حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا الْحَارِثُ بْنُ عُبَيْدٍ أَبُو قُدَامَةَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ الأَخْنَسِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، : أَنَّ امْرَأَةً، أَتَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ : يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي نَذَرْتُ أَنْ أَضْرِبَ عَلَى رَأْسِكَ بِالدُّفِّ . قَالَ : " أَوْفِي بِنَذْرِكِ " . قَالَتْ : إِنِّي نَذَرْتُ أَنْ أَذْبَحَ بِمَكَانِ كَذَا وَكَذَا، مَكَانٌ كَانَ يَذْبَحُ فِيهِ أَهْلُ الْجَاهِلِيَّةِ . قَالَ : " لِصَنَمٍ " . قَالَتْ : لاَ . قَالَ : " لِوَثَنٍ " . قَالَتْ : لاَ . قَالَ : " أَوْفِي بِنَذْرِكِ " .
Amr ibn Shuayb otasidan, u bobosidan rivoyat qiladiki: Bir ayol Paygʻambar ﷺ huzurlariga kelib: «Yo Rasululloh, men sizning boshingiz ustida childirma chalishni nazr qilgan edim», dedi. U zot: «Nazringni bajar», dedilar. Ayol: «Men falon va falon joyda — johiliyat ahli qurbonlik soʻyadigan joyda — qurbonlik soʻyishni nazr qilgan edim», dedi. U zot: «Sanam uchunmi?» deb soʻradilar. Ayol: «Yoʻq», dedi. U zot: «Butparastlar buti uchunmi?» dedilar. Ayol: «Yoʻq», dedi. U zot: «Nazringni bajar», dedilar.Амр ибн Шуайб отасидан, у бобосидан ривоят қиладики: Бир аёл Пайғамбар ﷺ ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, мен сизнинг бошингиз устида чилдирма чалишни назр қилган эдим», деди. У зот: «Назрингни бажар», дедилар. Аёл: «Мен фалон ва фалон жойда — жоҳилият аҳли қурбонлик сўядиган жойда — қурбонлик сўйишни назр қилган эдим», деди. У зот: «Санам учунми?» деб сўрадилар. Аёл: «Йўқ», деди. У зот: «Бутпарастлар бути учунми?» дедилар. Аёл: «Йўқ», деди. У зот: «Назрингни бажар», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ أَنَّهُ بَلَغَهُ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّهُ قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ بَيْعِ الْعُرْبَانِ . قَالَ مَالِكٌ وَذَلِكَ - فِيمَا نَرَى وَاللَّهُ أَعْلَمُ - أَنْ يَشْتَرِيَ الرَّجُلُ الْعَبْدَ أَوْ يَتَكَارَى الدَّابَّةَ ثُمَّ يَقُولُ أُعْطِيكَ دِينَارًا عَلَى أَنِّي إِنْ تَرَكْتُ السِّلْعَةَ أَوِ الْكِرَاءَ فَمَا أَعْطَيْتُكَ لَكَ .
Abdulloh ibn Maslama bizga rivoyat qilib aytdi: Men Molik ibn Anasga oʻqib berdim, unga Amr ibn Shuayb orqali, u otasidan, u bobosidan yetib kelganki, u: «Rasululloh ﷺ urbon (baʼpul, qaytarilmaydigan oldindan toʻlov) savdosidan qaytardilar», degan. Molik aytdi: Bu — bizning fikrimizcha, Alloh yaxshiroq biluvchidir — kishi qul sotib olsa yoki ulov ijaraga olsa, soʻng: «Senga bir dinor beraman, agar molni yoki ijarani tark etsam, senga berganim oʻzingniki boʻladi», deyishidir.Абдуллоҳ ибн Маслама бизга ривоят қилиб айтди: Мен Молик ибн Анасга ўқиб бердим, унга Амр ибн Шуайб орқали, у отасидан, у бобосидан етиб келганки, у: «Расулуллоҳ ﷺ урбон (баъпул, қайтарилмайдиган олдиндан тўлов) савдосидан қайтардилар», деган. Молик айтди: Бу — бизнинг фикримизча, Аллоҳ яхшироқ билувчидир — киши қул сотиб олса ёки улов ижарага олса, сўнг: «Сенга бир динор бераман, агар молни ёки ижарани тарк этсам, сенга берганим ўзингники бўлади», дейишидир.
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ أَيُّوبَ، حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِيهِ، حَتَّى ذَكَرَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَحِلُّ سَلَفٌ وَبَيْعٌ وَلاَ شَرْطَانِ فِي بَيْعٍ وَلاَ رِبْحُ مَا لَمْ تَضْمَنْ وَلاَ بَيْعُ مَا لَيْسَ عِنْدَكَ " .
Zuhayr ibn Harb bizga rivoyat qildi: Bizga Ismoil rivoyat qildi, u Ayyubdan, menga Amr ibn Shuayb rivoyat qildi, menga otam rivoyat qildi, u otasidan, u otasidan — toki Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)ni zikr qilguncha — u aytdi: Rasululloh ﷺ: «Qarz bilan birga savdo halol emas, bir savdoda ikki shart ham (halol emas), zomin boʻlmagan narsadan foyda olish ham, oʻzingda boʻlmagan narsani sotish ham (halol emas)», dedilar.Зуҳайр ибн Ҳарб бизга ривоят қилди: Бизга Исмоил ривоят қилди, у Айюбдан, менга Амр ибн Шуайб ривоят қилди, менга отам ривоят қилди, у отасидан, у отасидан — токи Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)ни зикр қилгунча — у айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Қарз билан бирга савдо ҳалол эмас, бир савдода икки шарт ҳам (ҳалол эмас), зомин бўлмаган нарсадан фойда олиш ҳам, ўзингда бўлмаган нарсани сотиш ҳам (ҳалол эмас)», дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ، وَحَبِيبٍ الْمُعَلِّمِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَجُوزُ لاِمْرَأَةٍ أَمْرٌ فِي مَالِهَا إِذَا مَلَكَ زَوْجُهَا عِصْمَتَهَا " .
Amr ibn Shuʼaybdan, u otasidan, u bobosidan (rivoyat qilishicha), Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Ayol kishiga eri uning ismatini (nikoh aqdini) egallab turgan (paytida), oʻz molida (erining ruxsatisiz) tasarruf qilishi joiz boʻlmaydi».Амр ибн Шуъайбдан, у отасидан, у бобосидан (ривоят қилишича), Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Аёл кишига эри унинг исматини (никоҳ ақдини) эгаллаб турган (пайтида), ўз молида (эрининг рухсатисиз) тасарруф қилиши жоиз бўлмайди».
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ ح وَحَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ قَادِمٍ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا اسْتَسْقَى قَالَ " اللَّهُمَّ اسْقِ عِبَادَكَ وَبَهَائِمَكَ وَانْشُرْ رَحْمَتَكَ وَأَحْىِ بَلَدَكَ الْمَيِّتَ " . هَذَا لَفْظُ حَدِيثِ مَالِكٍ .
Abdulloh ibn Maslama bizga Molikdan, u Yahyo ibn Saiddan, u Amr ibn Shuaybdan rivoyat qildiki, Rasululloh ﷺ aytar edilar. (Boshqa sanad bilan) Sahl ibn Solih bizga shunday dedi: Ali ibn Qodim bizga shunday dedi: Sufyon bizga Yahyo ibn Saiddan, u Amr ibn Shuaybdan, u otasidan, u bobosidan xabar berdi. (Bobosi) aytdi: Rasululloh ﷺ yomgʻir soʻraganlarida (istisqo qilganlarida): «Ey Allohim, bandalaringni va chorvalaringni sugʻorgin, rahmatingni yoygin va oʻlik yurtingni tiriltirgin!» der edilar. Bu Molik hadisining lafzidir.Абдуллоҳ ибн Маслама бизга Моликдан, у Яҳё ибн Саиддан, у Амр ибн Шуайбдан ривоят қилдики, Расулуллоҳ ﷺ айтар эдилар. (Бошқа санад билан) Саҳл ибн Солиҳ бизга шундай деди: Али ибн Қодим бизга шундай деди: Суфён бизга Яҳё ибн Саиддан, у Амр ибн Шуайбдан, у отасидан, у бобосидан хабар берди. (Бобоси) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ёмғир сўраганларида (истисқо қилганларида): «Эй Аллоҳим, бандаларингни ва чорваларингни суғоргин, раҳматингни ёйгин ва ўлик юртингни тирилтиргин!» дер эдилар. Бу Молик ҳадисининг лафзидир.
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا أَبُو بَدْرٍ، حَدَّثَنِي أَبُو عُتْبَةَ، إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ سُلَيْمٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْمُكَاتَبُ عَبْدٌ مَا بَقِيَ عَلَيْهِ مِنْ مُكَاتَبَتِهِ دِرْهَمٌ " .
Horun ibn Abdulloh bizga rivoyat qilib dedi: Abu Badr bizga rivoyat qilib dedi: Abu Utba Ismoil ibn Ayyosh menga rivoyat qilib dedi: Sulaymon ibn Sulaym menga rivoyat qildi: U Amr ibn Shuaybdan, u otasidan, u bobosidan, u Nabiy ﷺ dan rivoyat qildi. Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Mukotab (ozodlik shartnomasi tuzgan qul) ozodlik puli zimmasida bir dirham boʻlsa ham, qul boʻlib qolaveradi».Ҳорун ибн Абдуллоҳ бизга ривоят қилиб деди: Абу Бадр бизга ривоят қилиб деди: Абу Утба Исмоил ибн Айёш менга ривоят қилиб деди: Сулаймон ибн Сулайм менга ривоят қилди: У Амр ибн Шуайбдан, у отасидан, у бобосидан, у Набий ﷺ дан ривоят қилди. Набий ﷺ шундай дедилар: «Мукотаб (озодлик шартномаси тузган қул) озодлик пули зиммасида бир дирҳам бўлса ҳам, қул бўлиб қолаверади».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنِي عَبْدُ الصَّمَدِ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا عَبَّاسٌ الْجُرَيْرِيُّ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَيُّمَا عَبْدٍ كَاتَبَ عَلَى مِائَةِ أُوقِيَّةٍ فَأَدَّاهَا إِلاَّ عَشْرَةَ أَوَاقٍ فَهُوَ عَبْدٌ وَأَيُّمَا عَبْدٍ كَاتَبَ عَلَى مِائَةِ دِينَارٍ فَأَدَّاهَا إِلاَّ عَشْرَةَ دَنَانِيرَ فَهُوَ عَبْدٌ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ لَيْسَ هُوَ عَبَّاسٌ الْجُرَيْرِيُّ قَالُوا هُوَ وَهَمٌ وَلَكِنَّهُ هُوَ شَيْخٌ آخَرُ .
Muhammad ibn al-Musanno bizga rivoyat qilib dedi: Abdussamad menga rivoyat qilib dedi: Hammom bizga rivoyat qilib dedi: Abbos al-Jurayriy bizga rivoyat qilib dedi: U Amr ibn Shuaybdan, u otasidan, u bobosidan rivoyat qildiki, Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Qaysi bir qul yuz uqiyaga ozodlik shartnomasi tuzib, oʻn uqiyadan boshqasini toʻlasa, u qul boʻlib qolaveradi. Va qaysi bir qul yuz dinorga ozodlik shartnomasi tuzib, oʻn dinordan boshqasini toʻlasa, u qul boʻlib qolaveradi». Abu Dovud dedi: U Abbos al-Jurayriy emas. Ular: «Bu xato boʻlgan, balki u boshqa bir shayxdir», dedilar.Муҳаммад ибн ал-Мусанно бизга ривоят қилиб деди: Абдуссамад менга ривоят қилиб деди: Ҳаммом бизга ривоят қилиб деди: Аббос ал-Журайрий бизга ривоят қилиб деди: У Амр ибн Шуайбдан, у отасидан, у бобосидан ривоят қилдики, Набий ﷺ шундай дедилар: «Қайси бир қул юз уқияга озодлик шартномаси тузиб, ўн уқиядан бошқасини тўласа, у қул бўлиб қолаверади. Ва қайси бир қул юз динорга озодлик шартномаси тузиб, ўн динордан бошқасини тўласа, у қул бўлиб қолаверади». Абу Довуд деди: У Аббос ал-Журайрий эмас. Улар: «Бу хато бўлган, балки у бошқа бир шайхдир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ الْغَازِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ هَبَطْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ ثَنِيَّةٍ فَالْتَفَتَ إِلَىَّ وَعَلَىَّ رَيْطَةٌ مُضَرَّجَةٌ بِالْعُصْفُرِ فَقَالَ " مَا هَذِهِ الرَّيْطَةُ عَلَيْكَ " . فَعَرَفْتُ مَا كَرِهَ فَأَتَيْتُ أَهْلِي وَهُمْ يَسْجُرُونَ تَنُّورًا لَهُمْ فَقَذَفْتُهَا فِيهِ ثُمَّ أَتَيْتُهُ مِنَ الْغَدِ فَقَالَ " يَا عَبْدَ اللَّهِ مَا فَعَلَتِ الرَّيْطَةُ " . فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ " أَلاَ كَسَوْتَهَا بَعْضَ أَهْلِكَ فَإِنَّهُ لاَ بَأْسَ بِهِ لِلنِّسَاءِ " .
Amr ibn Shuʼayb otasidan, u esa bobosidan (roziyallohu anhu) rivoyat qiladi: U dedi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga bir dovondan tushdik. U zot menga oʻgirildilar, ustimda esa zafaron (sarigʻ rang) bilan boʻyalgan bir kiyim bor edi. U zot: «Bu ustingdagi qanaqa kiyim?» dedilar. Men u zot nimani yoqtirmaganlarini bildim. Soʻng oilam huzuriga keldim, ular tandirlarini yoqayotgan edilar. Men uni (kiyimni) oʻsha tandirga tashladim. Soʻng ertasi kuni u zotning huzurlariga keldim. U zot: «Ey Abdulloh, u kiyim nima boʻldi?» dedilar. Men u zotga xabar berdim. Shunda u zot: «Uni oilangdan birortasiga kiygazib qoʻymabsanmi, axir ayollar uchun unda hech qanday ziyon yoʻq-ku» dedilar.Амр ибн Шуъайб отасидан, у эса бобосидан (розияллоҳу анҳу) ривоят қилади: У деди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга бир довондан тушдик. У зот менга ўгирилдилар, устимда эса зафарон (сариғ ранг) билан бўялган бир кийим бор эди. У зот: «Бу устингдаги қанақа кийим?» дедилар. Мен у зот нимани ёқтирмаганларини билдим. Сўнг оилам ҳузурига келдим, улар тандирларини ёқаётган эдилар. Мен уни (кийимни) ўша тандирга ташладим. Сўнг эртаси куни у зотнинг ҳузурларига келдим. У зот: «Эй Абдуллоҳ, у кийим нима бўлди?» дедилар. Мен у зотга хабар бердим. Шунда у зот: «Уни оилангдан бирортасига кийгазиб қўймабсанми, ахир аёллар учун унда ҳеч қандай зиён йўқ-ку» дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمَيْمُونِ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا زَوَّجَ أَحَدُكُمْ عَبْدَهُ أَمَتَهُ فَلاَ يَنْظُرْ إِلَى عَوْرَتِهَا " .
Amr ibn Shuayb otasidan, u esa bobosidan, u esa Nabiy ﷺdan rivoyat qildi. U zot ﷺ: «Birortangiz oʻz qulini oʻz choʻrisiga uylantirsa, (qul) uning avratiga qaramasin», dedilar.Амр ибн Шуайб отасидан, у эса бобосидан, у эса Набий ﷺдан ривоят қилди. У зот ﷺ: «Бирортангиз ўз қулини ўз чўрисига уйлантирса, (қул) унинг авратига қарамасин», дедилар.
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنِي دَاوُدُ بْنُ سَوَّارٍ الْمُزَنِيُّ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا زَوَّجَ أَحَدُكُمْ خَادِمَهُ عَبْدَهُ أَوْ أَجِيرَهُ فَلاَ يَنْظُرْ إِلَى مَا دُونَ السُّرَّةِ وَفَوْقَ الرُّكْبَةِ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ صَوَابُهُ سَوَّارُ بْنُ دَاوُدَ الْمُزَنِيُّ الصَّيْرَفِيُّ وَهِمَ فِيهِ وَكِيعٌ .
Amr ibn Shuayb otasidan, u esa bobosidan, u esa Nabiy ﷺdan rivoyat qildi. U zot ﷺ: «Birortangiz oʻz xizmatkorini oʻz quliga yoki ishchisiga uylantirsa, (qul) kindikdan past va tizzadan yuqori boʻlgan joyiga qaramasin», dedilar. Abu Dovud aytdi: Toʻgʻrisi Savvor ibn Dovud al-Muzaniy as-Sayrafiydir, Vakiʼ bunda xato qilgan.Амр ибн Шуайб отасидан, у эса бобосидан, у эса Набий ﷺдан ривоят қилди. У зот ﷺ: «Бирортангиз ўз хизматкорини ўз қулига ёки ишчисига уйлантирса, (қул) киндикдан паст ва тиззадан юқори бўлган жойига қарамасин», дедилар. Абу Довуд айтди: Тўғриси Саввор ибн Довуд ал-Музаний ас-Сайрафийдир, Вакиъ бунда хато қилган.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، ح وَحَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، - الْمَعْنَى - عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَنْتِفُوا الشَّيْبَ مَا مِنْ مُسْلِمٍ يَشِيبُ شَيْبَةً فِي الإِسْلاَمِ " . قَالَ عَنْ سُفْيَانَ " إِلاَّ كَانَتْ لَهُ نُورًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ " . وَقَالَ فِي حَدِيثِ يَحْيَى " إِلاَّ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِهَا حَسَنَةً وَحَطَّ عَنْهُ بِهَا خَطِيئَةً " .
Amr ibn Shuayb otasidan, u esa bobosidan rivoyat qiladi. U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Oq sochni yulmanglar. Islomda biror musulmonning sochi oqarsa, — Sufyonning rivoyatida: — bu unga qiyomat kuni nur boʻladi», dedilar. Yahyoning hadisida esa: «Alloh unga shu (oq soch) sababli bir yaxshilik yozadi va shu sababli undan bir xatoni oʻchiradi», deyilgan.Амр ибн Шуайб отасидан, у эса бобосидан ривоят қилади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Оқ сочни юлманглар. Исломда бирор мусулмоннинг сочи оқарса, — Суфённинг ривоятида: — бу унга қиёмат куни нур бўлади», дедилар. Яҳёнинг ҳадисида эса: «Аллоҳ унга шу (оқ соч) сабабли бир яхшилик ёзади ва шу сабабли ундан бир хатони ўчиради», дейилган.
حَدَّثَنَا مُسْلِمٌ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَاشِدٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ مُوسَى، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يُقْتَلُ مُؤْمِنٌ بِكَافِرٍ وَمَنْ قَتَلَ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا دُفِعَ إِلَى أَوْلِيَاءِ الْمَقْتُولِ فَإِنْ شَاءُوا قَتَلُوهُ وَإِنْ شَاءُوا أَخَذُوا الدِّيَةَ " .
Amr ibn Shuayb otasidan, u bobosidan, u esa Nabiy ﷺdan rivoyat qiladiki, u zot shunday dedilar: «Moʻmin kofir uchun (qasos sifatida) oʻldirilmaydi. Kim bir moʻminni qasddan oʻldirsa, u oʻldirilganning vorislariga topshiriladi: agar istasalar, uni oʻldiradilar; agar istasalar, diyat oladilar».Амр ибн Шуайб отасидан, у бобосидан, у эса Набий ﷺдан ривоят қиладики, у зот шундай дедилар: «Мўмин кофир учун (қасос сифатида) ўлдирилмайди. Ким бир мўминни қасддан ўлдирса, у ўлдирилганнинг ворисларига топширилади: агар истасалар, уни ўлдирадилар; агар истасалар, дият оладилар».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ تَسْنِيمٍ الْعَتَكِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ، أَخْبَرَنَا سَوَّارٌ أَبُو حَمْزَةَ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ مُسْتَصْرِخٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ جَارِيَةٌ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ . فَقَالَ " وَيْحَكَ مَا لَكَ " . قَالَ شَرًّا أَبْصَرَ لِسَيِّدِهِ جَارِيَةً لَهُ فَغَارَ فَجَبَّ مَذَاكِيرَهُ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " عَلَىَّ بِالرَّجُلِ " . فَطُلِبَ فَلَمْ يُقْدَرْ عَلَيْهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اذْهَبْ فَأَنْتَ حُرٌّ " . فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ عَلَى مَنْ نُصْرَتِي قَالَ " عَلَى كُلِّ مُؤْمِنٍ " . أَوْ قَالَ " كُلِّ مُسْلِمٍ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ الَّذِي عُتِقَ كَانَ اسْمُهُ رَوْحُ بْنُ دِينَارٍ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ الَّذِي جَبَّهُ زِنْبَاعٌ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ هَذَا زِنْبَاعٌ أَبُو رَوْحٍ كَانَ مَوْلَى الْعَبْدِ .
Amr ibn Shuʼayb (rahimahulloh) otasidan, u bobosidan rivoyat qiladiki, u aytdi: Bir kishi Nabiy ﷺ huzurlariga dod solib, yordam soʻrab keldi va: «Yo Rasululloh, uning bir choʻrisi (haqida)», dedi. U zot: «Voy senga, senga nima boʻldi?» dedilar. U: «Yomon (ish boʻldi). U (qul) xojasining choʻrisiga koʻz tikdi, xojasi rashk qilib uning aʼzosini kesib tashladi», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Menga u kishini (keltiringlar)», dedilar. U izlandi, ammo unga kuch yetmadi (topilmadi). Shunda Rasululloh ﷺ (qulga): «Ket, sen ozodsan», dedilar. U: «Yo Rasululloh, mening yordamim (himoyam) kimning zimmasiga?» dedi. U zot: «Har bir moʻminning», dedilar — yoki: «har bir musulmonning», dedilar. Abu Dovud aytdi: Ozod qilingan kishining ismi Ravh ibn Dinor edi. Abu Dovud aytdi: Uni kesib tashlagan kishi Zinboʼ edi. Abu Dovud aytdi: Bu Zinboʼ Abu Ravh — qulning xojasi edi.Амр ибн Шуъайб (раҳимаҳуллоҳ) отасидан, у бобосидан ривоят қиладики, у айтди: Бир киши Набий ﷺ ҳузурларига дод солиб, ёрдам сўраб келди ва: «Ё Расулуллоҳ, унинг бир чўриси (ҳақида)», деди. У зот: «Вой сенга, сенга нима бўлди?» дедилар. У: «Ёмон (иш бўлди). У (қул) хожасининг чўрисига кўз тикди, хожаси рашк қилиб унинг аъзосини кесиб ташлади», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Менга у кишини (келтиринглар)», дедилар. У изланди, аммо унга куч етмади (топилмади). Шунда Расулуллоҳ ﷺ (қулга): «Кет, сен озодсан», дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, менинг ёрдамим (ҳимоям) кимнинг зиммасига?» деди. У зот: «Ҳар бир мўминнинг», дедилар — ёки: «ҳар бир мусулмоннинг», дедилар. Абу Довуд айтди: Озод қилинган кишининг исми Равҳ ибн Динор эди. Абу Довуд айтди: Уни кесиб ташлаган киши Зинбў эди. Абу Довуд айтди: Бу Зинбў Абу Равҳ — қулнинг хожаси эди.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ، وَكَثِيرُ بْنُ عُبَيْدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا ح، وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ بْنِ سُفْيَانَ، أَخْبَرَنَا الْوَلِيدُ، عَنْ أَبِي عَمْرٍو، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَتَلَ بِالْقَسَامَةِ رَجُلاً مِنْ بَنِي نَصْرِ بْنِ مَالِكٍ بِبَحْرَةِ الرُّغَاءِ عَلَى شَطِّ لِيَّةِ الْبَحْرَةِ قَالَ الْقَاتِلُ وَالْمَقْتُولُ مِنْهُمْ . وَهَذَا لَفْظُ مَحْمُودٍ بِبَحْرَةٍ أَقَامَهُ مَحْمُودٌ وَحْدَهُ عَلَى شَطِّ لِيَّةِ الْبَحْرَةِ .
Amr ibn Shuayb (rahimahulloh) Rasululloh ﷺdan rivoyat qiladiki, u zot qasoma sababli Nasr ibn Molik qabilasidan boʻlgan bir kishini Bahrat ar-Rugʻo degan joyda, Bahra suvining Liyya sohilida oʻldirdilar. Qotil ham, maqtul ham oʻsha (qabila)dan edilar. Bu Mahmudning lafzi: «Bahrada» (deydi). Mahmud yolgʻiz oʻzi: «Bahra suvining Liyya sohilida» degan (lafzni) keltirgan.Амр ибн Шуайб (раҳимаҳуллоҳ) Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қиладики, у зот қасома сабабли Наср ибн Молик қабиласидан бўлган бир кишини Баҳрат ар-Руғо деган жойда, Баҳра сувининг Лийя соҳилида ўлдирдилар. Қотил ҳам, мақтул ҳам ўша (қабила)дан эдилар. Бу Маҳмуднинг лафзи: «Баҳрада» (дейди). Маҳмуд ёлғиз ўзи: «Баҳра сувининг Лийя соҳилида» деган (лафзни) келтирган.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ عَلِيٍّ زَادَ فِيهِ " وَيُجِيرُ عَلَيْهِمْ أَقْصَاهُمْ وَيَرُدُّ مُشِدُّهُمْ عَلَى مُضْعِفِهِمْ وَمُتَسَرِّيهِمْ عَلَى قَاعِدِهِمْ " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ — (Amr ibn Shuayb) Alining hadisiga oʻxshash (hadisni) zikr qildi va unda quyidagini ziyoda qildi —: «Ularning eng uzogʻi (chetdagisi) ham (boshqalar nomidan) omon bera oladi, ularning kuchlilari kuchsizlariga (oʻljani) qaytaradi va (jangga) chiqqanlari (uyda) qoluvchilarga (oʻljani qaytaradi)», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ — (Амр ибн Шуайб) Алининг ҳадисига ўхшаш (ҳадисни) зикр қилди ва унда қуйидагини зиёда қилди —: «Уларнинг энг узоғи (четдагиси) ҳам (бошқалар номидан) омон бера олади, уларнинг кучлилари кучсизларига (ўлжани) қайтаради ва (жангга) чиққанлари (уйда) қолувчиларга (ўлжани қайтаради)», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَاشِدٍ، ح وَحَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَبِي الزَّرْقَاءِ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَاشِدٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَضَى أَنَّ مَنْ قُتِلَ خَطَأً فَدِيَتُهُ مِائَةٌ مِنَ الإِبِلِ ثَلاَثُونَ بِنْتَ مَخَاضٍ وَثَلاَثُونَ بِنْتَ لَبُونٍ وَثَلاَثُونَ حِقَّةً وَعَشْرَةٌ بَنِي لَبُونٍ ذَكَرٍ .
Amr ibn Shuayb otasidan, u bobosidan rivoyat qiladiki, Rasululloh ﷺ: kim xato bilan oʻldirilsa, uning diyati yuztta tuya boʻladi, deb hukm qildilar: oʻttiztasi ikkinchi yoshga kirgan urgʻochi tuya, oʻttiztasi uchinchi yoshga kirgan urgʻochi tuya, oʻttiztasi toʻrtinchi yoshga kirgan urgʻochi tuya va oʻntasi uchinchi yoshga kirgan erkak tuya.Амр ибн Шуайб отасидан, у бобосидан ривоят қиладики, Расулуллоҳ ﷺ: ким хато билан ўлдирилса, унинг дияти юзтта туя бўлади, деб ҳукм қилдилар: ўттизтаси иккинчи ёшга кирган урғочи туя, ўттизтаси учинчи ёшга кирган урғочи туя, ўттизтаси тўртинчи ёшга кирган урғочи туя ва ўнтаси учинчи ёшга кирган эркак туя.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُثْمَانَ، حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ كَانَتْ قِيمَةُ الدِّيَةِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثَمَانَمِائَةِ دِينَارٍ أَوْ ثَمَانِيَةَ آلاَفِ دِرْهَمٍ وَدِيَةُ أَهْلِ الْكِتَابِ يَوْمَئِذٍ النِّصْفُ مِنْ دِيَةِ الْمُسْلِمِينَ قَالَ فَكَانَ ذَلِكَ كَذَلِكَ حَتَّى اسْتُخْلِفَ عُمَرُ رَحِمَهُ اللَّهُ فَقَامَ خَطِيبًا فَقَالَ أَلاَ إِنَّ الإِبِلَ قَدْ غَلَتْ . قَالَ فَفَرَضَهَا عُمَرُ عَلَى أَهْلِ الذَّهَبِ أَلْفَ دِينَارٍ وَعَلَى أَهْلِ الْوَرِقِ اثْنَىْ عَشَرَ أَلْفًا وَعَلَى أَهْلِ الْبَقَرِ مِائَتَىْ بَقَرَةٍ وَعَلَى أَهْلِ الشَّاءِ أَلْفَىْ شَاةٍ وَعَلَى أَهْلِ الْحُلَلِ مِائَتَىْ حُلَّةٍ . قَالَ وَتَرَكَ دِيَةَ أَهْلِ الذِّمَّةِ لَمْ يَرْفَعْهَا فِيمَا رَفَعَ مِنَ الدِّيَةِ .
Amr ibn Shuayb otasidan, u bobosidan rivoyat qiladi: «Rasululloh ﷺ davrlarida diyatning qiymati sakkiz yuz dinor yoki sakkiz ming dirham edi. Oʻsha kunlarda ahli kitobning diyati musulmonlar diyatining yarmi edi». U aytdi: «Bu shu holida davom etdi, toki Umar (rahimahulloh) xalifa boʻldi. Soʻng u xutbaga turib: ‹Ogoh boʻlinglar, tuyalar qimmatlashib ketdi›, dedi». U aytdi: «Shunda Umar tilla egalariga ming dinor, kumush egalariga oʻn ikki ming (dirham), qoramol egalariga ikki yuz qoramol, qoʻy egalariga ikki ming qoʻy va kiyim egalariga ikki yuz sidra kiyim qilib belgiladi». U aytdi: «Zimmiylarning diyatini esa, diyatni koʻtargan miqdorda koʻtarmay, oʻz holicha qoldirdi».Амр ибн Шуайб отасидан, у бобосидан ривоят қилади: «Расулуллоҳ ﷺ даврларида диятнинг қиймати саккиз юз динор ёки саккиз минг дирҳам эди. Ўша кунларда аҳли китобнинг дияти мусулмонлар диятининг ярми эди». У айтди: «Бу шу ҳолида давом этди, токи Умар (раҳимаҳуллоҳ) халифа бўлди. Сўнг у хутбага туриб: ‹Огоҳ бўлинглар, туялар қимматлашиб кетди›, деди». У айтди: «Шунда Умар тилла эгаларига минг динор, кумуш эгаларига ўн икки минг (дирҳам), қорамол эгаларига икки юз қорамол, қўй эгаларига икки минг қўй ва кийим эгаларига икки юз сидра кийим қилиб белгилади». У айтди: «Зиммийларнинг диятини эса, диятни кўтарган миқдорда кўтармай, ўз ҳолича қолдирди».
حَدَّثَنَا هُدْبَةُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ فِي خُطْبَتِهِ وَهُوَ مُسْنِدٌ ظَهْرَهُ إِلَى الْكَعْبَةِ " فِي الأَصَابِعِ عَشْرٌ عَشْرٌ " .
Amr ibn Shuayb (rahimahulloh) otasidan, u bobosidan (Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan) rivoyat qilishicha, Paygʻambar ﷺ orqalarini Kaʼbaga suyab turib, xutbalarida: «Barmoqlar (diyatida) har biriga oʻntadan (tuya)», dedilar.Амр ибн Шуайб (раҳимаҳуллоҳ) отасидан, у бобосидан (Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан) ривоят қилишича, Пайғамбар ﷺ орқаларини Каъбага суяб туриб, хутбаларида: «Бармоқлар (диятида) ҳар бирига ўнтадан (туя)», дедилар.
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ أَبُو خَيْثَمَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونُ، حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " فِي الأَسْنَانِ خَمْسٌ خَمْسٌ " .
Amr ibn Shuayb (rahimahulloh) otasidan, u bobosidan (Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan), u zot Paygʻambar ﷺdan rivoyat qilishicha, (Paygʻambar ﷺ): «Tishlar (diyatida) har biriga beshtadan (tuya)», dedilar.Амр ибн Шуайб (раҳимаҳуллоҳ) отасидан, у бобосидан (Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан), у зот Пайғамбар ﷺдан ривоят қилишича, (Пайғамбар ﷺ): «Тишлар (диятида) ҳар бирига бештадан (туя)», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكَّارِ بْنِ بِلاَلٍ الْعَامِلِيُّ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدٌ، - يَعْنِي ابْنَ رَاشِدٍ - عَنْ سُلَيْمَانَ، - يَعْنِي ابْنَ مُوسَى - عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " عَقْلُ شِبْهِ الْعَمْدِ مُغَلَّظٌ مِثْلُ عَقْلِ الْعَمْدِ وَلاَ يُقْتَلُ صَاحِبُهُ " . قَالَ وَزَادَنَا خَلِيلٌ عَنِ ابْنِ رَاشِدٍ " وَذَلِكَ أَنْ يَنْزُوَ الشَّيْطَانُ بَيْنَ النَّاسِ فَتَكُونَ دِمَاءٌ فِي عِمِّيَّا فِي غَيْرِ ضَغِينَةٍ وَلاَ حَمْلِ سِلاَحٍ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Qasdga oʻxshash (oʻldirish — shibhul-amd)ning diyati qasdan oʻldirish diyatidek ogʻirlashtirilgan boʻladi, ammo uni qilgan kishi (qasos uchun) oʻldirilmaydi», dedilar. (Roviy) aytdi: Xalil bizga ibn Roshiddan (quyidagini) ziyoda qildi: «Bu shaytonning odamlar orasiga sakrab (kirib) kelishi natijasida adovatsiz va qurol koʻtarmasdan, koʻr-koʻrona toʻkilgan qonlardir».Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Қасдга ўхшаш (ўлдириш — шибҳул-амд)нинг дияти қасдан ўлдириш диятидек оғирлаштирилган бўлади, аммо уни қилган киши (қасос учун) ўлдирилмайди», дедилар. (Ровий) айтди: Халил бизга ибн Рошиддан (қуйидагини) зиёда қилди: «Бу шайтоннинг одамлар орасига сакраб (кириб) келиши натижасида адоватсиз ва қурол кўтармасдан, кўр-кўрона тўкилган қонлардир».
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ السُّلَمِيُّ، حَدَّثَنَا مَرْوَانُ، - يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ - حَدَّثَنَا الْهَيْثَمُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنِي الْعَلاَءُ بْنُ الْحَارِثِ، حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْعَيْنِ الْقَائِمَةِ السَّادَّةِ لِمَكَانِهَا بِثُلُثِ الدِّيَةِ .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻz oʻrnida turgan, ammo (koʻrmay) qolib, oʻrnini toʻsib turgan koʻz (haqida) diyatning uchdan biri toʻlanishiga hukm qildilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўз ўрнида турган, аммо (кўрмай) қолиб, ўрнини тўсиб турган кўз (ҳақида) диятнинг учдан бири тўланишига ҳукм қилдилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ مَوْهَبٍ الرَّمْلِيُّ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " دِيَةُ الْمُعَاهِدِ نِصْفُ دِيَةِ الْحُرِّ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ اللَّيْثِيُّ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْحَارِثِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ مِثْلَهُ .
Yazid ibn Xolid ibn Mavhab ar-Ramliy bizga Iso ibn Yunus orqali, u Muhammad ibn Ishoq orqali, u Amr ibn Shuayb orqali, u otasidan, u bobosidan, u Nabiy ﷺ dan rivoyat qiladi: U zot: «Ahd-paymon egasi (muohid)ning diyati ozod kishi diyatining yarmidir», dedilar. Abu Dovud aytdi: Buni Usoma ibn Zayd al-Laysiy va Abdurrahmon ibn al-Horis Amr ibn Shuaybdan xuddi shunday rivoyat qilganlar.Язид ибн Холид ибн Мавҳаб ар-Рамлий бизга Исо ибн Юнус орқали, у Муҳаммад ибн Ишоқ орқали, у Амр ибн Шуайб орқали, у отасидан, у бобосидан, у Набий ﷺ дан ривоят қилади: У зот: «Аҳд-паймон эгаси (муоҳид)нинг дияти озод киши диятининг ярмидир», дедилар. Абу Довуд айтди: Буни Усома ибн Зайд ал-Лайсий ва Абдурраҳмон ибн ал-Ҳорис Амр ибн Шуайбдан худди шундай ривоят қилганлар.
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَاصِمٍ الأَنْطَاكِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ بْنِ سُفْيَانَ، أَنَّ الْوَلِيدَ بْنَ مُسْلِمٍ، أَخْبَرَهُمْ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ تَطَبَّبَ وَلاَ يُعْلَمُ مِنْهُ طِبٌّ فَهُوَ ضَامِنٌ " . قَالَ نَصْرٌ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ جُرَيْجٍ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ هَذَا لَمْ يَرْوِهِ إِلاَّ الْوَلِيدُ لاَ نَدْرِي هُوَ صَحِيحٌ أَمْ لاَ .
Nasr ibn Osim al-Antokiy va Muhammad ibn as-Sabboh ibn Sufyon bizga shuni rivoyat qildilarki, al-Valid ibn Muslim ularga Ibn Jurayjdan, u Amr ibn Shuaybdan, u otasidan, u bobosidan xabar berdi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kimki tabiblik qilsa-yu, undan tabiblik (bilimi) maʼlum boʻlmasa, u (yetkazgan zararga) zomin (kafil) boʻladi». Nasr: «(al-Valid): menga Ibn Jurayj rivoyat qildi, dedi», dedi. Abu Dovud aytdi: Buni al-Validdan boshqa hech kim rivoyat qilmagan, u sahihmi yoki yoʻqmi — bilmaymiz.Наср ибн Осим ал-Антокий ва Муҳаммад ибн ас-Саббоҳ ибн Суфён бизга шуни ривоят қилдиларки, ал-Валид ибн Муслим уларга Ибн Журайждан, у Амр ибн Шуайбдан, у отасидан, у бобосидан хабар берди: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Кимки табиблик қилса-ю, ундан табиблик (билими) маълум бўлмаса, у (етказган зарарга) зомин (кафил) бўлади». Наср: «(ал-Валид): менга Ибн Журайж ривоят қилди, деди», деди. Абу Довуд айтди: Буни ал-Валиддан бошқа ҳеч ким ривоят қилмаган, у саҳиҳми ёки йўқми — билмаймиз.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ جَلَبَ وَلاَ جَنَبَ وَلاَ تُؤْخَذُ صَدَقَاتُهُمْ إِلاَّ فِي دُورِهِمْ " .
Amr ibn Shuayb otasidan, u esa bobosidan rivoyat qiladi: Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Jalab ham, janab ham yoʻq (zakot uchun hayvonlar uzoq joydan haydab kelinmaydi va yigʻuvchidan uzoqlashtirilmaydi), va ularning sadaqalari (zakotlari) faqat oʻz uy-joylarida olinadi».Амр ибн Шуайб отасидан, у эса бобосидан ривоят қилади: Набий ﷺ шундай дедилар: «Жалаб ҳам, жанаб ҳам йўқ (закот учун ҳайвонлар узоқ жойдан ҳайдаб келинмайди ва йиғувчидан узоқлаштирилмайди), ва уларнинг садақалари (закотлари) фақат ўз уй-жойларида олинади».
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي شُعَيْبٍ الْحَرَّانِيُّ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ أَعْيَنَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ الْمِصْرِيِّ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ جَاءَ هِلاَلٌ - أَحَدُ بَنِي مُتْعَانَ - إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِعُشُورِ نَحْلٍ لَهُ وَكَانَ سَأَلَهُ أَنْ يَحْمِيَ لَهُ وَادِيًا يُقَالُ لَهُ سَلَبَةُ فَحَمَى لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَلِكَ الْوَادِي فَلَمَّا وُلِّيَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ - رضى الله عنه - كَتَبَ سُفْيَانُ بْنُ وَهْبٍ إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ يَسْأَلُهُ عَنْ ذَلِكَ فَكَتَبَ عُمَرُ رضى الله عنه إِنْ أَدَّى إِلَيْكَ مَا كَانَ يُؤَدِّي إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ عُشُورِ نَحْلِهِ لَهُ فَاحْمِ لَهُ سَلَبَةَ وَإِلاَّ فَإِنَّمَا هُوَ ذُبَابُ غَيْثٍ يَأْكُلُهُ مَنْ يَشَاءُ .
Amr ibn Shuʼayb otasidan, u esa bobosidan rivoyat qilib aytdi: Banu Mutʼon (qabilasi)dan boʻlgan Hilol Rasululloh ﷺ huzurlariga oʻzining asalaridan oʻndan bir (ushr) ulushini olib keldi. U (zotdan) Salaba deb ataladigan bir vodiyni oʻzi uchun himoyaga (qoʻriqxonaga) olib berishlarini soʻragan edi, Rasululloh ﷺ unga oʻsha vodiyni himoyaga olib berdilar. Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) (xalifalik vazifasini) qoʻlga olganlarida, Sufyon ibn Vahb Umar ibn al-Xattobga xat yozib, bu (vodiy) haqida soʻradi. Umar (roziyallohu anhu) unga shunday yozdi: «Agar u (Hilol) Rasululloh ﷺ ga asalaridan oʻndan bir ulush oʻlaroq toʻlab kelgan narsani senga ham toʻlasa, unga Salabani himoya qilib ber. Aks holda, u (asal arilari) faqat yomgʻir pashshalaridir, ularni xohlagan kishi yeydi».Амр ибн Шуъайб отасидан, у эса бобосидан ривоят қилиб айтди: Бану Мутъон (қабиласи)дан бўлган Ҳилол Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига ўзининг асаларидан ўндан бир (ушр) улушини олиб келди. У (зотдан) Салаба деб аталадиган бир водийни ўзи учун ҳимояга (қўриқхонага) олиб беришларини сўраган эди, Расулуллоҳ ﷺ унга ўша водийни ҳимояга олиб бердилар. Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) (халифалик вазифасини) қўлга олганларида, Суфён ибн Ваҳб Умар ибн ал-Хаттобга хат ёзиб, бу (водий) ҳақида сўради. Умар (розияллоҳу анҳу) унга шундай ёзди: «Агар у (Ҳилол) Расулуллоҳ ﷺ га асаларидан ўндан бир улуш ўлароқ тўлаб келган нарсани сенга ҳам тўласа, унга Салабани ҳимоя қилиб бер. Акс ҳолда, у (асал арилари) фақат ёмғир пашшаларидир, уларни хоҳлаган киши ейди».
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ، حَدَّثَنَا الْمُغِيرَةُ، - وَنَسَبَهُ إِلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ الْمَخْزُومِيِّ - قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ شَبَابَةَ، - بَطْنٌ مِنْ فَهْمٍ - فَذَكَرَ نَحْوَهُ قَالَ مِنْ كُلِّ عَشْرِ قِرَبٍ قِرْبَةٌ وَقَالَ سُفْيَانُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيُّ قَالَ وَكَانَ يُحَمِّي لَهُمْ وَادِيَيْنِ زَادَ فَأَدَّوْا إِلَيْهِ مَا كَانُوا يُؤَدُّونَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَحَمَّى لَهُمْ وَادِيَيْهِمْ .
Amr ibn Shuʼayb otasidan, u esa bobosidan rivoyat qildiki, Shababa — Fahm (qabilasi)dan boʻlgan bir tarmoq — (asal toʻlardi). Roviy yuqoridagiga oʻxshash rivoyatni zikr qildi va: «Har oʻn meshdan bir mesh (asal olinardi)», dedi. Sufyon ibn Abdulloh as-Saqafiy aytdi: U (Sufyon) ular uchun ikki vodiyni himoyaga (qoʻriqxonaga) olib berardi, deb qoʻshimcha qildi: Ular Rasululloh ﷺ ga toʻlab kelgan narsani unga ham toʻladilar, u esa ularning ikki vodiysini himoya qildi.Амр ибн Шуъайб отасидан, у эса бобосидан ривоят қилдики, Шабаба — Фаҳм (қабиласи)дан бўлган бир тармоқ — (асал тўларди). Ровий юқоридагига ўхшаш ривоятни зикр қилди ва: «Ҳар ўн мешдан бир меш (асал олинарди)», деди. Суфён ибн Абдуллоҳ ас-Сақафий айтди: У (Суфён) улар учун икки водийни ҳимояга (қўриқхонага) олиб берарди, деб қўшимча қилди: Улар Расулуллоҳ ﷺ га тўлаб келган нарсани унга ҳам тўладилар, у эса уларнинг икки водийсини ҳимоя қилди.
حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْمُؤَذِّنُ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ بَطْنًا، مِنْ فَهْمٍ بِمَعْنَى الْمُغِيرَةِ قَالَ مِنْ عَشْرِ قِرَبٍ قِرْبَةٌ . وَقَالَ وَادِيَيْنِ لَهُمْ .
Amr ibn Shuʼayb otasidan, u esa bobosidan rivoyat qildiki, Fahm (qabilasi)dan bir tarmoq (asal toʻlardi). U Mugʻiyraning rivoyati maʼnosida (rivoyat qildi) va: «Har oʻn meshdan bir mesh (asal olinardi)», dedi. Hamda: «Ularga (tegishli) ikki vodiy», dedi.Амр ибн Шуъайб отасидан, у эса бобосидан ривоят қилдики, Фаҳм (қабиласи)дан бир тармоқ (асал тўларди). У Муғийранинг ривояти маъносида (ривоят қилди) ва: «Ҳар ўн мешдан бир меш (асал олинарди)», деди. Ҳамда: «Уларга (тегишли) икки водий», деди.
أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي عَائِشَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ جَاءَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَسْأَلُهُ عَنِ الْوُضُوءِ فَأَرَاهُ الْوُضُوءَ ثَلاَثًا ثَلاَثًا ثُمَّ قَالَ " هَكَذَا الْوُضُوءُ فَمَنْ زَادَ عَلَى هَذَا فَقَدْ أَسَاءَ وَتَعَدَّى وَظَلَمَ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy Nabiy ﷺ huzurlariga kelib, taharat haqida soʻradi. U zot unga taharatni har aʼzoni uch marta-uch martadan yuvib koʻrsatdilar, soʻng: «Taharat mana shunday. Kim bundan oshirsa, yomon ish qildi, hadni buzdi va zulm qildi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир аъробий Набий ﷺ ҳузурларига келиб, таҳарат ҳақида сўради. У зот унга таҳаратни ҳар аъзони уч марта-уч мартадан ювиб кўрсатдилар, сўнг: «Таҳарат мана шундай. Ким бундан оширса, ёмон иш қилди, ҳадни бузди ва зулм қилди», дедилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ الأَخْنَسِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ اللُّقَطَةِ فَقَالَ " مَا كَانَ فِي طَرِيقٍ مَأْتِيٍّ أَوْ فِي قَرْيَةٍ عَامِرَةٍ فَعَرِّفْهَا سَنَةً فَإِنْ جَاءَ صَاحِبُهَا وَإِلاَّ فَلَكَ وَمَا لَمْ يَكُنْ فِي طَرِيقٍ مَأْتِيٍّ وَلاَ فِي قَرْيَةٍ عَامِرَةٍ فَفِيهِ وَفِي الرِّكَازِ الْخُمْسُ " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan topib olingan narsa (luqata) haqida soʻralganda, u zot: «Odam yuradigan yoʻlda yoki obod qishloqda topilgan boʻlsa, uni bir yil eʼlon qil. Agar egasi kelsa (bergin), boʻlmasa u seniki. Odam yuradigan yoʻlda ham, obod qishloqda ham boʻlmagan narsada va koʻmilgan xazinada beshdan bir (zakot) bor», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан топиб олинган нарса (луқата) ҳақида сўралганда, у зот: «Одам юрадиган йўлда ёки обод қишлоқда топилган бўлса, уни бир йил эълон қил. Агар эгаси келса (бергин), бўлмаса у сеники. Одам юрадиган йўлда ҳам, обод қишлоқда ҳам бўлмаган нарсада ва кўмилган хазинада бешдан бир (закот) бор», дедилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كُلُوا وَتَصَدَّقُوا وَالْبَسُوا فِي غَيْرِ إِسْرَافٍ وَلاَ مَخِيلَةٍ " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yenglar, sadaqa qilinglar va kiyininglar, ammo isrofgarchilik va takabburlik qilmasdan», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Енглар, садақа қилинглар ва кийининглар, аммо исрофгарчилик ва такаббурлик қилмасдан», дедилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ أَنْبَأَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، عَنْ سُفْيَانَ بْنِ عُيَيْنَةَ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ شَابُورَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ سَأَلَ وَلَهُ أَرْبَعُونَ دِرْهَمًا فَهُوَ الْمُلْحِفُ " .
Amr ibn Shuayb otasidan, u bobosi (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺ: «Kim qirq dirhami boʻla turib soʻrasa, u qattiq turib soʻragan (ilhof qilgan) kishidir», dedilar.Амр ибн Шуайб отасидан, у бобоси (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким қирқ дирҳами бўла туриб сўраса, у қаттиқ туриб сўраган (илҳоф қилган) кишидир», дедилар.
أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُحَمَّدٍ التَّيْمِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، - هُوَ ابْنُ سَعِيدٍ - عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ الأَخْنَسِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ مَرْثَدَ بْنَ أَبِي مَرْثَدٍ الْغَنَوِيَّ، - وَكَانَ رَجُلاً شَدِيدًا - وَكَانَ يَحْمِلُ الأُسَارَى مِنْ مَكَّةَ إِلَى الْمَدِينَةِ . قَالَ فَدَعَوْتُ رَجُلاً لأَحْمِلَهُ وَكَانَ بِمَكَّةَ بَغِيٌّ يُقَالُ لَهَا عَنَاقُ وَكَانَتْ صَدِيقَتَهُ خَرَجَتْ فَرَأَتْ سَوَادِي فِي ظِلِّ الْحَائِطِ فَقَالَتْ مَنْ هَذَا مَرْثَدٌ مَرْحَبًا وَأَهْلاً يَا مَرْثَدُ انْطَلِقِ اللَّيْلَةَ فَبِتْ عِنْدَنَا فِي الرَّحْلِ . قُلْتُ يَا عَنَاقُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَرَّمَ الزِّنَا . قَالَتْ يَا أَهْلَ الْخِيَامِ هَذَا الدُّلْدُلُ هَذَا الَّذِي يَحْمِلُ أُسَرَاءَكُمْ مِنْ مَكَّةَ إِلَى الْمَدِينَةِ . فَسَلَكْتُ الْخَنْدَمَةَ فَطَلَبَنِي ثَمَانِيَةٌ فَجَاءُوا حَتَّى قَامُوا عَلَى رَأْسِي فَبَالُوا فَطَارَ بَوْلُهُمْ عَلَىَّ وَأَعْمَاهُمُ اللَّهُ عَنِّي فَجِئْتُ إِلَى صَاحِبِي فَحَمَلْتُهُ فَلَمَّا انْتَهَيْتُ بِهِ إِلَى الأَرَاكِ فَكَكْتُ عَنْهُ كَبْلَهُ فَجِئْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْكِحُ عَنَاقَ فَسَكَتَ عَنِّي فَنَزَلَتِ { الزَّانِيَةُ لاَ يَنْكِحُهَا إِلاَّ زَانٍ أَوْ مُشْرِكٌ } فَدَعَانِي فَقَرَأَهَا عَلَىَّ وَقَالَ " لاَ تَنْكِحْهَا " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Kuchli bir kishi boʻlgan Marsad ibn Abu Marsad al-Gʻanaviy asirlarni Makkadan Madinaga olib borar edi. U dedi: «Men bir kishini olib chiqish uchun kelishib oldim. Makkada Anoq degan bir fohisha ayol bor edi, u uning dugonasi edi. U chiqib, devor soyasidagi qorasini koʻrdi-da: ‹Bu kim? Marsadmi? Xush kelibsan, ey Marsad! Bu kecha biznikiga kelib qol›, dedi. Men: ‹Ey Anoq, Rasululloh ﷺ zinoni harom qildilar›, dedim. U: ‹Ey chodir ahli! Mana bu odam sizlarning asirlaringizni Makkadan Madinaga olib boradigan kimsa!› dedi. Men Xandama togʻiga qarab yoʻl oldim, sakkiz kishi meni izlab kelib, boshim uzra turib bavl qilishdi, bavllari menga sachradi, ammo Alloh ularni mendan koʻr qildi. Men oʻrtogʻimning oldiga kelib, uni koʻtardim va Arok manziliga yetkazib, kishanini yechdim. Soʻng Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: ‹Ey Rasululloh, Anoqni nikohlab olaymi?› dedim. U zot menga jim qoldilar. Shunda: {Zinokor ayolga zinokor yoki mushrik erkakdan boshqa kishi uylanmaydi} degan oyat nozil boʻldi. Soʻng u zot meni chaqirib, uni menga oʻqib berdilar va: ‹Unga uylanma›, dedilar.»Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Кучли бир киши бўлган Марсад ибн Абу Марсад ал-Ғанавий асирларни Маккадан Мадинага олиб борар эди. У деди: «Мен бир кишини олиб чиқиш учун келишиб олдим. Маккада Аноқ деган бир фоҳиша аёл бор эди, у унинг дугонаси эди. У чиқиб, девор соясидаги қорасини кўрди-да: ‹Бу ким? Марсадми? Хуш келибсан, эй Марсад! Бу кеча бизникига келиб қол›, деди. Мен: ‹Эй Аноқ, Расулуллоҳ ﷺ зинони ҳаром қилдилар›, дедим. У: ‹Эй чодир аҳли! Мана бу одам сизларнинг асирларингизни Маккадан Мадинага олиб борадиган кимса!› деди. Мен Хандама тоғига қараб йўл олдим, саккиз киши мени излаб келиб, бошим узра туриб бавл қилишди, бавллари менга сачради, аммо Аллоҳ уларни мендан кўр қилди. Мен ўртоғимнинг олдига келиб, уни кўтардим ва Арок манзилига етказиб, кишанини ечдим. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: ‹Эй Расулуллоҳ, Аноқни никоҳлаб олайми?› дедим. У зот менга жим қолдилар. Шунда: {Зинокор аёлга зинокор ёки мушрик эркакдан бошқа киши уйланмайди} деган оят нозил бўлди. Сўнг у зот мени чақириб, уни менга ўқиб бердилар ва: ‹Унга уйланма›, дедилар.»
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذْ أَتَتْهُ وَفْدُ هَوَازِنَ فَقَالُوا يَا مُحَمَّدُ إِنَّا أَصْلٌ وَعَشِيرَةٌ وَقَدْ نَزَلَ بِنَا مِنَ الْبَلاَءِ مَا لاَ يَخْفَى عَلَيْكَ فَامْنُنْ عَلَيْنَا مَنَّ اللَّهُ عَلَيْكَ . فَقَالَ " اخْتَارُوا مِنْ أَمْوَالِكُمْ أَوْ مِنْ نِسَائِكُمْ وَأَبْنَائِكُمْ " . فَقَالُوا قَدْ خَيَّرْتَنَا بَيْنَ أَحْسَابِنَا وَأَمْوَالِنَا بَلْ نَخْتَارُ نِسَاءَنَا وَأَبْنَاءَنَا . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَمَّا مَا كَانَ لِي وَلِبَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَهُوَ لَكُمْ فَإِذَا صَلَّيْتُ الظُّهْرَ فَقُومُوا فَقُولُوا إِنَّا نَسْتَعِينُ بِرَسُولِ اللَّهِ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَوِ الْمُسْلِمِينَ فِي نِسَائِنَا وَأَبْنَائِنَا " . فَلَمَّا صَلَّوُا الظُّهْرَ قَامُوا فَقَالُوا ذَلِكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فَمَا كَانَ لِي وَلِبَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَهُوَ لَكُمْ " . فَقَالَ الْمُهَاجِرُونَ وَمَا كَانَ لَنَا فَهُوَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . وَقَالَتِ الأَنْصَارُ مَا كَانَ لَنَا فَهُوَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَقَالَ الأَقْرَعُ بْنُ حَابِسٍ أَمَّا أَنَا وَبَنُو تَمِيمٍ فَلاَ . وَقَالَ عُيَيْنَةُ بْنُ حِصْنٍ أَمَّا أَنَا وَبَنُو فَزَارَةَ فَلاَ . وَقَالَ الْعَبَّاسُ بْنُ مِرْدَاسٍ أَمَّا أَنَا وَبَنُو سُلَيْمٍ فَلاَ . فَقَامَتْ بَنُو سُلَيْمٍ فَقَالُوا كَذَبْتَ مَا كَانَ لَنَا فَهُوَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا أَيُّهَا النَّاسُ رُدُّوا عَلَيْهِمْ نِسَاءَهُمْ وَأَبْنَاءَهُمْ فَمَنْ تَمَسَّكَ مِنْ هَذَا الْفَىْءِ بِشَىْءٍ فَلَهُ سِتُّ فَرَائِضَ مِنْ أَوَّلِ شَىْءٍ يُفِيئُهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْنَا " . وَرَكِبَ رَاحِلَتَهُ وَرَكِبَ النَّاسُ اقْسِمْ عَلَيْنَا فَيْأَنَا فَأَلْجَئُوهُ إِلَى شَجَرَةٍ فَخَطِفَتْ رِدَاءَهُ فَقَالَ " يَا أَيُّهَا النَّاسُ رُدُّوا عَلَىَّ رِدَائِي فَوَاللَّهِ لَوْ أَنَّ لَكُمْ شَجَرَ تِهَامَةَ نَعَمًا قَسَمْتُهُ عَلَيْكُمْ ثُمَّ لَمْ تَلْقَوْنِي بَخِيلاً وَلاَ جَبَانًا وَلاَ كَذُوبًا " . ثُمَّ أَتَى بَعِيرًا فَأَخَذَ مِنْ سَنَامِهِ وَبَرَةً بَيْنَ أُصْبُعَيْهِ ثُمَّ يَقُولُ " هَا إِنَّهُ لَيْسَ لِي مِنَ الْفَىْءِ شَىْءٌ وَلاَ هَذِهِ إِلاَّ خُمُسٌ وَالْخُمُسُ مَرْدُودٌ فِيكُمْ " . فَقَامَ إِلَيْهِ رَجُلٌ بِكُبَّةٍ مِنْ شَعْرٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخَذْتُ هَذِهِ لأُصْلِحَ بِهَا بَرْدَعَةَ بَعِيرٍ لِي . فَقَالَ " أَمَّا مَا كَانَ لِي وَلِبَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَهُوَ لَكَ " . فَقَالَ أَوَبَلَغَتْ هَذِهِ فَلاَ أَرَبَ لِي فِيهَا . فَنَبَذَهَا . وَقَالَ " يَا أَيُّهَا النَّاسُ أَدُّوا الْخِيَاطَ وَالْمِخْيَطَ فَإِنَّ الْغُلُولَ يَكُونُ عَلَى أَهْلِهِ عَارًا وَشَنَارًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ huzurlarida edik. Shu payt Havozin qabilasining vakillari kelib: «Ey Muhammad, biz asl va qabila egalari edik. Bizga senga yashirin boʻlmagan bir musibat tushdi. Alloh senga inʼom qilganidek, sen ham bizga inʼom qil», dedilar. U zot: «Mol-mulkingizni yoki xotinlaringiz va bolalaringizni tanlang», dedilar. Ular: «Sen bizni oilalarimiz bilan mol-mulkimiz orasida tanlashga qoʻyding. Aksincha, biz xotinlarimiz va bolalarimizni tanlaymiz», dedilar. Rasululloh ﷺ: «Menga va Abdulmuttalib avlodiga tegishli boʻlgan narsa sizniki. Men peshin namozini oʻqib boʻlganimda, turib: ‹Biz xotinlarimiz va bolalarimiz haqida moʻminlardan (yoki musulmonlardan) Rasululloh orqali yordam soʻraymiz›, deng», dedilar. Ular peshinni oʻqishgach, turib shuni aytishdi. Rasululloh ﷺ: «Menga va Abdulmuttalib avlodiga tegishli boʻlgan narsa sizniki», dedilar. Muhojirlar: «Bizga tegishli narsa esa Rasululloh ﷺga tegishli», dedilar. Ansorlar ham: «Bizga tegishli narsa Rasululloh ﷺga tegishli», dedilar. Aqraʼ ibn Hobis: «Men va Tamim avlodiga kelsak, yoʻq», dedi. Uyayna ibn Hisn: «Men va Fazora avlodiga kelsak, yoʻq», dedi. Abbos ibn Mirdos: «Men va Sulaym avlodiga kelsak, yoʻq», dedi. Shunda Sulaym avlodi turib: «Yolgʻon aytding, bizga tegishli narsa Rasululloh ﷺga tegishli», dedilar. Rasululloh ﷺ: «Ey odamlar, ularning xotinlari va bolalarini qaytaring. Kim bu oʻljadan biror narsani ushlab qolgan boʻlsa, Alloh azza va jalla bizga ato qiladigan birinchi narsadan unga olti ulush bor», dedilar. Soʻng ular ulovlariga mindilar, odamlar ham mindi va: «Oʻljamizni bizga taqsimlab ber», deb u zotni bir daraxt tomon siqib qoʻyishdi, hatto daraxt ridolarini yulib oldi. Shunda u zot: «Ey odamlar, ridomni menga qaytaringlar. Allohga qasamki, agar sizlarga Tihoma daraxtlari qadar chorva molim boʻlsa edi, uni sizlarga taqsimlar edim, soʻng meni baxil, qoʻrqoq yoki yolgʻonchi holida uchratmas edingiz», dedilar. Soʻng bir tuya yoniga kelib, uning oʻrkachidan ikki barmogʻi orasiga bir tola jun oldilar-da: «Mana bu, oʻljadan menga bunchalik ham narsa yoʻq, faqat beshdan bir ulush bor, u ulush ham sizlarga qaytariladi», dedilar. Shunda bir kishi bir tutam jun bilan turib: «Ey Rasululloh, men buni tuyamning egar-toʻqimini tuzatish uchun oldim», dedi. U zot: «Menga va Abdulmuttalib avlodiga tegishli boʻlgani senga tegishli», dedilar. U kishi: «Ish shu darajaga yetgan boʻlsa, menga bunda hojat yoʻq», deb uni tashlab yubordi. Soʻng u zot: «Ey odamlar, ignani ham, ignaga oʻxshash narsani ham qaytaringlar. Chunki xiyonat qilingan mol qiyomat kunida egasiga uyat va sharmandalik boʻladi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларида эдик. Шу пайт Ҳавозин қабиласининг вакиллари келиб: «Эй Муҳаммад, биз асл ва қабила эгалари эдик. Бизга сенга яширин бўлмаган бир мусибат тушди. Аллоҳ сенга инъом қилганидек, сен ҳам бизга инъом қил», дедилар. У зот: «Мол-мулкингизни ёки хотинларингиз ва болаларингизни танланг», дедилар. Улар: «Сен бизни оилаларимиз билан мол-мулкимиз орасида танлашга қўйдинг. Аксинча, биз хотинларимиз ва болаларимизни танлаймиз», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Менга ва Абдулмутталиб авлодига тегишли бўлган нарса сизники. Мен пешин намозини ўқиб бўлганимда, туриб: ‹Биз хотинларимиз ва болаларимиз ҳақида мўминлардан (ёки мусулмонлардан) Расулуллоҳ орқали ёрдам сўраймиз›, денг», дедилар. Улар пешинни ўқишгач, туриб шуни айтишди. Расулуллоҳ ﷺ: «Менга ва Абдулмутталиб авлодига тегишли бўлган нарса сизники», дедилар. Муҳожирлар: «Бизга тегишли нарса эса Расулуллоҳ ﷺга тегишли», дедилар. Ансорлар ҳам: «Бизга тегишли нарса Расулуллоҳ ﷺга тегишли», дедилар. Ақраъ ибн Ҳобис: «Мен ва Тамим авлодига келсак, йўқ», деди. Уяйна ибн Ҳисн: «Мен ва Фазора авлодига келсак, йўқ», деди. Аббос ибн Мирдос: «Мен ва Сулайм авлодига келсак, йўқ», деди. Шунда Сулайм авлоди туриб: «Ёлғон айтдинг, бизга тегишли нарса Расулуллоҳ ﷺга тегишли», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Эй одамлар, уларнинг хотинлари ва болаларини қайтаринг. Ким бу ўлжадан бирор нарсани ушлаб қолган бўлса, Аллоҳ азза ва жалла бизга ато қиладиган биринчи нарсадан унга олти улуш бор», дедилар. Сўнг улар уловларига миндилар, одамлар ҳам минди ва: «Ўлжамизни бизга тақсимлаб бер», деб у зотни бир дарахт томон сиқиб қўйишди, ҳатто дарахт ридоларини юлиб олди. Шунда у зот: «Эй одамлар, ридомни менга қайтаринглар. Аллоҳга қасамки, агар сизларга Тиҳома дарахтлари қадар чорва молим бўлса эди, уни сизларга тақсимлар эдим, сўнг мени бахил, қўрқоқ ёки ёлғончи ҳолида учратмас эдингиз», дедилар. Сўнг бир туя ёнига келиб, унинг ўркачидан икки бармоғи орасига бир тола жун олдилар-да: «Мана бу, ўлжадан менга бунчалик ҳам нарса йўқ, фақат бешдан бир улуш бор, у улуш ҳам сизларга қайтарилади», дедилар. Шунда бир киши бир тутам жун билан туриб: «Эй Расулуллоҳ, мен буни туямнинг эгар-тўқимини тузатиш учун олдим», деди. У зот: «Менга ва Абдулмутталиб авлодига тегишли бўлгани сенга тегишли», дедилар. У киши: «Иш шу даражага етган бўлса, менга бунда ҳожат йўқ», деб уни ташлаб юборди. Сўнг у зот: «Эй одамлар, игнани ҳам, игнага ўхшаш нарсани ҳам қайтаринглар. Чунки хиёнат қилинган мол қиёмат кунида эгасига уят ва шармандалик бўлади», дедилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَفْصٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ عَامِرٍ الأَحْوَلِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لا يَرْجِعُ أَحَدٌ فِي هِبَتِهِ إِلاَّ وَالِدٌ مِنْ وَلَدِهِ وَالْعَائِدُ فِي هِبَتِهِ كَالْعَائِدِ فِي قَيْئِهِ " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Hech kim bergan hadyasini qaytarib olmasin, faqat ota oʻz farzandidan qaytarib olishi mumkin. Bergan hadyasini qaytarib oluvchi qusugʻiga qaytuvchi kabidir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳеч ким берган ҳадясини қайтариб олмасин, фақат ота ўз фарзандидан қайтариб олиши мумкин. Берган ҳадясини қайтариб олувчи қусуғига қайтувчи кабидир», дедилар.
أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، أَنَّ أَبَاهُ، حَدَّثَهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، ح وَأَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ لَمَّا فَتَحَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَكَّةَ قَامَ خَطِيبًا فَقَالَ فِي خُطْبَتِهِ " لاَ يَجُوزُ لاِمْرَأَةٍ عَطِيَّةٌ إِلاَّ بِإِذْنِ زَوْجِهَا " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Makkani fath qilganlarida, xutba oʻqish uchun turdilar va xutbalarida: «Ayolga eri ruxsatisiz inʼom qilish joiz emas», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Маккани фатҳ қилганларида, хутба ўқиш учун турдилар ва хутбаларида: «Аёлга эри рухсатисиз инъом қилиш жоиз эмас», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ الأَخْنَسِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ فَرَأَى غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا فَلْيُكَفِّرْ عَنْ يَمِينِهِ وَلْيَأْتِ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim biror qasam ustiga qasam ichib, soʻng undan boshqasini yaxshiroq deb bilsa, qasamiga kafforat toʻlasin va yaxshiroq boʻlganini qilsin», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бирор қасам устига қасам ичиб, сўнг ундан бошқасини яхшироқ деб билса, қасамига каффорат тўласин ва яхшироқ бўлганини қилсин», дедилар.
أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ الأَخْنَسِ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ نَذْرَ وَلاَ يَمِينَ فِيمَا لاَ تَمْلِكُ وَلاَ فِي مَعْصِيَةٍ وَلاَ قَطِيعَةِ رَحِمٍ " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Odam egalik qilmaydigan narsa haqida nazr ham, qasam ham yoʻq; maʼsiyat qilishga ham, qarindoshlik rishtasini uzishga ham nazr va qasam yoʻq», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Одам эгалик қилмайдиган нарса ҳақида назр ҳам, қасам ҳам йўқ; маъсият қилишга ҳам, қариндошлик риштасини узишга ҳам назр ва қасам йўқ», дедилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ قَيْسٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْعَقِيقَةِ فَقَالَ " لاَ يُحِبُّ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ الْعُقُوقَ " . وَكَأَنَّهُ كَرِهَ الاِسْمَ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِنَّمَا نَسْأَلُكَ أَحَدُنَا يُولَدُ لَهُ . قَالَ " مَنْ أَحَبَّ أَنْ يَنْسُكَ عَنْ وَلَدِهِ فَلْيَنْسُكْ عَنْهُ عَنِ الْغُلاَمِ شَاتَانِ مُكَافَأَتَانِ وَعَنِ الْجَارِيَةِ شَاةٌ " . قَالَ دَاوُدُ سَأَلْتُ زَيْدَ بْنَ أَسْلَمَ عَنِ الْمُكَافَأَتَانِ قَالَ الشَّاتَانِ الْمُشَبَّهَتَانِ تُذْبَحَانِ جَمِيعًا .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan aqiqa haqida soʻralganda, u zot: «Alloh azza va jalla oqni (ota-onaga oqlibgarchilikni) yaxshi koʻrmaydi», dedilar. Goʻyo u zot bu nomni yoqtirmaganlaridek boʻldilar. Shunda: «Ey Rasululloh, biz sizdan faqat birortamizning farzandi tugʻilsa, nima qilishimizni soʻrayapmiz», deyildi. U zot: «Kim farzandi uchun qurbonlik soʻysa, soʻysin: oʻgʻil bola uchun bir-biriga tenglashtirilgan ikkita qoʻy, qiz bola uchun bitta qoʻy», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан ақиқа ҳақида сўралганда, у зот: «Аллоҳ азза ва жалла оқни (ота-онага оқлибгарчиликни) яхши кўрмайди», дедилар. Гўё у зот бу номни ёқтирмаганларидек бўлдилар. Шунда: «Эй Расулуллоҳ, биз сиздан фақат бирортамизнинг фарзанди туғилса, нима қилишимизни сўраяпмиз», дейилди. У зот: «Ким фарзанди учун қурбонлик сўйса, сўйсин: ўғил бола учун бир-бирига тенглаштирилган иккита қўй, қиз бола учун битта қўй», дедилар.
أَخْبَرَنَا عُثْمَانُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ الْعَوَّامِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ أَبِي رَجَاءٍ، - قَالَ عُثْمَانُ هُوَ مُحَمَّدُ بْنُ سَيْفٍ - عَنْ مَطَرٍ الْوَرَّاقِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَيْسَ عَلَى رَجُلٍ بَيْعٌ فِيمَا لاَ يَمْلِكُ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kishi oʻziga tegishli boʻlmagan narsani sotish savdosiga majbur emas», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Киши ўзига тегишли бўлмаган нарсани сотиш савдосига мажбур эмас», дедилар.
أَخْبَرَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ أَبِيهِ، حَتَّى ذَكَرَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَحِلُّ سَلَفٌ وَبَيْعٌ وَلاَ شَرْطَانِ فِي بَيْعٍ وَلاَ رِبْحُ مَا لَمْ يُضْمَنْ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qarz bilan savdoni birga qilish, bir savdoda ikkita shart qoʻyish va zomin boʻlmagan (qoʻlida boʻlmagan) narsadan foyda olish halol emas», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қарз билан савдони бирга қилиш, бир савдода иккита шарт қўйиш ва зомин бўлмаган (қўлида бўлмаган) нарсадан фойда олиш ҳалол эмас», дедилар.