حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ، أَخْبَرَنَا وَكِيعٌ، عَنِ ابْنِ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ، قَالَ آخِرُ آيَةٍ أُنْزِلَتْ مِنَ الْقُرْآنِ { يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلاَلَةِ}
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Qurʼondan eng oxirgi nozil boʻlgan oyat {Sendan (kalola haqida) fatvo soʻraydilar. Ayt: ‹Alloh sizlarga kalola haqida fatvo beradi…›} (Niso 176) (oyati) edi.»Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Қуръондан энг охирги нозил бўлган оят {Сендан (калола ҳақида) фатво сўрайдилар. Айт: ‹Аллоҳ сизларга калола ҳақида фатво беради…›} (Нисо 176) (ояти) эди.»
حَدَّثَنَا عَمْرٌو النَّاقِدُ، حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ مِغْوَلٍ، عَنْ أَبِي، السَّفَرِ عَنِ الْبَرَاءِ، قَالَ آخِرُ آيَةٍ أُنْزِلَتْ يَسْتَفْتُونَكَ .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Eng oxirgi nozil boʻlgan oyat {Sendan fatvo soʻraydilar…} (oyati) edi.»Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Энг охирги нозил бўлган оят {Сендан фатво сўрайдилар…} (ояти) эди.»
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ كِلاَهُمَا عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ، قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ مُرَّ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِيَهُودِيٍّ مُحَمَّمًا مَجْلُودًا فَدَعَاهُمْ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " هَكَذَا تَجِدُونَ حَدَّ الزَّانِي فِي كِتَابِكُمْ " . قَالُوا نَعَمْ . فَدَعَا رَجُلاً مِنْ عُلَمَائِهِمْ فَقَالَ " أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ الَّذِي أَنْزَلَ التَّوْرَاةَ عَلَى مُوسَى أَهَكَذَا تَجِدُونَ حَدَّ الزَّانِي فِي كِتَابِكُمْ " . قَالَ لاَ وَلَوْلاَ أَنَّكَ نَشَدْتَنِي بِهَذَا لَمْ أُخْبِرْكَ نَجِدُهُ الرَّجْمَ وَلَكِنَّهُ كَثُرَ فِي أَشْرَافِنَا فَكُنَّا إِذَا أَخَذْنَا الشَّرِيفَ تَرَكْنَاهُ وَإِذَا أَخَذْنَا الضَّعِيفَ أَقَمْنَا عَلَيْهِ الْحَدَّ قُلْنَا تَعَالَوْا فَلْنَجْتَمِعْ عَلَى شَىْءٍ نُقِيمُهُ عَلَى الشَّرِيفِ وَالْوَضِيعِ فَجَعَلْنَا التَّحْمِيمَ وَالْجَلْدَ مَكَانَ الرَّجْمِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اللَّهُمَّ إِنِّي أَوَّلُ مَنْ أَحْيَا أَمْرَكَ إِذْ أَمَاتُوهُ " . فَأَمَرَ بِهِ فَرُجِمَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ لاَ يَحْزُنْكَ الَّذِينَ يُسَارِعُونَ فِي الْكُفْرِ} إِلَى قَوْلِهِ { إِنْ أُوتِيتُمْ هَذَا فَخُذُوهُ} يَقُولُ ائْتُوا مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم فَإِنْ أَمَرَكُمْ بِالتَّحْمِيمِ وَالْجَلْدِ فَخُذُوهُ وَإِنْ أَفْتَاكُمْ بِالرَّجْمِ فَاحْذَرُوا . فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى { وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ} { وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ} { وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ} فِي الْكُفَّارِ كُلُّهَا .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ning yonidan yuzi qoraytirilgan va qamchilangan bir yahudiy olib oʻtildi. Shunda u zot ﷺ ularni (yahudiylarni) chaqirib: «Kitobingizda (Tavrotda) zinokorning hadini shunday topasizlarmi?» dedilar. Ular: «Ha», dedilar. Keyin u zot ularning olimlaridan birini chaqirib: «Muso (alayhissalom)ga Tavrotni nozil qilgan Alloh haqi soʻrayman, kitobingizda zinokorning hadini shunday topasizlarmi?» dedilar. U: «Yoʻq. Agar sen mendan shu (Alloh nomi) bilan soʻramaganingda senga aytmas edim. Biz uni (zinokorning hadini) rajm (toshboʻron) deb topamiz. Lekin u (zino) bizning ashroflarimiz (zodagonlarimiz) orasida koʻpaydi. Shu sababli biz biror zodagonni (zino ustida) tutsak, uni qoʻyib yuborar edik, ojiz (oddiy) kishini tutsak, unga hadni joriy qilar edik. Soʻng biz: ‹Keling, zodagonga ham, oddiy kishiga ham birdek joriy qiladigan bir narsada kelishaylik›, dedik. Shunday qilib biz rajm oʻrniga yuzni qoraytirish va qamchilashni joriy qildik», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Ey Alloh, ular Sening amringni oʻldirib qoʻyganlarida, men uni tiriltirgan birinchi kishidirman», dedilar. Soʻng u zot buyurdilar va u (yahudiy) rajm qilindi. Shunda Alloh azza va jalla: {Ey Paygʻambar, kufrga shoshilayotgan kishilar seni gʻamgin qilmasin} (Moida 41) oyatidan {Agar sizlarga bu (hukm) berilsa, uni qabul qilinglar} (Moida 41) degan soʻzigacha nozil qildi. (Yahudiylar oʻzaro): «Muhammadﷺ ning oldiga boringlar, agar u sizlarni yuzni qoraytirish va qamchilashga buyursa, uni qabul qilinglar, agar rajm bilan fatvo bersa, ehtiyot boʻlinglar», deyishardi. Soʻng Alloh taolo: {Kim Alloh nozil qilgan narsa bilan hukm qilmasa, ana oʻshalar kofirlardir} (Moida 44), {Kim Alloh nozil qilgan narsa bilan hukm qilmasa, ana oʻshalar zolimlardir} (Moida 45), {Kim Alloh nozil qilgan narsa bilan hukm qilmasa, ana oʻshalar fosiqlardir} (Moida 47) oyatlarini nozil qildi. Bularning hammasi kofirlar haqida (nozil boʻlgan).Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ нинг ёнидан юзи қорайтирилган ва қамчиланган бир яҳудий олиб ўтилди. Шунда у зот ﷺ уларни (яҳудийларни) чақириб: «Китобингизда (Тавротда) зинокорнинг ҳадини шундай топасизларми?» дедилар. Улар: «Ҳа», дедилар. Кейин у зот уларнинг олимларидан бирини чақириб: «Мусо (алайҳиссалом)га Тавротни нозил қилган Аллоҳ ҳақи сўрайман, китобингизда зинокорнинг ҳадини шундай топасизларми?» дедилар. У: «Йўқ. Агар сен мендан шу (Аллоҳ номи) билан сўрамаганингда сенга айтмас эдим. Биз уни (зинокорнинг ҳадини) ражм (тошбўрон) деб топамиз. Лекин у (зино) бизнинг ашрофларимиз (зодагонларимиз) орасида кўпайди. Шу сабабли биз бирор зодагонни (зино устида) тутсак, уни қўйиб юборар эдик, ожиз (оддий) кишини тутсак, унга ҳадни жорий қилар эдик. Сўнг биз: ‹Келинг, зодагонга ҳам, оддий кишига ҳам бирдек жорий қиладиган бир нарсада келишайлик›, дедик. Шундай қилиб биз ражм ўрнига юзни қорайтириш ва қамчилашни жорий қилдик», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Аллоҳ, улар Сенинг амрингни ўлдириб қўйганларида, мен уни тирилтирган биринчи кишидирман», дедилар. Сўнг у зот буюрдилар ва у (яҳудий) ражм қилинди. Шунда Аллоҳ азза ва жалла: {Эй Пайғамбар, куфрга шошилаётган кишилар сени ғамгин қилмасин} (Моида 41) оятидан {Агар сизларга бу (ҳукм) берилса, уни қабул қилинглар} (Моида 41) деган сўзигача нозил қилди. (Яҳудийлар ўзаро): «Муҳаммадﷺ нинг олдига боринглар, агар у сизларни юзни қорайтириш ва қамчилашга буюрса, уни қабул қилинглар, агар ражм билан фатво берса, эҳтиёт бўлинглар», дейишарди. Сўнг Аллоҳ таоло: {Ким Аллоҳ нозил қилган нарса билан ҳукм қилмаса, ана ўшалар кофирлардир} (Моида 44), {Ким Аллоҳ нозил қилган нарса билан ҳукм қилмаса, ана ўшалар золимлардир} (Моида 45), {Ким Аллоҳ нозил қилган нарса билан ҳукм қилмаса, ана ўшалар фосиқлардир} (Моида 47) оятларини нозил қилди. Буларнинг ҳаммаси кофирлар ҳақида (нозил бўлган).
حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ، يَقُولُ كَتَبَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ الصُّلْحَ بَيْنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَبَيْنَ الْمُشْرِكِينَ يَوْمَ الْحُدَيْبِيَةِ فَكَتَبَ " هَذَا مَا كَاتَبَ عَلَيْهِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ" . فَقَالُوا لاَ تَكْتُبْ رَسُولُ اللَّهِ فَلَوْ نَعْلَمُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ لَمْ نُقَاتِلْكَ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِعَلِيٍّ " امْحُهُ " . فَقَالَ مَا أَنَا بِالَّذِي أَمْحَاهُ . فَمَحَاهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ قَالَ وَكَانَ فِيمَا اشْتَرَطُوا أَنْ يَدْخُلُوا مَكَّةَ فَيُقِيمُوا بِهَا ثَلاَثًا وَلاَ يَدْخُلُهَا بِسِلاَحٍ إِلاَّ جُلُبَّانَ السِّلاَحِ . قُلْتُ لأَبِي إِسْحَاقَ وَمَا جُلُبَّانُ السِّلاَحِ قَالَ الْقِرَابُ وَمَا فِيهِ .
al-Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ali ibn Abu Tolib Hudaybiya kunida Nabiy ﷺ bilan mushriklar oʻrtasidagi sulhni yozdi va: «Bu — Muhammad, Allohning Rasuli kelishgan narsadir», deb yozdi. Shunda ular: «‹Allohning Rasuli› deb yozma. Agar sen Allohning Rasuli ekanligingni bilsak edik, senga qarshi jang qilmas edik», dedilar. Nabiy ﷺ Aliga: «Buni oʻchirib tashla», dedilar. U: «Men buni oʻchiradigan kishi emasman», dedi. Shunda Nabiy ﷺ uni oʻz qoʻllari bilan oʻchirdilar. (al-Baro) dedi: ular shart qilgan narsalardan biri — (musulmonlar keyingi yili) Makkaga kirib, unda uch kun turishlari va unga qurol bilan — qiniga solingan qurollardan boshqasi bilan — kirmasliklari edi. Men Abu Ishoqqa: «Jullubonus-siloh nima?» dedim. U: «Qin va uning ichidagi (qurol)», dedi.ал-Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Али ибн Абу Толиб Ҳудайбия кунида Набий ﷺ билан мушриклар ўртасидаги сулҳни ёзди ва: «Бу — Муҳаммад, Аллоҳнинг Расули келишган нарсадир», деб ёзди. Шунда улар: «‹Аллоҳнинг Расули› деб ёзма. Агар сен Аллоҳнинг Расули эканлигингни билсак эдик, сенга қарши жанг қилмас эдик», дедилар. Набий ﷺ Алига: «Буни ўчириб ташла», дедилар. У: «Мен буни ўчирадиган киши эмасман», деди. Шунда Набий ﷺ уни ўз қўллари билан ўчирдилар. (ал-Баро) деди: улар шарт қилган нарсалардан бири — (мусулмонлар кейинги йили) Маккага кириб, унда уч кун туришлари ва унга қурол билан — қинига солинган қуроллардан бошқаси билан — кирмасликлари эди. Мен Абу Ишоққа: «Жуллубонус-силоҳ нима?» дедим. У: «Қин ва унинг ичидаги (қурол)», деди.
وَحَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ
أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ قَالَ الْبَرَاءُ أَصَبْنَا يَوْمَ خَيْبَرَ حُمُرًا فَنَادَى مُنَادِي رَسُولِ اللَّهِ صلى الله
عليه وسلم أَنِ اكْفَئُوا الْقُدُورَ .
al-Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Xaybar kuni eshaklarni topdik. Shunda Rasululloh ﷺ ning jarchisi: ‹Qozonlarni agʻdaringlar!› — deb jar soldi».ал-Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Хайбар куни эшакларни топдик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ нинг жарчиси: ‹Қозонларни ағдаринглар!› — деб жар солди».
وَحَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ،
قَالَ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ نُلْقِيَ لُحُومَ الْحُمُرِ الأَهْلِيَّةِ نِيئَةً وَنَضِيجَةً
ثُمَّ لَمْ يَأْمُرْنَا بِأَكْلِهِ .
al-Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni uy eshaklarining goʻshtini — xoh pishmagan, xoh pishganini boʻlsin — tashlab yuborishga buyurdilar, soʻngra uni yeyishga buyurmadilar.ал-Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни уй эшакларининг гўштини — хоҳ пишмаган, хоҳ пишганини бўлсин — ташлаб юборишга буюрдилар, сўнгра уни ейишга буюрмадилар.
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ مُطَرِّفٍ، عَنْ عَامِرٍ، عَنِ
الْبَرَاءِ، قَالَ ضَحَّى خَالِي أَبُو بُرْدَةَ قَبْلَ الصَّلاَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم "
تِلْكَ شَاةُ لَحْمٍ " . فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ عِنْدِي جَذَعَةً مِنَ الْمَعْزِ فَقَالَ " ضَحِّ بِهَا وَلاَ
تَصْلُحُ لِغَيْرِكَ " . ثُمَّ قَالَ " مَنْ ضَحَّى قَبْلَ الصَّلاَةِ فَإِنَّمَا ذَبَحَ لِنَفْسِهِ وَمَنْ ذَبَحَ بَعْدَ الصَّلاَةِ
فَقَدْ تَمَّ نُسُكُهُ وَأَصَابَ سُنَّةَ الْمُسْلِمِينَ " .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Togʻam Abu Burda namozdan oldin qurbonlik soʻydi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bu (faqat) goʻsht qoʻyidir», — dedilar. U: «Yo Rasululloh! Mening huzurimda echkidan bir yoshga toʻlmagan (juzʼ) bor», — dedi. U zot: «Uni qurbonlik qil, ammo u sendan boshqaga durust boʻlmaydi», — dedilar. Soʻng: «Kimki namozdan oldin soʻysa, u faqat oʻzi uchun soʻygan boʻladi. Kimki namozdan keyin soʻysa, uning qurbonligi toʻla boʻlibdi va u musulmonlarning sunnatiga muvofiq qilibdi», — dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Тоғам Абу Бурда намоздан олдин қурбонлик сўйди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бу (фақат) гўшт қўйидир», — дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ! Менинг ҳузуримда эчкидан бир ёшга тўлмаган (жузъ) бор», — деди. У зот: «Уни қурбонлик қил, аммо у сендан бошқага дуруст бўлмайди», — дедилар. Сўнг: «Кимки намоздан олдин сўйса, у фақат ўзи учун сўйган бўлади. Кимки намоздан кейин сўйса, унинг қурбонлиги тўла бўлибди ва у мусулмонларнинг суннатига мувофиқ қилибди», — дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ دَاوُدَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ،
أَنَّ خَالَهُ أَبَا بُرْدَةَ بْنَ نِيَارٍ، ذَبَحَ قَبْلَ أَنْ يَذْبَحَ النَّبِيُّ، صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ
اللَّهِ إِنَّ هَذَا يَوْمٌ اللَّحْمُ فِيهِ مَكْرُوهٌ وَإِنِّي عَجَّلْتُ نَسِيكَتِي لأُطْعِمَ أَهْلِي وَجِيرَانِي وَأَهْلَ دَارِي
. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَعِدْ نُسُكًا " . فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ عِنْدِي
عَنَاقَ لَبَنٍ هِيَ خَيْرٌ مِنْ شَاتَىْ لَحْمٍ . فَقَالَ " هِيَ خَيْرُ نَسِيكَتَيْكَ وَلاَ تَجْزِي جَذَعَةٌ عَنْ
أَحَدٍ بَعْدَكَ " .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: uning togʻasi Abu Burda ibn Niyor Nabiy ﷺ soʻyishlaridan oldin (qurbonligini) soʻydi. Shunda u: «Yo Rasululloh! Bu shunday kunki, unda goʻsht (xohlash holda yeyilmasligi) makruhdir, men oʻz nasibamni ahlimga, qoʻshnilarimga va uy aʼlimga yedirish uchun ildam qildim», — dedi. Rasululloh ﷺ: «Qurbonligingni qaytadan qil», — dedilar. U: «Yo Rasululloh! Mening huzurimda sutdan (ajralmagan) bir yosh echki bor, u ikkita goʻsht qoʻyidan yaxshiroqdir», — dedi. U zot: «U ikki qurbonligingning yaxshiroqidir, lekin sendan keyin hech kimga (echkidan) bir yoshga toʻlmagani (juzʼ) kifoya qilmaydi», — dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: унинг тоғаси Абу Бурда ибн Ниёр Набий ﷺ сўйишларидан олдин (қурбонлигини) сўйди. Шунда у: «Ё Расулуллоҳ! Бу шундай кунки, унда гўшт (хоҳлаш ҳолда ейилмаслиги) макруҳдир, мен ўз насибамни аҳлимга, қўшниларимга ва уй аълимга едириш учун илдам қилдим», — деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Қурбонлигингни қайтадан қил», — дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ! Менинг ҳузуримда сутдан (ажралмаган) бир ёш эчки бор, у иккита гўшт қўйидан яхшироқдир», — деди. У зот: «У икки қурбонлигингнинг яхшироқидир, лекин сендан кейин ҳеч кимга (эчкидан) бир ёшга тўлмагани (жузъ) кифоя қилмайди», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ دَاوُدَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنِ الْبَرَاءِ،
بْنِ عَازِبٍ قَالَ خَطَبَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ النَّحْرِ فَقَالَ " لاَ يَذْبَحَنَّ أَحَدٌ
حَتَّى يُصَلِّيَ " . قَالَ فَقَالَ خَالِي يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هَذَا يَوْمٌ اللَّحْمُ فِيهِ مَكْرُوهٌ . ثُمَّ ذَكَرَ
بِمَعْنَى حَدِيثِ هُشَيْمٍ .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga Nahr (qurbonlik) kuni xutba qilib: «Hech kim namoz oʻqimaguncha (qurbonlik) soʻymasin!» — dedilar. U dedi: Shunda togʻam: «Yo Rasululloh! Bu shunday kunki, unda goʻsht (xohlash holda yeyilmasligi) makruhdir», — dedi. Soʻng u Hushaymning hadisi maʼnosidagidek zikr qildi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга Наҳр (қурбонлик) куни хутба қилиб: «Ҳеч ким намоз ўқимагунча (қурбонлик) сўймасин!» — дедилар. У деди: Шунда тоғам: «Ё Расулуллоҳ! Бу шундай кунки, унда гўшт (хоҳлаш ҳолда ейилмаслиги) макруҳдир», — деди. Сўнг у Ҳушаймнинг ҳадиси маъносидагидек зикр қилди.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا
أَبِي، حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ، عَنْ فِرَاسٍ، عَنْ عَامِرٍ، عَنِ الْبَرَاءِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه
وسلم " مَنْ صَلَّى صَلاَتَنَا وَوَجَّهَ قِبْلَتَنَا وَنَسَكَ نُسُكَنَا فَلاَ يَذْبَحْ حَتَّى يُصَلِّيَ " . فَقَالَ خَالِي
يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ نَسَكْتُ عَنِ ابْنٍ لِي . فَقَالَ " ذَاكَ شَىْءٌ عَجَّلْتَهُ لأَهْلِكَ " . فَقَالَ إِنَّ عِنْدِي
شَاةً خَيْرٌ مِنْ شَاتَيْنِ قَالَ " ضَحِّ بِهَا فَإِنَّهَا خَيْرُ نَسِيكَةٍ " .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimki bizning namozimizdek namoz oʻqisa, bizning qiblamizga yuz tutsa va bizning qurbonligimizdek qurbonlik qilsa, namoz oʻqimaguncha (qurbonlik) soʻymasin!» — dedilar. Shunda togʻam: «Yo Rasululloh! Men oʻgʻlim uchun (oldindan) qurbonlik qildim», — dedi. U zot: «Bu sen ahling uchun ildam qilgan narsadir», — dedilar. U: «Mening huzurimda ikki qoʻydan yaxshiroq bir qoʻy bor», — dedi. U zot: «Uni qurbonlik qil, chunki u nasibalarning yaxshiroqidir», — dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимки бизнинг намозимиздек намоз ўқиса, бизнинг қибламизга юз тутса ва бизнинг қурбонлигимиздек қурбонлик қилса, намоз ўқимагунча (қурбонлик) сўймасин!» — дедилар. Шунда тоғам: «Ё Расулуллоҳ! Мен ўғлим учун (олдиндан) қурбонлик қилдим», — деди. У зот: «Бу сен аҳлинг учун илдам қилган нарсадир», — дедилар. У: «Менинг ҳузуримда икки қўйдан яхшироқ бир қўй бор», — деди. У зот: «Уни қурбонлик қил, чунки у насибаларнинг яхшироқидир», — дедилар.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ الْمُثَنَّى - قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ،
بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ زُبَيْدٍ الإِيَامِيِّ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ
اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ أَوَّلَ مَا نَبْدَأُ بِهِ فِي يَوْمِنَا هَذَا نُصَلِّي ثُمَّ نَرْجِعُ فَنَنْحَرُ فَمَنْ
فَعَلَ ذَلِكَ فَقَدْ أَصَابَ سُنَّتَنَا وَمَنْ ذَبَحَ فَإِنَّمَا هُوَ لَحْمٌ قَدَّمَهُ لأَهْلِهِ لَيْسَ مِنَ النُّسُكِ فِي شَىْءٍ
" . وَكَانَ أَبُو بُرْدَةَ بْنُ نِيَارٍ قَدْ ذَبَحَ فَقَالَ عِنْدِي جَذَعَةٌ خَيْرٌ مِنْ مُسِنَّةٍ فَقَالَ " اذْبَحْهَا
وَلَنْ تَجْزِيَ عَنْ أَحَدٍ بَعْدَكَ " .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bu kunimizda biz boshlaydigan birinchi narsa — namoz oʻqishimizdir, soʻng qaytib (qurbonlik) soʻyamiz. Kimki shunday qilsa, bizning sunnatimizga muvofiq qilibdi. Kimki (namozdan oldin) soʻysa, u faqat ahliga taqdim qilgan goʻshtdir, qurbonlikdan hech narsa emas», — dedilar. Abu Burda ibn Niyor (namozdan oldin) soʻygan edi, shunda u: «Mening huzurimda yoshi katta qoʻydan yaxshiroq bir yosh qoʻy bor», — dedi. U zot: «Uni soʻy, ammo u sendan keyin hech kimga kifoya qilmaydi», — dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бу кунимизда биз бошлайдиган биринчи нарса — намоз ўқишимиздир, сўнг қайтиб (қурбонлик) сўямиз. Кимки шундай қилса, бизнинг суннатимизга мувофиқ қилибди. Кимки (намоздан олдин) сўйса, у фақат аҳлига тақдим қилган гўштдир, қурбонликдан ҳеч нарса эмас», — дедилар. Абу Бурда ибн Ниёр (намоздан олдин) сўйган эди, шунда у: «Менинг ҳузуримда ёши катта қўйдан яхшироқ бир ёш қўй бор», — деди. У зот: «Уни сўй, аммо у сендан кейин ҳеч кимга кифоя қилмайди», — дедилар.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ زُبَيْدٍ، سَمِعَ الشَّعْبِيَّ، عَنِ
الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَهُ .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan Nabiy ﷺ dan xuddi shunga oʻxshashi rivoyat qilinadi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан Набий ﷺ дан худди шунга ўхшаши ривоят қилинади.
وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَهَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، ح وَحَدَّثَنَا
عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، جَمِيعًا عَنْ جَرِيرٍ، كِلاَهُمَا عَنْ مَنْصُورٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ،
عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ خَطَبَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي يَوْمِ النَّحْرِ بَعْدَ الصَّلاَةِ
. ثُمَّ ذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِهِمْ .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga Nahr kuni namozdan keyin xutba qildilar. Soʻng (roviy) ularning hadisiga oʻxshashini zikr qildi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга Наҳр куни намоздан кейин хутба қилдилар. Сўнг (ровий) уларнинг ҳадисига ўхшашини зикр қилди.
وَحَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ صَخْرٍ الدَّارِمِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، عَارِمُ بْنُ الْفَضْلِ
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، - يَعْنِي ابْنَ زِيَادٍ - حَدَّثَنَا عَاصِمٌ الأَحْوَلُ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، حَدَّثَنِي الْبَرَاءُ،
بْنُ عَازِبٍ قَالَ خَطَبَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي يَوْمِ نَحْرٍ فَقَالَ " لاَ يُضَحِّيَنَّ
أَحَدٌ حَتَّى يُصَلِّيَ " . قَالَ رَجُلٌ عِنْدِي عَنَاقُ لَبَنٍ هِيَ خَيْرٌ مِنْ شَاتَىْ لَحْمٍ قَالَ " فَضَحِّ
بِهَا وَلاَ تَجْزِي جَذَعَةٌ عَنْ أَحَدٍ بَعْدَكَ " .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga Nahr kuni xutba qilib: «Hech kim namoz oʻqimaguncha qurbonlik soʻymasin!» — dedilar. Bir kishi: «Mening huzurimda ikkita goʻsht qoʻyidan yaxshiroq bir yosh echki bor», — dedi. U zot: «Uni qurbonlik qil, ammo sendan keyin hech kimga (echkidan) bir yoshga toʻlmagani kifoya qilmaydi», — dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга Наҳр куни хутба қилиб: «Ҳеч ким намоз ўқимагунча қурбонлик сўймасин!» — дедилар. Бир киши: «Менинг ҳузуримда иккита гўшт қўйидан яхшироқ бир ёш эчки бор», — деди. У зот: «Уни қурбонлик қил, аммо сендан кейин ҳеч кимга (эчкидан) бир ёшга тўлмагани кифоя қилмайди», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، - يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ - حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَلَمَةَ،
عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ ذَبَحَ أَبُو بُرْدَةَ قَبْلَ الصَّلاَةِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى
الله عليه وسلم " أَبْدِلْهَا " . فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَيْسَ عِنْدِي إِلاَّ جَذَعَةٌ - قَالَ شُعْبَةُ
وَأَظُنُّهُ قَالَ - وَهِيَ خَيْرٌ مِنْ مُسِنَّةٍ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اجْعَلْهَا مَكَانَهَا
وَلَنْ تَجْزِيَ عَنْ أَحَدٍ بَعْدَكَ " .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Burda namozdan oldin (qurbonlik) soʻydi. Shunda Nabiy ﷺ: «Uni almashtir!» — dedilar. U: «Yo Rasululloh! Mening huzurimda bir yosh qoʻydan boshqa narsa yoʻq», — dedi. Shuʼba dedi: Oʻylashimcha, u (Baro ibn Ozib): «U yoshi katta qoʻydan yaxshiroqdir», — dedi (deb aytdi). Shunda Rasululloh ﷺ: «Uni uning oʻrniga qil, ammo u sendan keyin hech kimga kifoya qilmaydi», — dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Бурда намоздан олдин (қурбонлик) сўйди. Шунда Набий ﷺ: «Уни алмаштир!» — дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ! Менинг ҳузуримда бир ёш қўйдан бошқа нарса йўқ», — деди. Шуъба деди: Ўйлашимча, у (Баро ибн Озиб): «У ёши катта қўйдан яхшироқдир», — деди (деб айтди). Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Уни унинг ўрнига қил, аммо у сендан кейин ҳеч кимга кифоя қилмайди», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ الْمُثَنَّى - قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ،
بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِيَّ، يَقُولُ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ، يَقُولُ لَمَّا
أَقْبَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ مَكَّةَ إِلَى الْمَدِينَةِ فَأَتْبَعَهُ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ
- قَالَ - فَدَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَاخَتْ فَرَسُهُ فَقَالَ ادْعُ اللَّهَ لِي
وَلاَ أَضُرُّكَ . قَالَ فَدَعَا اللَّهَ - قَالَ - فَعَطِشَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَمَرُّوا
بِرَاعِي غَنَمٍ . قَالَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ فَأَخَذْتُ قَدَحًا فَحَلَبْتُ فِيهِ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه
وسلم كُثْبَةً مِنْ لَبَنٍ فَأَتَيْتُهُ بِهِ فَشَرِبَ حَتَّى رَضِيتُ .
Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Makkadan Madinaga (hijrat qilib) kelayotgan paytlarida, Suroqa ibn Molik ibn Juʼshum u zotni taʼqib qildi. Shunda Rasululloh ﷺ uning ziyoniga (qarshi) duo qildilar, bas, uning oti (yerga) botib qoldi. Shunda (Suroqa): «Men uchun Allohga duo qil, men senga zarar yetkazmayman», dedi. Bas, (Rasululloh ﷺ) Allohga duo qildilar. Soʻng Rasululloh ﷺ chanqab qoldilar, shunda ular bir qoʻy choʻponining yonidan oʻtdilar. Abu Bakr as-Siddiq dedi: Men bir piyolani olib, Rasululloh ﷺ uchun unga bir oz sut sogʻib oldim, soʻng uni u zotga keltirdim, bas, u zot men rozi boʻlgunimcha (qoniqarli) ichdilar.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Маккадан Мадинага (ҳижрат қилиб) келаётган пайтларида, Суроқа ибн Молик ибн Жуъшум у зотни таъқиб қилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унинг зиёнига (қарши) дуо қилдилар, бас, унинг оти (ерга) ботиб қолди. Шунда (Суроқа): «Мен учун Аллоҳга дуо қил, мен сенга зарар етказмайман», деди. Бас, (Расулуллоҳ ﷺ) Аллоҳга дуо қилдилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ чанқаб қолдилар, шунда улар бир қўй чўпонининг ёнидан ўтдилар. Абу Бакр ас-Сиддиқ деди: Мен бир пиёлани олиб, Расулуллоҳ ﷺ учун унга бир оз сут соғиб олдим, сўнг уни у зотга келтирдим, бас, у зот мен рози бўлгунимча (қониқарли) ичдилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ يَحْيَى، - وَهُوَ ابْنُ سَعِيدٍ - عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، أَنَّهُ قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْعِشَاءَ فَقَرَأَ بِالتِّينِ وَالزَّيْتُونِ .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bilan xufton namozini oʻqidim, u zot «Vat-tini vaz-zaytun» (Tiyn surasi) ni oʻqidilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ билан хуфтон намозини ўқидим, у зот «Ват-тини ваз-зайтун» (Тийн сураси) ни ўқидилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَرَأَ فِي الْعِشَاءِ بِالتِّينِ وَالزَّيْتُونِ . فَمَا سَمِعْتُ أَحَدًا أَحْسَنَ صَوْتًا مِنْهُ .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ning xuftonda «Vat-tini vaz-zaytun» (Tiyn surasi) ni oʻqiganlarini eshitdim. Men u zotdan koʻra ovozi chiroyliroq biror kishini eshitmaganman.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ нинг хуфтонда «Ват-тини ваз-зайтун» (Тийн сураси) ни ўқиганларини эшитдим. Мен у зотдан кўра овози чиройлироқ бирор кишини эшитмаганман.
وَحَدَّثَنَا حَامِدُ بْنُ عُمَرَ الْبَكْرَاوِيُّ، وَأَبُو كَامِلٍ فُضَيْلُ بْنُ حُسَيْنٍ الْجَحْدَرِيُّ كِلاَهُمَا عَنْ أَبِي عَوَانَةَ، - قَالَ حَامِدٌ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، - عَنْ هِلاَلِ بْنِ أَبِي حُمَيْدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ رَمَقْتُ الصَّلاَةَ مَعَ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم فَوَجَدْتُ قِيَامَهُ فَرَكْعَتَهُ فَاعْتِدَالَهُ بَعْدَ رُكُوعِهِ فَسَجْدَتَهُ فَجَلْسَتَهُ بَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ فَسَجْدَتَهُ فَجَلْسَتَهُ مَا بَيْنَ التَّسْلِيمِ وَالاِنْصِرَافِ قَرِيبًا مِنَ السَّوَاءِ .
Al-Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Muhammad ﷺ bilan namozni kuzatdim va u zotning qiyomi (turishi)ni, rukuʼini, rukuʼdan keyin tik turishini, sajdasini, ikki sajda orasidagi oʻtirishini, (yana) sajdasini va salom berish bilan (namozdan) chiqish orasidagi oʻtirishini bir-biriga taxminan teng holda topdim.Ал-Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Муҳаммад ﷺ билан намозни кузатдим ва у зотнинг қиёми (туриши)ни, рукуъини, рукуъдан кейин тик туришини, саждасини, икки сажда орасидаги ўтиришини, (яна) саждасини ва салом бериш билан (намоздан) чиқиш орасидаги ўтиришини бир-бирига тахминан тенг ҳолда топдим.
وَحَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ خَلاَّدٍ الْبَاهِلِيُّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، - يَعْنِي ابْنَ سَعِيدٍ - حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنِي أَبُو إِسْحَاقَ، حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ، حَدَّثَنِي الْبَرَاءُ، - وَهُوَ غَيْرُ كَذُوبٍ - قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا قَالَ " سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ " . لَمْ يَحْنِ أَحَدٌ مِنَّا ظَهْرَهُ حَتَّى يَقَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَاجِدًا ثُمَّ نَقَعُ سُجُودًا بَعْدَهُ .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi — u yolgʻonchi emas edi —, u dedi: Rasululloh ﷺ «Samiʼallohu liman hamidah» deganlarida, bizdan hech kim belini egmas edi, toki Rasululloh ﷺ sajdaga tushmagunlaricha; soʻng biz u zotdan keyin sajdaga tushar edik.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади — у ёлғончи эмас эди —, у деди: Расулуллоҳ ﷺ «Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ» деганларида, биздан ҳеч ким белини эгмас эди, токи Расулуллоҳ ﷺ саждага тушмагунларича; сўнг биз у зотдан кейин саждага тушар эдик.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَهْمٍ الأَنْطَاكِيُّ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُحَمَّدٍ أَبُو إِسْحَاقَ الْفَزَارِيُّ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ الشَّيْبَانِيِّ، عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ يَزِيدَ، يَقُولُ عَلَى الْمِنْبَرِ حَدَّثَنَا الْبَرَاءُ، أَنَّهُمْ كَانُوا يُصَلُّونَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِذَا رَكَعَ رَكَعُوا وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ فَقَالَ " سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ " . لَمْ نَزَلْ قِيَامًا حَتَّى نَرَاهُ قَدْ وَضَعَ وَجْهَهُ فِي الأَرْضِ ثُمَّ نَتَّبِعُهُ .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, ular Rasululloh ﷺ bilan birga namoz oʻqir edilar. U zot rukuʼ qilganlarida, ular ham rukuʼ qilardilar; rukuʼdan boshlarini koʻtarib: «Samiʼalloohu liman hamidah (Alloh Oʻziga hamd aytganni eshitdi)», deganlarida esa, biz u zotning yuzlarini yerga qoʻyganlarini koʻrgunimizcha tik turaverardik, soʻng u zotga ergashardik.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, улар Расулуллоҳ ﷺ билан бирга намоз ўқир эдилар. У зот рукуъ қилганларида, улар ҳам рукуъ қилардилар; рукуъдан бошларини кўтариб: «Самиъаллооҳу лиман ҳамидаҳ (Аллоҳ Ўзига ҳамд айтганни эшитди)», деганларида эса, биз у зотнинг юзларини ерга қўйганларини кўргунимизча тик тураверардик, сўнг у зотга эргашардик.
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَابْنُ، نُمَيْرٍ قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، حَدَّثَنَا أَبَانٌ، وَغَيْرُهُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنِ الْبَرَاءِ، قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم لاَ يَحْنُو أَحَدٌ مِنَّا ظَهْرَهُ حَتَّى نَرَاهُ قَدْ سَجَدَ . فَقَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا الْكُوفِيُّونَ أَبَانٌ وَغَيْرُهُ قَالَ حَتَّى نَرَاهُ يَسْجُدُ .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi, u dedi: biz Nabiy ﷺ bilan birga (namozda) boʻlganimizda, bizdan birortamiz u zotning sajda qilganlarini koʻrgunimizcha belini bukmas edi. (Boshqa rivoyatda esa): «u zot sajda qilayotganlarini koʻrgunimizcha» (deb keldi).Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади, у деди: биз Набий ﷺ билан бирга (намозда) бўлганимизда, биздан бирортамиз у зотнинг сажда қилганларини кўргунимизча белини букмас эди. (Бошқа ривоятда эса): «у зот сажда қилаётганларини кўргунимизча» (деб келди).
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ،
قَالَ سَمِعْتُ أَبَا إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ، يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم
رَجُلاً مَرْبُوعًا بَعِيدَ مَا بَيْنَ الْمَنْكِبَيْنِ عَظِيمَ الْجُمَّةِ إِلَى شَحْمَةِ أُذُنَيْهِ عَلَيْهِ حُلَّةٌ حَمْرَاءُ مَا
رَأَيْتُ شَيْئًا قَطُّ أَحْسَنَ مِنْهُ صلى الله عليه وسلم .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻrtaboʻyli, ikki yelka orasi keng, sochlari quloqlari yumshogʻigacha tushib turgan kishi edilar. U zotning ustlarida qizil hulla (ridoo) bor edi. Men u zot ﷺ dan koʻra goʻzalroq hech narsa koʻrgan emasman.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўртабўйли, икки елка ораси кенг, сочлари қулоқлари юмшоғигача тушиб турган киши эдилар. У зотнинг устларида қизил ҳулла (ридоо) бор эди. Мен у зот ﷺ дан кўра гўзалроқ ҳеч нарса кўрган эмасман.
حَدَّثَنَا عَمْرٌو النَّاقِدُ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ،
عَنِ الْبَرَاءِ، قَالَ مَا رَأَيْتُ مِنْ ذِي لِمَّةٍ أَحْسَنَ فِي حُلَّةٍ حَمْرَاءَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه
وسلم شَعْرُهُ يَضْرِبُ مَنْكِبَيْهِ بَعِيدَ مَا بَيْنَ الْمَنْكِبَيْنِ لَيْسَ بِالطَّوِيلِ وَلاَ بِالْقَصِيرِ . قَالَ أَبُو
كُرَيْبٍ لَهُ شَعَرٌ .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men sochi (yelkasiga tushib turgan) hech bir kishini qizil hullada Rasululloh ﷺ dan koʻra goʻzalroq koʻrgan emasman. U zotning sochlari yelkalariga urilar (yetib turar) edi, ikki yelka orasi keng edi; u zot na uzun, na kalta edilar. Abu Kurayb: «u zotning sochlari (bor edi)» dedi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен сочи (елкасига тушиб турган) ҳеч бир кишини қизил ҳуллада Расулуллоҳ ﷺ дан кўра гўзалроқ кўрган эмасман. У зотнинг сочлари елкаларига урилар (етиб турар) эди, икки елка ораси кенг эди; у зот на узун, на калта эдилар. Абу Курайб: «у зотнинг сочлари (бор эди)» деди.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ،
يُوسُفَ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ، يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه
وسلم أَحْسَنَ النَّاسِ وَجْهًا وَأَحْسَنَهُمْ خَلْقًا لَيْسَ بِالطَّوِيلِ الذَّاهِبِ وَلاَ بِالْقَصِيرِ .
Al-Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ odamlarning yuzi eng goʻzali va xulqi eng yaxshisi edilar; u zot na haddan ortiq uzun, na kalta edilar.Ал-Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ одамларнинг юзи энг гўзали ва хулқи энг яхшиси эдилар; у зот на ҳаддан ортиқ узун, на калта эдилар.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَدِيٍّ، - وَهُوَ ابْنُ ثَابِتٍ
- حَدَّثَنَا الْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ، قَالَ رَأَيْتُ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ عَلَى عَاتِقِ النَّبِيِّ صلى الله عليه
وسلم وَهُوَ يَقُولُ " اللَّهُمَّ إِنِّي أُحِبُّهُ فَأَحِبَّهُ " .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Hasan ibn Alini Nabiy ﷺ ning yelkalarida koʻrdim, u zot: «Allohim, men uni yaxshi koʻraman, Sen ham uni yaxshi koʻr», — der edilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Ҳасан ибн Алини Набий ﷺ нинг елкаларида кўрдим, у зот: «Аллоҳим, мен уни яхши кўраман, Сен ҳам уни яхши кўр», — дер эдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ نَافِعٍ قَالَ ابْنُ نَافِعٍ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا
شُعْبَةُ، عَنْ عَدِيٍّ، - وَهُوَ ابْنُ ثَابِتٍ - عَنِ الْبَرَاءِ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه
وسلم وَاضِعًا الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ عَلَى عَاتِقِهِ وَهُوَ يَقُولُ " اللَّهُمَّ إِنِّي أُحِبُّهُ فَأَحِبَّهُ " .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ni Hasan ibn Alini yelkalariga oʻtqazib turgan holatda koʻrdim, u zot: «Allohim, men uni yaxshi koʻraman, Sen ham uni yaxshi koʻr», — der edilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ ни Ҳасан ибн Алини елкаларига ўтқазиб турган ҳолатда кўрдим, у зот: «Аллоҳим, мен уни яхши кўраман, Сен ҳам уни яхши кўр», — дер эдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ
أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ، يَقُولُ أُهْدِيَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حُلَّةُ حَرِيرٍ
فَجَعَلَ أَصْحَابُهُ يَلْمُسُونَهَا وَيَعْجَبُونَ مِنْ لِينِهَا فَقَالَ " أَتَعْجَبُونَ مِنْ لِينِ هَذِهِ لَمَنَادِيلُ سَعْدِ
بْنِ مُعَاذٍ فِي الْجَنَّةِ خَيْرٌ مِنْهَا وَأَلْيَنُ " .
al-Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ga ipakdan bir hulla (chiroyli kiyim) hadya qilindi. Shunda u zotning sahobalari uni paypaslab, yumshoqligidan hayratga tushdilar. U zot: «Bunday yumshoqligidan hayratga tushyapsizlarmi? Jannatdagi Saʼd ibn Muozning roʻmolchalari bundan ham yaxshiroq va yumshoqroqdir», dedilar.ал-Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ га ипакдан бир ҳулла (чиройли кийим) ҳадя қилинди. Шунда у зотнинг саҳобалари уни пайпаслаб, юмшоқлигидан ҳайратга тушдилар. У зот: «Бундай юмшоқлигидан ҳайратга тушяпсизларми? Жаннатдаги Саъд ибн Муознинг рўмолчалари бундан ҳам яхшироқ ва юмшоқроқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، - وَاللَّفْظُ لِعُثْمَانَ - قَالَ إِسْحَاقُ
أَخْبَرَنَا وَقَالَ، عُثْمَانُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، حَدَّثَنِي الْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ،
أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا أَخَذْتَ مَضْجَعَكَ فَتَوَضَّأْ وُضُوءَكَ لِلصَّلاَةِ
ثُمَّ اضْطَجِعْ عَلَى شِقِّكَ الأَيْمَنِ ثُمَّ قُلِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْلَمْتُ وَجْهِي إِلَيْكَ وَفَوَّضْتُ أَمْرِي إِلَيْكَ
وَأَلْجَأْتُ ظَهْرِي إِلَيْكَ رَغْبَةً وَرَهْبَةً إِلَيْكَ لاَ مَلْجَأَ وَلاَ مَنْجَا مِنْكَ إِلاَّ إِلَيْكَ آمَنْتُ بِكِتَابِكَ الَّذِي
أَنْزَلْتَ وَبِنَبِيِّكَ الَّذِي أَرْسَلْتَ وَاجْعَلْهُنَّ مِنْ آخِرِ كَلاَمِكَ فَإِنْ مُتَّ مِنْ لَيْلَتِكَ مُتَّ وَأَنْتَ عَلَى
الْفِطْرَةِ " . قَالَ فَرَدَّدْتُهُنَّ لأَسْتَذْكِرَهُنَّ فَقُلْتُ آمَنْتُ بِرَسُولِكَ الَّذِي أَرْسَلْتَ قَالَ " قُلْ آمَنْتُ
بِنَبِيِّكَ الَّذِي أَرْسَلْتَ " .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Toʻshagingga yotmoqchi boʻlsang, namozga olgan tahorating kabi tahorat ol, soʻng oʻng yoning bilan yot, soʻng: ‹Allohim, yuzimni Senga topshirdim, ishimni Senga havola qildim, orqamni Senga suyab, Sendan umidvor boʻlib hamda Sendan qoʻrqib panoh izladim. Sendan boshqa Sendan qochib bekinadigan va najot topadigan joy yoʻq. Sen nozil qilgan Kitobingga va Sen yuborgan Paygʻambaringga iymon keltirdim› deb ayt. Bularni soʻzingning oxirgisi qil. Agar shu kechangda oʻlsang, fitrat (Islom) ustida oʻlasan› dedilar. (Baro) dedi: Men ularni yodlab olish uchun takrorladim va: ‹Sen yuborgan Rasulingga iymon keltirdim› dedim. U zot: «‹Sen yuborgan Nabiyingga iymon keltirdim› deb ayt», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Тўшагингга ётмоқчи бўлсанг, намозга олган таҳоратинг каби таҳорат ол, сўнг ўнг ёнинг билан ёт, сўнг: ‹Аллоҳим, юзимни Сенга топширдим, ишимни Сенга ҳавола қилдим, орқамни Сенга суяб, Сендан умидвор бўлиб ҳамда Сендан қўрқиб паноҳ изладим. Сендан бошқа Сендан қочиб бекинадиган ва нажот топадиган жой йўқ. Сен нозил қилган Китобингга ва Сен юборган Пайғамбарингга иймон келтирдим› деб айт. Буларни сўзингнинг охиргиси қил. Агар шу кечангда ўлсанг, фитрат (Ислом) устида ўласан› дедилар. (Баро) деди: Мен уларни ёдлаб олиш учун такрорладим ва: ‹Сен юборган Расулингга иймон келтирдим› дедим. У зот: «‹Сен юборган Набийингга иймон келтирдим› деб айт», дедилар.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، - يَعْنِي ابْنَ إِدْرِيسَ - قَالَ
سَمِعْتُ حُصَيْنًا، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم
. بِهَذَا الْحَدِيثِ غَيْرَ أَنَّ مَنْصُورًا أَتَمُّ حَدِيثًا وَزَادَ فِي حَدِيثِ حُصَيْنٍ " وَإِنْ أَصْبَحَ أَصَابَ
خَيْرًا " .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺ dan shu hadisni rivoyat qiladi, faqat Mansur hadisni toʻliqroq aytgan va Husayn hadisida: «Agar tongni ochsa, yaxshilikka erishadi» degan ziyoda bor.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺ дан шу ҳадисни ривоят қилади, фақат Мансур ҳадисни тўлиқроқ айтган ва Ҳусайн ҳадисида: «Агар тонгни очса, яхшиликка эришади» деган зиёда бор.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا
عَبْدُ الرَّحْمَنِ، وَأَبُو دَاوُدَ قَالاَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، قَالَ سَمِعْتُ سَعْدَ بْنَ عُبَيْدَةَ،
يُحَدِّثُ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَمَرَ رَجُلاً إِذَا أَخَذَ مَضْجَعَهُ
مِنَ اللَّيْلِ أَنْ يَقُولَ " اللَّهُمَّ أَسْلَمْتُ نَفْسِي إِلَيْكَ وَوَجَّهْتُ وَجْهِي إِلَيْكَ وَأَلْجَأْتُ ظَهْرِي إِلَيْكَ
وَفَوَّضْتُ أَمْرِي إِلَيْكَ رَغْبَةً وَرَهْبَةً إِلَيْكَ لاَ مَلْجَأَ وَلاَ مَنْجَا مِنْكَ إِلاَّ إِلَيْكَ آمَنْتُ بِكِتَابِكَ الَّذِي
أَنْزَلْتَ وَبِرَسُولِكَ الَّذِي أَرْسَلْتَ . فَإِنْ مَاتَ مَاتَ عَلَى الْفِطْرَةِ " . وَلَمْ يَذْكُرِ ابْنُ بَشَّارٍ فِي
حَدِيثِهِ مِنَ اللَّيْلِ .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir kishiga, kechasi toʻshagiga yotganda shunday deyishni buyurdilar: «Allohim, oʻzimni Senga topshirdim, yuzimni Senga qaratdim, orqamni Senga suyadim va ishimni Senga havola qildim — Sendan umidvor boʻlib hamda Sendan qoʻrqib. Sendan boshqa Sendan qochib bekinadigan va najot topadigan joy yoʻq. Sen nozil qilgan Kitobingga va Sen yuborgan Rasulingga iymon keltirdim. Agar oʻlsa, fitrat ustida oʻladi». Ibn Bashshor oʻz hadisida «kechasi» (soʻzini) zikr qilmadi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир кишига, кечаси тўшагига ётганда шундай дейишни буюрдилар: «Аллоҳим, ўзимни Сенга топширдим, юзимни Сенга қаратдим, орқамни Сенга суядим ва ишимни Сенга ҳавола қилдим — Сендан умидвор бўлиб ҳамда Сендан қўрқиб. Сендан бошқа Сендан қочиб бекинадиган ва нажот топадиган жой йўқ. Сен нозил қилган Китобингга ва Сен юборган Расулингга иймон келтирдим. Агар ўлса, фитрат устида ўлади». Ибн Башшор ўз ҳадисида «кечаси» (сўзини) зикр қилмади.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي السَّفَرِ،
عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي مُوسَى، عَنِ الْبَرَاءِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا أَخَذَ مَضْجَعَهُ
قَالَ " اللَّهُمَّ بِاسْمِكَ أَحْيَا وَبِاسْمِكَ أَمُوتُ " . وَإِذَا اسْتَيْقَظَ قَالَ " الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَانَا
بَعْدَ مَا أَمَاتَنَا وَإِلَيْهِ النُّشُورُ " .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ toʻshagiga yotsalar: «Allohim, isming bilan yashayman va isming bilan oʻlaman» derdilar. Uygʻonsalar: «Bizni oʻldirganidan (uxlatganidan) keyin tiriltirgan Allohga hamd boʻlsin, qaytib borish ham Uningadir» derdilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ тўшагига ётсалар: «Аллоҳим, исминг билан яшайман ва исминг билан ўламан» дердилар. Уйғонсалар: «Бизни ўлдирганидан (ухлатганидан) кейин тирилтирган Аллоҳга ҳамд бўлсин, қайтиб бориш ҳам Унингадир» дердилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلَى بَيْتِ الْمَقْدِسِ سِتَّةَ عَشَرَ شَهْرًا حَتَّى نَزَلَتِ الآيَةُ الَّتِي فِي الْبَقَرَةِ { وَحَيْثُمَا كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ} فَنَزَلَتْ بَعْدَ مَا صَلَّى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَانْطَلَقَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ فَمَرَّ بِنَاسٍ مِنَ الأَنْصَارِ وَهُمْ يُصَلُّونَ فَحَدَّثَهُمْ فَوَلَّوْا وُجُوهَهُمْ قِبَلَ الْبَيْتِ .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ bilan birga Baytul-Maqdis (Quddus) tomon oʻn olti oy namoz oʻqidim, toki Baqara surasidagi: {Qayerda boʻlsangiz, yuzlaringizni u tomonga buringlar} (Baqara 144) degan oyat nozil boʻldi. U oyat Nabiy ﷺ namoz oʻqib boʻlganlaridan keyin nozil boʻldi. Shunda jamoadan bir kishi (oʻrnidan) turib ketdi va namoz oʻqiyotgan ansorlardan baʼzilarining yonidan oʻtib, ularga (buni) aytdi. Shunda ular yuzlarini (Kaʼba) Bayt tomon burishdi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ билан бирга Байтул-Мақдис (Қуддус) томон ўн олти ой намоз ўқидим, токи Бақара сурасидаги: {Қаерда бўлсангиз, юзларингизни у томонга буринглар} (Бақара 144) деган оят нозил бўлди. У оят Набий ﷺ намоз ўқиб бўлганларидан кейин нозил бўлди. Шунда жамоадан бир киши (ўрнидан) туриб кетди ва намоз ўқиётган ансорлардан баъзиларининг ёнидан ўтиб, уларга (буни) айтди. Шунда улар юзларини (Каъба) Байт томон буришди.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا الْفُضَيْلُ بْنُ مَرْزُوقٍ، عَنْ شَقِيقِ بْنِ عُقْبَةَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَصَلاَةِ الْعَصْرِ . فَقَرَأْنَاهَا مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ نَسَخَهَا اللَّهُ فَنَزَلَتْ { حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَالصَّلاَةِ الْوُسْطَى} فَقَالَ رَجُلٌ كَانَ جَالِسًا عِنْدَ شَقِيقٍ لَهُ هِيَ إِذًا صَلاَةُ الْعَصْرِ . فَقَالَ الْبَرَاءُ قَدْ أَخْبَرْتُكَ كَيْفَ نَزَلَتْ وَكَيْفَ نَسَخَهَا اللَّهُ . وَاللَّهُ أَعْلَمُ .
قَالَ مُسْلِمٌ وَرَوَاهُ الأَشْجَعِيُّ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ شَقِيقِ بْنِ عُقْبَةَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ قَرَأْنَاهَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم زَمَانًا . بِمِثْلِ حَدِيثِ فُضَيْلِ بْنِ مَرْزُوقٍ .
al-Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bu oyat: ‹Hofizu alas-salavoti va solatil-asr› (Namozlarni va asr namozini saqlanglar) deb nozil boʻldi. Biz uni Alloh xohlagancha (muddat shunday) oʻqidik. Soʻng Alloh uni nasx qildi va {Namozlarni va oʻrtadagi (vusto) namozni saqlanglar} deb nozil boʻldi. Shunda Shaqiqning yonida oʻtirgan bir kishi unga: «Unday boʻlsa, u — asr namozi-da», — dedi. Al-Baroʼ: «Men senga uning qanday nozil boʻlganini va Alloh uni qanday nasx qilganini xabar berib boʻldim. Alloh yaxshi biluvchidir», — dedi.ал-Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бу оят: ‹Ҳофизу алас-салавоти ва солатил-аср› (Намозларни ва аср намозини сақланглар) деб нозил бўлди. Биз уни Аллоҳ хоҳлаганча (муддат шундай) ўқидик. Сўнг Аллоҳ уни насх қилди ва {Намозларни ва ўртадаги (вусто) намозни сақланглар} деб нозил бўлди. Шунда Шақиқнинг ёнида ўтирган бир киши унга: «Ундай бўлса, у — аср намози-да», — деди. Ал-Барў: «Мен сенга унинг қандай нозил бўлганини ва Аллоҳ уни қандай насх қилганини хабар бериб бўлдим. Аллоҳ яхши билувчидир», — деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَجَعْفَرُ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالَ جَعْفَرٌ حَدَّثَنَا وَقَالَ، يَحْيَى أَخْبَرَنَا
عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ إِيَادِ بْنِ لَقِيطٍ، عَنْ إِيَادٍ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله
عليه وسلم " كَيْفَ تَقُولُونَ بِفَرَحِ رَجُلٍ انْفَلَتَتْ مِنْهُ رَاحِلَتُهُ تَجُرُّ زِمَامَهَا بِأَرْضٍ قَفْرٍ لَيْسَ
بِهَا طَعَامٌ وَلاَ شَرَابٌ وَعَلَيْهَا لَهُ طَعَامٌ وَشَرَابٌ فَطَلَبَهَا حَتَّى شَقَّ عَلَيْهِ ثُمَّ مَرَّتْ بِجِذْلِ شَجَرَةٍ
فَتَعَلَّقَ زِمَامُهَا فَوَجَدَهَا مُتَعَلِّقَةً بِهِ " . قُلْنَا شَدِيدًا يَا رَسُولَ اللَّهِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى
الله عليه وسلم " أَمَا وَاللَّهِ لَلَّهُ أَشَدُّ فَرَحًا بِتَوْبَةِ عَبْدِهِ مِنَ الرَّجُلِ بِرَاحِلَتِهِ " . قَالَ جَعْفَرٌ
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ إِيَادٍ عَنْ أَبِيهِ .
Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Tuyasi qochib ketgan, tuyasining jilovi yegulik ham, ichkilik ham boʻlmagan ovloq bir yerda sudralib yurar, tuyaning ustida esa oʻzining yeguligi va ichkiligi boʻlgan bir kishining quvonchi haqida nima deysizlar? U tuyasini, taa toliqib charchaguncha, izlaydi. Soʻng (tuya) bir daraxt kundasi yonidan oʻtganda jilovi (kundaga) ilinib qoladi va u tuyasini unga ilingan holda topib oladi», — dedilar. Biz: «(Quvonchi) qattiq boʻladi, yo Rasululloh!» dedik. Shunda Rasululloh ﷺ: «Ogoh boʻlinglar, vallohi, Alloh bandasi tavbasidan ana shu kishining tuyasi(ni topgani)dan koʻra qattiqroq quvonadi», — dedilar.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Туяси қочиб кетган, туясининг жилови егулик ҳам, ичкилик ҳам бўлмаган овлоқ бир ерда судралиб юрар, туянинг устида эса ўзининг егулиги ва ичкилиги бўлган бир кишининг қувончи ҳақида нима дейсизлар? У туясини, таа толиқиб чарчагунча, излайди. Сўнг (туя) бир дарахт кундаси ёнидан ўтганда жилови (кундага) илиниб қолади ва у туясини унга илинган ҳолда топиб олади», — дедилар. Биз: «(Қувончи) қаттиқ бўлади, ё Расулуллоҳ!» дедик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Огоҳ бўлинглар, валлоҳи, Аллоҳ бандаси тавбасидан ана шу кишининг туяси(ни топгани)дан кўра қаттиқроқ қувонади», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارِ بْنِ عُثْمَانَ الْعَبْدِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ،
عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه
وسلم قَالَ " { يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ} قَالَ " نَزَلَتْ فِي عَذَابِ الْقَبْرِ فَيُقَالُ
لَهُ مَنْ رَبُّكَ فَيَقُولُ رَبِّيَ اللَّهُ وَنَبِيِّيَ مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم . فَذَلِكَ قَوْلُهُ عَزَّ وَجَلَّ {
يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الآخِرَةِ} " .
Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ {Alloh iymon keltirganlarni mustahkam soʻz bilan sobit qiladi} (oyati haqida) dedilar: «Bu (oyat) qabr azobi haqida nozil boʻlgan. Unga: ‹Robbing kim?› deyiladi. U: ‹Robbim Alloh va Nabiyim Muhammad ﷺ dir›, deydi. Bu Allohning azza va jallaning soʻzidir: {Alloh iymon keltirganlarni dunyo hayotida ham, oxiratda ham mustahkam soʻz bilan sobit qiladi} (Ibrohim 27)».Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ {Аллоҳ иймон келтирганларни мустаҳкам сўз билан собит қилади} (ояти ҳақида) дедилар: «Бу (оят) қабр азоби ҳақида нозил бўлган. Унга: ‹Роббинг ким?› дейилади. У: ‹Роббим Аллоҳ ва Набийим Муҳаммад ﷺ дир›, дейди. Бу Аллоҳнинг азза ва жалланинг сўзидир: {Аллоҳ иймон келтирганларни дунё ҳаётида ҳам, охиратда ҳам мустаҳкам сўз билан собит қилади} (Иброҳим 27)».
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ نَافِعٍ قَالُوا حَدَّثَنَا
عَبْدُ الرَّحْمَنِ، - يَعْنُونَ ابْنَ مَهْدِيٍّ - عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ خَيْثَمَةَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ،
{ يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الآخِرَةِ} قَالَ نَزَلَتْ فِي
عَذَابِ الْقَبْرِ .
Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: {Alloh iymon keltirganlarni dunyo hayotida ham, oxiratda ham mustahkam soʻz bilan sobit qiladi} (Ibrohim 27) (oyati haqida) u dedi: «Bu (oyat) qabr azobi haqida nozil boʻlgan».Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: {Аллоҳ иймон келтирганларни дунё ҳаётида ҳам, охиратда ҳам мустаҳкам сўз билан собит қилади} (Иброҳим 27) (ояти ҳақида) у деди: «Бу (оят) қабр азоби ҳақида нозил бўлган».
حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ،
قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ، يَقُولُ جَاءَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ إِلَى أَبِي فِي مَنْزِلِهِ فَاشْتَرَى مِنْهُ
رَحْلاً فَقَالَ لِعَازِبٍ ابْعَثْ مَعِيَ ابْنَكَ يَحْمِلْهُ مَعِي إِلَى مَنْزِلِي فَقَالَ لِي أَبِي احْمِلْهُ . فَحَمَلْتُهُ
وَخَرَجَ أَبِي مَعَهُ يَنْتَقِدُ ثَمَنَهُ فَقَالَ لَهُ أَبِي يَا أَبَا بَكْرٍ حَدِّثْنِي كَيْفَ صَنَعْتُمَا لَيْلَةَ سَرَيْتَ مَعَ
رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ نَعَمْ أَسْرَيْنَا لَيْلَتَنَا كُلَّهَا حَتَّى قَامَ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ وَخَلاَ
الطَّرِيقُ فَلاَ يَمُرُّ فِيهِ أَحَدٌ حَتَّى رُفِعَتْ لَنَا صَخْرَةٌ طَوِيلَةٌ لَهَا ظِلٌّ لَمْ تَأْتِ عَلَيْهِ الشَّمْسُ
بَعْدُ فَنَزَلْنَا عِنْدَهَا فَأَتَيْتُ الصَّخْرَةَ فَسَوَّيْتُ بِيَدِي مَكَانًا يَنَامُ فِيهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه
وسلم فِي ظِلِّهَا ثُمَّ بَسَطْتُ عَلَيْهِ فَرْوَةً ثُمَّ قُلْتُ نَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَأَنَا أَنْفُضُ لَكَ مَا حَوْلَكَ
فَنَامَ وَخَرَجْتُ أَنْفُضُ مَا حَوْلَهُ فَإِذَا أَنَا بِرَاعِي غَنَمٍ مُقْبِلٍ بِغَنَمِهِ إِلَى الصَّخْرَةِ يُرِيدُ مِنْهَا
الَّذِي أَرَدْنَا فَلَقِيتُهُ فَقُلْتُ لِمَنْ أَنْتَ يَا غُلاَمُ فَقَالَ لِرَجُلٍ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ قُلْتُ أَفِي غَنَمِكَ
لَبَنٌ قَالَ نَعَمْ . قُلْتُ أَفَتَحْلُبُ لِي قَالَ نَعَمْ . فَأَخَذَ شَاةً فَقُلْتُ لَهُ انْفُضِ الضَّرْعَ مِنَ الشَّعَرِ
وَالتُّرَابِ وَالْقَذَى - قَالَ فَرَأَيْتُ الْبَرَاءَ يَضْرِبُ بِيَدِهِ عَلَى الأُخْرَى يَنْفُضُ - فَحَلَبَ لِي فِي
قَعْبٍ مَعَهُ كُثْبَةً مِنْ لَبَنٍ قَالَ وَمَعِي إِدَاوَةٌ أَرْتَوِي فِيهَا لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم لِيَشْرَبَ
مِنْهَا وَيَتَوَضَّأَ - قَالَ - فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَكَرِهْتُ أَنْ أُوقِظَهُ مِنْ نَوْمِهِ
فَوَافَقْتُهُ اسْتَيْقَظَ فَصَبَبْتُ عَلَى اللَّبَنِ مِنَ الْمَاءِ حَتَّى بَرَدَ أَسْفَلُهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ اشْرَبْ
مِنْ هَذَا اللَّبَنِ - قَالَ - فَشَرِبَ حَتَّى رَضِيتُ ثُمَّ قَالَ " أَلَمْ يَأْنِ لِلرَّحِيلِ " . قُلْتُ بَلَى .
قَالَ فَارْتَحَلْنَا بَعْدَ مَا زَالَتِ الشَّمْسُ وَاتَّبَعَنَا سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكٍ - قَالَ - وَنَحْنُ فِي جَلَدٍ
مِنَ الأَرْضِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أُتِينَا فَقَالَ " لاَ تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا " . فَدَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ
اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَارْتَطَمَتْ فَرَسُهُ إِلَى بَطْنِهَا أُرَى فَقَالَ إِنِّي قَدْ عَلِمْتُ أَنَّكُمَا قَدْ
دَعَوْتُمَا عَلَىَّ فَادْعُوَا لِي فَاللَّهُ لَكُمَا أَنْ أَرُدَّ عَنْكُمَا الطَّلَبَ . فَدَعَا اللَّهَ فَنَجَى فَرَجَعَ لاَ
يَلْقَى أَحَدًا إِلاَّ قَالَ قَدْ كَفَيْتُكُمْ مَا هَا هُنَا فَلاَ يَلْقَى أَحَدًا إِلاَّ رَدَّهُ - قَالَ - وَوَفَى لَنَا .
al-Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr as-Siddiq otamning oldiga, uning uyiga kelib, undan bir egar (kajava) sotib oldi va Ozibga: «Oʻgʻlingni men bilan yubor, uni men bilan uyimgacha koʻtarib borsin», dedi. Otam menga: «Uni koʻtar», dedi. Bas, men uni koʻtardim. Otam ham uning bahosini olish (uchun) u bilan birga chiqdi. Otam unga: «Ey Abu Bakr! Menga aytib bergin: Rasululloh ﷺ bilan kechasi yoʻlga chiqqaningizda ikkovingiz qanday yoʻl tutdingiz?» dedi. U: «Ha. Biz butun kechamiz davomida yoʻl yurdik, hatto kun tikkaga kelib, yoʻl boʻshab, unda hech kim oʻtmay qoldi. Toki bizga uzun bir qoya koʻrindi, uning soyasi bor edi, unga hali quyosh tegmagan edi. Biz uning oldiga tushdik. Men qoyaning oldiga borib, qoʻlim bilan Nabiy ﷺ uning soyasida uxlaydigan bir joyni tekisladim, soʻng uning ustiga bir poʻstin yoyib: ‹Uxlang, yo Rasululloh, men Siz uchun atrofingizdagi (narsalarni) qoʻriqlab turaman›, dedim. Bas, (u zot) uxladilar. Men atrofidagini qoʻriqlab chiqdim. Bir payt qarasam, bir choʻpon qoʻylari bilan qoyaga tomon kelyapti, undan biz istagan (soya)ni istab (kelyapti). Men uni uchratib: ‹Sen kimnikisan, ey bola?› dedim. U: ‹Madina ahlidan bir kishiniki›, dedi. Men: ‹Qoʻylaringda sut bormi?› dedim. U: ‹Ha›, dedi. Men: ‹Menga sogʻib berasanmi?› dedim. U: ‹Ha›, dedi. Bas, u bir qoʻyni ushladi. Men unga: ‹Yelinni junlardan, tuproqdan va iflosliklardan tozala (qoq)›, dedim» — (Abu Isʼhoq) dedi: «Men al-Baroʼning bir qoʻlini ikkinchisiga urib (qoqib koʻrsatayotganini) koʻrdim» — «Bas, u men uchun oʻzidagi yogʻoch idishga bir oz sut sogʻdi. Yonimda Nabiy ﷺ undan ichishlari va tahorat olishlari uchun suv toʻldiradigan bir mesh bor edi. Soʻng men Nabiy ﷺ ning oldilariga keldim, (u zotni) uyqudan uygʻotishni xohlamadim, ammo (kelganimda) u zot uygʻonib turgan ediler. Men sutga suv quydim, hatto uning osti soviy boshladi. Soʻng: ‹Yo Rasululloh! Mana shu sutdan iching›, dedim. Bas, (u zot) men rozi boʻlguncha ichdilar. Soʻng: ‹(Endi) yoʻlga (chiqish) vaqti boʻlmadimi?› dedilar. Men: ‹Ha, boʻldi›, dedim. Bas, biz quyosh ogʻgandan keyin yoʻlga chiqdik. Suroqa ibn Molik bizning ortimizdan quvib keldi. Biz qattiq (tekis) yerda edik. Men: ‹Yo Rasululloh! Bizga (quvgʻinchi) yetib keldi›, dedim. (U zot): ‹Gʻam yema, albatta, Alloh biz bilan birga›, dedilar. Rasululloh ﷺ unga qarshi duo qildilar, shunda otining oyogʻi yerga — qornigacha botib qoldi, deb oʻylayman. (Suroqa): ‹Men, albatta, ikkovingiz menga qarshi duo qilganingizni bildim. Mening (foydam)ga duo qilinglar, men sizlarga (qasamyod beraman): quvgʻinni sizlardan qaytaraman›, dedi. Bas, (u zot) Allohga duo qildilar, (Suroqa) qutuldi va orqaga qaytdi. (Endi) u kimni uchratsa, faqat: ‹Bu yerni sizlar uchun (qidirib) yetarli (tekshirib) qoʻydim (hech kim yoʻq)›, derdi. U hech kimni uchratmasin, albatta, uni qaytarardi» — (al-Baroʼ) dedi — «Va u bizga (bergan vaʼdasiga) vafo qildi».ал-Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Бакр ас-Сиддиқ отамнинг олдига, унинг уйига келиб, ундан бир эгар (кажава) сотиб олди ва Озибга: «Ўғлингни мен билан юбор, уни мен билан уйимгача кўтариб борсин», деди. Отам менга: «Уни кўтар», деди. Бас, мен уни кўтардим. Отам ҳам унинг баҳосини олиш (учун) у билан бирга чиқди. Отам унга: «Эй Абу Бакр! Менга айтиб бергин: Расулуллоҳ ﷺ билан кечаси йўлга чиққанингизда икковингиз қандай йўл тутдингиз?» деди. У: «Ҳа. Биз бутун кечамиз давомида йўл юрдик, ҳатто кун тиккага келиб, йўл бўшаб, унда ҳеч ким ўтмай қолди. Токи бизга узун бир қоя кўринди, унинг сояси бор эди, унга ҳали қуёш тегмаган эди. Биз унинг олдига тушдик. Мен қоянинг олдига бориб, қўлим билан Набий ﷺ унинг соясида ухлайдиган бир жойни текисладим, сўнг унинг устига бир пўстин ёйиб: ‹Ухланг, ё Расулуллоҳ, мен Сиз учун атрофингиздаги (нарсаларни) қўриқлаб тураман›, дедим. Бас, (у зот) ухладилар. Мен атрофидагини қўриқлаб чиқдим. Бир пайт қарасам, бир чўпон қўйлари билан қояга томон келяпти, ундан биз истаган (соя)ни истаб (келяпти). Мен уни учратиб: ‹Сен кимникисан, эй бола?› дедим. У: ‹Мадина аҳлидан бир кишиники›, деди. Мен: ‹Қўйларингда сут борми?› дедим. У: ‹Ҳа›, деди. Мен: ‹Менга соғиб берасанми?› дедим. У: ‹Ҳа›, деди. Бас, у бир қўйни ушлади. Мен унга: ‹Елинни жунлардан, тупроқдан ва ифлосликлардан тозала (қоқ)›, дедим» — (Абу Исъҳоқ) деди: «Мен ал-Барўнинг бир қўлини иккинчисига уриб (қоқиб кўрсатаётганини) кўрдим» — «Бас, у мен учун ўзидаги ёғоч идишга бир оз сут соғди. Ёнимда Набий ﷺ ундан ичишлари ва таҳорат олишлари учун сув тўлдирадиган бир меш бор эди. Сўнг мен Набий ﷺ нинг олдиларига келдим, (у зотни) уйқудан уйғотишни хоҳламадим, аммо (келганимда) у зот уйғониб турган эдилер. Мен сутга сув қуйдим, ҳатто унинг ости совий бошлади. Сўнг: ‹Ё Расулуллоҳ! Мана шу сутдан ичинг›, дедим. Бас, (у зот) мен рози бўлгунча ичдилар. Сўнг: ‹(Энди) йўлга (чиқиш) вақти бўлмадими?› дедилар. Мен: ‹Ҳа, бўлди›, дедим. Бас, биз қуёш оғгандан кейин йўлга чиқдик. Суроқа ибн Молик бизнинг ортимиздан қувиб келди. Биз қаттиқ (текис) ерда эдик. Мен: ‹Ё Расулуллоҳ! Бизга (қувғинчи) етиб келди›, дедим. (У зот): ‹Ғам ема, албатта, Аллоҳ биз билан бирга›, дедилар. Расулуллоҳ ﷺ унга қарши дуо қилдилар, шунда отининг оёғи ерга — қорнигача ботиб қолди, деб ўйлайман. (Суроқа): ‹Мен, албатта, икковингиз менга қарши дуо қилганингизни билдим. Менинг (фойдам)га дуо қилинглар, мен сизларга (қасамёд бераман): қувғинни сизлардан қайтараман›, деди. Бас, (у зот) Аллоҳга дуо қилдилар, (Суроқа) қутулди ва орқага қайтди. (Энди) у кимни учратса, фақат: ‹Бу ерни сизлар учун (қидириб) етарли (текшириб) қўйдим (ҳеч ким йўқ)›, дерди. У ҳеч кимни учратмасин, албатта, уни қайтарарди» — (ал-Барў) деди — «Ва у бизга (берган ваъдасига) вафо қилди».
وَحَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، ح وَحَدَّثَنَاهُ إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ،
أَخْبَرَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ، كِلاَهُمَا عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ، قَالَ اشْتَرَى
أَبُو بَكْرٍ مِنْ أَبِي رَحْلاً بِثَلاَثَةَ عَشَرَ دِرْهَمًا وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمَعْنَى حَدِيثِ زُهَيْرٍ عَنْ أَبِي
إِسْحَاقَ وَقَالَ فِي حَدِيثِهِ مِنْ رِوَايَةِ عُثْمَانَ بْنِ عُمَرَ فَلَمَّا دَنَا دَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى
الله عليه وسلم فَسَاخَ فَرَسُهُ فِي الأَرْضِ إِلَى بَطْنِهِ وَوَثَبَ عَنْهُ وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ قَدْ عَلِمْتُ
أَنَّ هَذَا عَمَلُكَ فَادْعُ اللَّهَ أَنْ يُخَلِّصَنِي مِمَّا أَنَا فِيهِ وَلَكَ عَلَىَّ لأُعَمِّيَنَّ عَلَى مَنْ وَرَائِي وَهَذِهِ
كِنَانَتِي فَخُذْ سَهْمًا مِنْهَا فَإِنَّكَ سَتَمُرُّ عَلَى إِبِلِي وَغِلْمَانِي بِمَكَانِ كَذَا وَكَذَا فَخُذْ مِنْهَا حَاجَتَكَ
قَالَ " لاَ حَاجَةَ لِي فِي إِبِلِكَ " . فَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ لَيْلاً فَتَنَازَعُوا أَيُّهُمْ يَنْزِلُ عَلَيْهِ رَسُولُ
اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " أَنْزِلُ عَلَى بَنِي النَّجَّارِ أَخْوَالِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ أُكْرِمُهُمْ بِذَلِكَ
" . فَصَعِدَ الرِّجَالُ وَالنِّسَاءُ فَوْقَ الْبُيُوتِ وَتَفَرَّقَ الْغِلْمَانُ وَالْخَدَمُ فِي الطُّرُقِ يُنَادُونَ يَا
مُحَمَّدُ يَا رَسُولَ اللَّهِ يَا مُحَمَّدُ يَا رَسُولَ اللَّهِ .
al-Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr otamdan bir egar (kajava)ni oʻn uch dirhamga sotib oldi, deb hadis maʼnosini soʻzlab berdi. U oʻz hadisida shunday dedi: «(Suroqa) yaqinlashganida Rasululloh ﷺ unga qarshi duo qildilar. Shunda oti qornigacha yerga botib qoldi, (Suroqa) undan sakrab tushdi va: ‹Ey Muhammad! Men, albatta, bu sening ishing ekanini bildim. Allohga duo qilgin, meni shu (ahvolimdan) qutqarsin. Senga (ahdimni beraman): ortimdagilarga (yoʻlingni) bekitaman (chalgʻitaman). Mana, bu mening oʻqdonim, undan bir oʻq olgin. Albatta, sen falon-falon joyda mening tuyalarim va xizmatkorlarim oldidan oʻtasan, ulardan hojatingni olib qol›, dedi. (U zot): ‹Tuyalaringga hojatim yoʻq›, dedilar. Soʻng biz Madinaga kechasi yetib keldik. (Madina ahli) Rasululloh ﷺ qaysisinikiga tushishlari haqida tortishib qoldilar. (U zot): ‹Abdul-Muttalibning togʻalari boʻlmish Banun-Najjornikiga tushaman, shu bilan ularni izzatlayman›, dedilar. Bas, erkaklar va ayollar uylar ustiga chiqdilar, bolalar va xizmatkorlar yoʻllarga tarqalib: ‹Ey Muhammad! Ey Rasululloh! Ey Muhammad! Ey Rasululloh!› deb nido qila boshladilar».ал-Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Бакр отамдан бир эгар (кажава)ни ўн уч дирҳамга сотиб олди, деб ҳадис маъносини сўзлаб берди. У ўз ҳадисида шундай деди: «(Суроқа) яқинлашганида Расулуллоҳ ﷺ унга қарши дуо қилдилар. Шунда оти қорнигача ерга ботиб қолди, (Суроқа) ундан сакраб тушди ва: ‹Эй Муҳаммад! Мен, албатта, бу сенинг ишинг эканини билдим. Аллоҳга дуо қилгин, мени шу (аҳволимдан) қутқарсин. Сенга (аҳдимни бераман): ортимдагиларга (йўлингни) бекитаман (чалғитаман). Мана, бу менинг ўқдоним, ундан бир ўқ олгин. Албатта, сен фалон-фалон жойда менинг туяларим ва хизматкорларим олдидан ўтасан, улардан ҳожатингни олиб қол›, деди. (У зот): ‹Туяларингга ҳожатим йўқ›, дедилар. Сўнг биз Мадинага кечаси етиб келдик. (Мадина аҳли) Расулуллоҳ ﷺ қайсисиникига тушишлари ҳақида тортишиб қолдилар. (У зот): ‹Абдул-Мутталибнинг тоғалари бўлмиш Банун-Нажжорникига тушаман, шу билан уларни иззатлайман›, дедилар. Бас, эркаклар ва аёллар уйлар устига чиқдилар, болалар ва хизматкорлар йўлларга тарқалиб: ‹Эй Муҳаммад! Эй Расулуллоҳ! Эй Муҳаммад! Эй Расулуллоҳ!› деб нидо қила бошладилар».
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا أَبُو خَيْثَمَةَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ، قَالَ كَانَ رَجُلٌ يَقْرَأُ سُورَةَ الْكَهْفِ وَعِنْدَهُ فَرَسٌ مَرْبُوطٌ بِشَطَنَيْنِ فَتَغَشَّتْهُ سَحَابَةٌ فَجَعَلَتْ تَدُورُ وَتَدْنُو وَجَعَلَ فَرَسُهُ يَنْفِرُ مِنْهَا فَلَمَّا أَصْبَحَ أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ " تِلْكَ السَّكِينَةُ تَنَزَّلَتْ لِلْقُرْآنِ " .
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Kahf surasini oʻqiyotgan edi, yonida ikki arqon bilan boylangan oti bor edi. Shunda uni bir bulut qoplab, aylana boshladi va yaqinlasha bordi, oti esa undan hurka boshladi. Tong otgach, u Nabiy ﷺ ning huzurlariga kelib, buni u zotga aytdi. Shunda u zot: «U Qurʼon (tilovati) tufayli nozil boʻlgan sakina (xotirjamlik) edi», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Каҳф сурасини ўқиётган эди, ёнида икки арқон билан бойланган оти бор эди. Шунда уни бир булут қоплаб, айлана бошлади ва яқинлаша борди, оти эса ундан ҳурка бошлади. Тонг отгач, у Набий ﷺ нинг ҳузурларига келиб, буни у зотга айтди. Шунда у зот: «У Қуръон (тиловати) туфайли нозил бўлган сакина (хотиржамлик) эди», дедилар.