Hannod bizga hadis

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ إِنَّ الْمُشْرِكِينَ شَغَلُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ أَرْبَعِ صَلَوَاتٍ يَوْمَ الْخَنْدَقِ حَتَّى ذَهَبَ مِنَ اللَّيْلِ مَا شَاءَ اللَّهُ فَأَمَرَ بِلاَلاً فَأَذَّنَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْمَغْرِبَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعِشَاءَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَجَابِرٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ لَيْسَ بِإِسْنَادِهِ بَأْسٌ إِلاَّ أَنَّ أَبَا عُبَيْدَةَ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ ‏.‏ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الْفَوَائِتِ أَنْ يُقِيمَ الرَّجُلُ لِكُلِّ صَلاَةٍ إِذَا قَضَاهَا وَإِنْ لَمْ يُقِمْ أَجْزَأَهُ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ ‏.‏

Hannod bizga hadis aytdi: Hushaym bizga hadis aytdi, u Abuz-Zubayrdan, u Nofiʼ ibn Jubayr ibn Mutʼimdan, u Abu Ubayda ibn Abdulloh ibn Masʼuddan rivoyat qildi. U aytdi: Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu): «Mushriklar Xandaq kunida Rasululloh ﷺni toʻrt namozdan mashgʻul (mahrum) qildilar, hatto kechadan Alloh xohlagancha (vaqt) oʻtib ketdi. Soʻng u zot Bilolga buyurdilar, u azon aytdi, soʻng iqomat aytdi va u zot peshin namozini oʻqidilar; soʻng iqomat aytdi va u zot asr namozini oʻqidilar; soʻng iqomat aytdi va u zot shom namozini oʻqidilar; soʻng iqomat aytdi va u zot xufton namozini oʻqidilar», dedi. U aytdi: Bu bobda Abu Said va Jobirdan ham rivoyat bor. Abu Iso aytdi: Abdullohning hadisining isnodida muammo yoʻq, faqat Abu Ubayda Abdullohdan eshitmagan. Qazo namozlar haqida baʼzi ilm ahli shuni ixtiyor qilganlar: kishi qazo qilgan har bir namozi uchun iqomat aytadi; agar iqomat aytmasa ham, kifoya qiladi. Bu Shofeiyning soʻzidir.Ҳаннод бизга ҳадис айтди: Ҳушайм бизга ҳадис айтди, у Абуз-Зубайрдан, у Нофиъ ибн Жубайр ибн Мутъимдан, у Абу Убайда ибн Абдуллоҳ ибн Масъуддан ривоят қилди. У айтди: Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу): «Мушриклар Хандақ кунида Расулуллоҳ ﷺни тўрт намоздан машғул (маҳрум) қилдилар, ҳатто кечадан Аллоҳ хоҳлаганча (вақт) ўтиб кетди. Сўнг у зот Билолга буюрдилар, у азон айтди, сўнг иқомат айтди ва у зот пешин намозини ўқидилар; сўнг иқомат айтди ва у зот аср намозини ўқидилар; сўнг иқомат айтди ва у зот шом намозини ўқидилар; сўнг иқомат айтди ва у зот хуфтон намозини ўқидилар», деди. У айтди: Бу бобда Абу Саид ва Жобирдан ҳам ривоят бор. Абу Исо айтди: Абдуллоҳнинг ҳадисининг иснодида муаммо йўқ, фақат Абу Убайда Абдуллоҳдан эшитмаган. Қазо намозлар ҳақида баъзи илм аҳли шуни ихтиёр қилганлар: киши қазо қилган ҳар бир намози учун иқомат айтади; агар иқомат айтмаса ҳам, кифоя қилади. Бу Шофеийнинг сўзидир.

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ ‏"‏ صَلاَةُ الْوُسْطَى صَلاَةُ الْعَصْرِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَعَائِشَةَ وَحَفْصَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي هَاشِمِ بْنِ عُتْبَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ مُحَمَّدٌ قَالَ عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدِيثُ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ حَدِيثٌ صَحِيحٌ وَقَدْ سَمِعَ مِنْهُ ‏.‏ وَقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَمُرَةَ فِي صَلاَةِ الْوُسْطَى حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْعُلَمَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ ‏.‏ وَقَالَ زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ وَعَائِشَةُ صَلاَةُ الْوُسْطَى صَلاَةُ الظُّهْرِ ‏.‏ وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَابْنُ عُمَرَ صَلاَةُ الْوُسْطَى صَلاَةُ الصُّبْحِ ‏.‏ حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا قُرَيْشُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ حَبِيبِ بْنِ الشَّهِيدِ قَالَ قَالَ لِي مُحَمَّدُ بْنُ سِيرِينَ سَلِ الْحَسَنَ مِمَّنْ سَمِعَ حَدِيثَ الْعَقِيقَةِ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ سَمِعْتُهُ مِنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمَدِينِيِّ عَنْ قُرَيْشِ بْنِ أَنَسٍ بِهَذَا الْحَدِيثِ ‏.‏ قَالَ مُحَمَّدٌ قَالَ عَلِيٌّ وَسَمَاعُ الْحَسَنِ مِنْ سَمُرَةَ صَحِيحٌ ‏.‏ وَاحْتَجَّ بِهَذَا الْحَدِيثِ ‏.‏

Hannod bizga hadis aytdi: Abda bizga hadis aytdi, u Saiddan, u Qatodadan, u Hasandan, u Samura ibn Jundub (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qildiki, u zot: «Solatul-vusto (oʻrtancha namoz) — asr namozidir», dedilar. U aytdi: Bu bobda Ali, Abdulloh ibn Masʼud, Zayd ibn Sobit, Oisha, Hafsa, Abu Hurayra va Abu Hoshim ibn Utbadan ham rivoyat bor. Abu Iso aytdi: Muhammad aytdi: Ali ibn Abdulloh aytdi: Hasanning Samura ibn Jundubdan qilgan hadisi sahih hadisdir va u undan eshitgan. Abu Iso yana aytdi: Samuraning solatul-vusto haqidagi hadisi hasan sahih hadisdir. Bu Nabiy ﷺning ashoblaridan va boshqalardan boʻlgan koʻpchilik ulamolarning soʻzidir. Zayd ibn Sobit va Oisha: «Solatul-vusto — peshin namozidir», dedilar. Ibn Abbos va Ibn Umar: «Solatul-vusto — subh (bomdod) namozidir», dedilar. Abu Muso Muhammad ibn al-Musanno bizga hadis aytdi: Quraysh ibn Anas bizga hadis aytdi, u Habib ibn ash-Shahiddan rivoyat qildi. U aytdi: Muhammad ibn Sirin menga: «Hasandan aqiqa hadisini kimdan eshitganini soʻra», dedi. Men undan soʻradim, u: «Uni Samura ibn Jundubdan eshitganman», dedi. Abu Iso aytdi: Muhammad ibn Ismoil menga xabar berdi: Ali ibn Abdulloh ibn al-Madiniy bizga hadis aytdi, u Quraysh ibn Anasdan shu hadisni rivoyat qildi. Muhammad aytdi: Ali aytdi: Hasanning Samuradan eshitishi sahihdir. Va u shu hadis bilan dalil keltirdi.Ҳаннод бизга ҳадис айтди: Абда бизга ҳадис айтди, у Саиддан, у Қатодадан, у Ҳасандан, у Самура ибн Жундуб (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилдики, у зот: «Солатул-вусто (ўртанча намоз) — аср намозидир», дедилар. У айтди: Бу бобда Али, Абдуллоҳ ибн Масъуд, Зайд ибн Собит, Оиша, Ҳафса, Абу Ҳурайра ва Абу Ҳошим ибн Утбадан ҳам ривоят бор. Абу Исо айтди: Муҳаммад айтди: Али ибн Абдуллоҳ айтди: Ҳасаннинг Самура ибн Жундубдан қилган ҳадиси саҳиҳ ҳадисдир ва у ундан эшитган. Абу Исо яна айтди: Самуранинг солатул-вусто ҳақидаги ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Бу Набий ﷺнинг ашобларидан ва бошқалардан бўлган кўпчилик уламоларнинг сўзидир. Зайд ибн Собит ва Оиша: «Солатул-вусто — пешин намозидир», дедилар. Ибн Аббос ва Ибн Умар: «Солатул-вусто — субҳ (бомдод) намозидир», дедилар. Абу Мусо Муҳаммад ибн ал-Мусанно бизга ҳадис айтди: Қурайш ибн Анас бизга ҳадис айтди, у Ҳабиб ибн аш-Шаҳиддан ривоят қилди. У айтди: Муҳаммад ибн Сирин менга: «Ҳасандан ақиқа ҳадисини кимдан эшитганини сўра», деди. Мен ундан сўрадим, у: «Уни Самура ибн Жундубдан эшитганман», деди. Абу Исо айтди: Муҳаммад ибн Исмоил менга хабар берди: Али ибн Абдуллоҳ ибн ал-Мадиний бизга ҳадис айтди, у Қурайш ибн Анасдан шу ҳадисни ривоят қилди. Муҳаммад айтди: Али айтди: Ҳасаннинг Самурадан эшитиши саҳиҳдир. Ва у шу ҳадис билан далил келтирди.

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ كَهْمَسِ بْنِ الْحَسَنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ بَيْنَ كُلِّ أَذَانَيْنِ صَلاَةٌ لِمَنْ شَاءَ ‏"‏ ‏.‏ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَقَدِ اخْتَلَفَ أَصْحَابُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي الصَّلاَةِ قَبْلَ الْمَغْرِبِ فَلَمْ يَرَ بَعْضُهُمُ الصَّلاَةَ قَبْلَ الْمَغْرِبِ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُمْ كَانُوا يُصَلُّونَ قَبْلَ صَلاَةِ الْمَغْرِبِ رَكْعَتَيْنِ بَيْنَ الأَذَانِ وَالإِقَامَةِ ‏.‏ وَقَالَ أَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ إِنْ صَلاَّهُمَا فَحَسَنٌ ‏.‏ وَهَذَا عِنْدَهُمَا عَلَى الاِسْتِحْبَابِ ‏.‏

Hannod bizga hadis aytdi: Vakiʼ bizga hadis aytdi, u Kahmas ibn al-Hasandan, u Abdulloh ibn Buraydadan, u Abdulloh ibn Mugʻaffal (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qildiki, u zot: «Har ikki azon (azon bilan iqomat) orasida xohlagan kishi uchun namoz bordir», dedilar. Bu bobda Abdulloh ibn az-Zubayrdan ham rivoyat bor. Abu Iso aytdi: Abdulloh ibn Mugʻaffalning hadisi hasan sahih hadisdir. Nabiy ﷺning ashoblari shomdan oldin namoz oʻqish haqida ixtilof qilganlar; baʼzilari shomdan oldin namoz oʻqishni (joiz) koʻrmaganlar. Nabiy ﷺning ashoblaridan birortadan koʻprogʻidan rivoyat qilinganki, ular shom namozidan oldin azon bilan iqomat orasida ikki rakʼat oʻqir edilar. Ahmad va Ishoq: «Agar u ikkisini oʻqisa, yaxshi», dedilar. Bu ular nazdida mustahab darajasidadir.Ҳаннод бизга ҳадис айтди: Вакиъ бизга ҳадис айтди, у Каҳмас ибн ал-Ҳасандан, у Абдуллоҳ ибн Бурайдадан, у Абдуллоҳ ибн Муғаффал (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилдики, у зот: «Ҳар икки азон (азон билан иқомат) орасида хоҳлаган киши учун намоз бордир», дедилар. Бу бобда Абдуллоҳ ибн аз-Зубайрдан ҳам ривоят бор. Абу Исо айтди: Абдуллоҳ ибн Муғаффалнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Набий ﷺнинг ашоблари шомдан олдин намоз ўқиш ҳақида ихтилоф қилганлар; баъзилари шомдан олдин намоз ўқишни (жоиз) кўрмаганлар. Набий ﷺнинг ашобларидан бирортадан кўпроғидан ривоят қилинганки, улар шом намозидан олдин азон билан иқомат орасида икки ракъат ўқир эдилар. Аҳмад ва Ишоқ: «Агар у иккисини ўқиса, яхши», дедилар. Бу улар наздида мустаҳаб даражасидадир.

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ جَمَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ وَبَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ بِالْمَدِينَةِ مِنْ غَيْرِ خَوْفٍ وَلاَ مَطَرٍ ‏.‏ قَالَ فَقِيلَ لاِبْنِ عَبَّاسٍ مَا أَرَادَ بِذَلِكَ قَالَ أَرَادَ أَنْ لاَ يُحْرِجَ أُمَّتَهُ ‏.‏ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ قَدْ رُوِيَ عَنْهُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ رَوَاهُ جَابِرُ بْنُ زَيْدٍ وَسَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَقِيقٍ الْعُقَيْلِيُّ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم غَيْرُ هَذَا ‏.‏

Hannod bizga hadis aytdi: Abu Muoviya bizga hadis aytdi, u Aʼmashdan, u Habib ibn Abu Sobitdan, u Said ibn Jubayrdan, u Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qildi. U aytdi: Rasululloh ﷺ Madinada qoʻrquv ham, yomgʻir ham boʻlmagan holda peshin bilan asrni hamda shom bilan xuftonni jamlab oʻqidilar. U aytdi: Ibn Abbosga: «Bu bilan nimani iroda qildilar?» deyildi. U: «Ummatini qiyinchilikka solmaslikni iroda qildilar», dedi. Bu bobda Abu Hurayradan ham rivoyat bor. Abu Iso aytdi: Ibn Abbosning hadisi undan bir necha yoʻl bilan rivoyat qilingan; uni Jobir ibn Zayd, Said ibn Jubayr va Abdulloh ibn Shaqiq al-Uqayliy rivoyat qilganlar. Ibn Abbosdan, u Nabiy ﷺdan bundan boshqasi ham rivoyat qilingan.Ҳаннод бизга ҳадис айтди: Абу Муовия бизга ҳадис айтди, у Аъмашдан, у Ҳабиб ибн Абу Собитдан, у Саид ибн Жубайрдан, у Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилди. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ Мадинада қўрқув ҳам, ёмғир ҳам бўлмаган ҳолда пешин билан асрни ҳамда шом билан хуфтонни жамлаб ўқидилар. У айтди: Ибн Аббосга: «Бу билан нимани ирода қилдилар?» дейилди. У: «Умматини қийинчиликка солмасликни ирода қилдилар», деди. Бу бобда Абу Ҳурайрадан ҳам ривоят бор. Абу Исо айтди: Ибн Аббоснинг ҳадиси ундан бир неча йўл билан ривоят қилинган; уни Жобир ибн Зайд, Саид ибн Жубайр ва Абдуллоҳ ибн Шақиқ ал-Уқайлий ривоят қилганлар. Ибн Аббосдан, у Набий ﷺдан бундан бошқаси ҳам ривоят қилинган.