : ( ادعُوهُمْ لآبَائِهِمْ هُوَ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ ) . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Biz Zayd ibn Horisani faqat Zayd ibn Muhammad deb chaqirar edik, toki Qurʼon: {Ularni otalariga nisbat berib chaqiringlar, bu Alloh nazdida adolatliroqdir} (Ahzob 5) (oyati) nozil boʻlguncha. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У айтди: Биз Зайд ибн Ҳорисани фақат Зайд ибн Муҳаммад деб чақирар эдик, токи Қуръон: {Уларни оталарига нисбат бериб чақиринглар, бу Аллоҳ наздида адолатлироқдир} (Аҳзоб 5) (ояти) нозил бўлгунча. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَطَبَ النَّاسَ يَوْمَ فَتْحِ مَكَّةَ فَقَالَ " يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَذْهَبَ عَنْكُمْ عُبِّيَّةَ الْجَاهِلِيَّةِ وَتَعَاظُمَهَا بِآبَائِهَا فَالنَّاسُ رَجُلاَنِ رَجُلٌ بَرٌّ تَقِيٌّ كَرِيمٌ عَلَى اللَّهِ وَفَاجِرٌ شَقِيٌّ هَيِّنٌ عَلَى اللَّهِ وَالنَّاسُ بَنُو آدَمَ وَخَلَقَ اللَّهُ آدَمَ مِنْ تُرَابٍ " . قَالَ اللَّهُ : ( يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثَى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ ) . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ يُضَعَّفُ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ وَغَيْرُهُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ هُوَ وَالِدُ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Makka fath qilingan kuni odamlarga xutba qilib: «Ey odamlar, albatta Alloh sizlardan johiliyatning kibrini va ota-bobolar bilan faxrlanishni ketkazdi. Bas, odamlar ikki kishidir: (biri) yaxshilik qiluvchi, taqvodor, Alloh huzurida karamli kishi; (ikkinchisi) fojir, badbaxt, Alloh huzurida hech narsa boʻlmagan kishi. Odamlar Odam (alayhissalom)ning farzandlaridir, Alloh Odamni tuproqdan yaratgan», dedilar. Alloh aytdi: {Ey odamlar, albatta Biz sizlarni bir erkak va bir ayoldan yaratdik hamda bir-biringizni tanishingiz uchun sizlarni shaʼblar va qabilalar qildik. Albatta Alloh huzuringizda eng karamliingiz eng taqvodoringizdir. Albatta Alloh biluvchi, xabardordir} (Hujurot 13). Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni Abdulloh ibn Dinorning Ibn Umardan (qilgan) hadisidan faqat shu yoʻldan boshqa tarzda bilmaymiz. Abdulloh ibn Jaʼfar zaif (rovi) sanaladi, uni Yahyo ibn Maʼin va boshqalar zaif deganlar. Abdulloh ibn Jaʼfar — Ali ibn al-Madiniyning otasidir. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Abu Hurayra va Abdulloh ibn Abbosdan ham (rivoyat) bor.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Макка фатҳ қилинган куни одамларга хутба қилиб: «Эй одамлар, албатта Аллоҳ сизлардан жоҳилиятнинг кибрини ва ота-боболар билан фахрланишни кетказди. Бас, одамлар икки кишидир: (бири) яхшилик қилувчи, тақводор, Аллоҳ ҳузурида карамли киши; (иккинчиси) фожир, бадбахт, Аллоҳ ҳузурида ҳеч нарса бўлмаган киши. Одамлар Одам (алайҳиссалом)нинг фарзандларидир, Аллоҳ Одамни тупроқдан яратган», дедилар. Аллоҳ айтди: {Эй одамлар, албатта Биз сизларни бир эркак ва бир аёлдан яратдик ҳамда бир-бирингизни танишингиз учун сизларни шаъблар ва қабилалар қилдик. Албатта Аллоҳ ҳузурингизда энг карамлиингиз энг тақводорингиздир. Албатта Аллоҳ билувчи, хабардордир} (Ҳужурот 13). Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни Абдуллоҳ ибн Динорнинг Ибн Умардан (қилган) ҳадисидан фақат шу йўлдан бошқа тарзда билмаймиз. Абдуллоҳ ибн Жаъфар заиф (рови) саналади, уни Яҳё ибн Маъин ва бошқалар заиф деганлар. Абдуллоҳ ибн Жаъфар — Али ибн ал-Мадинийнинг отасидир. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Абу Ҳурайра ва Абдуллоҳ ибн Аббосдан ҳам (ривоят) бор.
حَدَّثَنَا أَبُو هِشَامٍ الرِّفَاعِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ رِشْدِينَ بْنِ كُرَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِدْبَارُ النُّجُومِ الرَّكْعَتَانِ قَبْلَ الْفَجْرِ وَإِدْبَارُ السُّجُودِ الرَّكْعَتَانِ بَعْدَ الْمَغْرِبِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنْ رِشْدِينَ بْنِ كُرَيْبٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَسَأَلْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَاعِيلَ عَنْ مُحَمَّدٍ وَرِشْدِينَ ابْنَىْ كُرَيْبٍ أَيُّهُمَا أَوْثَقُ قَالَ مَا أَقْرَبَهُمَا وَمُحَمَّدٌ عِنْدِي أَرْجَحُ . قَالَ وَسَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ هَذَا فَقَالَ مَا أَقْرَبَهُمَا عِنْدِي وَرِشْدِينُ بْنُ كُرَيْبٍ أَرْجَحُهُمَا عِنْدِي . قَالَ وَالْقَوْلُ عِنْدِي مَا قَالَ أَبُو مُحَمَّدٍ وَرِشْدِينُ أَرْجَحُ مِنْ مُحَمَّدٍ وَأَقْدَمُ وَقَدْ أَدْرَكَ رِشْدِينُ ابْنَ عَبَّاسٍ وَرَآهُ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «{Yulduzlar botishi vaqtida} (Tur 49) — bu Bomdoddan oldingi ikki rakaatdir, {sajdalardan keyin} (Qof 40) — bu Shomdan keyingi ikki rakaatdir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni marfuʼ (Paygʻambarga nisbat berilgan) holatda faqat shu yoʻldan, Muhammad ibn Fuzaylning Rishdin ibn Kuraybdan rivoyatidangina bilamiz.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилади: У зот: «{Юлдузлар ботиши вақтида} (Тур 49) — бу Бомдоддан олдинги икки ракаатдир, {саждалардан кейин} (Қоф 40) — бу Шомдан кейинги икки ракаатдир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни марфуъ (Пайғамбарга нисбат берилган) ҳолатда фақат шу йўлдан, Муҳаммад ибн Фузайлнинг Ришдин ибн Курайбдан ривоятидангина биламиз.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ انْفَلَقَ الْقَمَرُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اشْهَدُوا " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ davrida oy boʻlinib ketdi. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Guvoh boʻlinglar›, dedilar». Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ даврида ой бўлиниб кетди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Гувоҳ бўлинглар›, дедилар». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، رضى الله عنهما قَالَ حَرَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَخْلَ بَنِي النَّضِيرِ وَقَطَّعَ وَهِيَ الْبُوَيْرَةُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ : (ما قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ أَوْ تَرَكْتُمُوهَا قَائِمَةً عَلَى أُصُولِهَا فَبِإِذْنِ اللَّهِ وَلِيُخْزِيَ الْفَاسِقِينَ ) . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ Banu Nazirning xurmozorini yoqib yuborishni va kesishni (buyurdilar) — bu joy Buvayra (deb atalar edi). Shunda Alloh: {Xurmolardan nimaiki kesgan boʻlsangiz yoki ildizlari uzra tik turgan holda qoldirgan boʻlsangiz, (bu) Allohning izni bilan va fosiqlarni xor qilishi uchun (boʻldi)} (Hashr 5) (oyatini) nozil qildi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ Бану Назирнинг хурмозорини ёқиб юборишни ва кесишни (буюрдилар) — бу жой Бувайра (деб аталар эди). Шунда Аллоҳ: {Хурмолардан нимаики кесган бўлсангиз ёки илдизлари узра тик турган ҳолда қолдирган бўлсангиз, (бу) Аллоҳнинг изни билан ва фосиқларни хор қилиши учун (бўлди)} (Ҳашр 5) (оятини) нозил қилди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا عَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْعَظِيمِ الْعَنْبَرِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَحِيرٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَهُوَ ابْنُ يَزِيدَ الصَّنْعَانِيُّ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ كَأَنَّهُ رَأْىُ عَيْنٍ فَلْيَقْرَأْ ( إِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ ) و (إِذَا السَّمَاءُ انْفَطَرَتْ ) وَ (إذَا السَّمَاءُ انْشَقَّتْ ) " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ . وَرَوَى هِشَامُ بْنُ يُوسُفَ وَغَيْرُهُ هَذَا الْحَدِيثَ بِهَذَا الإِسْنَادِ وَقَالَ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ كَأَنَّهُ رَأْىُ عَيْنٍ فَلْيَقْرَأْ (إذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ ) وَلَمْ يَذْكُرْ و (إِذَا السَّمَاءُ انْفَطَرَتْ ) وَ (إذَا السَّمَاءُ انْشَقَّتْ ).
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim qiyomat kunini goʻyo koʻz bilan koʻrayotgandek koʻrishni xohlasa, {Quyosh oʻralganda} (Takvir surasi), {Osmon yorilganda} (Infitor surasi) va {Osmon yorilib ketganda} (Inshiqoq surasi)ni oʻqisin», dedilar. Bu hadis hasan gʻaribdir. Hishom ibn Yusuf va boshqalar bu hadisni shu isnod bilan rivoyat qilib: «Kim qiyomat kunini goʻyo koʻz bilan koʻrayotgandek koʻrishni xohlasa, {Quyosh oʻralganda}ni oʻqisin», degan, lekin {Osmon yorilganda} va {Osmon yorilib ketganda}ni zikr qilmagan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким қиёмат кунини гўё кўз билан кўраётгандек кўришни хоҳласа, {Қуёш ўралганда} (Таквир сураси), {Осмон ёрилганда} (Инфитор сураси) ва {Осмон ёрилиб кетганда} (Иншиқоқ сураси)ни ўқисин», дедилар. Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Ҳишом ибн Юсуф ва бошқалар бу ҳадисни шу иснод билан ривоят қилиб: «Ким қиёмат кунини гўё кўз билан кўраётгандек кўришни хоҳласа, {Қуёш ўралганда}ни ўқисин», деган, лекин {Осмон ёрилганда} ва {Осмон ёрилиб кетганда}ни зикр қилмаган.
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلمْ : ( يومَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعَالَمِينَ ) قَالَ " يَقُومُ أَحَدُهُمْ فِي الرَّشْحِ إِلَى أَنْصَافِ أُذُنَيْهِ " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَفِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan {Odamlar olamlarning Robbi (huzuri)da turadigan kunda} (Mutaffifin 6) oyati haqida rivoyat qiladi: U zot: «Ulardan biri quloqlarining yarmiga yetadigan terda turadi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Bu bobda Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan ham (rivoyat) bor.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан {Одамлар оламларнинг Робби (ҳузури)да турадиган кунда} (Мутаффифин 6) ояти ҳақида ривоят қилади: У зот: «Улардан бири қулоқларининг ярмига етадиган терда туради», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу бобда Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ҳам (ривоят) бор.
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْكُوفِيُّ، حَدَّثَنَا الْمُحَارِبِيُّ، عَنْ مَالِكِ بْنِ مِغْوَلٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُوقَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَ يُعَدُّ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْمَجْلِسِ الْوَاحِدِ مِائَةُ مَرَّةٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَقُومَ " رَبِّ اغْفِرْ لِي وَتُبْ عَلَىَّ إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الْغَفُورُ " .
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُوقَةَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u aytdi: Rasululloh ﷺ uchun bir majlisning oʻzida, turishlaridan oldin: «Robbigʻfir li va tub alayya innaka antat-Tavvabul-Gʻafur (Ey Robbim, meni magʻfirat qil va tavbamni qabul et, albatta Sen tavbalarni koʻp qabul qiluvchi, koʻp magʻfirat qiluvchisan)» degan soʻzlari yuz marta sanalar edi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih gʻaribdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у айтди: Расулуллоҳ ﷺ учун бир мажлиснинг ўзида, туришларидан олдин: «Роббиғфир ли ва туб алайя иннака антат-Таввабул-Ғафур (Эй Роббим, мени мағфират қил ва тавбамни қабул эт, албатта Сен тавбаларни кўп қабул қилувчи, кўп мағфират қилувчисан)» деган сўзлари юз марта саналар эди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدِ اللَّهِ السُّلَيْمِيُّ الْبَصْرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو قُتَيْبَةَ، سَلْمُ بْنُ قُتَيْبَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ أُمَيَّةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا وَدَّعَ رَجُلاً أَخَذَ بِيَدِهِ فَلاَ يَدَعُهَا حَتَّى يَكُونَ الرَّجُلُ هُوَ يَدَعُ يَدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَيَقُولُ " أَسْتَوْدِعُ اللَّهَ دِينَكَ وَأَمَانَتَكَ وَآخِرَ عَمَلِكَ " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . وَرُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir kishi bilan xayrlashganlarida, uning qoʻlidan ushlar va u kishi Nabiy ﷺning qoʻllarini qoʻyib yubormaguncha qoʻyib yubormas edilar hamda: «Astavdiullaha dinaka va amanataka va oxira amalika (dining, omonating va amalingning oxirini Allohga topshiraman)», der edilar. (Abu Iso) aytdi: Bu hadis bu yoʻldan gʻaribdir. Bu hadis Ibn Umardan boshqa yoʻl bilan ham rivoyat qilingan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир киши билан хайрлашганларида, унинг қўлидан ушлар ва у киши Набий ﷺнинг қўлларини қўйиб юбормагунча қўйиб юбормас эдилар ҳамда: «Аставдиуллаҳа динака ва аманатака ва охира амалика (дининг, омонатинг ва амалингнинг охирини Аллоҳга топшираман)», дер эдилар. (Абу Исо) айтди: Бу ҳадис бу йўлдан ғарибдир. Бу ҳадис Ибн Умардан бошқа йўл билан ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْبَارِقِيِّ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا سَافَرَ فَرَكِبَ رَاحِلَتَهُ كَبَّرَ ثَلاَثًا وَيَقُولُ : ( سبْحَانَ الَّذِي سَخَّرَ لَنَا هَذَا وَمَا كُنَّا لَهُ مُقْرِنِينَ * وَإِنَّا إِلَى رَبِّنَا لَمُنْقَلِبُونَ ) ثُمَّ يَقُولُ " اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ فِي سَفَرِي هَذَا مِنَ الْبِرِّ وَالتَّقْوَى وَمِنَ الْعَمَلِ مَا تَرْضَى اللَّهُمَّ هَوِّنْ عَلَيْنَا الْمَسِيرَ وَاطْوِ عَنَّا بُعْدَ الأَرْضِ اللَّهُمَّ أَنْتَ الصَّاحِبُ فِي السَّفَرِ وَالْخَلِيفَةُ فِي الأَهْلِ اللَّهُمَّ اصْحَبْنَا فِي سَفَرِنَا وَاخْلُفْنَا فِي أَهْلِنَا " . وَكَانَ يَقُولُ إِذَا رَجَعَ إِلَى أَهْلِهِ " آيِبُونُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَائِبُونَ عَابِدُونَ لِرَبِّنَا حَامِدُونَ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ safar qilmoqchi boʻlganlarida, ulovlariga minib, uch marta takbir aytar va: {Bizga buni boʻysundirgan Zot pokdir, biz unga qodir emas edik. Albatta biz Robbimizga qaytguvchimiz} (Zuxruf 13-14) der edilar. Soʻng: «Allohumma inni asʼaluka fi safari haza minal-birri vat-taqvo va minal-amali ma tarzo. Allohumma havvin alaynal-masira vatvi anna buʼdal-arz. Allohumma antas-sohibu fis-safari val-xalifatu fil-ahl. Allohummashabna fi safarina vaxlufna fi ahlina (Ey Allohim, men Sendan ushbu safarimda yaxshilik, taqvo va Sen rozi boʻladigan amalni soʻrayman. Ey Allohim, bu yoʻlni bizga oson qil va yer uzoqligini bizdan yigʻ. Ey Allohim, Sen safarda hamrohsan va oilada oʻrinbosarsan. Ey Allohim, safarimizda bizga hamroh boʻl va oilamizda bizning oʻrnimizni egalla)», der edilar. Oilasiga qaytganlarida esa: «Oyibuna in shoʼallohu toibuna obiduna li-Rabbino homiduna (insho Alloh qaytguvchimiz, tavba qilguvchimiz, ibodat qilguvchimiz, Robbimizga hamd aytguvchimiz)», der edilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis bu yoʻldan hasan gʻaribdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ сафар қилмоқчи бўлганларида, уловларига миниб, уч марта такбир айтар ва: {Бизга буни бўйсундирган Зот покдир, биз унга қодир эмас эдик. Албатта биз Роббимизга қайтгувчимиз} (Зухруф 13-14) дер эдилар. Сўнг: «Аллоҳумма инни асъалука фи сафари ҳаза минал-бирри ват-тақво ва минал-амали ма тарзо. Аллоҳумма ҳаввин алайнал-масира ватви анна буъдал-арз. Аллоҳумма антас-соҳибу фис-сафари вал-халифату фил-аҳл. Аллоҳуммашабна фи сафарина вахлуфна фи аҳлина (Эй Аллоҳим, мен Сендан ушбу сафаримда яхшилик, тақво ва Сен рози бўладиган амални сўрайман. Эй Аллоҳим, бу йўлни бизга осон қил ва ер узоқлигини биздан йиғ. Эй Аллоҳим, Сен сафарда ҳамроҳсан ва оилада ўринбосарсан. Эй Аллоҳим, сафаримизда бизга ҳамроҳ бўл ва оиламизда бизнинг ўрнимизни эгалла)», дер эдилар. Оиласига қайтганларида эса: «Ойибуна ин шўаллоҳу тоибуна обидуна ли-Раббино ҳомидуна (иншо Аллоҳ қайтгувчимиз, тавба қилгувчимиз, ибодат қилгувчимиз, Роббимизга ҳамд айтгувчимиз)», дер эдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис бу йўлдан ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُوسَى الْكُوفِيُّ، حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ الزِّبْرِقَانِ، عَنْ مَطَرٍ الْوَرَّاقِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ يَوْمٍ لأَصْحَابِهِ " قُولُوا سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ مِائَةَ مَرَّةٍ مَنْ قَالَهَا مَرَّةً كُتِبَتْ لَهُ عَشْرًا وَمَنْ قَالَهَا عَشْرًا كُتِبَتْ لَهُ مِائَةً وَمَنْ قَالَهَا مِائَةً كُتِبَتْ لَهُ أَلْفًا وَمَنْ زَادَ زَادَهُ اللَّهُ وَمَنِ اسْتَغْفَرَ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir kuni sahobalariga: «‹Subhanallohi va bihamdih (Allohni Uning hamdi bilan poklayman)› ni yuz marta ayting. Kim uni bir marta aytsa, unga oʻn (savob) yoziladi; kim uni oʻn marta aytsa, unga yuz (savob) yoziladi; kim uni yuz marta aytsa, unga ming (savob) yoziladi; kim ziyoda qilsa, Alloh unga ziyoda qiladi; kim istigʻfor aytsa, Alloh uni kechiradi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир куни саҳобаларига: «‹Субҳаналлоҳи ва биҳамдиҳ (Аллоҳни Унинг ҳамди билан поклайман)› ни юз марта айтинг. Ким уни бир марта айтса, унга ўн (савоб) ёзилади; ким уни ўн марта айтса, унга юз (савоб) ёзилади; ким уни юз марта айтса, унга минг (савоб) ёзилади; ким зиёда қилса, Аллоҳ унга зиёда қилади; ким истиғфор айтса, Аллоҳ уни кечиради», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ زَحْرٍ، عَنْ خَالِدِ بْنِ أَبِي عِمْرَانَ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ، قَالَ قَلَّمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُومُ مِنْ مَجْلِسٍ حَتَّى يَدْعُوَ بِهَؤُلاَءِ الْكَلِمَاتِ لأَصْحَابِهِ " اللَّهُمَّ اقْسِمْ لَنَا مِنْ خَشْيَتِكَ مَا يَحُولُ بَيْنَنَا وَبَيْنَ مَعَاصِيكَ وَمِنْ طَاعَتِكَ مَا تُبَلِّغُنَا بِهِ جَنَّتَكَ وَمِنَ الْيَقِينِ مَا تُهَوِّنُ بِهِ عَلَيْنَا مُصِيبَاتِ الدُّنْيَا وَمَتِّعْنَا بِأَسْمَاعِنَا وَأَبْصَارِنَا وَقُوَّتِنَا مَا أَحْيَيْتَنَا وَاجْعَلْهُ الْوَارِثَ مِنَّا وَاجْعَلْ ثَأْرَنَا عَلَى مَنْ ظَلَمَنَا وَانْصُرْنَا عَلَى مَنْ عَادَانَا وَلاَ تَجْعَلْ مُصِيبَتَنَا فِي دِينِنَا وَلاَ تَجْعَلِ الدُّنْيَا أَكْبَرَ هَمِّنَا وَلاَ مَبْلَغَ عِلْمِنَا وَلاَ تُسَلِّطْ عَلَيْنَا مَنْ لاَ يَرْحَمُنَا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ . وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ خَالِدِ بْنِ أَبِي عِمْرَانَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ majlisdan turishlaridan oldin ashoblari uchun mana bu kalimalar bilan duo qilmagan holatlari kam edi: ‹Allohim, bizga Oʻzingdan qoʻrqishdan shunchasini ato etgilki, u biz bilan Senga gunoh qilishimiz orasini toʻssin, Senga itoatdan shunchasini ato etgilki, u bizni jannatingga yetkazsin, yaqindan shunchasini ato etgilki, u bilan dunyo musibatlarini bizga yengil qilgin. Bizni quloqlarimiz, koʻzlarimiz va kuch-quvvatimizdan, bizni tirik qilib turganingcha, bahramand qilgin va uni bizdan keyin qoluvchi (vorisi) qilgin. Bizga zulm qilganlardan oʻchimizni olgin, bizga dushmanlik qilganlarga qarshi bizga yordam bergin, musibatimizni dinimizda qilmagin, dunyoni eng katta tashvishimiz va ilmimizning oxiri qilmagin hamda bizga rahm qilmaydiganlarni ustimizga hokim qilmagin›», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Baʼzilar bu hadisni Xolid ibn Abu Imrondan, u Nofeʼdan, u Ibn Umardan (sanad bilan) rivoyat qilganlar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ мажлисдан туришларидан олдин ашоблари учун мана бу калималар билан дуо қилмаган ҳолатлари кам эди: ‹Аллоҳим, бизга Ўзингдан қўрқишдан шунчасини ато этгилки, у биз билан Сенга гуноҳ қилишимиз орасини тўссин, Сенга итоатдан шунчасини ато этгилки, у бизни жаннатингга етказсин, яқиндан шунчасини ато этгилки, у билан дунё мусибатларини бизга енгил қилгин. Бизни қулоқларимиз, кўзларимиз ва куч-қувватимиздан, бизни тирик қилиб турганингча, баҳраманд қилгин ва уни биздан кейин қолувчи (вориси) қилгин. Бизга зулм қилганлардан ўчимизни олгин, бизга душманлик қилганларга қарши бизга ёрдам бергин, мусибатимизни динимизда қилмагин, дунёни энг катта ташвишимиз ва илмимизнинг охири қилмагин ҳамда бизга раҳм қилмайдиганларни устимизга ҳоким қилмагин›», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Баъзилар бу ҳадисни Холид ибн Абу Имрондан, у Нофеъдан, у Ибн Умардан (санад билан) ривоят қилганлар.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ ثَابِتِ بْنِ ثَوْبَانَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ مَكْحُولٍ، عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ اللَّهَ يَقْبَلُ تَوْبَةَ الْعَبْدِ مَا لَمْ يُغَرْغِرْ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ .
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ ثَابِتِ بْنِ ثَوْبَانَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ مَكْحُولٍ، عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Albatta Alloh banda joni boʻgʻziga kelmaguncha (yaʼni jon talvasasi boshlanmaguncha) uning tavbasini qabul qiladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. (Bu hadisni) yana Abu Omir al-Aqadiy Abdurrahmon ibn Sobit ibn Savbondan, u otasidan, u Makhuldan, u Jubayr ibn Nufayrdan, u Ibn Umardan, u Nabiy ﷺdan shu maʼnoda rivoyat qildi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Албатта Аллоҳ банда жони бўғзига келмагунча (яъни жон талвасаси бошланмагунча) унинг тавбасини қабул қилади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. (Бу ҳадисни) яна Абу Омир ал-Ақадий Абдурраҳмон ибн Собит ибн Савбондан, у отасидан, у Макҳулдан, у Жубайр ибн Нуфайрдан, у Ибн Умардан, у Набий ﷺдан шу маънода ривоят қилди.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الْقُرَشِيِّ الْمُلَيْكِيِّ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ فُتِحَ لَهُ مِنْكُمْ بَابُ الدُّعَاءِ فُتِحَتْ لَهُ أَبْوَابُ الرَّحْمَةِ وَمَا سُئِلَ اللَّهُ شَيْئًا يَعْنِي أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ أَنْ يُسْأَلَ الْعَافِيَةَ " . وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ الدُّعَاءَ يَنْفَعُ مِمَّا نَزَلَ وَمِمَّا لَمْ يَنْزِلْ فَعَلَيْكُمْ عِبَادَ اللَّهِ بِالدُّعَاءِ " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ . لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الْقُرَشِيِّ وَهُوَ الْمَكِّيُّ الْمُلَيْكِيُّ وَهُوَ ضَعِيفٌ فِي الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ .
وَقَدْ رَوَى إِسْرَائِيلُ، هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَا سُئِلَ اللَّهُ شَيْئًا أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنَ الْعَافِيَةِ "
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan kimga duo eshigi ochilsa, unga rahmat eshiklari ochilibdi. Allohdan soʻralgan narsalarning Unga eng mahbubi — ofiyat (sogʻ-salomatlik) soʻralishidir», dedilar. Yana Rasululloh ﷺ: «Albatta, duo tushgan (balo)ga ham, hali tushmagan (balo)ga ham foyda beradi. Bas, ey Allohning bandalari, sizlar duoni lozim tutinglar», dedilar. (Abu Iso) aytdi: Bu hadis gʻaribdir. Biz uni faqat Abdurrahmon ibn Abu Bakr al-Qurashiyning hadisidan bilamiz — u al-Makkiy al-Mulaykiy boʻlib, hadisda zaifdir; baʼzi ahli ilm uni yodlash jihatidan zaif sanagan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан кимга дуо эшиги очилса, унга раҳмат эшиклари очилибди. Аллоҳдан сўралган нарсаларнинг Унга энг маҳбуби — офият (соғ-саломатлик) сўралишидир», дедилар. Яна Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, дуо тушган (бало)га ҳам, ҳали тушмаган (бало)га ҳам фойда беради. Бас, эй Аллоҳнинг бандалари, сизлар дуони лозим тутинглар», дедилар. (Абу Исо) айтди: Бу ҳадис ғарибдир. Биз уни фақат Абдурраҳмон ибн Абу Бакр ал-Қурашийнинг ҳадисидан биламиз — у ал-Маккий ал-Мулайкий бўлиб, ҳадисда заифдир; баъзи аҳли илм уни ёдлаш жиҳатидан заиф санаган.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ عُمَرَ، أَنَّهُ اسْتَأْذَنَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فِي الْعُمْرَةِ فَقَالَ " أَىْ أُخَىَّ أَشْرِكْنَا فِي دُعَائِكَ وَلاَ تَنْسَنَا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) Umar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi: U umra qilish uchun Nabiy ﷺdan ruxsat soʻradi, shunda u zot: «Ey ukajonim, bizni ham duoyingga sherik qil, bizni unutma», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Умар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади: У умра қилиш учун Набий ﷺдан рухсат сўради, шунда у зот: «Эй укажоним, бизни ҳам дуойингга шерик қил, бизни унутма», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ عَوْنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، رضى الله عنهما قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ نُصَلِّي مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذْ قَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ اللَّهُ أَكْبَرُ كَبِيرًا وَالْحَمْدُ لِلَّهِ كَثِيرًا وَسُبْحَانَ اللَّهِ بُكْرَةً وَأَصِيلاً . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنِ الْقَائِلُ كَذَا وَكَذَا " . فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " عَجِبْتُ لَهَا فُتِحَتْ لَهَا أَبْوَابُ السَّمَاءِ " . قَالَ ابْنُ عُمَرَ مَا تَرَكْتُهُنَّ مُنْذُ سَمِعْتُهُنَّ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . وَحَجَّاجُ بْنُ أَبِي عُثْمَانَ هُوَ حَجَّاجُ بْنُ مَيْسَرَةَ الصَّوَّافُ وَيُكْنَى أَبَا الصَّلْتِ وَهُوَ ثِقَةٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan namoz oʻqiyotgan paytimizda jamoadan bir kishi: ‹Allohu akbaru kabiyran val-hamdulillahi kasiyran va subhanallohi bukratan va asiyla (Alloh nihoyatda buyukdir, hamd Allohga koʻplab boʻlsin, Allohga ertayu kech tasbeh aytilsin)›, dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Anavi-anavi (soʻzlarni) aytgan kim?› dedilar. Jamoadan bir kishi: ‹Men, ey Rasululloh›, dedi. U zot: ‹Men unga hayratga tushdim, unga osmon eshiklari ochildi›, dedilar». Ibn Umar aytdi: «Men ularni Rasululloh ﷺdan eshitganimdan beri tark etmadim». Abu Iso aytdi: Bu hadis shu yoʻldan hasan sahih gʻaribdir. Hajjoj ibn Abu Usmon — bu Hajjoj ibn Maysara as-Savvofdir, kunyasi Abu Saltdir, u hadis ahli nazdida ishonchli (siqa)dir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У айтди: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан намоз ўқиётган пайтимизда жамоадан бир киши: ‹Аллоҳу акбару кабийран вал-ҳамдулиллаҳи касийран ва субҳаналлоҳи букратан ва асийла (Аллоҳ ниҳоятда буюкдир, ҳамд Аллоҳга кўплаб бўлсин, Аллоҳга эртаю кеч тасбеҳ айтилсин)›, деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Анави-анави (сўзларни) айтган ким?› дедилар. Жамоадан бир киши: ‹Мен, эй Расулуллоҳ›, деди. У зот: ‹Мен унга ҳайратга тушдим, унга осмон эшиклари очилди›, дедилар». Ибн Умар айтди: «Мен уларни Расулуллоҳ ﷺдан эшитганимдан бери тарк этмадим». Абу Исо айтди: Бу ҳадис шу йўлдан ҳасан саҳиҳ ғарибдир. Ҳажжож ибн Абу Усмон — бу Ҳажжож ибн Майсара ас-Саввофдир, куняси Абу Салтдир, у ҳадис аҳли наздида ишончли (сиқа)дир.
حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُجَالِدِ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أُمَيَّةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ ذَاتَ يَوْمٍ وَدَخَلَ الْمَسْجِدَ وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ أَحَدُهُمَا عَنْ يَمِينِهِ وَالآخَرُ عَنْ شِمَالِهِ وَهُوَ آخِذٌ بِأَيْدِيهِمَا وَقَالَ " هَكَذَا نُبْعَثُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ .
وَسَعِيدُ بْنُ مَسْلَمَةَ لَيْسَ عِنْدَهُمْ بِالْقَوِيِّ . وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ أَيْضًا مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ bir kuni chiqib masjidga kirdilar, Abu Bakr va Umardan biri u zotning oʻng tomonida, ikkinchisi chap tomonida edi, u zot ikkalasining qoʻlidan ushlab olgan edilar va: «Qiyomat kuni mana shunday tirgizilamiz», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir. Said ibn Maslama (muhaddislar) nazdida qaviy emas. Bu hadis Nofiʼdan, u Ibn Umardan boshqa yoʻl bilan ham rivoyat qilingan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ бир куни чиқиб масжидга кирдилар, Абу Бакр ва Умардан бири у зотнинг ўнг томонида, иккинчиси чап томонида эди, у зот иккаласининг қўлидан ушлаб олган эдилар ва: «Қиёмат куни мана шундай тиргизиламиз», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир. Саид ибн Маслама (муҳаддислар) наздида қавий эмас. Бу ҳадис Нофиъдан, у Ибн Умардан бошқа йўл билан ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى الْقَطَّانُ الْبَغْدَادِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ مَنْصُورِ بْنِ أَبِي الأَسْوَدِ، قَالَ حَدَّثَنِي كَثِيرٌ أَبُو إِسْمَاعِيلَ، عَنْ جُمَيْعِ بْنِ عُمَيْرٍ التَّيْمِيِّ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لأَبِي بَكْرٍ " أَنْتَ صَاحِبِي عَلَى الْحَوْضِ وَصَاحِبِي فِي الْغَارِ " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Abu Bakrga: «Sen Havz boʻyida ham sohibimsan, gʻorda ham sohibim eding», dedilar. Bu hadis hasan sahih gʻaribdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Абу Бакрга: «Сен Ҳавз бўйида ҳам соҳибимсан, ғорда ҳам соҳибим эдинг», дедилар. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا خَارِجَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيُّ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " اللَّهُمَّ أَعِزَّ الإِسْلاَمَ بِأَحَبِّ هَذَيْنِ الرَّجُلَيْنِ إِلَيْكَ بِأَبِي جَهْلٍ أَوْ بِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ " . قَالَ وَكَانَ أَحَبَّهُمَا إِلَيْهِ عُمَرُ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ عُمَرَ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ey Allohim, Islomni mana shu ikki kishidan Senga eng suyuklisi bilan — Abu Jahl bilan yoki Umar ibn al-Xattob bilan aziz qilgin», dedilar. (Roviy) aytdi: «Ulardan u zotga eng suyuklisi Umar edi». Abu Iso aytdi: Bu hadis Ibn Umarning hadisidan hasan sahih gʻaribdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Аллоҳим, Исломни мана шу икки кишидан Сенга энг суюклиси билан — Абу Жаҳл билан ёки Умар ибн ал-Хаттоб билан азиз қилгин», дедилар. (Ровий) айтди: «Улардан у зотга энг суюклиси Умар эди». Абу Исо айтди: Бу ҳадис Ибн Умарнинг ҳадисидан ҳасан саҳиҳ ғарибдир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ حَمْزَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، رضى الله عنهما قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " رَأَيْتُ كَأَنِّي أُتِيتُ بِقَدَحٍ مِنْ لَبَنٍ فَشَرِبْتُ مِنْهُ فَأَعْطَيْتُ فَضْلِي عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ " . قَالُوا فَمَا أَوَّلْتَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " الْعِلْمَ " .هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Tushimda goʻyo menga bir piyola sut keltirildi, men undan ichdim, ortib qolganini esa Umar ibn al-Xattobga berdim», dedilar. (Sahobalar): «Ey Rasululloh, buni qanday taʼbir qildingiz?» dedilar. U zot: «(Bu) ilmdir», dedilar. Bu hadis hasan sahih gʻaribdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Тушимда гўё менга бир пиёла сут келтирилди, мен ундан ичдим, ортиб қолганини эса Умар ибн ал-Хаттобга бердим», дедилар. (Саҳобалар): «Эй Расулуллоҳ, буни қандай таъбир қилдингиз?» дедилар. У зот: «(Бу) илмдир», дедилар. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир.
حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نَافِعٍ الصَّائِغُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ عُمَرَ الْعُمَرِيُّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَنَا أَوَّلُ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الأَرْضُ ثُمَّ أَبُو بَكْرٍ ثُمَّ عُمَرُ ثُمَّ آتِي أَهْلَ الْبَقِيعِ فَيُحْشَرُونَ مَعِي ثُمَّ أَنْتَظِرُ أَهْلَ مَكَّةَ حَتَّى أُحْشَرَ بَيْنَ الْحَرَمَيْنِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَعَاصِمُ بْنُ عُمَرَ الْعُمَرِيُّ لَيْسَ بِالْحَافِظِ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yer ustimdan birinchi boʻlib men yorilaman, soʻng Abu Bakr, soʻng Umar; soʻng Baqiy ahliga kelaman, ular men bilan birga toʻplanadilar; soʻng Makka ahlini kutaman, toki Ikki Haram orasida toʻplanguncha», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir va Osim ibn Umar al-Umariy hadis ahli nazdida hofiz (kuchli yodlovchi) emas.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ер устимдан биринчи бўлиб мен ёриламан, сўнг Абу Бакр, сўнг Умар; сўнг Бақий аҳлига келаман, улар мен билан бирга тўпланадилар; сўнг Макка аҳлини кутаман, токи Икки Ҳарам орасида тўплангунча», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир ва Осим ибн Умар ал-Умарий ҳадис аҳли наздида ҳофиз (кучли ёдловчи) эмас.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا الْعَلاَءُ بْنُ عَبْدِ الْجَبَّارِ، قَالَ حَدَّثَنَا الْحَارِثُ بْنُ عُمَيْرٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كُنَّا نَقُولُ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَىٌّ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَعُثْمَانُ . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ يُسْتَغْرَبُ مِنْ حَدِيثِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ . وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ hayot boʻlganlarida: ‹Abu Bakr, Umar va Usmon›, deb (afzallikni shu tartibda) aytar edik». Bu hadis bu yoʻl bilan hasan sahih gʻaribdir, Ubaydulloh ibn Umarning hadisidan gʻarib sanaladi. Bu hadis Ibn Umardan boshqa yoʻllar bilan ham rivoyat qilingan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ ҳаёт бўлганларида: ‹Абу Бакр, Умар ва Усмон›, деб (афзалликни шу тартибда) айтар эдик». Бу ҳадис бу йўл билан ҳасан саҳиҳ ғарибдир, Убайдуллоҳ ибн Умарнинг ҳадисидан ғариб саналади. Бу ҳадис Ибн Умардан бошқа йўллар билан ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ الْجَوْهَرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا شَاذَانُ الأَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ، عَنْ سِنَانِ بْنِ هَارُونَ الْبُرْجُمِيِّ، عَنْ كُلَيْبِ بْنِ وَائِلٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ ذَكَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِتْنَةً فَقَالَ " يُقْتَلُ فِيهَا هَذَا مَظْلُومًا " . لِعُثْمَانَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ عُمَرَ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ bir fitnani zikr qilib, Usmonni nazarda tutib: «Bu kishi unda mazlum holda oʻldiriladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis bu yoʻl bilan, Ibn Umarning hadisidan hasan gʻaribdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ бир фитнани зикр қилиб, Усмонни назарда тутиб: «Бу киши унда мазлум ҳолда ўлдирилади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис бу йўл билан, Ибн Умарнинг ҳадисидан ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى الْقَطَّانُ الْبَغْدَادِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ قَادِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ صَالِحِ بْنِ حَىٍّ، عَنْ حَكِيمِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ جُمَيْعِ بْنِ عُمَيْرٍ التَّيْمِيِّ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ آخَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ أَصْحَابِهِ فَجَاءَ عَلِيٌّ تَدْمَعُ عَيْنَاهُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ آخَيْتَ بَيْنَ أَصْحَابِكَ وَلَمْ تُؤَاخِ بَيْنِي وَبَيْنَ أَحَدٍ . فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَنْتَ أَخِي فِي الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ . وَفِي الْبَابِ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَبِي أَوْفَى .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ sahobalari oʻrtasida birodarlik aqd qildilar. Shunda Ali koʻzlari yoshlangan holda kelib: «Yo Rasululloh, siz sahobalaringiz oʻrtasida birodarlik aqd qildingiz, lekin men bilan birovning orasida birodarlik qilmadingiz», dedi. Rasululloh ﷺ unga: «Sen dunyoda ham, oxiratda ham mening birodarimsan», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Bu bobda Zayd ibn Abu Avfodan ham (rivoyat) bor.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ саҳобалари ўртасида биродарлик ақд қилдилар. Шунда Али кўзлари ёшланган ҳолда келиб: «Ё Расулуллоҳ, сиз саҳобаларингиз ўртасида биродарлик ақд қилдингиз, лекин мен билан бировнинг орасида биродарлик қилмадингиз», деди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Сен дунёда ҳам, охиратда ҳам менинг биродаримсан», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Бу бобда Зайд ибн Абу Авфодан ҳам (ривоят) бор.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ مَا كُنَّا نَدْعُو زَيْدَ بْنَ حَارِثَةَ إِلاَّ زَيْدَ بْنَ مُحَمَّدٍ حَتَّى نَزَلَتْ : ( ادعُوهُمْ لِأَبَائِهِمْ هُوَ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ ) . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Biz Zayd ibn Horisani Zayd ibn Muhammad deb chaqirar edik. Toki: {Ularni otalariga nisbat berib chaqiringlar, bu Alloh nazdida adolatliroqdir} (Ahzob 5) (oyati) nozil boʻlguncha». Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Биз Зайд ибн Ҳорисани Зайд ибн Муҳаммад деб чақирар эдик. Токи: {Уларни оталарига нисбат бериб чақиринглар, бу Аллоҳ наздида адолатлироқдир} (Аҳзоб 5) (ояти) нозил бўлгунча». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.