أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو بُرْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ جَدِّهِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " اشْفَعُوا تُشَفَّعُوا وَيَقْضِي اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّهِ مَا شَاءَ " .
Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Shafoat qilinglar, shafoatingiz qabul boʻladi. Alloh azza va jalla Paygʻambarining tili orqali Oʻzi xohlagan narsani hukm qiladi», dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Шафоат қилинглар, шафоатингиз қабул бўлади. Аллоҳ азза ва жалла Пайғамбарининг тили орқали Ўзи хоҳлаган нарсани ҳукм қилади», дедилар.
أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْهَيْثَمِ بْنِ عُثْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ بُرَيْدِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ جَدِّهِ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْمُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِ كَالْبُنْيَانِ يَشُدُّ بَعْضُهُ بَعْضًا " . وَقَالَ " الْخَازِنُ الأَمِينُ الَّذِي يُعْطِي مَا أُمِرَ بِهِ طَيِّبًا بِهَا نَفْسُهُ أَحَدُ الْمُتَصَدِّقَيْنِ " .
Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Moʻmin moʻminga xuddi binoga oʻxshaydi, uning bir qismi boshqa qismini mustahkamlaydi», dedilar. Yana: «Buyurilgan narsani koʻngli xush holda beradigan ishonchli xazinabon ikki sadaqa qiluvchining biridir», dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мўмин мўминга худди бинога ўхшайди, унинг бир қисми бошқа қисмини мустаҳкамлайди», дедилар. Яна: «Буюрилган нарсани кўнгли хуш ҳолда берадиган ишончли хазинабон икки садақа қилувчининг биридир», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِي مُوسَى، عَنْ أَبِي مُوسَى، أَنَّهُ كَانَ يُفْتِي بِالْمُتْعَةِ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ رُوَيْدَكَ بِبَعْضِ فُتْيَاكَ فَإِنَّكَ لاَ تَدْرِي مَا أَحْدَثَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ فِي النُّسُكِ بَعْدُ . حَتَّى لَقِيتُهُ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ عُمَرُ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَدْ فَعَلَهُ وَلَكِنْ كَرِهْتُ أَنْ يَظَلُّوا مُعَرِّسِينَ بِهِنَّ فِي الأَرَاكِ ثُمَّ يَرُوحُوا بِالْحَجِّ تَقْطُرُ رُءُوسُهُمْ .
Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u tamattuʼ haqida fatvo berar edi. Bir kishi unga: «Baʼzi fatvolaringda shoshilma, chunki amirul mominin haj amrida keyinchalik nima yangilik kiritganini bilmaysan», dedi. Abu Muso aytadi: «Toki men Umarni uchratib, undan soʻradim. Umar: ‹Men Nabiy ﷺ buni qilganlarini bilaman, lekin men odamlar Arok daraxtlari soyasida ayollari bilan yaqinlik qilib turib, soʻng boshlaridan suv tomib turgan holda hajga chiqishlarini yoqtirmadim›, dedi.»Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у таматтуъ ҳақида фатво берар эди. Бир киши унга: «Баъзи фатволарингда шошилма, чунки амирул моминин ҳаж амрида кейинчалик нима янгилик киритганини билмайсан», деди. Абу Мусо айтади: «Токи мен Умарни учратиб, ундан сўрадим. Умар: ‹Мен Набий ﷺ буни қилганларини биламан, лекин мен одамлар Арок дарахтлари соясида аёллари билан яқинлик қилиб туриб, сўнг бошларидан сув томиб турган ҳолда ҳажга чиқишларини ёқтирмадим›, деди.»
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ قَيْسٍ، وَهُوَ ابْنُ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ قَدِمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ بِالْبَطْحَاءِ فَقَالَ " بِمَا أَهْلَلْتَ " . قُلْتُ أَهْلَلْتُ بِإِهْلاَلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . قَالَ " هَلْ سُقْتَ مِنْ هَدْىٍ " . قُلْتُ لاَ . قَالَ " فَطُفْ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ حِلَّ " . فَطُفْتُ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ أَتَيْتُ امْرَأَةً مِنْ قَوْمِي فَمَشَطَتْنِي وَغَسَلَتْ رَأْسِي فَكُنْتُ أُفْتِي النَّاسَ بِذَلِكَ فِي إِمَارَةِ أَبِي بَكْرٍ وَإِمَارَةِ عُمَرَ وَإِنِّي لَقَائِمٌ بِالْمَوْسِمِ إِذْ جَاءَنِي رَجُلٌ فَقَالَ إِنَّكَ لاَ تَدْرِي مَا أَحْدَثَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ فِي شَأْنِ النُّسُكِ . قُلْتُ يَا أَيُّهَا النَّاسُ مَنْ كُنَّا أَفْتَيْنَاهُ بِشَىْءٍ فَلْيَتَّئِدْ فَإِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَادِمٌ عَلَيْكُمْ فَائْتَمُّوا بِهِ فَلَمَّا قَدِمَ قُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مَا هَذَا الَّذِي أَحْدَثْتَ فِي شَأْنِ النُّسُكِ قَالَ إِنْ نَأْخُذْ بِكِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ { وَأَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلَّهِ } وَإِنْ نَأْخُذْ بِسُنَّةِ نَبِيِّنَا صلى الله عليه وسلم فَإِنَّ نَبِيَّنَا صلى الله عليه وسلم لَمْ يَحِلَّ حَتَّى نَحَرَ الْهَدْىَ .
Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Bathoda turganlarida ularning huzurlariga keldim. U zot: ‹Nimaga ehrom bogʻlading?› dedilar. Men: ‹Nabiy ﷺ bogʻlagan ehrom bilan ehrom bogʻladim›, dedim. U zot: ‹Hadiy olib keldingmi?› dedilar. Men: ‹Yoʻq›, dedim. U zot: ‹Unda Baytni hamda Safo va Marva orasini tavof qil, soʻng halol boʻl›, dedilar. Men Baytni hamda Safo va Marva orasini tavof qildim, soʻng qavmimdan bir ayolning oldiga keldim, u mening sochimni tarab, boshimni yuvib qoʻydi. Men Abu Bakrning amirligi va Umarning amirligi davrida odamlarga shu haqda fatvo berardim. Bir kuni mavsumda turgan edim, oldimga bir kishi kelib: ‹Amirul mominin haj ishida qanday yangilik kiritganini bilmaysan›, dedi. Men: ‹Ey odamlar, biz kimga bir narsa haqida fatvo bergan boʻlsak, shoshilmasin, chunki amirul mominin oldingizga kelmoqda, unga ergashinglar›, dedim. Umar kelgach, men: ‹Ey amirul mominin, haj ishida bu qanday kiritgan yangiliging?› dedim. U: ‹Agar biz Allohning azza va jalla Kitobiga amal qilsak, Alloh azza va jalla: {Haj va umrani Alloh uchun toʻkis ado etinglar} degan. Agar Nabiyimiz ﷺning sunnatiga amal qilsak, Nabiyimiz ﷺ hadiyni soʻymaguncha halol boʻlmaganlar›, dedi.»Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Батҳода турганларида уларнинг ҳузурларига келдим. У зот: ‹Нимага эҳром боғладинг?› дедилар. Мен: ‹Набий ﷺ боғлаган эҳром билан эҳром боғладим›, дедим. У зот: ‹Ҳадий олиб келдингми?› дедилар. Мен: ‹Йўқ›, дедим. У зот: ‹Унда Байтни ҳамда Сафо ва Марва орасини тавоф қил, сўнг ҳалол бўл›, дедилар. Мен Байтни ҳамда Сафо ва Марва орасини тавоф қилдим, сўнг қавмимдан бир аёлнинг олдига келдим, у менинг сочимни тараб, бошимни ювиб қўйди. Мен Абу Бакрнинг амирлиги ва Умарнинг амирлиги даврида одамларга шу ҳақда фатво берардим. Бир куни мавсумда турган эдим, олдимга бир киши келиб: ‹Амирул моминин ҳаж ишида қандай янгилик киритганини билмайсан›, деди. Мен: ‹Эй одамлар, биз кимга бир нарса ҳақида фатво берган бўлсак, шошилмасин, чунки амирул моминин олдингизга келмоқда, унга эргашинглар›, дедим. Умар келгач, мен: ‹Эй амирул моминин, ҳаж ишида бу қандай киритган янгилигинг?› дедим. У: ‹Агар биз Аллоҳнинг азза ва жалла Китобига амал қилсак, Аллоҳ азза ва жалла: {Ҳаж ва умрани Аллоҳ учун тўкис адо этинглар} деган. Агар Набийимиз ﷺнинг суннатига амал қилсак, Набийимиз ﷺ ҳадийни сўймагунча ҳалол бўлмаганлар›, деди.»
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي قَيْسُ بْنُ مُسْلِمٍ، قَالَ سَمِعْتُ طَارِقَ بْنَ شِهَابٍ، قَالَ قَالَ أَبُو مُوسَى أَقْبَلْتُ مِنَ الْيَمَنِ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مُنِيخٌ بِالْبَطْحَاءِ حَيْثُ حَجَّ فَقَالَ " أَحَجَجْتَ " . قُلْتُ نَعَمْ . قَالَ " كَيْفَ قُلْتَ " . قَالَ قُلْتُ لَبَّيْكَ بِإِهْلاَلٍ كَإِهْلاَلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " فَطُفْ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَأَحِلَّ " . فَفَعَلْتُ ثُمَّ أَتَيْتُ امْرَأَةً فَفَلَتْ رَأْسِي فَجَعَلْتُ أُفْتِي النَّاسَ بِذَلِكَ حَتَّى كَانَ فِي خِلاَفَةِ عُمَرَ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ يَا أَبَا مُوسَى رُوَيْدَكَ بَعْضَ فُتْيَاكَ فَإِنَّكَ لاَ تَدْرِي مَا أَحْدَثَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ فِي النُّسُكِ بَعْدَكَ . قَالَ أَبُو مُوسَى يَا أَيُّهَا النَّاسُ مَنْ كُنَّا أَفْتَيْنَاهُ فَلْيَتَّئِدْ فَإِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَادِمٌ عَلَيْكُمْ فَائْتَمُّوا بِهِ . وَقَالَ عُمَرُ إِنْ نَأْخُذْ بِكِتَابِ اللَّهِ فَإِنَّهُ يَأْمُرُنَا بِالتَّمَامِ وَإِنْ نَأْخُذْ بِسُنَّةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَإِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَحِلَّ حَتَّى بَلَغَ الْهَدْىُ مَحِلَّهُ .
Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Yamandan keldim, Nabiy ﷺ haj qilib Bathoda tushib turgan edilar. U zot: ‹Haj qildingmi?› dedilar. Men: ‹Ha›, dedim. U zot: ‹Qanday aytding?› dedilar. Men: ‹Labbayka, Nabiy ﷺ bogʻlagan ehrom kabi ehrom bilan›, dedim. U zot: ‹Baytni hamda Safo va Marva orasini tavof qil va halol boʻl›, dedilar. Men shunday qildim, soʻng bir ayolning oldiga keldim, u sochimni taradi. Men odamlarga shu haqda fatvo bera boshladim, toki Umarning xalifaligi davrida bir kishi menga: ‹Ey Abu Muso, baʼzi fatvolaringda shoshilma, chunki amirul mominin sendan keyin haj ishida qanday yangilik kiritganini bilmaysan›, dedi. Abu Muso: ‹Ey odamlar, biz kimga fatvo bergan boʻlsak, shoshilmasin, chunki amirul mominin oldingizga kelmoqda, unga ergashinglar›, dedi. Umar esa: ‹Agar biz Allohning Kitobiga amal qilsak, u bizni toʻkis ado etishga buyuradi. Agar Nabiy ﷺning sunnatiga amal qilsak, Nabiy ﷺ hadiy oʻz joyiga yetmaguncha halol boʻlmaganlar›, dedi.»Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Ямандан келдим, Набий ﷺ ҳаж қилиб Батҳода тушиб турган эдилар. У зот: ‹Ҳаж қилдингми?› дедилар. Мен: ‹Ҳа›, дедим. У зот: ‹Қандай айтдинг?› дедилар. Мен: ‹Лаббайка, Набий ﷺ боғлаган эҳром каби эҳром билан›, дедим. У зот: ‹Байтни ҳамда Сафо ва Марва орасини тавоф қил ва ҳалол бўл›, дедилар. Мен шундай қилдим, сўнг бир аёлнинг олдига келдим, у сочимни таради. Мен одамларга шу ҳақда фатво бера бошладим, токи Умарнинг халифалиги даврида бир киши менга: ‹Эй Абу Мусо, баъзи фатволарингда шошилма, чунки амирул моминин сендан кейин ҳаж ишида қандай янгилик киритганини билмайсан›, деди. Абу Мусо: ‹Эй одамлар, биз кимга фатво берган бўлсак, шошилмасин, чунки амирул моминин олдингизга келмоқда, унга эргашинглар›, деди. Умар эса: ‹Агар биз Аллоҳнинг Китобига амал қилсак, у бизни тўкис адо этишга буюради. Агар Набий ﷺнинг суннатига амал қилсак, Набий ﷺ ҳадий ўз жойига етмагунча ҳалол бўлмаганлар›, деди.»
أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، أَنَّ عَمْرَو بْنَ مُرَّةَ، أَخْبَرَهُمْ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا وَائِلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى الأَشْعَرِيُّ، قَالَ جَاءَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ الرَّجُلُ يُقَاتِلُ لِيُذْكَرَ وَيُقَاتِلُ لِيَغْنَمَ وَيُقَاتِلُ لِيُرَى مَكَانُهُ فَمَنْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قَالَ " مَنْ قَاتَلَ لِتَكُونَ كَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيَا فَهُوَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ " .
Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: «Bir kishi nom chiqarish uchun jang qiladi, biri gʻanimat olish uchun jang qiladi, biri oʻz mavqei koʻrinsin deb jang qiladi. Qaysi biri Alloh yoʻlidadir?», dedi. U zot: «Kim Allohning kalimasi oliy boʻlishi uchun jang qilsa, u Alloh azza va jalla yoʻlidadir», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аъробий Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: «Бир киши ном чиқариш учун жанг қилади, бири ғанимат олиш учун жанг қилади, бири ўз мавқеи кўринсин деб жанг қилади. Қайси бири Аллоҳ йўлидадир?», деди. У зот: «Ким Аллоҳнинг калимаси олий бўлиши учун жанг қилса, у Аллоҳ азза ва жалла йўлидадир», дедилар.
أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي صَالِحُ بْنُ صَالِحٍ، عَنْ عَامِرٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ بْنِ أَبِي مُوسَى، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " ثَلاَثَةٌ يُؤْتَوْنَ أَجْرَهُمْ مَرَّتَيْنِ رَجُلٌ كَانَتْ لَهُ أَمَةٌ فَأَدَّبَهَا فَأَحْسَنَ أَدَبَهَا وَعَلَّمَهَا فَأَحْسَنَ تَعْلِيمَهَا ثُمَّ أَعْتَقَهَا وَتَزَوَّجَهَا وَعَبْدٌ يُؤَدِّي حَقَّ اللَّهِ وَحَقَّ مَوَالِيهِ وَمُؤْمِنُ أَهْلِ الْكِتَابِ " .
Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uch kishiga ajrlari ikki marta beriladi: chorisi boʻlgan kishi uni chiroyli tarbiyalab, chiroyli oʻrgatib, soʻng ozod qilib, unga uylansa; Allohning haqqi va xoʻjayinlarining haqqini ado etadigan qul; va ahli kitobning moʻmini», dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уч кишига ажрлари икки марта берилади: чориси бўлган киши уни чиройли тарбиялаб, чиройли ўргатиб, сўнг озод қилиб, унга уйланса; Аллоҳнинг ҳаққи ва хўжайинларининг ҳаққини адо этадиган қул; ва аҳли китобнинг мўмини», дедилар.
أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ أَبِي زُبَيْدٍ، عَبْثَرِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ مُطَرِّفٍ، عَنْ عَامِرٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أَعْتَقَ جَارِيَتَهُ ثُمَّ تَزَوَّجَهَا فَلَهُ أَجْرَانِ " .
Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim choʻrisini ozod qilib, soʻng unga uylansa, unga ikki ajr bordir», dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким чўрисини озод қилиб, сўнг унга уйланса, унга икки ажр бордир», дедилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِي السَّلِيلِ، عَنْ زَهْدَمٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَا عَلَى الأَرْضِ يَمِينٌ أَحْلِفُ عَلَيْهَا فَأَرَى غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا إِلاَّ أَتَيْتُهُ " .
Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Yer yuzida biror narsa ustiga qasam ichib, soʻng undan boshqasini yaxshiroq deb bilsam, albatta oʻsha yaxshiroq boʻlganini qilaman», dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ер юзида бирор нарса устига қасам ичиб, сўнг ундан бошқасини яхшироқ деб билсам, албатта ўша яхшироқ бўлганини қиламан», дедилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ غَيْلاَنَ بْنِ جَرِيرٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، قَالَ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي رَهْطٍ مِنَ الأَشْعَرِيِّينَ نَسْتَحْمِلُهُ فَقَالَ " وَاللَّهِ لاَ أَحْمِلُكُمْ وَمَا عِنْدِي مَا أَحْمِلُكُمْ " . ثُمَّ لَبِثْنَا مَا شَاءَ اللَّهُ فَأُتِيَ بِإِبِلٍ فَأَمَرَ لَنَا بِثَلاَثِ ذَوْدٍ فَلَمَّا انْطَلَقْنَا قَالَ بَعْضُنَا لِبَعْضٍ لاَ يُبَارِكُ اللَّهُ لَنَا أَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَسْتَحْمِلُهُ فَحَلَفَ أَنْ لاَ يَحْمِلَنَا . قَالَ أَبُو مُوسَى فَأَتَيْنَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرْنَا ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ " مَا أَنَا حَمَلْتُكُمْ بَلِ اللَّهُ حَمَلَكُمْ إِنِّي وَاللَّهِ لاَ أَحْلِفُ عَلَى يَمِينٍ فَأَرَى غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا إِلاَّ كَفَّرْتُ عَنْ يَمِينِي وَأَتَيْتُ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ " .
Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men ashʼariylardan bir guruh kishilar bilan Rasululloh ﷺ ning oldilariga borib, u zotdan bizni ulov bilan taʼminlashlarini soʻradim. U zot: «Allohga qasamki, men sizlarni ulov bilan taʼminlamayman va menda sizlarni mindiradigan narsa ham yoʻq», dedilar. Soʻng Alloh xohlagancha kutib turdik, keyin u zotga tuyalar keltirildi. U zot bizga uchta tuya berishni buyurdilar. Biz yoʻlga chiqqach, baʼzimiz baʼzimizga: «Alloh bizga barakot bermas ekan-da, biz Rasululloh ﷺ ning oldilariga borib, ulov soʻragan edik, u zot bizni ulov bilan taʼminlamaslikka qasam ichgan edilar», dedik. Abu Muso aytdi: Shunda biz Nabiy ﷺ ning oldilariga borib, buni u zotga aytdik. U zot: «Sizlarni men mindirganim yoʻq, balki Alloh sizlarni mindirdi. Allohga qasamki, men biror qasam ustiga qasam ichib, soʻng undan boshqasini yaxshiroq deb bilsam, albatta qasamimga kafforat toʻlab, yaxshiroq boʻlganini qilaman», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен ашъарийлардан бир гуруҳ кишилар билан Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига бориб, у зотдан бизни улов билан таъминлашларини сўрадим. У зот: «Аллоҳга қасамки, мен сизларни улов билан таъминламайман ва менда сизларни миндирадиган нарса ҳам йўқ», дедилар. Сўнг Аллоҳ хоҳлаганча кутиб турдик, кейин у зотга туялар келтирилди. У зот бизга учта туя беришни буюрдилар. Биз йўлга чиққач, баъзимиз баъзимизга: «Аллоҳ бизга баракот бермас экан-да, биз Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига бориб, улов сўраган эдик, у зот бизни улов билан таъминламасликка қасам ичган эдилар», дедик. Абу Мусо айтди: Шунда биз Набий ﷺ нинг олдиларига бориб, буни у зотга айтдик. У зот: «Сизларни мен миндирганим йўқ, балки Аллоҳ сизларни миндирди. Аллоҳга қасамки, мен бирор қасам устига қасам ичиб, сўнг ундан бошқасини яхшироқ деб билсам, албатта қасамимга каффорат тўлаб, яхшироқ бўлганини қиламан», дедилар.
أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرٌ، - يَعْنِي ابْنَ الْمُفَضَّلِ - قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، { عَنْ مُرَّةَ، } عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " فَضْلُ عَائِشَةَ عَلَى النِّسَاءِ كَفَضْلِ الثَّرِيدِ عَلَى سَائِرِ الطَّعَامِ " .
Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Oishaning ayollardan ustunligi sarid taomining boshqa taomlardan ustunligi kabidir», dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Оишанинг аёллардан устунлиги сарид таомининг бошқа таомлардан устунлиги кабидир», дедилар.
أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ يَزِيدَ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا تَوَاجَهَ الْمُسْلِمَانِ بِسَيْفَيْهِمَا فَقَتَلَ أَحَدُهُمَا صَاحِبَهُ فَهُمَا فِي النَّارِ " . قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الْقَاتِلُ فَمَا بَالُ الْمَقْتُولِ قَالَ " أَرَادَ قَتْلَ صَاحِبِهِ " .
Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Qachonki ikki musulmon qilichlari bilan bir-biriga yuzlansa va biri ikkinchisini oʻldirsa, ikkalasi ham doʻzaxda boʻladi», dedilar. «Ey Rasululloh, bu oʻldiruvchi-ku, oʻldirilganning holi nima boʻladi?» deyildi. U zot: «U ham oʻz sherigini oʻldirishni istagan edi», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Қачонки икки мусулмон қиличлари билан бир-бирига юзланса ва бири иккинчисини ўлдирса, иккаласи ҳам дўзахда бўлади», дедилар. «Эй Расулуллоҳ, бу ўлдирувчи-ку, ўлдирилганнинг ҳоли нима бўлади?» дейилди. У зот: «У ҳам ўз шеригини ўлдиришни истаган эди», дедилар.
أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، - وَهُوَ ابْنُ هَارُونَ - قَالَ أَنْبَأَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا تَوَاجَهَ الْمُسْلِمَانِ بِسَيْفَيْهِمَا فَقَتَلَ أَحَدُهُمَا صَاحِبَهُ فَهُمَا فِي النَّارِ مِثْلَهُ سَوَاءً " .
Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Qachonki ikki musulmon qilichlari bilan bir-biriga yuzlansa va biri ikkinchisini oʻldirsa, ikkalasi ham doʻzaxda barobar boʻladi», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Қачонки икки мусулмон қиличлари билан бир-бирига юзланса ва бири иккинчисини ўлдирса, иккаласи ҳам дўзахда баробар бўлади», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - وَهُوَ ابْنُ عُلَيَّةَ - عَنْ يُونُسَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا تَوَاجَهَ الْمُسْلِمَانِ بِسَيْفَيْهِمَا فَقَتَلَ أَحَدُهُمَا صَاحِبَهُ فَالْقَاتِلُ وَالْمَقْتُولُ فِي النَّارِ " . قَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الْقَاتِلُ فَمَا بَالُ الْمَقْتُولِ قَالَ " إِنَّهُ أَرَادَ قَتْلَ صَاحِبِهِ " .
Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ikki musulmon qilichlari bilan bir-biriga roʻpara kelib, biri ikkinchisini oʻldirsa, oʻldiruvchi ham, oʻldirilgan ham doʻzaxda boʻladi», dedilar. Bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, bu oʻldiruvchi (shunday boʻldi), ammo oʻldirilganning holi nechuk?» dedi. U zot: «Chunki u oʻz sherigini oʻldirishni istagan edi», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Икки мусулмон қиличлари билан бир-бирига рўпара келиб, бири иккинчисини ўлдирса, ўлдирувчи ҳам, ўлдирилган ҳам дўзахда бўлади», дедилар. Бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, бу ўлдирувчи (шундай бўлди), аммо ўлдирилганнинг ҳоли нечук?» деди. У зот: «Чунки у ўз шеригини ўлдиришни истаган эди», дедилар.
أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَفْصٌ، - وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْبَلْخِيُّ - عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ غَالِبٍ التَّمَّارِ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلاَلٍ، عَنْ مَسْرُوقِ بْنِ أَوْسٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّ الأَصَابِعَ سَوَاءٌ عَشْرًا عَشْرًا مِنَ الإِبِلِ .
Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ barmoqlar baravar ekaniga va (diyati) oʻntadan-oʻntadan tuya boʻlishiga hukm qildilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бармоқлар баравар эканига ва (дияти) ўнтадан-ўнтадан туя бўлишига ҳукм қилдилар.
أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الأُمَوِيُّ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ، - وَهُوَ بُرَيْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ - عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَىُّ الإِسْلاَمِ أَفْضَلُ قَالَ " مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ " .
Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Ey Allohning Rasuli, qaysi Islom afzalroq?», dedik. U zot: «Musulmonlar kimning tili va qoʻlidan omonda boʻlsa, oʻshaning Islomi afzalroqdir», dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Эй Аллоҳнинг Расули, қайси Ислом афзалроқ?», дедик. У зот: «Мусулмонлар кимнинг тили ва қўлидан омонда бўлса, ўшанинг Исломи афзалроқдир», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ أَبَا مُوسَى الْأَشْعَرِيَّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَثَلُ الْمُؤْمِنِ الَّذِي يَقْرَأُ الْقُرْآنَ مَثَلُ الْأُتْرُجَّةِ طَعْمُهَا طَيِّبٌ وَرِيحُهَا طَيِّبٌ وَمَثَلُ الْمُؤْمِنِ الَّذِي لَا يَقْرَأُ الْقُرْآنَ كَمَثَلِ التَّمْرَةِ طَعْمُهَا طَيِّبٌ وَلَا رِيحَ لَهَا وَمَثَلُ الْمُنَافِقِ الَّذِي يَقْرَأُ الْقُرْآنَ كَمَثَلِ الرَّيْحَانَةِ رِيحُهَا طَيِّبٌ وَطَعْمُهَا مُرٌّ وَمَثَلُ الْمُنَافِقِ الَّذِي لَا يَقْرَأُ الْقُرْآنَ كَمَثَلِ الْحَنْظَلَةِ طَعْمُهَا مُرٌّ وَلَا رِيحَ لَهَا
Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qurʼon oʻqiydigan moʻminning misoli mazasi ham, hidi ham yoqimli boʻlgan turunjga oʻxshaydi. Qurʼon oʻqimaydigan moʻminning misoli mazasi yoqimli, ammo hidi yoʻq xurmoga oʻxshaydi. Qurʼon oʻqiydigan munofiqning misoli hidi yoqimli, ammo mazasi achchiq rayhonga oʻxshaydi. Qurʼon oʻqimaydigan munofiqning misoli mazasi achchiq, hidi ham yoʻq hanzalga (achchiq qovunga) oʻxshaydi», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръон ўқийдиган мўминнинг мисоли мазаси ҳам, ҳиди ҳам ёқимли бўлган турунжга ўхшайди. Қуръон ўқимайдиган мўминнинг мисоли мазаси ёқимли, аммо ҳиди йўқ хурмога ўхшайди. Қуръон ўқийдиган мунофиқнинг мисоли ҳиди ёқимли, аммо мазаси аччиқ райҳонга ўхшайди. Қуръон ўқимайдиган мунофиқнинг мисоли мазаси аччиқ, ҳиди ҳам йўқ ҳанзалга (аччиқ қовунга) ўхшайди», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ الدِّرْهَمِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أُحِلَّ الذَّهَبُ وَالْحَرِيرُ لإِنَاثِ أُمَّتِي وَحُرِّمَ عَلَى ذُكُورِهَا " .
Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oltin va ipak mening ummatimning ayollariga halol, erkaklariga esa harom qilindi», dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Олтин ва ипак менинг умматимнинг аёлларига ҳалол, эркакларига эса ҳаром қилинди», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، وَيَزِيدُ، وَمُعْتَمِرٌ، وَبِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، قَالُوا حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ أَحَلَّ لإِنَاثِ أُمَّتِي الْحَرِيرَ وَالذَّهَبَ وَحَرَّمَهُ عَلَى ذُكُورِهَا " .
Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh azza va jalla ummatimning ayollariga ipak va oltinni halol qildi, erkaklariga esa harom qildi», dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалла умматимнинг аёлларига ипак ва олтинни ҳалол қилди, эркакларига эса ҳаром қилди», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ أَبِي عُمَيْسٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ أَتَانِي نَاسٌ مِنَ الأَشْعَرِيِّينَ فَقَالُوا اذْهَبْ مَعَنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِنَّ لَنَا حَاجَةً. فَذَهَبْتُ مَعَهُمْ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ اسْتَعِنْ بِنَا فِي عَمَلِكَ. قَالَ أَبُو مُوسَى فَاعْتَذَرْتُ مِمَّا قَالُوا وَأَخْبَرْتُ أَنِّي لاَ أَدْرِي مَا حَاجَتُهُمْ فَصَدَّقَنِي وَعَذَرَنِي. فَقَالَ " إِنَّا لاَ نَسْتَعِينُ فِي عَمَلِنَا بِمَنْ سَأَلَنَا ".
Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ashʼariylardan bir necha kishi mening oldimga kelib: «Biz bilan Rasululloh ﷺ huzuriga borgin, bizning bir hojatimiz bor», deyishdi. Men ular bilan bordim. Ular: «Ey Allohning Rasuli, bizni oʻz ishingizga xizmatga oling», deyishdi. Men ularning aytganlaridan uzr soʻradim va ularning hojatlari nimaligini bilmaganimni aytdim. U ﷺ meni tasdiqlab, uzrimni qabul qildilar va: «Biz oʻz ishimizga soʻragan kishini xizmatga olmaymiz», dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ашъарийлардан бир неча киши менинг олдимга келиб: «Биз билан Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига боргин, бизнинг бир ҳожатимиз бор», дейишди. Мен улар билан бордим. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, бизни ўз ишингизга хизматга олинг», дейишди. Мен уларнинг айтганларидан узр сўрадим ва уларнинг ҳожатлари нималигини билмаганимни айтдим. У ﷺ мени тасдиқлаб, узримни қабул қилдилар ва: «Биз ўз ишимизга сўраган кишини хизматга олмаймиз», дедилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُوَيْدِ بْنِ مَنْجُوفٍ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْهَيْثَمِ، عَنْ أَبِي دَاوُدَ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ " .
Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir», dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», дедилар.
أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى الْبَلْخِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَرِيشُ بْنُ سُلَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا طَلْحَةُ الأَيَامِيُّ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ " .
Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir», dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَرِيشُ بْنُ سُلَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا طَلْحَةُ بْنُ مُصَرِّفٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ " .
Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», дедилар.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ هُشَيْمٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، أَنَّهُ كَانَ يَشْرَبُ مِنَ الطِّلاَءِ مَا ذَهَبَ ثُلُثَاهُ وَبَقِيَ ثُلُثُهُ .
Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u kishi qaynatilib, uchdan ikki qismi ketib, uchdan bir qismi qolgan uzum sharbatidan ichar edilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у киши қайнатилиб, учдан икки қисми кетиб, учдан бир қисми қолган узум шарбатидан ичар эдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا مُعَلَّى بْنُ مَنْصُورٍ، وَبِشْرُ بْنُ آدَمَ، قَالاَ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنْ عِيسَى بْنِ سِنَانٍ، عَنِ الضَّحَّاكِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَرْزَبٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَالنَّعْلَيْنِ . قَالَ الْمُعَلَّى فِي حَدِيثِهِ لاَ أَعْلَمُهُ إِلاَّ قَالَ وَالنَّعْلَيْنِ .
Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ taharat qildilar va paypoqlar hamda kavushlar ustiga masih tortdilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ таҳарат қилдилар ва пайпоқлар ҳамда кавушлар устига масиҳ тортдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُؤَمَّلٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " مَا بَالُ أَقْوَامٍ يَلْعَبُونَ بِحُدُودِ اللَّهِ يَقُولُ أَحَدُهُمْ قَدْ طَلَّقْتُكِ قَدْ رَاجَعْتُكِ . قَدْ طَلَّقْتُكِ " .
Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ayrim odamlarga nima boʻldiki, Allohning chegaralari bilan oʻynashadilar? Ulardan biri: ‹Seni taloq qildim, seni qaytardim, seni taloq qildim›, deydi?» dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Айрим одамларга нима бўлдики, Аллоҳнинг чегаралари билан ўйнашадилар? Улардан бири: ‹Сени талоқ қилдим, сени қайтардим, сени талоқ қилдим›, дейди?» дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُمَرَ بْنِ الْهَيَّاجِ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، أَنْبَأَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ طَلِيقِ بْنِ عِمْرَانَ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَ الْوَالِدَةِ وَوَلَدِهَا وَبَيْنَ الأَخِ وَبَيْنَ أَخِيهِ .
Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ona bilan uni farzandi orasini hamda aka bilan ukasi orasini ajratgan kishini laʼnatladilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ она билан уни фарзанди орасини ҳамда ака билан укаси орасини ажратган кишини лаънатладилар.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرٍ، وَزُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي مُوسَى، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اخْتَصَمَ إِلَيْهِ رَجُلاَنِ بَيْنَهُمَا دَابَّةٌ وَلَيْسَ لِوَاحِدٍ مِنْهُمَا بَيِّنَةٌ فَجَعَلَهَا بَيْنَهُمَا نِصْفَيْنِ .
Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ huzuriga ikki kishi oʻrtalaridagi bir hayvon xususida daʼvolashib keldi, ikkovidan birortasining ham bayyinasi yoʻq edi. Shunda u zot uni ular oʻrtasida ikki teng boʻlakka boʻlib berdilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига икки киши ўрталаридаги бир ҳайвон хусусида даъволашиб келди, икковидан бирортасининг ҳам баййинаси йўқ эди. Шунда у зот уни улар ўртасида икки тенг бўлакка бўлиб бердилар.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ وَيُوسُفُ بْنُ مُوسَى وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْبَرَّادِ قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ شَهَرَ عَلَيْنَا السِّلاَحَ فَلَيْسَ مِنَّا " .
Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bizga qarshi qurol yalangʻochlasa, bizdan emas», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бизга қарши қурол яланғочласа, биздан эмас», дедилар.
حَدَّثَنَا رَجَاءُ بْنُ الْمُرَجَّى السَّمَرْقَنْدِيُّ، حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ غَالِبٍ التَّمَّارِ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلاَلٍ، عَنْ مَسْرُوقِ بْنِ أَوْسٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الأَصَابِعُ سَوَاءٌ " .
Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Barmoqlar teng», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бармоқлар тенг», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ سُئِلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنِ الرَّجُلِ يُقَاتِلُ شَجَاعَةً وَيُقَاتِلُ حَمِيَّةً وَيُقَاتِلُ رِيَاءً فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ قَاتَلَ لِتَكُونَ كَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيَا فَهُوَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ " .
Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺdan botirligini koʻrsatib jang qiladigan, orlanib jang qiladigan va riyo uchun jang qiladigan kishi haqida soʻraldi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Kim Allohning kalimasi eng oliy boʻlishi uchun jang qilsa, u Alloh yoʻlidadir», dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺдан ботирлигини кўрсатиб жанг қиладиган, орланиб жанг қиладиган ва риё учун жанг қиладиган киши ҳақида сўралди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳнинг калимаси энг олий бўлиши учун жанг қилса, у Аллоҳ йўлидадир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ جَدِّهِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " الْمُؤْمِنُ يَأْكُلُ فِي مِعًى وَاحِدٍ وَالْكَافِرُ يَأْكُلُ فِي سَبْعَةِ أَمْعَاءٍ " .
Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Moʻmin bir ichak bilan yeydi, kofir esa yetti ichak bilan yeydi», dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мўмин бир ичак билан ейди, кофир эса етти ичак билан ейди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ مُرَّةَ الْهَمْدَانِيِّ، عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " كَمَلَ مِنَ الرِّجَالِ كَثِيرٌ وَلَمْ يَكْمُلْ مِنَ النِّسَاءِ إِلاَّ مَرْيَمُ بِنْتُ عِمْرَانَ وَآسِيَةُ امْرَأَةُ فِرْعَوْنَ وَإِنَّ فَضْلَ عَائِشَةَ عَلَى النِّسَاءِ كَفَضْلِ الثَّرِيدِ عَلَى سَائِرِ الطَّعَامِ " .
Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Erkaklardan koʻplari komillikka yetdilar, ammo ayollardan Imron qizi Maryam va Firʼavnning xotini Osiyadan boshqa hech kim komillikka yetmadi. Oishaning boshqa ayollardan ustunligi tariydning boshqa taomlardan ustunligi kabidir», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Эркаклардан кўплари комилликка етдилар, аммо аёллардан Имрон қизи Марям ва Фиръавннинг хотини Осиядан бошқа ҳеч ким комилликка етмади. Оишанинг бошқа аёллардан устунлиги тарийднинг бошқа таомлардан устунлиги кабидир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ " .
Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir», dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحِيمِ بْنُ سُلَيْمَانَ، وَأَبُو أُسَامَةَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " مَنْ لَعِبَ بِالنَّرْدِ فَقَدْ عَصَى اللَّهَ وَرَسُولَهُ " .
Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim nard oʻynasa, Allohga va Uning Rasuliga osiylik qilibdi», dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким нард ўйнаса, Аллоҳга ва Унинг Расулига осийлик қилибди», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ احْتَرَقَ بَيْتٌ بِالْمَدِينَةِ عَلَى أَهْلِهِ فَحُدِّثَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِشَأْنِهِمْ فَقَالَ " إِنَّمَا هَذِهِ النَّارُ عَدُوٌّ لَكُمْ فَإِذَا نِمْتُمْ فَأَطْفِئُوهَا عَنْكُمْ " .
Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Madinada bir uy ichidagilari bilan yonib ketdi. Nabiy ﷺga ularning ahvoli haqida xabar berilganda, u zot: «Darhaqiqat, bu olov sizlarga dushmandir. Bas, uxlaganingizda uni oʻchiringlar», dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мадинада бир уй ичидагилари билан ёниб кетди. Набий ﷺга уларнинг аҳволи ҳақида хабар берилганда, у зот: «Дарҳақиқат, бу олов сизларга душмандир. Бас, ухлаганингизда уни ўчиринглар», дедилар.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدٍ، عَنْ جَدِّهِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " إِذَا مَرَّ أَحَدُكُمْ فِي مَسْجِدِنَا أَوْ فِي سُوقِنَا وَمَعَهُ نَبْلٌ فَلْيُمْسِكْ عَلَى نِصَالِهَا بِكَفِّهِ أَنْ تُصِيبَ أَحَدًا مِنَ الْمُسْلِمِينَ بِشَىْءٍ أَوْ فَلْيَقْبِضْ عَلَى نِصَالِهَا " .
Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Biringiz masjidimizdan yoki bozorimizdan oʻq koʻtarib oʻtsa, musulmonlardan biriga biror narsa yetkazib qoʻymaslik uchun ularning temir uchlarini kafti bilan ushlab olsin», yoki: «ularning uchlaridan mahkam ushlab olsin», dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бирингиз масжидимиздан ёки бозоримиздан ўқ кўтариб ўтса, мусулмонлардан бирига бирор нарса етказиб қўймаслик учун уларнинг темир учларини кафти билан ушлаб олсин», ёки: «уларнинг учларидан маҳкам ушлаб олсин», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، أَنْبَأَنَا جَرِيرٌ، عَنْ عَاصِمٍ الأَحْوَلِ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ سَمِعَنِي النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَأَنَا أَقُولُ، لاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ . قَالَ " يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ قَيْسٍ أَلاَ أَدُلُّكَ عَلَى كَلِمَةٍ مِنْ كُنُوزِ الْجَنَّةِ " . قُلْتُ بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " قُلْ لاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ " .
Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Paygʻambar ﷺ men ‹Lo havla va lo quvvata illa billah› deb turganimni eshitib qoldilar-da: ‹Ey Abdulloh ibn Qays, senga jannat xazinalaridan bir soʻzni koʻrsatmaymi?›, dedilar. Men: ‹Ha, ey Rasululloh›, dedim. U zot: ‹Lo havla va lo quvvata illa billah, deb ayt›, dedilar».Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Пайғамбар ﷺ мен ‹Ло ҳавла ва ло қуввата илла биллаҳ› деб турганимни эшитиб қолдилар-да: ‹Эй Абдуллоҳ ибн Қайс, сенга жаннат хазиналаридан бир сўзни кўрсатмайми?›, дедилар. Мен: ‹Ҳа, эй Расулуллоҳ›, дедим. У зот: ‹Ло ҳавла ва ло қуввата илла биллаҳ, деб айт›, дедилар».
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا بُرَيْدٌ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " رَأَيْتُ فِي الْمَنَامِ أَنِّي أُهَاجِرُ مِنْ مَكَّةَ إِلَى أَرْضٍ بِهَا نَخْلٌ فَذَهَبَ وَهَلِي إِلَى أَنَّهَا يَمَامَةُ أَوْ هَجَرٌ فَإِذَا هِيَ الْمَدِينَةُ يَثْرِبُ وَرَأَيْتُ فِي رُؤْيَاىَ هَذِهِ أَنِّي هَزَزْتُ سَيْفًا فَانْقَطَعَ صَدْرُهُ فَإِذَا هُوَ مَا أُصِيبَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ يَوْمَ أُحُدٍ ثُمَّ هَزَزْتُهُ فَعَادَ أَحْسَنَ مَا كَانَ فَإِذَا هُوَ مَا جَاءَ اللَّهُ بِهِ مِنَ الْفَتْحِ وَاجْتِمَاعِ الْمُؤْمِنِينَ وَرَأَيْتُ فِيهَا أَيْضًا بَقَرًا وَاللَّهُ خَيْرٌ فَإِذَا هُمُ النَّفَرُ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ يَوْمَ أُحُدٍ وَإِذَا الْخَيْرُ مَا جَاءَ اللَّهُ بِهِ مِنَ الْخَيْرِ بَعْدُ وَثَوَابِ الصِّدْقِ الَّذِي آتَانَا اللَّهُ بِهِ يَوْمَ بَدْرٍ " .
Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ shunday dedilar: «Men tushimda Makkadan xurmozorlari boʻlgan bir yerga hijrat qilayotganimni koʻrdim. Xayolim uni Yamoma yoki Hajar deb oʻyladi, ammo u Madina — Yasrib ekan. Yana shu tushimda men bir qilichni silkitdim, u oʻrtasidan sinib ketdi — bu Uhud kunida moʻminlarga yetgan musibat ekan. Soʻng uni yana silkitdim, u avvalgisidan ham chiroyliroq boʻlib qaytdi — bu Alloh keltirgan fath va moʻminlarning birlashuvi ekan. Yana shu tushda bir necha sigirni ham koʻrdim, Alloh yaxshilik keltirguvchidir — ular Uhud kunida shahid boʻlgan moʻminlar guruhi ekan, yaxshilik esa Alloh keyin keltirgan yaxshilik va Alloh bizga Badr kunida ato etgan sidqning savobi ekan», dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ шундай дедилар: «Мен тушимда Маккадан хурмозорлари бўлган бир ерга ҳижрат қилаётганимни кўрдим. Хаёлим уни Ямома ёки Ҳажар деб ўйлади, аммо у Мадина — Ясриб экан. Яна шу тушимда мен бир қилични силкитдим, у ўртасидан синиб кетди — бу Уҳуд кунида мўминларга етган мусибат экан. Сўнг уни яна силкитдим, у аввалгисидан ҳам чиройлироқ бўлиб қайтди — бу Аллоҳ келтирган фатҳ ва мўминларнинг бирлашуви экан. Яна шу тушда бир неча сигирни ҳам кўрдим, Аллоҳ яхшилик келтиргувчидир — улар Уҳуд кунида шаҳид бўлган мўминлар гуруҳи экан, яхшилик эса Аллоҳ кейин келтирган яхшилик ва Аллоҳ бизга Бадр кунида ато этган сидқнинг савоби экан», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا عَوْفٌ، عَنِ الْحَسَنِ، حَدَّثَنَا أَسِيدُ بْنُ الْمُتَشَمِّسِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى، حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " إِنَّ بَيْنَ يَدَىِ السَّاعَةِ لَهَرْجًا " . قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْهَرْجُ قَالَ " الْقَتْلُ " . فَقَالَ بَعْضُ الْمُسْلِمِينَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَقْتُلُ الآنَ فِي الْعَامِ الْوَاحِدِ مِنَ الْمُشْرِكِينَ كَذَا وَكَذَا . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " لَيْسَ بِقَتْلِ الْمُشْرِكِينَ وَلَكِنْ يَقْتُلُ بَعْضُكُمْ بَعْضًا حَتَّى يَقْتُلَ الرَّجُلُ جَارَهُ وَابْنَ عَمِّهِ وَذَا قَرَابَتِهِ " . فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَعَنَا عُقُولُنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " لاَ تُنْزَعُ عُقُولُ أَكْثَرِ ذَلِكَ الزَّمَانِ وَيَخْلُفُ لَهُ هَبَاءٌ مِنَ النَّاسِ لاَ عُقُولَ لَهُمْ " . ثُمَّ قَالَ الأَشْعَرِيُّ وَايْمُ اللَّهِ إِنِّي لأَظُنُّهَا مُدْرِكَتِي وَإِيَّاكُمْ وَايْمُ اللَّهِ مَا لِي وَلَكُمْ مِنْهَا مَخْرَجٌ إِنْ أَدْرَكَتْنَا فِيمَا عَهِدَ إِلَيْنَا نَبِيُّنَا ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِلاَّ أَنْ نَخْرُجَ كَمَا دَخَلْنَا فِيهَا .
Abu Muso al-Ashariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga: «Qiyomat oldida haraj boʻladi», dedilar. Men: «Ey Rasululloh, haraj nima?» dedim. U zot: «Qatl», dedilar. Musulmonlardan baʼzilari: «Ey Rasululloh, biz hozir bir yilda mushriklardan buncha-buncha odamni oʻldirmoqdamiz-ku», dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bu mushriklarni oʻldirish emas, balki bir-biringizni oʻldirasiz, hatto kishi qoʻshnisini, amakivachchasini va qarindoshini oʻldiradi», dedilar. Qavmdan baʼzilari: «Ey Rasululloh, oʻsha kunda aqlimiz oʻzimiz bilan boʻladimi?» dedilar. Rasululloh ﷺ: «Oʻsha zamon odamlarining koʻpchiligining aqli olib qoʻyiladi va ularning oʻrniga aqli yoʻq keraksiz odamlar qoladi», dedilar. Soʻng al-Ashariy: «Allohga qasamki, men bu fitna menga ham, sizlarga ham yetadi deb oʻylayman. Allohga qasamki, agar u Paygʻambarimiz ﷺ bizga tayinlagan holatda bizga yetsa, undan biz uchun ham, sizlar uchun ham chiqar yoʻl yoʻqdir, faqat unga kirgan holimizcha chiqmogʻimizdan boshqa», dedi.Абу Мусо ал-Ашарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга: «Қиёмат олдида ҳараж бўлади», дедилар. Мен: «Эй Расулуллоҳ, ҳараж нима?» дедим. У зот: «Қатл», дедилар. Мусулмонлардан баъзилари: «Эй Расулуллоҳ, биз ҳозир бир йилда мушриклардан бунча-бунча одамни ўлдирмоқдамиз-ку», дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бу мушрикларни ўлдириш эмас, балки бир-бирингизни ўлдирасиз, ҳатто киши қўшнисини, амакиваччасини ва қариндошини ўлдиради», дедилар. Қавмдан баъзилари: «Эй Расулуллоҳ, ўша кунда ақлимиз ўзимиз билан бўладими?» дедилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Ўша замон одамларининг кўпчилигининг ақли олиб қўйилади ва уларнинг ўрнига ақли йўқ кераксиз одамлар қолади», дедилар. Сўнг ал-Ашарий: «Аллоҳга қасамки, мен бу фитна менга ҳам, сизларга ҳам етади деб ўйлайман. Аллоҳга қасамки, агар у Пайғамбаримиз ﷺ бизга тайинлаган ҳолатда бизга етса, ундан биз учун ҳам, сизлар учун ҳам чиқар йўл йўқдир, фақат унга кирган ҳолимизча чиқмоғимиздан бошқа», деди.