أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سُهَيْلٍ، عَنْ صَفْوَانَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ صَامَ يَوْمًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ بَاعَدَ اللَّهُ وَجْهَهُ مِنْ جَهَنَّمَ سَبْعِينَ عَامًا " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim Alloh azza va jalla yoʻlida bir kun roʻza tutsa, Alloh uning yuzini jahannamdan yetmish yillik masofada uzoqlashtiradi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким Аллоҳ азза ва жалла йўлида бир кун рўза тутса, Аллоҳ унинг юзини жаҳаннамдан етмиш йиллик масофада узоқлаштиради», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ، عَنْ شُعَيْبٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ الْهَادِ، عَنْ سُهَيْلٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي عَيَّاشٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَا مِنْ عَبْدٍ يَصُومُ يَوْمًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ إِلاَّ بَعَّدَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِذَلِكَ الْيَوْمِ وَجْهَهُ عَنِ النَّارِ سَبْعِينَ خَرِيفًا " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺ shunday deyayotganlarini eshitgan: «Qaysi bir banda Alloh azza va jalla yoʻlida bir kun roʻza tutsa, Alloh azza va jalla albatta oʻsha kun sababli uning yuzini doʻzaxdan yetmish kuzlik masofada uzoqlashtiradi».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺ шундай деяётганларини эшитган: «Қайси бир банда Аллоҳ азза ва жалла йўлида бир кун рўза тутса, Аллоҳ азза ва жалла албатта ўша кун сабабли унинг юзини дўзахдан етмиш кузлик масофада узоқлаштиради».
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا قَاسِمٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ أَبِي عَيَّاشٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ صَامَ يَوْمًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ بَاعَدَ اللَّهُ بِذَلِكَ الْيَوْمِ حَرَّ جَهَنَّمَ عَنْ وَجْهِهِ سَبْعِينَ خَرِيفًا " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim Alloh yoʻlida bir kun roʻza tutsa, Alloh oʻsha kun sababli uning yuzidan jahannam issiqligini yetmish kuzlik masofada uzoqlashtiradi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким Аллоҳ йўлида бир кун рўза тутса, Аллоҳ ўша кун сабабли унинг юзидан жаҳаннам иссиқлигини етмиш кузлик масофада узоқлаштиради», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ حَنْبَلٍ، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى أَبِي حَدَّثَكُمُ ابْنُ نُمَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سُمَىٍّ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ أَبِي عَيَّاشٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ صَامَ يَوْمًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ بَاعَدَ اللَّهُ بِذَلِكَ الْيَوْمِ النَّارَ عَنْ وَجْهِهِ سَبْعِينَ خَرِيفًا " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Alloh yoʻlida bir kun roʻza tutsa, Alloh oʻsha kun sababli doʻzaxni uning yuzidan yetmish kuzlik masofada uzoqlashtiradi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳ йўлида бир кун рўза тутса, Аллоҳ ўша кун сабабли дўзахни унинг юзидан етмиш кузлик масофада узоқлаштиради», дедилар.
أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبِ بْنِ عَرَبِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ سَعِيدٍ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ، قَالَ كُنَّا نُسَافِرُ فِي رَمَضَانَ فَمِنَّا الصَّائِمُ وَمِنَّا الْمُفْطِرُ لاَ يَعِيبُ الصَّائِمُ عَلَى الْمُفْطِرِ وَلاَ يَعِيبُ الْمُفْطِرُ عَلَى الصَّائِمِ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Ramazonda safar qilar edik. Bizdan roʻza tutgani ham, tutmagani ham bor edi. Roʻza tutgan tutmaganni ayblamas, tutmagan tutganni ayblamas edi».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Рамазонда сафар қилар эдик. Биздан рўза тутгани ҳам, тутмагани ҳам бор эди. Рўза тутган тутмаганни айбламас, тутмаган тутганни айбламас эди».
أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ يَعْقُوبَ الطَّالْقَانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، - وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْوَاسِطِيُّ - عَنْ أَبِي مَسْلَمَةَ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ كُنَّا نُسَافِرُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَمِنَّا الصَّائِمُ وَمِنَّا الْمُفْطِرُ وَلاَ يَعِيبُ الصَّائِمُ عَلَى الْمُفْطِرِ وَلاَ يَعِيبُ الْمُفْطِرُ عَلَى الصَّائِمِ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan safar qilar edik. Bizdan roʻza tutgani ham, tutmagani ham bor edi. Roʻza tutgan tutmaganni ayblamas, tutmagan tutganni ayblamas edi».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан сафар қилар эдик. Биздан рўза тутгани ҳам, тутмагани ҳам бор эди. Рўза тутган тутмаганни айбламас, тутмаган тутганни айбламас эди».
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ يَحْيَى، ح وَأَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ سُفْيَانَ، وَشُعْبَةَ، وَمَالِكٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسَةِ أَوْسُقٍ صَدَقَةٌ وَلاَ فِيمَا دُونَ خَمْسِ ذَوْدٍ صَدَقَةٌ وَلاَ فِيمَا دُونَ خَمْسَةِ أَوَاقٍ صَدَقَةٌ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Besh vasqdan kamida sadaqa (ushr) yoʻq, besh tuyadan kamida sadaqa (zakot) yoʻq va besh oʻqiyadan kamida sadaqa (zakot) yoʻq», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Беш васқдан камида садақа (ушр) йўқ, беш туядан камида садақа (закот) йўқ ва беш ўқиядан камида садақа (закот) йўқ», дедилар.
أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى بْنِ عُمَارَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسَةِ ذَوْدٍ صَدَقَةٌ وَلَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسَةِ أَوَاقٍ صَدَقَةٌ وَلَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسَةِ أَوْسُقٍ صَدَقَةٌ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Besh tuyadan kamida sadaqa (zakot) yoʻq, besh oʻqiyadan kamida sadaqa (zakot) yoʻq va besh vasqdan kamida sadaqa (ushr) yoʻq», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Беш туядан камида садақа (закот) йўқ, беш ўқиядан камида садақа (закот) йўқ ва беш васқдан камида садақа (ушр) йўқ», дедилар.
أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبِ بْنِ عَرَبِيٍّ، عَنْ حَمَّادٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، - وَهُوَ ابْنُ سَعِيدٍ - عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسَةِ أَوَاقٍ صَدَقَةٌ وَلاَ فِيمَا دُونَ خَمْسِ ذَوْدٍ صَدَقَةٌ وَلَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسِ أَوْسُقٍ صَدَقَةٌ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Besh uqiyadan kam (kumush)da sadaqa (zakot) yoʻq, besh tuyadan kamida sadaqa yoʻq va besh vasqdan kam (hosil)da sadaqa yoʻqdir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Беш уқиядан кам (кумуш)да садақа (закот) йўқ, беш туядан камида садақа йўқ ва беш васқдан кам (ҳосил)да садақа йўқдир», дедилар.
أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ يَحْيَى بْنِ عُمَارَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَحِلُّ فِي الْبُرِّ وَالتَّمْرِ زَكَاةٌ حَتَّى تَبْلُغَ خَمْسَةَ أَوْسُقٍ وَلاَ يَحِلُّ فِي الْوَرِقِ زَكَاةٌ حَتَّى تَبْلُغَ خَمْسَةَ أَوَاقٍ وَلاَ يَحِلُّ فِي إِبِلٍ زَكَاةٌ حَتَّى تَبْلُغَ خَمْسَ ذَوْدٍ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bugʻdoy va xurmoda besh vasqqa yetmaguncha zakot vojib boʻlmaydi, kumushda besh uqiyaga yetmaguncha zakot vojib boʻlmaydi va tuyada besh boshga yetmaguncha zakot vojib boʻlmaydi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Буғдой ва хурмода беш васққа етмагунча закот вожиб бўлмайди, кумушда беш уқияга етмагунча закот вожиб бўлмайди ва туяда беш бошга етмагунча закот вожиб бўлмайди», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أُمَيَّةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ عُمَارَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لَيْسَ فِي حَبٍّ وَلاَ تَمْرٍ صَدَقَةٌ حَتَّى يَبْلُغَ خَمْسَةَ أَوْسُقٍ وَلاَ فِيمَا دُونَ خَمْسِ ذَوْدٍ وَلاَ فِيمَا دُونَ خَمْسِ أَوَاقٍ صَدَقَةٌ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Boshoq va xurmoda besh vasqqa yetmaguncha zakot yoʻq, besh boshdan kam (tuya)da ham, besh uqiyadan kamda ham zakot yoʻq», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бошоқ ва хурмода беш васққа етмагунча закот йўқ, беш бошдан кам (туя)да ҳам, беш уқиядан камда ҳам закот йўқ», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ، قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، قَالَ حَدَّثَنَا إِدْرِيسُ الأَوْدِيُّ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسِ أَوَاقٍ صَدَقَةٌ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Besh uqiyadan kamida zakot yoʻq», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Беш уқиядан камида закот йўқ», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحْرِزُ بْنُ الْوَضَّاحِ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، - وَهُوَ ابْنُ أُمَيَّةَ - عَنِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي ذُبَابٍ، عَنْ عِيَاضِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي سَرْحٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَدَقَةَ الْفِطْرِ صَاعًا مِنْ شَعِيرٍ أَوْ صَاعًا مِنْ تَمْرٍ أَوْ صَاعًا مِنْ أَقِطٍ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ arpadan bir soʻ, yo xurmodan bir soʻ, yoki quritilgan pishloqdan bir soʻ fitr sadaqasini farz qildilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ арпадан бир сў, ё хурмодан бир сў, ёки қуритилган пишлоқдан бир сў фитр садақасини фарз қилдилар.
أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ وَكِيعٍ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ عِيَاضِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ كُنَّا نُخْرِجُ صَدَقَةَ الْفِطْرِ إِذْ كَانَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَاعًا مِنْ طَعَامٍ أَوْ صَاعًا مِنْ تَمْرٍ أَوْ صَاعًا مِنْ شَعِيرٍ أَوْ صَاعًا مِنْ أَقِطٍ فَلَمْ نَزَلْ كَذَلِكَ حَتَّى قَدِمَ مُعَاوِيَةُ مِنَ الشَّامِ وَكَانَ فِيمَا عَلَّمَ النَّاسَ أَنَّهُ قَالَ مَا أَرَى مُدَّيْنِ مِنْ سَمْرَاءِ الشَّامِ إِلاَّ تَعْدِلُ صَاعًا مِنْ هَذَا . قَالَ فَأَخَذَ النَّاسُ بِذَلِكَ .
Abu Said (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oramizda boʻlgan chogʻda biz fitr sadaqasini taomdan bir soʻ, yo xurmodan bir soʻ, yo arpadan bir soʻ, yoki quritilgan pishloqdan bir soʻ qilib chiqarar edik. Toki Muoviya Shomdan kelguncha shu holatda davom etdik. U odamlarga oʻrgatgan narsalari orasida: «Shom bugʻdoyidan ikki mudni bundan bir soʻga teng deb bilaman», dedi. Roviy aytdi: Shunda odamlar shuni oldilar.Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ орамизда бўлган чоғда биз фитр садақасини таомдан бир сў, ё хурмодан бир сў, ё арпадан бир сў, ёки қуритилган пишлоқдан бир сў қилиб чиқарар эдик. Токи Муовия Шомдан келгунча шу ҳолатда давом этдик. У одамларга ўргатган нарсалари орасида: «Шом буғдойидан икки мудни бундан бир сўга тенг деб биламан», деди. Ровий айтди: Шунда одамлар шуни олдилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، قَالَ سَمِعْتُ عِيَاضَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يُخْبِرُ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ لَمْ نُخْرِجْ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلاَّ صَاعًا مِنْ تَمْرٍ أَوْ صَاعًا مِنْ شَعِيرٍ أَوْ صَاعًا مِنْ زَبِيبٍ أَوْ صَاعًا مِنْ دَقِيقٍ أَوْ صَاعًا مِنْ أَقِطٍ أَوْ صَاعًا مِنْ سُلْتٍ - ثُمَّ شَكَّ سُفْيَانُ - فَقَالَ دَقِيقٍ أَوْ سُلْتٍ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ davrlarida biz xurmodan bir soʻ, yo arpadan bir soʻ, yo mayizdan bir soʻ, yo undan bir soʻ, yo quritilgan pishloqdan bir soʻ, yoki qobiq arpadan bir soʻdan boshqa narsa chiqarmas edik.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ даврларида биз хурмодан бир сў, ё арпадан бир сў, ё майиздан бир сў, ё ундан бир сў, ё қуритилган пишлоқдан бир сў, ёки қобиқ арпадан бир сўдан бошқа нарса чиқармас эдик.
أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَزِيدَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُثْمَانَ، أَنَّ عِيَاضَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ، حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ قَالَ كُنَّا نُخْرِجُ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَاعًا مِنْ تَمْرٍ أَوْ صَاعًا مِنْ شَعِيرٍ أَوْ صَاعًا مِنْ أَقِطٍ لاَ نُخْرِجُ غَيْرَهُ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ davrlarida biz xurmodan bir soʻ, yo arpadan bir soʻ, yoki quritilgan pishloqdan bir soʻ chiqarar edik, undan boshqasini chiqarmas edik.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ даврларида биз хурмодан бир сў, ё арпадан бир сў, ёки қуритилган пишлоқдан бир сў чиқарар эдик, ундан бошқасини чиқармас эдик.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عَجْلاَنَ، عَنْ عِيَاضٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، أَنَّ رَجُلاً، دَخَلَ الْمَسْجِدَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ فَقَالَ " صَلِّ رَكْعَتَيْنِ " . ثُمَّ جَاءَ الْجُمُعَةَ الثَّانِيَةَ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ فَقَالَ " صَلِّ رَكْعَتَيْنِ " . ثُمَّ جَاءَ الْجُمُعَةَ الثَّالِثَةَ فَقَالَ " صَلِّ رَكْعَتَيْنِ " . ثُمَّ قَالَ " تَصَدَّقُوا " . فَتَصَدَّقُوا فَأَعْطَاهُ ثَوْبَيْنِ ثُمَّ قَالَ " تَصَدَّقُوا " . فَطَرَحَ أَحَدَ ثَوْبَيْهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَلَمْ تَرَوْا إِلَى هَذَا إِنَّهُ دَخَلَ الْمَسْجِدَ بِهَيْئَةٍ بَذَّةٍ فَرَجَوْتُ أَنْ تَفْطُنُوا لَهُ فَتَصَدَّقُوا عَلَيْهِ فَلَمْ تَفْعَلُوا فَقُلْتُ تَصَدَّقُوا . فَتَصَدَّقْتُمْ فَأَعْطَيْتُهُ ثَوْبَيْنِ ثُمَّ قُلْتُ تَصَدَّقُوا . فَطَرَحَ أَحَدَ ثَوْبَيْهِ خُذْ ثَوْبَكَ " . وَانْتَهَرَهُ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi juma kuni masjidga kirib keldi, Rasululloh ﷺ esa xutba oʻqiyotgan edilar. U zot: «Ikki rakaat namoz oʻqi», dedilar. Soʻng u ikkinchi juma keldi, Nabiy ﷺ xutba oʻqiyotgan edilar. U zot: «Ikki rakaat namoz oʻqi», dedilar. Soʻng u uchinchi juma keldi. U zot: «Ikki rakaat namoz oʻqi», dedilar. Keyin: «Sadaqa qilinglar», dedilar. Odamlar sadaqa qilishdi, unga ikki kiyim berishdi. Soʻng u zot yana: «Sadaqa qilinglar», dedilar. Shunda u kishi ikki kiyimidan birini tashladi. Rasululloh ﷺ: «Mana buni koʻrmadingizmi? U masjidga eskirgan kiyimda kirib keldi, men sizlar unga eʼtibor berib sadaqa qilasizlar deb umid qildim, ammo qilmadingiz. Shu sabab: ‹Sadaqa qilinglar›, dedim, sizlar sadaqa qilib unga ikki kiyim berdingizlar. Soʻng yana: ‹Sadaqa qilinglar›, dedim, u esa ikki kiyimidan birini tashladi. Kiyimingni ol», deb uni koyidilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши жума куни масжидга кириб келди, Расулуллоҳ ﷺ эса хутба ўқиётган эдилар. У зот: «Икки ракаат намоз ўқи», дедилар. Сўнг у иккинчи жума келди, Набий ﷺ хутба ўқиётган эдилар. У зот: «Икки ракаат намоз ўқи», дедилар. Сўнг у учинчи жума келди. У зот: «Икки ракаат намоз ўқи», дедилар. Кейин: «Садақа қилинглар», дедилар. Одамлар садақа қилишди, унга икки кийим беришди. Сўнг у зот яна: «Садақа қилинглар», дедилар. Шунда у киши икки кийимидан бирини ташлади. Расулуллоҳ ﷺ: «Мана буни кўрмадингизми? У масжидга эскирган кийимда кириб келди, мен сизлар унга эътибор бериб садақа қиласизлар деб умид қилдим, аммо қилмадингиз. Шу сабаб: ‹Садақа қилинглар›, дедим, сизлар садақа қилиб унга икки кийим бердингизлар. Сўнг яна: ‹Садақа қилинглар›, дедим, у эса икки кийимидан бирини ташлади. Кийимингни ол», деб уни койидилар.
أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي نُعْمٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ بَعَثَ عَلِيٌّ وَهُوَ بِالْيَمَنِ بِذُهَيْبَةٍ بِتُرْبَتِهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَسَمَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ أَرْبَعَةِ نَفَرٍ الأَقْرَعِ بْنِ حَابِسٍ الْحَنْظَلِيِّ وَعُيَيْنَةَ بْنِ بَدْرٍ الْفَزَارِيِّ وَعَلْقَمَةَ بْنِ عُلاَثَةَ الْعَامِرِيِّ ثُمَّ أَحَدِ بَنِي كِلاَبٍ وَزَيْدٍ الطَّائِيِّ ثُمَّ أَحَدِ بَنِي نَبْهَانَ فَغَضِبَتْ قُرَيْشٌ وَقَالَ مَرَّةً أُخْرَى صَنَادِيدُ قُرَيْشٍ فَقَالُوا تُعْطِي صَنَادِيدَ نَجْدٍ وَتَدَعُنَا . قَالَ " إِنَّمَا فَعَلْتُ ذَلِكَ لأَتَأَلَّفَهُمْ " . فَجَاءَ رَجُلٌ كَثُّ اللِّحْيَةِ مُشْرِفُ الْوَجْنَتَيْنِ غَائِرُ الْعَيْنَيْنِ نَاتِئُ الْجَبِينِ مَحْلُوقُ الرَّأْسِ فَقَالَ اتَّقِ اللَّهَ يَا مُحَمَّدُ . قَالَ " فَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِنْ عَصَيْتُهُ أَيَأْمَنُنِي عَلَى أَهْلِ الأَرْضِ وَلاَ تَأْمَنُونِي " . ثُمَّ أَدْبَرَ الرَّجُلُ فَاسْتَأْذَنَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ فِي قَتْلِهِ يَرَوْنَ أَنَّهُ خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ مِنْ ضِئْضِئِ هَذَا قَوْمًا يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ لاَ يُجَاوِزُ حَنَاجِرَهُمْ يَقْتُلُونَ أَهْلَ الإِسْلاَمِ وَيَدَعُونَ أَهْلَ الأَوْثَانِ يَمْرُقُونَ مِنَ الإِسْلاَمِ كَمَا يَمْرُقُ السَّهْمُ مِنَ الرَّمِيَّةِ لَئِنْ أَدْرَكْتُهُمْ لأَقْتُلَنَّهُمْ قَتْلَ عَادٍ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ali Yamanda ekan, tuprogʻi bilan aralash bir boʻlak oltinni Rasululloh ﷺga yubordi. Rasululloh ﷺ uni toʻrt kishiga: al-Aqraʼ ibn Hobis al-Hanzaliy, Uyayna ibn Badr al-Fazoriy, Alqama ibn Ulosa al-Omiriy — u Banu Kilobdan edi — va Zayd at-Toiy — u Banu Nabhondan edi — oʻrtasida boʻlib berdilar. Shunda Quraysh gʻazablandi va: «Sen Najd boshliqlariga berib, bizni tark etyapsanmi?» dedilar. U zot: «Men buni faqat ularning qalbini islomga moyil qilish uchun qildim», dedilar. Soʻng quyuq soqolli, yonoqlari boʻrtib chiqqan, koʻzlari ichiga botgan, peshonasi doʻng, boshi qirilgan bir kishi kelib: «Ey Muhammad, Allohdan qoʻrq!» dedi. U zot: «Men Allohga itoatsizlik qilsam, kim Alloh azza va jallaga itoat qiladi? Alloh meni yer ahliga ishonib turibdi-yu, sizlar menga ishonmaysizlarmi?» dedilar. Soʻng u kishi orqasiga oʻgirilib ketdi, jamoadan bir kishi — uni Xolid ibn al-Valid deb bilishardi — uni oʻldirishga izn soʻradi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta, mana shu kishining zurriyotidan bir qavm chiqadiki, ular Qurʼonni oʻqiydilar, lekin u tomoqlaridan pastga oʻtmaydi. Ular islom ahlini oʻldirib, butparastlarni tark etadilar. Oʻq ovdan otilib chiqib ketganidek, ular islomdan chiqib ketadilar. Agar men ularga yetsam, Od qavmini oʻldirgandek oʻldirardim», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Али Яманда экан, тупроғи билан аралаш бир бўлак олтинни Расулуллоҳ ﷺга юборди. Расулуллоҳ ﷺ уни тўрт кишига: ал-Ақраъ ибн Ҳобис ал-Ҳанзалий, Уяйна ибн Бадр ал-Фазорий, Алқама ибн Улоса ал-Омирий — у Бану Килобдан эди — ва Зайд ат-Тоий — у Бану Набҳондан эди — ўртасида бўлиб бердилар. Шунда Қурайш ғазабланди ва: «Сен Нажд бошлиқларига бериб, бизни тарк этяпсанми?» дедилар. У зот: «Мен буни фақат уларнинг қалбини исломга мойил қилиш учун қилдим», дедилар. Сўнг қуюқ соқолли, ёноқлари бўртиб чиққан, кўзлари ичига ботган, пешонаси дўнг, боши қирилган бир киши келиб: «Эй Муҳаммад, Аллоҳдан қўрқ!» деди. У зот: «Мен Аллоҳга итоатсизлик қилсам, ким Аллоҳ азза ва жаллага итоат қилади? Аллоҳ мени ер аҳлига ишониб турибди-ю, сизлар менга ишонмайсизларми?» дедилар. Сўнг у киши орқасига ўгирилиб кетди, жамоадан бир киши — уни Холид ибн ал-Валид деб билишарди — уни ўлдиришга изн сўради. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, мана шу кишининг зурриётидан бир қавм чиқадики, улар Қуръонни ўқийдилар, лекин у томоқларидан пастга ўтмайди. Улар ислом аҳлини ўлдириб, бутпарастларни тарк этадилар. Ўқ овдан отилиб чиқиб кетганидек, улар исломдан чиқиб кетадилар. Агар мен уларга етсам, Од қавмини ўлдиргандек ўлдирардим», дедилар.
أَخْبَرَنِي زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، قَالَ أَخْبَرَنِي هِشَامٌ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي هِلاَلٌ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ جَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْمِنْبَرِ وَجَلَسْنَا حَوْلَهُ فَقَالَ " إِنَّمَا أَخَافُ عَلَيْكُمْ مِنْ بَعْدِي مَا يُفْتَحُ لَكُمْ مِنْ زَهْرَةٍ " . وَذَكَرَ الدُّنْيَا وَزِينَتَهَا فَقَالَ رَجُلٌ أَوَيَأْتِي الْخَيْرُ بِالشَّرِّ فَسَكَتَ عَنْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقِيلَ لَهُ مَا شَأْنُكَ تُكَلِّمُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلاَ يُكَلِّمُكَ . قَالَ وَرَأَيْنَا أَنَّهُ يُنْزَلُ عَلَيْهِ فَأَفَاقَ يَمْسَحُ الرُّحَضَاءَ وَقَالَ " أُشَاهِدُ السَّائِلَ إِنَّهُ لاَ يَأْتِي الْخَيْرُ بِالشَّرِّ وَإِنَّ مِمَّا يُنْبِتُ الرَّبِيعُ يَقْتُلُ أَوْ يُلِمُّ إِلاَّ آكِلَةُ الْخَضِرِ فَإِنَّهَا أَكَلَتْ حَتَّى إِذَا امْتَدَّتْ خَاصِرَتَاهَا اسْتَقْبَلَتْ عَيْنَ الشَّمْسِ فَثَلَطَتْ ثُمَّ بَالَتْ ثُمَّ رَتَعَتْ وَإِنَّ هَذَا الْمَالَ خَضِرَةٌ حُلْوَةٌ وَنِعْمَ صَاحِبُ الْمُسْلِمِ هُوَ إِنْ أَعْطَى مِنْهُ الْيَتِيمَ وَالْمِسْكِينَ وَابْنَ السَّبِيلِ وَإِنَّ الَّذِي يَأْخُذُهُ بِغَيْرِ حَقِّهِ كَالَّذِي يَأْكُلُ وَلاَ يَشْبَعُ وَيَكُونُ عَلَيْهِ شَهِيدًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ minbarga oʻtirdilar, biz esa u zotning atrofiga oʻtirdik. U zot: «Men sizlar uchun mendan keyin sizlarga ochilib beriladigan dunyoning ziynatidan qoʻrqaman», dedilar va dunyoni hamda uning ziynatini zikr qildilar. Bir kishi: «Yaxshilik yomonlik keltiradimi?» dedi. Rasululloh ﷺ unga jim boʻldilar. Unga: «Nima boʻldi senga, Rasululloh ﷺ bilan gaplashyapsan-u, u zot senga gapirmayapti?» deyildi. U zotga vahiy nozil boʻlayotganini payqadik. Soʻng u zot oʻzlariga kelib, terni artdilar va: «Anavi soʻrovchi qayerda? Albatta, yaxshilik yomonlik keltirmaydi. Bahorda oʻsadigan narsalar oʻldiradi yoki oʻlimga yaqinlashtiradi, faqat koʻk oʻt yeydigan hayvon bundan mustasno: u yeydi, hatto ikki biqini kerilib kengaygach, quyoshga qarab, tezak tashlaydi, siydik chiqaradi, soʻng yana yaylaydi. Albatta, bu mol koʻm-koʻk va shirindir. Musulmon kishining yaxshi hamrohi shuki, agar undan yetimga, miskinga va yoʻlovchiga bersa. Uni haqsiz ravishda oladigan kishi esa yeb toʻymaydigan kishi kabidir va u qiyomat kunida unga qarshi guvoh boʻladi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ минбарга ўтирдилар, биз эса у зотнинг атрофига ўтирдик. У зот: «Мен сизлар учун мендан кейин сизларга очилиб бериладиган дунёнинг зийнатидан қўрқаман», дедилар ва дунёни ҳамда унинг зийнатини зикр қилдилар. Бир киши: «Яхшилик ёмонлик келтирадими?» деди. Расулуллоҳ ﷺ унга жим бўлдилар. Унга: «Нима бўлди сенга, Расулуллоҳ ﷺ билан гаплашяпсан-у, у зот сенга гапирмаяпти?» дейилди. У зотга ваҳий нозил бўлаётганини пайқадик. Сўнг у зот ўзларига келиб, терни артдилар ва: «Анави сўровчи қаерда? Албатта, яхшилик ёмонлик келтирмайди. Баҳорда ўсадиган нарсалар ўлдиради ёки ўлимга яқинлаштиради, фақат кўк ўт ейдиган ҳайвон бундан мустасно: у ейди, ҳатто икки биқини керилиб кенгайгач, қуёшга қараб, тезак ташлайди, сийдик чиқаради, сўнг яна яйлайди. Албатта, бу мол кўм-кўк ва шириндир. Мусулмон кишининг яхши ҳамроҳи шуки, агар ундан етимга, мискинга ва йўловчига берса. Уни ҳақсиз равишда оладиган киши эса еб тўймайдиган киши кабидир ва у қиёмат кунида унга қарши гувоҳ бўлади», дедилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ نَاسًا، مِنَ الأَنْصَارِ سَأَلُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَعْطَاهُمْ ثُمَّ سَأَلُوهُ فَأَعْطَاهُمْ حَتَّى إِذَا نَفِدَ مَا عِنْدَهُ قَالَ " مَا يَكُونُ عِنْدِي مِنْ خَيْرٍ فَلَنْ أَدَّخِرَهُ عَنْكُمْ وَمَنْ يَسْتَعْفِفْ يُعِفَّهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَمَنْ يَصْبِرْ يُصَبِّرْهُ اللَّهُ وَمَا أُعْطِيَ أَحَدٌ عَطَاءً هُوَ خَيْرٌ وَأَوْسَعُ مِنَ الصَّبْرِ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ansorlardan baʼzi kishilar Rasululloh ﷺdan soʻradilar, u zot esa ularga berdilar. Soʻng yana soʻradilar, u zot yana berdilar, nihoyat u zotning huzuridagi narsa tugadi. Shunda u zot: «Menda boʻlgan yaxshi narsani sizlardan aslo yashirmayman. Kim iffatli boʻlishni istasa, Alloh azza va jalla uni iffatli qiladi; kim sabr qilishni istasa, Alloh uni sabrli qiladi. Hech kimga sabrdan koʻra yaxshiroq va kengroq neʼmat berilmagan», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ансорлардан баъзи кишилар Расулуллоҳ ﷺдан сўрадилар, у зот эса уларга бердилар. Сўнг яна сўрадилар, у зот яна бердилар, ниҳоят у зотнинг ҳузуридаги нарса тугади. Шунда у зот: «Менда бўлган яхши нарсани сизлардан асло яширмайман. Ким иффатли бўлишни истаса, Аллоҳ азза ва жалла уни иффатли қилади; ким сабр қилишни истаса, Аллоҳ уни сабрли қилади. Ҳеч кимга сабрдан кўра яхшироқ ва кенгроқ неъмат берилмаган», дедилар.
أَخْبَرَنَا كَثِيرُ بْنُ عُبَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، عَنِ الزُّبَيْدِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَجُلاً، أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَىُّ النَّاسِ أَفْضَلُ قَالَ " مَنْ جَاهَدَ بِنَفْسِهِ وَمَالِهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ " . قَالَ ثُمَّ مَنْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " ثُمَّ مُؤْمِنٌ فِي شِعْبٍ مِنَ الشِّعَابِ يَتَّقِي اللَّهَ وَيَدَعُ النَّاسَ مِنْ شَرِّهِ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺ huzuriga kelib: «Ey Rasululloh, odamlarning qaysi biri afzal?» dedi. U zot: «Alloh yoʻlida joni va moli bilan jihod qilgan kishi», dedilar. U: «Soʻng kim, ey Rasululloh?» dedi. U zot: «Soʻng togʻ daralaridan biriga chekingan, Allohdan qoʻrqib, odamlarni oʻz yomonligidan asragan moʻmin», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келиб: «Эй Расулуллоҳ, одамларнинг қайси бири афзал?» деди. У зот: «Аллоҳ йўлида жони ва моли билан жиҳод қилган киши», дедилар. У: «Сўнг ким, эй Расулуллоҳ?» деди. У зот: «Сўнг тоғ дараларидан бирига чекинган, Аллоҳдан қўрқиб, одамларни ўз ёмонлигидан асраган мўмин», дедилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ أَبِي الْخَيْرِ، عَنْ أَبِي الْخَطَّابِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَامَ تَبُوكَ يَخْطُبُ النَّاسَ وَهُوَ مُسْنِدٌ ظَهْرَهُ إِلَى رَاحِلَتِهِ فَقَالَ " أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِ النَّاسِ وَشَرِّ النَّاسِ إِنَّ مِنْ خَيْرِ النَّاسِ رَجُلاً عَمِلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَلَى ظَهْرِ فَرَسِهِ أَوْ عَلَى ظَهْرِ بَعِيرِهِ أَوْ عَلَى قَدَمِهِ حَتَّى يَأْتِيَهُ الْمَوْتُ وَإِنَّ مِنْ شَرِّ النَّاسِ رَجُلاً فَاجِرًا يَقْرَأُ كِتَابَ اللَّهِ لاَ يَرْعَوِي إِلَى شَىْءٍ مِنْهُ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Tabuk yili Rasululloh ﷺ ulovlariga suyanib turib, odamlarga xutba qilar edilar. U zot: «Sizlarga odamlarning eng yaxshisi va eng yomoni haqida xabar bermaymi? Odamlarning eng yaxshilaridan biri — Alloh yoʻlida oti ustida yoki tuyasi ustida yoki oyogʻida, oʻziga oʻlim kelguncha mehnat qilgan kishidir. Odamlarning eng yomonlaridan biri esa — Alloh kitobini oʻqiydi-yu, undan hech narsaga qaytmaydigan fojir kishidir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Табук йили Расулуллоҳ ﷺ уловларига суяниб туриб, одамларга хутба қилар эдилар. У зот: «Сизларга одамларнинг энг яхшиси ва энг ёмони ҳақида хабар бермайми? Одамларнинг энг яхшиларидан бири — Аллоҳ йўлида оти устида ёки туяси устида ёки оёғида, ўзига ўлим келгунча меҳнат қилган кишидир. Одамларнинг энг ёмонларидан бири эса — Аллоҳ китобини ўқийди-ю, ундан ҳеч нарсага қайтмайдиган фожир кишидир», дедилар.
قَالَ الْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هَانِئٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " يَا أَبَا سَعِيدٍ مَنْ رَضِيَ بِاللَّهِ رَبًّا وَبِالإِسْلاَمِ دِينًا وَبِمُحَمَّدٍ نَبِيًّا وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ " . قَالَ فَعَجِبَ لَهَا أَبُو سَعِيدٍ قَالَ أَعِدْهَا عَلَىَّ يَا رَسُولَ اللَّهِ . فَفَعَلَ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَأُخْرَى يُرْفَعُ بِهَا الْعَبْدُ مِائَةَ دَرَجَةٍ فِي الْجَنَّةِ مَا بَيْنَ كُلِّ دَرَجَتَيْنِ كَمَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ " . قَالَ وَمَا هِيَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Ey Abu Said! Kim Allohni Rabb, Islomni din, Muhammadni Nabiy deb rozi boʻlsa, unga jannat vojib boʻladi», dedilar. Abu Said bundan hayratlanib: «Ey Rasululloh, buni menga qaytaring», dedi. U zot buni qaytardilar. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Yana bir amal borki, u bilan banda jannatda yuz daraja koʻtariladi. Har ikki daraja orasi osmon bilan yer orasidek boʻladi», dedilar. U: «Ey Rasululloh, u nima?», dedi. U zot: «Alloh yoʻlida jihod qilish, Alloh yoʻlida jihod qilish», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Абу Саид! Ким Аллоҳни Рабб, Исломни дин, Муҳаммадни Набий деб рози бўлса, унга жаннат вожиб бўлади», дедилар. Абу Саид бундан ҳайратланиб: «Эй Расулуллоҳ, буни менга қайтаринг», деди. У зот буни қайтардилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Яна бир амал борки, у билан банда жаннатда юз даража кўтарилади. Ҳар икки даража ораси осмон билан ер орасидек бўлади», дедилар. У: «Эй Расулуллоҳ, у нима?», деди. У зот: «Аллоҳ йўлида жиҳод қилиш, Аллоҳ йўлида жиҳод қилиш», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي الْخَلِيلِ، عَنْ أَبِي عَلْقَمَةَ الْهَاشِمِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعَثَ جَيْشًا إِلَى أَوْطَاسٍ فَلَقُوا عَدُوًّا فَقَاتَلُوهُمْ وَظَهَرُوا عَلَيْهِمْ فَأَصَابُوا لَهُمْ سَبَايَا لَهُنَّ أَزْوَاجٌ فِي الْمُشْرِكِينَ فَكَانَ الْمُسْلِمُونَ تَحَرَّجُوا مِنْ غِشْيَانِهِنَّ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ النِّسَاءِ إِلاَّ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ } أَىْ هَذَا لَكُمْ حَلاَلٌ إِذَا انْقَضَتْ عِدَّتُهُنَّ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ Avtosga bir qoʻshin yubordilar. Ular dushmanni uchratib, ular bilan jang qilishdi va ustidan gʻolib kelishdi. Ular mushriklar orasida erlari bor asira ayollarni qoʻlga kiritishdi. Musulmonlar ular bilan yaqinlik qilishdan tortinishdi. Shunda Alloh azza va jalla: {Erli ayollarni (nikohlash ham harom qilindi), magar qoʻlingiz ostidagi choʻrilar bundan mustasno} (Niso 24) oyatini nozil qildi. Yaʼni, iddalari tugagach, bu sizlar uchun haloldir.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ Автосга бир қўшин юбордилар. Улар душманни учратиб, улар билан жанг қилишди ва устидан ғолиб келишди. Улар мушриклар орасида эрлари бор асира аёлларни қўлга киритишди. Мусулмонлар улар билан яқинлик қилишдан тортинишди. Шунда Аллоҳ азза ва жалла: {Эрли аёлларни (никоҳлаш ҳам ҳаром қилинди), магар қўлингиз остидаги чўрилар бундан мустасно} (Нисо 24) оятини нозил қилди. Яъни, иддалари тугагач, бу сизлар учун ҳалолдир.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا حِبَّانُ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ حَمَّادٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ إِذَا اسْتَأْجَرْتَ أَجِيرًا فَأَعْلِمْهُ أَجْرَهُ.
Abu Saʼid al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Agar ishchi yollasang, unga haqqini bildirib qoʻygin».Абу Саъид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Агар ишчи ёлласанг, унга ҳаққини билдириб қўйгин».
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، - وَهُوَ ابْنُ آدَمَ - قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحِيمِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْمُحَاقَلَةِ وَالْمُزَابَنَةِ. خَالَفَهُمُ الأَسْوَدُ بْنُ الْعَلاَءِ فَقَالَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ.
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ muhoqala va muzobanadan qaytardilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ муҳоқала ва музобанадан қайтардилар.
أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَنْبَأَنَا الثَّوْرِيُّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ أَبِي نُعْمٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ بَعَثَ عَلِيٌّ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ بِالْيَمَنِ بِذُهَيْبَةٍ فِي تُرْبَتِهَا فَقَسَمَهَا بَيْنَ الأَقْرَعِ بْنِ حَابِسٍ الْحَنْظَلِيِّ ثُمَّ أَحَدِ بَنِي مُجَاشِعٍ وَبَيْنَ عُيَيْنَةَ بْنِ بَدْرٍ الْفَزَارِيِّ وَبَيْنَ عَلْقَمَةَ بْنِ عُلاَثَةَ الْعَامِرِيِّ ثُمَّ أَحَدِ بَنِي كِلاَبٍ وَبَيْنَ زَيْدِ الْخَيْلِ الطَّائِيِّ ثُمَّ أَحَدَ بَنِي نَبْهَانَ - قَالَ - فَغَضِبَتْ قُرَيْشٌ وَالأَنْصَارُ وَقَالُوا يُعْطِي صَنَادِيدَ أَهْلِ نَجْدٍ وَيَدَعُنَا فَقَالَ " إِنَّمَا أَتَأَلَّفُهُمْ " . فَأَقْبَلَ رَجُلٌ غَائِرَ الْعَيْنَيْنِ نَاتِئَ الْوَجْنَتَيْنِ كَثَّ اللِّحْيَةِ مَحْلُوقَ الرَّأْسِ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ اتَّقِ اللَّهَ قَالَ " مَنْ يُطِعِ اللَّهَ إِذَا عَصَيْتُهُ أَيَأْمَنُنِي عَلَى أَهْلِ الأَرْضِ وَلاَ تَأْمَنُونِي " . فَسَأَلَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ قَتْلَهُ فَمَنَعَهُ فَلَمَّا وَلَّى قَالَ " إِنَّ مِنْ ضِئْضِئِ هَذَا قَوْمًا يَخْرُجُونَ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ لاَ يُجَاوِزُ حَنَاجِرَهُمْ يَمْرُقُونَ مِنَ الدِّينِ مُرُوقَ السَّهْمِ مِنَ الرَّمِيَّةِ يَقْتُلُونَ أَهْلَ الإِسْلاَمِ وَيَدَعُونَ أَهْلَ الأَوْثَانِ لَئِنْ أَنَا أَدْرَكْتُهُمْ لأَقْتُلَنَّهُمْ قَتْلَ عَادٍ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ali Yamanda ekan, Nabiy ﷺ ga tuprogʻi ichida boʻlgan bir boʻlak oltin yubordi. U zot uni al-Aqraʼ ibn Hobis al-Hanzaliy — Banu Mujoshiʼdan biri, Uyayna ibn Badr al-Fazoriy, Alqama ibn Ulosa al-Omiriy — Banu Kilobdan biri va Zayd al-Xayl at-Toiy — Banu Nabhondan biri oʻrtasida taqsimladilar. Shunda Quraysh va Ansor gʻazablandi va: «U Najd ahlining kattalariga beradi-yu, bizni tashlab qoʻyadi», deyishdi. U zot: «Men ularning koʻnglini ovlamoqdaman», dedilar. Shu payt koʻzlari chuqur, peshonasi doʻng, soqoli qalin, boshi qirilgan bir kishi kelib: «Ey Muhammad, Allohdan qoʻrq!» dedi. U zot: «Men Allohga itoat qilmasam, boshqa kim itoat qiladi? U meni yer ahli ustidan ishonch bilan qoʻydi, sizlar esa menga ishonmaysizlarmi?» dedilar. Qavmdan bir kishi uni oʻldirishga izn soʻradi, ammo u zot uni man qildilar. U kishi ortga qaytgach, u zot: «Bu kishining naslidan bir qavm chiqadiki, ular Qurʼon oʻqiydilar, ammo u tomoqlaridan oʻtmaydi. Ular oʻqning ovdan oʻtib ketganidek dindan chiqib ketadilar. Ular islom ahlini oʻldiradilar, butparastlarni esa tark etadilar. Agar men ularga yetsam, ularni Od qavmini oʻldirgandek oʻldirgan boʻlardim», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Али Яманда экан, Набий ﷺ га тупроғи ичида бўлган бир бўлак олтин юборди. У зот уни ал-Ақраъ ибн Ҳобис ал-Ҳанзалий — Бану Мужошиъдан бири, Уяйна ибн Бадр ал-Фазорий, Алқама ибн Улоса ал-Омирий — Бану Килобдан бири ва Зайд ал-Хайл ат-Тоий — Бану Набҳондан бири ўртасида тақсимладилар. Шунда Қурайш ва Ансор ғазабланди ва: «У Нажд аҳлининг катталарига беради-ю, бизни ташлаб қўяди», дейишди. У зот: «Мен уларнинг кўнглини овламоқдаман», дедилар. Шу пайт кўзлари чуқур, пешонаси дўнг, соқоли қалин, боши қирилган бир киши келиб: «Эй Муҳаммад, Аллоҳдан қўрқ!» деди. У зот: «Мен Аллоҳга итоат қилмасам, бошқа ким итоат қилади? У мени ер аҳли устидан ишонч билан қўйди, сизлар эса менга ишонмайсизларми?» дедилар. Қавмдан бир киши уни ўлдиришга изн сўради, аммо у зот уни ман қилдилар. У киши ортга қайтгач, у зот: «Бу кишининг наслидан бир қавм чиқадики, улар Қуръон ўқийдилар, аммо у томоқларидан ўтмайди. Улар ўқнинг овдан ўтиб кетганидек диндан чиқиб кетадилар. Улар ислом аҳлини ўлдирадилар, бутпарастларни эса тарк этадилар. Агар мен уларга етсам, уларни Од қавмини ўлдиргандек ўлдирган бўлардим», дедилар.
أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، أَنَّ أَعْرَابِيًّا، سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْهِجْرَةِ فَقَالَ " وَيْحَكَ إِنَّ شَأْنَ الْهِجْرَةِ شَدِيدٌ فَهَلْ لَكَ مِنْ إِبِلٍ " . قَالَ نَعَمْ . قَالَ " فَهَلْ تُؤَدِّي صَدَقَتَهَا " . قَالَ نَعَمْ . قَالَ " فَاعْمَلْ مِنْ وَرَاءِ الْبِحَارِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَنْ يَتِرَكَ مِنْ عَمَلِكَ شَيْئًا " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy Rasululloh ﷺdan hijrat haqida soʻradi. U zot: «Voy senga! Hijratning ishi ogʻirdir. Sening tuyalaring bormi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Ularning zakotini ado etasanmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Undoq boʻlsa, dengizlar ortida boʻlsang ham amal qilaver, chunki Alloh azza va jalla sening amalingdan hech narsani zoye qilmaydi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аъробий Расулуллоҳ ﷺдан ҳижрат ҳақида сўради. У зот: «Вой сенга! Ҳижратнинг иши оғирдир. Сенинг туяларинг борми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Уларнинг закотини адо этасанми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Ундоқ бўлса, денгизлар ортида бўлсанг ҳам амал қилавер, чунки Аллоҳ азза ва жалла сенинг амалингдан ҳеч нарсани зое қилмайди», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُسْلِمُ بْنُ عَمْرِو بْنِ مُسْلِمٍ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ نَافِعٍ، عَنِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ بَكْرِ بْنِ سَوَادَةَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، أَنَّ رَجُلَيْنِ، تَيَمَّمَا وَصَلَّيَا ثُمَّ وَجَدَا مَاءً فِي الْوَقْتِ فَتَوَضَّأَ أَحَدُهُمَا وَعَادَ لِصَلاَتِهِ مَا كَانَ فِي الْوَقْتِ وَلَمْ يُعِدِ الآخَرُ فَسَأَلاَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لِلَّذِي لَمْ يُعِدْ " أَصَبْتَ السُّنَّةَ وَأَجْزَأَتْكَ صَلاَتُكَ " . وَقَالَ لِلآخَرِ " أَمَّا أَنْتَ فَلَكَ مِثْلُ سَهْمِ جَمْعٍ " .
Abu Said (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ikki kishi tayammum qilib namoz oʻqidi, soʻng vaqt ichida suv topib qoldi. Ulardan biri taharat qilib, vaqt boʻlgani uchun namozini qayta oʻqidi, ikkinchisi esa qayta oʻqimadi. Ular Nabiy ﷺdan soʻrashdi. U zot qayta oʻqimaganiga: «Sunnatga muvofiq ish qilibsan, namozing senga kifoya qilibdi», dedilar. Ikkinchisiga esa: «Senga kelsak, senga ikki namozning savobiga oʻxshash savob bor», dedilar.Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Икки киши таяммум қилиб намоз ўқиди, сўнг вақт ичида сув топиб қолди. Улардан бири таҳарат қилиб, вақт бўлгани учун намозини қайта ўқиди, иккинчиси эса қайта ўқимади. Улар Набий ﷺдан сўрашди. У зот қайта ўқимаганига: «Суннатга мувофиқ иш қилибсан, намозинг сенга кифоя қилибди», дедилар. Иккинчисига эса: «Сенга келсак, сенга икки намознинг савобига ўхшаш савоб бор», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ خَالِدٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا وَقَعَ الذُّبَابُ فِي إِنَاءِ أَحَدِكُمْ فَلْيَمْقُلْهُ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Biringizning idishiga pashsha tushsa, uni (idishga) botirib olsin», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бирингизнинг идишига пашша тушса, уни (идишга) ботириб олсин», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ أَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ ضَحَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِكَبْشٍ أَقْرَنَ فَحِيلٍ يَمْشِي فِي سَوَادٍ وَيَأْكُلُ فِي سَوَادٍ وَيَنْظُرُ فِي سَوَادٍ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shoxli, baquvvat, qorasi ichida yuradigan, qorasi ichida yeydigan va qorasi ichida qaraydigan qoʻchqorni qurbonlik qildilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шохли, бақувват, қораси ичида юрадиган, қораси ичида ейдиган ва қораси ичида қарайдиган қўчқорни қурбонлик қилдилар.
أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَبَّانُ بْنُ هِلاَلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، فَلَقِيتُ زَيْدَ بْنَ أَسْلَمَ فَحَدَّثَنِي عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ كَانَتْ لِرَجُلٍ مِنَ الأَنْصَارِ نَاقَةٌ تَرْعَى فِي قِبَلِ أُحُدٍ فَعُرِضَ لَهَا فَنَحَرَهَا بِوَتَدٍ . فَقُلْتُ لِزَيْدٍ وَتَدٌ مِنْ خَشَبٍ أَوْ حَدِيدٍ قَالَ لاَ بَلْ خَشَبٌ فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَهُ فَأَمَرَهُ بِأَكْلِهَا .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ansorlardan bir kishining Uhud oldida oʻtlaydigan tuyasi bor edi. Unga bir narsa boʻldi-da, uni yogʻoch qoziq bilan soʻydi. Soʻng u Paygʻambar ﷺ huzurlariga kelib, undan soʻradi, u zot esa uni yeyishni buyurdilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ансорлардан бир кишининг Уҳуд олдида ўтлайдиган туяси бор эди. Унга бир нарса бўлди-да, уни ёғоч қозиқ билан сўйди. Сўнг у Пайғамбар ﷺ ҳузурларига келиб, ундан сўради, у зот эса уни ейишни буюрдилар.
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَتْنِي زَيْنَبُ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ لُحُومِ الأَضَاحِي فَوْقَ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ فَقَدِمَ قَتَادَةُ بْنُ النُّعْمَانِ - وَكَانَ أَخَا أَبِي سَعِيدٍ لأُمِّهِ وَكَانَ بَدْرِيًّا - فَقَدَّمُوا إِلَيْهِ فَقَالَ أَلَيْسَ قَدْ نَهَى عَنْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ أَبُو سَعِيدٍ إِنَّهُ قَدْ حَدَثَ فِيهِ أَمْرٌ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَانَا أَنْ نَأْكُلَهُ فَوْقَ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ ثُمَّ رَخَّصَ لَنَا أَنْ نَأْكُلَهُ وَنَدَّخِرَهُ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qurbonlik goʻshtlarini uch kundan ortiq yeyishdan qaytardilar. Soʻng Abu Saidning onasi tomonidan akasi boʻlgan, Badrda qatnashgan Qatoda ibn Nuʼmon keldi va unga (goʻshtdan) taqdim qilishdi. Shunda u: «Rasululloh ﷺ buni qaytarmaganmidilar?» dedi. Abu Said: «Bu borada bir ish yuz berdi: Rasululloh ﷺ bizni uni uch kundan ortiq yeyishdan qaytargan edilar, soʻng uni yeyishimizga va saqlab qoʻyishimizga ruxsat berdilar», dedi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қурбонлик гўштларини уч кундан ортиқ ейишдан қайтардилар. Сўнг Абу Саиднинг онаси томонидан акаси бўлган, Бадрда қатнашган Қатода ибн Нуъмон келди ва унга (гўштдан) тақдим қилишди. Шунда у: «Расулуллоҳ ﷺ буни қайтармаганмидилар?» деди. Абу Саид: «Бу борада бир иш юз берди: Расулуллоҳ ﷺ бизни уни уч кундан ортиқ ейишдан қайтарган эдилар, сўнг уни ейишимизга ва сақлаб қўйишимизга рухсат бердилар», деди.
أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْمُلاَمَسَةِ وَالْمُنَابَذَةِ فِي الْبَيْعِ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ savdoda mulomasa va munobazadan qaytardilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ савдода муломаса ва мунобазадан қайтардилар.
أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ الْمَرْوَزِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنِ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ بَيْعَتَيْنِ عَنِ الْمُلاَمَسَةِ وَالْمُنَابَذَةِ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ikki xil savdodan — mulomasa va munobazadan qaytardilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ икки хил савдодан — муломаса ва мунобазадан қайтардилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ لُبْسَتَيْنِ وَعَنْ بَيْعَتَيْنِ أَمَّا الْبَيْعَتَانِ فَالْمُلاَمَسَةُ وَالْمُنَابَذَةُ وَالْمُنَابَذَةُ أَنْ يَقُولَ إِذَا نَبَذْتُ هَذَا الثَّوْبَ فَقَدْ وَجَبَ يَعْنِي الْبَيْعَ وَالْمُلاَمَسَةُ أَنْ يَمَسَّهُ بِيَدِهِ وَلاَ يَنْشُرَهُ وَلاَ يُقَلِّبَهُ إِذَا مَسَّهُ فَقَدْ وَجَبَ الْبَيْعُ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ikki xil kiyinishdan va ikki xil savdodan qaytardilar. Ikki savdoga kelsak, ular mulomasa va munobazadir. Munobaza — kishining: ‹Bu kiyimni uloqtirsam, savdo boʻldi›, deyishidir. Mulomasa esa — kishining kiyimni yozmasdan va agʻdarib koʻrmasdan qoʻli bilan ushlashi boʻlib, ushlashi bilan savdo boʻlib qoladi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ икки хил кийинишдан ва икки хил савдодан қайтардилар. Икки савдога келсак, улар муломаса ва мунобазадир. Мунобаза — кишининг: ‹Бу кийимни улоқтирсам, савдо бўлди›, дейишидир. Муломаса эса — кишининг кийимни ёзмасдан ва ағдариб кўрмасдан қўли билан ушлаши бўлиб, ушлаши билан савдо бўлиб қолади.
أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، عَنْ يَحْيَى، - وَهُوَ ابْنُ حَمْزَةَ - قَالَ حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنِي عُقْبَةُ بْنُ عَبْدِ الْغَافِرِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَعِيدٍ، قَالَ أَتَى بِلاَلٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِتَمْرٍ بَرْنِيٍّ فَقَالَ " مَا هَذَا " . قَالَ اشْتَرَيْتُهُ صَاعًا بِصَاعَيْنِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَوِّهْ عَيْنُ الرِّبَا لاَ تَقْرَبْهُ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bilol Rasululloh ﷺga barniy navidagi xurmo keltirdi. U zot: «Bu nima?» dedilar. Bilol: «Buni bir soʻni ikki soʻga sotib oldim», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Voy! Bu ochiqdan-ochiq ribo-ku, unga yaqinlashma!» dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Билол Расулуллоҳ ﷺга барний навидаги хурмо келтирди. У зот: «Бу нима?» дедилар. Билол: «Буни бир сўни икки сўга сотиб олдим», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Вой! Бу очиқдан-очиқ рибо-ку, унга яқинлашма!» дедилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تَبِيعُوا الذَّهَبَ بِالذَّهَبِ إِلاَّ مِثْلاً بِمِثْلٍ وَلاَ تُشِفُّوا بَعْضَهَا عَلَى بَعْضٍ وَلاَ تَبِيعُوا الْوَرِقَ بِالْوَرِقِ إِلاَّ مِثْلاً بِمِثْلٍ وَلاَ تَبِيعُوا مِنْهَا شَيْئًا غَائِبًا بِنَاجِزٍ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oltinni oltinga faqat misli-misliga sotinglar va birini ikkinchisidan ortiq qilmanglar. Kumushni kumushga faqat misli-misliga sotinglar va ulardan birontasini gʻoyib (keyin beriladigan)ni naqdga sotmanglar», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Олтинни олтинга фақат мисли-мислига сотинглар ва бирини иккинчисидан ортиқ қилманглар. Кумушни кумушга фақат мисли-мислига сотинглар ва улардан биронтасини ғойиб (кейин бериладиган)ни нақдга сотманглар», дедилар.
أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، - وَهُوَ ابْنُ زُرَيْعٍ - قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ بَصُرَ عَيْنِي وَسَمِعَ أُذُنِي، مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ النَّهْىَ عَنِ الذَّهَبِ بِالذَّهَبِ وَالْوَرِقِ بِالْوَرِقِ إِلاَّ سَوَاءً بِسَوَاءٍ مِثْلاً بِمِثْلٍ " وَلاَ تَبِيعُوا غَائِبًا بِنَاجِزٍ وَلاَ تُشِفُّوا أَحَدَهُمَا عَلَى الآخَرِ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u dedi: «Koʻzim koʻrdi, qulogʻim eshitdi Rasululloh ﷺ dan». Soʻng u oltinni oltinga, kumushni kumushga teng-bab, misli-misliga boʻlmasa (sotishning) taqiqlanganini zikr qildi: «Gʻoyib (keyin beriladigan)ni naqdga sotmanglar va birini ikkinchisidan ortiq qilmanglar».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у деди: «Кўзим кўрди, қулоғим эшитди Расулуллоҳ ﷺ дан». Сўнг у олтинни олтинга, кумушни кумушга тенг-баб, мисли-мислига бўлмаса (сотишнинг) тақиқланганини зикр қилди: «Ғойиб (кейин бериладиган)ни нақдга сотманглар ва бирини иккинчисидан ортиқ қилманглар».
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُصْعَبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُبَارَكِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ سُلَيْمٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّهُ كَانَ يُصَلِّي فَإِذَا بِابْنٍ لِمَرْوَانَ يَمُرُّ بَيْنَ يَدَيْهِ فَدَرَأَهُ فَلَمْ يَرْجِعْ فَضَرَبَهُ فَخَرَجَ الْغُلاَمُ يَبْكِي حَتَّى أَتَى مَرْوَانَ فَأَخْبَرَهُ فَقَالَ مَرْوَانُ لأَبِي سَعِيدٍ لِمَ ضَرَبْتَ ابْنَ أَخِيكَ قَالَ مَا ضَرَبْتُهُ إِنَّمَا ضَرَبْتُ الشَّيْطَانَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِذَا كَانَ أَحَدُكُمْ فِي صَلاَةٍ فَأَرَادَ إِنْسَانٌ يَمُرُّ بَيْنَ يَدَيْهِ فَيَدْرَؤُهُ مَا اسْتَطَاعَ فَإِنْ أَبَى فَلْيُقَاتِلْهُ فَإِنَّهُ شَيْطَانٌ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u namoz oʻqiyotgan edi. Shu payt Marvonning bir oʻgʻli uning oldidan oʻtmoqchi boʻldi. U bolani qaytardi, lekin u qaytmadi, shunda u bolani urdi. Bola yigʻlagancha chiqib, Marvonning oldiga borib, unga xabar berdi. Marvon Abu Saidga: «Nega akangning oʻgʻlini urding?» dedi. U: «Men uni urganim yoʻq, balki shaytonni urdim. Rasululloh ﷺ: ‹Biringiz namozda boʻlsa-yu, bir odam uning oldidan oʻtmoqchi boʻlsa, imkoni boricha uni qaytarsin. Agar u koʻnmasa, u bilan olishsin, chunki u shaytondir›, deganlarini eshitganman», dedi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у намоз ўқиётган эди. Шу пайт Марвоннинг бир ўғли унинг олдидан ўтмоқчи бўлди. У болани қайтарди, лекин у қайтмади, шунда у болани урди. Бола йиғлаганча чиқиб, Марвоннинг олдига бориб, унга хабар берди. Марвон Абу Саидга: «Нега акангнинг ўғлини урдинг?» деди. У: «Мен уни урганим йўқ, балки шайтонни урдим. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Бирингиз намозда бўлса-ю, бир одам унинг олдидан ўтмоқчи бўлса, имкони борича уни қайтарсин. Агар у кўнмаса, у билан олишсин, чунки у шайтондир›, деганларини эшитганман», деди.