حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، قَالَ حَدَّثَنِي سَالِمُ بْنُ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ هَذَا الْحَدِيثَ قَالَ قَدْ رَأَيْتُنِي مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ حَضَرَتِ الْعَصْرُ وَلَيْسَ مَعَنَا مَاءٌ غَيْرَ فَضْلَةٍ فَجُعِلَ فِي إِنَاءٍ، فَأُتِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِهِ فَأَدْخَلَ يَدَهُ فِيهِ وَفَرَّجَ أَصَابِعَهُ ثُمَّ قَالَ " حَىَّ عَلَى أَهْلِ الْوُضُوءِ، الْبَرَكَةُ مِنَ اللَّهِ ". فَلَقَدْ رَأَيْتُ الْمَاءَ يَتَفَجَّرُ مِنْ بَيْنِ أَصَابِعِهِ، فَتَوَضَّأَ النَّاسُ وَشَرِبُوا، فَجَعَلْتُ لاَ آلُو مَا جَعَلْتُ فِي بَطْنِي مِنْهُ، فَعَلِمْتُ أَنَّهُ بَرَكَةٌ. قُلْتُ لِجَابِرٍ كَمْ كُنْتُمْ يَوْمَئِذٍ قَالَ أَلْفًا وَأَرْبَعَمِائَةٍ. تَابَعَهُ عَمْرٌو عَنْ جَابِرٍ. وَقَالَ حُصَيْنٌ وَعَمْرُو بْنُ مُرَّةَ عَنْ سَالِمٍ عَنْ جَابِرٍ خَمْسَ عَشْرَةَ مِائَةً. وَتَابَعَهُ سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ عَنْ جَابِرٍ.
(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) mana shu hadisni soʻzlab berdi:) Men oʻ zimni Paygʻambar ﷺ bilan (birga) koʻ rdim; (shu payt) Asr (vaqti) yetib kelgan edi; bizning yonimizda — bir oz (qoldiq)dan boshqa — suv yoʻq edi; u bir idishga solindi. Paygʻambar ﷺga u (idish) keltirildi; u zot qoʻ llarini unga solib, barmoqlarini ochdilar, soʻng: «Tahorat ahli (suvga muhtoj boʻ lganlar), keling! Baraka — Allohdandir» dedilar. Bas, men suvni — u zotning barmoqlari orasidan otilib (favvora boʻ lib) chiqayotganini — koʻ rdim; odamlar tahorat qildi va (suv) ichdi. Men — qornimga (qancha koʻ p) solishdan (ichishdan) qalmadim (oz qoldirmadim); men buning baraka ekanini bildim. (Roviy:) Men Jobirga: «Siz oʻ sha kun nechta (kishi) edingiz?» dedim. U: «Bir ming toʻ rt yuz (1400)» dedi. (Amr, Jobirdan unga mutobaat qildi; Husayn va Amr ibn Murra, Solimdan, Jobirdan: ‹bir ming besh yuz (1500)› dedi; Saʼid ibnul-Musayyab, Jobirdan unga mutobaat qildi.)(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) мана шу ҳадисни сўзлаб берди:) Мен ў зимни Пайғамбар ﷺ билан (бирга) кў рдим; (шу пайт) Аср (вақти) етиб келган эди; бизнинг ёнимизда — бир оз (қолдиқ)дан бошқа — сув йўқ эди; у бир идишга солинди. Пайғамбар ﷺга у (идиш) келтирилди; у зот қў лларини унга солиб, бармоқларини очдилар, сўнг: «Таҳорат аҳли (сувга муҳтож бў лганлар), келинг! Барака — Аллоҳдандир» дедилар. Бас, мен сувни — у зотнинг бармоқлари орасидан отилиб (фаввора бў либ) чиқаётганини — кў рдим; одамлар таҳорат қилди ва (сув) ичди. Мен — қорнимга (қанча кў п) солишдан (ичишдан) қалмадим (оз қолдирмадим); мен бунинг барака эканини билдим. (Ровий:) Мен Жобирга: «Сиз ў ша кун нечта (киши) эдингиз?» дедим. У: «Бир минг тў рт юз (1400)» деди. (Амр, Жобирдан унга мутобаат қилди; Ҳусайн ва Амр ибн Мурра, Солимдан, Жобирдан: ‹бир минг беш юз (1500)› деди; Саъид ибнул-Мусайяб, Жобирдан унга мутобаат қилди.)
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ، سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ مَرِضْتُ مَرَضًا، فَأَتَانِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَعُودُنِي وَأَبُو بَكْرٍ وَهُمَا مَاشِيَانِ، فَوَجَدَانِي أُغْمِيَ عَلَىَّ، فَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ صَبَّ وَضُوءَهُ عَلَىَّ، فَأَفَقْتُ فَإِذَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ أَصْنَعُ فِي مَالِي كَيْفَ أَقْضِي فِي مَالِي فَلَمْ يُجِبْنِي بِشَىْءٍ حَتَّى نَزَلَتْ آيَةُ الْمِيرَاثِ.
(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Men bir kasallik bilan kasal boʻ ldim; Paygʻambar ﷺ va Abu Bakr — ikkovi piyoda holda — meni yoʻqlab keldilar; ular meni hushidan ketgan holda topdi. Paygʻambar ﷺ tahorat qildilar, soʻng tahorat (suvi)ni mening ustimga sepdilar; men hushga keldim — birdan Paygʻambar ﷺ (oldimda) edilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, molimda qanday qilay, molimda (meros) qanday hukm qilay?» dedim. U zot — to meros oyati nozil boʻ lguncha — menga hech narsa (bilan) javob bermadilar.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Мен бир касаллик билан касал бў лдим; Пайғамбар ﷺ ва Абу Бакр — иккови пиёда ҳолда — мени йўқлаб келдилар; улар мени ҳушидан кетган ҳолда топди. Пайғамбар ﷺ таҳорат қилдилар, сўнг таҳорат (суви)ни менинг устимга сепдилар; мен ҳушга келдим — бирдан Пайғамбар ﷺ (олдимда) эдилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, молимда қандай қилай, молимда (мерос) қандай ҳукм қилай?» дедим. У зот — то мерос ояти нозил бў лгунча — менга ҳеч нарса (билан) жавоб бермадилар.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَبَّاسٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُحَمَّدٍ ـ هُوَ ابْنُ الْمُنْكَدِرِ ـ عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ جَاءَنِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَعُودُنِي لَيْسَ بِرَاكِبِ بَغْلٍ وَلاَ بِرْذَوْنٍ.
(Jobir (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ meni yoʻqlab keldilar — xachir mingan ham, oʻ rta (ot) mingan ham emas (yaʼni piyoda) edilar.(Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ мени йўқлаб келдилар — хачир минган ҳам, ў рта (от) минган ҳам эмас (яъни пиёда) эдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ دَخَلَ عَلَىَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا مَرِيضٌ فَتَوَضَّأَ فَصَبَّ عَلَىَّ أَوْ قَالَ صُبُّوا عَلَيْهِ فَعَقَلْتُ فَقُلْتُ لاَ يَرِثُنِي إِلاَّ كَلاَلَةٌ، فَكَيْفَ الْمِيرَاثُ فَنَزَلَتْ آيَةُ الْفَرَائِضِ.
(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Paygʻambar ﷺ mening oldimga — men kasal (boʻ lgan) holda — kirdilar; u zot tahorat qildilar, soʻng (tahorat suvini) mening ustimga sepdilar — yoki: «Uning ustiga sepinglar» dedilar; (shunda) men hushga keldim va: «Menga faqat kalola (ota-bola yoʻ q) (meros) qoladi; (boʻ lmasa) meros qanday boʻ ladi?» dedim; shunda farzlar (meros) oyati nozil boʻ ldi.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Пайғамбар ﷺ менинг олдимга — мен касал (бў лган) ҳолда — кирдилар; у зот таҳорат қилдилар, сўнг (таҳорат сувини) менинг устимга сепдилар — ёки: «Унинг устига сепинглар» дедилар; (шунда) мен ҳушга келдим ва: «Менга фақат калола (ота-бола йў қ) (мерос) қолади; (бў лмаса) мерос қандай бў лади?» дедим; шунда фарзлар (мерос) ояти нозил бў лди.
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْغَسِيلِ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنْ كَانَ فِي شَىْءٍ مِنْ أَدْوِيَتِكُمْ ـ أَوْ يَكُونُ فِي شَىْءٍ مِنْ أَدْوِيَتِكُمْ ـ خَيْرٌ فَفِي شَرْطَةِ مِحْجَمٍ، أَوْ شَرْبَةِ عَسَلٍ، أَوْ لَذْعَةٍ بِنَارٍ تُوَافِقُ الدَّاءَ، وَمَا أُحِبُّ أَنْ أَكْتَوِيَ ".
(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺni (shunday) deganlarini eshitdim: «Agar sizlarning dorilaringizdan biror (narsa)da — yoki: sizlarning dorilaringizdan biror (narsa)da boʻ lsa — yaxshilik boʻ lsa, (u) qon oldiradigan (hijoma) tigʻ ining tilishida, yoki asal sharbatida, yoki dardga muvofiq (keladigan) olov bilan bir kuydirishda(dir); (lekin) men dogʻ lanib (kayy qilinib) davolanishni yoqtirmayman».(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺни (шундай) деганларини эшитдим: «Агар сизларнинг дориларингиздан бирор (нарса)да — ёки: сизларнинг дориларингиздан бирор (нарса)да бў лса — яхшилик бў лса, (у) қон олдирадиган (ҳижома) тиғ ининг тилишида, ёки асал шарбатида, ёки дардга мувофиқ (келадиган) олов билан бир куйдиришда(дир); (лекин) мен доғ ланиб (кайй қилиниб) даволанишни ёқтирмайман».
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ تَلِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، وَغَيْرُهُ، أَنَّ بُكَيْرًا، حَدَّثَهُ أَنَّ عَاصِمَ بْنَ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ حَدَّثَهُ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ عَادَ الْمُقَنَّعَ ثُمَّ قَالَ لاَ أَبْرَحُ حَتَّى تَحْتَجِمَ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ فِيهِ شِفَاءً ".
(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) al-Muqannaʼni yoʻqladi), soʻng: «To sen qon oldirguncha (hijoma qildirguncha) ketmayman; chunki men Rasululloh ﷺni: ‹Albatta unda (qon olishda) shifo bordir› deganlarini eshitganman» dedi.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) ал-Муқаннаъни йўқлади), сўнг: «То сен қон олдиргунча (ҳижома қилдиргунча) кетмайман; чунки мен Расулуллоҳ ﷺни: ‹Албатта унда (қон олишда) шифо бордир› деганларини эшитганман» деди.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبَانَ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْغَسِيلِ، قَالَ حَدَّثَنِي عَاصِمُ بْنُ عُمَرَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنْ كَانَ فِي شَىْءٍ مِنْ أَدْوِيَتِكُمْ خَيْرٌ فَفِي شَرْبَةِ عَسَلٍ أَوْ شَرْطَةِ مِحْجَمٍ أَوْ لَذْعَةٍ مِنْ نَارٍ، وَمَا أُحِبُّ أَنْ أَكْتَوِيَ ".
(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺni (shunday) deganlarini eshitdim: «Agar sizlarning dorilaringizdan biror (narsa)da yaxshilik boʻ lsa, (u) asal sharbatida, yoki qon oldiradigan (hijoma) tigʻ ining tilishida, yoki olov (choʻ g)ning bir kuydirishida(dir); (lekin) men dogʻ lanib (kayy qilinib) davolanishni yoqtirmayman».(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺни (шундай) деганларини эшитдим: «Агар сизларнинг дориларингиздан бирор (нарса)да яхшилик бў лса, (у) асал шарбатида, ёки қон олдирадиган (ҳижома) тиғ ининг тилишида, ёки олов (чў г)нинг бир куйдиришида(дир); (лекин) мен доғ ланиб (кайй қилиниб) даволанишни ёқтирмайман».
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، هِشَامُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سُلَيْمَانَ بْنِ الْغَسِيلِ، حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرًا، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنْ كَانَ فِي شَىْءٍ مِنْ أَدْوِيَتِكُمْ شِفَاءٌ فَفِي شَرْطَةِ مِحْجَمٍ أَوْ لَذْعَةٍ بِنَارٍ، وَمَا أُحِبُّ أَنْ أَكْتَوِيَ ".
(Jobir (roziyallohu anhumo) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi)ki, u zot: «Agar sizlarning dorilaringizdan biror (narsa)da shifo boʻ lsa, (u) qon oldiradigan (hijoma) tigʻ ining tilishida, yoki olov bilan bir kuydirishda(dir); (lekin) men dogʻ lanib (kayy qilinib) davolanishni yoqtirmayman» dedilar.(Жобир (розияллоҳу анҳумо) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди)ки, у зот: «Агар сизларнинг дориларингиздан бирор (нарса)да шифо бў лса, (у) қон олдирадиган (ҳижома) тиғ ининг тилишида, ёки олов билан бир куйдиришда(дир); (лекин) мен доғ ланиб (кайй қилиниб) даволанишни ёқтирмайман» дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرٍو، سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ أَتَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَىٍّ بَعْدَ مَا أُدْخِلَ قَبْرَهُ، فَأَمَرَ بِهِ فَأُخْرِجَ، وَوُضِعَ عَلَى رُكْبَتَيْهِ، وَنَفَثَ عَلَيْهِ مِنْ رِيقِهِ، وَأَلْبَسَهُ قَمِيصَهُ، وَاللَّهُ أَعْلَمُ.
(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Paygʻambar ﷺ Abdulloh ibn Ubayni qabriga qoʻyilganidan keyin (uning oldiga) keldilar, (uni qabrdan) chiqarishga buyurdilar; bas, u chiqarildi va (u zotning) tizzalariga qoʻyildi. (U zot) unga oʻz suvi (tupuk)laridan purkadilar va unga oʻz koʻylaklarini kiydirdilar. Alloh (har narsani) yaxshi biluvchidir.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Пайғамбар ﷺ Абдуллоҳ ибн Убайни қабрига қўйилганидан кейин (унинг олдига) келдилар, (уни қабрдан) чиқаришга буюрдилар; бас, у чиқарилди ва (у зотнинг) тиззаларига қўйилди. (У зот) унга ўз суви (тупук)ларидан пуркадилар ва унга ўз кўйлакларини кийдирдилар. Аллоҳ (ҳар нарсани) яхши билувчидир.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ، حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ، قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " كُلُّ مَعْرُوفٍ صَدَقَةٌ ".
(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ: «Har bir maʼruf (yaxshilik) — sadaqadir» dedilar.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ: «Ҳар бир маъруф (яхшилик) — садақадир» дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرًا ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ مَا سُئِلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ شَىْءٍ قَطُّ فَقَالَ لاَ.
(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Paygʻambar ﷺdan biror narsa soʻralib, (u zot) hech qachon «yoʻq» demaganlar.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Пайғамбар ﷺдан бирор нарса сўралиб, (у зот) ҳеч қачон «йўқ» демаганлар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَادَةَ، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ، أَخْبَرَنَا سَلِيمٌ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، حَدَّثَنَا جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ ـ رضى الله عنه ـ كَانَ يُصَلِّي مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ يَأْتِي قَوْمَهُ فَيُصَلِّي بِهِمُ الصَّلاَةَ، فَقَرَأَ بِهِمُ الْبَقَرَةَ ـ قَالَ ـ فَتَجَوَّزَ رَجُلٌ فَصَلَّى صَلاَةً خَفِيفَةً، فَبَلَغَ ذَلِكَ مُعَاذًا فَقَالَ إِنَّهُ مُنَافِقٌ. فَبَلَغَ ذَلِكَ الرَّجُلَ، فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا قَوْمٌ نَعْمَلُ بِأَيْدِينَا، وَنَسْقِي بِنَوَاضِحِنَا، وَإِنَّ مُعَاذًا صَلَّى بِنَا الْبَارِحَةَ، فَقَرَأَ الْبَقَرَةَ فَتَجَوَّزْتُ، فَزَعَمَ أَنِّي مُنَافِقٌ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " يَا مُعَاذُ أَفَتَّانٌ أَنْتَ ـ ثَلاَثًا ـ اقْرَأْ [quran sura="91" aya_start="1" aya_end="1"]{وَالشَّمْسِ وَضُحَاهَا} وَ[quran sura="87" aya_start="1" aya_end="1"]{سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الأَعْلَى} وَنَحْوَهَا ".
(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) rivoyat qilishicha,) Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺ bilan (birga) namoz oʻqir, soʻng oʻz qavmiga kelib, ularga namoz oʻqib berardi. (Bir kuni) u ularga Baqara (surasi)ni oʻqidi. (Roviy aytdi:) Shunda bir kishi (namozni) yengil qilib, yengil bir namoz oʻqidi. Bu Muozga yetdi, u: «U — munofiq» dedi. Bu (gap) oʻsha kishiga yetdi, shunda u Paygʻambar ﷺning oldilariga kelib: «Yo Rasululloh, biz qoʻllarimiz bilan ishlaydigan va (suv tashuvchi) tuyalarimiz bilan (yer) sugʻoradigan qavmmiz; Muoz kecha bizga namoz oʻqib, Baqarani oʻqidi, men esa (namozni) qisqartirdim; u esa meni munofiq deb daʼvo qildi» dedi. Paygʻambar ﷺ: «Ey Muoz, sen fitna soluvchimisan?» — uch marta — «(Baqara oʻrniga) ‹Vash-shamsi va duhaha (Quyosh va uning yorugʻiga qasam)› (Shams surasi), ‹Sabbih isma Robbikal-aʼlo (Eng oliy boʻlgan Robbing ismini poklab yod et)› (Aʼlo surasi) va shularga oʻxshashini oʻqi» dedilar.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилишича,) Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺ билан (бирга) намоз ўқир, сўнг ўз қавмига келиб, уларга намоз ўқиб берарди. (Бир куни) у уларга Бақара (сураси)ни ўқиди. (Ровий айтди:) Шунда бир киши (намозни) енгил қилиб, енгил бир намоз ўқиди. Бу Муозга етди, у: «У — мунофиқ» деди. Бу (гап) ўша кишига етди, шунда у Пайғамбар ﷺнинг олдиларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, биз қўлларимиз билан ишлайдиган ва (сув ташувчи) туяларимиз билан (ер) суғорадиган қавммиз; Муоз кеча бизга намоз ўқиб, Бақарани ўқиди, мен эса (намозни) қисқартирдим; у эса мени мунофиқ деб даъво қилди» деди. Пайғамбар ﷺ: «Эй Муоз, сен фитна солувчимисан?» — уч марта — «(Бақара ўрнига) ‹Ваш-шамси ва дуҳаҳа (Қуёш ва унинг ёруғига қасам)› (Шамс сураси), ‹Саббиҳ исма Роббикал-аъло (Энг олий бўлган Роббинг исмини поклаб ёд эт)› (Аъло сураси) ва шуларга ўхшашини ўқи» дедилар.
حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ الْفَضْلِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ وُلِدَ لِرَجُلٍ مِنَّا غُلاَمٌ فَسَمَّاهُ الْقَاسِمَ فَقُلْنَا لاَ نَكْنِيكَ أَبَا الْقَاسِمِ وَلاَ كَرَامَةَ. فَأَخْبَرَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " سَمِّ ابْنَكَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ ".
(Jobir (roziyallohu anhumo) aytdi:) Bizdan bir kishiga oʻgʻil (bola) tugʻildi, u uni Qosim deb atadi. Biz: «Biz seni Abulqosim (deb) kunyalamaymiz va (bunda senga) hech qanday karomat (sharaf) yoʻq» dedik. Bas, (u) Paygʻambar ﷺga (buni) aytdi, (u zot:) «Oʻgʻlingni Abdurrahmon deb ata» dedilar.(Жобир (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Биздан бир кишига ўғил (бола) туғилди, у уни Қосим деб атади. Биз: «Биз сени Абулқосим (деб) куняламаймиз ва (бунда сенга) ҳеч қандай каромат (шараф) йўқ» дедик. Бас, (у) Пайғамбар ﷺга (буни) айтди, (у зот:) «Ўғлингни Абдурраҳмон деб ата» дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ الْمُنْكَدِرِ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما وُلِدَ لِرَجُلٍ مِنَّا غُلاَمٌ فَسَمَّاهُ الْقَاسِمَ فَقَالُوا لاَ نَكْنِيكَ بِأَبِي الْقَاسِمِ، وَلاَ نُنْعِمُكَ عَيْنًا. فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ " أَسْمِ ابْنَكَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ ".
(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Bizdan bir kishiga oʻgʻil (bola) tugʻildi, u uni Qosim deb atadi. (Odamlar:) «Biz seni Abulqosim (deb) kunyalamaymiz va (bu bilan) koʻzingni quvontirmaymiz» dedilar. Bas, u Paygʻambar ﷺning oldilariga kelib, buni u zotga aytdi; (u zot:) «Oʻgʻlingni Abdurrahmon deb ata» dedilar.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Биздан бир кишига ўғил (бола) туғилди, у уни Қосим деб атади. (Одамлар:) «Биз сени Абулқосим (деб) куняламаймиз ва (бу билан) кўзингни қувонтирмаймиз» дедилар. Бас, у Пайғамбар ﷺнинг олдиларига келиб, буни у зотга айтди; (у зот:) «Ўғлингни Абдурраҳмон деб ата» дедилар.
حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ حُصَيْنِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " سَمُّوا بِاسْمِي، وَلاَ تَكْتَنُوا بِكُنْيَتِي، فَإِنَّمَا أَنَا قَاسِمٌ أَقْسِمُ بَيْنَكُمْ ". وَرَوَاهُ أَنَسٌ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.
(Jobir ibn Abdulloh al-Ansoriy (roziyallohu anhumo) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Mening ismim bilan atalinglar, ammo mening kunyam bilan kunyalanmanglar; chunki men faqat Qosim (taqsimlovchi)man, men sizlar orasida (Allohning bergan narsasini) taqsimlayman» dedilar. (Buni Anas (ham) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi.)(Жобир ибн Абдуллоҳ ал-Ансорий (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Менинг исмим билан аталинглар, аммо менинг куням билан куняланманглар; чунки мен фақат Қосим (тақсимловчи)ман, мен сизлар орасида (Аллоҳнинг берган нарсасини) тақсимлайман» дедилар. (Буни Анас (ҳам) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди.)
حَدَّثَنَا ابْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، يَقُولُ أَخْبَرَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " ثُمَّ فَتَرَ عَنِّي الْوَحْىُ، فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي سَمِعْتُ صَوْتًا مِنَ السَّمَاءِ، فَرَفَعْتُ بَصَرِي إِلَى السَّمَاءِ فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ قَاعِدٌ عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ ".
(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) Rasululloh ﷺning (shunday) deganlarini eshitganki:) «Soʻng vahiy mendan bir muddat toʻxtadi. Men yurib borarkanman, osmondan bir ovoz eshitdim; nazarimni osmonga koʻtardim — mana, menga Hiroda kelgan farishta osmon bilan yer orasida bir kursida oʻtirgan edi».(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) Расулуллоҳ ﷺнинг (шундай) деганларини эшитганки:) «Сўнг ваҳий мендан бир муддат тўхтади. Мен юриб борарканман, осмондан бир овоз эшитдим; назаримни осмонга кўтардим — мана, менга Ҳирода келган фаришта осмон билан ер орасида бир курсида ўтирган эди».
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، هِشَامُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرًا ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فِي دَيْنٍ كَانَ عَلَى أَبِي فَدَقَقْتُ الْبَابَ فَقَالَ " مَنْ ذَا ". فَقُلْتُ أَنَا. فَقَالَ " أَنَا أَنَا ". كَأَنَّهُ كَرِهَهَا.
(Jobir (roziyallohu anhu) aytdi:) Men otamning zimmasida boʻlgan bir qarz (masalasi)da Paygʻambar ﷺning oldilariga keldim; eshikni taqillatdim. (U zot:) «Kim u?» dedilar. Men: «Men» dedim. (U zot:) «Men, men?» dedilar — goʻyo (u zot bu javobni) yoqtirmadilar.(Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен отамнинг зиммасида бўлган бир қарз (масаласи)да Пайғамбар ﷺнинг олдиларига келдим; эшикни тақиллатдим. (У зот:) «Ким у?» дедилар. Мен: «Мен» дедим. (У зот:) «Мен, мен?» дедилар — гўё (у зот бу жавобни) ёқтирмадилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ كَثِيرٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " خَمِّرُوا الآنِيَةَ وَأَجِيفُوا الأَبْوَابَ، وَأَطْفِئُوا الْمَصَابِيحَ، فَإِنَّ الْفُوَيْسِقَةَ رُبَّمَا جَرَّتِ الْفَتِيلَةَ فَأَحْرَقَتْ أَهْلَ الْبَيْتِ ".
(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Idishlarni yopinglar, eshiklarni mahkamlanglar, chiroqlarni oʻchiringlar — chunki bu kichik buzgʻunchi (sichqon) baʼzan pilikni tortib (uy)ga olib kelib, uy ahlini yondirib yuborishi mumkin», dedilar.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Идишларни ёпинглар, эшикларни маҳкамланглар, чироқларни ўчиринглар — чунки бу кичик бузғунчи (сичқон) баъзан пиликни тортиб (уй)га олиб келиб, уй аҳлини ёндириб юбориши мумкин», дедилар.
حَدَّثَنَا حَسَّانُ بْنُ أَبِي عَبَّادٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَطْفِئُوا الْمَصَابِيحَ بِاللَّيْلِ إِذَا رَقَدْتُمْ، وَغَلِّقُوا الأَبْوَابَ، وَأَوْكُوا الأَسْقِيَةَ، وَخَمِّرُوا الطَّعَامَ وَالشَّرَابَ ". ـ قَالَ هَمَّامٌ وَأَحْسِبُهُ قَالَ ـ "وَلَوْ بِعُودٍ يَعْرُضُهُ"
(Jobir (roziyallohu anhumo) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Kechasi yotganingizda chiroqlarni oʻchiringlar, eshiklarni yopinglar, mesh (suv idish)larining ogʻzini bogʻlanglar, taom va ichimliklarni yopinglar», dedilar. (Roviy) Hammom: «Gumonimcha, u zot: ‹Boʻylab bir choʻp (qoʻyish) bilan boʻlsa ham› dedilar», dedi.(Жобир (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Кечаси ётганингизда чироқларни ўчиринглар, эшикларни ёпинглар, меш (сув идиш)ларининг оғзини боғланглар, таом ва ичимликларни ёпинглар», дедилар. (Ровий) Ҳаммом: «Гумонимча, у зот: ‹Бўйлаб бир чўп (қўйиш) билан бўлса ҳам› дедилар», деди.
حَدَّثَنَا مَطَرُ بْنُ الْفَضْلِ، قَالَ حَدَّثَنَا رَوْحٌ، قَالَ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَنْقُلُ مَعَهُمُ الْحِجَارَةَ لِلْكَعْبَةِ وَعَلَيْهِ إِزَارُهُ. فَقَالَ لَهُ الْعَبَّاسُ عَمُّهُ يَا ابْنَ أَخِي، لَوْ حَلَلْتَ إِزَارَكَ فَجَعَلْتَ عَلَى مَنْكِبَيْكَ دُونَ الْحِجَارَةِ. قَالَ فَحَلَّهُ فَجَعَلَهُ عَلَى مَنْكِبَيْهِ، فَسَقَطَ مَغْشِيًّا عَلَيْهِ، فَمَا رُئِيَ بَعْدَ ذَلِكَ عُرْيَانًا صلى الله عليه وسلم.
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Makka ahli bilan Kaʼba (qurilishi) uchun tosh tashiyotganlarida — egnilarida izor (bel matosi) bor edi — amakilari Abbos u zotga: ‹Ey jiyanim, izoringni yechib, toshlar ostidan (yelkangga) qoʻysang (yaxshi boʻlardi)›, — dedi. U zot izorini yechib, yelkalariga qoʻydilar, lekin hushsiz yiqildilar; shundan keyin u zot hech qachon yalangʻoch koʻrinmadilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Макка аҳли билан Каъба (қурилиши) учун тош ташиётганларида — эгниларида изор (бел матоси) бор эди — амакилари Аббос у зотга: ‹Эй жияним, изорингни ечиб, тошлар остидан (елкангга) қўйсанг (яхши бўларди)›, — деди. У зот изорини ечиб, елкаларига қўйдилар, лекин ҳушсиз йиқилдилар; шундан кейин у зот ҳеч қачон яланғоч кўринмадилар.
حَدَّثَنَا مُسْلِمٌ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي عَلَى رَاحِلَتِهِ حَيْثُ تَوَجَّهَتْ، فَإِذَا أَرَادَ الْفَرِيضَةَ نَزَلَ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ.
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ (nafl namozni) ulovlarida, u qayoqqa burilsa, oʻsha tomonga qarab oʻqir edilar; farz namozni oʻqimoqchi boʻlganlarida esa, tushib, qiblaga yuzlanib oʻqir edilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ (нафл намозни) уловларида, у қаёққа бурилса, ўша томонга қараб ўқир эдилар; фарз намозни ўқимоқчи бўлганларида эса, тушиб, қиблага юзланиб ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، قَالَ حَدَّثَنَا سَيَّارٌ ـ هُوَ أَبُو الْحَكَمِ ـ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ الْفَقِيرُ، قَالَ حَدَّثَنَا جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أُعْطِيتُ خَمْسًا لَمْ يُعْطَهُنَّ أَحَدٌ مِنَ الأَنْبِيَاءِ قَبْلِي، نُصِرْتُ بِالرُّعْبِ مَسِيرَةَ شَهْرٍ، وَجُعِلَتْ لِيَ الأَرْضُ مَسْجِدًا وَطَهُورًا، وَأَيُّمَا رَجُلٍ مِنْ أُمَّتِي أَدْرَكَتْهُ الصَّلاَةُ فَلْيُصَلِّ، وَأُحِلَّتْ لِيَ الْغَنَائِمُ، وَكَانَ النَّبِيُّ يُبْعَثُ إِلَى قَوْمِهِ خَاصَّةً، وَبُعِثْتُ إِلَى النَّاسِ كَافَّةً، وَأُعْطِيتُ الشَّفَاعَةَ ".
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Menga mendan oldingi paygʻambarlarning hech biriga berilmagan besh narsa berildi: birinchisi — men bir oylik yoʻl (masofa)dan (dushmanga) solingan qoʻrquv (haybat) bilan nusratlandim; ikkinchisi — yer menga (va ummatimga) namozgoh va tayammum (vositasi) qilindi, shuning uchun ummatim namoz vaqti kirgan joyda namoz oʻqiyaversa boʻladi; uchinchisi — menga oʻlja halol qilindi (boshqa hech kimga halol qilinmagan); toʻrtinchisi — har bir paygʻambar faqat oʻz qavmiga yuborilar edi, men esa barcha insonlarga yuborildim; beshinchisi — menga (Qiyomat kuni) shafoat (haqqi) berildi», — dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менга мендан олдинги пайғамбарларнинг ҳеч бирига берилмаган беш нарса берилди: биринчиси — мен бир ойлик йўл (масофа)дан (душманга) солинган қўрқув (ҳайбат) билан нусратландим; иккинчиси — ер менга (ва умматимга) намозгоҳ ва таяммум (воситаси) қилинди, шунинг учун умматим намоз вақти кирган жойда намоз ўқияверса бўлади; учинчиси — менга ўлжа ҳалол қилинди (бошқа ҳеч кимга ҳалол қилинмаган); тўртинчиси — ҳар бир пайғамбар фақат ўз қавмига юборилар эди, мен эса барча инсонларга юборилдим; бешинчиси — менга (Қиёмат куни) шафоат (ҳаққи) берилди», — дедилар.
حَدَّثَنَا خَلاَّدُ بْنُ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَارِبُ بْنُ دِثَارٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ فِي الْمَسْجِدِ ـ قَالَ مِسْعَرٌ أُرَاهُ قَالَ ضُحًى ـ فَقَالَ " صَلِّ رَكْعَتَيْنِ ". وَكَانَ لِي عَلَيْهِ دَيْنٌ فَقَضَانِي وَزَادَنِي.
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men masjidda Paygʻambar ﷺ ning oldiga bordim (roviy Masʼar: Jobir ‹peshindan oldin (zuhoda)› dedi, deb oʻylaydi). U zot menga ikki rakat namoz oʻqishni buyurdilar. U zotning menga qarzi bor edi; uni menga toʻladilar va tegishlidan koʻproq berdilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен масжидда Пайғамбар ﷺ нинг олдига бордим (ровий Масъар: Жобир ‹пешиндан олдин (зуҳода)› деди, деб ўйлайди). У зот менга икки ракат намоз ўқишни буюрдилар. У зотнинг менга қарзи бор эди; уни менга тўладилар ва тегишлидан кўпроқ бердилар.
حَدَّثَنَا خَلاَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ أَيْمَنَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ امْرَأَةً، قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَلاَ أَجْعَلُ لَكَ شَيْئًا تَقْعُدُ عَلَيْهِ، فَإِنَّ لِي غُلاَمًا نَجَّارًا قَالَ " إِنْ شِئْتِ ". فَعَمِلَتِ الْمِنْبَرَ.
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol: «Yo Rasululloh, menda duradgor qul bor; sizga oʻtirishingiz uchun biror narsa yasab berayinmi?» — dedi. U zot: «Ha, agar xohlasang», — dedilar. Bas, u (ayol) oʻsha minbarni yasatdi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аёл: «Ё Расулуллоҳ, менда дурадгор қул бор; сизга ўтиришингиз учун бирор нарса ясаб берайинми?» — деди. У зот: «Ҳа, агар хоҳласанг», — дедилар. Бас, у (аёл) ўша минбарни ясатди.
حَدَّثَنَا مُطَرِّفُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَبُو مُصْعَبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الْمَوَالِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُعَلِّمُنَا الاِسْتِخَارَةَ فِي الأُمُورِ كُلِّهَا كَالسُّورَةِ مِنَ الْقُرْآنِ " إِذَا هَمَّ بِالأَمْرِ فَلْيَرْكَعْ رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْتَخِيرُكَ بِعِلْمِكَ، وَأَسْتَقْدِرُكَ بِقُدْرَتِكَ، وَأَسْأَلُكَ مِنْ فَضْلِكَ الْعَظِيمِ، فَإِنَّكَ تَقْدِرُ وَلاَ أَقْدِرُ، وَتَعْلَمُ وَلاَ أَعْلَمُ، وَأَنْتَ عَلاَّمُ الْغُيُوبِ، اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّ هَذَا الأَمْرَ خَيْرٌ لِي فِي دِينِي وَمَعَاشِي وَعَاقِبَةِ أَمْرِي ـ أَوْ قَالَ عَاجِلِ أَمْرِي وَآجِلِهِ ـ فَاقْدُرْهُ لِي، وَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّ هَذَا الأَمْرَ شَرٌّ لِي فِي دِينِي وَمَعَاشِي وَعَاقِبَةِ أَمْرِي ـ أَوْ قَالَ فِي عَاجِلِ أَمْرِي وَآجِلِهِ ـ فَاصْرِفْهُ عَنِّي وَاصْرِفْنِي عَنْهُ، وَاقْدُرْ لِيَ الْخَيْرَ حَيْثُ كَانَ، ثُمَّ رَضِّنِي بِهِ. وَيُسَمِّي حَاجَتَهُ ".
(Jobir (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ bizga barcha ishlarda istixora (qilish)ni — xuddi Qurʼondan bir surani (oʻrgatgandek) — oʻrgatardilar: «Birortangiz bir ishni qilmoqchi boʻlsa, farzdan boshqa ikki rakat namoz oʻqisin, soʻng (shunday) desin: ‹Allohumma inniy astaxiyruka biilmik, va astaqdiruka biqudratik, va asʼaluka min fazlikal-aziym, fa innaka taqdiru va la aqdir, va taʼlamu va la aʼlam, va anta allamul-gʻuyub. Allohumma in kunta taʼlamu anna hazal-amra xayrun liy fiy diyniy va maoshiy va oqibati amriy — yoki: ojili amriy va ojilihi — faqdurhu liy, va in kunta taʼlamu anna hazal-amra sharrun liy fiy diyniy va maoshiy va oqibati amriy — yoki: fiy ojili amriy va ojilihi — fasrifhu anniy vasrifniy anhu, vaqdur liyal-xayra haysu kana, summa razziniy bih› (Allohim, men Sening ilming bilan Sendan yaxshilik (tanlovi)ni soʻrayman, Sening qudrating bilan menga qudrat tilayman va Sening ulugʻ fazlingdan soʻrayman; chunki Sen qodirsan, men qodir emasman; Sen bilasan, men bilmayman; Sen gʻayblarni juda yaxshi biluvchisan. Allohim, agar Sen bu ishni dinim, hayotim va ishimning oqibati uchun — yoki: ishimning hozir va kelajagida — yaxshi deb bilsang, uni menga muyassar et; agar bu ishni dinim, hayotim va ishimning oqibati uchun — yoki: ishimning hozir va kelajagida — yomon deb bilsang, uni mendan, meni undan burib yubor; va qayerda boʻlsa ham, men uchun yaxshilikni muyassar et, soʻng meni unga rozi qil) — va u (kishi) oʻz hojatini (nomini) aytsin», dedilar.(Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ бизга барча ишларда истихора (қилиш)ни — худди Қуръондан бир сурани (ўргатгандек) — ўргатардилар: «Бирортангиз бир ишни қилмоқчи бўлса, фарздан бошқа икки ракат намоз ўқисин, сўнг (шундай) десин: ‹Аллоҳумма инний астахийрука биилмик, ва астақдирука биқудратик, ва асъалука мин фазликал-азийм, фа иннака тақдиру ва ла ақдир, ва таъламу ва ла аълам, ва анта алламул-ғуюб. Аллоҳумма ин кунта таъламу анна ҳазал-амра хайрун лий фий дийний ва маоший ва оқибати амрий — ёки: ожили амрий ва ожилиҳи — фақдурҳу лий, ва ин кунта таъламу анна ҳазал-амра шаррун лий фий дийний ва маоший ва оқибати амрий — ёки: фий ожили амрий ва ожилиҳи — фасрифҳу анний васрифний анҳу, вақдур лиял-хайра ҳайсу кана, сумма раззиний биҳ› (Аллоҳим, мен Сенинг илминг билан Сендан яхшилик (танлови)ни сўрайман, Сенинг қудратинг билан менга қудрат тилайман ва Сенинг улуғ фазлингдан сўрайман; чунки Сен қодирсан, мен қодир эмасман; Сен биласан, мен билмайман; Сен ғайбларни жуда яхши билувчисан. Аллоҳим, агар Сен бу ишни диним, ҳаётим ва ишимнинг оқибати учун — ёки: ишимнинг ҳозир ва келажагида — яхши деб билсанг, уни менга муяссар эт; агар бу ишни диним, ҳаётим ва ишимнинг оқибати учун — ёки: ишимнинг ҳозир ва келажагида — ёмон деб билсанг, уни мендан, мени ундан буриб юбор; ва қаерда бўлса ҳам, мен учун яхшиликни муяссар эт, сўнг мени унга рози қил) — ва у (киши) ўз ҳожатини (номини) айцин», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ هَلَكَ أَبِي وَتَرَكَ سَبْعَ ـ أَوْ تِسْعَ ـ بَنَاتٍ، فَتَزَوَّجْتُ امْرَأَةً فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " تَزَوَّجْتَ يَا جَابِرُ ". قُلْتُ نَعَمْ. قَالَ " بِكْرًا أَمْ ثَيِّبًا ". قُلْتُ ثَيِّبًا. قَالَ " هَلاَّ جَارِيَةً تُلاَعِبُهَا وَتُلاَعِبُكَ، أَوْ تُضَاحِكُهَا وَتُضَاحِكُكَ ". قُلْتُ هَلَكَ أَبِي فَتَرَكَ سَبْعَ ـ أَوْ تِسْعَ ـ بَنَاتٍ، فَكَرِهْتُ أَنْ أَجِيئَهُنَّ بِمِثْلِهِنَّ، فَتَزَوَّجْتُ امْرَأَةً تَقُومُ عَلَيْهِنَّ. قَالَ " فَبَارَكَ اللَّهُ عَلَيْكَ ". لَمْ يَقُلِ ابْنُ عُيَيْنَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ عَمْرٍو " بَارَكَ اللَّهُ عَلَيْكَ ".
(Jobir (roziyallohu anhu) aytdi:) Otam halok boʻldi (vafot etdi) va yetti — yoki toʻqqiz — qiz qoldirdi; men bir ayolga uylandim. Paygʻambar ﷺ: «Uylandingmi, ey Jobir?» dedilar. Men: «Ha», dedim. U zot: «Qizgami yoki tul (beva)gami?» dedilar. Men: «Tulga», dedim. U zot: «Nega bir qizga (uylanmading) — sen u bilan, u sen bilan oʻynashardingiz; sen uni, u seni kuldirardi?» dedilar. Men: «Otam halok boʻlib, yetti — yoki toʻqqiz — qiz qoldirdi; men ularning (oldiga) yana oʻshalardek (yosh)ini olib kelishni xohlamadim, shuning uchun ularni (parvarish qilib) turadigan bir ayolga uylandim», dedim. U zot: «Alloh senga baraka bersin», dedilar. (Ibn Uyayna va Muhammad ibn Muslim, Amrdan (rivoyatda) ‹Barakallohu alayk› deganini aytmadilar.)(Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди:) Отам ҳалок бўлди (вафот этди) ва етти — ёки тўққиз — қиз қолдирди; мен бир аёлга уйландим. Пайғамбар ﷺ: «Уйландингми, эй Жобир?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. У зот: «Қизгами ёки тул (бева)гами?» дедилар. Мен: «Тулга», дедим. У зот: «Нега бир қизга (уйланмадинг) — сен у билан, у сен билан ўйнашардингиз; сен уни, у сени кулдирарди?» дедилар. Мен: «Отам ҳалок бўлиб, етти — ёки тўққиз — қиз қолдирди; мен уларнинг (олдига) яна ўшалардек (ёш)ини олиб келишни хоҳламадим, шунинг учун уларни (парвариш қилиб) турадиган бир аёлга уйландим», дедим. У зот: «Аллоҳ сенга барака берсин», дедилар. (Ибн Уяйна ва Муҳаммад ибн Муслим, Амрдан (ривоятда) ‹Баракаллоҳу алайк› деганини айтмадилар.)
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ مَرِضْتُ فَعَادَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ وَهُمَا مَاشِيَانِ، فَأَتَانِي وَقَدْ أُغْمِيَ عَلَىَّ فَتَوَضَّأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَبَّ عَلَىَّ وَضُوءَهُ فَأَفَقْتُ. فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ أَصْنَعُ فِي مَالِي، كَيْفَ أَقْضِي فِي مَالِي فَلَمْ يُجِبْنِي بِشَىْءٍ حَتَّى نَزَلَتْ آيَةُ الْمَوَارِيثِ.
(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Men kasal boʻldim; Rasululloh ﷺ va Abu Bakr — ikkalalari piyoda — meni koʻrgani keldilar. U zot oldimga kelganlarida, men hushdan ketgan edim. Rasululloh ﷺ taharat oldilar va taharatlarining (suvini) ustimga quydilar; men oʻzimga keldim. Men: «Yo Rasululloh, molim haqida qanday qilay? Molimni qanday taqsimlay?» dedim. U zot menga — toki meros (taqsimoti) oyati nozil boʻlmaguncha — hech narsa javob bermadilar.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Мен касал бўлдим; Расулуллоҳ ﷺ ва Абу Бакр — иккалалари пиёда — мени кўргани келдилар. У зот олдимга келганларида, мен ҳушдан кетган эдим. Расулуллоҳ ﷺ таҳарат олдилар ва таҳаратларининг (сувини) устимга қуйдилар; мен ўзимга келдим. Мен: «Ё Расулуллоҳ, молим ҳақида қандай қилай? Молимни қандай тақсимлай?» дедим. У зот менга — токи мерос (тақсимоти) ояти нозил бўлмагунча — ҳеч нарса жавоб бермадилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرًا ـ رضى الله عنه ـ قَالَ دَخَلَ عَلَىَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا مَرِيضٌ، فَدَعَا بِوَضُوءٍ فَتَوَضَّأَ، ثُمَّ نَضَحَ عَلَىَّ مِنْ وَضُوئِهِ فَأَفَقْتُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّمَا لِي أَخَوَاتٌ. فَنَزَلَتْ آيَةُ الْفَرَائِضِ.
(Jobir (roziyallohu anhu) rivoyat qildiki, u aytdi:) Men kasal yotgan edim, Paygʻambar ﷺ huzurimga kirdilar. U zot tahorat suvi soʻrab, tahorat oldilar, soʻng tahorat (suvi)dan menga sepdilar; men hushimga keldim-da: «Yo Rasululloh, mening (faqat) singillarim bor», dedim. Shunda faroyiz (meros) oyati nozil boʻldi.(Жобир (розияллоҳу анҳу) ривоят қилдики, у айтди:) Мен касал ётган эдим, Пайғамбар ﷺ ҳузуримга кирдилар. У зот таҳорат суви сўраб, таҳорат олдилар, сўнг таҳорат (суви)дан менга сепдилар; мен ҳушимга келдим-да: «Ё Расулуллоҳ, менинг (фақат) сингилларим бор», дедим. Шунда фаройиз (мерос) ояти нозил бўлди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيِّ، أَنَّ رَجُلاً، مِنْ أَسْلَمَ أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَحَدَّثَهُ أَنَّهُ قَدْ زَنَى، فَشَهِدَ عَلَى نَفْسِهِ أَرْبَعَ شَهَادَاتٍ، فَأَمَرَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرُجِمَ، وَكَانَ قَدْ أُحْصِنَ.
(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) rivoyat qildiki,) Aslam (qabilasi)dan bir kishi Rasululloh ﷺning huzurlariga kelib, oʻzining zino qilganini aytdi va oʻziga qarshi toʻrt marta guvohlik berdi. Bas, Rasululloh ﷺ uni (rajm qilishni) buyurdilar va u rajm qilindi; u muhsan (uylangan) edi.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилдики,) Аслам (қабиласи)дан бир киши Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келиб, ўзининг зино қилганини айтди ва ўзига қарши тўрт марта гувоҳлик берди. Бас, Расулуллоҳ ﷺ уни (ражм қилишни) буюрдилар ва у ражм қилинди; у муҳсан (уйланган) эди.
حَدَّثَنِي مَحْمُودٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ رَجُلاً، مِنْ أَسْلَمَ جَاءَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَاعْتَرَفَ بِالزِّنَا فَأَعْرَضَ عَنْهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى شَهِدَ عَلَى نَفْسِهِ أَرْبَعَ مَرَّاتٍ. قَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَبِكَ جُنُونٌ ". قَالَ لاَ. قَالَ " آحْصَنْتَ ". قَالَ نَعَمْ. فَأَمَرَ بِهِ فَرُجِمَ بِالْمُصَلَّى، فَلَمَّا أَذْلَقَتْهُ الْحِجَارَةُ فَرَّ، فَأُدْرِكَ فَرُجِمَ حَتَّى مَاتَ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم خَيْرًا وَصَلَّى عَلَيْهِ. لَمْ يَقُلْ يُونُسُ وَابْنُ جُرَيْجٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ فَصَلَّى عَلَيْهِ.
سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ : " فَصَلَّى عَلَيْهِ يَصِحُّ " . قَالَ : رَوَاهُ مَعْمَرٌ ، قِيلَ لَهُ رَوَاهُ غَيْرُ مَعْمَرٍ ، قَالَ : لَا
(Jobir (roziyallohu anhu) rivoyat qildiki,) Aslam (qabilasi)dan bir kishi Paygʻambar ﷺning huzurlariga kelib, zinoga iqror boʻldi. Paygʻambar ﷺ undan yuz oʻgirdilar; toki u oʻziga qarshi toʻrt marta guvohlik berguncha. Paygʻambar ﷺ unga: «Senda jinnilik bormi?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Sen muhsanmisan?» dedilar. U: «Ha», dedi. Bas, U zot (buyruq berdilar) va u musallada rajm qilindi. Toshlar uni qiynaganida, u qochdi; (lekin) quvib yetilib, oʻlguncha rajm qilindi. Paygʻambar ﷺ u haqda yaxshi (soʻz) aytdilar va uning (janoza) namozini oʻqidilar. (Yunus va Ibn Jurayj Zuhriydan ‹unga janoza oʻqidilar› (qismini) aytmadilar. Abu Abdulloh (Buxoriy)dan: ‹unga janoza oʻqidilar (degani) sahihmi?› deb soʻraldi. U: ‹Buni Maʼmar rivoyat qilgan›, dedi. ‹Maʼmardan boshqa ham rivoyat qilganmi?› deyildi. U: ‹Yoʻq›, dedi.)(Жобир (розияллоҳу анҳу) ривоят қилдики,) Аслам (қабиласи)дан бир киши Пайғамбар ﷺнинг ҳузурларига келиб, зинога иқрор бўлди. Пайғамбар ﷺ ундан юз ўгирдилар; токи у ўзига қарши тўрт марта гувоҳлик бергунча. Пайғамбар ﷺ унга: «Сенда жиннилик борми?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Сен муҳсанмисан?» дедилар. У: «Ҳа», деди. Бас, У зот (буйруқ бердилар) ва у мусаллада ражм қилинди. Тошлар уни қийнаганида, у қочди; (лекин) қувиб етилиб, ўлгунча ражм қилинди. Пайғамбар ﷺ у ҳақда яхши (сўз) айтдилар ва унинг (жаноза) намозини ўқидилар. (Юнус ва Ибн Журайж Зуҳрийдан ‹унга жаноза ўқидилар› (қисмини) айтмадилар. Абу Абдуллоҳ (Бухорий)дан: ‹унга жаноза ўқидилар (дегани) саҳиҳми?› деб сўралди. У: ‹Буни Маъмар ривоят қилган›, деди. ‹Маъмардан бошқа ҳам ривоят қилганми?› дейилди. У: ‹Йўқ›, деди.)
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَجُلاً، مِنَ الأَنْصَارِ دَبَّرَ مَمْلُوكًا، وَلَمْ يَكُنْ لَهُ مَالٌ غَيْرُهُ، فَبَلَغَ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " مَنْ يَشْتَرِيهِ مِنِّي " . فَاشْتَرَاهُ نُعَيْمُ بْنُ النَّحَّامِ بِثَمَانِمِائَةِ دِرْهَمٍ. قَالَ فَسَمِعْتُ جَابِرًا يَقُولُ عَبْدًا قِبْطِيًّا مَاتَ عَامَ أَوَّلَ.
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, ansorlardan bir kishi bir qulini mudabbar qildi (oʻzi oʻlgach ozod boʻlishini vasiyat qildi), undan boshqa moli yoʻq edi. Bu (xabar) Rasululloh ﷺ ga yetgach, u zot: «Uni mendan kim sotib oladi?» dedilar. Shunda Nuaym ibn an-Nahhom uni sakkiz yuz dirhamga sotib oldi. (Rovi) aytdi: Jobirning: «U qibtiy (misrlik) qul boʻlib, oʻsha yilning oʻzida vafot etdi» deganini eshitdim.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, ансорлардан бир киши бир қулини мудаббар қилди (ўзи ўлгач озод бўлишини васият қилди), ундан бошқа моли йўқ эди. Бу (хабар) Расулуллоҳ ﷺ га етгач, у зот: «Уни мендан ким сотиб олади?» дедилар. Шунда Нуайм ибн ан-Наҳҳом уни саккиз юз дирҳамга сотиб олди. (Рови) айтди: Жобирнинг: «У қибтий (мисрлик) қул бўлиб, ўша йилнинг ўзида вафот этди» деганини эшитдим.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَعْدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ، قَالَ قَدِمَ الْحَجَّاجُ فَسَأَلْنَا جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي الظُّهْرَ بِالْهَاجِرَةِ، وَالْعَصْرَ وَالشَّمْسُ نَقِيَّةٌ، وَالْمَغْرِبَ إِذَا وَجَبَتْ، وَالْعِشَاءَ أَحْيَانًا وَأَحْيَانًا، إِذَا رَآهُمُ اجْتَمَعُوا عَجَّلَ، وَإِذَا رَآهُمْ أَبْطَوْا أَخَّرَ، وَالصُّبْحَ كَانُوا ـ أَوْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّيهَا بِغَلَسٍ.
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ peshinni peshin mahalida, asrni quyosh hali yorugʻ boʻlgan paytda, shomni quyosh botgach (oʻz vaqtida), xuftonni esa turli vaqtda oʻqir edilar. Odamlar (xuftonga) yigʻilganini koʻrsa, erta oʻqir, agar odamlar kechiksa, namozni kechiktirar edilar. Ular (yoki Paygʻambar ﷺ) bomdodni hali qorongʻi paytda oʻqir edilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ пешинни пешин маҳалида, асрни қуёш ҳали ёруғ бўлган пайтда, шомни қуёш ботгач (ўз вақтида), хуфтонни эса турли вақтда ўқир эдилар. Одамлар (хуфтонга) йиғилганини кўрса, эрта ўқир, агар одамлар кечикса, намозни кечиктирар эдилар. Улар (ёки Пайғамбар ﷺ) бомдодни ҳали қоронғи пайтда ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ فَضَالَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، جَاءَ يَوْمَ الْخَنْدَقِ بَعْدَ مَا غَرَبَتِ الشَّمْسُ، فَجَعَلَ يَسُبُّ كُفَّارَ قُرَيْشٍ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا كِدْتُ أُصَلِّي الْعَصْرَ حَتَّى كَادَتِ الشَّمْسُ تَغْرُبُ. قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " وَاللَّهِ مَا صَلَّيْتُهَا ". فَقُمْنَا إِلَى بُطْحَانَ، فَتَوَضَّأَ لِلصَّلاَةِ، وَتَوَضَّأْنَا لَهَا فَصَلَّى الْعَصْرَ بَعْدَ مَا غَرَبَتِ الشَّمْسُ، ثُمَّ صَلَّى بَعْدَهَا الْمَغْرِبَ.
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Xandaq (jangi) kuni Umar ibn al-Xattob quyosh botgandan keyin Quraysh kofirlarini soʻkib keldi va: «Yo Rasululloh, men asr namozini quyosh botguncha oʻqiy olmadim», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Allohga qasamki, men ham (uni) oʻqimadim», — dedilar. Bas, biz Buthon (degan joy)ga burildik; Paygʻambar ﷺ tahorat oldilar, biz ham tahorat oldik va asr namozini quyosh botgandan keyin oʻqidik; soʻng u zot shom namozini oʻqidilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Хандақ (жанги) куни Умар ибн ал-Хаттоб қуёш ботгандан кейин Қурайш кофирларини сўкиб келди ва: «Ё Расулуллоҳ, мен аср намозини қуёш ботгунча ўқий олмадим», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Аллоҳга қасамки, мен ҳам (уни) ўқимадим», — дедилар. Бас, биз Бутҳон (деган жой)га бурилдик; Пайғамбар ﷺ таҳорат олдилар, биз ҳам таҳорат олдик ва аср намозини қуёш ботгандан кейин ўқидик; сўнг у зот шом намозини ўқидилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى ـ هُوَ ابْنُ أَبِي كَثِيرٍ ـ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ جَعَلَ عُمَرُ يَوْمَ الْخَنْدَقِ يَسُبُّ كُفَّارَهُمْ وَقَالَ مَا كِدْتُ أُصَلِّي الْعَصْرَ حَتَّى غَرَبَتْ. قَالَ فَنَزَلْنَا بُطْحَانَ، فَصَلَّى بَعْدَ مَا غَرَبَتِ الشَّمْسُ، ثُمَّ صَلَّى الْمَغْرِبَ.
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Umar Xandaq (jangi) kuni Quraysh kofirlarini soʻkib keldi va: «Men asr namozini quyosh botguncha oʻqiy olmadim», — dedi. Soʻng biz Buthon (degan joy)ga bordik; u zot (asr) namozini quyosh botgandan keyin oʻqidilar, soʻng shom namozini oʻqidilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Умар Хандақ (жанги) куни Қурайш кофирларини сўкиб келди ва: «Мен аср намозини қуёш ботгунча ўқий олмадим», — деди. Сўнг биз Бутҳон (деган жой)га бордик; у зот (аср) намозини қуёш ботгандан кейин ўқидилар, сўнг шом намозини ўқидилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ إِنَّمَا جَعَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الشُّفْعَةَ فِي كُلِّ مَا لَمْ يُقْسَمْ، فَإِذَا وَقَعَتِ الْحُدُودُ وَصُرِّفَتِ الطُّرُقُ فَلاَ شُفْعَةَ. وَقَالَ بَعْضُ النَّاسِ الشُّفْعَةُ لِلْجِوَارِ. ثُمَّ عَمَدَ إِلَى مَا شَدَّدَهُ فَأَبْطَلَهُ، وَقَالَ إِنِ اشْتَرَى دَارًا فَخَافَ أَنْ يَأْخُذَ الْجَارُ بِالشُّفْعَةِ، فَاشْتَرَى سَهْمًا مِنْ مِائَةِ سَهْمٍ، ثُمَّ اشْتَرَى الْبَاقِيَ، وَكَانَ لِلْجَارِ الشُّفْعَةُ فِي السَّهْمِ الأَوَّلِ، وَلاَ شُفْعَةَ لَهُ فِي بَاقِي الدَّارِ، وَلَهُ أَنْ يَحْتَالَ فِي ذَلِكَ.
(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) rivoyat qildiki, u aytdi:) Paygʻambar ﷺ shufʼani (qoʻshnilik va sheriklik huquqini) faqat hali boʻlinmagan har bir (mol)da joriy qildilar; chegaralar qoʻyilib, yoʻllar ajratilgach esa, shufʼa yoʻq (boʻladi). (Buxoriy aytdi:) Baʼzi kishilar esa: «Shufʼa (faqat) qoʻshnichilik (sababli)dir», deydilar; soʻng oʻzi qattiq turgan (qoidasini) bekor qilib: «Agar (kimdir) bir uyni sotib olib, qoʻshni shufʼa bilan (uni) olishidan qoʻrqsa, u yuz ulushdan bir ulushni sotib olsa, soʻng qolganini sotib olsa — qoʻshniga (faqat) birinchi ulushda shufʼa boʻladi, uyning qolgan (qismi)da unga shufʼa yoʻq; va u (xaridor) bunda hiyla ishlatishi mumkin», deydi (— bu esa ziddiyatdir).(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилдики, у айтди:) Пайғамбар ﷺ шуфъани (қўшнилик ва шериклик ҳуқуқини) фақат ҳали бўлинмаган ҳар бир (мол)да жорий қилдилар; чегаралар қўйилиб, йўллар ажратилгач эса, шуфъа йўқ (бўлади). (Бухорий айтди:) Баъзи кишилар эса: «Шуфъа (фақат) қўшничилик (сабабли)дир», дейдилар; сўнг ўзи қаттиқ турган (қоидасини) бекор қилиб: «Агар (кимдир) бир уйни сотиб олиб, қўшни шуфъа билан (уни) олишидан қўрқса, у юз улушдан бир улушни сотиб олса, сўнг қолганини сотиб олса — қўшнига (фақат) биринчи улушда шуфъа бўлади, уйнинг қолган (қисми)да унга шуфъа йўқ; ва у (харидор) бунда ҳийла ишлатиши мумкин», дейди (— бу эса зиддиятдир).
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " دَخَلْتُ الْجَنَّةَ فَإِذَا أَنَا بِقَصْرٍ مِنْ ذَهَبٍ، فَقُلْتُ لِمَنْ هَذَا فَقَالُوا لِرَجُلٍ مِنْ قُرَيْشٍ. فَمَا مَنَعَنِي أَنْ أَدْخُلَهُ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ إِلاَّ مَا أَعْلَمُ مِنْ غَيْرَتِكَ ". قَالَ وَعَلَيْكَ أَغَارُ يَا رَسُولَ اللَّهِ
(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) rivoyat qildiki,) Rasululloh ﷺ: «Men jannatga kirdim, mana, oltindan (yasalgan) bir qasr (oldida) edim. Men: ‹Bu kimniki?› dedim. Ular: ‹Qurayshdan bir kishiniki›, dedilar. Bas, ey Ibn Xattob, sening gʻayrating (rashking)ni bilganimdan boshqa hech narsa meni unga kirishdan toʻsmadi», dedilar. (Umar): «Men Sizdan (Sizning haqingizda) rashk qilamanmi, yo Rasululloh?!» dedi.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилдики,) Расулуллоҳ ﷺ: «Мен жаннатга кирдим, мана, олтиндан (ясалган) бир қаср (олдида) эдим. Мен: ‹Бу кимники?› дедим. Улар: ‹Қурайшдан бир кишиники›, дедилар. Бас, эй Ибн Хаттоб, сенинг ғайратинг (рашкинг)ни билганимдан бошқа ҳеч нарса мени унга киришдан тўсмади», дедилар. (Умар): «Мен Сиздан (Сизнинг ҳақингизда) рашк қиламанми, ё Расулуллоҳ?!» деди.
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ رَجُلاً، مَرَّ فِي الْمَسْجِدِ بِأَسْهُمٍ قَدْ أَبْدَى نُصُولَهَا، فَأُمِرَ أَنْ يَأْخُذَ بِنُصُولِهَا، لاَ يَخْدِشُ مُسْلِمًا.
(Jobir (roziyallohu anhumo) rivoyat qildiki,) Bir kishi masjiddan — paykonlarini (oʻq uchlarini) ochiq (qilib) — oʻqlar (koʻtarib) oʻtdi. Shunda unga — biron musulmonni tirnab (jarohatlab) qoʻymasligi uchun — ularning paykonlaridan ushlab (yurishi) buyurildi.(Жобир (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилдики,) Бир киши масжиддан — пайконларини (ўқ учларини) очиқ (қилиб) — ўқлар (кўтариб) ўтди. Шунда унга — бирон мусулмонни тирнаб (жароҳатлаб) қўймаслиги учун — уларнинг пайконларидан ушлаб (юриши) буюрилди.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ كُهَيْلٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ بَلَغَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ رَجُلاً مِنْ أَصْحَابِهِ أَعْتَقَ غُلاَمًا عَنْ دُبُرٍ، لَمْ يَكُنْ لَهُ مَالٌ غَيْرَهُ، فَبَاعَهُ بِثَمَانِمِائَةِ دِرْهَمٍ، ثُمَّ أَرْسَلَ بِثَمَنِهِ إِلَيْهِ.
(Jobir (roziyallohu anhumo) aytdi:) Paygʻambar ﷺga (xabar) yetdiki, sahobalaridan bir kishi oʻz qulini mudabbar (oʻzi oʻlgach ozod boʻladigan) qilib qoʻygan, (lekin) uning bundan boshqa moli yoʻq edi. Shunda U zot uni (qulni) sakkiz yuz dirhamga sotdilar, soʻng uning narxini (pulini) unga (oʻsha kishiga) yubordilar.(Жобир (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Пайғамбар ﷺга (хабар) етдики, саҳобаларидан бир киши ўз қулини мудаббар (ўзи ўлгач озод бўладиган) қилиб қўйган, (лекин) унинг бундан бошқа моли йўқ эди. Шунда У зот уни (қулни) саккиз юз дирҳамга сотдилар, сўнг унинг нархини (пулини) унга (ўша кишига) юбордилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا سَيَّارٌ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ بَايَعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَلَى السَّمْعِ وَالطَّاعَةِ، فَلَقَّنَنِي، فِيمَا اسْتَطَعْتُ، وَالنُّصْحِ لِكُلِّ مُسْلِمٍ.
(Jarir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺga eshitish va itoat qilish ustiga bayʼat qildim. U zot menga (shu soʻzlarni) talqin qildilar (oʻrgatdilar): «(Sen) qodir boʻlganingcha; va har bir musulmonga nasihat (xayrixohlik) qilish (ustiga).»(Жарир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺга эшитиш ва итоат қилиш устига байъат қилдим. У зот менга (шу сўзларни) талқин қилдилар (ўргатдилар): «(Сен) қодир бўлганингча; ва ҳар бир мусулмонга насиҳат (хайрихоҳлик) қилиш (устига).»
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ أَعْرَابِيًّا بَايَعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الإِسْلاَمِ، فَأَصَابَهُ وَعْكٌ فَقَالَ أَقِلْنِي بَيْعَتِي. فَأَبَى، ثُمَّ جَاءَهُ فَقَالَ أَقِلْنِي بَيْعَتِي. فَأَبَى، فَخَرَجَ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْمَدِينَةُ كَالْكِيرِ، تَنْفِي خَبَثَهَا، وَيَنْصَعُ طِيبُهَا ".
(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) rivoyat qildiki,) Bir aʼrobiy Rasululloh ﷺga islom ustiga bayʼat qildi. Soʻng unga (Madinada) bir isitma (bezgak) yetdi-da: «Mening bayʼatimni qaytar (ozod qil)», dedi. U zot rad etdilar. Soʻng u (yana) kelib: «Mening bayʼatimni qaytar», dedi. U zot (yana) rad etdilar. Bas, u (Madinadan) chiqib ketdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Madina — koʻrikdek: oʻz iflosini chiqarib tashlaydi, pokini (xushboʻyini) toza qiladi», dedilar.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилдики,) Бир аъробий Расулуллоҳ ﷺга ислом устига байъат қилди. Сўнг унга (Мадинада) бир иситма (безгак) етди-да: «Менинг байъатимни қайтар (озод қил)», деди. У зот рад этдилар. Сўнг у (яна) келиб: «Менинг байъатимни қайтар», деди. У зот (яна) рад этдилар. Бас, у (Мадинадан) чиқиб кетди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Мадина — кўрикдек: ўз ифлосини чиқариб ташлайди, покини (хушбўйини) тоза қилади», дедилар.