حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَكْمَلُ الْمُؤْمِنِينَ إِيمَانًا أَحْسَنُهُمْ خُلُقًا " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U: «Rasululloh ﷺ: ‹Imoni eng kamol topgan moʻminlar axloqi eng goʻzal boʻlganlaridir›, dedilar» dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Имони энг камол топган мўминлар ахлоқи энг гўзал бўлганларидир›, дедилар» деди.
حَدَّثَنَا أَبُو صَالِحٍ الأَنْطَاكِيُّ، أَخْبَرَنَا أَبُو إِسْحَاقَ الْفَزَارِيُّ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَزْنِي الزَّانِي حِينَ يَزْنِي وَهُوَ مُؤْمِنٌ وَلاَ يَسْرِقُ حِينَ يَسْرِقُ وَهُوَ مُؤْمِنٌ وَلاَ يَشْرَبُ الْخَمْرَ حِينَ يَشْرَبُهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ وَالتَّوْبَةُ مَعْرُوضَةٌ بَعْدُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U: «Rasululloh ﷺ shunday dedilar: ‹Zinokor zino qilayotgan paytida moʻmin holida zino qilmaydi; oʻgʻri oʻgʻirlik qilayotgan paytida moʻmin holida oʻgʻirlik qilmaydi; ichkilik ichuvchi uni ichayotgan paytida moʻmin holida ichmaydi; (lekin) shundan keyin tavba (eshigi) ochiqdir›» dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У: «Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: ‹Зинокор зино қилаётган пайтида мўмин ҳолида зино қилмайди; ўғри ўғирлик қилаётган пайтида мўмин ҳолида ўғирлик қилмайди; ичкилик ичувчи уни ичаётган пайтида мўмин ҳолида ичмайди; (лекин) шундан кейин тавба (эшиги) очиқдир›» деди.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ سُوَيْدٍ الرَّمْلِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ، أَخْبَرَنَا نَافِعٌ، - يَعْنِي ابْنَ يَزِيدَ - قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ الْهَادِ، أَنَّ سَعِيدَ بْنَ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيَّ، حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا زَنَى الرَّجُلُ خَرَجَ مِنْهُ الإِيمَانُ كَانَ عَلَيْهِ كَالظُّلَّةِ فَإِذَا انْقَطَعَ رَجَعَ إِلَيْهِ الإِيمَانُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U: «Rasululloh ﷺ shunday dedilar: ‹Kishi zino qilganda, imon undan chiqib, ustida soyabondek (osilib) turadi; u (zinoni) tark qilganda esa, imon unga qaytadi›» dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У: «Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: ‹Киши зино қилганда, имон ундан чиқиб, устида соябондек (осилиб) туради; у (зинони) тарк қилганда эса, имон унга қайтади›» деди.
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كُلُّ مَوْلُودٍ يُولَدُ عَلَى الْفِطْرَةِ فَأَبَوَاهُ يُهَوِّدَانِهِ وَيُنَصِّرَانِهِ كَمَا تَنَاتَجُ الإِبِلُ مِنْ بَهِيمَةٍ جَمْعَاءَ هَلْ تُحِسُّ مِنْ جَدْعَاءَ " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَرَأَيْتَ مَنْ يَمُوتُ وَهُوَ صَغِيرٌ قَالَ " اللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا كَانُوا عَامِلِينَ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Har bir tugʻiluvchi (bola) fitrat (Islom) uzra tugʻiladi. Soʻngra ota-onasi uni yahudiy yoki nasroniy qiladi, xuddi (sogʻlom) hayvon butun (aʼzoli) bolani tuqqanidek. Sizlar ularda (tugʻma) kesik (aʼzoli)sini koʻrasizmi?» dedilar. (Sahobalar): «Yo Rasululloh, kichkina chogʻida vafot etganni qanday deysiz?» dedilar. U zot: «Alloh ularning nima qiluvchi boʻlganlarini yaxshiroq biluvchidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ҳар бир туғилувчи (бола) фитрат (Ислом) узра туғилади. Сўнгра ота-онаси уни яҳудий ёки насроний қилади, худди (соғлом) ҳайвон бутун (аъзоли) болани туққанидек. Сизлар уларда (туғма) кесик (аъзоли)сини кўрасизми?» дедилар. (Саҳобалар): «Ё Расулуллоҳ, кичкина чоғида вафот этганни қандай дейсиз?» дедилар. У зот: «Аллоҳ уларнинг нима қилувчи бўлганларини яхшироқ билувчидир», дедилар.
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَزَالُ النَّاسُ يَتَسَاءَلُونَ حَتَّى يُقَالَ هَذَا خَلَقَ اللَّهُ الْخَلْقَ فَمَنْ خَلَقَ اللَّهَ فَمَنْ وَجَدَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَلْيَقُلْ آمَنْتُ بِاللَّهِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Odamlar bir-biridan soʻrayverib, oxiri: ‹Mana buni Alloh yaratdi, Allohni esa kim yaratgan?› deyiladigan (darajaga yetadi). Kimda shundan (shubhadan) biror narsa paydo boʻlsa, u: ‹Allohga imon keltirdim› desin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Одамлар бир-биридан сўрайвериб, охири: ‹Мана буни Аллоҳ яратди, Аллоҳни эса ким яратган?› дейиладиган (даражага етади). Кимда шундан (шубҳадан) бирор нарса пайдо бўлса, у: ‹Аллоҳга имон келтирдим› десин», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو، حَدَّثَنَا سَلَمَةُ، - يَعْنِي ابْنَ الْفَضْلِ - قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدٌ، - يَعْنِي ابْنَ إِسْحَاقَ - قَالَ حَدَّثَنِي عُتْبَةُ بْنُ مُسْلِمٍ، مَوْلَى بَنِي تَيْمٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ فَذَكَرَ نَحْوَهُ قَالَ " فَإِذَا قَالُوا ذَلِكَ فَقُولُوا ﴿اللَّهُ أَحَدٌ * اللَّهُ الصَّمَدُ * لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ * وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌ﴾[Al-Ixlos 1–4] ثُمَّ لْيَتْفُلْ عَنْ يَسَارِهِ ثَلاَثًا وَلْيَسْتَعِذْ مِنَ الشَّيْطَانِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim, — soʻng oldingidek hadisni zikr qildi, — bu rivoyatda u zot dedilar: «Ular shu (vasvasa)ni aytsalar, sizlar: {Aytgin: U Alloh — yagonadir. Alloh (hojatlar uchun qaratiladigan) beniyozdir. (U) tugʻmagan va tugʻilmagan. Hamda Unga hech kim teng emasdir} deb oʻqinglar, soʻng chap tomoniga uch marta tuflasin va shaytondan (Allohga) panoh tilasin.»Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим, — сўнг олдингидек ҳадисни зикр қилди, — бу ривоятда у зот дедилар: «Улар шу (васваса)ни айтсалар, сизлар: {Айтгин: У Аллоҳ — ягонадир. Аллоҳ (ҳожатлар учун қаратиладиган) бениёздир. (У) туғмаган ва туғилмаган. Ҳамда Унга ҳеч ким тенг эмасдир} деб ўқинглар, сўнг чап томонига уч марта туфласин ва шайтондан (Аллоҳга) паноҳ тиласин.»
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ سَمِعَهُ يُحَدِّثُ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ نَاسٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ " هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الشَّمْسِ فِي الظَّهِيرَةِ لَيْسَتْ فِي سَحَابَةٍ " . قَالُوا لاَ . قَالَ " هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ لَيْسَ فِي سَحَابَةٍ " . قَالُوا لاَ . قَالَ " وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لاَ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَتِهِ إِلاَّ كَمَا تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ أَحَدِهِمَا " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U dedi: odamlar: «Yo Rasululloh, qiyomat kunida Robbimizni koʻramizmi?» dedilar. U zot: «Bulut yoʻq paytida tush vaqtidagi quyoshni koʻrishda qiynalasizlarmi?» dedilar. Ular: «Yoʻq» dedilar. U zot: «Bulut yoʻq paytida toʻlin oy kechasidagi oyni koʻrishda qiynalasizlarmi?» dedilar. Ular: «Yoʻq» dedilar. U zot dedilar: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, sizlar Uni koʻrishda faqat ana shu ikkisidan birini koʻrishda qiynalganingiz kabigina qiynalasizlar (xolos).»Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У деди: одамлар: «Ё Расулуллоҳ, қиёмат кунида Роббимизни кўрамизми?» дедилар. У зот: «Булут йўқ пайтида туш вақтидаги қуёшни кўришда қийналасизларми?» дедилар. Улар: «Йўқ» дедилар. У зот: «Булут йўқ пайтида тўлин ой кечасидаги ойни кўришда қийналасизларми?» дедилар. Улар: «Йўқ» дедилар. У зот дедилар: «Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, сизлар Уни кўришда фақат ана шу иккисидан бирини кўришда қийналганингиз кабигина қийналасизлар (холос).»
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَعَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الأَغَرِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " يَنْزِلُ رَبُّنَا كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَى سَمَاءِ الدُّنْيَا حِينَ يَبْقَى ثُلُثُ اللَّيْلِ الآخِرِ فَيَقُولُ مَنْ يَدْعُونِي فَأَسْتَجِيبَ لَهُ مَنْ يَسْأَلُنِي فَأُعْطِيَهُ مَنْ يَسْتَغْفِرُنِي فَأَغْفِرَ لَهُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Robbimiz har kecha, kechaning oxirgi uchdan biri qolganida, dunyo osmoniga tushadi va: ‹Kim Menga duo qilsa, Men uning duosini ijobat qilaman; kim Mendan soʻrasa, Men unga beraman; kim Mendan magʻfirat soʻrasa, Men uni magʻfirat qilaman› deydi.»Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Роббимиз ҳар кеча, кечанинг охирги учдан бири қолганида, дунё осмонига тушади ва: ‹Ким Менга дуо қилса, Мен унинг дуосини ижобат қиламан; ким Мендан сўраса, Мен унга бераман; ким Мендан мағфират сўраса, Мен уни мағфират қиламан› дейди.»
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ : " كُلَّ ابْنِ آدَمَ تَأْكُلُ الأَرْضُ إِلاَّ عَجْبَ الذَّنَبِ، مِنْهُ خُلِقَ وَفِيهِ يُرَكَّبُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Odam bolasining (butun vujudini) yer yeb yuboradi, faqat dum suyagidan boshqa (qoladi). U (inson) oʻshandan yaratilgan va oʻshanda qayta tarkib topadi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Одам боласининг (бутун вужудини) ер еб юборади, фақат дум суягидан бошқа (қолади). У (инсон) ўшандан яратилган ва ўшанда қайта таркиб топади».
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ : " لَمَّا خَلَقَ اللَّهُ الْجَنَّةَ قَالَ لِجِبْرِيلَ : اذْهَبْ فَانْظُرْ إِلَيْهَا . فَذَهَبَ فَنَظَرَ إِلَيْهَا ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ : أَىْ رَبِّ وَعِزَّتِكَ لاَ يَسْمَعُ بِهَا أَحَدٌ إِلاَّ دَخَلَهَا ثُمَّ حَفَّهَا بِالْمَكَارِهِ ثُمَّ قَالَ : يَا جِبْرِيلُ اذْهَبْ فَانْظُرْ إِلَيْهَا فَذَهَبَ فَنَظَرَ إِلَيْهَا ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ : أَىْ رَبِّ وَعِزَّتِكَ لَقَدْ خَشِيتُ أَنْ لاَ يَدْخُلَهَا أَحَدٌ " . قَالَ : " فَلَمَّا خَلَقَ اللَّهُ النَّارَ قَالَ : يَا جِبْرِيلُ اذْهَبْ فَانْظُرْ إِلَيْهَا . فَذَهَبَ فَنَظَرَ إِلَيْهَا ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ : أَىْ رَبِّ وَعِزَّتِكَ لاَ يَسْمَعُ بِهَا أَحَدٌ فَيَدْخُلُهَا فَحَفَّهَا بِالشَّهَوَاتِ ثُمَّ قَالَ : يَا جِبْرِيلُ اذْهَبْ فَانْظُرْ إِلَيْهَا . فَذَهَبَ فَنَظَرَ إِلَيْهَا ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ : أَىْ رَبِّ وَعِزَّتِكَ لَقَدْ خَشِيتُ أَنْ لاَ يَبْقَى أَحَدٌ إِلاَّ دَخَلَهَا " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Alloh jannatni yaratganida, Jabroilga: ‹Borib, unga qarab kel› dedi. U borib, unga qaradi, soʻngra qaytib kelib: ‹Ey Robbim, izzatingga qasamki, uning haqida eshitgan har bir kishi unga albatta kiradi› dedi. Soʻngra (Alloh) uni yoqimsiz (mashaqqatli) narsalar bilan oʻrab qoʻydi va: ‹Ey Jabroil, borib, unga qarab kel› dedi. U borib, unga qaradi, soʻngra qaytib kelib: ‹Ey Robbim, izzatingga qasamki, unga hech kim kirmasligidan qoʻrqdim› dedi. Alloh doʻzaxni yaratganida esa: ‹Ey Jabroil, borib, unga qarab kel› dedi. U borib, unga qaradi, soʻngra qaytib kelib: ‹Ey Robbim, izzatingga qasamki, uning haqida eshitgan hech kim unga kirmaydi› dedi. Soʻngra (Alloh) uni shahvatlar (yoqimli narsalar) bilan oʻrab qoʻydi va: ‹Ey Jabroil, borib, unga qarab kel› dedi. U borib, unga qaradi, soʻngra qaytib kelib: ‹Ey Robbim, izzatingga qasamki, unga kirmaydigan hech kim qolmasligidan qoʻrqdim› dedi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Аллоҳ жаннатни яратганида, Жаброилга: ‹Бориб, унга қараб кел› деди. У бориб, унга қаради, сўнгра қайтиб келиб: ‹Эй Роббим, иззатингга қасамки, унинг ҳақида эшитган ҳар бир киши унга албатта киради› деди. Сўнгра (Аллоҳ) уни ёқимсиз (машаққатли) нарсалар билан ўраб қўйди ва: ‹Эй Жаброил, бориб, унга қараб кел› деди. У бориб, унга қаради, сўнгра қайтиб келиб: ‹Эй Роббим, иззатингга қасамки, унга ҳеч ким кирмаслигидан қўрқдим› деди. Аллоҳ дўзахни яратганида эса: ‹Эй Жаброил, бориб, унга қараб кел› деди. У бориб, унга қаради, сўнгра қайтиб келиб: ‹Эй Роббим, иззатингга қасамки, унинг ҳақида эшитган ҳеч ким унга кирмайди› деди. Сўнгра (Аллоҳ) уни шаҳватлар (ёқимли нарсалар) билан ўраб қўйди ва: ‹Эй Жаброил, бориб, унга қараб кел› деди. У бориб, унга қаради, сўнгра қайтиб келиб: ‹Эй Роббим, иззатингга қасамки, унга кирмайдиган ҳеч ким қолмаслигидан қўрқдим› деди».
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ هِلاَلٍ، سَمِعَ أَبَاهُ، يُحَدِّثُ قَالَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَهُوَ يُحَدِّثُنَا كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَجْلِسُ مَعَنَا فِي الْمَجْلِسِ يُحَدِّثُنَا فَإِذَا قَامَ قُمْنَا قِيَامًا حَتَّى نَرَاهُ قَدْ دَخَلَ بَعْضَ بُيُوتِ أَزْوَاجِهِ فَحَدَّثَنَا يَوْمًا فَقُمْنَا حِينَ قَامَ فَنَظَرْنَا إِلَى أَعْرَابِيٍّ قَدْ أَدْرَكَهُ فَجَبَذَهُ بِرِدَائِهِ فَحَمَّرَ رَقَبَتَهُ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَكَانَ رِدَاءً خَشِنًا فَالْتَفَتَ فَقَالَ لَهُ الأَعْرَابِيُّ احْمِلْ لِي عَلَى بَعِيرَىَّ هَذَيْنِ فَإِنَّكَ لاَ تَحْمِلُ لِي مِنْ مَالِكَ وَلاَ مِنْ مَالِ أَبِيكَ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لاَ وَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ لاَ وَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ لاَ وَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ لاَ أَحْمِلُ لَكَ حَتَّى تُقِيدَنِي مِنْ جَبْذَتِكَ الَّتِي جَبَذْتَنِي " . فَكُلُّ ذَلِكَ يَقُولُ لَهُ الأَعْرَابِيُّ وَاللَّهِ لاَ أَقِيدُكَهَا . فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ ثُمَّ دَعَا رَجُلاً فَقَالَ لَهُ " احْمِلْ لَهُ عَلَى بَعِيرَيْهِ هَذَيْنِ عَلَى بَعِيرٍ شَعِيرًا وَعَلَى الآخَرِ تَمْرًا " . ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَيْنَا فَقَالَ " انْصَرِفُوا عَلَى بَرَكَةِ اللَّهِ تَعَالَى " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U bizga soʻzlab berib aytdi: Nabiy ﷺ majlisda biz bilan oʻtirib, bizga soʻzlab berar edilar. Qachon u zot turganlarida, biz ham turardik va u zot ayollaridan birining uyiga kirganlarini koʻrgunimizcha tik turardik. Bir kuni bizga soʻzlab berdilar, u zot turganlarida biz ham turdik. Shunda bir aʼrobiy u zotga yetib olib, ridolaridan tortdi va boʻyinlari qizarib ketdi. Abu Hurayra dedi: Rido dagʻal edi. U zot oʻgirildilar, aʼrobiy esa unga: «Mana shu ikki tuyamga (yuk) ortib ber, sen menga oʻz molingdan ham, otangning molidan ham bermaysan-ku», dedi. Nabiy ﷺ unga: «Yoʻq, Allohdan magʻfirat soʻrayman, yoʻq, Allohdan magʻfirat soʻrayman, yoʻq, Allohdan magʻfirat soʻrayman. Sen meni tortganing uchun mendan qasos olishimga imkon bermaguningcha senga (yuk) ortmayman», dedilar. Bularning hammasiga aʼrobiy unga: «Vallohi, men senga undan qasos olishga imkon bermayman», derdi. Soʻng (roviy) hadisni zikr qilib aytdi: Keyin u zot bir kishini chaqirib, unga: «Buning mana shu ikki tuyasiga (yuk) ort: bir tuyaga arpa, ikkinchisiga xurmo ort», dedilar. Soʻng bizga oʻgirilib: «Alloh taoloning barakasi bilan qaytinglar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У бизга сўзлаб бериб айтди: Набий ﷺ мажлисда биз билан ўтириб, бизга сўзлаб берар эдилар. Қачон у зот турганларида, биз ҳам турардик ва у зот аёлларидан бирининг уйига кирганларини кўргунимизча тик турардик. Бир куни бизга сўзлаб бердилар, у зот турганларида биз ҳам турдик. Шунда бир аъробий у зотга етиб олиб, ридоларидан тортди ва бўйинлари қизариб кетди. Абу Ҳурайра деди: Ридо дағал эди. У зот ўгирилдилар, аъробий эса унга: «Мана шу икки туямга (юк) ортиб бер, сен менга ўз молингдан ҳам, отангнинг молидан ҳам бермайсан-ку», деди. Набий ﷺ унга: «Йўқ, Аллоҳдан мағфират сўрайман, йўқ, Аллоҳдан мағфират сўрайман, йўқ, Аллоҳдан мағфират сўрайман. Сен мени тортганинг учун мендан қасос олишимга имкон бермагунингча сенга (юк) ортмайман», дедилар. Буларнинг ҳаммасига аъробий унга: «Валлоҳи, мен сенга ундан қасос олишга имкон бермайман», дерди. Сўнг (ровий) ҳадисни зикр қилиб айтди: Кейин у зот бир кишини чақириб, унга: «Бунинг мана шу икки туясига (юк) орт: бир туяга арпа, иккинчисига хурмо орт», дедилар. Сўнг бизга ўгирилиб: «Аллоҳ таолонинг баракаси билан қайтинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو أَحْمَدَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الْحَجَّاجِ بْنِ فُرَافِصَةَ، عَنْ رَجُلٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُتَوَكِّلِ الْعَسْقَلاَنِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا بِشْرُ بْنُ رَافِعٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، رَفَعَاهُ جَمِيعًا قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْمُؤْمِنُ غِرٌّ كَرِيمٌ وَالْفَاجِرُ خِبٌّ لَئِيمٌ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Moʻmin sodda va saxiy boʻladi, fojir esa ayyor va past (razil) boʻladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мўмин содда ва сахий бўлади, фожир эса айёр ва паст (разил) бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَشْكُرُ اللَّهَ مَنْ لاَ يَشْكُرُ النَّاسَ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Odamlarga shukr qilmagan kishi Allohga shukr qilmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Одамларга шукр қилмаган киши Аллоҳга шукр қилмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا بِشْرٌ، - يَعْنِي ابْنَ الْمُفَضَّلِ - حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي هَذِهِ الْقِصَّةِ قَالَ " وَإِرْشَادُ السَّبِيلِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan shu qissa haqida rivoyat qilinadi: U zot: «Va yoʻl koʻrsatishdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан шу қисса ҳақида ривоят қилинади: У зот: «Ва йўл кўрсатишдир», дедилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ السَّرْحِ، وَمَخْلَدُ بْنُ خَالِدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَنْ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا كَانَ أَحَدُكُمْ فِي الشَّمْسِ " . وَقَالَ مَخْلَدٌ " فِي الْفَىْءِ " . " فَقَلَصَ عَنْهُ الظِّلُّ وَصَارَ بَعْضُهُ فِي الشَّمْسِ وَبَعْضُهُ فِي الظِّلِّ فَلْيَقُمْ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan eshitgan kishi rivoyat qiladi: Abul-Qosim ﷺ: «Sizlardan biriningiz quyoshda (Maxlad: ‹soyada› dedi) boʻlganida, soya undan torayib, badanining bir qismi quyoshda, bir qismi soyada qoladigan boʻlsa, oʻrnidan tursin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан эшитган киши ривоят қилади: Абул-Қосим ﷺ: «Сизлардан биринингиз қуёшда (Махлад: ‹сояда› деди) бўлганида, соя ундан торайиб, баданининг бир қисми қуёшда, бир қисми сояда қоладиган бўлса, ўрнидан турсин», дедилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ، وَأَبُو دَاوُدَ قَالاَ حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ وَرْدَانَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الرَّجُلُ عَلَى دِينِ خَلِيلِهِ فَلْيَنْظُرْ أَحَدُكُمْ مَنْ يُخَالِلُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kishi oʻz doʻstining dini (yoʻli) ustidadir. Bas, sizlardan har biringiz kim bilan doʻstlashayotganiga qarab koʻrsin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Киши ўз дўстининг дини (йўли) устидадир. Бас, сизлардан ҳар бирингиз ким билан дўстлашаётганига қараб кўрсин», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو تَوْبَةَ، قَالَ زَعَمَ الْوَلِيدُ عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنْ قُرَّةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كُلُّ كَلاَمٍ لاَ يُبْدَأُ فِيهِ بِـ الْحَمْدُ لِلَّهِ فَهُوَ أَجْذَمُ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ يُونُسُ وَعُقَيْلٌ وَشُعَيْبٌ وَسَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُرْسَلاً .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Boshida ‹Alhamdulillah› (Allohga hamd) aytilmagan har bir (muhim) soʻz nuqsonli (kesik) boʻladi», dedilar. Abu Dovud aytdi: Buni Yunus, ʼUqayl, Shuʼayb va Said ibn Abdulaziz az-Zuhriydan, u Nabiy ﷺ dan mursal (sahobiy halqasi tushib qolgan) holatda rivoyat qilishgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бошида ‹Алҳамдулиллаҳ› (Аллоҳга ҳамд) айтилмаган ҳар бир (муҳим) сўз нуқсонли (кесик) бўлади», дедилар. Абу Довуд айтди: Буни Юнус, ъУқайл, Шуъайб ва Саид ибн Абдулазиз аз-Зуҳрийдан, у Набий ﷺ дан мурсал (саҳобий ҳалқаси тушиб қолган) ҳолатда ривоят қилишган.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، وَمُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ، حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ كُلَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " كُلُّ خُطْبَةٍ لَيْسَ فِيهَا تَشَهُّدٌ فَهِيَ كَالْيَدِ الْجَذْمَاءِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Tarkibida tashahhud boʻlmagan har bir xutba kesilgan qoʻlga oʻxshaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Таркибида ташаҳҳуд бўлмаган ҳар бир хутба кесилган қўлга ўхшайди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَزَّازُ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ زَكَرِيَّا، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا مِنْ قَوْمٍ يَقُومُونَ مِنْ مَجْلِسٍ لاَ يَذْكُرُونَ اللَّهَ فِيهِ إِلاَّ قَامُوا عَنْ مِثْلِ جِيفَةِ حِمَارٍ وَكَانَ لَهُمْ حَسْرَةً " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytadi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi qavm bir majlisda Allohni zikr qilmasdan turib ketsalar, xuddi eshakning oʻligidan turgandek (savobsiz) boʻladi va bu ular uchun (qiyomatda) hasrat-nadomat boʻlur», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси қавм бир мажлисда Аллоҳни зикр қилмасдан туриб кетсалар, худди эшакнинг ўлигидан тургандек (савобсиз) бўлади ва бу улар учун (қиёматда) ҳасрат-надомат бўлур», дедилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " مَنْ قَعَدَ مَقْعَدًا لَمْ يَذْكُرِ اللَّهَ فِيهِ كَانَتْ عَلَيْهِ مِنَ اللَّهِ تِرَةً وَمَنِ اضْطَجَعَ مَضْجَعًا لاَ يَذْكُرُ اللَّهَ فِيهِ كَانَتْ عَلَيْهِ مِنَ اللَّهِ تِرَةً " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kim bir joyda oʻtirib, unda Allohni zikr qilmasa, bu uning zimmasiga Alloh tomonidan bir nuqson boʻlur; va kim bir joyda yotib, unda Allohni zikr qilmasa, bu ham uning zimmasiga Alloh tomonidan bir nuqson boʻlur», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир жойда ўтириб, унда Аллоҳни зикр қилмаса, бу унинг зиммасига Аллоҳ томонидан бир нуқсон бўлур; ва ким бир жойда ётиб, унда Аллоҳни зикр қилмаса, бу ҳам унинг зиммасига Аллоҳ томонидан бир нуқсон бўлур», дедилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " لاَ يُلْدَغُ الْمُؤْمِنُ مِنْ جُحْرٍ وَاحِدٍ مَرَّتَيْنِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot: «Moʻmin bir inining teshigidan ikki marta chaqilmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: У зот: «Мўмин бир инининг тешигидан икки марта чақилмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مِنْ شَرِّ النَّاسِ ذُو الْوَجْهَيْنِ الَّذِي يَأْتِي هَؤُلاَءِ بِوَجْهٍ وَهَؤُلاَءِ بِوَجْهٍ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Odamlarning eng yomoni ikkiyuzlamachi kishidir, u bularning oldiga bir yuz bilan, anavilarning oldiga boshqa yuz bilan keladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Одамларнинг энг ёмони иккиюзламачи кишидир, у буларнинг олдига бир юз билан, анавиларнинг олдига бошқа юз билан келади», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ الْقَعْنَبِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، - يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ - عَنِ الْعَلاَءِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّهُ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْغِيبَةُ قَالَ " ذِكْرُكَ أَخَاكَ بِمَا يَكْرَهُ " . قِيلَ أَفَرَأَيْتَ إِنْ كَانَ فِي أَخِي مَا أَقُولُ قَالَ " إِنْ كَانَ فِيهِ مَا تَقُولُ فَقَدِ اغْتَبْتَهُ وَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِيهِ مَا تَقُولُ فَقَدْ بَهَتَّهُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan: «Ey Allohning Rasuli, gʻiybat nima?» deb soʻraldi. U zot: «Birodaringni u yoqtirmaydigan narsa bilan tilga olishingdir», dedilar. «Aytib bering-chi, agar birodarimda men aytayotgan narsa boʻlsa-chi?» deyildi. U zot: «Agar unda sen aytayotgan narsa boʻlsa, demak, sen uning gʻiybatini qilibsan, agar unda sen aytayotgan narsa boʻlmasa, demak, sen unga boʻhton qilibsan», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан: «Эй Аллоҳнинг Расули, ғийбат нима?» деб сўралди. У зот: «Биродарингни у ёқтирмайдиган нарса билан тилга олишингдир», дедилар. «Айтиб беринг-чи, агар биродаримда мен айтаётган нарса бўлса-чи?» дейилди. У зот: «Агар унда сен айтаётган нарса бўлса, демак, сен унинг ғийбатини қилибсан, агар унда сен айтаётган нарса бўлмаса, демак, сен унга бўҳтон қилибсан», дедилар.
حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُسَافِرٍ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ أَبِي سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، عَنِ الْعَلاَءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ مِنْ أَكْبَرِ الْكَبَائِرِ اسْتِطَالَةَ الْمَرْءِ فِي عِرْضِ رَجُلٍ مُسْلِمٍ بِغَيْرِ حَقٍّ وَمِنَ الْكَبَائِرِ السَّبَّتَانِ بِالسَّبَّةِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, eng katta gunohlardan biri kishining musulmon kishining nomusiga nohaq tarzda til uzatishidir. Va bir soʻkishga ikki marta soʻkish bilan javob qaytarish ham katta gunohlardandir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, энг катта гуноҳлардан бири кишининг мусулмон кишининг номусига ноҳақ тарзда тил узатишидир. Ва бир сўкишга икки марта сўкиш билан жавоб қайтариш ҳам катта гуноҳлардандир», дедилар.
حَدَّثَنَا وَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا أَسْبَاطُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كُلُّ الْمُسْلِمِ عَلَى الْمُسْلِمِ حَرَامٌ مَالُهُ وَعِرْضُهُ وَدَمُهُ حَسْبُ امْرِئٍ مِنَ الشَّرِّ أَنْ يَحْقِرَ أَخَاهُ الْمُسْلِمَ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Musulmonning hamma narsasi musulmon uchun haromdir: uning moli, nomusi va qoni. Kishiga yomonlik sifatida shuning oʻzi kifoyaki, u musulmon birodarini mensimasa (kamsitsa)», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмоннинг ҳамма нарсаси мусулмон учун ҳаромдир: унинг моли, номуси ва қони. Кишига ёмонлик сифатида шунинг ўзи кифояки, у мусулмон биродарини менсимаса (камситса)», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، - يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ - عَنِ الْعَلاَءِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْمُسْتَبَّانِ مَا قَالاَ فَعَلَى الْبَادِي مِنْهُمَا مَا لَمْ يَعْتَدِ الْمَظْلُومُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Bir-birini soʻkishgan ikki kishining aytgan (soʻzlari) — agar mazlum haddan oshmasa — ulardan (gapni) boshlaganining boʻyniga (gunoh boʻlib) tushadi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Бир-бирини сўкишган икки кишининг айтган (сўзлари) — агар мазлум ҳаддан ошмаса — улардан (гапни) бошлаганининг бўйнига (гуноҳ бўлиб) тушади», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ حَمَّادٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَجُلاً، كَانَ يَسُبُّ أَبَا بَكْرٍ وَسَاقَ نَحْوَهُ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَكَذَلِكَ رَوَاهُ صَفْوَانُ بْنُ عِيسَى عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، كَمَا قَالَ سُفْيَانُ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Abu Bakrni soʻkar edi, deb (yuqoridagi hadisga) oʻxshashini keltirdi. Abu Dovud aytdi: Buni Safvon ibn Iso ham Ibn Ajlondan, Sufyon aytganidek rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир киши Абу Бакрни сўкар эди, деб (юқоридаги ҳадисга) ўхшашини келтирди. Абу Довуд айтди: Буни Сафвон ибн Исо ҳам Ибн Ажлондан, Суфён айтганидек ривоят қилган.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ بْنِ سُفْيَانَ، أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ ثَابِتٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ عَمَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنِي ضَمْضَمُ بْنُ جَوْسٍ، قَالَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " كَانَ رَجُلاَنِ فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ مُتَآخِيَيْنِ فَكَانَ أَحَدُهُمَا يُذْنِبُ وَالآخَرُ مُجْتَهِدٌ فِي الْعِبَادَةِ فَكَانَ لاَ يَزَالُ الْمُجْتَهِدُ يَرَى الآخَرَ عَلَى الذَّنْبِ فَيَقُولُ أَقْصِرْ . فَوَجَدَهُ يَوْمًا عَلَى ذَنْبٍ فَقَالَ لَهُ أَقْصِرْ فَقَالَ خَلِّنِي وَرَبِّي أَبُعِثْتَ عَلَىَّ رَقِيبًا فَقَالَ وَاللَّهِ لاَ يَغْفِرُ اللَّهُ لَكَ أَوْ لاَ يُدْخِلُكَ اللَّهُ الْجَنَّةَ . فَقُبِضَ أَرْوَاحُهُمَا فَاجْتَمَعَا عِنْدَ رَبِّ الْعَالَمِينَ فَقَالَ لِهَذَا الْمُجْتَهِدِ أَكُنْتَ بِي عَالِمًا أَوْ كُنْتَ عَلَى مَا فِي يَدِي قَادِرًا وَقَالَ لِلْمُذْنِبِ اذْهَبْ فَادْخُلِ الْجَنَّةَ بِرَحْمَتِي وَقَالَ لِلآخَرِ اذْهَبُوا بِهِ إِلَى النَّارِ " . قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَتَكَلَّمَ بِكَلِمَةٍ أَوْبَقَتْ دُنْيَاهُ وَآخِرَتَهُ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytadilar: Men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitganman: «Bani Isroildan ikki kishi bir-biriga birodar edi. Ulardan biri gunoh qilar, ikkinchisi esa ibodatda gʻayrat koʻrsatar edi. Gʻayratli kishi narigisini doimo gunoh ustida koʻrar va: ‹Buni boshla(b qoʻyma)!› der edi. Bir kuni uni gunoh ustida topib qoldi-da, unga: ‹Bas qil!› dedi. U: ‹Meni Robbim bilan qoʻyib qoʻy. Sen menga nazoratchi qilib yuborilganmiding?!› dedi. (Gʻayratli kishi) esa: ‹Vallohi, Alloh seni magʻfirat qilmaydi›, yoki: ‹Alloh seni jannatga kiritmaydi›, dedi. Soʻng ikkovining ham joni olindi va ular olamlarning Robbi huzurida toʻplandilar. (Alloh) bu gʻayratli kishiga: ‹Sen Meni biluvchi miding, yoki Mening qoʻlimdagiga (rahmatimga) qodir miding?!› dedi. Gunohkorga esa: ‹Bor, rahmatim bilan jannatga kir›, dedi. Boshqasiga (gʻayratliga): ‹Buni doʻzaxga olib boringlar!› dedi». Abu Hurayra (roziyallohu anhu): «Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, u oʻz dunyosi va oxiratini halok qiluvchi bir soʻzni aytib qoʻydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтадилар: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитганман: «Бани Исроилдан икки киши бир-бирига биродар эди. Улардан бири гуноҳ қилар, иккинчиси эса ибодатда ғайрат кўрсатар эди. Ғайратли киши наригисини доимо гуноҳ устида кўрар ва: ‹Буни бошла(б қўйма)!› дер эди. Бир куни уни гуноҳ устида топиб қолди-да, унга: ‹Бас қил!› деди. У: ‹Мени Роббим билан қўйиб қўй. Сен менга назоратчи қилиб юборилганмидинг?!› деди. (Ғайратли киши) эса: ‹Валлоҳи, Аллоҳ сени мағфират қилмайди›, ёки: ‹Аллоҳ сени жаннатга киритмайди›, деди. Сўнг икковининг ҳам жони олинди ва улар оламларнинг Робби ҳузурида тўпландилар. (Аллоҳ) бу ғайратли кишига: ‹Сен Мени билувчи мидинг, ёки Менинг қўлимдагига (раҳматимга) қодир мидинг?!› деди. Гуноҳкорга эса: ‹Бор, раҳматим билан жаннатга кир›, деди. Бошқасига (ғайратлига): ‹Буни дўзахга олиб боринглар!› деди». Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу): «Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, у ўз дунёси ва охиратини ҳалок қилувчи бир сўзни айтиб қўйди», дедилар.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ صَالِحٍ الْبَغْدَادِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ، - يَعْنِي عَبْدَ الْمَلِكِ بْنَ عَمْرٍو - حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِي أَسِيدٍ، عَنْ جَدِّهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِيَّاكُمْ وَالْحَسَدَ فَإِنَّ الْحَسَدَ يَأْكُلُ الْحَسَنَاتِ كَمَا تَأْكُلُ النَّارُ الْحَطَبَ " . أَوْ قَالَ " الْعُشْبَ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Hasaddan saqlaninglar! Chunki hasad olov oʻtinni yeb yuborgani kabi yaxshiliklarni yeb yuboradi», dedilar. Yoki: «oʻtni (oʻt-oʻlanni)», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Ҳасаддан сақланинглар! Чунки ҳасад олов ўтинни еб юборгани каби яхшиликларни еб юборади», дедилар. Ёки: «ўтни (ўт-ўланни)», дедилар.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ مَيْسَرَةَ، وَأَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ السَّرْخَسِيُّ، أَنَّ أَبَا عَامِرٍ، أَخْبَرَهُمْ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ هِلاَلٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَحِلُّ لِمُؤْمِنٍ أَنْ يَهْجُرَ مُؤْمِنًا فَوْقَ ثَلاَثٍ فَإِنْ مَرَّتْ بِهِ ثَلاَثٌ فَلْيَلْقَهُ فَلْيُسَلِّمْ عَلَيْهِ فَإِنْ رَدَّ عَلَيْهِ السَّلاَمَ فَقَدِ اشْتَرَكَا فِي الأَجْرِ وَإِنْ لَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِ فَقَدْ بَاءَ بِالإِثْمِ " . زَادَ أَحْمَدُ " وَخَرَجَ الْمُسَلِّمُ مِنَ الْهِجْرَةِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Bir moʻminga boshqa moʻmindan uchdan ortiq (kun) ajralib (qahrlanib) yurishi halol emas. Agar uch kun oʻtsa, uni uchratib, unga salom bersin. Agar u salomga javob qaytarsa, ikkovi ham (yaxshilik) ajrida sherik boʻladilar. Agar javob qaytarmasa, gunohga botgan boʻladi», dedilar. Ahmad (degan rovaiy) oʻz rivoyatida: «Salom bergan kishi esa qahrlilikdan (gunohidan) chiqdi», deb ziyoda qildi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Бир мўминга бошқа мўминдан учдан ортиқ (кун) ажралиб (қаҳрланиб) юриши ҳалол эмас. Агар уч кун ўтса, уни учратиб, унга салом берсин. Агар у саломга жавоб қайтарса, иккови ҳам (яхшилик) ажрида шерик бўладилар. Агар жавоб қайтармаса, гуноҳга ботган бўлади», дедилар. Аҳмад (деган роваий) ўз ривоятида: «Салом берган киши эса қаҳрлиликдан (гуноҳидан) чиқди», деб зиёда қилди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَزَّازُ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلاَثٍ فَمَنْ هَجَرَ فَوْقَ ثَلاَثٍ فَمَاتَ دَخَلَ النَّارَ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Musulmon kishiga oʻz birodaridan uch kundan ortiq yuz oʻgirib yurish halol boʻlmaydi. Kim uch kundan ortiq yuz oʻgirib yurib, (shu holatda) oʻlsa, doʻzaxga kiradi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Мусулмон кишига ўз биродаридан уч кундан ортиқ юз ўгириб юриш ҳалол бўлмайди. Ким уч кундан ортиқ юз ўгириб юриб, (шу ҳолатда) ўлса, дўзахга киради».
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " تُفْتَحُ أَبْوَابُ الْجَنَّةِ كُلَّ يَوْمِ اثْنَيْنِ وَخَمِيسٍ فَيُغْفَرُ فِي ذَلِكَ الْيَوْمَيْنِ لِكُلِّ عَبْدٍ لاَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا إِلاَّ مَنْ بَيْنَهُ وَبَيْنَ أَخِيهِ شَحْنَاءُ فَيُقَالُ أَنْظِرُوا هَذَيْنِ حَتَّى يَصْطَلِحَا " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم هَجَرَ بَعْضَ نِسَائِهِ أَرْبَعِينَ يَوْمًا وَابْنُ عُمَرَ هَجَرَ ابْنًا لَهُ إِلَى أَنْ مَاتَ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ إِذَا كَانَتِ الْهِجْرَةُ لِلَّهِ فَلَيْسَ مِنْ هَذَا بِشَىْءٍ وَإِنَّ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ غَطَّى وَجْهَهُ عَنْ رَجُلٍ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, u zot Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi. U zot ﷺ shunday dedilar: «Jannat eshiklari har dushanba va payshanba kunlari ochiladi. Shu ikki kunda Allohga hech narsani sherik qilmaydigan har bir bandaning gunohi magʻfirat qilinadi. Faqat oʻzi bilan birodari oʻrtasida adovat (kek) boʻlgan kishi bundan mustasno. ‹Bu ikkovini, toki yarashguncha, kechiktiringlar›, deyiladi». Abu Dovud aytdi: Nabiy ﷺ baʼzi ayollaridan qirq kun yuz oʻgirib yurganlar, Ibn Umar esa oʻgʻlidan, to u oʻlguniga qadar, yuz oʻgirib yurgan. Abu Dovud aytdi: Agar yuz oʻgirish Alloh uchun boʻlsa, bu (yuqoridagi taqiqdan) hech narsa emas. Darhaqiqat, Umar ibn Abdulaziz bir kishidan yuzini yopib (yashirib) yurar edi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, у зот Набий ﷺдан ривоят қилади. У зот ﷺ шундай дедилар: «Жаннат эшиклари ҳар душанба ва пайшанба кунлари очилади. Шу икки кунда Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмайдиган ҳар бир банданинг гуноҳи мағфират қилинади. Фақат ўзи билан биродари ўртасида адоват (кек) бўлган киши бундан мустасно. ‹Бу икковини, токи ярашгунча, кечиктиринглар›, дейилади». Абу Довуд айтди: Набий ﷺ баъзи аёлларидан қирқ кун юз ўгириб юрганлар, Ибн Умар эса ўғлидан, то у ўлгунига қадар, юз ўгириб юрган. Абу Довуд айтди: Агар юз ўгириш Аллоҳ учун бўлса, бу (юқоридаги тақиқдан) ҳеч нарса эмас. Дарҳақиқат, Умар ибн Абдулазиз бир кишидан юзини ёпиб (яшириб) юрар эди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِيَّاكُمْ وَالظَّنَّ فَإِنَّ الظَّنَّ أَكْذَبُ الْحَدِيثِ وَلاَ تَحَسَّسُوا وَلاَ تَجَسَّسُوا " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Gumondan (suiziandan) saqlaninglar! Chunki gumon eng yolgʻon soʻzdir. Bir-birovingizning ayb-nuqsonini qidirmang, bir-birovingizni poylab josuslik qilmang».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Гумондан (суизиандан) сақланинглар! Чунки гумон энг ёлғон сўздир. Бир-бировингизнинг айб-нуқсонини қидирманг, бир-бировингизни пойлаб жосуслик қилманг».
حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْمُؤَذِّنُ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ، - يَعْنِي ابْنَ بِلاَلٍ - عَنْ كَثِيرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ رَبَاحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْمُؤْمِنُ مِرْآةُ الْمُؤْمِنِ وَالْمُؤْمِنُ أَخُو الْمُؤْمِنِ يَكُفُّ عَلَيْهِ ضَيْعَتَهُ وَيَحُوطُهُ مِنْ وَرَائِهِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, u zot Rasululloh ﷺdan rivoyat qiladi. U zot ﷺ shunday dedilar: «Moʻmin moʻminning koʻzgusidir. Moʻmin moʻminning birodaridir, uning yoʻqotgan narsasidan (zararidan) saqlaydi va u yoʻqligida uni (ortidan) himoya qiladi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, у зот Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилади. У зот ﷺ шундай дедилар: «Мўмин мўминнинг кўзгусидир. Мўмин мўминнинг биродаридир, унинг йўқотган нарсасидан (зараридан) сақлайди ва у йўқлигида уни (ортидан) ҳимоя қилади».
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، أَنَّ أَبَا أُسَامَةَ، أَخْبَرَهُمْ عَنْ مُفَضَّلِ بْنِ يُونُسَ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنْ أَبِي يَسَارٍ الْقُرَشِيِّ، عَنْ أَبِي هَاشِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أُتِيَ بِمُخَنَّثٍ قَدْ خَضَبَ يَدَيْهِ وَرِجْلَيْهِ بِالْحِنَّاءِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَا بَالُ هَذَا " . فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ يَتَشَبَّهُ بِالنِّسَاءِ . فَأُمِرَ بِهِ فَنُفِيَ إِلَى النَّقِيعِ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلاَ نَقْتُلُهُ فَقَالَ " إِنِّي نُهِيتُ عَنْ قَتْلِ الْمُصَلِّينَ " . قَالَ أَبُو أُسَامَةَ وَالنَّقِيعُ نَاحِيَةٌ عَنِ الْمَدِينَةِ وَلَيْسَ بِالْبَقِيعِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ huzurlariga qoʻllari va oyoqlarini xina bilan boʻyagan bir muxannas (ayollarga oʻxshashga urinuvchi erkak) keltirildi. Shunda Nabiy ﷺ: «Bunga nima boʻlgan?» dedilar. «Ey Rasululloh, u ayollarga oʻxshashga urinmoqda», deyildi. Bas, uning haqida buyruq berildilar va u Naqeʼga surgun qilindi. Odamlar: «Ey Rasululloh, uni oʻldirmaylikmi?» deyishdi. U zot: «Men namoz oʻqiydiganlarni oʻldirishdan qaytarilganman», dedilar. Abu Usoma aytdi: «Naqeʼ Madinaning bir tomonidagi joy boʻlib, u Baqeʼ emasdir».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ ҳузурларига қўллари ва оёқларини хина билан бўяган бир муханнас (аёлларга ўхшашга уринувчи эркак) келтирилди. Шунда Набий ﷺ: «Бунга нима бўлган?» дедилар. «Эй Расулуллоҳ, у аёлларга ўхшашга уринмоқда», дейилди. Бас, унинг ҳақида буйруқ берилдилар ва у Нақеъга сургун қилинди. Одамлар: «Эй Расулуллоҳ, уни ўлдирмайликми?» дейишди. У зот: «Мен намоз ўқийдиганларни ўлдиришдан қайтарилганман», дедилар. Абу Усома айтди: «Нақеъ Мадинанинг бир томонидаги жой бўлиб, у Бақеъ эмасдир».
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَأَى رَجُلاً يَتْبَعُ حَمَامَةً فَقَالَ " شَيْطَانٌ يَتْبَعُ شَيْطَانَةً " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ bir kishining kaptar ortidan quvib yurganini koʻrib: «Bir shayton urgʻochi shaytonning ortidan quvyapti», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ бир кишининг каптар ортидан қувиб юрганини кўриб: «Бир шайтон урғочи шайтоннинг ортидан қувяпти», дедилар.
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، قَالَ حَدَّثَنَا ح، وَحَدَّثَنَا ابْنُ كَثِيرٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، قَالَ كَتَبَ إِلَىَّ مَنْصُورٌ - قَالَ ابْنُ كَثِيرٍ فِي حَدِيثِهِ وَقَرَأْتُهُ عَلَيْهِ وَقُلْتُ أَقُولُ حَدَّثَنِي مَنْصُورٌ فَقَالَ إِذَا قَرَأْتَهُ عَلَىَّ فَقَدْ حَدَّثْتُكَ بِهِ ثُمَّ اتَّفَقَا - عَنْ أَبِي عُثْمَانَ مَوْلَى الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْقَاسِمِ الصَّادِقَ الْمَصْدُوقَ صلى الله عليه وسلم صَاحِبَ هَذِهِ الْحُجْرَةِ يَقُولُ " لاَ تُنْزَعُ الرَّحْمَةُ إِلاَّ مِنْ شَقِيٍّ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Abulqosim — sodiq va tasdiqlangan, ushbu hujraning sohibi ﷺ shunday deyayotganlarini eshitdim: «Rahmat faqat baxtiqaro kishidangina tortib olinadi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Абулқосим — содиқ ва тасдиқланган, ушбу ҳужранинг соҳиби ﷺ шундай деяётганларини эшитдим: «Раҳмат фақат бахтиқаро кишидангина тортиб олинади».
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، وَعُثْمَانُ، ابْنَا أَبِي شَيْبَةَ - الْمَعْنَى قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، قَالَ عُثْمَانُ وَجَرِيرٌ الرَّازِيُّ ح وَحَدَّثَنَا وَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا أَسْبَاطٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، - وَقَالَ وَاصِلٌ قَالَ حُدِّثْتُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ، ثُمَّ اتَّفَقُوا - عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ نَفَّسَ عَنْ مُسْلِمٍ كُرْبَةً مِنْ كُرَبِ الدُّنْيَا نَفَّسَ اللَّهُ عَنْهُ كُرْبَةً مِنْ كُرَبِ يَوْمِ الْقِيَامَةِ - وَمَنْ يَسَّرَ عَلَى مُعْسِرٍ يَسَّرَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ وَمَنْ سَتَرَ عَلَى مُسْلِمٍ سَتَرَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ وَاللَّهُ فِي عَوْنِ الْعَبْدِ مَا كَانَ الْعَبْدُ فِي عَوْنِ أَخِيهِ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ لَمْ يَذْكُرْ عُثْمَانُ عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ " وَمَنْ يَسَّرَ عَلَى مُعْسِرٍ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, Paygʻambar ﷺdan rivoyat qilinadi. U zot shunday dedilar: «Kim bir musulmondan dunyo gʻam-tashvishlaridan bir tashvishni aritsa, Alloh undan qiyomat kuni gʻam-tashvishlaridan bir tashvishni aritadi. Kim bir qiyinchilikka uchragan kishiga yengillik bersa, Alloh unga dunyo va oxiratda yengillik beradi. Kim bir musulmonning (aybini) yashirsa, Alloh uning (aybini) dunyo va oxiratda yashiradi. Banda oʻz birodariga yordam berib turar ekan, Alloh ham bandaga yordam berib turadi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, Пайғамбар ﷺдан ривоят қилинади. У зот шундай дедилар: «Ким бир мусулмондан дунё ғам-ташвишларидан бир ташвишни аритса, Аллоҳ ундан қиёмат куни ғам-ташвишларидан бир ташвишни аритади. Ким бир қийинчиликка учраган кишига енгиллик берса, Аллоҳ унга дунё ва охиратда енгиллик беради. Ким бир мусулмоннинг (айбини) яширса, Аллоҳ унинг (айбини) дунё ва охиратда яширади. Банда ўз биродарига ёрдам бериб турар экан, Аллоҳ ҳам бандага ёрдам бериб туради».
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، يَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَخْنَعُ اسْمٍ عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يَوْمَ الْقِيَامَةِ رَجُلٌ تَسَمَّى مَلِكَ الأَمْلاَكِ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ شُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ بِإِسْنَادِهِ قَالَ " أَخْنَى اسْمٍ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U buni Nabiy ﷺga yetkazib (marfuʼ qilib): «Qiyomat kuni Alloh tabaraka va taolo huzurida eng tuban ism — oʻzini ‹malikul-amlok (podshohlar podshohi)› deb atagan kishining ismidir», dedilar. Abu Dovud aytadi: Buni Shuayb ibn Abu Hamza Abuz-Zinoddan oʻz sanadi bilan rivoyat qilgan va ‹axnaʼ ismin (eng qabih ism)› degan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У буни Набий ﷺга етказиб (марфуъ қилиб): «Қиёмат куни Аллоҳ табарака ва таоло ҳузурида энг тубан исм — ўзини ‹маликул-амлок (подшоҳлар подшоҳи)› деб атаган кишининг исмидир», дедилар. Абу Довуд айтади: Буни Шуайб ибн Абу Ҳамза Абуз-Зиноддан ўз санади билан ривоят қилган ва ‹ахнаъ исмин (энг қабиҳ исм)› деган.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " تَسَمَّوْا بِاسْمِي وَلاَ تَكْتَنُوا بِكُنْيَتِي " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَكَذَلِكَ رَوَاهُ أَبُو صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَكَذَلِكَ رِوَايَةُ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ وَسَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ جَابِرٍ وَسُلَيْمَانَ الْيَشْكُرِيِّ عَنْ جَابِرٍ وَابْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرٍ نَحْوَهُمْ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mening ismim bilan ismlaninglar, lekin mening kunyam bilan kunyalanmanglar», dedilar. Abu Dovud aytadi: Buni Abu Solih ham Abu Hurayradan shunga oʻxshash rivoyat qilgan. Shuningdek, Abu Sufyonning Jobirdan, Solim ibn Abul-Jaʼdning Jobirdan, Sulaymon al-Yashkuriyning Jobirdan va Ibnul-Munkadirning Jobirdan rivoyatlari ham shunga oʻxshashdir, hamda Anas ibn Molikning (rivoyati ham).Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менинг исмим билан исмланинглар, лекин менинг куням билан куняланманглар», дедилар. Абу Довуд айтади: Буни Абу Солиҳ ҳам Абу Ҳурайрадан шунга ўхшаш ривоят қилган. Шунингдек, Абу Суфённинг Жобирдан, Солим ибн Абул-Жаъднинг Жобирдан, Сулаймон ал-Яшкурийнинг Жобирдан ва Ибнул-Мункадирнинг Жобирдан ривоятлари ҳам шунга ўхшашдир, ҳамда Анас ибн Моликнинг (ривояти ҳам).