حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ، فُضَيْلُ بْنُ حُسَيْنٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ،
بْنِ الأَصْبَهَانِيِّ عَنْ أَبِي صَالِحٍ، ذَكْوَانَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ جَاءَتِ امْرَأَةٌ إِلَى رَسُولِ
اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ ذَهَبَ الرِّجَالُ بِحَدِيثِكَ فَاجْعَلْ لَنَا مِنْ نَفْسِكَ
يَوْمًا نَأْتِيكَ فِيهِ تُعَلِّمُنَا مِمَّا عَلَّمَكَ اللَّهُ . قَالَ " اجْتَمِعْنَ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا " . فَاجْتَمَعْنَ فَأَتَاهُنَّ
رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَعَلَّمَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَهُ اللَّهُ ثُمَّ قَالَ " مَا مِنْكُنَّ مِنِ امْرَأَةٍ تُقَدِّمُ
بَيْنَ يَدَيْهَا مِنْ وَلَدِهَا ثَلاَثَةً إِلاَّ كَانُوا لَهَا حِجَابًا مِنَ النَّارِ " . فَقَالَتِ امْرَأَةٌ وَاثْنَيْنِ وَاثْنَيْنِ
وَاثْنَيْنِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَاثْنَيْنِ وَاثْنَيْنِ وَاثْنَيْنِ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol Rasululloh ﷺ ning huzurlariga kelib: «Yo Rasululloh! Erkaklar sizning soʻzingizni (ilmingizni) olib ketishdi. Bizga ham oʻzingizdan bir kun ajrating, oʻsha kuni huzuringizga kelsak, Alloh sizga oʻrgatgan narsalardan bizga oʻrgatsangiz», dedi. U zot: «Falon-falon kuni toʻplaninglar», dedilar. Bas, ular toʻplandilar va Rasululloh ﷺ ularning oldiga kelib, Alloh oʻzlariga oʻrgatgan narsalardan ularga oʻrgatdilar. Soʻng: «Sizlardan qaysi bir ayolning oldidan uchta farzandi (vafot etib) ketsa, albatta, ular u uchun doʻzaxdan toʻsiq boʻladilar», dedilar. Shunda bir ayol: «Ikkita-ikkita-ikkita boʻlsa-chi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Ikkita-ikkita-ikkita boʻlsa ham», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аёл Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ! Эркаклар сизнинг сўзингизни (илмингизни) олиб кетишди. Бизга ҳам ўзингиздан бир кун ажратинг, ўша куни ҳузурингизга келсак, Аллоҳ сизга ўргатган нарсалардан бизга ўргатсангиз», деди. У зот: «Фалон-фалон куни тўпланинглар», дедилар. Бас, улар тўпландилар ва Расулуллоҳ ﷺ уларнинг олдига келиб, Аллоҳ ўзларига ўргатган нарсалардан уларга ўргатдилар. Сўнг: «Сизлардан қайси бир аёлнинг олдидан учта фарзанди (вафот этиб) кетса, албатта, улар у учун дўзахдан тўсиқ бўладилар», дедилар. Шунда бир аёл: «Иккита-иккита-иккита бўлса-чи?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Иккита-иккита-иккита бўлса ҳам», дедилар.
حَدَّثَنِي سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ مَيْسَرَةَ، حَدَّثَنِي زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ،
بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَتَتَّبِعُنَّ سَنَنَ
الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ شِبْرًا بِشِبْرٍ وَذِرَاعًا بِذِرَاعٍ حَتَّى لَوْ دَخَلُوا فِي جُحْرِ ضَبٍّ لاَتَّبَعْتُمُوهُمْ "
. قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ آلْيَهُودَ وَالنَّصَارَى قَالَ " فَمَنْ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlar oʻzingizdan oldingilarning yoʻliga qarich-baqarich, gaz-bagaz (toʻlaligicha) ergashasizlar, hatto ular kaltakesakning iniga kirsalar ham, sizlar ularga ergashasizlar», — dedilar. Biz: «Yo Rasululloh! Yahudiy va nasoroni (aytyapsizmi)?» dedik. (U zot): «Ulardan boshqa kim (boʻlardi)?» — dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлар ўзингиздан олдингиларнинг йўлига қарич-бақарич, газ-багаз (тўлалигича) эргашасизлар, ҳатто улар калтакесакнинг инига кирсалар ҳам, сизлар уларга эргашасизлар», — дедилар. Биз: «Ё Расулуллоҳ! Яҳудий ва насорони (айтяпсизми)?» дедик. (У зот): «Улардан бошқа ким (бўларди)?» — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مَرْحُومُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ أَبِي نَعَامَةَ السَّعْدِيِّ،
عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ خَرَجَ مُعَاوِيَةُ عَلَى حَلْقَةٍ فِي الْمَسْجِدِ فَقَالَ
مَا أَجْلَسَكُمْ قَالُوا جَلَسْنَا نَذْكُرُ اللَّهَ . قَالَ آللَّهِ مَا أَجْلَسَكُمْ إِلاَّ ذَاكَ قَالُوا وَاللَّهِ مَا أَجْلَسَنَا
إِلاَّ ذَاكَ . قَالَ أَمَا إِنِّي لَمْ أَسْتَحْلِفْكُمْ تُهْمَةً لَكُمْ وَمَا كَانَ أَحَدٌ بِمَنْزِلَتِي مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى
الله عليه وسلم أَقَلَّ عَنْهُ حَدِيثًا مِنِّي وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ عَلَى حَلْقَةٍ
مِنْ أَصْحَابِهِ فَقَالَ " مَا أَجْلَسَكُمْ " . قَالُوا جَلَسْنَا نَذْكُرُ اللَّهَ وَنَحْمَدُهُ عَلَى مَا هَدَانَا لِلإِسْلاَمِ
وَمَنَّ بِهِ عَلَيْنَا . قَالَ " آللَّهِ مَا أَجْلَسَكُمْ إِلاَّ ذَاكَ " . قَالُوا وَاللَّهِ مَا أَجْلَسَنَا إِلاَّ ذَاكَ . قَالَ
" أَمَا إِنِّي لَمْ أَسْتَحْلِفْكُمْ تُهْمَةً لَكُمْ وَلَكِنَّهُ أَتَانِي جِبْرِيلُ فَأَخْبَرَنِي أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يُبَاهِي
بِكُمُ الْمَلاَئِكَةَ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Muoviya masjiddagi bir halqa (oldiga) chiqib: «Sizlarni nima oʻtqazib qoʻydi?» dedi. Ular: «Allohni zikr etgani oʻtiribmiz», dedilar. (Muoviya): «Alloh haqi, sizlarni faqat shugina oʻtqazdimi?» dedi. Ular: «Alloh haqi, bizni faqat shugina oʻtqazdi», dedilar. (Muoviya): «Men sizlarga (biror) tuhmat tufayli qasam ichirayotganim yoʻq. Rasululloh ﷺ huzuridagi mendek martabali kishilar orasida u zotdan men kabi kam hadis rivoyat qilgan birorta odam yoʻq edi. Rasululloh ﷺ sahobalaridan bir halqa (oldiga) chiqib: ‹Sizlarni nima oʻtqazdi?› dedilar. Ular: ‹Bizni Islomga hidoyat qilgani va biz uchun (uni) inʼom etgani uchun Allohni zikr etib, Unga hamd aytib oʻtiribmiz›, dedilar. (U zot): ‹Alloh haqi, sizlarni faqat shugina oʻtqazdimi?› dedilar. Ular: ‹Alloh haqi, bizni faqat shugina oʻtqazdi›, dedilar. (U zot): ‹Men sizlarga (biror) tuhmat tufayli qasam ichirayotganim yoʻq, balki menga Jibril kelib, Aziz va Jalil Alloh sizlar bilan farishtalarga faxrlanishini xabar berdi›, dedilar», dedi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Муовия масжиддаги бир ҳалқа (олдига) чиқиб: «Сизларни нима ўтқазиб қўйди?» деди. Улар: «Аллоҳни зикр этгани ўтирибмиз», дедилар. (Муовия): «Аллоҳ ҳақи, сизларни фақат шугина ўтқаздими?» деди. Улар: «Аллоҳ ҳақи, бизни фақат шугина ўтқазди», дедилар. (Муовия): «Мен сизларга (бирор) туҳмат туфайли қасам ичираётганим йўқ. Расулуллоҳ ﷺ ҳузуридаги мендек мартабали кишилар орасида у зотдан мен каби кам ҳадис ривоят қилган бирорта одам йўқ эди. Расулуллоҳ ﷺ саҳобаларидан бир ҳалқа (олдига) чиқиб: ‹Сизларни нима ўтқазди?› дедилар. Улар: ‹Бизни Исломга ҳидоят қилгани ва биз учун (уни) инъом этгани учун Аллоҳни зикр этиб, Унга ҳамд айтиб ўтирибмиз›, дедилар. (У зот): ‹Аллоҳ ҳақи, сизларни фақат шугина ўтқаздими?› дедилар. Улар: ‹Аллоҳ ҳақи, бизни фақат шугина ўтқазди›, дедилар. (У зот): ‹Мен сизларга (бирор) туҳмат туфайли қасам ичираётганим йўқ, балки менга Жибрил келиб, Азиз ва Жалил Аллоҳ сизлар билан фаришталарга фахрланишини хабар берди›, дедилар», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ،
عَنْ أَبِي مَسْلَمَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا نَضْرَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله
عليه وسلم قَالَ " إِنَّ الدُّنْيَا حُلْوَةٌ خَضِرَةٌ وَإِنَّ اللَّهَ مُسْتَخْلِفُكُمْ فِيهَا فَيَنْظُرُ كَيْفَ تَعْمَلُونَ
فَاتَّقُوا الدُّنْيَا وَاتَّقُوا النِّسَاءَ فَإِنَّ أَوَّلَ فِتْنَةِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانَتْ فِي النِّسَاءِ " . وَفِي حَدِيثِ
ابْنِ بَشَّارٍ " لِيَنْظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُونَ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Albatta, dunyo shirin va koʻm-koʻkdir. Va albatta, Alloh sizlarni unda oʻrinbosar qiluvchidir; bas, U qanday amal qilishlaringizga nazar soladi. Shu sababli dunyodan ehtiyot boʻlinglar va ayollardan ehtiyot boʻlinglar; chunki Bani Isroilning birinchi fitnasi ayollar (sababidan) boʻlgan edi», — dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Албатта, дунё ширин ва кўм-кўкдир. Ва албатта, Аллоҳ сизларни унда ўринбосар қилувчидир; бас, У қандай амал қилишларингизга назар солади. Шу сабабли дунёдан эҳтиёт бўлинглар ва аёллардан эҳтиёт бўлинглар; чунки Бани Исроилнинг биринчи фитнаси аёллар (сабабидан) бўлган эди», — дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَعَمْرٌو النَّاقِدُ جَمِيعًا عَنْ سُفْيَانَ، - قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، - عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَأَى نُخَامَةً فِي قِبْلَةِ الْمَسْجِدِ فَحَكَّهَا بِحَصَاةٍ ثُمَّ نَهَى أَنْ يَبْزُقَ الرَّجُلُ عَنْ يَمِينِهِ أَوْ أَمَامَهُ وَلَكِنْ يَبْزُقُ عَنْ يَسَارِهِ أَوْ تَحْتَ قَدَمِهِ الْيُسْرَى .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ masjidning qiblasida balgʻam koʻrib qoldilar-da, uni mayda tosh bilan qirib tashladilar. Soʻng kishi oʻng tomoniga yoki oldiga tupurishidan qaytarib: «Lekin chap tomoniga yoki chap oyogʻining ostiga tupursin», — dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ масжиднинг қибласида балғам кўриб қолдилар-да, уни майда тош билан қириб ташладилар. Сўнг киши ўнг томонига ёки олдига тупуришидан қайтариб: «Лекин чап томонига ёки чап оёғининг остига тупурсин», — дедилар.
وَحَدَّثَنِي عَمْرٌو النَّاقِدُ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنِ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ لَمْ نَعْدُ أَنْ فُتِحَتْ، خَيْبَرُ فَوَقَعْنَا أَصْحَابَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي تِلْكَ الْبَقْلَةِ الثُّومِ وَالنَّاسُ جِيَاعٌ فَأَكَلْنَا مِنْهَا أَكْلاً شَدِيدًا ثُمَّ رُحْنَا إِلَى الْمَسْجِدِ فَوَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الرِّيحَ فَقَالَ " مَنْ أَكَلَ مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ الْخَبِيثَةِ شَيْئًا فَلاَ يَقْرَبَنَّا فِي الْمَسْجِدِ " . فَقَالَ النَّاسُ حُرِّمَتْ حُرِّمَتْ . فَبَلَغَ ذَاكَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّهُ لَيْسَ بِي تَحْرِيمُ مَا أَحَلَّ اللَّهُ لِي وَلَكِنَّهَا شَجَرَةٌ أَكْرَهُ رِيحَهَا " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Xaybar fath etilishi bilanoq biz — Rasululloh ﷺ ning ashoblari — mana shu oʻsimlikka, yaʼni sarimsoqqa yopishdik, chunki odamlar och edilar; biz undan koʻp yedik, soʻng masjid tomon yoʻl oldik. Rasululloh ﷺ hidni sezdilar va: «Kim mana shu yomon daraxtdan biror narsa yegan boʻlsa, masjidda bizga yaqinlashmasin», dedilar. Shunda odamlar: «Harom qilindi, harom qilindi», dedilar. Bu (gap) Nabiy ﷺ ga yetdi va u zot: «Ey odamlar! Alloh menga halol qilgan narsani harom qilish menga (joiz) emas, lekin u (sarimsoq) bir daraxtki, men uning hidini xush koʻrmayman», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Хайбар фатҳ этилиши биланоқ биз — Расулуллоҳ ﷺ нинг ашоблари — мана шу ўсимликка, яъни саримсоққа ёпишдик, чунки одамлар оч эдилар; биз ундан кўп едик, сўнг масжид томон йўл олдик. Расулуллоҳ ﷺ ҳидни сездилар ва: «Ким мана шу ёмон дарахтдан бирор нарса еган бўлса, масжидда бизга яқинлашмасин», дедилар. Шунда одамлар: «Ҳаром қилинди, ҳаром қилинди», дедилар. Бу (гап) Набий ﷺ га етди ва у зот: «Эй одамлар! Аллоҳ менга ҳалол қилган нарсани ҳаром қилиш менга (жоиз) эмас, лекин у (саримсоқ) бир дарахтки, мен унинг ҳидини хуш кўрмайман», дедилар.
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ، وَأَحْمَدُ بْنُ عِيسَى، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ الأَشَجِّ، عَنِ ابْنِ خَبَّابٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَرَّ عَلَى زَرَّاعَةِ بَصَلٍ هُوَ وَأَصْحَابُهُ فَنَزَلَ نَاسٌ مِنْهُمْ فَأَكَلُوا مِنْهُ وَلَمْ يَأْكُلْ آخَرُونَ فَرُحْنَا إِلَيْهِ فَدَعَا الَّذِينَ لَمْ يَأْكُلُوا الْبَصَلَ وَأَخَّرَ الآخَرِينَ حَتَّى ذَهَبَ رِيحُهَا .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ashoblari bilan birga piyoz ekilgan bir ekinzor yonidan oʻtdilar, ulardan baʼzilari toʻxtab undan yedilar, boshqalari esa yemadilar. Soʻng biz u zotning oldilariga keldik. U zot piyoz yemaganlarni chaqirdilar, boshqalarini esa hidi ketguncha kechiktirib (uzoqda) qoldirdilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ашоблари билан бирга пиёз экилган бир экинзор ёнидан ўтдилар, улардан баъзилари тўхтаб ундан едилар, бошқалари эса емадилар. Сўнг биз у зотнинг олдиларига келдик. У зот пиёз емаганларни чақирдилар, бошқаларини эса ҳиди кетгунча кечиктириб (узоқда) қолдирдилар.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي خَلَفٍ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ دَاوُدَ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا شَكَّ أَحَدُكُمْ فِي صَلاَتِهِ فَلَمْ يَدْرِ كَمْ صَلَّى ثَلاَثًا أَمْ أَرْبَعًا فَلْيَطْرَحِ الشَّكَّ وَلْيَبْنِ عَلَى مَا اسْتَيْقَنَ ثُمَّ يَسْجُدُ سَجْدَتَيْنِ قَبْلَ أَنْ يُسَلِّمَ فَإِنْ كَانَ صَلَّى خَمْسًا شَفَعْنَ لَهُ صَلاَتَهُ وَإِنْ كَانَ صَلَّى إِتْمَامًا لأَرْبَعٍ كَانَتَا تَرْغِيمًا لِلشَّيْطَانِ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz namozida shubhaga tushib, uch rakat oʻqiganini yoki toʻrt rakat oʻqiganini bilmay qolsa, shubhani tashlab, aniq bilgani (kam soni) ustiga qursin, soʻng salom berishdan oldin ikki sajda qilsin. Agar (aslida) besh rakat oʻqigan boʻlsa, bu (ikki sajda) namozini juft qilib beradi; agar haqiqatan toʻrtni toʻla oʻqigan boʻlsa, bu ikkovi shaytonni xor qilish boʻladi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз намозида шубҳага тушиб, уч ракат ўқиганини ёки тўрт ракат ўқиганини билмай қолса, шубҳани ташлаб, аниқ билгани (кам сони) устига қурсин, сўнг салом беришдан олдин икки сажда қилсин. Агар (аслида) беш ракат ўқиган бўлса, бу (икки сажда) намозини жуфт қилиб беради; агар ҳақиқатан тўртни тўла ўқиган бўлса, бу иккови шайтонни хор қилиш бўлади», дедилар.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، ح وَحَدَّثَنِي سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، جَمِيعًا عَنِ الأَعْمَشِ، ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ، أَنَّهُ دَخَلَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَوَجَدَهُ يُصَلِّي عَلَى حَصِيرٍ يَسْجُدُ عَلَيْهِ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u Rasululloh ﷺ ning huzurlariga kirib, u zotni boʻyra ustida namoz oʻqib, unga sajda qilayotgan holda topdi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларига кириб, у зотни бўйра устида намоз ўқиб, унга сажда қилаётган ҳолда топди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا كَانُوا ثَلاَثَةً فَلْيَؤُمَّهُمْ أَحَدُهُمْ وَأَحَقُّهُمْ بِالإِمَامَةِ أَقْرَؤُهُمْ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uch kishi boʻlsalar, biri ularga imomlik qilsin; ularning imomlikka eng haqlirogʻi Qurʼonni eng yaxshi oʻquvchisidir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уч киши бўлсалар, бири уларга имомлик қилсин; уларнинг имомликка энг ҳақлироғи Қуръонни энг яхши ўқувчисидир», дедилар.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا سَالِمُ بْنُ نُوحٍ، ح وَحَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، جَمِيعًا عَنِ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِهِ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺ dan, shu hadis xuddi shunga oʻxshash tarzda rivoyat qilingan.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺ дан, шу ҳадис худди шунга ўхшаш тарзда ривоят қилинган.
حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، سَمِعَ
عُقْبَةَ بْنَ عَبْدِ الْغَافِرِ، يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ، يُحَدِّثُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم
" أَنَّ رَجُلاً فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ رَاشَهُ اللَّهُ مَالاً وَوَلَدًا فَقَالَ لِوَلَدِهِ لَتَفْعَلُنَّ مَا آمُرُكُمْ بِهِ أَوْ لأُوَلِّيَنَّ
مِيرَاثِي غَيْرَكُمْ إِذَا أَنَا مُتُّ فَأَحْرِقُونِي - وَأَكْثَرُ عِلْمِي أَنَّهُ قَالَ - ثُمَّ اسْحَقُونِي وَاذْرُونِي
فِي الرِّيحِ فَإِنِّي لَمْ أَبْتَهِرْ عِنْدَ اللَّهِ خَيْرًا وَإِنَّ اللَّهَ يَقْدِرُ عَلَىَّ أَنْ يُعَذِّبَنِي - قَالَ - فَأَخَذَ
مِنْهُمْ مِيثَاقًا فَفَعَلُوا ذَلِكَ بِهِ وَرَبِّي فَقَالَ اللَّهُ مَا حَمَلَكَ عَلَى مَا فَعَلْتَ فَقَالَ مَخَافَتُكَ . قَالَ
فَمَا تَلاَفَاهُ غَيْرُهَا " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ dan: «Sizlardan oldin oʻtganlar orasidan bir kishiga Alloh mol va farzand bergan edi. U farzandlariga: ‹Men sizlarga buyurgan narsani albatta qilasizlar, aks holda merosimni sizlardan boshqaga beraman. Men oʻlsam, meni yoqib yuboringlar›, — bilishimcha, shunday dedi — ‹soʻng meni maydalab, shamolda sochib yuboringlar. Chunki men Alloh huzurida biror yaxshilik (qiyom) qilmadim, Alloh esa meni azoblashga qodirdir›, dedi». U zot dedilar: «Shunda u ulardan ahd-paymon oldi, ular esa unga shuni qildilar. Robbimga qasamki! Alloh: ‹Seni shu qilgan ishingga nima undadi?› dedi. U: ‹Sendan qoʻrqqanim›, dedi. Shunda (Alloh) shu sababdan boshqa narsa bilan unga (jazo) bermay (kechirdi)».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ дан: «Сизлардан олдин ўтганлар орасидан бир кишига Аллоҳ мол ва фарзанд берган эди. У фарзандларига: ‹Мен сизларга буюрган нарсани албатта қиласизлар, акс ҳолда меросимни сизлардан бошқага бераман. Мен ўлсам, мени ёқиб юборинглар›, — билишимча, шундай деди — ‹сўнг мени майдалаб, шамолда сочиб юборинглар. Чунки мен Аллоҳ ҳузурида бирор яхшилик (қиём) қилмадим, Аллоҳ эса мени азоблашга қодирдир›, деди». У зот дедилар: «Шунда у улардан аҳд-паймон олди, улар эса унга шуни қилдилар. Роббимга қасамки! Аллоҳ: ‹Сени шу қилган ишингга нима ундади?› деди. У: ‹Сендан қўрққаним›, деди. Шунда (Аллоҳ) шу сабабдан бошқа нарса билан унга (жазо) бермай (кечирди)».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ الْمُثَنَّى - قَالَ حَدَّثَنَا
مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي الصِّدِّيقِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ نَبِيَّ
اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " كَانَ فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ رَجُلٌ قَتَلَ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ نَفْسًا
فَسَأَلَ عَنْ أَعْلَمِ أَهْلِ الأَرْضِ فَدُلَّ عَلَى رَاهِبٍ فَأَتَاهُ فَقَالَ إِنَّهُ قَتَلَ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ نَفْسًا
فَهَلْ لَهُ مِنَ تَوْبَةٍ فَقَالَ لاَ . فَقَتَلَهُ فَكَمَّلَ بِهِ مِائَةً ثُمَّ سَأَلَ عَنْ أَعْلَمِ أَهْلِ الأَرْضِ فَدُلَّ عَلَى
رَجُلٍ عَالِمٍ فَقَالَ إِنَّهُ قَتَلَ مِائَةَ نَفْسٍ فَهَلْ لَهُ مِنْ تَوْبَةٍ فَقَالَ نَعَمْ وَمَنْ يَحُولُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ التَّوْبَةِ
انْطَلِقْ إِلَى أَرْضِ كَذَا وَكَذَا فَإِنَّ بِهَا أُنَاسًا يَعْبُدُونَ اللَّهَ فَاعْبُدِ اللَّهَ مَعَهُمْ وَلاَ تَرْجِعْ إِلَى
أَرْضِكَ فَإِنَّهَا أَرْضُ سَوْءٍ . فَانْطَلَقَ حَتَّى إِذَا نَصَفَ الطَّرِيقَ أَتَاهُ الْمَوْتُ فَاخْتَصَمَتْ فِيهِ
مَلاَئِكَةُ الرَّحْمَةِ وَمَلاَئِكَةُ الْعَذَابِ فَقَالَتْ مَلاَئِكَةُ الرَّحْمَةِ جَاءَ تَائِبًا مُقْبِلاً بِقَلْبِهِ إِلَى اللَّهِ . وَقَالَتْ
مَلاَئِكَةُ الْعَذَابِ إِنَّهُ لَمْ يَعْمَلْ خَيْرًا قَطُّ . فَأَتَاهُمْ مَلَكٌ فِي صُورَةِ آدَمِيٍّ فَجَعَلُوهُ بَيْنَهُمْ فَقَالَ
قِيسُوا مَا بَيْنَ الأَرْضَيْنِ فَإِلَى أَيَّتِهِمَا كَانَ أَدْنَى فَهُوَ لَهُ . فَقَاسُوهُ فَوَجَدُوهُ أَدْنَى إِلَى الأَرْضِ
الَّتِي أَرَادَ فَقَبَضَتْهُ مَلاَئِكَةُ الرَّحْمَةِ " . قَالَ قَتَادَةُ فَقَالَ الْحَسَنُ ذُكِرَ لَنَا أَنَّهُ لَمَّا أَتَاهُ الْمَوْتُ
نَأَى بِصَدْرِهِ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiyalloh ﷺ shunday dedilar: «Sizlardan oldingilar orasida toʻqson toʻqqiz jonni oʻldirgan bir kishi bor edi. U yer ahlining eng olimi haqida soʻrabdi, unga bir rohib koʻrsatibdi. Bas, uning oldiga kelib: ‹U toʻqson toʻqqiz jonni oʻldirgan, unga tavba (yoʻli) bormi?› — debdi. (Rohib): ‹Yoʻq›, — debdi. Bas, u (rohibni) oʻldirib, u bilan yuztani toʻldiribdi. Soʻng yer ahlining eng olimi haqida soʻrabdi, unga bir olim kishi koʻrsatibdi. (U): ‹U yuz jonni oʻldirgan, unga tavba (yoʻli) bormi?› — debdi. (Olim): ‹Ha, uning bilan tavbasining orasini nima toʻsadi? Falon-falon yerga bor, unda Allohga ibodat qiluvchi kishilar bor, sen ham ular bilan birga Allohga ibodat qil va oʻz yeringga qaytma, chunki u yomon yerdir›, — debdi. Bas, u yoʻlga chiqibdi. Yoʻlning yarmiga yetganda, unga oʻlim keldi. Shunda uning haqida rahmat farishtalari va azob farishtalari talashibdi. Rahmat farishtalari: ‹U tavba qilib, qalbi bilan Allohga yuzlangan holda keldi›, — debdi. Azob farishtalari esa: ‹U hech qachon yaxshilik qilgan emas›, — debdi. Bas, ularning oldiga odam suratidagi bir farishta keldi, uni ular oʻzlarining orasiga (hakam) qilibdilar. (U): ‹Ikki yerning orasini oʻlchanglar, qaysi biriga yaqinroq boʻlsa, oʻshanga (mansub) boʻladi›, — debdi. Bas, ular oʻlchabdilar va uni oʻzi xohlagan yerga yaqinroq topibdilar. Shunda uni rahmat farishtalari oldilar (qabz qildilar)». Qatoda dedi: Hasan: «Bizga shunday zikr qilindiki, unga oʻlim kelganda, u koʻkragi bilan (oʻzini olgʻa) tortdi», — dedi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набияллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Сизлардан олдингилар орасида тўқсон тўққиз жонни ўлдирган бир киши бор эди. У ер аҳлининг энг олими ҳақида сўрабди, унга бир роҳиб кўрсатибди. Бас, унинг олдига келиб: ‹У тўқсон тўққиз жонни ўлдирган, унга тавба (йўли) борми?› — дебди. (Роҳиб): ‹Йўқ›, — дебди. Бас, у (роҳибни) ўлдириб, у билан юзтани тўлдирибди. Сўнг ер аҳлининг энг олими ҳақида сўрабди, унга бир олим киши кўрсатибди. (У): ‹У юз жонни ўлдирган, унга тавба (йўли) борми?› — дебди. (Олим): ‹Ҳа, унинг билан тавбасининг орасини нима тўсади? Фалон-фалон ерга бор, унда Аллоҳга ибодат қилувчи кишилар бор, сен ҳам улар билан бирга Аллоҳга ибодат қил ва ўз ерингга қайтма, чунки у ёмон ердир›, — дебди. Бас, у йўлга чиқибди. Йўлнинг ярмига етганда, унга ўлим келди. Шунда унинг ҳақида раҳмат фаришталари ва азоб фаришталари талашибди. Раҳмат фаришталари: ‹У тавба қилиб, қалби билан Аллоҳга юзланган ҳолда келди›, — дебди. Азоб фаришталари эса: ‹У ҳеч қачон яхшилик қилган эмас›, — дебди. Бас, уларнинг олдига одам суратидаги бир фаришта келди, уни улар ўзларининг орасига (ҳакам) қилибдилар. (У): ‹Икки ернинг орасини ўлчанглар, қайси бирига яқинроқ бўлса, ўшанга (мансуб) бўлади›, — дебди. Бас, улар ўлчабдилар ва уни ўзи хоҳлаган ерга яқинроқ топибдилар. Шунда уни раҳмат фаришталари олдилар (қабз қилдилар)». Қатода деди: Ҳасан: «Бизга шундай зикр қилиндики, унга ўлим келганда, у кўкраги билан (ўзини олға) тортди», — деди.
حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ
أَبَا الصِّدِّيقِ النَّاجِيَّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم " أَنَّ رَجُلاً
قَتَلَ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ نَفْسًا فَجَعَلَ يَسْأَلُ هَلْ لَهُ مِنْ تَوْبَةٍ فَأَتَى رَاهِبًا فَسَأَلَهُ فَقَالَ لَيْسَتْ
لَكَ تَوْبَةٌ . فَقَتَلَ الرَّاهِبَ ثُمَّ جَعَلَ يَسْأَلُ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ قَرْيَةٍ إِلَى قَرْيَةٍ فِيهَا قَوْمٌ صَالِحُونَ
فَلَمَّا كَانَ فِي بَعْضِ الطَّرِيقِ أَدْرَكَهُ الْمَوْتُ فَنَأَى بِصَدْرِهِ ثُمَّ مَاتَ فَاخْتَصَمَتْ فِيهِ مَلاَئِكَةُ
الرَّحْمَةِ وَمَلاَئِكَةُ الْعَذَابِ فَكَانَ إِلَى الْقَرْيَةِ الصَّالِحَةِ أَقْرَبَ مِنْهَا بِشِبْرٍ فَجُعِلَ مِنْ أَهْلِهَا "
.
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺ dan rivoyat qilinadi: «Bir kishi toʻqson toʻqqiz jonni oʻldiribdi, soʻng: ‹Unga tavba (yoʻli) bormikan?› — deb soʻray boshlabdi. Bas, bir rohibning oldiga kelib, undan soʻrabdi. (Rohib): ‹Senga tavba yoʻq›, — debdi. Bas, u rohibni ham oʻldiribdi. Soʻng yana soʻray boshlabdi. Soʻng bir qishloqdan, unda solih qavm yashaydigan boshqa bir qishloqqa (qarab) chiqibdi. Yoʻlning bir qismida unga oʻlim yetib keldi. Shunda u koʻkragi bilan (oʻzini olgʻa) tortdi-da, soʻng oʻldi. Uning haqida rahmat farishtalari va azob farishtalari talashibdi. U solih qishloqqa undan (boshqasidan) bir qarich yaqinroq edi, bas, u oʻsha (qishloq) ahlidan (deb hisoblab) qoʻyilibdi».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺ дан ривоят қилинади: «Бир киши тўқсон тўққиз жонни ўлдирибди, сўнг: ‹Унга тавба (йўли) бормикан?› — деб сўрай бошлабди. Бас, бир роҳибнинг олдига келиб, ундан сўрабди. (Роҳиб): ‹Сенга тавба йўқ›, — дебди. Бас, у роҳибни ҳам ўлдирибди. Сўнг яна сўрай бошлабди. Сўнг бир қишлоқдан, унда солиҳ қавм яшайдиган бошқа бир қишлоққа (қараб) чиқибди. Йўлнинг бир қисмида унга ўлим етиб келди. Шунда у кўкраги билан (ўзини олға) тортди-да, сўнг ўлди. Унинг ҳақида раҳмат фаришталари ва азоб фаришталари талашибди. У солиҳ қишлоққа ундан (бошқасидан) бир қарич яқинроқ эди, бас, у ўша (қишлоқ) аҳлидан (деб ҳисоблаб) қўйилибди».
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ سَهْلٍ التَّمِيمِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي،
مَرْيَمَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، أَخْبَرَنِي زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ،
الْخُدْرِيِّ أَنَّ رِجَالاً، مِنَ الْمُنَافِقِينَ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانُوا إِذَا خَرَجَ
النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْغَزْوِ تَخَلَّفُوا عَنْهُ وَفَرِحُوا بِمَقْعَدِهِمْ خِلاَفَ رَسُولِ اللَّهِ
صلى الله عليه وسلم فَإِذَا قَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم اعْتَذَرُوا إِلَيْهِ وَحَلَفُوا وَأَحَبُّوا
أَنْ يُحْمَدُوا بِمَا لَمْ يَفْعَلُوا فَنَزَلَتْ { لاَ تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَفْرَحُونَ بِمَا أَتَوْا وَيُحِبُّونَ أَنْ يُحْمَدُوا
بِمَا لَمْ يَفْعَلُوا فَلاَ تَحْسَبَنَّهُمْ بِمَفَازَةٍ مِنَ الْعَذَابِ}
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonida munofiqlardan baʼzi kishilar Nabiy ﷺ gʻazotga chiqqanlarida u zotdan (orqada) qolib, Rasululloh ﷺ ga muxolif ravishda (urushga bormay) oʻtirib qolganliklaridan xursand boʻlar edilar. Nabiy ﷺ qaytib kelganlarida esa u zotga uzr aytar, qasam ichar va qilmagan ishlari uchun maqtalishni yaxshi koʻrar edilar. Shunda: {Qilgan ishlaridan quvonadigan va qilmagan ishlari uchun maqtalishni sevadigan kimsalarni azobdan najot topguvchi deb oʻylama!} (oyati) nozil boʻldi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонида мунофиқлардан баъзи кишилар Набий ﷺ ғазотга чиққанларида у зотдан (орқада) қолиб, Расулуллоҳ ﷺ га мухолиф равишда (урушга бормай) ўтириб қолганликларидан хурсанд бўлар эдилар. Набий ﷺ қайтиб келганларида эса у зотга узр айтар, қасам ичар ва қилмаган ишлари учун мақталишни яхши кўрар эдилар. Шунда: {Қилган ишларидан қувонадиган ва қилмаган ишлари учун мақталишни севадиган кимсаларни азобдан нажот топгувчи деб ўйлама!} (ояти) нозил бўлди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَهْمٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، أَخْبَرَنَا مَالِكُ،
بْنُ أَنَسٍ ح وَحَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي
مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ النَّبِيَّ
صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ اللَّهَ يَقُولُ لأَهْلِ الْجَنَّةِ يَا أَهْلَ الْجَنَّةِ . فَيَقُولُونَ لَبَّيْكَ رَبَّنَا
وَسَعْدَيْكَ وَالْخَيْرُ فِي يَدَيْكَ . فَيَقُولُ هَلْ رَضِيتُمْ فَيَقُولُونَ وَمَا لَنَا لاَ نَرْضَى يَا رَبِّ وَقَدْ
أَعْطَيْتَنَا مَا لَمْ تُعْطِ أَحَدًا مِنْ خَلْقِكَ فَيَقُولُ أَلاَ أُعْطِيكُمْ أَفْضَلَ مِنْ ذَلِكَ فَيَقُولُونَ يَا رَبِّ وَأَىُّ
شَىْءٍ أَفْضَلُ مِنْ ذَلِكَ فَيَقُولُ أُحِلُّ عَلَيْكُمْ رِضْوَانِي فَلاَ أَسْخَطُ عَلَيْكُمْ بَعْدَهُ أَبَدًا " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Albatta, Alloh jannat ahliga: ‹Ey jannat ahli!› deydi. Shunda ular: ‹Labbayka, ey Robbimiz, baxtimiz Sening (qoʻlingda), barcha yaxshilik Sening qoʻlingdadir›, deydilar. (Alloh): ‹Rozi boʻldingizmi?› deydi. Ular: ‹Nega rozi boʻlmas ekanmiz, ey Robbimiz! Sen bizga maxluqotingdan hech kimga bermagan narsalarni berding-ku›, deydilar. (Alloh): ‹Sizlarga shundan ham afzalini bermaymi?› deydi. Ular: ‹Ey Robbimiz, shundan afzalroq qanaqa narsa bormiki?› deydilar. (Alloh): ‹Sizlarga roziligimni nozil qilaman va shundan soʻng sizlardan abadiy gʻazablanmayman›, deydi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Албатта, Аллоҳ жаннат аҳлига: ‹Эй жаннат аҳли!› дейди. Шунда улар: ‹Лаббайка, эй Роббимиз, бахтимиз Сенинг (қўлингда), барча яхшилик Сенинг қўлингдадир›, дейдилар. (Аллоҳ): ‹Рози бўлдингизми?› дейди. Улар: ‹Нега рози бўлмас эканмиз, эй Роббимиз! Сен бизга махлуқотингдан ҳеч кимга бермаган нарсаларни бердинг-ку›, дейдилар. (Аллоҳ): ‹Сизларга шундан ҳам афзалини бермайми?› дейди. Улар: ‹Эй Роббимиз, шундан афзалроқ қанақа нарса бормики?› дейдилар. (Аллоҳ): ‹Сизларга розилигимни нозил қиламан ва шундан сўнг сизлардан абадий ғазабланмайман›, дейди», дедилар.
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ يَحْيَى بْنِ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا مَعْنٌ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، ح وَحَدَّثَنِي
هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ،
عَنْ صَفْوَانَ بْنِ سُلَيْمٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله
عليه وسلم قَالَ " إِنَّ أَهْلَ الْجَنَّةِ لَيَتَرَاءَوْنَ أَهْلَ الْغُرَفِ مِنْ فَوْقِهِمْ كَمَا تَتَرَاءَوْنَ الْكَوْكَبَ
الدُّرِّيَّ الْغَابِرَ مِنَ الأُفُقِ مِنَ الْمَشْرِقِ أَوِ الْمَغْرِبِ لِتَفَاضُلِ مَا بَيْنَهُمْ " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ
تِلْكَ مَنَازِلُ الأَنْبِيَاءِ لاَ يَبْلُغُهَا غَيْرُهُمْ . قَالَ " بَلَى وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ رِجَالٌ آمَنُوا بِاللَّهِ
وَصَدَّقُوا الْمُرْسَلِينَ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, jannat ahli oʻzlaridan yuqoridagi gʻurfalar ahlini, ularning oʻrtasidagi darajalar tafovuti sababli, xuddi sizlar sharq yoki gʻarb ufqida yoʻqolib borayotgan yarqiroq yulduzni koʻrganingizdek koʻrurlar», dedilar. (Sahobalar): «Yo Rasululloh! Bular paygʻambarlarning martabalari boʻlib, ularga boshqalar yetolmaydiganku», dedilar. U zot: «Yoʻq (undaymas)! Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, (bular) Allohga iymon keltirib, paygʻambarlarni tasdiqlagan kishilardir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, жаннат аҳли ўзларидан юқоридаги ғурфалар аҳлини, уларнинг ўртасидаги даражалар тафовути сабабли, худди сизлар шарқ ёки ғарб уфқида йўқолиб бораётган ярқироқ юлдузни кўрганингиздек кўрурлар», дедилар. (Саҳобалар): «Ё Расулуллоҳ! Булар пайғамбарларнинг мартабалари бўлиб, уларга бошқалар етолмайдиганку», дедилар. У зот: «Йўқ (ундаймас)! Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, (булар) Аллоҳга иймон келтириб, пайғамбарларни тасдиқлаган кишилардир», дедилар.
وَحَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ
أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " احْتَجَّتِ الْجَنَّةُ وَالنَّارُ "
. فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ أَبِي هُرَيْرَةَ إِلَى قَوْلِهِ " وَلِكِلَيْكُمَا عَلَىَّ مِلْؤُهَا " . وَلَمْ يَذْكُرْ مَا بَعْدَهُ
مِنَ الزِّيَادَةِ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jannat va doʻzax bir-biri bilan tortishdi», — dedilar. Va u (rovi) Abu Hurayra hadisiga oʻxshatib: «Ikkovingiz uchun ham sizni toʻldirish Mening zimmamda», — degan soʻzigacha zikr qildi. Undan keyingi qoʻshimchani esa zikr qilmadi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жаннат ва дўзах бир-бири билан тортишди», — дедилар. Ва у (рови) Абу Ҳурайра ҳадисига ўхшатиб: «Икковингиз учун ҳам сизни тўлдириш Менинг зиммамда», — деган сўзигача зикр қилди. Ундан кейинги қўшимчани эса зикр қилмади.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ - وَتَقَارَبَا فِي اللَّفْظِ - قَالاَ حَدَّثَنَا
أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله
عليه وسلم " يُجَاءُ بِالْمَوْتِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ كَأَنَّهُ كَبْشٌ أَمْلَحُ - زَادَ أَبُو كُرَيْبٍ - فَيُوقَفُ بَيْنَ
الْجَنَّةِ وَالنَّارِ - وَاتَّفَقَا فِي بَاقِي الْحَدِيثِ - فَيُقَالُ يَا أَهْلَ الْجَنَّةِ هَلْ تَعْرِفُونَ هَذَا فَيَشْرَئِبُّونَ
وَيَنْظُرُونَ وَيَقُولُونَ نَعَمْ هَذَا الْمَوْتُ - قَالَ - وَيُقَالُ يَا أَهْلَ النَّارِ هَلْ تَعْرِفُونَ هَذَا قَالَ
فَيَشْرَئِبُّونَ وَيَنْظُرُونَ وَيَقُولُونَ نَعَمْ هَذَا الْمَوْتُ - قَالَ - فَيُؤْمَرُ بِهِ فَيُذْبَحُ - قَالَ - ثُمَّ
يُقَالُ يَا أَهْلَ الْجَنَّةِ خُلُودٌ فَلاَ مَوْتَ وَيَا أَهْلَ النَّارِ خُلُودٌ فَلاَ مَوْتَ " . قَالَ ثُمَّ قَرَأَ رَسُولُ
اللَّهِ صلى الله عليه وسلم { وَأَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الْحَسْرَةِ إِذْ قُضِيَ الأَمْرُ وَهُمْ فِي غَفْلَةٍ وَهُمْ لاَ
يُؤْمِنُونَ} وَأَشَارَ بِيَدِهِ إِلَى الدُّنْيَا .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kuni oʻlim oqu-qora (rangli) qoʻchqor suratida keltiriladi», — dedilar. Abu Kurayb qoʻshib: «Soʻng u jannat bilan doʻzax oʻrtasida toʻxtatiladi», — dedi. Ikkovi hadisning qolganida ittifoq qildilar: «(Shunda): ‹Ey jannat ahli! Buni tanidingizmi?› — deyiladi. Ular boʻyinlarini choʻzib qarashadi va: ‹Ha, bu oʻlim›, — deyishadi. Soʻng: ‹Ey doʻzax ahli! Buni tanidingizmi?› — deyiladi. Ular boʻyinlarini choʻzib qarashadi va: ‹Ha, bu oʻlim›, — deyishadi. Soʻng u (oʻlimni soʻyish) buyuriladi va u soʻyiladi. Soʻng: ‹Ey jannat ahli! (Sizga) abadiylik, endi oʻlim yoʻq! Ey doʻzax ahli! (Sizga) abadiylik, endi oʻlim yoʻq!› — deyiladi», — dedilar. (Rovi) dedi: Soʻng Rasululloh ﷺ {Sen ularni — gʻaflatda boʻlib, iymon keltirmagan holatlarida ish hal qilib boʻlinadigan — hasrat kunidan ogohlantir!} (Maryam 39) (oyatini) tilovat qildilar va qoʻllari bilan dunyoga ishora qildilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат куни ўлим оқу-қора (рангли) қўчқор суратида келтирилади», — дедилар. Абу Курайб қўшиб: «Сўнг у жаннат билан дўзах ўртасида тўхтатилади», — деди. Иккови ҳадиснинг қолганида иттифоқ қилдилар: «(Шунда): ‹Эй жаннат аҳли! Буни танидингизми?› — дейилади. Улар бўйинларини чўзиб қарашади ва: ‹Ҳа, бу ўлим›, — дейишади. Сўнг: ‹Эй дўзах аҳли! Буни танидингизми?› — дейилади. Улар бўйинларини чўзиб қарашади ва: ‹Ҳа, бу ўлим›, — дейишади. Сўнг у (ўлимни сўйиш) буюрилади ва у сўйилади. Сўнг: ‹Эй жаннат аҳли! (Сизга) абадийлик, энди ўлим йўқ! Эй дўзах аҳли! (Сизга) абадийлик, энди ўлим йўқ!› — дейилади», — дедилар. (Рови) деди: Сўнг Расулуллоҳ ﷺ {Сен уларни — ғафлатда бўлиб, иймон келтирмаган ҳолатларида иш ҳал қилиб бўлинадиган — ҳасрат кунидан огоҳлантир!} (Марям 39) (оятини) тиловат қилдилар ва қўллари билан дунёга ишора қилдилар.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي،
سَعِيدٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا أُدْخِلَ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ وَأَهْلُ النَّارِ
النَّارَ قِيلَ يَا أَهْلَ الْجَنَّةِ " . ثُمَّ ذَكَرَ بِمَعْنَى حَدِيثِ أَبِي مُعَاوِيَةَ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ " فَذَلِكَ قَوْلُهُ
عَزَّ وَجَلَّ " . وَلَمْ يَقُلْ ثُمَّ قَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . وَلَمْ يَذْكُرْ أَيْضًا وَأَشَارَ
بِيَدِهِ إِلَى الدُّنْيَا .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jannat ahli jannatga, doʻzax ahli doʻzaxga kiritilganda: ‹Ey jannat ahli!› — deyiladi», — dedilar. Soʻng u (rovi) Abu Muoviya hadisi maʼnosida zikr qildi, faqat u: «Mana shu Allohning azza va jalla soʻzidir», — dedi va: «Soʻng Rasululloh ﷺ tilovat qildilar», — demadi. Hamda: «Qoʻllari bilan dunyoga ishora qildilar», — deganni ham zikr qilmadi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жаннат аҳли жаннатга, дўзах аҳли дўзахга киритилганда: ‹Эй жаннат аҳли!› — дейилади», — дедилар. Сўнг у (рови) Абу Муовия ҳадиси маъносида зикр қилди, фақат у: «Мана шу Аллоҳнинг азза ва жалла сўзидир», — деди ва: «Сўнг Расулуллоҳ ﷺ тиловат қилдилар», — демади. Ҳамда: «Қўллари билан дунёга ишора қилдилар», — деганни ҳам зикр қилмади.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ جَمِيعًا عَنِ ابْنِ عُلَيَّةَ، قَالَ ابْنُ
أَيُّوبَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، قَالَ وَأَخْبَرَنَا سَعِيدٌ الْجُرَيْرِيُّ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ،
عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، قَالَ أَبُو سَعِيدٍ وَلَمْ أَشْهَدْهُ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَلَكِنْ حَدَّثَنِيهِ
زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ قَالَ بَيْنَمَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي حَائِطٍ لِبَنِي النَّجَّارِ عَلَى بَغْلَةٍ لَهُ
وَنَحْنُ مَعَهُ إِذْ حَادَتْ بِهِ فَكَادَتْ تُلْقِيهِ وَإِذَا أَقْبُرٌ سِتَّةٌ أَوْ خَمْسَةٌ أَوْ أَرْبَعَةٌ - قَالَ كَذَا كَانَ
يَقُولُ الْجُرَيْرِيُّ - فَقَالَ " مَنْ يَعْرِفُ أَصْحَابَ هَذِهِ الأَقْبُرِ " . فَقَالَ رَجُلٌ أَنَا . قَالَ "
فَمَتَى مَاتَ هَؤُلاَءِ " . قَالَ مَاتُوا فِي الإِشْرَاكِ . فَقَالَ " إِنَّ هَذِهِ الأُمَّةَ تُبْتَلَى فِي قُبُورِهَا
فَلَوْلاَ أَنْ لاَ تَدَافَنُوا لَدَعَوْتُ اللَّهَ أَنْ يُسْمِعَكُمْ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ الَّذِي أَسْمَعُ مِنْهُ " . ثُمَّ أَقْبَلَ
عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ فَقَالَ " تَعَوَّذُوا بِاللَّهِ مِنْ عَذَابِ النَّارِ " . قَالُوا نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ عَذَابِ النَّارِ
فَقَالَ " تَعَوَّذُوا بِاللَّهِ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ " . قَالُوا نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ . قَالَ " تَعَوَّذُوا
بِاللَّهِ مِنَ الْفِتَنِ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ " . قَالُوا نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الْفِتَنِ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا
بَطَنَ قَالَ " تَعَوَّذُوا بِاللَّهِ مِنْ فِتْنَةِ الدَّجَّالِ " . قَالُوا نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ فِتْنَةِ الدَّجَّالِ .
Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u dedi: Nabiy ﷺ Banun-Najjorning bir bogʻida xachirlari ustida (kelar) edilar, biz ham u zot bilan birga edik, shu payt (xachir) choʻchib u zotni (egardan) yiqitishiga sal qoldi. Birdan oltita yoki beshta yoki toʻrtta qabr (koʻrindi). Shunda u zot: «Bu qabrlardagilarni kim tanidi?» dedilar. Bir kishi: «Men», dedi. U zot: «Bular qachon vafot etgan?» dedilar. U: «Ular shirk holida vafot etganlar», dedi. Shunda u zot: «Albatta bu ummat qabrlarida sinaladi. Agar (qoʻrqib) bir-birlaringizni dafn qilmay qoʻyishingizdan (xavotir olmaganimda) edi, men eshitayotgan qabr azobidan sizlarga ham eshittirishini Allohdan soʻrar edim», dedilar. Soʻng yuzlarini bizga oʻgirib: «Doʻzax azobidan Allohdan panoh soʻranglar», dedilar. Ular: «Doʻzax azobidan Allohdan panoh soʻraymiz», dedilar. Soʻng u zot: «Qabr azobidan Allohdan panoh soʻranglar», dedilar. Ular: «Qabr azobidan Allohdan panoh soʻraymiz», dedilar. U zot: «Fitnalarning oshkorasidan ham, yashirinidan ham Allohdan panoh soʻranglar», dedilar. Ular: «Fitnalarning oshkorasidan ham, yashirinidan ham Allohdan panoh soʻraymiz», dedilar. U zot: «Dajjol fitnasidan Allohdan panoh soʻranglar», dedilar. Ular: «Dajjol fitnasidan Allohdan panoh soʻraymiz», dedilar.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у деди: Набий ﷺ Банун-Нажжорнинг бир боғида хачирлари устида (келар) эдилар, биз ҳам у зот билан бирга эдик, шу пайт (хачир) чўчиб у зотни (эгардан) йиқитишига сал қолди. Бирдан олтита ёки бешта ёки тўртта қабр (кўринди). Шунда у зот: «Бу қабрлардагиларни ким таниди?» дедилар. Бир киши: «Мен», деди. У зот: «Булар қачон вафот этган?» дедилар. У: «Улар ширк ҳолида вафот этганлар», деди. Шунда у зот: «Албатта бу уммат қабрларида синалади. Агар (қўрқиб) бир-бирларингизни дафн қилмай қўйишингиздан (хавотир олмаганимда) эди, мен эшитаётган қабр азобидан сизларга ҳам эшиттиришини Аллоҳдан сўрар эдим», дедилар. Сўнг юзларини бизга ўгириб: «Дўзах азобидан Аллоҳдан паноҳ сўранглар», дедилар. Улар: «Дўзах азобидан Аллоҳдан паноҳ сўраймиз», дедилар. Сўнг у зот: «Қабр азобидан Аллоҳдан паноҳ сўранглар», дедилар. Улар: «Қабр азобидан Аллоҳдан паноҳ сўраймиз», дедилар. У зот: «Фитналарнинг ошкорасидан ҳам, яширинидан ҳам Аллоҳдан паноҳ сўранглар», дедилар. Улар: «Фитналарнинг ошкорасидан ҳам, яширинидан ҳам Аллоҳдан паноҳ сўраймиз», дедилар. У зот: «Дажжол фитнасидан Аллоҳдан паноҳ сўранглар», дедилар. Улар: «Дажжол фитнасидан Аллоҳдан паноҳ сўраймиз», дедилар.
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ، حَدَّثَنَا بِشْرٌ يَعْنِي ابْنَ الْمُفَضَّلِ، ح وَحَدَّثَنَا عَلِيُّ،
بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - يَعْنِي ابْنَ عُلَيَّةَ - كِلاَهُمَا عَنْ سَعِيدِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ
أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مِنْ خُلَفَائِكُمْ خَلِيفَةٌ
يَحْثُو الْمَالَ حَثْيًا لاَ يَعُدُّهُ عَدَدًا " . وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ حُجْرٍ " يَحْثِي الْمَالَ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Xalifalaringizdan bir xalifa boʻladi, u molni sanab oʻtirmay, ovuch-ovuch ulashadi», — dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Халифаларингиздан бир халифа бўлади, у молни санаб ўтирмай, овуч-овуч улашади», — дедилар.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ، عَنْ أَبِي،
نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِهِ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan Nabiy ﷺ dan shunga oʻxshashi yana bir rivoyat qilinadi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан Набий ﷺ дан шунга ўхшаши яна бир ривоят қилинади.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ الْمُثَنَّى - قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ،
بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي مَسْلَمَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا نَضْرَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ،
قَالَ أَخْبَرَنِي مَنْ، هُوَ خَيْرٌ مِنِّي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِعَمَّارٍ حِينَ جَعَلَ
يَحْفِرُ الْخَنْدَقَ وَجَعَلَ يَمْسَحُ رَأْسَهُ وَيَقُولُ " بُؤْسَ ابْنِ سُمَيَّةَ تَقْتُلُكَ فِئَةٌ بَاغِيةٌ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Mendan koʻra yaxshiroq boʻlgan kishi menga xabar berdiki, Rasululloh ﷺ Ammorga — u xandaq qaziyotgan va boshini siypalab turgan paytda: «Ey Sumayya oʻgʻlining shoʻrlik holi! Seni bir tajovuzkor (zolim) toʻda oʻldiradi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мендан кўра яхшироқ бўлган киши менга хабар бердики, Расулуллоҳ ﷺ Амморга — у хандақ қазиётган ва бошини сийпалаб турган пайтда: «Эй Сумайя ўғлининг шўрлик ҳоли! Сени бир тажовузкор (золим) тўда ўлдиради», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا سَالِمُ بْنُ نُوحٍ، عَنِ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ
أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ لَقِيَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ فِي بَعْضِ طُرُقِ الْمَدِينَةِ
فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَتَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ " . فَقَالَ هُوَ أَتَشْهَدُ
أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " آمَنْتُ بِاللَّهِ وَمَلاَئِكَتِهِ وَكُتُبِهِ مَا
تَرَى " . قَالَ أَرَى عَرْشًا عَلَى الْمَاءِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " تَرَى عَرْشَ
إِبْلِيسَ عَلَى الْبَحْرِ وَمَا تَرَى " . قَالَ أَرَى صَادِقَيْنِ وَكَاذِبًا أَوْ كَاذِبَيْنِ وَصَادِقًا . فَقَالَ
رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لُبِسَ عَلَيْهِ دَعُوهُ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ, Abu Bakr va Umar Madinaning baʼzi yoʻllarida unga (Ibn Sayyodga) duch keldilar. Rasululloh ﷺ unga: «Mening Allohning rasuli ekanimga guvohlik berasanmi?» — dedilar. U: «Sen mening Allohning rasuli ekanimga guvohlik berasanmi?» dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Men Allohga, Uning farishtalariga va kitoblariga iymon keltirdim. Sen nima koʻryapsan?» — dedilar. U: «Men suv ustida bir arshni koʻryapman», dedi. Rasululloh ﷺ: «Sen dengiz ustidagi Iblisning arshini koʻryapsan. Yana nima koʻryapsan?» — dedilar. U: «Men ikki rostgoʻy va bir yolgʻonchini, yoki ikki yolgʻonchi va bir rostgoʻyni koʻryapman», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Unga (haqiqat) chalkash qilib qoʻyilgan. Uni qoʻyib yuboringlar», — dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ, Абу Бакр ва Умар Мадинанинг баъзи йўлларида унга (Ибн Сайёдга) дуч келдилар. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Менинг Аллоҳнинг расули эканимга гувоҳлик берасанми?» — дедилар. У: «Сен менинг Аллоҳнинг расули эканимга гувоҳлик берасанми?» деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Мен Аллоҳга, Унинг фаришталарига ва китобларига иймон келтирдим. Сен нима кўряпсан?» — дедилар. У: «Мен сув устида бир аршни кўряпман», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Сен денгиз устидаги Иблиснинг аршини кўряпсан. Яна нима кўряпсан?» — дедилар. У: «Мен икки ростгўй ва бир ёлғончини, ёки икки ёлғончи ва бир ростгўйни кўряпман», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Унга (ҳақиқат) чалкаш қилиб қўйилган. Уни қўйиб юборинглар», — дедилар.
حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْقَوَارِيرِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى،
حَدَّثَنَا دَاوُدُ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ صَحِبْتُ ابْنَ صَائِدٍ إِلَى مَكَّةَ فَقَالَ
لِي أَمَا قَدْ لَقِيتُ مِنَ النَّاسِ يَزْعُمُونَ أَنِّي الدَّجَّالُ أَلَسْتَ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه
وسلم يَقُولُ " إِنَّهُ لاَ يُولَدُ لَهُ " . قَالَ قُلْتُ بَلَى . قَالَ فَقَدْ وُلِدَ لِي . أَوَلَيْسَ سَمِعْتَ رَسُولَ
اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لاَ يَدْخُلُ الْمَدِينَةَ وَلاَ مَكَّةَ " . قُلْتُ بَلَى . قَالَ فَقَدْ وُلِدْتُ
بِالْمَدِينَةِ وَهَذَا أَنَا أُرِيدُ مَكَّةَ - قَالَ - ثُمَّ قَالَ لِي فِي آخِرِ قَوْلِهِ أَمَا وَاللَّهِ إِنِّي لأَعْلَمُ مَوْلِدَهُ
وَمَكَانَهُ وَأَيْنَ هُوَ . قَالَ فَلَبَسَنِي .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: men Ibn Soyidga Makkaga qadar hamroh boʻldim. U menga: «Men odamlardan shunday (gap)ga duch keldimki, ular meni Dajjol deb daʼvo qilishadi. Sen Rasululloh ﷺ ning: ‹Albatta, uning farzandi boʻlmaydi›, deganlarini eshitmaganmiding?» dedi. Men: «Ha (eshitganman)», dedim. U: «Holbuki, mening farzandim boʻlgan. Yoki sen Rasululloh ﷺ ning: ‹U Madinaga ham, Makkaga ham kirmaydi›, deganlarini eshitmaganmiding?» dedi. Men: «Ha (eshitganman)», dedim. U: «Holbuki, men Madinada tugʻilganman, mana, hozir esa Makkani moʻljallayapman», dedi. Soʻng u (rovi) dedi: keyin u soʻzining oxirida menga: «Ogoh boʻl, Allohga qasamki, men uning (Dajjolning) tugʻilgan joyini ham, makonini ham, hozir qayerdaligini ham bilaman», dedi. (Abu Said) dedi: shunda u meni (chalkashlikka) tushirdi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: мен Ибн Сойидга Маккага қадар ҳамроҳ бўлдим. У менга: «Мен одамлардан шундай (гап)га дуч келдимки, улар мени Дажжол деб даъво қилишади. Сен Расулуллоҳ ﷺ нинг: ‹Албатта, унинг фарзанди бўлмайди›, деганларини эшитмаганмидинг?» деди. Мен: «Ҳа (эшитганман)», дедим. У: «Ҳолбуки, менинг фарзандим бўлган. Ёки сен Расулуллоҳ ﷺ нинг: ‹У Мадинага ҳам, Маккага ҳам кирмайди›, деганларини эшитмаганмидинг?» деди. Мен: «Ҳа (эшитганман)», дедим. У: «Ҳолбуки, мен Мадинада туғилганман, мана, ҳозир эса Маккани мўлжаллаяпман», деди. Сўнг у (рови) деди: кейин у сўзининг охирида менга: «Огоҳ бўл, Аллоҳга қасамки, мен унинг (Дажжолнинг) туғилган жойини ҳам, маконини ҳам, ҳозир қаердалигини ҳам биламан», деди. (Абу Саид) деди: шунда у мени (чалкашликка) туширди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالاَ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، قَالَ سَمِعْتُ
أَبِي يُحَدِّثُ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ لِيَ ابْنُ صَائِدٍ وَأَخَذَتْنِي مِنْهُ
ذَمَامَةٌ هَذَا عَذَرْتُ النَّاسَ مَا لِي وَلَكُمْ يَا أَصْحَابَ مُحَمَّدٍ أَلَمْ يَقُلْ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه
وسلم " إِنَّهُ يَهُودِيٌّ " . وَقَدْ أَسْلَمْتُ . قَالَ " وَلاَ يُولَدُ لَهُ " . وَقَدْ وُلِدَ لِي . وَقَالَ " إِنَّ
اللَّهَ قَدْ حَرَّمَ عَلَيْهِ مَكَّةَ " . وَقَدْ حَجَجْتُ . قَالَ فَمَا زَالَ حَتَّى كَادَ أَنْ يَأْخُذَ فِيَّ قَوْلُهُ .
قَالَ فَقَالَ لَهُ أَمَا وَاللَّهِ إِنِّي لأَعْلَمُ الآنَ حَيْثُ هُوَ وَأَعْرِفُ أَبَاهُ وَأُمَّهُ . قَالَ وَقِيلَ لَهُ أَيَسُرُّكَ
أَنَّكَ ذَاكَ الرَّجُلُ قَالَ فَقَالَ لَوْ عُرِضَ عَلَىَّ مَا كَرِهْتُ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ibn Soid menga (shunday) bir gap aytdiki, men undan uyalib qoldim. U dedi: «Bu — men odamlarni maʼzur tutdim (kechirdim), lekin sizlarga nima boʻldi, ey Muhammadning sahobalari?! Allohning Nabiysi ﷺ: ‹U yahudiydir›, demaganmidilar? Holbuki men musulmon boʻldim. (Yana) u zot: ‹Uning farzandi boʻlmaydi›, dedilar. Holbuki mening farzandim tugʻildi. Va u zot: ‹Alloh unga Makkani harom qildi›, dedilar. Holbuki men haj qildim». (Abu Said) dedi: U shu gapni aytaverdi, hatto uning soʻzi menga taʼsir qila yozdi. (Abu Said) dedi: Soʻng u (Ibn Soid) unga (yana) dedi: «Diqqat, Allohga qasamki, men hozir uning (Dajjolning) qaerdaligini bilaman, otasini ham, onasini ham taniyman». (Abu Said) dedi: Unga: «Oʻsha odam (Dajjol) sen boʻlishing seni xursand qiladimi?» deyildi. (Ibn Soid) dedi: «Agar menga taklif qilinsa, men buni yomon koʻrmas edim».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ибн Соид менга (шундай) бир гап айтдики, мен ундан уялиб қолдим. У деди: «Бу — мен одамларни маъзур тутдим (кечирдим), лекин сизларга нима бўлди, эй Муҳаммаднинг саҳобалари?! Аллоҳнинг Набийси ﷺ: ‹У яҳудийдир›, демаганмидилар? Ҳолбуки мен мусулмон бўлдим. (Яна) у зот: ‹Унинг фарзанди бўлмайди›, дедилар. Ҳолбуки менинг фарзандим туғилди. Ва у зот: ‹Аллоҳ унга Маккани ҳаром қилди›, дедилар. Ҳолбуки мен ҳаж қилдим». (Абу Саид) деди: У шу гапни айтаверди, ҳатто унинг сўзи менга таъсир қила ёзди. (Абу Саид) деди: Сўнг у (Ибн Соид) унга (яна) деди: «Диққат, Аллоҳга қасамки, мен ҳозир унинг (Дажжолнинг) қаэрдалигини биламан, отасини ҳам, онасини ҳам танийман». (Абу Саид) деди: Унга: «Ўша одам (Дажжол) сен бўлишинг сени хурсанд қиладими?» дейилди. (Ибн Соид) деди: «Агар менга таклиф қилинса, мен буни ёмон кўрмас эдим».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا سَالِمُ بْنُ نُوحٍ، أَخْبَرَنِي الْجُرَيْرِيُّ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ،
عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ خَرَجْنَا حُجَّاجًا أَوْ عُمَّارًا وَمَعَنَا ابْنُ صَائِدٍ - قَالَ - فَنَزَلْنَا
مَنْزِلاً فَتَفَرَّقَ النَّاسُ وَبَقِيتُ أَنَا وَهُوَ فَاسْتَوْحَشْتُ مِنْهُ وَحْشَةً شَدِيدَةً مِمَّا يُقَالُ عَلَيْهِ -
قَالَ - وَجَاءَ بِمَتَاعِهِ فَوَضَعَهُ مَعَ مَتَاعِي . فَقُلْتُ إِنَّ الْحَرَّ شَدِيدٌ فَلَوْ وَضَعْتَهُ تَحْتَ تِلْكَ
الشَّجَرَةِ - قَالَ - فَفَعَلَ - قَالَ - فَرُفِعَتْ لَنَا غَنَمٌ فَانْطَلَقَ فَجَاءَ بِعُسٍّ فَقَالَ اشْرَبْ
أَبَا سَعِيدٍ . فَقُلْتُ إِنَّ الْحَرَّ شَدِيدٌ وَاللَّبَنُ حَارٌّ . مَا بِي إِلاَّ أَنِّي أَكْرَهُ أَنْ أَشْرَبَ عَنْ يَدِهِ
- أَوْ قَالَ آخُذَ عَنْ يَدِهِ - فَقَالَ أَبَا سَعِيدٍ لَقَدْ هَمَمْتُ أَنْ آخُذَ حَبْلاً فَأُعَلِّقَهُ بِشَجَرَةٍ ثُمَّ
أَخْتَنِقَ مِمَّا يَقُولُ لِيَ النَّاسُ يَا أَبَا سَعِيدٍ مَنْ خَفِيَ عَلَيْهِ حَدِيثُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه
وسلم مَا خَفِيَ عَلَيْكُمْ مَعْشَرَ الأَنْصَارِ أَلَسْتَ مِنْ أَعْلَمِ النَّاسِ بِحَدِيثِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله
عليه وسلم أَلَيْسَ قَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هُوَ كَافِرٌ " . وَأَنَا مُسْلِمٌ
أَوَلَيْسَ قَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هُوَ عَقِيمٌ لاَ يُولَدُ لَهُ " . وَقَدْ تَرَكْتُ
وَلَدِي بِالْمَدِينَةِ أَوَ لَيْسَ قَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَدْخُلُ الْمَدِينَةَ وَلاَ
مَكَّةَ " . وَقَدْ أَقْبَلْتُ مِنَ الْمَدِينَةِ وَأَنَا أُرِيدُ مَكَّةَ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ حَتَّى كِدْتُ أَنْ أَعْذِرَهُ
. ثُمَّ قَالَ أَمَا وَاللَّهِ إِنِّي لأَعْرِفُهُ وَأَعْرِفُ مَوْلِدَهُ وَأَيْنَ هُوَ الآنَ . قَالَ قُلْتُ لَهُ تَبًّا لَكَ سَائِرَ
الْيَوْمِ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz hojilar yoki umrachilar boʻlib (yoʻlga) chiqdik, biz bilan birga Ibn Soid ham bor edi. (Abu Said) dedi: Bir manzilga tushdik, odamlar (atrofga) tarqaldi, men bilan u qoldik. Uning haqida aytilgan gaplar tufayli men undan qattiq qoʻrqdim. (Abu Said) dedi: U oʻz yukini olib kelib, mening yukim yoniga qoʻydi. Men: «Issiq qattiq ekan, yukingni mana shu daraxt tagiga qoʻysang-chi», dedim. (Abu Said) dedi: U shunday qildi. (Abu Said) dedi: Shu payt bizga (uzoqdan) bir qoʻy (suruvi) koʻrindi. U borib bir idish (sut) olib keldi-da: «Ich, ey Abu Said», dedi. Men: «Issiq qattiq, sut ham issiq», dedim. Aslida menga (boshqa) hech narsa toʻsqinlik qilmadi, faqat men uning qoʻlidan ichishni — yoki: uning qoʻlidan olishni dedi — yomon koʻrdim. Shunda u: «Ey Abu Said, men bir arqon olib, daraxtga osib, soʻng odamlarning men haqimda aytayotgan gaplari tufayli oʻzimni boʻgʻib oʻldiraman, deb niyat qildim. Ey Abu Said, Rasululloh ﷺ ning hadisi (kimga) yashirin boʻlsa ham, sizlarga, ey ansorlar jamoasi, yashirin emas-ku! Sen Rasululloh ﷺ ning hadisini odamlar orasida eng yaxshi bilganlardan emasmisan?! Rasululloh ﷺ: ‹U kofirdir›, demaganmidilar? Holbuki men musulmonman. Yoki Rasululloh ﷺ: ‹U bepusht, uning farzandi boʻlmaydi›, demaganmidilar? Holbuki men farzandimni Madinada qoldirib keldim. Yoki Rasululloh ﷺ: ‹U Madinaga ham, Makkaga ham kirmaydi›, demaganmidilar? Holbuki men Madinadan kelyapman va Makkani (bormoqni) istayman», dedi. Abu Said al-Xudriy dedi: Men uni deyarli maʼzur tuta yozdim. Soʻng u: «Diqqat, Allohga qasamki, men uni (Dajjolni) bilaman, tugʻilgan joyini ham, hozir qaerdaligini ham bilaman», dedi. (Abu Said) dedi: Men unga: «Butun umring abgor boʻlgur!» dedim.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз ҳожилар ёки умрачилар бўлиб (йўлга) чиқдик, биз билан бирга Ибн Соид ҳам бор эди. (Абу Саид) деди: Бир манзилга тушдик, одамлар (атрофга) тарқалди, мен билан у қолдик. Унинг ҳақида айтилган гаплар туфайли мен ундан қаттиқ қўрқдим. (Абу Саид) деди: У ўз юкини олиб келиб, менинг юким ёнига қўйди. Мен: «Иссиқ қаттиқ экан, юкингни мана шу дарахт тагига қўйсанг-чи», дедим. (Абу Саид) деди: У шундай қилди. (Абу Саид) деди: Шу пайт бизга (узоқдан) бир қўй (суруви) кўринди. У бориб бир идиш (сут) олиб келди-да: «Ич, эй Абу Саид», деди. Мен: «Иссиқ қаттиқ, сут ҳам иссиқ», дедим. Аслида менга (бошқа) ҳеч нарса тўсқинлик қилмади, фақат мен унинг қўлидан ичишни — ёки: унинг қўлидан олишни деди — ёмон кўрдим. Шунда у: «Эй Абу Саид, мен бир арқон олиб, дарахтга осиб, сўнг одамларнинг мен ҳақимда айтаётган гаплари туфайли ўзимни бўғиб ўлдираман, деб ният қилдим. Эй Абу Саид, Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳадиси (кимга) яширин бўлса ҳам, сизларга, эй ансорлар жамоаси, яширин эмас-ку! Сен Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳадисини одамлар орасида энг яхши билганлардан эмасмисан?! Расулуллоҳ ﷺ: ‹У кофирдир›, демаганмидилар? Ҳолбуки мен мусулмонман. Ёки Расулуллоҳ ﷺ: ‹У бепушт, унинг фарзанди бўлмайди›, демаганмидилар? Ҳолбуки мен фарзандимни Мадинада қолдириб келдим. Ёки Расулуллоҳ ﷺ: ‹У Мадинага ҳам, Маккага ҳам кирмайди›, демаганмидилар? Ҳолбуки мен Мадинадан келяпман ва Маккани (бормоқни) истайман», деди. Абу Саид ал-Худрий деди: Мен уни деярли маъзур тута ёздим. Сўнг у: «Диққат, Аллоҳга қасамки, мен уни (Дажжолни) биламан, туғилган жойини ҳам, ҳозир қаэрдалигини ҳам биламан», деди. (Абу Саид) деди: Мен унга: «Бутун умринг абгор бўлгур!» дедим.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنِ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ،
عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، أَنَّ ابْنَ صَيَّادٍ، سَأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنْ تُرْبَةِ الْجَنَّةِ فَقَالَ " دَرْمَكَةٌ
بَيْضَاءُ مِسْكٌ خَالِصٌ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ibn Sayyod Nabiy ﷺ dan jannat tuprogʻi haqida soʻradi. Shunda u zot: «Oppoq elangan un, sof mushkdir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ибн Сайёд Набий ﷺ дан жаннат тупроғи ҳақида сўради. Шунда у зот: «Оппоқ эланган ун, соф мушкдир», дедилар.
حَدَّثَنِي عَمْرٌو النَّاقِدُ، وَالْحَسَنُ الْحُلْوَانِيُّ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، - وَأَلْفَاظُهُمْ مُتَقَارِبَةٌ وَالسِّيَاقُ
لِعَبْدٍ - قَالَ حَدَّثَنِي وَقَالَ الآخَرَانِ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، - وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ - حَدَّثَنَا
أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، أَنَّ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ،
قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمًا حَدِيثًا طَوِيلاً عَنِ الدَّجَّالِ فَكَانَ فِيمَا
حَدَّثَنَا قَالَ " يَأْتِي وَهُوَ مُحَرَّمٌ عَلَيْهِ أَنْ يَدْخُلَ نِقَابَ الْمَدِينَةِ فَيَنْتَهِي إِلَى بَعْضِ السِّبَاخِ
الَّتِي تَلِي الْمَدِينَةَ فَيَخْرُجُ إِلَيْهِ يَوْمَئِذٍ رَجُلٌ هُوَ خَيْرُ النَّاسِ - أَوْ مِنْ خَيْرِ النَّاسِ - فَيَقُولُ
لَهُ أَشْهَدُ أَنَّكَ الدَّجَّالُ الَّذِي حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَدِيثَهُ فَيَقُولُ الدَّجَّالُ
أَرَأَيْتُمْ إِنْ قَتَلْتُ هَذَا ثُمَّ أَحْيَيْتُهُ أَتَشُكُّونَ فِي الأَمْرِ فَيَقُولُونَ لاَ . قَالَ فَيَقْتُلُهُ ثُمَّ يُحْيِيهِ فَيَقُولُ
حِينَ يُحْيِيهِ وَاللَّهِ مَا كُنْتُ فِيكَ قَطُّ أَشَدَّ بَصِيرَةً مِنِّي الآنَ - قَالَ - فَيُرِيدُ الدَّجَّالُ أَنْ يَقْتُلَهُ
فَلاَ يُسَلَّطُ عَلَيْهِ " . قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ يُقَالُ إِنَّ هَذَا الرَّجُلَ هُوَ الْخَضِرُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni Rasululloh ﷺ bizga Dajjol haqida uzun bir hadis aytdilar. U zot bizga aytgan narsalari orasida shu ham bor edi: «U keladi, ammo unga Madinaning dovonlariga (chegaralariga) kirish harom qilingan boʻladi. Bas, u Madinaga tutash shoʻrxoklardan biriga yetib toʻxtaydi. Oʻsha kuni uning oldiga — odamlarning eng yaxshisi yoki eng yaxshilaridan boʻlgan — bir kishi chiqadi-da, unga: ‹Men guvohlik beramanki, sen Rasululloh ﷺ bizga haqingda hadis aytgan oʻsha Dajjolsan›, deydi. Shunda Dajjol: ‹Aytinglar-chi, agar men mana shu (odam)ni oʻldirib, soʻng uni tiriltirsam, bu ishda shubha qilasizmi?› deydi. Ular: ‹Yoʻq›, deydilar. (U zot) dedilar: Bas, u uni oʻldiradi, soʻng tiriltiradi. Uni tiriltirgan paytida, u (odam): ‹Vallohi, men sen haqingda hech qachon hozirgidan koʻra ravshanroq idrokda boʻlmaganman›, deydi. (U zot) dedilar: Shunda Dajjol uni (yana) oʻldirmoqchi boʻladi, ammo unga (oʻldirishga) qodir qilinmaydi». Abu Isʼhoq dedi: Aytishlaricha, bu kishi Xizr (alayhissalom)dir.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни Расулуллоҳ ﷺ бизга Дажжол ҳақида узун бир ҳадис айтдилар. У зот бизга айтган нарсалари орасида шу ҳам бор эди: «У келади, аммо унга Мадинанинг довонларига (чегараларига) кириш ҳаром қилинган бўлади. Бас, у Мадинага туташ шўрхоклардан бирига етиб тўхтайди. Ўша куни унинг олдига — одамларнинг энг яхшиси ёки энг яхшиларидан бўлган — бир киши чиқади-да, унга: ‹Мен гувоҳлик бераманки, сен Расулуллоҳ ﷺ бизга ҳақингда ҳадис айтган ўша Дажжолсан›, дейди. Шунда Дажжол: ‹Айтинглар-чи, агар мен мана шу (одам)ни ўлдириб, сўнг уни тирилтирсам, бу ишда шубҳа қиласизми?› дейди. Улар: ‹Йўқ›, дейдилар. (У зот) дедилар: Бас, у уни ўлдиради, сўнг тирилтиради. Уни тирилтирган пайтида, у (одам): ‹Валлоҳи, мен сен ҳақингда ҳеч қачон ҳозиргидан кўра равшанроқ идрокда бўлмаганман›, дейди. (У зот) дедилар: Шунда Дажжол уни (яна) ўлдирмоқчи бўлади, аммо унга (ўлдиришга) қодир қилинмайди». Абу Исъҳоқ деди: Айтишларича, бу киши Хизр (алайҳиссалом)дир.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قُهْزَاذَ، مِنْ أَهْلِ مَرْوَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ،
عَنْ أَبِي حَمْزَةَ، عَنْ قَيْسِ بْنِ وَهْبٍ، عَنْ أَبِي الْوَدَّاكِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ
اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَخْرُجُ الدَّجَّالُ فَيَتَوَجَّهُ قِبَلَهُ رَجُلٌ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ فَتَلْقَاهُ الْمَسَالِحُ
مَسَالِحُ الدَّجَّالِ فَيَقُولُونَ لَهُ أَيْنَ تَعْمِدُ فَيَقُولُ أَعْمِدُ إِلَى هَذَا الَّذِي خَرَجَ - قَالَ - فَيَقُولُونَ
لَهُ أَوَمَا تُؤْمِنُ بِرَبِّنَا فَيَقُولُ مَا بِرَبِّنَا خَفَاءٌ . فَيَقُولُونَ اقْتُلُوهُ . فَيَقُولُ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ أَلَيْسَ
قَدْ نَهَاكُمْ رَبُّكُمْ أَنْ تَقْتُلُوا أَحَدًا دُونَهُ - قَالَ - فَيَنْطَلِقُونَ بِهِ إِلَى الدَّجَّالِ فَإِذَا رَآهُ الْمُؤْمِنُ
قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ هَذَا الدَّجَّالُ الَّذِي ذَكَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ فَيَأْمُرُ
الدَّجَّالُ بِهِ فَيُشَبَّحُ فَيَقُولُ خُذُوهُ وَشُجُّوهُ . فَيُوسَعُ ظَهْرُهُ وَبَطْنُهُ ضَرْبًا - قَالَ - فَيَقُولُ
أَوَمَا تُؤْمِنُ بِي قَالَ فَيَقُولُ أَنْتَ الْمَسِيحُ الْكَذَّابُ - قَالَ - فَيُؤْمَرُ بِهِ فَيُؤْشَرُ بِالْمِئْشَارِ مِنْ
مَفْرِقِهِ حَتَّى يُفَرَّقَ بَيْنَ رِجْلَيْهِ - قَالَ - ثُمَّ يَمْشِي الدَّجَّالُ بَيْنَ الْقِطْعَتَيْنِ ثُمَّ يَقُولُ لَهُ قُمْ .
فَيَسْتَوِي قَائِمًا - قَالَ - ثُمَّ يَقُولُ لَهُ أَتُؤْمِنُ بِي فَيَقُولُ مَا ازْدَدْتُ فِيكَ إِلاَّ بَصِيرَةً - قَالَ
- ثُمَّ يَقُولُ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّهُ لاَ يَفْعَلُ بَعْدِي بِأَحَدٍ مِنَ النَّاسِ - قَالَ - فَيَأْخُذُهُ الدَّجَّالُ
لِيَذْبَحَهُ فَيُجْعَلَ مَا بَيْنَ رَقَبَتِهِ إِلَى تَرْقُوَتِهِ نُحَاسًا فَلاَ يَسْتَطِيعُ إِلَيْهِ سَبِيلاً - قَالَ - فَيَأْخُذُ
بِيَدَيْهِ وَرِجْلَيْهِ فَيَقْذِفُ بِهِ فَيَحْسِبُ النَّاسُ أَنَّمَا قَذَفَهُ إِلَى النَّارِ وَإِنَّمَا أُلْقِيَ فِي الْجَنَّةِ "
. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هَذَا أَعْظَمُ النَّاسِ شَهَادَةً عِنْدَ رَبِّ الْعَالَمِينَ
" .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Dajjol chiqadi. Bas, moʻminlardan bir kishi uning tomoniga (yoʻl) oladi. Shunda unga (Dajjolning) qoʻriqchilari — Dajjolning posbonlari roʻbaroʻ keladilar va unga: ‹Qayoqqa qasd qilyapsan?› deydilar. U: ‹Mana shu chiqqan (Dajjol)ning oldiga qasd qilyapman›, deydi. (U zot) dedilar: Shunda ular unga: ‹Sen bizning Robbimizga iymon keltirmaysanmi?› deydilar. U: ‹Bizning Robbimizda hech qanday yashirinlik yoʻq (U ayon)›, deydi. Shunda ular: ‹Uni oʻldiringlar!› deydilar. Soʻng ularning baʼzilari baʼzilariga: ‹Robbingiz sizlarni Uning (Dajjolning) ruxsatisiz hech kimni oʻldirishdan qaytarmaganmidi?› deydilar. (U zot) dedilar: Bas, ular uni Dajjolning oldiga olib boradilar. Moʻmin uni koʻrgan paytida: ‹Ey odamlar! Mana shu — Rasululloh ﷺ zikr qilgan oʻsha Dajjoldir›, deydi. (U zot) dedilar: Shunda Dajjol uning haqida buyuradi-yu, u (orqasi bilan choʻzib bogʻlab) yotqiziladi. (Dajjol): ‹Uni ushlanglar va boshini yoringlar!› deydi. Bas, uning orqasi ham, qorni ham urib kengaytirib tashlanadi (boldan-boʻyni urib chiqiladi). (U zot) dedilar: Soʻng (Dajjol): ‹Sen menga iymon keltirmaysanmi?› deydi. (U zot) dedilar: U (moʻmin): ‹Sen yolgʻonchi Masih (Masihud-dajjol)san›, deydi. (U zot) dedilar: Shunda uning haqida buyuriladi-yu, u arra bilan boshining (sochi) ajraladigan joyidan ikki oyogʻi orasi ajragunicha arralanadi. (U zot) dedilar: Soʻng Dajjol ikki boʻlak orasida yuradi, keyin unga: ‹Tur!› deydi. Bas, u tik turadi (qaytadan butun boʻlib). (U zot) dedilar: Soʻng (Dajjol) unga: ‹Sen menga iymon keltirasanmi?› deydi. U: ‹Sen haqingda faqat ravshanligim ortdi (xolos)›, deydi. (U zot) dedilar: Soʻng u (moʻmin): ‹Ey odamlar! U mendan keyin hech bir kishiga bu ishni qila olmaydi!› deydi. (U zot) dedilar: Shunda Dajjol uni soʻyish uchun ushlaydi; bas, uning boʻyni bilan koʻkrak suyagi orasidagi joy misga aylantiriladi va u unga (oʻldirishga) hech qanday yoʻl topa olmaydi. (U zot) dedilar: Soʻng u (Dajjol) uni qoʻl-oyoqlaridan ushlaydi-da, uloqtiradi. Odamlar uni doʻzaxga uloqtirdi deb oʻylaydilar, holbuki u jannatga tashlangan boʻladi». Soʻng Rasululloh ﷺ: «Bu — olamlarning Robbi huzurida odamlarning shahidlik (martabasi) jihatidan eng ulugʻidir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Дажжол чиқади. Бас, мўминлардан бир киши унинг томонига (йўл) олади. Шунда унга (Дажжолнинг) қўриқчилари — Дажжолнинг посбонлари рўбарў келадилар ва унга: ‹Қаёққа қасд қиляпсан?› дейдилар. У: ‹Мана шу чиққан (Дажжол)нинг олдига қасд қиляпман›, дейди. (У зот) дедилар: Шунда улар унга: ‹Сен бизнинг Роббимизга иймон келтирмайсанми?› дейдилар. У: ‹Бизнинг Роббимизда ҳеч қандай яширинлик йўқ (У аён)›, дейди. Шунда улар: ‹Уни ўлдиринглар!› дейдилар. Сўнг уларнинг баъзилари баъзиларига: ‹Роббингиз сизларни Унинг (Дажжолнинг) рухсатисиз ҳеч кимни ўлдиришдан қайтармаганмиди?› дейдилар. (У зот) дедилар: Бас, улар уни Дажжолнинг олдига олиб борадилар. Мўмин уни кўрган пайтида: ‹Эй одамлар! Мана шу — Расулуллоҳ ﷺ зикр қилган ўша Дажжолдир›, дейди. (У зот) дедилар: Шунда Дажжол унинг ҳақида буюради-ю, у (орқаси билан чўзиб боғлаб) ётқизилади. (Дажжол): ‹Уни ушланглар ва бошини ёринглар!› дейди. Бас, унинг орқаси ҳам, қорни ҳам уриб кенгайтириб ташланади (болдан-бўйни уриб чиқилади). (У зот) дедилар: Сўнг (Дажжол): ‹Сен менга иймон келтирмайсанми?› дейди. (У зот) дедилар: У (мўмин): ‹Сен ёлғончи Масиҳ (Масиҳуд-дажжол)сан›, дейди. (У зот) дедилар: Шунда унинг ҳақида буюрилади-ю, у арра билан бошининг (сочи) ажраладиган жойидан икки оёғи ораси ажрагунича арраланади. (У зот) дедилар: Сўнг Дажжол икки бўлак орасида юради, кейин унга: ‹Тур!› дейди. Бас, у тик туради (қайтадан бутун бўлиб). (У зот) дедилар: Сўнг (Дажжол) унга: ‹Сен менга иймон келтирасанми?› дейди. У: ‹Сен ҳақингда фақат равшанлигим ортди (холос)›, дейди. (У зот) дедилар: Сўнг у (мўмин): ‹Эй одамлар! У мендан кейин ҳеч бир кишига бу ишни қила олмайди!› дейди. (У зот) дедилар: Шунда Дажжол уни сўйиш учун ушлайди; бас, унинг бўйни билан кўкрак суяги орасидаги жой мисга айлантирилади ва у унга (ўлдиришга) ҳеч қандай йўл топа олмайди. (У зот) дедилар: Сўнг у (Дажжол) уни қўл-оёқларидан ушлайди-да, улоқтиради. Одамлар уни дўзахга улоқтирди деб ўйлайдилар, ҳолбуки у жаннатга ташланган бўлади». Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Бу — оламларнинг Робби ҳузурида одамларнинг шаҳидлик (мартабаси) жиҳатидан энг улуғидир», дедилар.
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الأَزْدِيُّ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ،
عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تَكْتُبُوا عَنِّي وَمَنْ
كَتَبَ عَنِّي غَيْرَ الْقُرْآنِ فَلْيَمْحُهُ وَحَدِّثُوا عَنِّي وَلاَ حَرَجَ وَمَنْ كَذَبَ عَلَىَّ - قَالَ هَمَّامٌ أَحْسِبُهُ
قَالَ - مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mendan (Qurʼondan boshqasini) yozib olmanglar. Kim mendan Qurʼondan boshqa narsani yozib olgan boʻlsa, uni oʻchirib tashlasin. Mendan (ogʻzaki) rivoyat qilaveringlar, bunda hech qanday gunoh yoʻq. Kim menga (ataylab) yolgʻon toʻqisa — Hammom dedi: ‹Gumonimcha, u ‹ataylab› dedi› — joyini doʻzaxdan tayyorlab qoʻyaversin», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мендан (Қуръондан бошқасини) ёзиб олманглар. Ким мендан Қуръондан бошқа нарсани ёзиб олган бўлса, уни ўчириб ташласин. Мендан (оғзаки) ривоят қилаверинглар, бунда ҳеч қандай гуноҳ йўқ. Ким менга (атайлаб) ёлғон тўқиса — Ҳаммом деди: ‹Гумонимча, у ‹атайлаб› деди› — жойини дўзахдан тайёрлаб қўяверсин», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَوْتِرُوا قَبْلَ أَنْ تُصْبِحُوا " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Subh (bomdod) kirishidan oldin vitr qilinglar», — dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Субҳ (бомдод) киришидан олдин витр қилинглар», — дедилар.
وَحَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ شَيْبَانَ، عَنْ يَحْيَى، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو نَضْرَةَ الْعَوَقِيُّ، أَنَّ أَبَا سَعِيدٍ، أَخْبَرَهُمْ أَنَّهُمْ، سَأَلُوا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْوِتْرِ فَقَالَ " أَوْتِرُوا قَبْلَ الصُّبْحِ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: ular Nabiy ﷺ dan vitr haqida soʻradilar. Shunda u zot: «Subh (bomdod) dan oldin vitr qilinglar», — dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: улар Набий ﷺ дан витр ҳақида сўрадилар. Шунда у зот: «Субҳ (бомдод) дан олдин витр қилинглар», — дедилар.
وَحَدَّثَنِي حَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ، وَحَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ، - وَتَقَارَبَا فِي اللَّفْظِ - قَالاَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ الْهَادِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ خَبَّابٍ، حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ حَدَّثَهُ أَنَّ أُسَيْدَ بْنَ حُضَيْرٍ بَيْنَمَا هُوَ لَيْلَةً يَقْرَأُ فِي مِرْبَدِهِ إِذْ جَالَتْ فَرَسُهُ فَقَرَأَ ثُمَّ جَالَتْ أُخْرَى فَقَرَأَ ثُمَّ جَالَتْ أَيْضًا قَالَ أُسَيْدٌ فَخَشِيتُ أَنْ تَطَأَ يَحْيَى فَقُمْتُ إِلَيْهَا فَإِذَا مِثْلُ الظُّلَّةِ فَوْقَ رَأْسِي فِيهَا أَمْثَالُ السُّرُجِ عَرَجَتْ فِي الْجَوِّ حَتَّى مَا أَرَاهَا - قَالَ - فَغَدَوْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ بَيْنَمَا أَنَا الْبَارِحَةَ مِنْ جَوْفِ اللَّيْلِ أَقْرَأُ فِي مِرْبَدِي إِذْ جَالَتْ فَرَسِي . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اقْرَإِ ابْنَ حُضَيْرٍ " . قَالَ فَقَرَأْتُ ثُمَّ جَالَتْ أَيْضًا . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اقْرَإِ ابْنَ حُضَيْرٍ " . قَالَ فَقَرَأْتُ ثُمَّ جَالَتْ أَيْضًا . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اقْرَإِ ابْنَ حُضَيْرٍ " . قَالَ فَانْصَرَفْتُ . وَكَانَ يَحْيَى قَرِيبًا مِنْهَا خَشِيتُ أَنْ تَطَأَهُ فَرَأَيْتُ مِثْلَ الظُّلَّةِ فِيهَا أَمْثَالُ السُّرُجِ عَرَجَتْ فِي الْجَوِّ حَتَّى مَا أَرَاهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " تِلْكَ الْمَلاَئِكَةُ كَانَتْ تَسْتَمِعُ لَكَ وَلَوْ قَرَأْتَ لأَصْبَحَتْ يَرَاهَا النَّاسُ مَا تَسْتَتِرُ مِنْهُمْ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Usayd ibn Huzayr (shunday) dedi: Bir kecha (Usayd) oʻz xirmonida (Qurʼon) oʻqib oʻtirgan edi, birdan oti sapchidi. U (yana) oʻqidi, soʻng (ot) yana sapchidi. U (yana) oʻqidi, soʻng (ot) yana sapchidi. Usayd dedi: «Men (oti) Yahyoni (oʻgʻlimni) bosib olishidan qoʻrqib, oti tomon turib bordim. Shu payt boshim uzra soyabon kabi bir narsa, ichida chiroqlarga oʻxshash narsalar bor edi, u havoga koʻtarilib, koʻzdan gʻoyib boʻldi. Ertasiga Rasululloh ﷺ huzurlariga borib: ‹Yo Rasululloh! Kecha tunning bir mahalida xirmonimda (Qurʼon) oʻqib oʻtirsam, birdan otim sapchidi›, dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Oʻqiyver, ey Ibn Huzayr!› dedilar». (Usayd) dedi: «Men oʻqidim, soʻng (ot) yana sapchidi. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Oʻqiyver, ey Ibn Huzayr!› dedilar». (Usayd) dedi: «Men oʻqidim, soʻng (ot) yana sapchidi. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Oʻqiyver, ey Ibn Huzayr!› dedilar». (Usayd) dedi: «Men (oʻqishni) toʻxtatdim. Yahyo (otga) yaqin edi, uni bosib olishidan qoʻrqdim. Shunda men soyabon kabi, ichida chiroqlarga oʻxshash narsalar bor bir narsani koʻrdim, u havoga koʻtarilib, koʻzdan gʻoyib boʻldi». Shunda Rasululloh ﷺ: «Ular farishtalar boʻlib, seni (tilovatingni) eshitayotgan edilar. Agar oʻqiyverganingda, tong otganda odamlar ularni koʻrar va ular (odamlardan) bekinmas edilar», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Усайд ибн Ҳузайр (шундай) деди: Бир кеча (Усайд) ўз хирмонида (Қуръон) ўқиб ўтирган эди, бирдан оти сапчиди. У (яна) ўқиди, сўнг (от) яна сапчиди. У (яна) ўқиди, сўнг (от) яна сапчиди. Усайд деди: «Мен (оти) Яҳёни (ўғлимни) босиб олишидан қўрқиб, оти томон туриб бордим. Шу пайт бошим узра соябон каби бир нарса, ичида чироқларга ўхшаш нарсалар бор эди, у ҳавога кўтарилиб, кўздан ғойиб бўлди. Эртасига Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига бориб: ‹Ё Расулуллоҳ! Кеча туннинг бир маҳалида хирмонимда (Қуръон) ўқиб ўтирсам, бирдан отим сапчиди›, дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ўқийвер, эй Ибн Ҳузайр!› дедилар». (Усайд) деди: «Мен ўқидим, сўнг (от) яна сапчиди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ўқийвер, эй Ибн Ҳузайр!› дедилар». (Усайд) деди: «Мен ўқидим, сўнг (от) яна сапчиди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ўқийвер, эй Ибн Ҳузайр!› дедилар». (Усайд) деди: «Мен (ўқишни) тўхтатдим. Яҳё (отга) яқин эди, уни босиб олишидан қўрқдим. Шунда мен соябон каби, ичида чироқларга ўхшаш нарсалар бор бир нарсани кўрдим, у ҳавога кўтарилиб, кўздан ғойиб бўлди». Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Улар фаришталар бўлиб, сени (тиловатингни) эшитаётган эдилар. Агар ўқийверганингда, тонг отганда одамлар уларни кўрар ва улар (одамлардан) бекинмас эдилар», дедилар.
وَحَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، أَنَّ ابْنَ شِهَابٍ، أَخْبَرَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ اللَّيْثِيُّ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ صَلاَةَ بَعْدَ صَلاَةِ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَلاَ صَلاَةَ بَعْدَ صَلاَةِ الْفَجْرِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Asr namozidan soʻng quyosh botgunga qadar namoz yoʻq va fajr namozidan soʻng quyosh chiqqunga qadar namoz yoʻq», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аср намозидан сўнг қуёш ботгунга қадар намоз йўқ ва фажр намозидан сўнг қуёш чиққунга қадар намоз йўқ», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَقُتَيْبَةُ، وَابْنُ، حُجْرٍ قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ عِيَاضِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَخْرُجُ يَوْمَ الأَضْحَى وَيَوْمَ الْفِطْرِ فَيَبْدَأُ بِالصَّلاَةِ فَإِذَا صَلَّى صَلاَتَهُ وَسَلَّمَ قَامَ فَأَقْبَلَ عَلَى النَّاسِ وَهُمْ جُلُوسٌ فِي مُصَلاَّهُمْ فَإِنْ كَانَ لَهُ حَاجَةٌ بِبَعْثٍ ذَكَرَهُ لِلنَّاسِ أَوْ كَانَتْ لَهُ حَاجَةٌ بِغَيْرِ ذَلِكَ أَمَرَهُمْ بِهَا وَكَانَ يَقُولُ " تَصَدَّقُوا تَصَدَّقُوا تَصَدَّقُوا " . وَكَانَ أَكْثَرَ مَنْ يَتَصَدَّقُ النِّسَاءُ ثُمَّ يَنْصَرِفُ فَلَمْ يَزَلْ كَذَلِكَ حَتَّى كَانَ مَرْوَانُ بْنُ الْحَكَمِ فَخَرَجْتُ مُخَاصِرًا مَرْوَانَ حَتَّى أَتَيْنَا الْمُصَلَّى فَإِذَا كَثِيرُ بْنُ الصَّلْتِ قَدْ بَنَى مِنْبَرًا مِنْ طِينٍ وَلَبِنٍ فَإِذَا مَرْوَانُ يُنَازِعُنِي يَدَهُ كَأَنَّهُ يَجُرُّنِي نَحْوَ الْمِنْبَرِ وَأَنَا أَجُرُّهُ نَحْوَ الصَّلاَةِ فَلَمَّا رَأَيْتُ ذَلِكَ مِنْهُ قُلْتُ أَيْنَ الاِبْتِدَاءُ بِالصَّلاَةِ فَقَالَ لاَ يَا أَبَا سَعِيدٍ قَدْ تُرِكَ مَا تَعْلَمُ . قُلْتُ كَلاَّ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لاَ تَأْتُونَ بِخَيْرٍ مِمَّا أَعْلَمُ . ثَلاَثَ مِرَارٍ ثُمَّ انْصَرَفَ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Azha (Qurbon) kuni va Fitr kuni (musallaga) chiqar va namozdan boshlar edi. Namozini oʻqib salom bergach, turib, oʻz joynamozlarida oʻtirgan odamlarga yuzlanardi. Agar (biror tarafga) qoʻshin yuborish hojati boʻlsa, uni odamlarga zikr qilar, yoki undan boshqa bir hojati boʻlsa, ularni unga buyurardi. U zot: «Sadaqa qilinglar! Sadaqa qilinglar! Sadaqa qilinglar!» derdi. Sadaqa qilganlarning koʻpchiligi ayollar boʻlardi. Soʻng u zot qaytib ketardi. Bu shu tarzda davom etdi, toki Marvon ibn Hakam (hokim boʻlganida oʻzgardi). Men Marvon bilan qoʻltiqlashib (musallaga) chiqdim, toki musallaga yetib keldik. Qarasam, Kasir ibn Salt loy va gʻishtdan minbar qurib qoʻyibdi. Marvon esa goʻyo meni minbar tomon tortayotgandek qoʻlimni tortqilar, men esa uni namoz tomon tortar edim. Undan buni koʻrgach: «Namozdan boshlash qani?» dedim. (Marvon:) «Yoʻq, ey Abu Said, sen biladigan narsa tark qilindi», dedi. Men: «Aslo! Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, men biladigan narsadan koʻra yaxshiroq narsa keltira olmaysizlar!» dedim — uch marta (shunday dedim) — soʻng qaytib ketdim.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Азҳа (Қурбон) куни ва Фитр куни (мусаллага) чиқар ва намоздан бошлар эди. Намозини ўқиб салом бергач, туриб, ўз жойнамозларида ўтирган одамларга юзланарди. Агар (бирор тарафга) қўшин юбориш ҳожати бўлса, уни одамларга зикр қилар, ёки ундан бошқа бир ҳожати бўлса, уларни унга буюрарди. У зот: «Садақа қилинглар! Садақа қилинглар! Садақа қилинглар!» дерди. Садақа қилганларнинг кўпчилиги аёллар бўларди. Сўнг у зот қайтиб кетарди. Бу шу тарзда давом этди, токи Марвон ибн Ҳакам (ҳоким бўлганида ўзгарди). Мен Марвон билан қўлтиқлашиб (мусаллага) чиқдим, токи мусаллага етиб келдик. Қарасам, Касир ибн Салт лой ва ғиштдан минбар қуриб қўйибди. Марвон эса гўё мени минбар томон тортаётгандек қўлимни тортқилар, мен эса уни намоз томон тортар эдим. Ундан буни кўргач: «Намоздан бошлаш қани?» дедим. (Марвон:) «Йўқ, эй Абу Саид, сен биладиган нарса тарк қилинди», деди. Мен: «Асло! Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, мен биладиган нарсадан кўра яхшироқ нарса келтира олмайсизлар!» дедим — уч марта (шундай дедим) — сўнг қайтиб кетдим.
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، عَنْ عَاصِمٍ الأَحْوَلِ، عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا أَتَى أَحَدُكُمْ أَهْلَهُ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يَعُودَ فَلْيَتَوَضَّأْ بَيْنَهُمَا وُضُوءًا " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عُمَرَ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَهُوَ قَوْلُ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ وَقَالَ بِهِ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا جَامَعَ الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يَعُودَ فَلْيَتَوَضَّأْ قَبْلَ أَنْ يَعُودَ . وَأَبُو الْمُتَوَكِّلِ اسْمُهُ عَلِيُّ بْنُ دَاوُدَ . وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ اسْمُهُ سَعْدُ بْنُ مَالِكِ بْنِ سِنَانٍ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Birortangiz ahliga (xotiniga) yaqinlik qilsa, soʻngra (yana) qaytmoqchi boʻlsa, ikkisining orasida tahorat qilsin», dedilar. (Rovi) aytdi: Bu bobda Umardan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Abu Saidning hadisi hasan sahihdir. Bu — Umar ibn al-Xattobning soʻzi boʻlib, bir necha ilm ahli ham shuni aytgan; ular: «Erkak xotiniga jimoʼ qilib, soʻng (yana) qaytmoqchi boʻlsa, qaytishidan oldin tahorat qilsin», deyishgan. Abul-Mutavakkilning ismi Ali ibn Dovud (dir). Abu Said al-Xudriyning ismi esa Saʼd ibn Molik ibn Sinon (dir).Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бирортангиз аҳлига (хотинига) яқинлик қилса, сўнгра (яна) қайтмоқчи бўлса, иккисининг орасида таҳорат қилсин», дедилар. (Рови) айтди: Бу бобда Умардан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Абу Саиднинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир. Бу — Умар ибн ал-Хаттобнинг сўзи бўлиб, бир неча илм аҳли ҳам шуни айтган; улар: «Эркак хотинига жимў қилиб, сўнг (яна) қайтмоқчи бўлса, қайтишидан олдин таҳорат қилсин», дейишган. Абул-Мутаваккилнинг исми Али ибн Довуд (дир). Абу Саид ал-Худрийнинг исми эса Саъд ибн Молик ибн Синон (дир).
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، رضى الله عنه قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا مِنْ شَيْءٍ يُصِيبُ الْمُؤْمِنَ مِنْ نَصَبٍ وَلاَ حَزَنٍ وَلاَ وَصَبٍ حَتَّى الْهَمُّ يَهُمُّهُ إِلاَّ يُكَفِّرُ اللَّهُ بِهِ عَنْهُ سَيِّئَاتِهِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ فِي هَذَا الْبَابِ . قَالَ وَسَمِعْتُ الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يَقُولُ لَمْ يُسْمَعْ فِي الْهَمِّ أَنَّهُ يَكُونُ كَفَّارَةً إِلاَّ فِي هَذَا الْحَدِيثِ . قَالَ وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضى الله عنه عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Muminga charchoq, gʻam, kasallik, hatto uni tashvishga solgan bir qaygʻu yetsa ham, albatta, Alloh u sababli uning gunohlarini oʻchiradi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu — shu bobdagi hasan hadisdir.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Муминга чарчоқ, ғам, касаллик, ҳатто уни ташвишга солган бир қайғу етса ҳам, албатта, Аллоҳ у сабабли унинг гуноҳларини ўчиради», дедилар. Абу Исо айтди: Бу — шу бобдаги ҳасан ҳадисдир.
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ هِلاَلٍ الْبَصْرِيُّ الصَّوَّافُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، أَنَّ جِبْرِيلَ، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ اشْتَكَيْتَ قَالَ " نَعَمْ " . قَالَ بِاسْمِ اللَّهِ أَرْقِيكَ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ يُؤْذِيكَ مِنْ شَرِّ كُلِّ نَفْسٍ وَعَيْنِ حَاسِدٍ بِاسْمِ اللَّهِ أَرْقِيكَ وَاللَّهُ يَشْفِيكَ .
Abu Said (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Jibril Paygʻambar ﷺning huzuriga kelib: «Ey Muhammad, ogʻrib qoldingizmi?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. (Jibril): «Bismillah, men senga sizga ozor beradigan har bir narsadan, har bir jonning va hasadgoʻyning koʻzining yomonligidan ruqya qilaman. Bismillah, men senga ruqya qilaman, Alloh senga shifo bersin», dedi.Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Жибрил Пайғамбар ﷺнинг ҳузурига келиб: «Эй Муҳаммад, оғриб қолдингизми?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. (Жибрил): «Бисмиллаҳ, мен сенга сизга озор берадиган ҳар бир нарсадан, ҳар бир жоннинг ва ҳасадгўйнинг кўзининг ёмонлигидан руқя қиламан. Бисмиллаҳ, мен сенга руқя қиламан, Аллоҳ сенга шифо берсин», деди.