حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ،. أَنَّ أَعْرَابِيًّا، بَايَعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الإِسْلاَمِ فَأَصَابَ الأَعْرَابِيَّ وَعْكٌ بِالْمَدِينَةِ، فَأَتَى الأَعْرَابِيُّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَقِلْنِي بَيْعَتِي، فَأَبَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ جَاءَهُ فَقَالَ أَقِلْنِي بَيْعَتِي فَأَبَى، ثُمَّ جَاءَهُ فَقَالَ أَقِلْنِي بَيْعَتِي فَأَبَى فَخَرَجَ الأَعْرَابِيُّ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّمَا الْمَدِينَةُ كَالْكِيرِ تَنْفِي خَبَثَهَا وَيَنْصَعُ طِيبُهَا ".
(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) rivoyat qildiki,) Bir aʼrobiy Rasululloh ﷺga islom ustiga bayʼat qilgan edi. Soʻng aʼrobiyga Madinada bir isitma (bezgak) yetdi-da, aʼrobiy Rasululloh ﷺning oldilariga kelib: «Yo Rasululloh, mening bayʼatimni qaytar (ozod qil)», dedi. Rasululloh ﷺ rad etdilar. Soʻng u (yana) kelib: «Mening bayʼatimni qaytar», dedi. U zot rad etdilar. Soʻng u (yana) kelib: «Mening bayʼatimni qaytar», dedi. U zot (yana) rad etdilar. Bas, aʼrobiy (Madinadan) chiqib ketdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta, Madina — koʻrikdek: oʻz iflosini chiqarib tashlaydi, pokini (xushboʻyini) toza qiladi», dedilar.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилдики,) Бир аъробий Расулуллоҳ ﷺга ислом устига байъат қилган эди. Сўнг аъробийга Мадинада бир иситма (безгак) етди-да, аъробий Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, менинг байъатимни қайтар (озод қил)», деди. Расулуллоҳ ﷺ рад этдилар. Сўнг у (яна) келиб: «Менинг байъатимни қайтар», деди. У зот рад этдилар. Сўнг у (яна) келиб: «Менинг байъатимни қайтар», деди. У зот (яна) рад этдилар. Бас, аъробий (Мадинадан) чиқиб кетди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Мадина — кўрикдек: ўз ифлосини чиқариб ташлайди, покини (хушбўйини) тоза қилади», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، سَمِعْتُ جَابِرًا، قَالَ جَاءَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ بَايِعْنِي عَلَى الإِسْلاَمِ. فَبَايَعَهُ عَلَى الإِسْلاَمِ، ثُمَّ جَاءَ الْغَدَ مَحْمُومًا فَقَالَ أَقِلْنِي. فَأَبَى، فَلَمَّا وَلَّى قَالَ " الْمَدِينَةُ كَالْكِيرِ، تَنْفِي خَبَثَهَا، وَيَنْصَعُ طِيبُهَا ".
(Jobir (roziyallohu anhu) aytdi:) Bir aʼrobiy Paygʻambar ﷺning oldiga kelib: «Menga islom ustiga bayʼat ber», dedi. Bas, U zot unga islom ustiga bayʼat berdilar. Soʻng u ertasi kuni isitmalagan (bezgak boʻlgan) holda kelib: «Meni (bayʼatdan) qaytar (ozod qil)», dedi. U zot rad etdilar. U (orqasiga) burilgach, U zot: «Madina — koʻrik (temirchi koʻrigi)dek: oʻz iflosini (chiqindisini) chiqarib tashlaydi, pokini (xushboʻyini) esa toza (ravshan) qiladi», dedilar.(Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди:) Бир аъробий Пайғамбар ﷺнинг олдига келиб: «Менга ислом устига байъат бер», деди. Бас, У зот унга ислом устига байъат бердилар. Сўнг у эртаси куни иситмалаган (безгак бўлган) ҳолда келиб: «Мени (байъатдан) қайтар (озод қил)», деди. У зот рад этдилар. У (орқасига) бурилгач, У зот: «Мадина — кўрик (темирчи кўриги)дек: ўз ифлосини (чиқиндисини) чиқариб ташлайди, покини (хушбўйини) эса тоза (равшан) қилади», дедилар.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ، عَنْ حَبِيبٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَبَّيْنَا بِالْحَجِّ وَقَدِمْنَا مَكَّةَ لأَرْبَعٍ خَلَوْنَ مِنْ ذِي الْحِجَّةِ، فَأَمَرَنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ نَطُوفَ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ، وَأَنْ نَجْعَلَهَا عُمْرَةً وَلْنَحِلَّ، إِلاَّ مَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْىٌ قَالَ وَلَمْ يَكُنْ مَعَ أَحَدٍ مِنَّا هَدْىٌ غَيْرَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَطَلْحَةَ، وَجَاءَ عَلِيٌّ مِنَ الْيَمَنِ مَعَهُ الْهَدْىُ فَقَالَ أَهْلَلْتُ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا نَنْطَلِقُ إِلَى مِنًى وَذَكَرُ أَحَدِنَا يَقْطُرُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنِّي لَوِ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ مَا أَهْدَيْتُ، وَلَوْلاَ أَنَّ مَعِي الْهَدْىَ لَحَلَلْتُ ". قَالَ وَلَقِيَهُ سُرَاقَةُ وَهْوَ يَرْمِي جَمْرَةَ الْعَقَبَةِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَنَا هَذِهِ خَاصَّةً قَالَ " لاَ بَلْ لأَبَدٍ ". قَالَ وَكَانَتْ عَائِشَةُ قَدِمَتْ مَكَّةَ وَهْىَ حَائِضٌ، فَأَمَرَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ تَنْسُكَ الْمَنَاسِكَ كُلَّهَا، غَيْرَ أَنَّهَا لاَ تَطُوفُ وَلاَ تُصَلِّي حَتَّى تَطْهُرَ، فَلَمَّا نَزَلُوا الْبَطْحَاءَ قَالَتْ عَائِشَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتَنْطَلِقُونَ بِحَجَّةٍ وَعُمْرَةٍ وَأَنْطَلِقُ بِحَجَّةٍ. قَالَ ثُمَّ أَمَرَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ أَنْ يَنْطَلِقَ مَعَهَا إِلَى التَّنْعِيمِ، فَاعْتَمَرَتْ عُمْرَةً فِي ذِي الْحَجَّةِ بَعْدَ أَيَّامِ الْحَجِّ.
(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Biz Rasululloh ﷺ bilan (birga) edik; bas, biz haj (niyati) bilan talbiya aytdik va Zul-hijjaning toʻrtinchi kuni (oʻtganida) Makkaga yetib keldik. Paygʻambar ﷺ bizga: Baytni (Kaʼbani) va Safo bilan Marvani tavof qilishni, soʻng uni (hajni) umra qilib (oʻzgartirib), (ihromdan) chiqishni buyurdilar — faqat oʻzi bilan hadyi (qurbonlik tuyasi) boʻlgan kishidan boshqasi. (Jobir) aytdi: Bizdan hech kimning yonida hadyi yoʻq edi — Paygʻambar ﷺ va Talhadan boshqa. Ali esa Yamandan — oʻzi bilan hadyi (boʻlgan) holda — keldi-da: «Men Rasululloh ﷺ niyat qilgan (ihrom) bilan niyat qildim», dedi. (Sahobalardan baʼzilari:) «Biz Minoga — (ihromdan endigina chiqib,) birortamizning zakari (suv) tomib turgan holda — boramizmi?!» dedilar. Rasululloh ﷺ: «Albatta, men ishimning oldini, keyin bilgan narsamcha, (oldindan) bilganimda edi, men hadyi keltirmas edim; va agar yonimda hadyi boʻlmaganida, men ham (ihromdan) chiqar edim», dedilar. (Jobir) aytdi: Suroqa U zotni — U zot Aqaba jamrasini (toshini) otayotganlarida — uchratib: «Yo Rasululloh, bu (umra hajga qoʻshilishi) bizga xosmi (faqat shu yilgami)?» dedi. U zot: «Yoʻq, balki abadiy(dir)», dedilar. (Jobir) aytdi: Oisha Makkaga hayzli holda kelgan edi; bas, Paygʻambar ﷺ unga — toki u poklanguncha tavof qilmasligi va namoz oʻqimasligidan boshqa — barcha manosik (haj amallari)ni bajarishni buyurdilar. Ular Bathoga tushganlarida, Oisha: «Yo Rasululloh, sizlar haj va umra bilan (qaytib) ketasizlar-u, men (faqat) haj bilan ketamanmi?» dedi. (Jobir) aytdi: Soʻng U zot Abdurahmon ibn Abu Bakr Siddiqqa — u bilan (birga) Tanʼimga borishni buyurdilar; bas, u (Oisha) haj kunlaridan keyin, Zul-hijjada bir umra qildi.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Биз Расулуллоҳ ﷺ билан (бирга) эдик; бас, биз ҳаж (нияти) билан талбия айтдик ва Зул-ҳижжанинг тўртинчи куни (ўтганида) Маккага етиб келдик. Пайғамбар ﷺ бизга: Байтни (Каъбани) ва Сафо билан Марвани тавоф қилишни, сўнг уни (ҳажни) умра қилиб (ўзгартириб), (иҳромдан) чиқишни буюрдилар — фақат ўзи билан ҳадйи (қурбонлик туяси) бўлган кишидан бошқаси. (Жобир) айтди: Биздан ҳеч кимнинг ёнида ҳадйи йўқ эди — Пайғамбар ﷺ ва Талҳадан бошқа. Али эса Ямандан — ўзи билан ҳадйи (бўлган) ҳолда — келди-да: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ният қилган (иҳром) билан ният қилдим», деди. (Саҳобалардан баъзилари:) «Биз Минога — (иҳромдан эндигина чиқиб,) бирортамизнинг закари (сув) томиб турган ҳолда — борамизми?!» дедилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, мен ишимнинг олдини, кейин билган нарсамча, (олдиндан) билганимда эди, мен ҳадйи келтирмас эдим; ва агар ёнимда ҳадйи бўлмаганида, мен ҳам (иҳромдан) чиқар эдим», дедилар. (Жобир) айтди: Суроқа У зотни — У зот Ақаба жамрасини (тошини) отаётганларида — учратиб: «Ё Расулуллоҳ, бу (умра ҳажга қўшилиши) бизга хосми (фақат шу йилгами)?» деди. У зот: «Йўқ, балки абадий(дир)», дедилар. (Жобир) айтди: Оиша Маккага ҳайзли ҳолда келган эди; бас, Пайғамбар ﷺ унга — токи у поклангунча тавоф қилмаслиги ва намоз ўқимаслигидан бошқа — барча маносик (ҳаж амаллари)ни бажаришни буюрдилар. Улар Батҳога тушганларида, Оиша: «Ё Расулуллоҳ, сизлар ҳаж ва умра билан (қайтиб) кетасизлар-у, мен (фақат) ҳаж билан кетаманми?» деди. (Жобир) айтди: Сўнг У зот Абдураҳмон ибн Абу Бакр Сиддиққа — у билан (бирга) Танъимга боришни буюрдилар; бас, у (Оиша) ҳаж кунларидан кейин, Зул-ҳижжада бир умра қилди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُنْكَدِرِ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ نَدَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الْخَنْدَقِ فَانْتَدَبَ الزُّبَيْرُ، ثُمَّ نَدَبَهُمْ فَانْتَدَبَ الزُّبَيْرُ، ثُمَّ نَدَبَهُمْ فَانْتَدَبَ الزُّبَيْرُ فَقَالَ " لِكُلِّ نَبِيٍّ حَوَارِيٌّ وَحَوَارِيِّ الزُّبَيْرُ ". قَالَ سُفْيَانُ حَفِظْتُهُ مِنِ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ. وَقَالَ لَهُ أَيُّوبُ يَا أَبَا بَكْرٍ حَدِّثْهُمْ عَنْ جَابِرٍ، فَإِنَّ الْقَوْمَ يُعْجِبُهُمْ أَنْ تُحَدِّثَهُمْ عَنْ جَابِرٍ. فَقَالَ فِي ذَلِكَ الْمَجْلِسِ سَمِعْتُ جَابِرًا فَتَابَعَ بَيْنَ أَحَادِيثَ سَمِعْتُ جِابِرًا، قُلْتُ لِسُفْيَانَ فَإِنَّ الثَّوْرِيَّ يَقُولُ يَوْمَ قُرَيْظَةَ فَقَالَ كَذَا حَفِظْتُهُ كَمَا أَنَّكَ جَالِسٌ يَوْمَ الْخَنْدَقِ. قَالَ سُفْيَانُ هُوَ يَوْمٌ وَاحِدٌ. وَتَبَسَّمَ سُفْيَانُ.
(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Paygʻambar ﷺ Xandaq kuni (odamlarni dushman xabarini bilib kelishga) chaqirdilar (daʼvat qildilar); bas, Zubayr (oʻzini) taqdim qildi (koʻngilli boʻldi). Soʻng yana (ularni) chaqirdilar; yana Zubayr (oʻzini) taqdim qildi. Soʻng yana chaqirdilar; yana Zubayr (oʻzini) taqdim qildi. Shunda U zot: «Har bir paygʻambarning bir havoriysi (sodiq yordamchisi) bor; mening havoriyim esa — Zubayrdir», dedilar. (Sufyon aytdi: Men buni Ibn al-Munkadirdan yodladim. Ayyub unga: ‹Ey Abu Bakr, ularga Jobirdan (hadis) ayt; chunki bu qavm — sen ularga Jobirdan (hadis) aytishingni yoqtiradi›, dedi. Bas, u oʻsha majlisda: ‹Men Jobirdan eshitdim›, ‹Men Jobirdan eshitdim› (degan) hadislarni ketma-ket (rivoyat) qildi. Men Sufyonga: ‹Savriy esa: ‹Quraza kuni› deydi-ku?› dedim. U: ‹Men buni — sen oʻtirganing kabi (aniq) — Xandaq kuni (deb) yodladim›, dedi. Sufyon: ‹U — bitta kun (bir voqea)›, dedi va Sufyon tabassum qildi.)(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Пайғамбар ﷺ Хандақ куни (одамларни душман хабарини билиб келишга) чақирдилар (даъват қилдилар); бас, Зубайр (ўзини) тақдим қилди (кўнгилли бўлди). Сўнг яна (уларни) чақирдилар; яна Зубайр (ўзини) тақдим қилди. Сўнг яна чақирдилар; яна Зубайр (ўзини) тақдим қилди. Шунда У зот: «Ҳар бир пайғамбарнинг бир ҳаворийси (содиқ ёрдамчиси) бор; менинг ҳаворийим эса — Зубайрдир», дедилар. (Суфён айтди: Мен буни Ибн ал-Мункадирдан ёдладим. Айюб унга: ‹Эй Абу Бакр, уларга Жобирдан (ҳадис) айт; чунки бу қавм — сен уларга Жобирдан (ҳадис) айтишингни ёқтиради›, деди. Бас, у ўша мажлисда: ‹Мен Жобирдан эшитдим›, ‹Мен Жобирдан эшитдим› (деган) ҳадисларни кетма-кет (ривоят) қилди. Мен Суфёнга: ‹Саврий эса: ‹Қураза куни› дейди-ку?› дедим. У: ‹Мен буни — сен ўтирганинг каби (аниқ) — Хандақ куни (деб) ёдладим›, деди. Суфён: ‹У — битта кун (бир воқеа)›, деди ва Суфён табассум қилди.)
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَادَةَ، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ، حَدَّثَنَا سَلِيمُ بْنُ حَيَّانَ ـ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ـ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مِينَاءَ، حَدَّثَنَا أَوْ، سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ جَاءَتْ مَلاَئِكَةٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ نَائِمٌ فَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّهُ نَائِمٌ. وَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّ الْعَيْنَ نَائِمَةٌ وَالْقَلْبَ يَقْظَانُ. فَقَالُوا إِنَّ لِصَاحِبِكُمْ هَذَا مَثَلاً فَاضْرِبُوا لَهُ مَثَلاً. فَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّهُ نَائِمٌ. وَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّ الْعَيْنَ نَائِمَةٌ وَالْقَلْبَ يَقْظَانُ. فَقَالُوا مَثَلُهُ كَمَثَلِ رَجُلٍ بَنَى دَارًا، وَجَعَلَ فِيهَا مَأْدُبَةً وَبَعَثَ دَاعِيًا، فَمَنْ أَجَابَ الدَّاعِيَ دَخَلَ الدَّارَ وَأَكَلَ مِنَ الْمَأْدُبَةِ، وَمَنْ لَمْ يُجِبِ الدَّاعِيَ لَمْ يَدْخُلِ الدَّارَ وَلَمْ يَأْكُلْ مِنَ الْمَأْدُبَةِ. فَقَالُوا أَوِّلُوهَا لَهُ يَفْقَهْهَا فَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّهُ نَائِمٌ. وَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّ الْعَيْنَ نَائِمَةٌ وَالْقَلْبَ يَقْظَانُ. فَقَالُوا فَالدَّارُ الْجَنَّةُ، وَالدَّاعِي مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم فَمَنْ أَطَاعَ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ، وَمَنْ عَصَى مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم فَقَدْ عَصَى اللَّهَ، وَمُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم فَرْقٌ بَيْنَ النَّاسِ. تَابَعَهُ قُتَيْبَةُ عَنْ لَيْثٍ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلاَلٍ، عَنْ جَابِرٍ، خَرَجَ عَلَيْنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم.
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) shunday deganini eshitdim: Nabiy ﷺ uxlab yotgan paytlarida u zotning oldilariga farishtalar kelishdi. Ulardan baʼzilari: «U uxlab yotibdi», dedi. Baʼzilari esa: «Koʻzi uxlayotgan boʻlsa-da, qalbi uygʻoqdir», dedi. Soʻng ular: «Bu sohibingiz uchun bir misol bordir, unga bir misol keltiringlar», dedilar. Ulardan baʼzilari: «U uxlab yotibdi», dedi. Baʼzilari esa: «Koʻzi uxlayotgan boʻlsa-da, qalbi uygʻoqdir», dedi. Soʻng ular: «Uning misoli bir uy qurib, unda ziyofat tayyorlagan va odamlarni chaqirgani bir daʼvatchini yuborgan kishining misoliga oʻxshaydi. Kim daʼvatchining chaqirigʻini qabul qilsa, uyga kirib, ziyofatdan yegay. Kim daʼvatchining chaqirigʻini qabul qilmasa, uyga ham kirmagay, ziyofatdan ham yemagay», dedilar. Soʻng ular: «Buni unga taʼvil qilib bering, toki uni anglab yetsin», dedilar. Ulardan baʼzilari: «U uxlab yotibdi», dedi. Baʼzilari esa: «Koʻzi uxlayotgan boʻlsa-da, qalbi uygʻoqdir», dedi. Soʻng ular: «Uy — jannatdir, daʼvatchi esa Muhammad ﷺ dir. Kim Muhammad ﷺ ga itoat qilsa, demak, u Allohga itoat qilibdi. Kim Muhammad ﷺ ga osiy boʻlsa, demak, u Allohga osiy boʻlibdi. Muhammad ﷺ odamlar oʻrtasini ajratib turuvchidir», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) шундай деганини эшитдим: Набий ﷺ ухлаб ётган пайтларида у зотнинг олдиларига фаришталар келишди. Улардан баъзилари: «У ухлаб ётибди», деди. Баъзилари эса: «Кўзи ухлаётган бўлса-да, қалби уйғоқдир», деди. Сўнг улар: «Бу соҳибингиз учун бир мисол бордир, унга бир мисол келтиринглар», дедилар. Улардан баъзилари: «У ухлаб ётибди», деди. Баъзилари эса: «Кўзи ухлаётган бўлса-да, қалби уйғоқдир», деди. Сўнг улар: «Унинг мисоли бир уй қуриб, унда зиёфат тайёрлаган ва одамларни чақиргани бир даъватчини юборган кишининг мисолига ўхшайди. Ким даъватчининг чақириғини қабул қилса, уйга кириб, зиёфатдан егай. Ким даъватчининг чақириғини қабул қилмаса, уйга ҳам кирмагай, зиёфатдан ҳам емагай», дедилар. Сўнг улар: «Буни унга таъвил қилиб беринг, токи уни англаб етсин», дедилар. Улардан баъзилари: «У ухлаб ётибди», деди. Баъзилари эса: «Кўзи ухлаётган бўлса-да, қалби уйғоқдир», деди. Сўнг улар: «Уй — жаннатдир, даъватчи эса Муҳаммад ﷺ дир. Ким Муҳаммад ﷺ га итоат қилса, демак, у Аллоҳга итоат қилибди. Ким Муҳаммад ﷺ га осий бўлса, демак, у Аллоҳга осий бўлибди. Муҳаммад ﷺ одамлар ўртасини ажратиб турувчидир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ الْمُنْكَدِرِ، يَقُولُ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ مَرِضْتُ فَجَاءَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعُودُنِي وَأَبُو بَكْرٍ وَهُمَا مَاشِيَانِ، فَأَتَانِي وَقَدْ أُغْمِيَ عَلَىَّ فَتَوَضَّأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ صَبَّ وَضُوءَهُ عَلَىَّ فَأَفَقْتُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ـ وَرُبَّمَا قَالَ سُفْيَانُ فَقُلْتُ أَىْ رَسُولَ اللَّهِ ـ كَيْفَ أَقْضِي فِي مَالِي كَيْفَ أَصْنَعُ فِي مَالِي قَالَ فَمَا أَجَابَنِي بِشَىْءٍ حَتَّى نَزَلَتْ آيَةُ الْمِيرَاثِ.
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Men kasal boʻlib qoldim. Shunda Rasululloh ﷺ va Abu Bakr (roziyallohu anhu) ikkovlari piyoda holda meni koʻrgani keldilar. U zot huzurimga kelganlarida men hushimdan ketgan edim. Rasululloh ﷺ tahorat oldilar, soʻng tahorat suvini ustimga toʻkdilar, men hushimga keldim-da: «Ey Rasululloh» — baʼzan Sufyon: «Men: ‹Ey Rasululloh›, dedim», degan — «molim haqida qanday hukm qilay, molimda nima qilay?» dedim. (Jobir) aytdi: U zot menga hech narsa javob bermadilar, toki meros oyati nozil boʻlguncha.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. У айтди: Мен касал бўлиб қолдим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ ва Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) икковлари пиёда ҳолда мени кўргани келдилар. У зот ҳузуримга келганларида мен ҳушимдан кетган эдим. Расулуллоҳ ﷺ таҳорат олдилар, сўнг таҳорат сувини устимга тўкдилар, мен ҳушимга келдим-да: «Эй Расулуллоҳ» — баъзан Суфён: «Мен: ‹Эй Расулуллоҳ›, дедим», деган — «молим ҳақида қандай ҳукм қилай, молимда нима қилай?» дедим. (Жобир) айтди: У зот менга ҳеч нарса жавоб бермадилар, токи мерос ояти нозил бўлгунча.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ عَمْرٌو سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ لَمَّا نَزَلَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم {قُلْ هُوَ الْقَادِرُ عَلَى أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذَابًا مِنْ فَوْقِكُمْ} قَالَ " أَعُوذُ بِوَجْهِكَ ". {أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ} قَالَ " أَعُوذُ بِوَجْهِكَ ". فَلَمَّا نَزَلَتْ {أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعًا وَيُذِيقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْضٍ} قَالَ " هَاتَانِ أَهْوَنُ أَوْ أَيْسَرُ ".
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Rasululloh ﷺga {Aytgin: U sizlarning ustingizdan azob yuborishga qodirdir} (Anʼom 65) (oyati) nozil boʻlganida, u zot: «Sening zoting (yuzing) bilan panoh tilayman», dedilar. {Yoki oyoqlaringizning ostidan} (deyilganda) u zot: «Sening zoting (yuzing) bilan panoh tilayman», dedilar. {Yoki sizlarni guruh-guruh aralashtirib qoʻyib, baʼzingizning zoʻravonligingizni baʼzingizga tottirib qoʻyishga (qodirdir)} nozil boʻlganida esa, u zot: «Bu ikkitasi (oldingilaridan) yengilroq — yoki osonroqdir», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺга {Айтгин: У сизларнинг устингиздан азоб юборишга қодирдир} (Анъом 65) (ояти) нозил бўлганида, у зот: «Сенинг зотинг (юзинг) билан паноҳ тилайман», дедилар. {Ёки оёқларингизнинг остидан} (дейилганда) у зот: «Сенинг зотинг (юзинг) билан паноҳ тилайман», дедилар. {Ёки сизларни гуруҳ-гуруҳ аралаштириб қўйиб, баъзингизнинг зўравонлигингизни баъзингизга тоттириб қўйишга (қодирдир)} нозил бўлганида эса, у зот: «Бу иккитаси (олдингиларидан) енгилроқ — ёки осонроқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي عَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أَكَلَ ثُومًا أَوْ بَصَلاً، فَلْيَعْتَزِلْنَا أَوْ لِيَعْتَزِلْ مَسْجِدَنَا، وَلْيَقْعُدْ فِي بَيْتِهِ ". وَإِنَّهُ أُتِيَ بِبَدْرٍ ـ قَالَ ابْنُ وَهْبٍ يَعْنِي طَبَقًا ـ فِيهِ خَضِرَاتٌ مِنْ بُقُولٍ، فَوَجَدَ لَهَا رِيحًا فَسَأَلَ عَنْهَا ـ أُخْبِرَ بِمَا فِيهَا مِنَ الْبُقُولِ ـ فَقَالَ قَرِّبُوهَا فَقَرَّبُوهَا إِلَى بَعْضِ أَصْحَابِهِ كَانَ مَعَهُ، فَلَمَّا رَآهُ كَرِهَ أَكْلَهَا قَالَ " كُلْ، فَإِنِّي أُنَاجِي مَنْ لاَ تُنَاجِي ". وَقَالَ ابْنُ عُفَيْرٍ عَنِ ابْنِ وَهْبٍ بِقِدْرٍ فِيهِ خَضِرَاتٌ. وَلَمْ يَذْكُرِ اللَّيْثُ وَأَبُو صَفْوَانَ عَنْ يُونُسَ قِصَّةَ الْقِدْرِ، فَلاَ أَدْرِي هُوَ مِنْ قَوْلِ الزُّهْرِيِّ أَوْ فِي الْحَدِيثِ.
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim sarimsoq yoki piyoz yegan boʻlsa, bizdan yiroq tursin yoki masjidimizdan yiroq tursin va uyida oʻtirsin» dedilar. U zotga bir badr (Ibn Vahb aytadi: yaʼni laganni nazarda tutadi) keltirildiki, unda koʻkat-sabzavotlar bor edi. U zot undan hid sezib, u haqida soʻradilar va undagi koʻkatlar haqida xabar berildi. Shunda: «Buni (falon kishiga) yaqinlashtiringlar» dedilar. Uni oʻzlari bilan birga boʻlgan sahobalaridan biriga yaqinlashtirishdi. (Sahoba) buni koʻrib, uni yeyishni yoqtirmadi. U zot: «Ye, men sen pichirlashib gaplashmaydigan zot bilan pichirlashib gaplashaman» dedilar. Ibn Ufayr Ibn Vahbdan: «Unda koʻkatlar boʻlgan bir qozon bilan» deb rivoyat qildi. Lays va Abu Safvon Yunusdan (rivoyat qilganda) qozon voqeasini zikr qilmadilar. Bu Zuhriyning soʻzimi yoki hadis ichidanmi — bilmayman.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким саримсоқ ёки пиёз еган бўлса, биздан йироқ турсин ёки масжидимиздан йироқ турсин ва уйида ўтирсин» дедилар. У зотга бир бадр (Ибн Ваҳб айтади: яъни лаганни назарда тутади) келтирилдики, унда кўкат-сабзавотлар бор эди. У зот ундан ҳид сезиб, у ҳақида сўрадилар ва ундаги кўкатлар ҳақида хабар берилди. Шунда: «Буни (фалон кишига) яқинлаштиринглар» дедилар. Уни ўзлари билан бирга бўлган саҳобаларидан бирига яқинлаштиришди. (Саҳоба) буни кўриб, уни ейишни ёқтирмади. У зот: «Е, мен сен пичирлашиб гаплашмайдиган зот билан пичирлашиб гаплашаман» дедилар. Ибн Уфайр Ибн Ваҳбдан: «Унда кўкатлар бўлган бир қозон билан» деб ривоят қилди. Лайс ва Абу Сафвон Юнусдан (ривоят қилганда) қозон воқеасини зикр қилмадилар. Бу Зуҳрийнинг сўзими ёки ҳадис ичиданми — билмайман.
حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الْمَوَالِي، قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ الْمُنْكَدِرِ، يُحَدِّثُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الْحَسَنِ يَقُولُ أَخْبَرَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ السَّلَمِيُّ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعَلِّمُ أَصْحَابَهُ الاِسْتِخَارَةَ فِي الأُمُورِ كُلِّهَا، كَمَا يُعَلِّمُ السُّورَةَ مِنَ الْقُرْآنِ يَقُولُ " إِذَا هَمَّ أَحَدُكُمْ بِالأَمْرِ فَلْيَرْكَعْ رَكْعَتَيْنِ مِنْ غَيْرِ الْفَرِيضَةِ ثُمَّ لِيَقُلِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْتَخِيرُكَ بِعِلْمِكَ، وَأَسْتَقْدِرُكَ بِقُدْرَتِكَ، وَأَسْأَلُكَ مِنْ فَضْلِكَ، فَإِنَّكَ تَقْدِرُ وَلاَ أَقْدِرُ، وَتَعْلَمُ وَلاَ أَعْلَمُ، وَأَنْتَ عَلاَّمُ الْغُيُوبِ، اللَّهُمَّ فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ هَذَا الأَمْرَ ـ ثُمَّ تُسَمِّيهِ بِعَيْنِهِ ـ خَيْرًا لِي فِي عَاجِلِ أَمْرِي وَآجِلِهِ ـ قَالَ أَوْ فِي دِينِي وَمَعَاشِي وَعَاقِبَةِ أَمْرِي ـ فَاقْدُرْهُ لِي، وَيَسِّرْهُ لِي، ثُمَّ بَارِكْ لِي فِيهِ، اللَّهُمَّ وَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّهُ شَرٌّ لِي فِي دِينِي وَمَعَاشِي وَعَاقِبَةِ أَمْرِي ـ أَوْ قَالَ فِي عَاجِلِ أَمْرِي وَآجِلِهِ ـ فَاصْرِفْنِي عَنْهُ، وَاقْدُرْ لِيَ الْخَيْرَ حَيْثُ كَانَ، ثُمَّ رَضِّنِي بِهِ ".
(Jobir ibn Abdulloh as-Salamiy (roziyallohu anhumo) aytdi:) Rasululloh ﷺ bizga — barcha ishlarda — istixorani (yaxshilik soʻrashni) — Qurʼondan bir surani oʻrgatgandek — oʻrgatardilar. U zot: «Qachon biringiz bir ishni (qilishni) qasd qilsa, farzdan boshqa ikki rakaat (nafl) namoz oʻqisin, soʻng (shunday) desin: ‹Allohumma inniy astaxiruka bi-ilmika, va astaqdiruka bi-qudratika, va asʼaluka min fazlikal-azim; fa-innaka taqdiru va la aqdir, va taʼlamu va la aʼlam, va anta allamul-guyub. Allohumma in kunta taʼlamu anna haza-l-amra (— soʻng uni nomi bilan ataydi —) xayrun liy fiy diyniy va maoshiy va oqibati amriy (— yoki: ojili amriy va ojilihi —) faqdurhu liy, va yassirhu liy, summa barik liy fihi. Va in kunta taʼlamu annahu sharrun liy fiy diyniy va maoshiy va oqibati amriy (— yoki: ojili amriy va ojilihi —) fasrifniy anhu, vaqdur liyal-xayra hayisu kana, summa razziniy bihi› (Allohim, men Sening ilming bilan (Sendan) yaxshilik soʻrayman, Sening qudrating bilan (menga) qudrat soʻrayman va Sening ulkan fazlingdan soʻrayman; chunki Sen qodirsan, men qodir emasman; Sen bilasan, men bilmayman; Sen — gʻayblarni (eng yaxshi) biluvchisan. Allohim, agar Sen mana shu ishni — dinim, turmushim va ishimning oqibatida — men uchun yaxshi deb bilsang, uni menga taqdir qil, uni menga oson qil, soʻng unda menga baraka ber. Agar Sen uni — dinim, turmushim va ishimning oqibatida — men uchun yomon deb bilsang, meni undan burib (uzoqlashtirib) qoʻy va menga — qayerda boʻlsa ham — yaxshilikni taqdir qil, soʻng meni unga rozi (koʻnglimni xotirjam) qil)», dedilar.(Жобир ибн Абдуллоҳ ас-Саламий (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ бизга — барча ишларда — истихорани (яхшилик сўрашни) — Қуръондан бир сурани ўргатгандек — ўргатардилар. У зот: «Қачон бирингиз бир ишни (қилишни) қасд қилса, фарздан бошқа икки ракаат (нафл) намоз ўқисин, сўнг (шундай) десин: ‹Аллоҳумма инний астахирука би-илмика, ва астақдирука би-қудратика, ва асъалука мин фазликал-азим; фа-иннака тақдиру ва ла ақдир, ва таъламу ва ла аълам, ва анта алламул-гуюб. Аллоҳумма ин кунта таъламу анна ҳаза-л-амра (— сўнг уни номи билан атайди —) хайрун лий фий дийний ва маоший ва оқибати амрий (— ёки: ожили амрий ва ожилиҳи —) фақдурҳу лий, ва яссирҳу лий, сумма барик лий фиҳи. Ва ин кунта таъламу аннаҳу шаррун лий фий дийний ва маоший ва оқибати амрий (— ёки: ожили амрий ва ожилиҳи —) фасрифний анҳу, вақдур лиял-хайра ҳайису кана, сумма раззиний биҳи› (Аллоҳим, мен Сенинг илминг билан (Сендан) яхшилик сўрайман, Сенинг қудратинг билан (менга) қудрат сўрайман ва Сенинг улкан фазлингдан сўрайман; чунки Сен қодирсан, мен қодир эмасман; Сен биласан, мен билмайман; Сен — ғайбларни (энг яхши) билувчисан. Аллоҳим, агар Сен мана шу ишни — диним, турмушим ва ишимнинг оқибатида — мен учун яхши деб билсанг, уни менга тақдир қил, уни менга осон қил, сўнг унда менга барака бер. Агар Сен уни — диним, турмушим ва ишимнинг оқибатида — мен учун ёмон деб билсанг, мени ундан буриб (узоқлаштириб) қўй ва менга — қаерда бўлса ҳам — яхшиликни тақдир қил, сўнг мени унга рози (кўнглимни хотиржам) қил)», дедилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ [quran sura="6" aya_start="65" aya_end="65"]{قُلْ هُوَ الْقَادِرُ عَلَى أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذَابًا مِنْ فَوْقِكُمْ} قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَعُوذُ بِوَجْهِكَ ". فَقَالَ [quran sura="6" aya_start="65" aya_end="65"]{أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ} فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَعُوذُ بِوَجْهِكَ ". قَالَ [quran sura="6" aya_start="65" aya_end="65"]{أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعًا} فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " هَذَا أَيْسَرُ ".
(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Mana shu oyat: ‹Ayting: U — sizning ustingizdan bir azob yuborishga qodirdir...› (Anʼom surasi, 65-oyat) nozil boʻlganida, Paygʻambar ﷺ: «Sening Yuzing bilan panoh tilayman», dedilar. ‹...yoki oyoqlaringiz ostidan...› (deyilganida), Paygʻambar ﷺ (yana): «Sening Yuzing bilan panoh tilayman», dedilar. ‹...yoki sizlarni (firqa-firqa qilib) aralashtirib qoʻyishga (qodirdir)...› (deyilganida), Paygʻambar ﷺ: «Bu — yengilroqdir», dedilar.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Мана шу оят: ‹Айтинг: У — сизнинг устингиздан бир азоб юборишга қодирдир...› (Анъом сураси, 65-оят) нозил бўлганида, Пайғамбар ﷺ: «Сенинг Юзинг билан паноҳ тилайман», дедилар. ‹...ёки оёқларингиз остидан...› (дейилганида), Пайғамбар ﷺ (яна): «Сенинг Юзинг билан паноҳ тилайман», дедилар. ‹...ёки сизларни (фирқа-фирқа қилиб) аралаштириб қўйишга (қодирдир)...› (дейилганида), Пайғамбар ﷺ: «Бу — енгилроқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ - وَاللَّفْظُ لأَبِي كُرَيْبٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم النُّعْمَانُ بْنُ قَوْقَلٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِذَا صَلَّيْتُ الْمَكْتُوبَةَ وَحَرَّمْتُ الْحَرَامَ وَأَحْلَلْتُ الْحَلاَلَ أَأَدْخُلُ الْجَنَّةَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " نَعَمْ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nuʼmon ibn Qavqal Paygʻambar ﷺ ning oldiga kelib: «Ey Allohning Rasuli, ayting-chi, agar men farz namozni oʻqisam, haromni harom (deb), halolni halol (deb) bilsam, jannatga kiramanmi?» dedi. Paygʻambar ﷺ: «Ha», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Нуъмон ибн Қавқал Пайғамбар ﷺ нинг олдига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, айтинг-чи, агар мен фарз намозни ўқисам, ҳаромни ҳаром (деб), ҳалолни ҳалол (деб) билсам, жаннатга кираманми?» деди. Пайғамбар ﷺ: «Ҳа», дедилар.
وَحَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ، حَدَّثَنَا مَعْقِلٌ، - وَهُوَ ابْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ - عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَرَأَيْتَ إِذَا صَلَّيْتُ الصَّلَوَاتِ الْمَكْتُوبَاتِ وَصُمْتُ رَمَضَانَ وَأَحْلَلْتُ الْحَلاَلَ وَحَرَّمْتُ الْحَرَامَ وَلَمْ أَزِدْ عَلَى ذَلِكَ شَيْئًا أَأَدْخُلُ الْجَنَّةَ قَالَ " نَعَمْ " . قَالَ وَاللَّهِ لاَ أَزِيدُ عَلَى ذَلِكَ شَيْئًا .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺ dan soʻrab: «Ayting-chi, agar men farz namozlarni oʻqisam, Ramazon roʻzasini tutsam, halolni halol (deb), haromni harom (deb) bilsam va bunga hech narsa qoʻshmasam, jannatga kiramanmi?» dedi. (Rasululloh): «Ha», dedilar. (U): «Allohga qasamki, men bunga hech narsa qoʻshmayman», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺ дан сўраб: «Айтинг-чи, агар мен фарз намозларни ўқисам, Рамазон рўзасини тутсам, ҳалолни ҳалол (деб), ҳаромни ҳаром (деб) билсам ва бунга ҳеч нарса қўшмасам, жаннатга кираманми?» деди. (Расулуллоҳ): «Ҳа», дедилар. (У): «Аллоҳга қасамки, мен бунга ҳеч нарса қўшмайман», деди.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرٍ، وَعَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالاَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ " . بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ح
وَحَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، ح وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، - يَعْنِي ابْنَ مَهْدِيٍّ - قَالاَ جَمِيعًا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ فَإِذَا قَالُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلاَّ بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ " . ثُمَّ قَرَأَ { إِنَّمَا أَنْتَ مُذَكِّرٌ * لَسْتَ عَلَيْهِمْ بِمُسَيْطِرٍ}
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men odamlar «Lo ilaha illalloh» degunlaricha ular bilan jang qilishga buyurilganman; ular «Lo ilaha illalloh» desalar, mendan qonlarini va mollarini — haqqidan boshqa (holatda) — saqlab oladilar, hisoblari esa Allohning zimmasida», dedilar. Soʻng {Albatta sen (faqat) eslatuvchisan; sen ularning ustida (zoʻrlovchi) hukmron emassan} (oyatini) oʻqidilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен одамлар «Ло илаҳа иллаллоҳ» дегунларича улар билан жанг қилишга буюрилганман; улар «Ло илаҳа иллаллоҳ» десалар, мендан қонларини ва молларини — ҳаққидан бошқа (ҳолатда) — сақлаб оладилар, ҳисоблари эса Аллоҳнинг зиммасида», дедилар. Сўнг {Албатта сен (фақат) эслатувчисан; сен уларнинг устида (зўрловчи) ҳукмрон эмассан} (оятини) ўқидилар.
حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، جَمِيعًا عَنْ أَبِي عَاصِمٍ، - قَالَ عَبْدٌ أَنْبَأَنَا أَبُو عَاصِمٍ، - عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا الزُّبَيْرِ، يَقُولُ سَمِعْتُ جَابِرًا، يَقُولُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ " .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Musulmon — musulmonlar (kishilar) tilidan va qoʻlidan salomat boʻlgan kishidir».Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитдим: «Мусулмон — мусулмонлар (кишилар) тилидан ва қўлидан саломат бўлган кишидир».
وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحَارِثِ الْمَخْزُومِيُّ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " غِلَظُ الْقُلُوبِ وَالْجَفَاءُ فِي الْمَشْرِقِ وَالإِيمَانُ فِي أَهْلِ الْحِجَازِ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qalblarning gʻiltligi (qoʻpolligi) va dagʻallik mashriqdadir; iymon esa Hijoz ahlidadir», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қалбларнинг ғилтлиги (қўполлиги) ва дағаллик машриқдадир; иймон эса Ҳижоз аҳлидадир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ، وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، كِلاَهُمَا عَنْ جَرِيرٍ، قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرًا، يَقُولُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ بَيْنَ الرَّجُلِ وَبَيْنَ الشِّرْكِ وَالْكُفْرِ تَرْكَ الصَّلاَةِ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Albatta kishi bilan shirk va kufr orasida(gi farq) — namozni tark etishdir».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитдим: «Албатта киши билан ширк ва куфр орасида(ги фарқ) — намозни тарк этишдир».
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْمُوجِبَتَانِ فَقَالَ " مَنْ مَاتَ لاَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ وَمَنْ مَاتَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا دَخَلَ النَّارَ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ ning oldilariga bir kishi kelib: «Ey Allohning Rasuli, (jannat yoki doʻzaxni) vojib qiladigan ikki narsa nima?» dedi. (Paygʻambar): «Kim Allohga hech narsani sherik qilmagan holda oʻlsa, jannatga kiradi; kim Allohga biror narsani sherik qilgan holda oʻlsa, doʻzaxga kiradi», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ нинг олдиларига бир киши келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, (жаннат ёки дўзахни) вожиб қиладиган икки нарса нима?» деди. (Пайғамбар): «Ким Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаган ҳолда ўлса, жаннатга киради; ким Аллоҳга бирор нарсани шерик қилган ҳолда ўлса, дўзахга киради», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، جَمِيعًا عَنْ سُلَيْمَانَ، - قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، - حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ حَجَّاجٍ الصَّوَّافِ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ الطُّفَيْلَ بْنَ عَمْرٍو الدَّوْسِيَّ، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ لَكَ فِي حِصْنٍ حَصِينٍ وَمَنَعَةٍ - قَالَ حِصْنٌ كَانَ لِدَوْسٍ فِي الْجَاهِلِيَّةِ - فَأَبَى ذَلِكَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِلَّذِي ذَخَرَ اللَّهُ لِلأَنْصَارِ فَلَمَّا هَاجَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْمَدِينَةِ هَاجَرَ إِلَيْهِ الطُّفَيْلُ بْنُ عَمْرٍو وَهَاجَرَ مَعَهُ رَجُلٌ مِنْ قَوْمِهِ فَاجْتَوَوُا الْمَدِينَةَ فَمَرِضَ فَجَزِعَ فَأَخَذَ مَشَاقِصَ لَهُ فَقَطَعَ بِهَا بَرَاجِمَهُ فَشَخَبَتْ يَدَاهُ حَتَّى مَاتَ فَرَآهُ الطُّفَيْلُ بْنُ عَمْرٍو فِي مَنَامِهِ فَرَآهُ وَهَيْئَتُهُ حَسَنَةٌ وَرَآهُ مُغَطِّيًا يَدَيْهِ فَقَالَ لَهُ مَا صَنَعَ بِكَ رَبُّكَ فَقَالَ غَفَرَ لِي بِهِجْرَتِي إِلَى نَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ مَا لِي أَرَاكَ مُغَطِّيًا يَدَيْكَ قَالَ قِيلَ لِي لَنْ نُصْلِحَ مِنْكَ مَا أَفْسَدْتَ . فَقَصَّهَا الطُّفَيْلُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اللَّهُمَّ وَلِيَدَيْهِ فَاغْفِرْ "
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Tufayl ibn Amr ad-Davsiy Paygʻambar ﷺ ning oldilariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, mustahkam qalʼa va himoya (istasangiz, bor)mi?» dedi — bu Davs (qabilasi)ning johiliyatdagi bir qalʼasi edi —. Ammo Paygʻambar ﷺ Alloh Ansor uchun saqlab qoʻygan (sharaf) sababli buni rad etdilar. Paygʻambar ﷺ Madinaga hijrat qilganlarida, Tufayl ibn Amr ham U Zotning oldiga hijrat qildi; u bilan birga oʻz qavmidan bir kishi (ham) hijrat qildi. Soʻng ular Madina(ning havosi)ni yoqtirmadilar (kasal boʻldilar). (U kishi) kasal boʻldi-da, beqarorlanib (jonsarak boʻlib), oʻzining (keng paykonli) oʻqlarini olib, ular bilan barmoq boʻgʻimlarini kesdi. Shunda ikki qoʻlidan qon (fontan boʻlib) otilib, nihoyat u oʻldi. Tufayl ibn Amr uni tushida koʻrdi — uni koʻrinishi chiroyli holatda koʻrdi va uni ikki qoʻlini yopib (berkitib) olgan holda koʻrdi. (Tufayl) unga: «Rabbing senga nima muomala qildi?» dedi. U: «Paygʻambari ﷺ ga hijrat qilganim sababli (Alloh) meni magʻfirat qildi», dedi. (Tufayl): «Senga nima boʻldi — seni ikki qoʻlingni yopib olganingni koʻraman?» dedi. U: «Menga: ‹Sen oʻzing buzgan narsani biz tuzatmaymiz› deyildi», dedi. Tufayl buni Rasululloh ﷺ ga (rivoyat qilib) aytib berdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Ey Alloh, uning ikki qoʻliga ham magʻfirat qil», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Туфайл ибн Амр ад-Давсий Пайғамбар ﷺ нинг олдиларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, мустаҳкам қалъа ва ҳимоя (истасангиз, бор)ми?» деди — бу Давс (қабиласи)нинг жоҳилиятдаги бир қалъаси эди —. Аммо Пайғамбар ﷺ Аллоҳ Ансор учун сақлаб қўйган (шараф) сабабли буни рад этдилар. Пайғамбар ﷺ Мадинага ҳижрат қилганларида, Туфайл ибн Амр ҳам У Зотнинг олдига ҳижрат қилди; у билан бирга ўз қавмидан бир киши (ҳам) ҳижрат қилди. Сўнг улар Мадина(нинг ҳавоси)ни ёқтирмадилар (касал бўлдилар). (У киши) касал бўлди-да, беқарорланиб (жонсарак бўлиб), ўзининг (кенг пайконли) ўқларини олиб, улар билан бармоқ бўғимларини кесди. Шунда икки қўлидан қон (фонтан бўлиб) отилиб, ниҳоят у ўлди. Туфайл ибн Амр уни тушида кўрди — уни кўриниши чиройли ҳолатда кўрди ва уни икки қўлини ёпиб (беркитиб) олган ҳолда кўрди. (Туфайл) унга: «Раббинг сенга нима муомала қилди?» деди. У: «Пайғамбари ﷺ га ҳижрат қилганим сабабли (Аллоҳ) мени мағфират қилди», деди. (Туфайл): «Сенга нима бўлди — сени икки қўлингни ёпиб олганингни кўраман?» деди. У: «Менга: ‹Сен ўзинг бузган нарсани биз тузатмаймиз› дейилди», деди. Туфайл буни Расулуллоҳ ﷺ га (ривоят қилиб) айтиб берди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Аллоҳ, унинг икки қўлига ҳам мағфират қил», дедилар.
حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ شُجَاعٍ، وَهَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، وَحَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ، قَالُوا حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، - وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ - عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لاَ تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي يُقَاتِلُونَ عَلَى الْحَقِّ ظَاهِرِينَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ - قَالَ - فَيَنْزِلُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ صلى الله عليه وسلم فَيَقُولُ أَمِيرُهُمْ تَعَالَ صَلِّ لَنَا . فَيَقُولُ لاَ . إِنَّ بَعْضَكُمْ عَلَى بَعْضٍ أُمَرَاءُ . تَكْرِمَةَ اللَّهِ هَذِهِ الأُمَّةَ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Ummatimdan bir toifa haq uzra jang qilib, gʻolib holda qiyomat kunigacha (sobit) turishda davom etadi». (Roviy) dedi: Soʻng Iso ibn Maryam — alayhissalom — tushadi. Shunda ularning amiri: «Kel, bizga namoz oʻqitib ber», deydi. U (Iso): «Yoʻq; sizlarning baʼzingiz baʼzingizga amir(sizlar) — Allohning bu ummatga (bergan) ikromi (sharafi) sifatida», deydi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитдим: «Умматимдан бир тоифа ҳақ узра жанг қилиб, ғолиб ҳолда қиёмат кунигача (собит) туришда давом этади». (Ровий) деди: Сўнг Исо ибн Марям — алайҳиссалом — тушади. Шунда уларнинг амири: «Кел, бизга намоз ўқитиб бер», дейди. У (Исо): «Йўқ; сизларнинг баъзингиз баъзингизга амир(сизлар) — Аллоҳнинг бу умматга (берган) икроми (шарафи) сифатида», дейди.
وَحَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّي، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، يَقُولُ أَخْبَرَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " ثُمَّ فَتَرَ الْوَحْىُ عَنِّي فَتْرَةً فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي " ثُمَّ ذَكَرَ مِثْلَ حَدِيثِ يُونُسَ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ " فَجُثِثْتُ مِنْهُ فَرَقًا حَتَّى هَوَيْتُ إِلَى الأَرْضِ " . قَالَ وَقَالَ أَبُو سَلَمَةَ وَالرُّجْزُ الأَوْثَانُ قَالَ ثُمَّ حَمِيَ الْوَحْىُ بَعْدُ وَتَتَابَعَ
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitdi: «Soʻng vahiy mendan bir muddat toʻxtadi (fatra boʻldi); men yurib ketayotganimda...» — soʻng Yunusning hadisi kabi zikr qildi; faqat u: «Men undan qoʻrqib (dahshatga tushib), hatto yerga yiqildim» dedi. (Roviy) dedi: Abu Salama: «‹ar-Rujz› — butlardir» dedi. (Roviy) dedi: Soʻng vahiy bundan keyin qizib (kuchayib), ketma-ket keldi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитди: «Сўнг ваҳий мендан бир муддат тўхтади (фатра бўлди); мен юриб кетаётганимда...» — сўнг Юнуснинг ҳадиси каби зикр қилди; фақат у: «Мен ундан қўрқиб (даҳшатга тушиб), ҳатто ерга йиқилдим» деди. (Ровий) деди: Абу Салама: «‹ар-Ружз› — бутлардир» деди. (Ровий) деди: Сўнг ваҳий бундан кейин қизиб (кучайиб), кетма-кет келди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " عُرِضَ عَلَىَّ الأَنْبِيَاءُ فَإِذَا مُوسَى ضَرْبٌ مِنَ الرِّجَالِ كَأَنَّهُ مِنْ رِجَالِ شَنُوءَةَ وَرَأَيْتُ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - فَإِذَا أَقْرَبُ مَنْ رَأَيْتُ بِهِ شَبَهًا عُرْوَةُ بْنُ مَسْعُودٍ وَرَأَيْتُ إِبْرَاهِيمَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ فَإِذَا أَقْرَبُ مَنْ رَأَيْتُ بِهِ شَبَهًا صَاحِبُكُمْ - يَعْنِي نَفْسَهُ - وَرَأَيْتُ جِبْرِيلَ - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - فَإِذَا أَقْرَبُ مَنْ رَأَيْتُ بِهِ شَبَهًا دِحْيَةُ " . وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ رُمْحٍ " دِحْيَةُ بْنُ خَلِيفَةَ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Menga paygʻambarlar koʻrsatildi. Shunda Muso — erkaklardan (oʻrta) bir tip(da), goʻyo Shanuʼa erkaklaridan biri kabi (edi); Iso ibn Maryam — alayhissalom — ni koʻrdim — men koʻrgan(lar)dan unga eng oʻxshashi Urva ibn Masʼud (edi); Ibrohim — Allohning salavotlari unga boʻlsin — ni koʻrdim — men koʻrgan(lar)dan unga eng oʻxshashi sizlarning sohibingiz (yaʼni oʻzim edim); va Jibril — alayhissalom — ni koʻrdim — men koʻrgan(lar)dan unga eng oʻxshashi Dihya (edi)», dedilar. Ibn Rumhning rivoyatida: «Dihya ibn Xalifa» (deyilgan).Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менга пайғамбарлар кўрсатилди. Шунда Мусо — эркаклардан (ўрта) бир тип(да), гўё Шануъа эркакларидан бири каби (эди); Исо ибн Марям — алайҳиссалом — ни кўрдим — мен кўрган(лар)дан унга энг ўхшаши Урва ибн Масъуд (эди); Иброҳим — Аллоҳнинг салавотлари унга бўлсин — ни кўрдим — мен кўрган(лар)дан унга энг ўхшаши сизларнинг соҳибингиз (яъни ўзим эдим); ва Жибрил — алайҳиссалом — ни кўрдим — мен кўрган(лар)дан унга энг ўхшаши Диҳя (эди)», дедилар. Ибн Румҳнинг ривоятида: «Диҳя ибн Халифа» (дейилган).
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لَمَّا كَذَّبَتْنِي قُرَيْشٌ قُمْتُ فِي الْحِجْرِ فَجَلاَ اللَّهُ لِي بَيْتَ الْمَقْدِسِ فَطَفِقْتُ أُخْبِرُهُمْ عَنْ آيَاتِهِ وَأَنَا أَنْظُرُ إِلَيْهِ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Quraysh meni yolgʻonchi qilganda, men Hijrda turdim. Shunda Alloh men uchun Baytul-Maqdisni (koʻz oldimga) yoyib qoʻydi; men unga qarab turgan holda ularga uning belgilaridan xabar bera boshladim», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қурайш мени ёлғончи қилганда, мен Ҳижрда турдим. Шунда Аллоҳ мен учун Байтул-Мақдисни (кўз олдимга) ёйиб қўйди; мен унга қараб турган ҳолда уларга унинг белгиларидан хабар бера бошладим», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرٍو، سَمِعَ جَابِرًا، يَقُولُ سَمِعَهُ مِنَ النَّبِيِّ، صلى الله عليه وسلم بِأُذُنِهِ يَقُولُ " إِنَّ اللَّهَ يُخْرِجُ نَاسًا مِنَ النَّارِ فَيُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi — u uni (hadisni) Paygʻambar ﷺ dan oʻz qulogʻi bilan eshitdi: «Albatta Alloh baʼzi kishilarni doʻzaxdan chiqaradi va ularni jannatga kiritadi».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади — у уни (ҳадисни) Пайғамбар ﷺ дан ўз қулоғи билан эшитди: «Албатта Аллоҳ баъзи кишиларни дўзахдан чиқаради ва уларни жаннатга киритади».
وَحَدَّثَنِي يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنْ هِشَامٍ الدَّسْتَوَائِيِّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كَسَفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي يَوْمٍ شَدِيدِ الْحَرِّ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِأَصْحَابِهِ فَأَطَالَ الْقِيَامَ حَتَّى جَعَلُوا يَخِرُّونَ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ ثُمَّ رَفَعَ فَأَطَالَ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ ثُمَّ رَفَعَ فَأَطَالَ ثُمَّ سَجَدَ سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ قَامَ فَصَنَعَ نَحْوًا مِنْ ذَاكَ فَكَانَتْ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ ثُمَّ قَالَ " إِنَّهُ عُرِضَ عَلَىَّ كُلُّ شَىْءٍ تُولَجُونَهُ فَعُرِضَتْ عَلَىَّ الْجَنَّةُ حَتَّى لَوْ تَنَاوَلْتُ مِنْهَا قِطْفًا أَخَذْتُهُ - أَوْ قَالَ تَنَاوَلْتُ مِنْهَا قِطْفًا - فَقَصُرَتْ يَدِي عَنْهُ وَعُرِضَتْ عَلَىَّ النَّارُ فَرَأَيْتُ فِيهَا امْرَأَةً مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ تُعَذَّبُ فِي هِرَّةٍ لَهَا رَبَطَتْهَا فَلَمْ تُطْعِمْهَا وَلَمْ تَدَعْهَا تَأْكُلُ مِنْ خَشَاشِ الأَرْضِ وَرَأَيْتُ أَبَا ثُمَامَةَ عَمْرَو بْنَ مَالِكٍ يَجُرُّ قُصْبَهُ فِي النَّارِ . وَإِنَّهُمْ كَانُوا يَقُولُونَ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لاَ يَخْسِفَانِ إِلاَّ لِمَوْتِ عَظِيمٍ وَإِنَّهُمَا آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ يُرِيكُمُوهُمَا فَإِذَا خَسَفَا فَصَلُّوا حَتَّى تَنْجَلِيَ " .
وَحَدَّثَنِيهِ أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ الصَّبَّاحِ، عَنْ هِشَامٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ إِلاَّ أَنَّهُ قَالَ " وَرَأَيْتُ فِي النَّارِ امْرَأَةً حِمْيَرِيَّةً سَوْدَاءَ طَوِيلَةً " . وَلَمْ يَقُلْ " مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ zamonida juda issiq bir kunda quyosh tutildi. Shunda Rasululloh ﷺ ashoblari bilan namoz oʻqidilar va qiyomni shunchalik uzaytirdilarki, hatto (ashoblar holdan toyib) yiqila boshladilar. Soʻng rukuʼ qilib, uni uzaytirdilar, soʻng koʻtarilib, uni uzaytirdilar, soʻng rukuʼ qilib, uni uzaytirdilar, soʻng koʻtarilib, uni uzaytirdilar, soʻng ikki sajda qildilar. Soʻng turib, yana shunga oʻxshash qildilar — shunday qilib (namoz) toʻrt rukuʼ va toʻrt sajda boʻldi. Soʻng dedilar: ‹Sizlar kiradigan har bir narsa menga koʻrsatildi. Menga jannat koʻrsatildi, hatto agar undan bir shingil (uzum) olmoqchi boʻlganimda, uni olardim› — yoki ‹undan bir shingil oldim› dedilar — ‹biroq qoʻlim unga yetmadi. Va menga doʻzax koʻrsatildi, men unda Bani Isroildan boʻlgan bir ayolni koʻrdim, u oʻzi bogʻlab qoʻygan, na ovqat bergan, na yer hasharotlaridan yeyishi uchun boʻsh qoʻygan bir mushuk sababli azoblanar edi. Va men Abu Sumoma Amr ibn Molikni doʻzaxda oʻz ichaklarini sudrab yurganini koʻrdim. Ular (arablar): ‹Albatta, quyosh va oy faqat bironta ulugʻ kishining oʻlimi sababli tutiladi› der edilar. Holbuki, ular Allohning oyatlaridan ikki oyatdir, Alloh ularni sizlarga koʻrsatadi. Bas, ular tutilsa, ochilguncha namoz oʻqinglar›.»Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ замонида жуда иссиқ бир кунда қуёш тутилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ ашоблари билан намоз ўқидилар ва қиёмни шунчалик узайтирдиларки, ҳатто (ашоблар ҳолдан тойиб) йиқила бошладилар. Сўнг рукуъ қилиб, уни узайтирдилар, сўнг кўтарилиб, уни узайтирдилар, сўнг рукуъ қилиб, уни узайтирдилар, сўнг кўтарилиб, уни узайтирдилар, сўнг икки сажда қилдилар. Сўнг туриб, яна шунга ўхшаш қилдилар — шундай қилиб (намоз) тўрт рукуъ ва тўрт сажда бўлди. Сўнг дедилар: ‹Сизлар кирадиган ҳар бир нарса менга кўрсатилди. Менга жаннат кўрсатилди, ҳатто агар ундан бир шингил (узум) олмоқчи бўлганимда, уни олардим› — ёки ‹ундан бир шингил олдим› дедилар — ‹бироқ қўлим унга етмади. Ва менга дўзах кўрсатилди, мен унда Бани Исроилдан бўлган бир аёлни кўрдим, у ўзи боғлаб қўйган, на овқат берган, на ер ҳашаротларидан ейиши учун бўш қўйган бир мушук сабабли азобланар эди. Ва мен Абу Сумома Амр ибн Моликни дўзахда ўз ичакларини судраб юрганини кўрдим. Улар (араблар): ‹Албатта, қуёш ва ой фақат биронта улуғ кишининг ўлими сабабли тутилади› дер эдилар. Ҳолбуки, улар Аллоҳнинг оятларидан икки оятдир, Аллоҳ уларни сизларга кўрсатади. Бас, улар тутилса, очилгунча намоз ўқинглар›.»
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ، اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ - وَتَقَارَبَا فِي اللَّفْظِ - قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ انْكَسَفَتِ الشَّمْسُ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ مَاتَ إِبْرَاهِيمُ ابْنُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ النَّاسُ إِنَّمَا انْكَسَفَتْ لِمَوْتِ إِبْرَاهِيمَ . فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى بِالنَّاسِ سِتَّ رَكَعَاتٍ بِأَرْبَعِ سَجَدَاتٍ بَدَأَ فَكَبَّرَ ثُمَّ قَرَأَ فَأَطَالَ الْقِرَاءَةَ ثُمَّ رَكَعَ نَحْوًا مِمَّا قَامَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ فَقَرَأَ قِرَاءَةً دُونَ الْقِرَاءَةِ الأُولَى ثُمَّ رَكَعَ نَحْوًا مِمَّا قَامَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ فَقَرَأَ قِرَاءَةً دُونَ الْقِرَاءَةِ الثَّانِيَةِ ثُمَّ رَكَعَ نَحْوًا مِمَّا قَامَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ ثُمَّ انْحَدَرَ بِالسُّجُودِ فَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ قَامَ فَرَكَعَ أَيْضًا ثَلاَثَ رَكَعَاتٍ لَيْسَ فِيهَا رَكْعَةٌ إِلاَّ الَّتِي قَبْلَهَا أَطْوَلُ مِنَ الَّتِي بَعْدَهَا وَرُكُوعُهُ نَحْوًا مِنْ سُجُودِهِ ثُمَّ تَأَخَّرَ وَتَأَخَّرَتِ الصُّفُوفُ خَلْفَهُ حَتَّى انْتَهَيْنَا - وَقَالَ أَبُو بَكْرٍ حَتَّى انْتَهَى إِلَى النِّسَاءِ - ثُمَّ تَقَدَّمَ وَتَقَدَّمَ النَّاسُ مَعَهُ حَتَّى قَامَ فِي مَقَامِهِ فَانْصَرَفَ حِينَ انْصَرَفَ وَقَدْ آضَتِ الشَّمْسُ فَقَالَ " يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا الشَّمْسُ وَالْقَمَرُ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ وَإِنَّهُمَا لاَ يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ مِنَ النَّاسِ - وَقَالَ أَبُو بَكْرٍ لِمَوْتِ بَشَرٍ - فَإِذَا رَأَيْتُمْ شَيْئًا مِنْ ذَلِكَ فَصَلُّوا حَتَّى تَنْجَلِيَ مَا مِنْ شَىْءٍ تُوعَدُونَهُ إِلاَّ قَدْ رَأَيْتُهُ فِي صَلاَتِي هَذِهِ لَقَدْ جِيءَ بِالنَّارِ وَذَلِكُمْ حِينَ رَأَيْتُمُونِي تَأَخَّرْتُ مَخَافَةَ أَنْ يُصِيبَنِي مِنْ لَفْحِهَا وَحَتَّى رَأَيْتُ فِيهَا صَاحِبَ الْمِحْجَنِ يَجُرُّ قُصْبَهُ فِي النَّارِ كَانَ يَسْرِقُ الْحَاجَّ بِمِحْجَنِهِ فَإِنْ فُطِنَ لَهُ قَالَ إِنَّمَا تَعَلَّقَ بِمِحْجَنِي . وَإِنْ غُفِلَ عَنْهُ ذَهَبَ بِهِ وَحَتَّى رَأَيْتُ فِيهَا صَاحِبَةَ الْهِرَّةِ الَّتِي رَبَطَتْهَا فَلَمْ تُطْعِمْهَا وَلَمْ تَدَعْهَا تَأْكُلُ مِنْ خَشَاشِ الأَرْضِ حَتَّى مَاتَتْ جُوعًا ثُمَّ جِيءَ بِالْجَنَّةِ وَذَلِكُمْ حِينَ رَأَيْتُمُونِي تَقَدَّمْتُ حَتَّى قُمْتُ فِي مَقَامِي وَلَقَدْ مَدَدْتُ يَدِي وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أَتَنَاوَلَ مِنْ ثَمَرِهَا لِتَنْظُرُوا إِلَيْهِ ثُمَّ بَدَا لِي أَنْ لاَ أَفْعَلَ فَمَا مِنْ شَىْءٍ تُوعَدُونَهُ إِلاَّ قَدْ رَأَيْتُهُ فِي صَلاَتِي هَذِهِ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonida, Rasululloh ﷺ ning oʻgʻli Ibrohim vafot etgan kuni quyosh tutildi. Shunda odamlar: «U faqat Ibrohimning vafoti tufayli tutildi», dedilar. Nabiy ﷺ oʻrinlaridan turib, odamlarga toʻrt sajda bilan olti rukuʼlik namoz oʻqib berdilar: avval boshlab, takbir aytdilar, soʻng (Qurʼon) oʻqidilar va qiroatni uzun qildilar; soʻng qiyomda turgan vaqtiga yaqin (uzunlikda) rukuʼ qildilar; soʻng boshlarini rukuʼdan koʻtarib, birinchi qiroatdan kamroq qiroat qildilar; soʻng qiyomda turgan vaqtiga yaqin (uzunlikda) rukuʼ qildilar; soʻng boshlarini rukuʼdan koʻtarib, ikkinchi qiroatdan kamroq qiroat qildilar; soʻng qiyomda turgan vaqtiga yaqin (uzunlikda) rukuʼ qildilar; soʻng boshlarini rukuʼdan koʻtardilar; soʻng sajdaga engashib, ikki sajda qildilar; soʻng turib, yana shunday uchta rukuʼ qildilar — ulardan har bir rakaat oldingisidan keyingisi kaltaroq boʻlmagani holda, har biri keyingisidan uzunroq edi, va rukuʼlari sajdalariga yaqin (uzunlikda) edi. Soʻng (u zot) orqaga chekindilar, orqalaridagi saflar ham orqaga chekindi, hatto biz oxiriga yetdik. Soʻng (u zot) oldinga yurdilar, odamlar ham u zot bilan birga oldinga yurdilar, hatto oʻz oʻrinlarida turdilar. Tugatish vaqti kelganda namozdan chiqdilar, quyosh esa qaytib (yorishib) boʻlgan edi. Soʻng (u zot): «Ey odamlar! Quyosh va oy Allohning oyatlaridan ikki oyatdir, va albatta ular odamlardan birovning oʻlimi tufayli tutilmaydi; bas, qachon shulardan birortasini koʻrsangiz, ochilguncha (kusuf koʻtarilguncha) namoz oʻqinglar. Sizlarga vaʼda qilingan narsalardan biror narsa yoʻqki, men uni shu namozimda koʻrgan boʻlmasam. Darhaqiqat, doʻzax keltirildi, va u sizlar meni orqaga chekinganimni koʻrgan vaqtingiz edi — uning lovullashidan menga (zarar) yetishidan qoʻrqib (chekindim). Va men unda egri tayoq sohibini koʻrdimki, ichaklarini doʻzaxda sudrar edi; u oʻzining egri tayogʻi bilan hojilarning (narsalarini) oʻgʻirlar edi: agar uni payqab qolishsa, ‹u faqat egri tayogʻimga ilashib qoldi›, der, agar undan gʻofil boʻlsalar, uni olib ketar edi. Va men unda mushuk egasi (ayol)ni ham koʻrdimki, u (mushukni) bogʻlab qoʻyib, na uni boqdi, na uni yerning hasharotlaridan yesin deb qoʻyib yubordi, hatto u (mushuk) ochlikdan oʻldi. Soʻng jannat keltirildi, va u sizlar meni oldinga yurib oʻz oʻrnimda turganimni koʻrgan vaqtingiz edi. Men qoʻlimni choʻzdim — sizlar koʻrishingiz uchun uning mevasidan olmoqchi edim — soʻng buni qilmaslik menga maʼqul boʻldi. Bas, sizlarga vaʼda qilingan narsalardan biror narsa yoʻqki, men uni shu namozimda koʻrgan boʻlmasam», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонида, Расулуллоҳ ﷺ нинг ўғли Иброҳим вафот этган куни қуёш тутилди. Шунда одамлар: «У фақат Иброҳимнинг вафоти туфайли тутилди», дедилар. Набий ﷺ ўринларидан туриб, одамларга тўрт сажда билан олти рукуълик намоз ўқиб бердилар: аввал бошлаб, такбир айтдилар, сўнг (Қуръон) ўқидилар ва қироатни узун қилдилар; сўнг қиёмда турган вақтига яқин (узунликда) рукуъ қилдилар; сўнг бошларини рукуъдан кўтариб, биринчи қироатдан камроқ қироат қилдилар; сўнг қиёмда турган вақтига яқин (узунликда) рукуъ қилдилар; сўнг бошларини рукуъдан кўтариб, иккинчи қироатдан камроқ қироат қилдилар; сўнг қиёмда турган вақтига яқин (узунликда) рукуъ қилдилар; сўнг бошларини рукуъдан кўтардилар; сўнг саждага энгашиб, икки сажда қилдилар; сўнг туриб, яна шундай учта рукуъ қилдилар — улардан ҳар бир ракаат олдингисидан кейингиси калтароқ бўлмагани ҳолда, ҳар бири кейингисидан узунроқ эди, ва рукуълари саждаларига яқин (узунликда) эди. Сўнг (у зот) орқага чекиндилар, орқаларидаги сафлар ҳам орқага чекинди, ҳатто биз охирига етдик. Сўнг (у зот) олдинга юрдилар, одамлар ҳам у зот билан бирга олдинга юрдилар, ҳатто ўз ўринларида турдилар. Тугатиш вақти келганда намоздан чиқдилар, қуёш эса қайтиб (ёришиб) бўлган эди. Сўнг (у зот): «Эй одамлар! Қуёш ва ой Аллоҳнинг оятларидан икки оятдир, ва албатта улар одамлардан бировнинг ўлими туфайли тутилмайди; бас, қачон шулардан бирортасини кўрсангиз, очилгунча (кусуф кўтарилгунча) намоз ўқинглар. Сизларга ваъда қилинган нарсалардан бирор нарса йўқки, мен уни шу намозимда кўрган бўлмасам. Дарҳақиқат, дўзах келтирилди, ва у сизлар мени орқага чекинганимни кўрган вақтингиз эди — унинг ловуллашидан менга (зарар) етишидан қўрқиб (чекиндим). Ва мен унда эгри таёқ соҳибини кўрдимки, ичакларини дўзахда судрар эди; у ўзининг эгри таёғи билан ҳожиларнинг (нарсаларини) ўғирлар эди: агар уни пайқаб қолишса, ‹у фақат эгри таёғимга илашиб қолди›, дер, агар ундан ғофил бўлсалар, уни олиб кетар эди. Ва мен унда мушук эгаси (аёл)ни ҳам кўрдимки, у (мушукни) боғлаб қўйиб, на уни боқди, на уни ернинг ҳашаротларидан есин деб қўйиб юборди, ҳатто у (мушук) очликдан ўлди. Сўнг жаннат келтирилди, ва у сизлар мени олдинга юриб ўз ўрнимда турганимни кўрган вақтингиз эди. Мен қўлимни чўздим — сизлар кўришингиз учун унинг мевасидан олмоқчи эдим — сўнг буни қилмаслик менга маъқул бўлди. Бас, сизларга ваъда қилинган нарсалардан бирор нарса йўқки, мен уни шу намозимда кўрган бўлмасам», дедилар.
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، وَحَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يُحَدِّثُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَطَبَ يَوْمًا فَذَكَرَ رَجُلاً مِنْ أَصْحَابِهِ قُبِضَ فَكُفِّنَ فِي كَفَنٍ غَيْرِ طَائِلٍ وَقُبِرَ لَيْلاً فَزَجَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُقْبَرَ الرَّجُلُ بِاللَّيْلِ حَتَّى يُصَلَّى عَلَيْهِ إِلاَّ أَنْ يُضْطَرَّ إِنْسَانٌ إِلَى ذَلِكَ وَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِذَا كَفَّنَ أَحَدُكُمْ أَخَاهُ فَلْيُحَسِّنْ كَفَنَهُ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir kuni xutba qildilar va ashoblaridan birini esladilar — u kishi vafot etgan, yetarli boʻlmagan (kichik) kafanga kafanlangan va kechasi dafn qilingan edi. Shunda Nabiy ﷺ kishi kechasi — uning ustiga (janoza) namozi oʻqilmasdan turib — dafn qilinishidan qaytardilar, faqat odam (chorasiz qolib) majbur boʻlsagina (mustasno). Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Biringiz birodarini kafanlasa, uning kafanini chiroyli qilsin.»Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир куни хутба қилдилар ва ашобларидан бирини эсладилар — у киши вафот этган, етарли бўлмаган (кичик) кафанга кафанланган ва кечаси дафн қилинган эди. Шунда Набий ﷺ киши кечаси — унинг устига (жаноза) намози ўқилмасдан туриб — дафн қилинишидан қайтардилар, фақат одам (чорасиз қолиб) мажбур бўлсагина (мустасно). Набий ﷺ шундай дедилар: «Бирингиз биродарини кафанласа, унинг кафанини чиройли қилсин.»
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، عَنْ سَلِيمِ بْنِ حَيَّانٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مِينَاءَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Asʼhama Najoshiy (uchun janoza) namozi oʻqib, unga toʻrt marta takbir aytdilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Асъҳама Нажоший (учун жаноза) намози ўқиб, унга тўрт марта такбир айтдилар.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَاتَ الْيَوْمَ عَبْدٌ لِلَّهِ صَالِحٌ أَصْحَمَةُ " . فَقَامَ فَأَمَّنَا وَصَلَّى عَلَيْهِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bugun Allohning solih bandasi Asʼhama vafot etdi», — dedilar. Soʻng (oʻrnidan) turib, bizga imom boʻldilar va unga (janoza) namozi oʻqidilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бугун Аллоҳнинг солиҳ бандаси Асъҳама вафот этди», — дедилар. Сўнг (ўрнидан) туриб, бизга имом бўлдилар ва унга (жаноза) намози ўқидилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْغُبَرِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ، بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ح .
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ أَبِي، الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ أَخًا لَكُمْ قَدْ مَاتَ فَقُومُوا فَصَلُّوا عَلَيْهِ " . قَالَ فَقُمْنَا فَصَفَّنَا صَفَّيْنِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Birodaringiz vafot etdi, turinglar va unga (janoza) namozini oʻqinglar», — dedilar. (Jobir) dedi: Biz turib, ikki saf boʻlib safga turdik.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Биродарингиз вафот этди, туринглар ва унга (жаноза) намозини ўқинглар», — дедилар. (Жобир) деди: Биз туриб, икки саф бўлиб сафга турдик.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ أَبِي، الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُجَصَّصَ الْقَبْرُ وَأَنْ يُقْعَدَ عَلَيْهِ وَأَنْ يُبْنَى عَلَيْهِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qabrni ohaklash (suvash)dan, uning ustiga oʻtirishdan va uning ustiga (imorat) qurishdan qaytardilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қабрни оҳаклаш (суваш)дан, унинг устига ўтиришдан ва унинг устига (иморат) қуришдан қайтардилар.
وَحَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، ح وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، جَمِيعًا عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ، اللَّهِ يَقُولُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِهِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan xuddi shunga oʻxshash hadis rivoyat qilinadi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан худди шунга ўхшаш ҳадис ривоят қилинади.
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ نُهِيَ عَنْ تَقْصِيصِ الْقُبُورِ، .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Qabrlarni ohaklash (suvash)dan qaytarilgan.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Қабрларни оҳаклаш (суваш)дан қайтарилган.
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ، وَهَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عِيَاضُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " لَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسِ أَوَاقٍ مِنَ الْوَرِقِ صَدَقَةٌ وَلَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسِ ذَوْدٍ مِنَ الإِبِلِ صَدَقَةٌ وَلَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسَةِ أَوْسُقٍ مِنَ التَّمْرِ صَدَقَةٌ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Besh oʻqiyadan kam kumushda zakot yoʻq, besh tuyadan kam (chorvada) zakot yoʻq va besh vasqdan kam xurmoda zakot yoʻq».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Беш ўқиядан кам кумушда закот йўқ, беш туядан кам (чорвада) закот йўқ ва беш васқдан кам хурмода закот йўқ».
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ وَهَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ وَعَمْرُو بْنُ سَوَّادٍ وَالْوَلِيدُ بْنُ شُجَاعٍ كُلُّهُمْ عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَبُو الطَّاهِرِ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ، أَنَّ أَبَا الزُّبَيْرِ، حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ جَابِرَ بْنَ، عَبْدِ اللَّهِ يَذْكُرُ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " فِيمَا سَقَتِ الأَنْهَارُ وَالْغَيْمُ الْعُشُورُ وَفِيمَا سُقِيَ بِالسَّانِيَةِ نِصْفُ الْعُشْرِ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: men Nabiy ﷺ ni shunday deyayotganlarini eshitdim: «Daryolar va yomgʻir sugʻorgan (ekin)da (hosilning) oʻndan biri, sugʻorish hayvoni bilan sugʻorilgan (ekin)da (hosilning) yigirmadan biri (zakot boʻladi)».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: мен Набий ﷺ ни шундай деяётганларини эшитдим: «Дарёлар ва ёмғир суғорган (экин)да (ҳосилнинг) ўндан бири, суғориш ҳайвони билан суғорилган (экин)да (ҳосилнинг) йигирмадан бири (закот бўлади)».
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، ح وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ، عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَا مِنْ صَاحِبِ إِبِلٍ لاَ يَفْعَلُ فِيهَا حَقَّهَا إِلاَّ جَاءَتْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَكْثَرَ مَا كَانَتْ قَطُّ وَقَعَدَ لَهَا بِقَاعٍ قَرْقَرٍ تَسْتَنُّ عَلَيْهِ بِقَوَائِمِهَا وَأَخْفَافِهَا وَلاَ صَاحِبِ بَقَرٍ لاَ يَفْعَلُ فِيهَا حَقَّهَا إِلاَّ جَاءَتْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَكْثَرَ مَا كَانَتْ وَقَعَدَ لَهَا بِقَاعٍ قَرْقَرٍ تَنْطِحُهُ بِقُرُونِهَا وَتَطَؤُهُ بِقَوَائِمِهَا وَلاَ صَاحِبِ غَنَمٍ لاَ يَفْعَلُ فِيهَا حَقَّهَا إِلاَّ جَاءَتْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَكْثَرَ مَا كَانَتْ وَقَعَدَ لَهَا بِقَاعٍ قَرْقَرٍ تَنْطِحُهُ بِقُرُونِهَا وَتَطَؤُهُ بِأَظْلاَفِهَا لَيْسَ فِيهَا جَمَّاءُ وَلاَ مُنْكَسِرٌ قَرْنُهَا وَلاَ صَاحِبِ كَنْزٍ لاَ يَفْعَلُ فِيهِ حَقَّهُ إِلاَّ جَاءَ كَنْزُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ شُجَاعًا أَقْرَعَ يَتْبَعُهُ فَاتِحًا فَاهُ فَإِذَا أَتَاهُ فَرَّ مِنْهُ فَيُنَادِيهِ خُذْ كَنْزَكَ الَّذِي خَبَأْتَهُ فَأَنَا عَنْهُ غَنِيٌّ فَإِذَا رَأَى أَنْ لاَ بُدَّ مِنْهُ سَلَكَ يَدَهُ فِي فِيهِ فَيَقْضَمُهَا قَضْمَ الْفَحْلِ " . قَالَ أَبُو الزُّبَيْرِ سَمِعْتُ عُبَيْدَ بْنَ عُمَيْرٍ يَقُولُ هَذَا الْقَوْلَ ثُمَّ سَأَلْنَا جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ مِثْلَ قَوْلِ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ . وَقَالَ أَبُو الزُّبَيْرِ سَمِعْتُ عُبَيْدَ بْنَ عُمَيْرٍ يَقُولُ قَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا حَقُّ الإِبِلِ قَالَ " حَلَبُهَا عَلَى الْمَاءِ وَإِعَارَةُ دَلْوِهَا وَإِعَارَةُ فَحْلِهَا وَمَنِيحَتُهَا وَحَمْلٌ عَلَيْهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Tuyaga ega boʻlib, ularda (vojib boʻlgan) haqqini ado etmaydigan hech kim yoʻqki, magar (tuyalar) qiyomat kuni hech qachon boʻlmagancha koʻp holda kelib, (egasi) ular uchun tep-tekis maydonga oʻtqaziladi; ular oyoqlari va tuyoqlari bilan uni bosib oʻtadi. Sigirga ega boʻlib, ularda haqqini ado etmaydigan hech kim yoʻqki, magar (sigirlar) qiyomat kuni hech qachon boʻlmagancha koʻp holda kelib, (egasi) ular uchun tep-tekis maydonga oʻtqaziladi; ular shoxlari bilan suzadi va oyoqlari bilan bosib oʻtadi. Qoʻyga ega boʻlib, ularda haqqini ado etmaydigan hech kim yoʻqki, magar (qoʻylar) qiyomat kuni hech qachon boʻlmagancha koʻp holda kelib, (egasi) ular uchun tep-tekis maydonga oʻtqaziladi; ular shoxlari bilan suzadi va tuyoqlari bilan bosib oʻtadi — ularda na shohsizi, na shoxi singani boʻladi. Xazinaga ega boʻlib, undagi haqqini ado etmaydigan hech kim yoʻqki, magar uning xazinasi qiyomat kuni ogʻzini ochgan, kal (zaharli) ilon boʻlib, uning ketidan quvib keladi. Egasiga yetganda, u undan qochadi, ilon esa unga: ‹Sen yashirgan xazinangni ol, men unga muhtoj emasman!› deb chaqiradi. (Egasi) undan qutulib boʻlmasligini koʻrgach, qoʻlini uning ogʻziga soladi, ilon esa erkak tuya chaynagandek uni chaynaydi», dedilar. Abuz-Zubayr aytdi: men Ubayd ibn Umayrning shu soʻzni aytganini eshitdim. Soʻng biz Jobir ibn Abdullohdan bu haqda soʻradik, u ham Ubayd ibn Umayrning soʻzidek aytdi. Va Abuz-Zubayr aytdi: men Ubayd ibn Umayrning shunday deganini eshitdim: bir kishi: «Yo Rasululloh, tuyaning haqqi nima?» dedi. U zot: «Uni suv boshida sogʻib (muhtojlarga berish), chelagini ariyat (vaqtincha) berish, naslli erkagini chatishtirishga berish, sutini sadaqa qilib berish va Alloh yoʻlida unga (yuk yoki odam) ortish», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Туяга эга бўлиб, уларда (вожиб бўлган) ҳаққини адо этмайдиган ҳеч ким йўқки, магар (туялар) қиёмат куни ҳеч қачон бўлмаганча кўп ҳолда келиб, (эгаси) улар учун теп-текис майдонга ўтқазилади; улар оёқлари ва туёқлари билан уни босиб ўтади. Сигирга эга бўлиб, уларда ҳаққини адо этмайдиган ҳеч ким йўқки, магар (сигирлар) қиёмат куни ҳеч қачон бўлмаганча кўп ҳолда келиб, (эгаси) улар учун теп-текис майдонга ўтқазилади; улар шохлари билан сузади ва оёқлари билан босиб ўтади. Қўйга эга бўлиб, уларда ҳаққини адо этмайдиган ҳеч ким йўқки, магар (қўйлар) қиёмат куни ҳеч қачон бўлмаганча кўп ҳолда келиб, (эгаси) улар учун теп-текис майдонга ўтқазилади; улар шохлари билан сузади ва туёқлари билан босиб ўтади — уларда на шоҳсизи, на шохи сингани бўлади. Хазинага эга бўлиб, ундаги ҳаққини адо этмайдиган ҳеч ким йўқки, магар унинг хазинаси қиёмат куни оғзини очган, кал (заҳарли) илон бўлиб, унинг кетидан қувиб келади. Эгасига етганда, у ундан қочади, илон эса унга: ‹Сен яширган хазинангни ол, мен унга муҳтож эмасман!› деб чақиради. (Эгаси) ундан қутулиб бўлмаслигини кўргач, қўлини унинг оғзига солади, илон эса эркак туя чайнагандек уни чайнайди», дедилар. Абуз-Зубайр айтди: мен Убайд ибн Умайрнинг шу сўзни айтганини эшитдим. Сўнг биз Жобир ибн Абдуллоҳдан бу ҳақда сўрадик, у ҳам Убайд ибн Умайрнинг сўзидек айтди. Ва Абуз-Зубайр айтди: мен Убайд ибн Умайрнинг шундай деганини эшитдим: бир киши: «Ё Расулуллоҳ, туянинг ҳаққи нима?» деди. У зот: «Уни сув бошида соғиб (муҳтожларга бериш), челагини арият (вақтинча) бериш, наслли эркагини чатиштиришга бериш, сутини садақа қилиб бериш ва Аллоҳ йўлида унга (юк ёки одам) ортиш», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَا مِنْ صَاحِبِ إِبِلٍ وَلاَ بَقَرٍ وَلاَ غَنَمٍ لاَ يُؤَدِّي حَقَّهَا إِلاَّ أُقْعِدَ لَهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ بِقَاعٍ قَرْقَرٍ تَطَؤُهُ ذَاتُ الظِّلْفِ بِظِلْفِهَا وَتَنْطِحُهُ ذَاتُ الْقَرْنِ بِقَرْنِهَا لَيْسَ فِيهَا يَوْمَئِذٍ جَمَّاءُ وَلاَ مَكْسُورَةُ الْقَرْنِ " . قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا حَقُّهَا قَالَ " إِطْرَاقُ فَحْلِهَا وَإِعَارَةُ دَلْوِهَا وَمَنِيحَتُهَا وَحَلَبُهَا عَلَى الْمَاءِ وَحَمْلٌ عَلَيْهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلاَ مِنْ صَاحِبِ مَالٍ لاَ يُؤَدِّي زَكَاتَهُ إِلاَّ تَحَوَّلَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ شُجَاعًا أَقْرَعَ يَتْبَعُ صَاحِبَهُ حَيْثُمَا ذَهَبَ وَهُوَ يَفِرُّ مِنْهُ وَيُقَالُ هَذَا مَالُكَ الَّذِي كُنْتَ تَبْخَلُ بِهِ فَإِذَا رَأَى أَنَّهُ لاَ بُدَّ مِنْهُ أَدْخَلَ يَدَهُ فِي فِيهِ فَجَعَلَ يَقْضَمُهَا كَمَا يَقْضَمُ الْفَحْلُ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Tuya, sigir va qoʻyga ega boʻlib, ularning haqqini ado etmaydigan hech kim yoʻqki, magar qiyomat kuni (egasi) ular uchun tep-tekis maydonga oʻtqaziladi; tuyoqlilari tuyoqlari bilan uni bosib oʻtadi, shoxlilari shoxlari bilan suzadi — oʻsha kuni ularda na shohsizi, na shoxi singani boʻladi». Biz: «Yo Rasululloh, ularning haqqi nima?» dedik. U zot: «Naslli erkagini (chatishtirishga) berish, chelagini ariyat berish, sutini sadaqa qilib berish, uni suv boshida sogʻib (berish) va Alloh yoʻlida unga (yuk) ortish. Molga ega boʻlib, uning zakotini ado etmaydigan hech kim yoʻqki, magar qiyomat kuni u (mol) ogʻzi ochiq, kal (zaharli) ilonga aylanib, egasi qayoqqa borsa, ortidan quvib boradi; u esa undan qochadi. Unga: ‹Bu — sen baxillik qilgan molingdir!› deyiladi. (Egasi) undan qutulib boʻlmasligini koʻrgach, qoʻlini uning ogʻziga soladi, ilon esa erkak tuya chaynagandek uni chaynay boshlaydi», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай дедилар: «Туя, сигир ва қўйга эга бўлиб, уларнинг ҳаққини адо этмайдиган ҳеч ким йўқки, магар қиёмат куни (эгаси) улар учун теп-текис майдонга ўтқазилади; туёқлилари туёқлари билан уни босиб ўтади, шохлилари шохлари билан сузади — ўша куни уларда на шоҳсизи, на шохи сингани бўлади». Биз: «Ё Расулуллоҳ, уларнинг ҳаққи нима?» дедик. У зот: «Наслли эркагини (чатиштиришга) бериш, челагини арият бериш, сутини садақа қилиб бериш, уни сув бошида соғиб (бериш) ва Аллоҳ йўлида унга (юк) ортиш. Молга эга бўлиб, унинг закотини адо этмайдиган ҳеч ким йўқки, магар қиёмат куни у (мол) оғзи очиқ, кал (заҳарли) илонга айланиб, эгаси қаёққа борса, ортидан қувиб боради; у эса ундан қочади. Унга: ‹Бу — сен бахиллик қилган молингдир!› дейилади. (Эгаси) ундан қутулиб бўлмаслигини кўргач, қўлини унинг оғзига солади, илон эса эркак туя чайнагандек уни чайнай бошлайди», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ، فُضَيْلُ بْنُ حُسَيْنٍ الْجَحْدَرِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ هِلاَلٍ الْعَبْسِيُّ، عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ جَاءَ نَاسٌ مِنَ الأَعْرَابِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا إِنَّ نَاسًا مِنَ الْمُصَدِّقِينَ يَأْتُونَنَا فَيَظْلِمُونَنَا . قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " ارْضُوا مُصَدِّقِيكُمْ " . قَالَ جَرِيرٌ مَا صَدَرَ عَنِّي مُصَدِّقٌ مُنْذُ سَمِعْتُ هَذَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلاَّ وَهُوَ عَنِّي رَاضٍ .
Jarir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: aʼrobiylardan baʼzi kishilar Rasululloh ﷺ ning huzuriga kelib: «Sadaqa (zakot) yigʻuvchilardan baʼzilari oldimizga kelib, bizga zulm qilishadi», deyishdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Zakot yigʻuvchilaringizni rozi qilinglar», dedilar. Jarir aytdi: men buni Rasululloh ﷺ dan eshitganimdan beri huzurimdan biron zakot yigʻuvchi mendan rozi boʻlmagan holda chiqib ketmadi.Жарир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: аъробийлардан баъзи кишилар Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурига келиб: «Садақа (закот) йиғувчилардан баъзилари олдимизга келиб, бизга зулм қилишади», дейишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Закот йиғувчиларингизни рози қилинглар», дедилар. Жарир айтди: мен буни Расулуллоҳ ﷺ дан эшитганимдан бери ҳузуримдан бирон закот йиғувчи мендан рози бўлмаган ҳолда чиқиб кетмади.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ أَعْتَقَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي عُذْرَةَ عَبْدًا لَهُ عَنْ دُبُرٍ، فَبَلَغَ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَقَالَ " أَلَكَ مَالٌ غَيْرُهُ " . فَقَالَ لاَ . فَقَالَ " مَنْ يَشْتَرِيهِ مِنِّي " . فَاشْتَرَاهُ نُعَيْمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْعَدَوِيُّ بِثَمَانِمِائَةِ دِرْهَمٍ فَجَاءَ بِهَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَدَفَعَهَا إِلَيْهِ ثُمَّ قَالَ " ابْدَأْ بِنَفْسِكَ فَتَصَدَّقْ عَلَيْهَا فَإِنْ فَضَلَ شَىْءٌ فَلأَهْلِكَ فَإِنْ فَضَلَ عَنْ أَهْلِكَ شَىْءٌ فَلِذِي قَرَابَتِكَ فَإِنْ فَضَلَ عَنْ ذِي قَرَابَتِكَ شَىْءٌ فَهَكَذَا وَهَكَذَا " . يَقُولُ فَبَيْنَ يَدَيْكَ وَعَنْ يَمِينِكَ وَعَنْ شِمَالِكَ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Banu Uzra (qabilasi)dan bir kishi oʻz qulini «mudabbar» (oʻzi oʻlgach ozod boʻladigan) qilib qoʻydi. Bu (xabar) Rasululloh ﷺ ga yetdi. Shunda u zot: «Bundan boshqa moling bormi?» dedilar. (Kishi) «Yoʻq», dedi. (U zot) «Uni mendan kim sotib oladi?» dedilar. Soʻng uni Nuaym ibn Abdulloh al-Adaviy sakkiz yuz dirhamga sotib oldi va uni (pulni) Rasululloh ﷺ ga keltirib, u zotga topshirdi. Soʻng u zot (egasiga) berib, soʻng: «Oʻzingdan boshla, oʻzingga sadaqa qil. Agar biror narsa ortib qolsa, ahling (oilang) uchun. Ahlingdan biror narsa ortib qolsa, qarindoshing uchun. Qarindoshingdan biror narsa ortib qolsa, mana shunday va mana shunday (qil)», dedilar — yaʼni oldingda, oʻngingda va chapingda (turganlarga ber).Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бану Узра (қабиласи)дан бир киши ўз қулини «мудаббар» (ўзи ўлгач озод бўладиган) қилиб қўйди. Бу (хабар) Расулуллоҳ ﷺ га етди. Шунда у зот: «Бундан бошқа молинг борми?» дедилар. (Киши) «Йўқ», деди. (У зот) «Уни мендан ким сотиб олади?» дедилар. Сўнг уни Нуайм ибн Абдуллоҳ ал-Адавий саккиз юз дирҳамга сотиб олди ва уни (пулни) Расулуллоҳ ﷺ га келтириб, у зотга топширди. Сўнг у зот (эгасига) бериб, сўнг: «Ўзингдан бошла, ўзингга садақа қил. Агар бирор нарса ортиб қолса, аҳлинг (оиланг) учун. Аҳлингдан бирор нарса ортиб қолса, қариндошинг учун. Қариндошингдан бирор нарса ортиб қолса, мана шундай ва мана шундай (қил)», дедилар — яъни олдингда, ўнгингда ва чапингда (турганларга бер).
وَحَدَّثَنِي يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - يَعْنِي ابْنَ عُلَيَّةَ - عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ رَجُلاً، مِنَ الأَنْصَارِ - يُقَالُ لَهُ أَبُو مَذْكُورٍ - أَعْتَقَ غُلاَمًا لَهُ عَنْ دُبُرٍ يُقَالُ لَهُ يَعْقُوبُ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمَعْنَى حَدِيثِ اللَّيْثِ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Ansordan bir kishi — unga Abu Mazkur deyilar edi — oʻz qulini, unga Yaʼqub deyilardi, «mudabbar» (oʻzi oʻlgach ozod boʻladigan) qilib qoʻyibdi. Va u (roviy) hadisni Laysning hadisi maʼnosida (oʻxshashida) keltirdi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Ансордан бир киши — унга Абу Мазкур дейилар эди — ўз қулини, унга Яъқуб дейиларди, «мудаббар» (ўзи ўлгач озод бўладиган) қилиб қўйибди. Ва у (ровий) ҳадисни Лайснинг ҳадиси маъносида (ўхшашида) келтирди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحِ بْنِ الْمُهَاجِرِ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي، الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ أَتَى رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْجِعْرَانَةِ مُنْصَرَفَهُ مِنْ حُنَيْنٍ وَفِي ثَوْبِ بِلاَلٍ فِضَّةٌ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقْبِضُ مِنْهَا يُعْطِي النَّاسَ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ اعْدِلْ . قَالَ " وَيْلَكَ وَمَنْ يَعْدِلُ إِذَا لَمْ أَكُنْ أَعْدِلُ لَقَدْ خِبْتَ وَخَسِرْتَ إِنْ لَمْ أَكُنْ أَعْدِلُ " . فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رضى الله عنه دَعْنِي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَأَقْتُلَ هَذَا الْمُنَافِقَ . فَقَالَ " مَعَاذَ اللَّهِ أَنْ يَتَحَدَّثَ النَّاسُ أَنِّي أَقْتُلُ أَصْحَابِي إِنَّ هَذَا وَأَصْحَابَهُ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ لاَ يُجَاوِزُ حَنَاجِرَهُمْ يَمْرُقُونَ مِنْهُ كَمَا يَمْرُقُ السَّهْمُ مِنَ الرَّمِيَّةِ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Hunayndan qaytayotganlarida Jiʼronada bir kishi Rasululloh ﷺ ning oldilariga keldi, Bilolning kiyimida (sochib turilgan) kumush bor edi va Rasululloh ﷺ undan hovuchlab odamlarga berayotgan edilar. Shunda u (kishi): «Ey Muhammad, adolat qil!» dedi. U zot: «Shoʻrging qursin! Agar men adolat qilmasam, kim adolat qiladi? Agar men adolat qilmasam, sen mahrum boʻlding va ziyon koʻrding», — dedilar. Shunda Umar ibn Xattob: «Yo Rasululloh! Menga ruxsat bering, mana shu munofiqni oʻldiray», dedi. U zot: «Maʼozalloh! Odamlar men oʻz sahobalarimni oʻldiradi, deb gapirishidan (Allohdan panoh)! Albatta, bu (kishi) va uning hamrohlari Qurʼonni oʻqiydilar, (lekin u) ularning halqumlaridan oʻtmaydi. Ular oʻq nishondan oʻtib ketganidek, undan (islomdan) chiqib ketadilar», — dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ҳунайндан қайтаётганларида Жиъронада бир киши Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига келди, Билолнинг кийимида (сочиб турилган) кумуш бор эди ва Расулуллоҳ ﷺ ундан ҳовучлаб одамларга бераётган эдилар. Шунда у (киши): «Эй Муҳаммад, адолат қил!» деди. У зот: «Шўргинг қурсин! Агар мен адолат қилмасам, ким адолат қилади? Агар мен адолат қилмасам, сен маҳрум бўлдинг ва зиён кўрдинг», — дедилар. Шунда Умар ибн Хаттоб: «Ё Расулуллоҳ! Менга рухсат беринг, мана шу мунофиқни ўлдирай», деди. У зот: «Маъозаллоҳ! Одамлар мен ўз саҳобаларимни ўлдиради, деб гапиришидан (Аллоҳдан паноҳ)! Албатта, бу (киши) ва унинг ҳамроҳлари Қуръонни ўқийдилар, (лекин у) уларнинг ҳалқумларидан ўтмайди. Улар ўқ нишондан ўтиб кетганидек, ундан (исломдан) чиқиб кетадилар», — дедилар.