Baro ibn Ozib al-Ansoriy

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، سَمِعْتُ الْبَرَاءَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ آخِرُ سُورَةٍ نَزَلَتْ بَرَاءَةَ، وَآخِرُ آيَةٍ نَزَلَتْ ‏{‏يَسْتَفْتُونَكَ ‏}‏

(Baro (roziyallohu anhu) aytdi:) Nozil boʻ lgan oxirgi sura — Baroa (Tavba surasi); nozil boʻ lgan oxirgi oyat — ‹Sendan fatvo soʻraydilar...› (Niso surasi, 176) (oyatidir).(Баро (розияллоҳу анҳу) айтди:) Нозил бў лган охирги сура — Бароа (Тавба сураси); нозил бў лган охирги оят — ‹Сендан фатво сўрайдилар...› (Нисо сураси, 176) (оятидир).

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ آخِرُ آيَةٍ نَزَلَتْ ‏[quran sura="4" aya_start="176" aya_end="176"]{‏يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلاَلَةِ‏}‏ وَآخِرُ سُورَةٍ نَزَلَتْ بَرَاءَةٌ‏.‏

(Baro (roziyallohu anhu) aytdi:) Nozil boʻ lgan oxirgi oyat — ‹Sendan fatvo soʻraydilar; ayt: ‹Alloh kalola haqida sizlarga fatvo beradi›› (Niso surasi, 176); nozil boʻ lgan oxirgi sura — Baroa (Tavba surasi)dir.(Баро (розияллоҳу анҳу) айтди:) Нозил бў лган охирги оят — ‹Сендан фатво сўрайдилар; айт: ‹Аллоҳ калола ҳақида сизларга фатво беради›› (Нисо сураси, 176); нозил бў лган охирги сура — Бароа (Тавба сураси)дир.

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَلْقَمَةُ بْنُ مَرْثَدٍ، قَالَ سَمِعْتُ سَعْدَ بْنَ عُبَيْدَةَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْمُسْلِمُ إِذَا سُئِلَ فِي الْقَبْرِ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ، فَذَلِكَ قَوْلُهُ ‏[quran sura="14" aya_start="27" aya_end="27"]{‏يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الآخِرَةِ‏}‏‏"‏

(Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ: «Musulmon qabrda soʻralganida, ‹La ilaha illalloh va anna Muhammadan Rasululloh›ga guvohlik beradi; mana shu — (Allohning) ‹Alloh iymon keltirganlarni — dunyo hayotida ham, oxiratda ham — mustahkam soʻz bilan mahkam tutadi› (Ibrohim surasi, 27) degan soʻzidir», dedilar.(Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмон қабрда сўралганида, ‹Ла илаҳа иллаллоҳ ва анна Муҳаммадан Расулуллоҳ›га гувоҳлик беради; мана шу — (Аллоҳнинг) ‹Аллоҳ иймон келтирганларни — дунё ҳаётида ҳам, охиратда ҳам — мустаҳкам сўз билан маҳкам тутади› (Иброҳим сураси, 27) деган сўзидир», дедилар.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَيْنَمَا رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ، وَفَرَسٌ لَهُ مَرْبُوطٌ فِي الدَّارِ، فَجَعَلَ يَنْفِرُ، فَخَرَجَ الرَّجُلُ فَنَظَرَ فَلَمْ يَرَ شَيْئًا، وَجَعَلَ يَنْفِرُ، فَلَمَّا أَصْبَحَ ذَكَرَ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ تِلْكَ السَّكِينَةُ تَنَزَّلَتْ بِالْقُرْآنِ ‏"‏‏.‏

(Baro (ibn Ozib) (roziyallohu anhumo) aytdi:) Paygʻambar ﷺ ashobidan bir kishi (Qurʼon) oʻqiyotgan, hovlida uning bir oti bogʻ langan edi; (ot) hurkib (qoʻ rqib) toʻ lgʻ ana boshladi. U kishi chiqib (atrofga) qaradi, (lekin) hech narsani koʻ rmadi; (ot esa) hurkiverdi. Tongda bu (voqea)ni Paygʻambar ﷺga zikr qildi. U zot: «U — sakina (xotirjamlik) edi; (u) Qurʼon (oʻqilgani) sababli nozil boʻ ldi», dedilar.(Баро (ибн Озиб) (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Пайғамбар ﷺ ашобидан бир киши (Қуръон) ўқиётган, ҳовлида унинг бир оти боғ ланган эди; (от) ҳуркиб (қў рқиб) тў лғ ана бошлади. У киши чиқиб (атрофга) қаради, (лекин) ҳеч нарсани кў рмади; (от эса) ҳуркиверди. Тонгда бу (воқеа)ни Пайғамбар ﷺга зикр қилди. У зот: «У — сакина (хотиржамлик) эди; (у) Қуръон (ўқилгани) сабабли нозил бў лди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَوَّلُ مَنْ قَدِمَ عَلَيْنَا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُصْعَبُ بْنُ عُمَيْرٍ وَابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ فَجَعَلاَ يُقْرِئَانِنَا الْقُرْآنَ، ثُمَّ جَاءَ عَمَّارٌ وَبِلاَلٌ وَسَعْدٌ ثُمَّ جَاءَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فِي عِشْرِينَ ثُمَّ جَاءَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَمَا رَأَيْتُ أَهْلَ الْمَدِينَةِ فَرِحُوا بِشَىْءٍ فَرَحَهُمْ بِهِ، حَتَّى رَأَيْتُ الْوَلاَئِدَ وَالصِّبْيَانَ يَقُولُونَ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ قَدْ جَاءَ‏.‏ فَمَا جَاءَ حَتَّى قَرَأْتُ ‏[quran sura="87" aya_start="1" aya_end="1"]{‏سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الأَعْلَى‏}‏ فِي سُوَرٍ مِثْلِهَا‏.‏

(Baro (roziyallohu anhumo) aytdi:) Paygʻambar ﷺning ashobidan bizning oldimizga birinchi boʻ lib kelgan (kishi) Musʼab ibn Umayr va Ibn Ummi Maktum (edi); ular bizga Qurʼon oʻqita boshladilar. Soʻng Ammor, Bilol va Saʼd keldi; soʻng Umar ibnul-Xattob yigirma (kishi) ichida keldi; soʻng Paygʻambar ﷺ keldilar. Men Madina ahlining — u zot (kelishi) bilan xursand boʻ lganidek — biror narsadan xursand boʻ lganini koʻ rmadim, hatto men joriyalar (qizlar) va bolalarning: «Mana Rasululloh keldilar!» deb aytayotganlarini koʻ rdim. U zot kelmasidan (oldin)oq men ‹Sabbih isma robbikal-aʼlo (Eng oliy Robbingning ismini pokla)› (Aʼlo surasi, 1) (surasini) va uning misli (boshqa) suralarni oʻqib olgan edim.(Баро (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Пайғамбар ﷺнинг ашобидан бизнинг олдимизга биринчи бў либ келган (киши) Мусъаб ибн Умайр ва Ибн Умми Мактум (эди); улар бизга Қуръон ўқита бошладилар. Сўнг Аммор, Билол ва Саъд келди; сўнг Умар ибнул-Хаттоб йигирма (киши) ичида келди; сўнг Пайғамбар ﷺ келдилар. Мен Мадина аҳлининг — у зот (келиши) билан хурсанд бў лганидек — бирор нарсадан хурсанд бў лганини кў рмадим, ҳатто мен жориялар (қизлар) ва болаларнинг: «Мана Расулуллоҳ келдилар!» деб айтаётганларини кў рдим. У зот келмасидан (олдин)оқ мен ‹Саббиҳ исма роббикал-аъло (Энг олий Роббингнинг исмини покла)› (Аъло сураси, 1) (сурасини) ва унинг мисли (бошқа) сураларни ўқиб олган эдим.

حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَدِيٌّ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ فِي سَفَرٍ فَقَرَأَ فِي الْعِشَاءِ فِي إِحْدَى الرَّكْعَتَيْنِ بِالتِّينِ وَالزَّيْتُونِ‏.‏ ‏{‏تَقْوِيمٍ‏}‏ الْخَلْقِ‏.‏

(Adiy aytdi:) Men Baro (roziyallohu anhumo)ni (eshitdim)ki, Paygʻambar ﷺ bir safarda edilar va Xufton (Isho) namozining ikki rakatidan birida ‹Vat-tini vaz-zaytun (anjir va zaytunga qasam)› (Tin surasi) (surasini) oʻqidilar. ‹Taqvim› — xilqat (insonning eng goʻzal qomati va surati)dir.(Адий айтди:) Мен Баро (розияллоҳу анҳумо)ни (эшитдим)ки, Пайғамбар ﷺ бир сафарда эдилар ва Хуфтон (Ишо) намозининг икки ракатидан бирида ‹Ват-тини ваз-зайтун (анжир ва зайтунга қасам)› (Тин сураси) (сурасини) ўқидилар. ‹Тақвим› — хилқат (инсоннинг энг гўзал қомати ва сурати)дир.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ، قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ ‏[quran sura="4" aya_start="95" aya_end="95"]‏{‏لاَ يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ‏}‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ ادْعُ لِي زَيْدًا وَلْيَجِئْ بِاللَّوْحِ وَالدَّوَاةِ وَالْكَتِفِ ـ أَوِ الْكَتِفِ وَالدَّوَاةِ ـ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ اكْتُبْ لاَ يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ ‏"‏ وَخَلْفَ ظَهْرِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَمْرُو بْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ الأَعْمَى قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا تَأْمُرُنِي فَإِنِّي رَجُلٌ ضَرِيرُ الْبَصَرِ فَنَزَلَتْ مَكَانَهَا ‏[quran sura="4" aya_start="95" aya_end="95"]{‏لاَ يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ‏}‏ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ‏[quran sura="4" aya_start="95" aya_end="95"]{‏غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ‏}‏‏"‏

(Baro (roziyallohu anhumo) aytdi:) ‹Moʻminlardan — (uzrsiz) oʻ tirib qolganlar bilan Alloh yoʻ lida jihod qiluvchilar — teng boʻ lmaydi› (Niso surasi, 95) (oyati) nozil boʻ lganida, Paygʻambar ﷺ: «Menga Zaydni chaqiringlar; u lavh (taxtacha), siyohdon va (yozish uchun) kurak suyagini — yoki kurak (suyagi) va siyohdonni — olib kelsin», dedilar, soʻng: «‹La yastavil-qoidun (oʻ tirib qolganlar teng boʻ lmaydi)› deb yoz», dedilar. Paygʻambar ﷺning orqalarida (ortida) Amr ibn Ummi Maktum — koʻ zi koʻ rmas (kishi) — bor edi. U: «Ey Allohning Rasuli, menga nima buyurasiz? Men — koʻ zi ojiz kishiman», dedi. Shunda uning oʻ rniga ‹Moʻminlardan — zarari (uzri) boʻ lganlardan boshqa — oʻ tirib qolganlar Alloh yoʻ lida jihod qiluvchilar bilan teng boʻ lmaydi› (Niso surasi, 95) (oyati) nozil boʻ ldi.(Баро (розияллоҳу анҳумо) айтди:) ‹Мўминлардан — (узрсиз) ў тириб қолганлар билан Аллоҳ йў лида жиҳод қилувчилар — тенг бў лмайди› (Нисо сураси, 95) (ояти) нозил бў лганида, Пайғамбар ﷺ: «Менга Зайдни чақиринглар; у лавҳ (тахтача), сиёҳдон ва (ёзиш учун) курак суягини — ёки курак (суяги) ва сиёҳдонни — олиб келсин», дедилар, сўнг: «‹Ла яставил-қоидун (ў тириб қолганлар тенг бў лмайди)› деб ёз», дедилар. Пайғамбар ﷺнинг орқаларида (ортида) Амр ибн Умми Мактум — кў зи кў рмас (киши) — бор эди. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, менга нима буюрасиз? Мен — кў зи ожиз кишиман», деди. Шунда унинг ў рнига ‹Мўминлардан — зарари (узри) бў лганлардан бошқа — ў тириб қолганлар Аллоҳ йў лида жиҳод қилувчилар билан тенг бў лмайди› (Нисо сураси, 95) (ояти) нозил бў лди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، أَنْبَأَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، سَمِعَ الْبَرَاءَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ تَعَلَّمْتُ ‏[quran sura="87" aya_start="1" aya_end="1"]{‏سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ‏}‏ قَبْلَ أَنْ يَقْدَمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

(Abu Isʼhoq aytdi:) Men Baro (roziyallohu anhumo)ni: «Men ‹Sabbih isma robbika (Robbingning ismini pokla)› (Aʼlo surasi, 1) (surasini) — Paygʻambar ﷺ (Madinaga) kelmasidan oldin — oʻ rganib olgan edim», deb aytayotganini eshitdim.(Абу Исъҳоқ айтди:) Мен Баро (розияллоҳу анҳумо)ни: «Мен ‹Саббиҳ исма роббика (Роббингнинг исмини покла)› (Аъло сураси, 1) (сурасини) — Пайғамбар ﷺ (Мадинага) келмасидан олдин — ў рганиб олган эдим», деб айтаётганини эшитдим.

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ، قَالَ كَانَ رَجُلٌ يَقْرَأُ سُورَةَ الْكَهْفِ وَإِلَى جَانِبِهِ حِصَانٌ مَرْبُوطٌ بِشَطَنَيْنِ فَتَغَشَّتْهُ سَحَابَةٌ فَجَعَلَتْ تَدْنُو وَتَدْنُو وَجَعَلَ فَرَسُهُ يَنْفِرُ فَلَمَّا أَصْبَحَ أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ ‏"‏ تِلْكَ السَّكِينَةُ تَنَزَّلَتْ بِالْقُرْآنِ ‏"‏‏.‏

(Baro (roziyallohu anhumo) aytdi:) Bir kishi Kahf surasini oʻqiyotgan, uning yonida esa ikki arqon bilan bogʻ langan bir ot (bor) edi. Shunda uni bir bulut qopladi va u (bulut) yaqinlashaverdi, oti esa hurka (toʻ lgʻ ana) boshladi. Tongda u (kishi) Paygʻambar ﷺning oldigʻa kelib, buni u zotga zikr qildi. U zot: «U — sakina (xotirjamlik) edi; (u) Qurʼon (oʻqilgani) sababli nozil boʻ ldi», dedilar.(Баро (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Бир киши Каҳф сурасини ўқиётган, унинг ёнида эса икки арқон билан боғ ланган бир от (бор) эди. Шунда уни бир булут қоплади ва у (булут) яқинлашаверди, оти эса ҳурка (тў лғ ана) бошлади. Тонгда у (киши) Пайғамбар ﷺнинг олдиға келиб, буни у зотга зикр қилди. У зот: «У — сакина (хотиржамлик) эди; (у) Қуръон (ўқилгани) сабабли нозил бў лди», дедилар.

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنِ الأَشْعَثِ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ سُوَيْدٍ، قَالَ الْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَمَرَنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِسَبْعٍ، وَنَهَانَا عَنْ سَبْعٍ، أَمَرَنَا بِعِيَادَةِ الْمَرِيضِ، وَاتِّبَاعِ الْجِنَازَةِ، وَتَشْمِيتِ الْعَاطِسِ، وَإِبْرَارِ الْقَسَمِ، وَنَصْرِ الْمَظْلُومِ، وَإِفْشَاءِ السَّلاَمِ، وَإِجَابَةِ الدَّاعِي، وَنَهَانَا عَنْ خَوَاتِيمِ الذَّهَبِ، وَعَنْ آنِيَةِ الْفِضَّةِ، وَعَنِ الْمَيَاثِرِ، وَالْقَسِّيَّةِ، وَالإِسْتَبْرَقِ وَالدِّيبَاجِ‏.‏ تَابَعَهُ أَبُو عَوَانَةَ وَالشَّيْبَانِيُّ عَنْ أَشْعَثَ فِي إِفْشَاءِ السَّلاَمِ‏.‏

(Muoviya ibn Suvayd aytdi:) al-Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhumo) (shunday) dedi: Paygʻambar ﷺ bizni yetti (narsa)ga buyurdilar va bizni yetti (narsa)dan qaytardilar. Bizni: bemorni yoʻqlashga, janozaga ergashishga, aksa urganga (yarhamukalloh deb) duo qilishga, qasamni (rost chiqarib) bajarishga, mazlumga (zulm koʻ rganga) yordam berishga, salomni (keng) yoyishga va chaqiruvchiga (daʼvatga) ijobat qilishga buyurdilar; va bizni: oltin uzuklardan, kumush idishlardan, mayosir (ipak egar-yostiqlar)dan, qassiy (ipak (matolar))dan, istabraq va dibo (ipak kiyimlar)dan qaytardilar. (Abu Avona va Shayboniy — Ashʼasdan ‹salomni yoyish›da (uni) mutobaat qildi.)(Муовия ибн Сувайд айтди:) ал-Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо) (шундай) деди: Пайғамбар ﷺ бизни етти (нарса)га буюрдилар ва бизни етти (нарса)дан қайтардилар. Бизни: беморни йўқлашга, жанозага эргашишга, акса урганга (ярҳамукаллоҳ деб) дуо қилишга, қасамни (рост чиқариб) бажаришга, мазлумга (зулм кў рганга) ёрдам беришга, саломни (кенг) ёйишга ва чақирувчига (даъватга) ижобат қилишга буюрдилар; ва бизни: олтин узуклардан, кумуш идишлардан, маёсир (ипак эгар-ёстиқлар)дан, қассий (ипак (матолар))дан, истабрақ ва дибо (ипак кийимлар)дан қайтардилар. (Абу Авона ва Шайбоний — Ашъасдан ‹саломни ёйиш›да (уни) мутобаат қилди.)

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ زُبَيْدٍ الإِيَامِيِّ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنِ الْبَرَاءِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ أَوَّلَ مَا نَبْدَأُ بِهِ فِي يَوْمِنَا هَذَا أَنْ نُصَلِّيَ ثُمَّ نَرْجِعَ فَنَنْحَرَ، مَنْ فَعَلَهُ فَقَدْ أَصَابَ سُنَّتَنَا، وَمَنْ ذَبَحَ قَبْلُ فَإِنَّمَا هُوَ لَحْمٌ قَدَّمَهُ لأَهْلِهِ، لَيْسَ مِنَ النُّسُكِ فِي شَىْءٍ ‏"‏‏.‏ فَقَامَ أَبُو بُرْدَةَ بْنُ نِيَارٍ وَقَدْ ذَبَحَ فَقَالَ إِنَّ عِنْدِي جَذَعَةً‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ اذْبَحْهَا وَلَنْ تَجْزِيَ عَنْ أَحَدٍ بَعْدَكَ ‏"‏‏.‏ قَالَ مُطَرِّفٌ عَنْ عَامِرٍ عَنِ الْبَرَاءِ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ ذَبَحَ بَعْدَ الصَّلاَةِ تَمَّ نُسُكُهُ، وَأَصَابَ سُنَّةَ الْمُسْلِمِينَ ‏"‏‏.‏

(al-Baroʼ (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ: «Mana shu kunimizda biz boshlaydigan ilk (ish) — namoz oʻqishimiz, soʻng qaytib, nahr (qurbonlik) qilishimizdir. Kim shunday qilsa, bizning sunnatimizga erishdi; kim (undan) oldin soʻ ygan boʻ lsa, u — faqat oʻ z ahliga taqdim qilgan goʻsht(dir); u nusukdan (qurbonlikdan) hech narsa emas» dedilar. Shunda Abu Burda ibn Niyor — u (allaqachon) soʻ ygan edi — turib: «Mening yonimda bir jadaʼa (bir yoshli echki) bor» dedi. U zot: «Uni soʻ y; (lekin) u sendan keyin hech kimga kifoya qilmaydi» dedilar. (Mutarrif, Omirdan, al-Baroʼdan: Paygʻambar ﷺ: «Kim namozdan keyin soʻ ygan boʻ lsa, uning nusuki toʻ liq boʻ ldi va u musulmonlarning sunnatiga erishdi» dedilar.)(ал-Барў (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ: «Мана шу кунимизда биз бошлайдиган илк (иш) — намоз ўқишимиз, сўнг қайтиб, наҳр (қурбонлик) қилишимиздир. Ким шундай қилса, бизнинг суннатимизга эришди; ким (ундан) олдин сў йган бў лса, у — фақат ў з аҳлига тақдим қилган гўшт(дир); у нусукдан (қурбонликдан) ҳеч нарса эмас» дедилар. Шунда Абу Бурда ибн Ниёр — у (аллақачон) сў йган эди — туриб: «Менинг ёнимда бир жадаъа (бир ёшли эчки) бор» деди. У зот: «Уни сў й; (лекин) у сендан кейин ҳеч кимга кифоя қилмайди» дедилар. (Мутарриф, Омирдан, ал-Барўдан: Пайғамбар ﷺ: «Ким намоздан кейин сў йган бў лса, унинг нусуки тў лиқ бў лди ва у мусулмонларнинг суннатига эришди» дедилар.)

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا مُطَرِّفٌ، عَنْ عَامِرٍ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ ضَحَّى خَالٌ لِي يُقَالُ لَهُ أَبُو بُرْدَةَ قَبْلَ الصَّلاَةِ، فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ شَاتُكَ شَاةُ لَحْمٍ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ عِنْدِي دَاجِنًا جَذَعَةً مِنَ الْمَعَزِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اذْبَحْهَا وَلَنْ تَصْلُحَ لِغَيْرِكَ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ مَنْ ذَبَحَ قَبْلَ الصَّلاَةِ فَإِنَّمَا يَذْبَحُ لِنَفْسِهِ، وَمَنْ ذَبَحَ بَعْدَ الصَّلاَةِ فَقَدْ تَمَّ نُسُكُهُ، وَأَصَابَ سُنَّةَ الْمُسْلِمِينَ ‏"‏‏.‏ تَابَعَهُ عُبَيْدَةُ عَنِ الشَّعْبِيِّ وَإِبْرَاهِيمَ‏.‏ وَتَابَعَهُ وَكِيعٌ عَنْ حُرَيْثٍ عَنِ الشَّعْبِيِّ‏.‏ وَقَالَ عَاصِمٌ وَدَاوُدُ عَنِ الشَّعْبِيِّ عِنْدِي عَنَاقُ لَبَنٍ‏.‏ وَقَالَ زُبَيْدٌ وَفِرَاسٌ عَنِ الشَّعْبِيِّ عِنْدِي جَذَعَةٌ‏.‏ وَقَالَ أَبُو الأَحْوَصِ حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ عَنَاقٌ جَذَعَةٌ‏.‏ وَقَالَ ابْنُ عَوْنٍ عَنَاقٌ جَذَعٌ، عَنَاقُ لَبَنٍ‏.‏

(al-Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu) aytdi:) Abu Burda deb ataladigan bir togʻ am (qurbonlikni) namozdan oldin soʻ ydi. Rasululloh ﷺ unga: «Sening qoʻ ying — (oddiy) goʻsht qoʻ yi(dir)» dedilar. U: «Ey Allohning Rasuli, mening yonimda echkilardan boqilgan (xonaki) bir jadaʼa bor» dedi. U zot: «Uni soʻ y; (lekin) u sendan boshqaga (boshqa hech kimga) yaramaydi» dedilar. Soʻng: «Kim namozdan oldin soʻ ysa, u faqat oʻ zi uchun soʻ ydi; kim namozdan keyin soʻ ysa, uning nusuki toʻ liq boʻ ldi va u musulmonlarning sunnatiga erishdi» dedilar.(ал-Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу) айтди:) Абу Бурда деб аталадиган бир тоғ ам (қурбонликни) намоздан олдин сў йди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Сенинг қў йинг — (оддий) гўшт қў йи(дир)» дедилар. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, менинг ёнимда эчкилардан боқилган (хонаки) бир жадаъа бор» деди. У зот: «Уни сў й; (лекин) у сендан бошқага (бошқа ҳеч кимга) ярамайди» дедилар. Сўнг: «Ким намоздан олдин сў йса, у фақат ў зи учун сў йди; ким намоздан кейин сў йса, унинг нусуки тў лиқ бў лди ва у мусулмонларнинг суннатига эришди» дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ، عَنِ الْبَرَاءِ، قَالَ ذَبَحَ أَبُو بُرْدَةَ قَبْلَ الصَّلاَةِ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَبْدِلْهَا ‏"‏‏.‏ قَالَ لَيْسَ عِنْدِي إِلاَّ جَذَعَةٌ ـ قَالَ شُعْبَةُ وَأَحْسِبُهُ قَالَ ـ هِيَ خَيْرٌ مِنْ مُسِنَّةٍ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اجْعَلْهَا مَكَانَهَا، وَلَنْ تَجْزِيَ عَنْ أَحَدٍ بَعْدَكَ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ حَاتِمُ بْنُ وَرْدَانَ عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ عَنَاقٌ جَذَعَةٌ‏.‏

(al-Baroʼ (roziyallohu anhu) aytdi:) Abu Burda (qurbonlikni) namozdan oldin soʻ ydi. Paygʻambar ﷺ unga: «Uni (boshqasiga) almashtir» dedilar. U: «Mening yonimda bir jadaʼadan boshqa (narsa) yoʻq» dedi — (Shuʼba: «Oʻ ylayman, u: ‹u — musinna (katta yoshli)dan yaxshiroq› dedi» dedi). U zot: «Uni uning oʻ rniga qoʻ y; (lekin) u sendan keyin hech kimga kifoya qilmaydi» dedilar.(ал-Барў (розияллоҳу анҳу) айтди:) Абу Бурда (қурбонликни) намоздан олдин сў йди. Пайғамбар ﷺ унга: «Уни (бошқасига) алмаштир» дедилар. У: «Менинг ёнимда бир жадаъадан бошқа (нарса) йўқ» деди — (Шуъба: «Ў йлайман, у: ‹у — мусинна (катта ёшли)дан яхшироқ› деди» деди). У зот: «Уни унинг ў рнига қў й; (лекин) у сендан кейин ҳеч кимга кифоя қилмайди» дедилар.

حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ الْمِنْهَالِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي زُبَيْدٌ، قَالَ سَمِعْتُ الشَّعْبِيَّ، عَنِ الْبَرَاءِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ أَوَّلَ مَا نَبْدَأُ مِنْ يَوْمِنَا هَذَا أَنْ نُصَلِّيَ، ثُمَّ نَرْجِعَ فَنَنْحَرَ، فَمَنْ فَعَلَ هَذَا فَقَدْ أَصَابَ سُنَّتَنَا، وَمَنْ نَحَرَ فَإِنَّمَا هُوَ لَحْمٌ يُقَدِّمُهُ لأَهْلِهِ، لَيْسَ مِنَ النُّسُكِ فِي شَىْءٍ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ أَبُو بُرْدَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ذَبَحْتُ قَبْلَ أَنْ أُصَلِّيَ، وَعِنْدِي جَذَعَةٌ خَيْرٌ مِنْ مُسِنَّةٍ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ اجْعَلْهَا مَكَانَهَا، وَلَنْ تَجْزِيَ أَوْ تُوفِيَ عَنْ أَحَدٍ بَعْدَكَ ‏"‏‏.‏

(al-Baroʼ (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺni xutba qilayotganlarini eshitdim; u zot: «Mana shu kunimizdan boshlaydigan ilk (ish) — namoz oʻqishimiz, soʻng qaytib, nahr (qurbonlik) qilishimizdir. Kim shunday qilsa, bizning sunnatimizga erishdi; kim (undan oldin) nahr qilgan boʻ lsa, u — faqat oʻ z ahliga taqdim qiladigan goʻsht(dir); u nusukdan (qurbonlikdan) hech narsa emas» dedilar. Shunda Abu Burda: «Ey Allohning Rasuli, men namoz oʻqishimdan oldin soʻ ydim; mening yonimda esa musinna (katta yoshli)dan yaxshiroq bir jadaʼa bor» dedi. U zot: «Uni uning oʻ rniga qoʻ y; (lekin) u sendan keyin hech kimga kifoya qilmaydi — yoki: yetarli boʻ lmaydi» dedilar.(ал-Барў (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺни хутба қилаётганларини эшитдим; у зот: «Мана шу кунимиздан бошлайдиган илк (иш) — намоз ўқишимиз, сўнг қайтиб, наҳр (қурбонлик) қилишимиздир. Ким шундай қилса, бизнинг суннатимизга эришди; ким (ундан олдин) наҳр қилган бў лса, у — фақат ў з аҳлига тақдим қиладиган гўшт(дир); у нусукдан (қурбонликдан) ҳеч нарса эмас» дедилар. Шунда Абу Бурда: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен намоз ўқишимдан олдин сў йдим; менинг ёнимда эса мусинна (катта ёшли)дан яхшироқ бир жадаъа бор» деди. У зот: «Уни унинг ў рнига қў й; (лекин) у сендан кейин ҳеч кимга кифоя қилмайди — ёки: етарли бў лмайди» дедилар.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ فِرَاسٍ، عَنْ عَامِرٍ، عَنِ الْبَرَاءِ، قَالَ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ يَوْمٍ، فَقَالَ ‏"‏ مَنْ صَلَّى صَلاَتَنَا وَاسْتَقْبَلَ قِبْلَتَنَا، فَلاَ يَذْبَحْ حَتَّى يَنْصَرِفَ ‏"‏‏.‏ فَقَامَ أَبُو بُرْدَةَ بْنُ نِيَارٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَعَلْتُ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ هُوَ شَىْءٌ عَجَّلْتَهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَإِنَّ عِنْدِي جَذَعَةً هِيَ خَيْرٌ مِنْ مُسِنَّتَيْنِ آذْبَحُهَا قَالَ ‏"‏ نَعَمْ، ثُمَّ لاَ تَجْزِي عَنْ أَحَدٍ بَعْدَكَ ‏"‏‏.‏ قَالَ عَامِرٌ هِيَ خَيْرُ نَسِيكَتِهِ‏.‏

(al-Baroʼ (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ bir kun namoz oʻqib: «Kim bizning namozimizni oʻqisa va bizning qiblamizga yuzlansa, (qurbonlikni) — to (namozdan) qaytguncha — soʻ ymasin» dedilar. Shunda Abu Burda ibn Niyor turib: «Ey Allohning Rasuli, men (allaqachon soʻ yib) qildim» dedi. U zot: «U — sen shoshilgan bir narsa(dir)» dedilar. U: «Mening yonimda ikki musinna (katta yoshli)dan yaxshiroq bir jadaʼa bor; uni soʻ ysammi?» dedi. U zot: «Ha; soʻng (u) sendan keyin hech kimga kifoya qilmaydi» dedilar. (Omir: «U — uning eng yaxshi qurbonligi (nasika)si edi» dedi.)(ал-Барў (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ бир кун намоз ўқиб: «Ким бизнинг намозимизни ўқиса ва бизнинг қибламизга юзланса, (қурбонликни) — то (намоздан) қайтгунча — сў ймасин» дедилар. Шунда Абу Бурда ибн Ниёр туриб: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен (аллақачон сў йиб) қилдим» деди. У зот: «У — сен шошилган бир нарса(дир)» дедилар. У: «Менинг ёнимда икки мусинна (катта ёшли)дан яхшироқ бир жадаъа бор; уни сў йсамми?» деди. У зот: «Ҳа; сўнг (у) сендан кейин ҳеч кимга кифоя қилмайди» дедилар. (Омир: «У — унинг энг яхши қурбонлиги (насика)си эди» деди.)

حَدَّثَنِي مَحْمُودٌ، أَخْبَرَنَا النَّضْرُ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْ مَكَّةَ وَأَبُو بَكْرٍ مَعَهُ قَالَ أَبُو بَكْرٍ مَرَرْنَا بِرَاعٍ وَقَدْ عَطِشَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ أَبُو بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ فَحَلَبْتُ كُثْبَةً مِنْ لَبَنٍ فِي قَدَحٍ، فَشَرِبَ حَتَّى رَضِيتُ، وَأَتَانَا سُرَاقَةُ بْنُ جُعْشُمٍ عَلَى فَرَسٍ فَدَعَا عَلَيْهِ، فَطَلَبَ إِلَيْهِ سُرَاقَةُ أَنْ لاَ يَدْعُوَ عَلَيْهِ، وَأَنْ يَرْجِعَ فَفَعَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

(al-Baroʼ (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ Makkadan (hijratda) keldilar — Abu Bakr u zot bilan (birga) edi. Abu Bakr (roziyallohu anhu) aytdi: Biz bir choʻ pon (yonidan) oʻ tdik — Rasululloh ﷺ chanqagan edilar. Abu Bakr aytdi: Men bir qadahga bir koʻ pirgan sut sogʻ dim; u zot — men rozi boʻ lgungacha (qonguncha) — ichdilar. (Shu payt) bizga Suroqa ibn Juʼshum ot ustida (quvib) yetdi; u zot unga (qarshi) duo qildilar; (shunda) Suroqa u zotdan — oʻ ziga (qarshi) duo qilmasliklarini va (orqaga) qaytishini — soʻradi; Paygʻambar ﷺ (shunday) qildilar.(ал-Барў (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ Маккадан (ҳижратда) келдилар — Абу Бакр у зот билан (бирга) эди. Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз бир чў пон (ёнидан) ў тдик — Расулуллоҳ ﷺ чанқаган эдилар. Абу Бакр айтди: Мен бир қадаҳга бир кў пирган сут соғ дим; у зот — мен рози бў лгунгача (қонгунча) — ичдилар. (Шу пайт) бизга Суроқа ибн Жуъшум от устида (қувиб) етди; у зот унга (қарши) дуо қилдилар; (шунда) Суроқа у зотдан — ў зига (қарши) дуо қилмасликларини ва (орқага) қайтишини — сўради; Пайғамбар ﷺ (шундай) қилдилар.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنِ الأَشْعَثِ بْنِ سُلَيْمٍ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ سُوَيْدِ بْنِ مُقَرِّنٍ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِسَبْعٍ، وَنَهَانَا عَنْ سَبْعٍ، أَمَرَنَا بِعِيَادَةِ الْمَرِيضِ، وَاتِّبَاعِ الْجِنَازَةِ، وَتَشْمِيتِ الْعَاطِسِ، وَإِجَابَةِ الدَّاعِي، وَإِفْشَاءِ السَّلاَمِ، وَنَصْرِ الْمَظْلُومِ وَإِبْرَارِ الْمُقْسِمِ، وَنَهَانَا عَنْ خَوَاتِيمِ الذَّهَبِ، وَعَنِ الشُّرْبِ فِي الْفِضَّةِ ـ أَوْ قَالَ آنِيَةِ الْفِضَّةِ ـ وَعَنِ الْمَيَاثِرِ وَالْقَسِّيِّ، وَعَنْ لُبْسِ الْحَرِيرِ وَالدِّيبَاجِ وَالإِسْتَبْرَقِ‏.‏

(al-Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ bizni yetti (ish)ga buyurdilar va yetti (ish)dan qaytardilar. Bizni: kasalni yoʻqlash, janozaga ergashish, aksirgan (kishi)ga (alhamdulillah desa) ‹yarhamukalloh› deyish, chaqirgan (kishi)ga ijobat qilish (kelish), salomni yoyish, mazlumga yordam berish va qasam ichgan (kishi)ning qasamini rost chiqarishga — buyurdilar; va bizni: oltin uzuklardan, kumushda — yoki: kumush idishda — ichishdan, miyosir (ipak egar-yostiqcha)dan, qassiy (ipakli mato)dan, harir (ipak), debo (zarbof) va istabraq (qalin ipak) kiyishdan — qaytardilar.(ал-Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ бизни етти (иш)га буюрдилар ва етти (иш)дан қайтардилар. Бизни: касални йўқлаш, жанозага эргашиш, аксирган (киши)га (алҳамдулиллаҳ деса) ‹ярҳамукаллоҳ› дейиш, чақирган (киши)га ижобат қилиш (келиш), саломни ёйиш, мазлумга ёрдам бериш ва қасам ичган (киши)нинг қасамини рост чиқаришга — буюрдилар; ва бизни: олтин узуклардан, кумушда — ёки: кумуш идишда — ичишдан, миёсир (ипак эгар-ёстиқча)дан, қассий (ипакли мато)дан, ҳарир (ипак), дебо (зарбоф) ва истабрақ (қалин ипак) кийишдан — қайтардилар.

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَشْعَثُ بْنُ سُلَيْمٍ، قَالَ سَمِعْتُ مُعَاوِيَةَ بْنَ سُوَيْدِ بْنِ مُقَرِّنٍ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِسَبْعٍ، وَنَهَانَا عَنْ سَبْعٍ، نَهَانَا عَنْ خَاتَمِ الذَّهَبِ، وَلُبْسِ الْحَرِيرِ، وَالدِّيبَاجِ، وَالإِسْتَبْرَقِ، وَعَنِ الْقَسِّيِّ، وَالْمِيثَرَةِ، وَأَمَرَنَا أَنْ نَتْبَعَ الْجَنَائِزَ، وَنَعُودَ الْمَرِيضَ، وَنُفْشِيَ السَّلاَمَ‏.‏

(al-Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ bizni yetti (ish)ga buyurdilar va yetti (ish)dan qaytardilar. Bizni: oltin uzukdan, harir (ipak), debo (zarbof) va istabraq (qalin ipak) kiyishdan, qassiy (ipakli mato)dan va miysara (ipak egar-yostiqcha)dan — qaytardilar; va bizni: janozalarga ergashishga, kasalni yoʻqlashga va salomni yoyishga — buyurdilar.(ал-Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ бизни етти (иш)га буюрдилар ва етти (иш)дан қайтардилар. Бизни: олтин узукдан, ҳарир (ипак), дебо (зарбоф) ва истабрақ (қалин ипак) кийишдан, қассий (ипакли мато)дан ва мийсара (ипак эгар-ёстиқча)дан — қайтардилар; ва бизни: жанозаларга эргашишга, касални йўқлашга ва саломни ёйишга — буюрдилар.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أُهْدِيَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثَوْبُ حَرِيرٍ، فَجَعَلْنَا نَلْمُسُهُ، وَنَتَعَجَّبُ مِنْهُ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَتَعْجَبُونَ مِنْ هَذَا ‏"‏‏.‏ قُلْنَا نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مَنَادِيلُ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ فِي الْجَنَّةِ خَيْرٌ مِنْ هَذَا ‏"‏‏.‏

(al-Baro (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺga ipak kiyim hadya qilindi; biz uni ushlab, undan hayratlana boshladik. Shunda Paygʻambar ﷺ: «Bunga hayratlanyapsizlarmi? Saʼd ibn Muozning jannatdagi roʻmolchalari bundan yaxshiroqdir» dedilar.(ал-Баро (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺга ипак кийим ҳадя қилинди; биз уни ушлаб, ундан ҳайратлана бошладик. Шунда Пайғамбар ﷺ: «Бунга ҳайратланяпсизларми? Саъд ибн Муознинг жаннатдаги рўмолчалари бундан яхшироқдир» дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، سَمِعَ الْبَرَاءَ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَرْبُوعًا، وَقَدْ رَأَيْتُهُ فِي حُلَّةٍ حَمْرَاءَ مَا رَأَيْتُ شَيْئًا أَحْسَنَ مِنْهُ‏.‏

(al-Baro (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ oʻrta boʻyli edilar; men u zotni qizil hullada koʻrdim — men u zotdan koʻra chiroyliroq (goʻzalroq) hech narsani koʻrmaganman.(ал-Баро (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ ўрта бўйли эдилар; мен у зотни қизил ҳуллада кўрдим — мен у зотдан кўра чиройлироқ (гўзалроқ) ҳеч нарсани кўрмаганман.

حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَشْعَثَ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ سُوَيْدِ بْنِ مُقَرِّنٍ، عَنِ الْبَرَاءِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَمَرَنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِسَبْعٍ عِيَادَةِ الْمَرِيضِ، وَاتِّبَاعِ الْجَنَائِزِ، وَتَشْمِيتِ الْعَاطِسِ، وَنَهَانَا عَنْ لُبْسِ الْحَرِيرِ، وَالدِّيبَاجِ، وَالْقَسِّيِّ، وَالإِسْتَبْرَقِ، وَمَيَاثِرِ الْحُمْرِ‏.‏

(al-Baro (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ bizni yetti (narsa)ga buyurdilar: bemorni yoʻqlash, janozalarga ergashish (qatnashish), aksa urganga «yarhamukalloh» (deyish), va bizni ipak, deboj, qassiy, istabraq hamda qizil mayosir (kiyish)dan qaytardilar.(ал-Баро (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ бизни етти (нарса)га буюрдилар: беморни йўқлаш, жанозаларга эргашиш (қатнашиш), акса урганга «ярҳамукаллоҳ» (дейиш), ва бизни ипак, дебож, қассий, истабрақ ҳамда қизил маёсир (кийиш)дан қайтардилар.

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا أَشْعَثُ بْنُ سُلَيْمٍ، قَالَ سَمِعْتُ مُعَاوِيَةَ بْنَ سُوَيْدِ بْنِ مُقَرِّنٍ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ نَهَانَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ سَبْعٍ نَهَى عَنْ خَاتَمِ الذَّهَبِ ـ أَوْ قَالَ حَلْقَةِ الذَّهَبِ ـ وَعَنِ الْحَرِيرِ، وَالإِسْتَبْرَقِ، وَالدِّيبَاجِ، وَالْمِيثَرَةِ الْحَمْرَاءِ، وَالْقَسِّيِّ، وَآنِيَةِ الْفِضَّةِ، وَأَمَرَنَا بِسَبْعٍ بِعِيَادَةِ الْمَرِيضِ، وَاتِّبَاعِ الْجَنَائِزِ، وَتَشْمِيتِ الْعَاطِسِ، وَرَدِّ السَّلاَمِ، وَإِجَابَةِ الدَّاعِي، وَإِبْرَارِ الْمُقْسِمِ، وَنَصْرِ الْمَظْلُومِ‏.‏

(al-Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo) aytdi:) Paygʻambar ﷺ bizni yetti (narsa)dan qaytardilar: oltin uzuk — yoki «oltin halqa» dedilar — ipak, istabraq, deboj, qizil mayosir, qassiy va kumush idishdan; va bizni yetti (narsa)ga buyurdilar: bemorni yoʻqlash, janozalarga ergashish, aksa urganga «yarhamukalloh» (deyish), salomga alik olish, daʼvat etuvchining (chaqirigʻiga) ijobat qilish, qasam ichuvchining qasamini rost chiqarish va mazlumga yordam berish.(ал-Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Пайғамбар ﷺ бизни етти (нарса)дан қайтардилар: олтин узук — ёки «олтин ҳалқа» дедилар — ипак, истабрақ, дебож, қизил маёсир, қассий ва кумуш идишдан; ва бизни етти (нарса)га буюрдилар: беморни йўқлаш, жанозаларга эргашиш, акса урганга «ярҳамукаллоҳ» (дейиш), саломга алик олиш, даъват этувчининг (чақириғига) ижобат қилиш, қасам ичувчининг қасамини рост чиқариш ва мазлумга ёрдам бериш.

حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، سَمِعْتُ الْبَرَاءَ، يَقُولُ مَا رَأَيْتُ أَحَدًا أَحْسَنَ فِي حُلَّةٍ حَمْرَاءَ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قَالَ بَعْضُ أَصْحَابِي عَنْ مَالِكٍ إِنَّ جُمَّتَهُ لَتَضْرِبُ قَرِيبًا مِنْ مَنْكِبَيْهِ‏.‏ قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ سَمِعْتُهُ يُحَدِّثُهُ غَيْرَ مَرَّةٍ، مَا حَدَّثَ بِهِ قَطُّ إِلاَّ ضَحِكَ‏.‏ تَابَعَهُ شُعْبَةُ شَعَرُهُ يَبْلُغُ شَحْمَةَ أُذُنَيْهِ‏.‏

(al-Baro (roziyallohu anhu) aytdi:) Men qizil hullada Paygʻambar ﷺdan koʻra chiroyliroq hech kimni koʻrmaganman. (Baʼzi roviylar Malikdan: «Uning sochlari yelkalariga yaqin tushib turardi» dedilar. Abu Ishoq aytdi: «Men uni bir necha bor (rivoyat qilib) eshitdim; u qachon buni rivoyat qilmasin, albatta kular edi». Shuʼba (esa) mutobaat qildi: «Uning sochlari quloqlari yumshogʻiga yetardi».)(ал-Баро (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен қизил ҳуллада Пайғамбар ﷺдан кўра чиройлироқ ҳеч кимни кўрмаганман. (Баъзи ровийлар Маликдан: «Унинг сочлари елкаларига яқин тушиб турарди» дедилар. Абу Ишоқ айтди: «Мен уни бир неча бор (ривоят қилиб) эшитдим; у қачон буни ривоят қилмасин, албатта кулар эди». Шуъба (эса) мутобаат қилди: «Унинг сочлари қулоқлари юмшоғига етарди».)

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ، عَنِ الْبَرَاءِ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِحَسَّانَ ‏"‏ اهْجُهُمْ ـ أَوْ قَالَ هَاجِهِمْ ـ وَجِبْرِيلُ مَعَكَ ‏"‏‏.‏

(al-Baro (roziyallohu anhu) rivoyat qilishicha,) Paygʻambar ﷺ Hassonga: «Ularni (mushriklarni) hajv qil — yoki: ularga (sheʼr bilan) javob ber — Jabroil sen bilan birgadir» dedilar.(ал-Баро (розияллоҳу анҳу) ривоят қилишича,) Пайғамбар ﷺ Ҳассонга: «Уларни (мушрикларни) ҳажв қил — ёки: уларга (шеър билан) жавоб бер — Жаброил сен билан биргадир» дедилар.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ، قَالَ لَمَّا مَاتَ إِبْرَاهِيمُ ـ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ـ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ لَهُ مُرْضِعًا فِي الْجَنَّةِ ‏"‏‏.‏

(al-Baro (roziyallohu anhu) aytdi:) Ibrohim — alayhissalom — vafot etganida, Rasululloh ﷺ: «Albatta, uning jannatda (suti qolganini toʻldiradigan) bir emizuvchisi bordir» dedilar.(ал-Баро (розияллоҳу анҳу) айтди:) Иброҳим — алайҳиссалом — вафот этганида, Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, унинг жаннатда (сути қолганини тўлдирадиган) бир эмизувчиси бордир» дедилар.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الأَشْعَثِ بْنِ سُلَيْمٍ، قَالَ سَمِعْتُ مُعَاوِيَةَ بْنَ سُوَيْدِ بْنِ مُقَرِّنٍ، عَنِ الْبَرَاءِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَمَرَنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِسَبْعٍ، وَنَهَانَا عَنْ سَبْعٍ، أَمَرَنَا بِعِيَادَةِ الْمَرِيضِ، وَاتِّبَاعِ الْجِنَازَةِ، وَتَشْمِيتِ الْعَاطِسِ، وَإِجَابَةِ الدَّاعِي، وَرَدِّ السَّلاَمِ، وَنَصْرِ الْمَظْلُومِ، وَإِبْرَارِ الْمُقْسِمِ، وَنَهَانَا عَنْ سَبْعٍ، عَنْ خَاتَمِ الذَّهَبِ ـ أَوْ قَالَ حَلْقَةِ الذَّهَبِ ـ وَعَنْ لُبْسِ الْحَرِيرِ، وَالدِّيبَاجِ، وَالسُّنْدُسِ، وَالْمَيَاثِرِ‏.‏

(al-Baro (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ bizni yetti (narsa)ga buyurdilar va yetti (narsa)dan qaytardilar. Bizni: bemorni yoʻqlash, janozaga ergashish, aksa urganga tashmit (yarhamukalloh) aytish, daʼvat etuvchiga ijobat qilish, salomga alik olish, mazlumga yordam berish va qasam ichuvchining qasamini rost chiqarishga buyurdilar; va bizni yetti (narsa)dan qaytardilar: oltin uzuk — yoki «oltin halqa» dedilar — va ipak, deboj, sundus hamda mayosir (qizil egar yostiqchalari) kiyishdan.(ал-Баро (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ бизни етти (нарса)га буюрдилар ва етти (нарса)дан қайтардилар. Бизни: беморни йўқлаш, жанозага эргашиш, акса урганга ташмит (ярҳамукаллоҳ) айтиш, даъват этувчига ижобат қилиш, саломга алик олиш, мазлумга ёрдам бериш ва қасам ичувчининг қасамини рост чиқаришга буюрдилар; ва бизни етти (нарса)дан қайтардилар: олтин узук — ёки «олтин ҳалқа» дедилар — ва ипак, дебож, сундус ҳамда маёсир (қизил эгар ёстиқчалари) кийишдан.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الشَّيْبَانِيِّ، عَنْ أَشْعَثَ بْنِ أَبِي الشَّعْثَاءِ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ سُوَيْدِ بْنِ مُقَرِّنٍ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِسَبْعٍ بِعِيَادَةِ الْمَرِيضِ، وَاتِّبَاعِ الْجَنَائِزِ، وَتَشْمِيتِ الْعَاطِسِ، وَنَصْرِ الضَّعِيفِ، وَعَوْنِ الْمَظْلُومِ، وَإِفْشَاءِ السَّلاَمِ، وَإِبْرَارِ الْمُقْسِمِ، وَنَهَى عَنِ الشُّرْبِ فِي الْفِضَّةِ، وَنَهَانَا عَنْ تَخَتُّمِ الذَّهَبِ، وَعَنْ رُكُوبِ الْمَيَاثِرِ، وَعَنْ لُبْسِ الْحَرِيرِ، وَالدِّيبَاجِ، وَالْقَسِّيِّ، وَالإِسْتَبْرَقِ‏.‏

(al-Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo) aytdi:) Rasululloh ﷺ bizni yetti (narsa)ga buyurdilar: bemorni yoʻqlash, janozalarga ergashish, aksa urganga tashmit (yarhamukalloh) aytish, zaifga yordam berish, mazlumga koʻmaklashish, salomni yoyish va qasam ichuvchining qasamini rost chiqarish; va (u zot) kumush (idish)da ichishdan qaytardilar, hamda bizni oltin uzuk taqish, mayosir (egar yostiqchalari)ga minish va ipak, deboj, qassiy hamda istabraq kiyishdan qaytardilar.(ал-Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ бизни етти (нарса)га буюрдилар: беморни йўқлаш, жанозаларга эргашиш, акса урганга ташмит (ярҳамукаллоҳ) айтиш, заифга ёрдам бериш, мазлумга кўмаклашиш, саломни ёйиш ва қасам ичувчининг қасамини рост чиқариш; ва (у зот) кумуш (идиш)да ичишдан қайтардилар, ҳамда бизни олтин узук тақиш, маёсир (эгар ёстиқчалари)га миниш ва ипак, дебож, қассий ҳамда истабрақ кийишдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَجَاءٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى نَحْوَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ سِتَّةَ عَشَرَ أَوْ سَبْعَةَ عَشَرَ شَهْرًا، وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُحِبُّ أَنْ يُوَجَّهَ إِلَى الْكَعْبَةِ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ ‏[quran sura="2" aya_start="144" aya_end="144"]{‏قَدْ نَرَى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّمَاءِ‏}‏ فَتَوَجَّهَ نَحْوَ الْكَعْبَةِ، وَقَالَ السُّفَهَاءُ مِنَ النَّاسِ ـ وَهُمُ الْيَهُودُ ـ مَا وَلاَّهُمْ عَنْ قِبْلَتِهِمُ الَّتِي كَانُوا عَلَيْهَا ‏[quran sura="2" aya_start="142" aya_end="142"]{‏قُلْ لِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ‏}‏ فَصَلَّى مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم رَجُلٌ ثُمَّ خَرَجَ بَعْدَ مَا صَلَّى، فَمَرَّ عَلَى قَوْمٍ مِنَ الأَنْصَارِ فِي صَلاَةِ الْعَصْرِ نَحْوَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ فَقَالَ هُوَ يَشْهَدُ أَنَّهُ صَلَّى مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَأَنَّهُ تَوَجَّهَ نَحْوَ الْكَعْبَةِ‏.‏ فَتَحَرَّفَ الْقَوْمُ حَتَّى تَوَجَّهُوا نَحْوَ الْكَعْبَةِ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻn olti yoki oʻn yetti oy Baytul-Maqdisga yuzlanib namoz oʻqidilar, lekin Kaʼbaga yuzlanishni xohlar edilar. Shunda Alloh: ‹Albatta, Biz yuzingning osmonga burilishini koʻrayapmiz...› (Baqara, 144) — (oyatini) nozil qildi. Bas, Paygʻambar ﷺ Kaʼbaga yuzlandilar. Odamlar ichidagi ahmoqlar — yaʼni yahudiylar: ‹Ularni ilgari amal qilgan qiblasi (Baytul-Maqdis)dan nima burdi?› — dedi. (Alloh nozil qildi:) ‹Ayt: Sharq ham, gʻarb ham Allohniki; U xohlaganini toʻgʻri yoʻlga hidoyat qiladi› (Baqara, 142). Bir kishi Paygʻambar ﷺ bilan (Kaʼbaga yuzlanib) namoz oʻqidi va chiqdi. U baʼzi ansoriylarni asr namozini Baytul-Maqdisga yuzlanib oʻqiyotgan holda koʻrdi va: ‹Men guvohlik beramanki, Rasululloh ﷺ bilan Kaʼbaga yuzlanib namoz oʻqidim›, — dedi. Shunda hamma odam yuzlarini Kaʼbaga burdi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўн олти ёки ўн етти ой Байтул-Мақдисга юзланиб намоз ўқидилар, лекин Каъбага юзланишни хоҳлар эдилар. Шунда Аллоҳ: ‹Албатта, Биз юзингнинг осмонга бурилишини кўраяпмиз...› (Бақара, 144) — (оятини) нозил қилди. Бас, Пайғамбар ﷺ Каъбага юзландилар. Одамлар ичидаги аҳмоқлар — яъни яҳудийлар: ‹Уларни илгари амал қилган қибласи (Байтул-Мақдис)дан нима бурди?› — деди. (Аллоҳ нозил қилди:) ‹Айт: Шарқ ҳам, ғарб ҳам Аллоҳники; У хоҳлаганини тўғри йўлга ҳидоят қилади› (Бақара, 142). Бир киши Пайғамбар ﷺ билан (Каъбага юзланиб) намоз ўқиди ва чиқди. У баъзи ансорийларни аср намозини Байтул-Мақдисга юзланиб ўқиётган ҳолда кўрди ва: ‹Мен гувоҳлик бераманки, Расулуллоҳ ﷺ билан Каъбага юзланиб намоз ўқидим›, — деди. Шунда ҳамма одам юзларини Каъбага бурди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، قَالَ سَمِعْتُ مَنْصُورًا، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي الْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا أَتَيْتَ مَضْجَعَكَ فَتَوَضَّأْ وَضُوءَكَ لِلصَّلاَةِ، ثُمَّ اضْطَجِعْ عَلَى شِقِّكَ الأَيْمَنِ، وَقُلِ اللَّهُمَّ أَسْلَمْتُ وَجْهِي إِلَيْكَ، وَفَوَّضْتُ أَمْرِي إِلَيْكَ، وَأَلْجَأْتُ ظَهْرِي إِلَيْكَ، رَغْبَةً وَرَهْبَةً إِلَيْكَ، لاَ مَلْجَأَ وَلاَ مَنْجَا مِنْكَ إِلاَّ إِلَيْكَ، آمَنْتُ بِكِتَابِكَ الَّذِي أَنْزَلْتَ، وَبِنَبِيِّكَ الَّذِي أَرْسَلْتَ‏.‏ فَإِنْ مُتَّ مُتَّ عَلَى الْفِطْرَةِ، فَاجْعَلْهُنَّ آخِرَ مَا تَقُولُ ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ أَسْتَذْكِرُهُنَّ وَبِرَسُولِكَ الَّذِي أَرْسَلْتَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ لاَ، وَبِنَبِيِّكَ الَّذِي أَرْسَلْتَ ‏"‏‏.‏

(Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo) aytdi:) Rasululloh ﷺ menga: «Yotoqqa borganingda, namoz uchun tahorat qilgandek tahorat qil, soʻng oʻng yoning bilan yonboshla va: ‹Allohumma aslamtu vajhiy ilayka, va favvaztu amriy ilayka, va aljaʼtu zahriy ilayka, ragʻbatan va rahbatan ilayka, la maljaa va la manja minka illa ilayka, amantu bikitabikallaziy anzalta va binabiyyikallaziy arsalta› (Allohim, yuzimni Senga taslim qildim, ishimni Senga topshirdim, oʻzimni (orqamni) Senga suyadim — Senga boʻlgan ragʻbat va (azobingdan) qoʻrquv bilan; Sendan (qochib) boriladigan boshpana ham, najot ham faqat Sening Oʻzingdadir; Sen nozil qilgan Kitobingga va Sen yuborgan Paygʻambaringga iymon keltirdim) deb ayt. Agar (shu kechada) oʻlsang, fitrat (Islom) uzra oʻlasan — bas, bularni (yotishdan) oldin aytadigan oxirgi soʻzing qilgin», dedilar. Men (yodlab olar ekanman): «...va birasulikallaziy arsalta» dedim. U zot: «Yoʻq, ‹va binabiyyikallaziy arsalta› (deb ayt)», dedilar.(Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ менга: «Ётоққа борганингда, намоз учун таҳорат қилгандек таҳорат қил, сўнг ўнг ёнинг билан ёнбошла ва: ‹Аллоҳумма асламту важҳий илайка, ва фаввазту амрий илайка, ва алжаъту заҳрий илайка, рағбатан ва раҳбатан илайка, ла малжаа ва ла манжа минка илла илайка, аманту бикитабикаллазий анзалта ва бинабиййикаллазий арсалта› (Аллоҳим, юзимни Сенга таслим қилдим, ишимни Сенга топширдим, ўзимни (орқамни) Сенга суядим — Сенга бўлган рағбат ва (азобингдан) қўрқув билан; Сендан (қочиб) бориладиган бошпана ҳам, нажот ҳам фақат Сенинг Ўзингдадир; Сен нозил қилган Китобингга ва Сен юборган Пайғамбарингга иймон келтирдим) деб айт. Агар (шу кечада) ўлсанг, фитрат (Ислом) узра ўласан — бас, буларни (ётишдан) олдин айтадиган охирги сўзинг қилгин», дедилар. Мен (ёдлаб олар эканман): «...ва бирасуликаллазий арсалта» дедим. У зот: «Йўқ, ‹ва бинабиййикаллазий арсалта› (деб айт)», дедилар.

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ الرَّبِيعِ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَرْعَرَةَ، قَالاَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، سَمِعَ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَمَرَ رَجُلاً‏.‏ وَحَدَّثَنَا آدَمُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِيُّ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَوْصَى رَجُلاً فَقَالَ ‏"‏ إِذَا أَرَدْتَ مَضْجَعَكَ فَقُلِ اللَّهُمَّ أَسْلَمْتُ نَفْسِي إِلَيْكَ، وَفَوَّضْتُ أَمْرِي إِلَيْكَ، وَوَجَّهْتُ وَجْهِي إِلَيْكَ، وَأَلْجَأْتُ ظَهْرِي إِلَيْكَ، رَغْبَةً وَرَهْبَةً إِلَيْكَ، لاَ مَلْجَأَ وَلاَ مَنْجَا مِنْكَ إِلاَّ إِلَيْكَ، آمَنْتُ بِكِتَابِكَ الَّذِي أَنْزَلْتَ، وَبِنَبِيِّكَ الَّذِي أَرْسَلْتَ‏.‏ فَإِنْ مُتَّ مُتَّ عَلَى الْفِطْرَةِ ‏"‏‏.‏

(Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo) rivoyat qiladiki,) Paygʻambar ﷺ bir kishiga vasiyat qilib dedilar: «Yotoqqa yotmoqchi boʻlganingda: ‹Allohumma aslamtu nafsiy ilayka, va favvaztu amriy ilayka, va vajjahtu vajhiy ilayka, va aljaʼtu zahriy ilayka, ragʻbatan va rahbatan ilayka, la maljaa va la manja minka illa ilayka, amantu bikitabikallaziy anzalta va binabiyyikallaziy arsalta› (Allohim, jonimni Senga taslim qildim, ishimni Senga topshirdim, yuzimni Senga qaratdim, oʻzimni Senga suyadim — Senga ragʻbat va qoʻrquv bilan; Sendan boriladigan boshpana ham, najot ham faqat Sening Oʻzingdadir; Sen nozil qilgan Kitobingga va Sen yuborgan Paygʻambaringga iymon keltirdim) deb ayt. Agar (oʻsha kechada) oʻlsang, fitrat (Islom) uzra oʻlasan», dedilar.(Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо) ривоят қиладики,) Пайғамбар ﷺ бир кишига васият қилиб дедилар: «Ётоққа ётмоқчи бўлганингда: ‹Аллоҳумма асламту нафсий илайка, ва фаввазту амрий илайка, ва важжаҳту важҳий илайка, ва алжаъту заҳрий илайка, рағбатан ва раҳбатан илайка, ла малжаа ва ла манжа минка илла илайка, аманту бикитабикаллазий анзалта ва бинабиййикаллазий арсалта› (Аллоҳим, жонимни Сенга таслим қилдим, ишимни Сенга топширдим, юзимни Сенга қаратдим, ўзимни Сенга суядим — Сенга рағбат ва қўрқув билан; Сендан бориладиган бошпана ҳам, нажот ҳам фақат Сенинг Ўзингдадир; Сен нозил қилган Китобингга ва Сен юборган Пайғамбарингга иймон келтирдим) деб айт. Агар (ўша кечада) ўлсанг, фитрат (Ислом) узра ўласан», дедилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ، حَدَّثَنَا الْعَلاَءُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَوَى إِلَى فِرَاشِهِ نَامَ عَلَى شِقِّهِ الأَيْمَنِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ أَسْلَمْتُ نَفْسِي إِلَيْكَ، وَوَجَّهْتُ وَجْهِي إِلَيْكَ، وَفَوَّضْتُ أَمْرِي إِلَيْكَ، وَأَلْجَأْتُ ظَهْرِي إِلَيْكَ، رَغْبَةً وَرَهْبَةً إِلَيْكَ، لاَ مَلْجَأَ وَلاَ مَنْجَا مِنْكَ إِلاَّ إِلَيْكَ، آمَنْتُ بِكِتَابِكَ الَّذِي أَنْزَلْتَ، وَنَبِيِّكَ الَّذِي أَرْسَلْتَ‏.‏ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ قَالَهُنَّ ثُمَّ مَاتَ تَحْتَ لَيْلَتِهِ مَاتَ عَلَى الْفِطْرَةِ ‏"‏‏.‏ ‏{‏اسْتَرْهَبُوهُمْ‏}‏ مِنَ الرَّهْبَةِ، مَلَكُوتٌ مُلْكٌ مَثَلُ رَهَبُوتٌ خَيْرٌ مِنْ رَحَمُوتٍ، تَقُولُ تَرْهَبُ خَيْرٌ مِنْ أَنْ تَرْحَمَ‏.‏

(Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo) aytdi:) Rasululloh ﷺ oʻrinlariga yotganlarida, oʻng yonlari bilan uxlar, soʻng: «Allohumma aslamtu nafsiy ilayka, va vajjahtu vajhiy ilayka, va favvaztu amriy ilayka, va aljaʼtu zahriy ilayka, ragʻbatan va rahbatan ilayka, la maljaa va la manja minka illa ilayka, amantu bikitabikallaziy anzalta va nabiyyikallaziy arsalta» (Allohim, jonimni Senga taslim qildim, yuzimni Senga qaratdim, ishimni Senga topshirdim, oʻzimni Senga suyadim — Senga ragʻbat va qoʻrquv bilan; Sendan boriladigan boshpana ham, najot ham faqat Sening Oʻzingdadir; Sen nozil qilgan Kitobingga va Sen yuborgan Paygʻambaringga iymon keltirdim) der edilar. Rasululloh ﷺ: «Kim bularni aytib, oʻsha kechasida vafot etsa, fitrat (Islom) uzra oʻladi», dedilar.(Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ ўринларига ётганларида, ўнг ёнлари билан ухлар, сўнг: «Аллоҳумма асламту нафсий илайка, ва важжаҳту важҳий илайка, ва фаввазту амрий илайка, ва алжаъту заҳрий илайка, рағбатан ва раҳбатан илайка, ла малжаа ва ла манжа минка илла илайка, аманту бикитабикаллазий анзалта ва набиййикаллазий арсалта» (Аллоҳим, жонимни Сенга таслим қилдим, юзимни Сенга қаратдим, ишимни Сенга топширдим, ўзимни Сенга суядим — Сенга рағбат ва қўрқув билан; Сендан бориладиган бошпана ҳам, нажот ҳам фақат Сенинг Ўзингдадир; Сен нозил қилган Китобингга ва Сен юборган Пайғамбарингга иймон келтирдим) дер эдилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Ким буларни айтиб, ўша кечасида вафот эца, фитрат (Ислом) узра ўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ ـ هُوَ ابْنُ حَازِمٍ ـ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الْخَنْدَقِ يَنْقُلُ مَعَنَا التُّرَابَ وَهْوَ يَقُولُ ‏"‏ وَاللَّهِ لَوْلاَ اللَّهُ مَا اهْتَدَيْنَا، وَلاَ صُمْنَا وَلاَ صَلَّيْنَا، فَأَنْزِلَنْ سَكِينَةً عَلَيْنَا، وَثَبِّتِ الأَقْدَامَ إِنْ لاَقَيْنَا، وَالْمُشْرِكُونَ قَدْ بَغَوْا عَلَيْنَا، إِذَا أَرَادُوا فِتْنَةً أَبَيْنَا‏"‏‏.‏

(Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺni Xandaq kuni biz bilan (birga) tuproq tashib, shunday deb (tartib bilan aytib) turganlarini koʻrdim: «Allohga qasamki, agar Alloh (hidoyat qilmaganda), biz hidoyat topmas edik, na roʻza tutar, na namoz oʻqir edik. Bas, ustimizga sakina (xotirjamlik) nozil qilgin; (dushmanga) roʻbaroʻ kelsak, qadamlarni sobit qilgin. Mushriklar bizga (qarshi) tajovuz qildilar; ular (bizni) fitnaga (dindan burishga) istasalar, biz bosh tortdik».(Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺни Хандақ куни биз билан (бирга) тупроқ ташиб, шундай деб (тартиб билан айтиб) турганларини кўрдим: «Аллоҳга қасамки, агар Аллоҳ (ҳидоят қилмаганда), биз ҳидоят топмас эдик, на рўза тутар, на намоз ўқир эдик. Бас, устимизга сакина (хотиржамлик) нозил қилгин; (душманга) рўбарў келсак, қадамларни собит қилгин. Мушриклар бизга (қарши) тажовуз қилдилар; улар (бизни) фитнага (диндан буришга) истасалар, биз бош тортдик».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ أُهْدِيَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم سَرَقَةٌ مِنْ حَرِيرٍ، فَجَعَلَ النَّاسُ يَتَدَاوَلُونَهَا بَيْنَهُمْ، وَيَعْجَبُونَ مِنْ حُسْنِهَا وَلِينِهَا، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَتَعْجَبُونَ مِنْهَا ‏"‏‏.‏ قَالُوا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَمَنَادِيلُ سَعْدٍ فِي الْجَنَّةِ خَيْرٌ مِنْهَا ‏"‏‏.‏ لَمْ يَقُلْ شُعْبَةُ وَإِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ ‏"‏ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ ‏"‏‏.‏

(Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo) aytdi:) Paygʻambar ﷺga bir parcha ipak (mato) hadya qilindi; odamlar uni oʻzaro qoʻldan qoʻlga oʻtkazib, uning goʻzalligi va yumshoqligidan hayratlanardilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bundan hayratlanyapsizmi?» dedilar. Ular: «Ha, yo Rasululloh», dedilar. U zot: «Joni qoʻlimda boʻlgan Zot bilan qasamki, Saʼdning jannatdagi roʻmolchalari bundan yaxshiroqdir», dedilar. (Shuʼba va Isroil Abu Ishoqdan (rivoyatlarida) ‹Joni qoʻlimda boʻlgan Zot bilan qasamki› (jumlasini) aytmadilar.)(Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Пайғамбар ﷺга бир парча ипак (мато) ҳадя қилинди; одамлар уни ўзаро қўлдан қўлга ўтказиб, унинг гўзаллиги ва юмшоқлигидан ҳайратланардилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бундан ҳайратланяпсизми?» дедилар. Улар: «Ҳа, ё Расулуллоҳ», дедилар. У зот: «Жони қўлимда бўлган Зот билан қасамки, Саъднинг жаннатдаги рўмолчалари бундан яхшироқдир», дедилар. (Шуъба ва Исроил Абу Ишоқдан (ривоятларида) ‹Жони қўлимда бўлган Зот билан қасамки› (жумласини) айтмадилар.)

حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَشْعَثَ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ سُوَيْدِ بْنِ مُقَرِّنٍ، عَنِ الْبَرَاءِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَشْعَثَ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ سُوَيْدِ بْنِ مُقَرِّنٍ، عَنِ الْبَرَاءِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَمَرَنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِإِبْرَارِ الْمُقْسِمِ‏.‏

(Baro (roziyallohu anhumo) aytdi:) Paygʻambar ﷺ bizni qasam ichuvchi(ning qasamini) ado ettirishga (uning haqini bajarishga) buyurdilar.(Баро (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Пайғамбар ﷺ бизни қасам ичувчи(нинг қасамини) адо эттиришга (унинг ҳақини бажаришга) буюрдилар.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ آخِرُ آيَةٍ نَزَلَتْ خَاتِمَةُ سُورَةِ النِّسَاءِ ‏[quran sura="4" aya_start="176" aya_end="176"]{‏يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلاَلَةِ‏}‏

(Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu) rivoyat qildiki, u aytdi:) Eng oxirgi nozil boʻlgan oyat — Niso surasining oxiridagi: «Sendan fatvo soʻraydilar. Ayt: ‹Alloh sizlarga kalola (ota-onasi va farzandi qolmay vafot etgan kishi) haqida fatvo beradi...›» (degan, 176-)oyat edi.(Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу) ривоят қилдики, у айтди:) Энг охирги нозил бўлган оят — Нисо сурасининг охиридаги: «Сендан фатво сўрайдилар. Айт: ‹Аллоҳ сизларга калола (ота-онаси ва фарзанди қолмай вафот этган киши) ҳақида фатво беради...›» (деган, 176-)оят эди.

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ شُعْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَنْقُلُ مَعَنَا التُّرَابَ يَوْمَ الأَحْزَابِ، وَلَقَدْ رَأَيْتُهُ وَارَى التُّرَابُ بَيَاضَ بَطْنِهِ يَقُولُ ‏"‏ لَوْلاَ أَنْتَ مَا اهْتَدَيْنَا نَحْنُ، وَلاَ تَصَدَّقْنَا وَلاَ صَلَّيْنَا، فَأَنْزِلَنْ سَكِينَةً عَلَيْنَا، إِنَّ الأُلَى وَرُبَّمَا قَالَ الْمَلاَ قَدْ بَغَوْا عَلَيْنَا، إِذَا أَرَادُوا فِتْنَةً أَبَيْنَا ‏"‏ أَبَيْنَا يَرْفَعُ بِهَا صَوْتَهُ‏.‏

(Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ Ahzob (Xandaq) kuni biz bilan (birga) tuproq tashir edilar; men U zotni — tuproq qornilarining oqligini bekitgan (koʻmib yuborgan) holda — koʻrganman; U zot (shu rajazni) aytar edilar: «Agar Sen (boʻlmaganing)da edi, biz hidoyat topmas edik, sadaqa ham bermas edik, namoz ham oʻqimas edik; bas, bizning ustimizga sakinat (xotirjamlik) nozil qil; albatta, ana ular (dushman) — baʼzan ‹mala (jamoa)› der edilar — bizga qarshi tajovuz (bagʻy) qildilar; ular bir fitna (yomonlik) istasalar, biz (unga) boʻyin egmadik!» — «boʻyin egmadik» (degan soʻz)ni U zot ovozini koʻtarib (aytardilar).(Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ Аҳзоб (Хандақ) куни биз билан (бирга) тупроқ ташир эдилар; мен У зотни — тупроқ қорниларининг оқлигини бекитган (кўмиб юборган) ҳолда — кўрганман; У зот (шу ражазни) айтар эдилар: «Агар Сен (бўлмаганинг)да эди, биз ҳидоят топмас эдик, садақа ҳам бермас эдик, намоз ҳам ўқимас эдик; бас, бизнинг устимизга сакинат (хотиржамлик) нозил қил; албатта, ана улар (душман) — баъзан ‹мала (жамоа)› дер эдилар — бизга қарши тажовуз (бағй) қилдилар; улар бир фитна (ёмонлик) истасалар, биз (унга) бўйин эгмадик!» — «бўйин эгмадик» (деган сўз)ни У зот овозини кўтариб (айтардилар).

حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ، قَالَ لَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ صَلَّى نَحْوَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ سِتَّةَ عَشَرَ، أَوْ سَبْعَةَ عَشَرَ شَهْرًا، وَكَانَ يُحِبُّ أَنْ يُوَجَّهَ إِلَى الْكَعْبَةِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏[quran sura="2" aya_start="144" aya_end="144"]{‏قَدْ نَرَى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّمَاءِ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضَاهَا‏}‏ فَوُجِّهَ نَحْوَ الْكَعْبَةِ، وَصَلَّى مَعَهُ رَجُلٌ الْعَصْرَ، ثُمَّ خَرَجَ فَمَرَّ عَلَى قَوْمٍ مِنَ الأَنْصَارِ فَقَالَ هُوَ يَشْهَدُ أَنَّهُ صَلَّى مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَنَّهُ قَدْ وُجِّهَ إِلَى الْكَعْبَةِ‏.‏ فَانْحَرَفُوا وَهُمْ رُكُوعٌ فِي صَلاَةِ الْعَصْرِ‏.‏

(Baroʼ (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ Madinaga kelganlarida, Baytul-Maqdis (Quddus) tomon — oʻn olti yoki oʻn yetti oy — namoz oʻqidilar; U zot esa Kaʼbaga (qarab) yuzlanishni yaxshi koʻrardilar. Bas, Alloh taolo: ‹Darhaqiqat, Biz yuzingning osmonga (umid bilan) burilishini koʻrmoqdamiz; bas, albatta, Biz seni oʻzing rozi boʻladigan qiblaga qaratamiz...› (Baqara surasi, 144-oyat)ni nozil qildi. Bas, U zot Kaʼbaga (qarab) yuzlantirildilar. Bir kishi U zot bilan (birga) asrni oʻqigan edi; soʻng u chiqib, ansorlardan bir qavmning yonidan oʻtdi-da: ‹Men Paygʻambar ﷺ bilan (birga) namoz oʻqiganimga va U zot Kaʼbaga (qarab) yuzlantirilganlariga guvohlik beraman›, dedi. Bas, ular — asr namozida rukuʼda (turgan) holda — (Kaʼbaga qarab) burildilar.(Барў (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ Мадинага келганларида, Байтул-Мақдис (Қуддус) томон — ўн олти ёки ўн етти ой — намоз ўқидилар; У зот эса Каъбага (қараб) юзланишни яхши кўрардилар. Бас, Аллоҳ таоло: ‹Дарҳақиқат, Биз юзингнинг осмонга (умид билан) бурилишини кўрмоқдамиз; бас, албатта, Биз сени ўзинг рози бўладиган қиблага қаратамиз...› (Бақара сураси, 144-оят)ни нозил қилди. Бас, У зот Каъбага (қараб) юзлантирилдилар. Бир киши У зот билан (бирга) асрни ўқиган эди; сўнг у чиқиб, ансорлардан бир қавмнинг ёнидан ўтди-да: ‹Мен Пайғамбар ﷺ билан (бирга) намоз ўқиганимга ва У зот Каъбага (қараб) юзлантирилганларига гувоҳлик бераман›, деди. Бас, улар — аср намозида рукуъда (турган) ҳолда — (Каъбага қараб) бурилдилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِيُّ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا فُلاَنُ إِذَا أَوَيْتَ إِلَى فِرَاشِكَ فَقُلِ اللَّهُمَّ أَسْلَمْتُ نَفْسِي إِلَيْكَ، وَوَجَّهْتُ وَجْهِي إِلَيْكَ وَفَوَّضْتُ أَمْرِي إِلَيْكَ، وَأَلْجَأْتُ ظَهْرِي إِلَيْكَ، رَغْبَةً وَرَهْبَةً إِلَيْكَ، لاَ مَلْجَأَ وَلاَ مَنْجَا مِنْكَ إِلاَّ إِلَيْكَ، آمَنْتُ بِكِتَابِكَ الَّذِي أَنْزَلْتَ، وَبِنَبِيِّكَ الَّذِي أَرْسَلْتَ‏.‏ فَإِنَّكَ إِنْ مُتَّ فِي لَيْلَتِكَ مُتَّ عَلَى الْفِطْرَةِ، وَإِنْ أَصْبَحْتَ أَصَبْتَ أَجْرًا ‏"‏‏.‏

(Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Ey falon, qachon toʻshagingga (yotgani) kelsang, (shunday) ayt: ‹Allohumma aslamtu nafsiy ilayka, va vajjahtu vajhiy ilayka, va favvaztu amriy ilayka, va aljaʼtu zahriy ilayka, ragʻbatan va rahbatan ilayka; la maljaʼa va la manja minka illa ilayka; amantu bi-kitabikallaziy anzalta, va bi-nabiyyikallaziy arsalta (Allohim, oʻzimni Senga taslim qildim, yuzimni Senga (qaratdim), ishimni Senga topshirdim, orqamni (suyanchimni) Senga tayadim — Senga (rahmatingga) ishtiyoq va (azobingdan) qoʻrquv bilan; Sendan boshqa panoh va najot (joyi) yoʻq — magar faqat Sening Oʻzingga; Sen nozil qilgan Kitobingga iymon keltirdim va Sen yuborgan Paygʻambaringga (ham))›. Bas, agar sen oʻsha kechangda oʻlsang, fitrat (Islom) ustida oʻlgan boʻlasan; agar tongga chiqsang (omon qolsang), bir ajrga erishgan boʻlasan», dedilar.(Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Эй фалон, қачон тўшагингга (ётгани) келсанг, (шундай) айт: ‹Аллоҳумма асламту нафсий илайка, ва важжаҳту важҳий илайка, ва фаввазту амрий илайка, ва алжаъту заҳрий илайка, рағбатан ва раҳбатан илайка; ла малжаъа ва ла манжа минка илла илайка; аманту би-китабикаллазий анзалта, ва би-набиййикаллазий арсалта (Аллоҳим, ўзимни Сенга таслим қилдим, юзимни Сенга (қаратдим), ишимни Сенга топширдим, орқамни (суянчимни) Сенга таядим — Сенга (раҳматингга) иштиёқ ва (азобингдан) қўрқув билан; Сендан бошқа паноҳ ва нажот (жойи) йўқ — магар фақат Сенинг Ўзингга; Сен нозил қилган Китобингга иймон келтирдим ва Сен юборган Пайғамбарингга (ҳам))›. Бас, агар сен ўша кечангда ўлсанг, фитрат (Ислом) устида ўлган бўласан; агар тонгга чиқсанг (омон қолсанг), бир ажрга эришган бўласан», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ، أُرَاهُ عَنِ الْبَرَاءِ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ فِي الْعِشَاءِ [quran sura="95" aya_start="1" aya_end="1"]‏{‏وَالتِّينِ وَالزَّيْتُونِ‏}‏ فَمَا سَمِعْتُ أَحَدًا أَحْسَنَ صَوْتًا أَوْ قِرَاءَةً مِنْهُ‏.‏

(Baroʼ (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺning xufton (namozi)da ‹Vat-tini vaz-zaytun (Tin va Zaytunga qasam)› (Tiyn surasi, 1-oyat)ni oʻqiganlarini eshitdim; bas, men U zotdan koʻra chiroyliroq ovozli — yoki chiroyliroq qiroatli — biror kishini eshitmaganman.(Барў (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺнинг хуфтон (намози)да ‹Ват-тини ваз-зайтун (Тин ва Зайтунга қасам)› (Тийн сураси, 1-оят)ни ўқиганларини эшитдим; бас, мен У зотдан кўра чиройлироқ овозли — ёки чиройлироқ қироатли — бирор кишини эшитмаганман.

وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ، ح وَحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ، يُحَدِّثُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ فِي الأَنْصَارِ ‏"‏ لاَ يُحِبُّهُمْ إِلاَّ مُؤْمِنٌ وَلاَ يُبْغِضُهُمْ إِلاَّ مُنَافِقٌ مَنْ أَحَبَّهُمْ أَحَبَّهُ اللَّهُ وَمَنْ أَبْغَضَهُمْ أَبْغَضَهُ اللَّهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ شُعْبَةُ قُلْتُ لِعَدِيٍّ سَمِعْتَهُ مِنَ الْبَرَاءِ قَالَ إِيَّاىَ حَدَّثَ ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Ansor haqida: «Ularni faqat moʻmingina sevadi va ularni faqat munofiqgina yomon koʻradi; kim ularni sevsa, Alloh uni sevadi; kim ularni yomon koʻrsa, Alloh uni yomon koʻradi», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Ансор ҳақида: «Уларни фақат мўмингина севади ва уларни фақат мунофиқгина ёмон кўради; ким уларни севса, Аллоҳ уни севади; ким уларни ёмон кўрса, Аллоҳ уни ёмон кўради», дедилар.