Jobir ibn Abdulloh al-Ansoriy

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ كُنَّا يَوْمَ الْحُدَيْبِيَةِ أَلْفًا وَأَرْبَعَمِائَةٍ‏.‏

(Jobir (roziyallohu anhumo) aytdi:) Biz Hudaybiya kuni bir ming toʻ rt yuz (kishi) edik.(Жобир (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Биз Ҳудайбия куни бир минг тў рт юз (киши) эдик.

حَدَّثَنِي حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا حُصَيْنٌ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، وَعَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ أَقْبَلَتْ عِيرٌ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَنَحْنُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَثَارَ النَّاسُ إِلاَّ اثْنَا عَشَرَ رَجُلاً فَأَنْزَلَ اللَّهُ ‏[quran sura="62" aya_start="11" aya_end="11"]{‏وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضُّوا إِلَيْهَا‏}‏

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Juma kuni bir (savdo) karvon keldi — biz Paygʻambar ﷺ bilan (birga) edik; odamlar (unga) otildi (tarqaldi) — faqat oʻ n ikki kishidan boshqa. Shunda Alloh ‹Va ular biror tijorat yoki oʻ yin-kulgini koʻ rganlarida, unga (qarab) tarqalib ketdilar...› (Jumua surasi, 11) (oyatini) nozil qildi.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Жума куни бир (савдо) карвон келди — биз Пайғамбар ﷺ билан (бирга) эдик; одамлар (унга) отилди (тарқалди) — фақат ў н икки кишидан бошқа. Шунда Аллоҳ ‹Ва улар бирор тижорат ёки ў йин-кулгини кў рганларида, унга (қараб) тарқалиб кетдилар...› (Жумуа сураси, 11) (оятини) нозил қилди.

حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ عَمْرٌو سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كُنَّا فِي غَزَاةٍ ـ قَالَ سُفْيَانُ مَرَّةً فِي جَيْشٍ ـ فَكَسَعَ رَجُلٌ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ رَجُلاً مِنَ الأَنْصَارِ فَقَالَ الأَنْصَارِيُّ يَا لَلأَنْصَارِ‏.‏ وَقَالَ الْمُهَاجِرِيُّ يَا لَلْمُهَاجِرِينَ‏.‏ فَسَمِعَ ذَاكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ مَا بَالُ دَعْوَى جَاهِلِيَّةٍ ‏"‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ كَسَعَ رَجُلٌ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ رَجُلاً مِنَ الأَنْصَارِ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ دَعُوهَا فَإِنَّهَا مُنْتِنَةٌ ‏"‏‏.‏ فَسَمِعَ بِذَلِكَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ فَقَالَ فَعَلُوهَا، أَمَا وَاللَّهِ لَئِنْ رَجَعْنَا إِلَى الْمَدِينَةِ لَيُخْرِجَنَّ الأَعَزُّ مِنْهَا الأَذَلَّ‏.‏ فَبَلَغَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَامَ عُمَرُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ دَعْنِي أَضْرِبْ عُنُقَ هَذَا الْمُنَافِقِ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ دَعْهُ لاَ يَتَحَدَّثُ النَّاسُ أَنَّ مُحَمَّدًا يَقْتُلُ أَصْحَابَهُ ‏"‏ وَكَانَتِ الأَنْصَارُ أَكْثَرَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ حِينَ قَدِمُوا الْمَدِينَةَ، ثُمَّ إِنَّ الْمُهَاجِرِينَ كَثُرُوا بَعْدُ‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ فَحَفِظْتُهُ مِنْ عَمْرٍو قَالَ عَمْرٌو سَمِعْتُ جَابِرًا كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Biz bir gʻazotda (Sufyon bir marta: ‹bir qoʻ shinda›) edik. Muhojirlardan bir kishi ansorlardan bir kishini (orqasidan) tepdi (turtdi). Ansoriy: «Ey ansorlar (yordamga)!» dedi; muhojir esa: «Ey muhojirlar (yordamga)!» dedi. Rasululloh ﷺ buni eshitib: «Bu johiliyat daʼvosi (chaqirigʻ i) nima?» dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, muhojirlardan bir kishi ansorlardan bir kishini tepdi», dedi. U zot: «Uni qoʻ yinglar — chunki u sasiqdir (badboʻ y, johiliyat ishi)», dedilar. Abdulloh ibn Ubayy buni eshitib: «Ular shunday qildimi? Allohga qasamki, agar Madinaga qaytsak, eng aziz (kuchli) undan eng xor (zaif)ni albatta chiqarib yuboradi», dedi. Bu (gap) Paygʻambar ﷺga yetdi. Umar (oʻrnidan) turib: «Ey Allohning Rasuli, meni qoʻ ying — shu munofiqning boʻ ynini uray», dedi. Paygʻambar ﷺ: «Uni qoʻ y; odamlar ‹Muhammad oʻ z ashobini oʻ ldiradi› deb gapirmasin», dedilar. Madinaga kelgan paytlarida ansorlar muhojirlardan koʻ proq edi; soʻng muhojirlar keyin koʻ paydi.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Биз бир ғазотда (Суфён бир марта: ‹бир қў шинда›) эдик. Муҳожирлардан бир киши ансорлардан бир кишини (орқасидан) тепди (туртди). Ансорий: «Эй ансорлар (ёрдамга)!» деди; муҳожир эса: «Эй муҳожирлар (ёрдамга)!» деди. Расулуллоҳ ﷺ буни эшитиб: «Бу жоҳилият даъвоси (чақириғ и) нима?» дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, муҳожирлардан бир киши ансорлардан бир кишини тепди», деди. У зот: «Уни қў йинглар — чунки у сасиқдир (бадбў й, жоҳилият иши)», дедилар. Абдуллоҳ ибн Убайй буни эшитиб: «Улар шундай қилдими? Аллоҳга қасамки, агар Мадинага қайцак, энг азиз (кучли) ундан энг хор (заиф)ни албатта чиқариб юборади», деди. Бу (гап) Пайғамбар ﷺга етди. Умар (ўрнидан) туриб: «Эй Аллоҳнинг Расули, мени қў йинг — шу мунофиқнинг бў йнини урай», деди. Пайғамбар ﷺ: «Уни қў й; одамлар ‹Муҳаммад ў з ашобини ў лдиради› деб гапирмасин», дедилар. Мадинага келган пайтларида ансорлар муҳожирлардан кў проқ эди; сўнг муҳожирлар кейин кў пайди.

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَفِظْنَاهُ مِنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ كُنَّا فِي غَزَاةٍ فَكَسَعَ رَجُلٌ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ رَجُلاً مِنَ الأَنْصَارِ فَقَالَ الأَنْصَارِيُّ يَا لَلأَنْصَارِ‏.‏ وَقَالَ الْمُهَاجِرِيُّ يَا لَلْمُهَاجِرِينَ‏.‏ فَسَمَّعَهَا اللَّهُ رَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَا هَذَا ‏"‏‏.‏ فَقَالُوا كَسَعَ رَجُلٌ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ رَجُلاً مِنَ الأَنْصَارِ فَقَالَ الأَنْصَارِيُّ يَا لَلأَنْصَارِ‏.‏ وَقَالَ الْمُهَاجِرِيُّ يَالَلْمُهَاجِرِينَ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ دَعُوهَا فَإِنَّهَا مُنْتِنَةٌ ‏"‏‏.‏ قَالَ جَابِرٌ وَكَانَتِ الأَنْصَارُ حِينَ قَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَكْثَرَ، ثُمَّ كَثُرَ الْمُهَاجِرُونَ بَعْدُ، فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ أَوَقَدْ فَعَلُوا، وَاللَّهِ لَئِنْ رَجَعْنَا إِلَى الْمَدِينَةِ لَيُخْرِجَنَّ الأَعَزُّ مِنْهَا الأَذَلَّ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رضى الله عنه دَعْنِي يَا رَسُولَ اللَّهِ أَضْرِبْ عُنُقَ هَذَا الْمُنَافِقِ‏.‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ دَعْهُ لاَ يَتَحَدَّثُ النَّاسُ أَنَّ مُحَمَّدًا يَقْتُلُ أَصْحَابَهُ ‏"‏‏.‏

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Biz bir gʻazotda edik; muhojirlardan bir kishi ansorlardan bir kishini (orqasidan) tepdi. Ansoriy: «Ey ansorlar (yordamga)!» dedi; muhojir esa: «Ey muhojirlar (yordamga)!» dedi. Alloh buni oʻ z Rasuliga ﷺ eshittirdi. U zot: «Bu nima?» dedilar. Ular: «Muhojirlardan bir kishi ansorlardan bir kishini tepdi; ansoriy: ‹Ey ansorlar!›, muhojir esa: ‹Ey muhojirlar!› dedi», dedi. Paygʻambar ﷺ: «Uni qoʻ yinglar — chunki u sasiqdir», dedilar. Jobir aytdi: Paygʻambar ﷺ (Madinaga) kelgan paytda ansorlar koʻ proq edi; soʻng muhojirlar keyin koʻ paydi. Shunda Abdulloh ibn Ubayy: «Ular shunday qildimi? Allohga qasamki, agar Madinaga qaytsak, eng aziz (kuchli) undan eng xor (zaif)ni albatta chiqarib yuboradi», dedi. Umar ibnul-Xattob (roziyallohu anhu): «Meni qoʻ ying, ey Allohning Rasuli — shu munofiqning boʻ ynini uray», dedi. Paygʻambar ﷺ: «Uni qoʻ y; odamlar ‹Muhammad oʻ z ashobini oʻ ldiradi› deb gapirmasin», dedilar.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Биз бир ғазотда эдик; муҳожирлардан бир киши ансорлардан бир кишини (орқасидан) тепди. Ансорий: «Эй ансорлар (ёрдамга)!» деди; муҳожир эса: «Эй муҳожирлар (ёрдамга)!» деди. Аллоҳ буни ў з Расулига ﷺ эшиттирди. У зот: «Бу нима?» дедилар. Улар: «Муҳожирлардан бир киши ансорлардан бир кишини тепди; ансорий: ‹Эй ансорлар!›, муҳожир эса: ‹Эй муҳожирлар!› деди», деди. Пайғамбар ﷺ: «Уни қў йинглар — чунки у сасиқдир», дедилар. Жобир айтди: Пайғамбар ﷺ (Мадинага) келган пайтда ансорлар кў проқ эди; сўнг муҳожирлар кейин кў пайди. Шунда Абдуллоҳ ибн Убайй: «Улар шундай қилдими? Аллоҳга қасамки, агар Мадинага қайцак, энг азиз (кучли) ундан энг хор (заиф)ни албатта чиқариб юборади», деди. Умар ибнул-Хаттоб (розияллоҳу анҳу): «Мени қў йинг, эй Аллоҳнинг Расули — шу мунофиқнинг бў йнини урай», деди. Пайғамбар ﷺ: «Уни қў й; одамлар ‹Муҳаммад ў з ашобини ў лдиради› деб гапирмасин», дедилар.

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، وَغَيْرُهُ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَرْبُ بْنُ شَدَّادٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، رضى الله عنهما عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ جَاوَرْتُ بِحِرَاءٍ ‏"‏‏.‏ مِثْلَ حَدِيثِ عُثْمَانَ بْنِ عُمَرَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُبَارَكِ‏.‏

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi)ki, u zot: «Men Hiroda mujovir (xilvatda) boʻ ldim...» dedilar — Usmon ibn Umarning Ali ibnul-Muborakdan (rivoyat qilgan) hadisi misli.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди)ки, у зот: «Мен Ҳирода мужовир (хилватда) бў лдим...» дедилар — Усмон ибн Умарнинг Али ибнул-Муборакдан (ривоят қилган) ҳадиси мисли.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ،‏.‏ وَحَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، فَأَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ يُحَدِّثُ عَنْ فَتْرَةِ الْوَحْىِ فَقَالَ فِي حَدِيثِهِ ‏"‏ فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي إِذْ سَمِعْتُ صَوْتًا مِنَ السَّمَاءِ فَرَفَعْتُ رَأْسِي فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ جَالِسٌ عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ، فَجَئِثْتُ مِنْهُ رُعْبًا فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي‏.‏ فَدَثَّرُونِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏[quran sura="74" aya_start="1" aya_end="1"]{‏يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ‏}‏ إِلَى ‏[quran sura="74" aya_start="5" aya_end="5"]{‏وَالرِّجْزَ فَاهْجُرْ‏}‏ ـ قَبْلَ أَنْ تُفْرَضَ الصَّلاَةُ ـ وَهْىَ الأَوْثَانُ ‏"‏‏.‏

(Abu Salama ibn Abdurrahmon, Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qildi:) Men Paygʻambar ﷺni — u zot vahyning fatrasi (toʻ xtab turishi) haqida soʻzlab turgan paytlarida — eshitdim; u zot oʻ z hadisida: «Men yurib ketayotgan paytimda, osmondan bir ovoz eshitdim; boshimni koʻ tardim — birdan Hiroda menga kelgan farishta osmon bilan yer orasidagi bir kursi (taxt) ustida oʻ tirgan edi. Men undan — qoʻ rquv(dan) — vahima(ga) tushdim va qaytdim, soʻng: ‹Meni burkanglar, meni burkanglar› dedim. Ular meni burkadi. Shunda Alloh taolo ‹Ey (kiyim bilan) burkangan!› (degan oyatdan) to ‹...Va rijz (butlar)dan yiroq boʻ l!› (Muddaththir surasi, 1-5) (degan soʻzigacha) (oyatni) — namoz farz qilinishidan oldin — nozil qildi; ‹rijz› — butlar(dir)», dedilar.(Абу Салама ибн Абдурраҳмон, Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилди:) Мен Пайғамбар ﷺни — у зот ваҳйнинг фатраси (тў хтаб туриши) ҳақида сўзлаб турган пайтларида — эшитдим; у зот ў з ҳадисида: «Мен юриб кетаётган пайтимда, осмондан бир овоз эшитдим; бошимни кў тардим — бирдан Ҳирода менга келган фаришта осмон билан ер орасидаги бир курси (тахт) устида ў тирган эди. Мен ундан — қў рқув(дан) — ваҳима(га) тушдим ва қайтдим, сўнг: ‹Мени бурканглар, мени бурканглар› дедим. Улар мени буркади. Шунда Аллоҳ таоло ‹Эй (кийим билан) бурканган!› (деган оятдан) то ‹...Ва рижз (бутлар)дан йироқ бў л!› (Муддатҳтҳир сураси, 1-5) (деган сўзигача) (оятни) — намоз фарз қилинишидан олдин — нозил қилди; ‹рижз› — бутлар(дир)», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، قَالَ ابْنُ شِهَابٍ سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ، قَالَ أَخْبَرَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُحَدِّثُ عَنْ فَتْرَةِ الْوَحْىِ ‏"‏ فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي سَمِعْتُ صَوْتًا مِنَ السَّمَاءِ فَرَفَعْتُ بَصَرِي قِبَلَ السَّمَاءِ، فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ قَاعِدٌ عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ، فَجَئِثْتُ مِنْهُ حَتَّى هَوَيْتُ إِلَى الأَرْضِ، فَجِئْتُ أَهْلِي فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي‏.‏ فَزَمَّلُونِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏[quran sura="74" aya_start="1" aya_end="1"]{‏يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏فَاهْجُرْ‏}‏ ‏"‏ ـ قَالَ أَبُو سَلَمَةَ وَالرِّجْزَ الأَوْثَانَ ـ ‏"‏ ثُمَّ حَمِيَ الْوَحْىُ وَتَتَابَعَ ‏"‏‏.‏

(Abu Salama aytdi:) Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) menga xabar berdiki, u Rasululloh ﷺni — vahyning fatrasi (toʻ xtab turishi) haqida soʻzlab turgan paytlarida — eshitdi: «Men yurib ketayotgan paytimda, osmondan bir ovoz eshitdim; koʻ zimni osmon tomonga koʻ tardim — birdan Hiroda menga kelgan farishta osmon bilan yer orasidagi bir kursi (taxt) ustida oʻ tirgan edi. Men undan (qoʻ rqib) vahima(ga) tushdim, hatto yerga qulab tushdim. Soʻng ahlimning oldigʻa kelib: ‹Meni burkanglar, meni burkanglar› dedim. Ular meni burkadi. Shunda Alloh taolo ‹Ey (kiyim bilan) burkangan! Tur va ogohlantir!› (degan oyatdan) to ‹...(yomonlikdan) yiroq boʻ l (fahjur)› (Muddaththir surasi, 1-5) (degan soʻzigacha) (oyatni) nozil qildi» — Abu Salama: «‹ar-rijz› — butlar(dir)», dedi — «soʻng vahy qizidi (avj oldi) va ketma-ket (uzluksiz) keldi.»(Абу Салама айтди:) Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) менга хабар бердики, у Расулуллоҳ ﷺни — ваҳйнинг фатраси (тў хтаб туриши) ҳақида сўзлаб турган пайтларида — эшитди: «Мен юриб кетаётган пайтимда, осмондан бир овоз эшитдим; кў зимни осмон томонга кў тардим — бирдан Ҳирода менга келган фаришта осмон билан ер орасидаги бир курси (тахт) устида ў тирган эди. Мен ундан (қў рқиб) ваҳима(га) тушдим, ҳатто ерга қулаб тушдим. Сўнг аҳлимнинг олдиға келиб: ‹Мени бурканглар, мени бурканглар› дедим. Улар мени буркади. Шунда Аллоҳ таоло ‹Эй (кийим билан) бурканган! Тур ва огоҳлантир!› (деган оятдан) то ‹...(ёмонликдан) йироқ бў л (фаҳжур)› (Муддатҳтҳир сураси, 1-5) (деган сўзигача) (оятни) нозил қилди» — Абу Салама: «‹ар-рижз› — бутлар(дир)», деди — «сўнг ваҳй қизиди (авж олди) ва кетма-кет (узлуксиз) келди.»

قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ، أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيِّ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ يُحَدِّثُ عَنْ فَتْرَةِ الْوَحْىِ قَالَ فِي حَدِيثِهِ ‏"‏ بَيْنَا أَنَا أَمْشِي سَمِعْتُ صَوْتًا مِنَ السَّمَاءِ فَرَفَعْتُ بَصَرِي، فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ جَالِسٌ عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ فَفَرِقْتُ مِنْهُ فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي ‏"‏‏.‏ فَدَثَّرُوهُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏[quran sura="74" aya_start="1" aya_end="5"]{‏يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ * قُمْ فَأَنْذِرْ * وَرَبَّكَ فَكَبِّرْ * وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ * وَالرِّجْزَ فَاهْجُرْ‏}‏‏.‏ قَالَ أَبُو سَلَمَةَ وَهْىَ الأَوْثَانُ الَّتِي كَانَ أَهْلُ الْجَاهِلِيَّةِ يَعْبُدُونَ‏.‏ قَالَ ثُمَّ تَتَابَعَ الْوَحْىُ‏.‏

(Abu Salama rivoyat qildi)ki, Jobir ibn Abdulloh al-Ansoriy (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ — vahyning fatrasi (toʻ xtab turishi) haqida soʻzlab turgan paytlarida — oʻ z hadisida (shunday) dedilar: «Men yurib ketayotgan paytimda, osmondan bir ovoz eshitdim; koʻ zimni koʻ tardim — birdan Hiroda menga kelgan farishta osmon bilan yer orasidagi bir kursi (taxt) ustida oʻ tirgan edi. Men undan qoʻ rqdim va qaytdim, soʻng: ‹Meni burkanglar, meni burkanglar› dedim.» Shunda ular u zotni burkadi va Alloh taolo ‹Ey (kiyim bilan) burkangan! Tur va ogohlantir! Va Robbingni ulugʻ la! Va kiyimlaringni pok tut! Va rijz (butlar)dan yiroq boʻ l!› (Muddaththir surasi, 1-5) (oyatlarini) nozil qildi. Abu Salama: «‹ar-rijz› — johiliyat ahli ibodat qilar boʻ lgan butlar(dir)», dedi. (Jobir): «Soʻng vahy ketma-ket (uzluksiz) keldi», dedi.(Абу Салама ривоят қилди)ки, Жобир ибн Абдуллоҳ ал-Ансорий (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ — ваҳйнинг фатраси (тў хтаб туриши) ҳақида сўзлаб турган пайтларида — ў з ҳадисида (шундай) дедилар: «Мен юриб кетаётган пайтимда, осмондан бир овоз эшитдим; кў зимни кў тардим — бирдан Ҳирода менга келган фаришта осмон билан ер орасидаги бир курси (тахт) устида ў тирган эди. Мен ундан қў рқдим ва қайтдим, сўнг: ‹Мени бурканглар, мени бурканглар› дедим.» Шунда улар у зотни буркади ва Аллоҳ таоло ‹Эй (кийим билан) бурканган! Тур ва огоҳлантир! Ва Роббингни улуғ ла! Ва кийимларингни пок тут! Ва рижз (бутлар)дан йироқ бў л!› (Муддатҳтҳир сураси, 1-5) (оятларини) нозил қилди. Абу Салама: «‹ар-рижз› — жоҳилият аҳли ибодат қилар бў лган бутлар(дир)», деди. (Жобир): «Сўнг ваҳй кетма-кет (узлуксиз) келди», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، حَدَّثَنَا سَيَّارٌ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَفَلْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنْ غَزْوَةٍ فَتَعَجَّلْتُ عَلَى بَعِيرٍ لِي قَطُوفٍ، فَلَحِقَنِي رَاكِبٌ مِنْ خَلْفِي، فَنَخَسَ بَعِيرِي بِعَنَزَةٍ كَانَتْ مَعَهُ، فَانْطَلَقَ بَعِيرِي كَأَجْوَدِ مَا أَنْتَ رَاءٍ مِنَ الإِبِلِ، فَإِذَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ مَا يُعْجِلُكَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ كُنْتُ حَدِيثَ عَهْدٍ بِعُرُسٍ‏.‏ قَالَ ‏"‏ بِكْرًا أَمْ ثَيِّبًا ‏"‏‏.‏ قُلْتُ ثَيِّبٌ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَهَلاَّ جَارِيَةً تُلاَعِبُهَا وَتُلاَعِبُكَ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَلَمَّا ذَهَبْنَا لِنَدْخُلَ قَالَ ‏"‏ أَمْهِلُوا حَتَّى تَدْخُلُوا لَيْلاً ـ أَىْ عِشَاءً ـ لِكَىْ تَمْتَشِطَ الشَّعِثَةُ وَتَسْتَحِدَّ الْمُغِيبَةُ ‏"‏‏.‏

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Biz Paygʻambar ﷺ bilan (birga) bir gʻ azotdan qaytdik. Men oʻ zimning sekin yuradigan (qatuf) bir tuyam ustida shoshildim (oldinga oʻ tdim). Orqamdan bir otliq menga yetib oldi va oʻ zida (boʻ lgan) bir nayza (anaza) bilan tuyamni turtdi; shunda tuyam — sen koʻ rgan tuyalarning eng yaxshisidek (tez) yurib ketdi. Birdan u — Paygʻambar ﷺ (edilar)! U zot: «Seni nima shoshtiradi?» dedilar. Men: «Men yangi (yaqinda) uylangan edim», dedim. U zot: «Bokiragami yoki tulga (bevaga)mi?» dedilar. Men: «Tulga (bevaga)», dedim. U zot: «Bir (yosh) qizga (uylanmading)mi — uni sen bilan oʻ ynab, u sen bilan oʻ ynasa edi?» dedilar. (Jobir:) Biz (uyga) kirmoqchi boʻ lganimizda, u zot: «(Uyga) kechasi — yaʼni xufton (paytida) — kirishingizgacha sabr qilinglar (kuting) — toki sochi toʻ zigan (ayol) taransin va eri yoʻq boʻ lgan (ayol) (oʻ zini) tozalasin (orastasin)», dedilar.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Биз Пайғамбар ﷺ билан (бирга) бир ғ азотдан қайтдик. Мен ў зимнинг секин юрадиган (қатуф) бир туям устида шошилдим (олдинга ў тдим). Орқамдан бир отлиқ менга етиб олди ва ў зида (бў лган) бир найза (аназа) билан туямни туртди; шунда туям — сен кў рган туяларнинг энг яхшисидек (тез) юриб кетди. Бирдан у — Пайғамбар ﷺ (эдилар)! У зот: «Сени нима шоштиради?» дедилар. Мен: «Мен янги (яқинда) уйланган эдим», дедим. У зот: «Бокирагами ёки тулга (бевага)ми?» дедилар. Мен: «Тулга (бевага)», дедим. У зот: «Бир (ёш) қизга (уйланмадинг)ми — уни сен билан ў йнаб, у сен билан ў йнаса эди?» дедилар. (Жобир:) Биз (уйга) кирмоқчи бў лганимизда, у зот: «(Уйга) кечаси — яъни хуфтон (пайтида) — киришингизгача сабр қилинглар (кутинг) — токи сочи тў зиган (аёл) тарансин ва эри йўқ бў лган (аёл) (ў зини) тозаласин (орастасин)», дедилар.

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا مُحَارِبٌ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، رضى الله عنهما يَقُولُ تَزَوَّجْتُ فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا تَزَوَّجْتَ ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ تَزَوَّجْتُ ثَيِّبًا‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ مَا لَكَ وَلِلْعَذَارَى وَلِعَابِهَا ‏"‏‏.‏ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِعَمْرِو بْنِ دِينَارٍ فَقَالَ عَمْرٌو سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَلاَّ جَارِيَةً تُلاَعِبُهَا وَتُلاَعِبُكَ ‏"‏‏.‏

(Muhorib aytdi:) Men Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)ni (shunday) deganini eshitdim: «Men uylandim. Rasululloh ﷺ menga: ‹Nimaga (kimga) uylanding?› dedilar. Men: ‹Tulga (bevaga) uylandim› dedim. U zot: ‹Senga nima boʻ ldiki, bokira (qiz)lar va ularning oʻ yin-kulgusidan (mahrum qolding)?› dedilar». Men buni Amr ibn Dinorga zikr qildim. Amr: «Men Jobir ibn Abdullohni: ‹Rasululloh ﷺ menga: ‹Bir (yosh) qizga (uylanmading)mi — uni sen bilan oʻ ynab, u sen bilan oʻ ynasa edi?› dedilar› deganini eshitdim», dedi.(Муҳориб айтди:) Мен Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)ни (шундай) деганини эшитдим: «Мен уйландим. Расулуллоҳ ﷺ менга: ‹Нимага (кимга) уйландинг?› дедилар. Мен: ‹Тулга (бевага) уйландим› дедим. У зот: ‹Сенга нима бў лдики, бокира (қиз)лар ва уларнинг ў йин-кулгусидан (маҳрум қолдинг)?› дедилар». Мен буни Амр ибн Динорга зикр қилдим. Амр: «Мен Жобир ибн Абдуллоҳни: ‹Расулуллоҳ ﷺ менга: ‹Бир (ёш) қизга (уйланмадинг)ми — уни сен билан ў йнаб, у сен билан ў йнаса эди?› дедилар› деганини эшитдим», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا عَاصِمٌ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، سَمِعَ جَابِرًا، رضى الله عنه قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ تُنْكَحَ الْمَرْأَةُ عَلَى عَمَّتِهَا أَوْ خَالَتِهَا‏.‏ وَقَالَ دَاوُدُ وَابْنُ عَوْنٍ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ‏.‏

(Shaʼbiy, Jobir (roziyallohu anhu)ni (shunday) deganini eshitdi:) Rasululloh ﷺ — ayolni uning ammasi yoki xolasi ustiga (birga) nikohlab olishdan qaytardilar. (Dovud va Ibn Avn buni Shaʼbiydan, Abu Hurayradan (ham rivoyat qildi).)(Шаъбий, Жобир (розияллоҳу анҳу)ни (шундай) деганини эшитди:) Расулуллоҳ ﷺ — аёлни унинг аммаси ёки холаси устига (бирга) никоҳлаб олишдан қайтардилар. (Довуд ва Ибн Авн буни Шаъбийдан, Абу Ҳурайрадан (ҳам ривоят қилди).)

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَلِ اتَّخَذْتُمْ أَنْمَاطًا ‏"‏‏.‏ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَأَنَّى لَنَا أَنْمَاطٌ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِنَّهَا سَتَكُونُ ‏"‏‏.‏

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Sizlar anmot (naqshli gilam-pardalar) tutdingiz (oldingiz)mi?» dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, bizda anmot qaerda (boʻ lsin)?» dedim. U zot: «Albatta u (anmot) tezda (sizlarda) boʻ ladi», dedilar.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлар анмот (нақшли гилам-пардалар) тутдингиз (олдингиз)ми?» дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, бизда анмот қаэрда (бў лсин)?» дедим. У зот: «Албатта у (анмот) тезда (сизларда) бў лади», дедилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ كُنَّا نَعْزِلُ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

(Jobir (roziyallohu anhumo) aytdi:) Biz Paygʻambar ﷺ zamonida azl qilar edik (jimoʼda toʻ kishni tashqariga chiqarar edik).(Жобир (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Биз Пайғамбар ﷺ замонида азл қилар эдик (жимўда тў кишни ташқарига чиқарар эдик).

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ عَمْرٌو أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، سَمِعَ جَابِرًا، رضى الله عنه قَالَ كُنَّا نَعْزِلُ وَالْقُرْآنُ يَنْزِلُ‏.‏ وَعَنْ عَمْرٍو، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ كُنَّا نَعْزِلُ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَالْقُرْآنُ يَنْزِلُ‏.‏

(Ato, Jobir (roziyallohu anhumo)ni (shunday) deganini eshitdi:) Biz azl qilar edik — Qurʼon (hali) nozil boʻ lib turgan (paytda). (Yana Ato, Jobirdan:) «Biz Paygʻambar ﷺ zamonida — Qurʼon (hali) nozil boʻ lib turgan holda — azl qilar edik.»(Ато, Жобир (розияллоҳу анҳумо)ни (шундай) деганини эшитди:) Биз азл қилар эдик — Қуръон (ҳали) нозил бў либ турган (пайтда). (Яна Ато, Жобирдан:) «Биз Пайғамбар ﷺ замонида — Қуръон (ҳали) нозил бў либ турган ҳолда — азл қилар эдик.»

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ دَخَلْتُ الْجَنَّةَ ـ أَوْ أَتَيْتُ الْجَنَّةَ ـ فَأَبْصَرْتُ قَصْرًا فَقُلْتُ لِمَنْ هَذَا قَالُوا لِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ‏.‏ فَأَرَدْتُ أَنْ أَدْخُلَهُ فَلَمْ يَمْنَعْنِي إِلاَّ عِلْمِي بِغَيْرَتِكَ ‏"‏‏.‏ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَوَعَلَيْكَ أَغَارُ‏.‏

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi)ki, u zot: «Men jannatga kirdim — yoki jannatga keldim — va bir qasrni koʻ rdim. ‹Bu kimniki?› dedim. Ular: ‹Umar ibnul-Xattobniki› dedi. Men unga kirmoqchi boʻ ldim; (lekin) meni — sening gʻ ayratingni bilishimdan boshqa (narsa) — toʻ smadi», dedilar. Umar ibnul-Xattob: «Ey Allohning Rasuli, otam va onam senga fido boʻ lsin, ey Allohning Paygʻambari, senga (nisbatan) gʻ ayrat qilaramanmi (axir sendan rashk qilmayman)!» dedi.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди)ки, у зот: «Мен жаннатга кирдим — ёки жаннатга келдим — ва бир қасрни кў рдим. ‹Бу кимники?› дедим. Улар: ‹Умар ибнул-Хаттобники› деди. Мен унга кирмоқчи бў лдим; (лекин) мени — сенинг ғ айратингни билишимдан бошқа (нарса) — тў смади», дедилар. Умар ибнул-Хаттоб: «Эй Аллоҳнинг Расули, отам ва онам сенга фидо бў лсин, эй Аллоҳнинг Пайғамбари, сенга (нисбатан) ғ айрат қилараманми (ахир сендан рашк қилмайман)!» деди.

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا مُحَارِبُ بْنُ دِثَارٍ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَكْرَهُ أَنْ يَأْتِيَ الرَّجُلُ أَهْلَهُ طُرُوقًا‏.‏

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ kishining oʻ z ahliga (xotiniga) — tuni (kutilmaganda, kechasi) kelishini yoqtirmas edilar.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ кишининг ў з аҳлига (хотинига) — туни (кутилмаганда, кечаси) келишини ёқтирмас эдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا عَاصِمُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا أَطَالَ أَحَدُكُمُ الْغَيْبَةَ فَلاَ يَطْرُقْ أَهْلَهُ لَيْلاً ‏"‏‏.‏

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Birortangiz (safarda) uzoq gʻ oyib boʻ lsa, oʻ z ahliga kechasi (tuyqus) kelmasin (kunduzi, xabar berib kelsin)», dedilar.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Бирортангиз (сафарда) узоқ ғ ойиб бў лса, ў з аҳлига кечаси (туйқус) келмасин (кундузи, хабар бериб келсин)», дедилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، عَنْ هُشَيْمٍ، عَنْ سَيَّارٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ كُنْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَةٍ، فَلَمَّا قَفَلْنَا تَعَجَّلْتُ عَلَى بَعِيرٍ قَطُوفٍ فَلَحِقَنِي رَاكِبٌ مِنْ خَلْفِي، فَالْتَفَتُّ فَإِذَا أَنَا بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَا يُعْجِلُكَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ إِنِّي حَدِيثُ عَهْدٍ بِعُرْسٍ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَبِكْرًا تَزَوَّجْتَ أَمْ ثَيِّبًا ‏"‏‏.‏ قُلْتُ بَلْ ثَيِّبًا‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَهَلاَّ جَارِيَةً تُلاَعِبُهَا وَتُلاَعِبُكَ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَلَمَّا قَدِمْنَا ذَهَبْنَا لِنَدْخُلَ فَقَالَ ‏"‏ أَمْهِلُوا حَتَّى تَدْخُلُوا لَيْلاً ـ أَىْ عِشَاءً ـ لِكَىْ تَمْتَشِطَ الشَّعِثَةُ وَتَسْتَحِدَّ الْمُغِيبَةُ ‏"‏‏.‏ قَالَ وَحَدَّثَنِي الثِّقَةُ أَنَّهُ قَالَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ ‏"‏ الْكَيْسَ الْكَيْسَ يَا جَابِرُ ‏"‏‏.‏ يَعْنِي الْوَلَدَ‏.‏

(Jobir (roziyallohu anhumo) aytdi:) Men Rasululloh ﷺ bilan (birga) bir gʻ azotda edim. Biz (jangdan) qaytganimizda, men sekin yuradigan bir tuyada (uni haydab) shoshildim. Ortimdan bir otliq menga yetib keldi; men oʻ girildim — birdan u Rasululloh ﷺ edilar. U zot: «Seni nima shoshiltiryapti?» dedilar. Men: «Men yangi uylangan (kuyov)man» dedim. U zot: «Bokira (qiz)ga uylandingmi yoki tul (beva)gami?» dedilar. Men: «Yoʻq, tul (beva)ga» dedim. U zot: «(Nega) bir (yosh) qiz (olmading) — sen u bilan, u sen bilan oʻ ynashar (eralashar) eding-ku?» dedilar. (Jobir:) Biz (Madinaga) yetib kelganimizda, (uyga) kirmoqchi boʻ ldik. U zot: «Kechasi — yaʼni xufton (payti) — kirguningizgacha sabr qilinglar; toki sochi toʻ zigan (ayol) taransin, (eri) gʻ oyib boʻ lgan (ayol) (badanini) tozalasin (ozodalansin)» dedilar. (Roviy:) Menga bir ishonchli (kishi) — u zot shu hadisda: «Aql (hikmat) bilan ish tut, ey Jobir!» dedilar deb — soʻzlab berdi — (u zot bu bilan) farzand(ni) nazarda tutdilar.(Жобир (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Мен Расулуллоҳ ﷺ билан (бирга) бир ғ азотда эдим. Биз (жангдан) қайтганимизда, мен секин юрадиган бир туяда (уни ҳайдаб) шошилдим. Ортимдан бир отлиқ менга етиб келди; мен ў гирилдим — бирдан у Расулуллоҳ ﷺ эдилар. У зот: «Сени нима шошилтиряпти?» дедилар. Мен: «Мен янги уйланган (куёв)ман» дедим. У зот: «Бокира (қиз)га уйландингми ёки тул (бева)гами?» дедилар. Мен: «Йўқ, тул (бева)га» дедим. У зот: «(Нега) бир (ёш) қиз (олмадинг) — сен у билан, у сен билан ў йнашар (эралашар) эдинг-ку?» дедилар. (Жобир:) Биз (Мадинага) етиб келганимизда, (уйга) кирмоқчи бў лдик. У зот: «Кечаси — яъни хуфтон (пайти) — киргунингизгача сабр қилинглар; токи сочи тў зиган (аёл) тарансин, (эри) ғ ойиб бў лган (аёл) (баданини) тозаласин (озодалансин)» дедилар. (Ровий:) Менга бир ишончли (киши) — у зот шу ҳадисда: «Ақл (ҳикмат) билан иш тут, эй Жобир!» дедилар деб — сўзлаб берди — (у зот бу билан) фарзанд(ни) назарда тутдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَيَّارٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا دَخَلْتَ لَيْلاً فَلاَ تَدْخُلْ عَلَى أَهْلِكَ حَتَّى تَسْتَحِدَّ الْمُغِيبَةُ وَتَمْتَشِطَ الشَّعِثَةُ ‏"‏‏.‏ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَعَلَيْكَ بِالْكَيْسِ الْكَيْسِ ‏"‏‏.‏ تَابَعَهُ عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ وَهْبٍ عَنْ جَابِرٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي الْكَيْسِ‏.‏

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ: «(Safardan) kechasi (qaytib) kirsang, oʻ z ahlingga — (eri) gʻ oyib boʻ lgan (xotin) (badanini) tozalab (ozodalanib), sochi toʻ zigan (xotin) tarab olmaguncha — kirma», dedilar. (Roviy:) Rasululloh ﷺ: «Bas, senga aql (hikmat) bilan ish tutish (lozim)» dedilar. (Buni Ubaydulloh — Vahbdan, Jobirdan, Paygʻambar ﷺdan ‹kays (aql-hikmat)› (haqida) mutobaat qildi.)(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ: «(Сафардан) кечаси (қайтиб) кирсанг, ў з аҳлингга — (эри) ғ ойиб бў лган (хотин) (баданини) тозалаб (озодаланиб), сочи тў зиган (хотин) тараб олмагунча — кирма», дедилар. (Ровий:) Расулуллоҳ ﷺ: «Бас, сенга ақл (ҳикмат) билан иш тутиш (лозим)» дедилар. (Буни Убайдуллоҳ — Ваҳбдан, Жобирдан, Пайғамбар ﷺдан ‹кайс (ақл-ҳикмат)› (ҳақида) мутобаат қилди.)

حَدَّثَنِي يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا سَيَّارٌ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَةٍ، فَلَمَّا قَفَلْنَا كُنَّا قَرِيبًا مِنَ الْمَدِينَةِ تَعَجَّلْتُ عَلَى بَعِيرٍ لِي قَطُوفٍ، فَلَحِقَنِي رَاكِبٌ مِنْ خَلْفِي فَنَخَسَ بَعِيرِي بِعَنَزَةٍ كَانَتْ مَعَهُ، فَسَارَ بَعِيرِي كَأَحْسَنِ مَا أَنْتَ رَاءٍ مِنَ الإِبِلِ، فَالْتَفَتُّ فَإِذَا أَنَا بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي حَدِيثُ عَهْدٍ بِعُرْسٍ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَتَزَوَّجْتَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَبِكْرًا أَمْ ثَيِّبًا ‏"‏‏.‏ قَالَ قُلْتُ بَلْ ثَيِّبًا‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَهَلاَّ بِكْرًا تُلاَعِبُهَا وَتُلاَعِبُكَ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَلَمَّا قَدِمْنَا ذَهَبْنَا لِنَدْخُلَ، فَقَالَ ‏"‏ أَمْهِلُوا حَتَّى تَدْخُلُوا لَيْلاً ـ أَىْ عِشَاءً ـ لِكَىْ تَمْتَشِطَ الشَّعِثَةُ، وَتَسْتَحِدَّ الْمُغِيبَةُ ‏"‏‏.‏

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Biz Paygʻambar ﷺ bilan (birga) bir gʻ azotda edik. Biz (jangdan) qaytib, Madinaga yaqinlashganimizda, men sekin yuradigan bir tuyamda (uni haydab) shoshildim. Ortimdan bir otliq menga yetib keldi va — oʻ zida boʻ lgan bir nayza (anaza) bilan — tuyamni turtdi (niqtadi); shunda tuyam — sen tuyalardan koʻ rgan eng yaxshi (yurish) kabi — yura boshladi. Men oʻ girildim — birdan u Rasululloh ﷺ edilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, men yangi uylangan (kuyov)man» dedim. U zot: «Uylandingmi?» dedilar. Men: «Ha» dedim. U zot: «Bokira (qiz)gami yoki tul (beva)gami?» dedilar. Men: «Yoʻq, tul (beva)ga» dedim. U zot: «(Nega) bir bokira (qiz olmading) — sen u bilan, u sen bilan oʻ ynashar eding-ku?» dedilar. (Jobir:) Biz (Madinaga) yetib kelganimizda, (uyga) kirmoqchi boʻ ldik. U zot: «Kechasi — yaʼni xufton (payti) — kirguningizgacha sabr qilinglar; toki sochi toʻ zigan (ayol) taransin, (eri) gʻ oyib boʻ lgan (ayol) (badanini) tozalasin» dedilar.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Биз Пайғамбар ﷺ билан (бирга) бир ғ азотда эдик. Биз (жангдан) қайтиб, Мадинага яқинлашганимизда, мен секин юрадиган бир туямда (уни ҳайдаб) шошилдим. Ортимдан бир отлиқ менга етиб келди ва — ў зида бў лган бир найза (аназа) билан — туямни туртди (ниқтади); шунда туям — сен туялардан кў рган энг яхши (юриш) каби — юра бошлади. Мен ў гирилдим — бирдан у Расулуллоҳ ﷺ эдилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен янги уйланган (куёв)ман» дедим. У зот: «Уйландингми?» дедилар. Мен: «Ҳа» дедим. У зот: «Бокира (қиз)гами ёки тул (бева)гами?» дедилар. Мен: «Йўқ, тул (бева)га» дедим. У зот: «(Нега) бир бокира (қиз олмадинг) — сен у билан, у сен билан ў йнашар эдинг-ку?» дедилар. (Жобир:) Биз (Мадинага) етиб келганимизда, (уйга) кирмоқчи бў лдик. У зот: «Кечаси — яъни хуфтон (пайти) — киргунингизгача сабр қилинглар; токи сочи тў зиган (аёл) тарансин, (эри) ғ ойиб бў лган (аёл) (баданини) тозаласин» дедилар.

حَدَّثَنَا أَصْبَغُ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ رَجُلاً، مِنْ أَسْلَمَ أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ فِي الْمَسْجِدِ فَقَالَ إِنَّهُ قَدْ زَنَى‏.‏ فَأَعْرَضَ عَنْهُ، فَتَنَحَّى لِشِقِّهِ الَّذِي أَعْرَضَ فَشَهِدَ عَلَى نَفْسِهِ أَرْبَعَ شَهَادَاتٍ، فَدَعَاهُ فَقَالَ ‏"‏ هَلْ بِكَ جُنُونٌ هَلْ أُحْصِنْتَ ‏"‏‏.‏ قَالَ نَعَمْ‏.‏ فَأَمَرَ بِهِ أَنْ يُرْجَمَ بِالْمُصَلَّى، فَلَمَّا أَذْلَقَتْهُ الْحِجَارَةُ جَمَزَ حَتَّى أُدْرِكَ بِالْحَرَّةِ فَقُتِلَ‏.‏

(Jobir (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, Aslam (qabilasi)dan bir kishi Paygʻambar ﷺning oldiga — u zot masjidda edilar — kelib: «Albatta u (men) zino qildi» dedi. U zot undan yuz oʻ girdilar. (Kishi) u zot yuz oʻ girgan tomonga oʻ tib, oʻ ziga qarshi toʻ rt marta guvohlik berdi. Shunda u zot uni chaqirib: «Senda jununlik (aql kirishmaslik) bormi? Sen muhsanmisan (uylanganmisan)?» dedilar. U: «Ha» dedi. U zot — uning namozgohda rajm qilinishini (toshboʻ ron etilishini) — buyurdilar. Toshlar unga qattiq botgach, u qochdi — to Harrada unga yetib borildi va u (oʻ sha yerda) oʻ ldirildi.(Жобир (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, Аслам (қабиласи)дан бир киши Пайғамбар ﷺнинг олдига — у зот масжидда эдилар — келиб: «Албатта у (мен) зино қилди» деди. У зот ундан юз ў гирдилар. (Киши) у зот юз ў гирган томонга ў тиб, ў зига қарши тў рт марта гувоҳлик берди. Шунда у зот уни чақириб: «Сенда жунунлик (ақл киришмаслик) борми? Сен муҳсанмисан (уйланганмисан)?» дедилар. У: «Ҳа» деди. У зот — унинг намозгоҳда ражм қилинишини (тошбў рон этилишини) — буюрдилар. Тошлар унга қаттиқ ботгач, у қочди — то Ҳаррада унга етиб борилди ва у (ў ша ерда) ў лдирилди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ هَلَكَ أَبِي وَتَرَكَ سَبْعَ بَنَاتٍ أَوْ تِسْعَ بَنَاتٍ فَتَزَوَّجْتُ امْرَأَةً ثَيِّبًا فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تَزَوَّجْتَ يَا جَابِرُ ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ نَعَمْ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ بِكْرًا أَمْ ثَيِّبًا ‏"‏‏.‏ قُلْتُ بَلْ ثَيِّبًا‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَهَلاَّ جَارِيَةً تُلاَعِبُهَا وَتُلاَعِبُكَ، وَتُضَاحِكُهَا وَتُضَاحِكُكَ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ إِنَّ عَبْدَ اللَّهِ هَلَكَ وَتَرَكَ بَنَاتٍ، وَإِنِّي كَرِهْتُ أَنْ أَجِيئَهُنَّ بِمِثْلِهِنَّ، فَتَزَوَّجْتُ امْرَأَةً تَقُومُ عَلَيْهِنَّ وَتُصْلِحُهُنَّ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ بَارَكَ اللَّهُ لَكَ ‏"‏‏.‏ أَوْ قَالَ خَيْرًا‏.‏

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Otam halok boʻ ldi (vafot etdi) va yetti — yoki toʻ qqiz — qiz qoldirdi; men bir tul (beva) ayolga uylandim. Rasululloh ﷺ menga: «Uylandingmi, ey Jobir?» dedilar. Men: «Ha» dedim. U zot: «Bokira (qiz)gami yoki tul (beva)gami?» dedilar. Men: «Yoʻq, tul (beva)ga» dedim. U zot: «(Nega) bir (yosh) qiz (olmading) — sen u bilan, u sen bilan oʻ ynashar, sen uni, u seni kuldirar edi?» dedilar. Men u zotga: «Albatta Abdulloh (otam) halok boʻ lib, qizlar qoldirdi; men ularga — ularning (yoshli)ga oʻ xshash (yosh kelin) keltirishni yoqtirmadim; shu sababli men ularni (parvarish qilib) turadigan, ularni (ahvolini) toʻ gʻ rilaydigan bir ayolga uylandim» dedim. U zot: «Alloh senga barakat bersin» dedilar — yoki «yaxshilik» dedilar.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Отам ҳалок бў лди (вафот этди) ва етти — ёки тў ққиз — қиз қолдирди; мен бир тул (бева) аёлга уйландим. Расулуллоҳ ﷺ менга: «Уйландингми, эй Жобир?» дедилар. Мен: «Ҳа» дедим. У зот: «Бокира (қиз)гами ёки тул (бева)гами?» дедилар. Мен: «Йўқ, тул (бева)га» дедим. У зот: «(Нега) бир (ёш) қиз (олмадинг) — сен у билан, у сен билан ў йнашар, сен уни, у сени кулдирар эди?» дедилар. Мен у зотга: «Албатта Абдуллоҳ (отам) ҳалок бў либ, қизлар қолдирди; мен уларга — уларнинг (ёшли)га ў хшаш (ёш келин) келтиришни ёқтирмадим; шу сабабли мен уларни (парвариш қилиб) турадиган, уларни (аҳволини) тў ғ рилайдиган бир аёлга уйландим» дедим. У зот: «Аллоҳ сенга баракат берсин» дедилар — ёки «яхшилик» дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، ح قَالَ وَحَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ النَّضْرِ، قَالَ أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ، قَالَ أَخْبَرَنَا سَيَّارٌ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ ـ هُوَ ابْنُ صُهَيْبٍ الْفَقِيرُ ـ قَالَ أَخْبَرَنَا جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أُعْطِيتُ خَمْسًا لَمْ يُعْطَهُنَّ أَحَدٌ قَبْلِي نُصِرْتُ بِالرُّعْبِ مَسِيرَةَ شَهْرٍ، وَجُعِلَتْ لِيَ الأَرْضُ مَسْجِدًا وَطَهُورًا، فَأَيُّمَا رَجُلٍ مِنْ أُمَّتِي أَدْرَكَتْهُ الصَّلاَةُ فَلْيُصَلِّ، وَأُحِلَّتْ لِيَ الْمَغَانِمُ وَلَمْ تَحِلَّ لأَحَدٍ قَبْلِي، وَأُعْطِيتُ الشَّفَاعَةَ، وَكَانَ النَّبِيُّ يُبْعَثُ إِلَى قَوْمِهِ خَاصَّةً، وَبُعِثْتُ إِلَى النَّاسِ عَامَّةً ‏"‏‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Menga mendan oldin hech kimga berilmagan besh narsa berildi: birinchisi — men bir oylik yoʻl (masofa)dan (dushmanga) solingan qoʻrquv (haybat) bilan nusratlandim; ikkinchisi — yer menga (va ummatimga) namozgoh va tayammum (vositasi) qilindi, shuning uchun ummatimdan har kim namoz vaqti kirgan joyda namoz oʻqiyaversa boʻladi; uchinchisi — menga oʻlja halol qilindi, u mendan oldin hech kimga halol emas edi; toʻrtinchisi — menga (Qiyomat kuni) shafoat (haqqi) berildi; beshinchisi — har bir paygʻambar faqat oʻz qavmiga yuborilar edi, men esa barcha insonlarga yuborildim», — dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Менга мендан олдин ҳеч кимга берилмаган беш нарса берилди: биринчиси — мен бир ойлик йўл (масофа)дан (душманга) солинган қўрқув (ҳайбат) билан нусратландим; иккинчиси — ер менга (ва умматимга) намозгоҳ ва таяммум (воситаси) қилинди, шунинг учун умматимдан ҳар ким намоз вақти кирган жойда намоз ўқияверса бўлади; учинчиси — менга ўлжа ҳалол қилинди, у мендан олдин ҳеч кимга ҳалол эмас эди; тўртинчиси — менга (Қиёмат куни) шафоат (ҳаққи) берилди; бешинчиси — ҳар бир пайғамбар фақат ўз қавмига юборилар эди, мен эса барча инсонларга юборилдим», — дедилар.

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ كُنَّا نَتَزَوَّدُ لُحُومَ الْهَدْىِ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْمَدِينَةِ‏.‏ تَابَعَهُ مُحَمَّدٌ عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ‏.‏ وَقَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ قُلْتُ لِعَطَاءٍ أَقَالَ حَتَّى جِئْنَا الْمَدِينَةَ قَالَ لاَ‏.‏

(Jobir (roziyallohu anhumo) aytdi:) Biz Paygʻambar ﷺ zamonida hadiy (qurbonlik) goʻshtlarini — Madinagacha — (yoʻ l) ozigʻ i (sifatida) olib ketar edik. (Ibn Jurayj: «Men Atoga: ‹U (Jobir): to Madinaga kelgunimizgacha (deb) aytdimi?› dedim; u: ‹Yoʻq› dedi» dedi.)(Жобир (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Биз Пайғамбар ﷺ замонида ҳадий (қурбонлик) гўштларини — Мадинагача — (йў л) озиғ и (сифатида) олиб кетар эдик. (Ибн Журайж: «Мен Атога: ‹У (Жобир): то Мадинага келгунимизгача (деб) айтдими?› дедим; у: ‹Йўқ› деди» деди.)

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو حَازِمٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، رضى الله عنهما قَالَ كَانَ بِالْمَدِينَةِ يَهُودِيٌّ وَكَانَ يُسْلِفُنِي فِي تَمْرِي إِلَى الْجِدَادِ، وَكَانَتْ لِجَابِرٍ الأَرْضُ الَّتِي بِطَرِيقِ رُومَةَ فَجَلَسَتْ، فَخَلاَ عَامًا فَجَاءَنِي الْيَهُودِيُّ عِنْدَ الْجَدَادِ، وَلَمْ أَجُدَّ مِنْهَا شَيْئًا، فَجَعَلْتُ أَسْتَنْظِرُهُ إِلَى قَابِلٍ فَيَأْبَى، فَأُخْبِرَ بِذَلِكَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لأَصْحَابِهِ ‏"‏ امْشُوا نَسْتَنْظِرْ لِجَابِرٍ مِنَ الْيَهُودِيِّ ‏"‏‏.‏ فَجَاءُونِي فِي نَخْلِي فَجَعَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُكَلِّمُ الْيَهُودِيَّ فَيَقُولُ أَبَا الْقَاسِمِ لاَ أُنْظِرُهُ‏.‏ فَلَمَّا رَأَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَامَ فَطَافَ فِي النَّخْلِ، ثُمَّ جَاءَهُ فَكَلَّمَهُ فَأَبَى فَقُمْتُ فَجِئْتُ بِقَلِيلِ رُطَبٍ فَوَضَعْتُهُ بَيْنَ يَدَىِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَكَلَ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَيْنَ عَرِيشُكَ يَا جَابِرُ ‏"‏‏.‏ فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ ‏"‏ افْرُشْ لِي فِيهِ ‏"‏‏.‏ فَفَرَشْتُهُ فَدَخَلَ فَرَقَدَ، ثُمَّ اسْتَيْقَظَ فَجِئْتُهُ بِقَبْضَةٍ أُخْرَى فَأَكَلَ مِنْهَا، ثُمَّ قَامَ فَكَلَّمَ الْيَهُودِيَّ فَأَبَى عَلَيْهِ فَقَامَ فِي الرِّطَابِ فِي النَّخْلِ الثَّانِيَةَ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ يَا جَابِرُ جُدَّ وَاقْضِ ‏"‏‏.‏ فَوَقَفَ فِي الْجَدَادِ فَجَدَدْتُ مِنْهَا مَا قَضَيْتُهُ وَفَضَلَ مِنْهُ فَخَرَجْتُ حَتَّى جِئْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَبَشَّرْتُهُ فَقَالَ ‏"‏ أَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ ‏"‏‏.‏ عُرُوشٌ وَعَرِيشٌ بِنَاءٌ وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ مَعْرُوشَاتٍ مَا يُعَرَّشُ مِنْ الْكُرُومِ وَغَيْرِ ذَلِكَ يُقَالُ عُرُوشُهَا أَبْنِيَتُهَا

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Madinada bir yahudiy bor edi; u menga xurmoyim (hosili) evaziga — kesim (jadod) paytigacha — qarz (salaf) berar edi. Jobirning Ruma yoʻ lidagi bir yeri bor edi; u (yer bir yil) hosilsiz qoldi. Kesim payti (yahudiy) menga keldi; men esa undan (yerdan) hech narsa kesib (hosil) olmagan edim. Men undan — keyingi yil(gacha) muhlat (soʻrab) (kutishini) tiladim; (lekin) u koʻ nmadi. Bu Paygʻambar ﷺga xabar qilindi; u zot ashobiga: «Yuringlar, biz Jobir uchun yahudiydan muhlat soʻraymiz» dedilar. Ular mening xurmozorimga keldi; Paygʻambar ﷺ yahudiy bilan gaplasha boshladilar; u esa: «Ey Abul-Qosim, men unga muhlat bermayman» der edi. Paygʻambar ﷺ buni koʻ rgach, turib, xurmozor (orasi)da aylandilar, soʻng uning oldiga kelib, (yana) gaplashdilar; (lekin) u (yana) koʻ nmadi. Men turib, bir oz rutab (yangi xurmo) keltirdim va uni Paygʻambar ﷺning oldilariga qoʻ ydim; u zot yedilar, soʻng: «Ey Jobir, sening arishing (chayla)ng qaerda?» dedilar. Men u zotga xabar berdim. U zot: «Menga unda (joy) toʻ sha» dedilar. Men toʻ shadim; u zot kirib, uxladilar, soʻng uygʻ ondilar; men u zotga yana bir hovuch (xurmo) keltirdim; u zot undan yedilar, soʻng turib, (yana) yahudiy bilan gaplashdilar; (lekin) u (yana) koʻ nmadi. Soʻng u zot ikkinchi marta xurmozordagi rutab (orasi)da turdilar, soʻng: «Ey Jobir, kes va (qarzingni) ado et» dedilar. U (zot) kesim (joyi)da turdilar; men undan — oʻ z qarzimni ado etadigancha — kesdim va undan (yana) ortdi (oshdi). Men chiqib, Paygʻambar ﷺning oldiga kelib, u zotga (xushxabar) berdim. U zot: «Men — albatta Allohning Rasuli ekanimga — guvohlik beraman» dedilar.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Мадинада бир яҳудий бор эди; у менга хурмойим (ҳосили) эвазига — кесим (жадод) пайтигача — қарз (салаф) берар эди. Жобирнинг Рума йў лидаги бир ери бор эди; у (ер бир йил) ҳосилсиз қолди. Кесим пайти (яҳудий) менга келди; мен эса ундан (ердан) ҳеч нарса кесиб (ҳосил) олмаган эдим. Мен ундан — кейинги йил(гача) муҳлат (сўраб) (кутишини) тиладим; (лекин) у кў нмади. Бу Пайғамбар ﷺга хабар қилинди; у зот ашобига: «Юринглар, биз Жобир учун яҳудийдан муҳлат сўраймиз» дедилар. Улар менинг хурмозоримга келди; Пайғамбар ﷺ яҳудий билан гаплаша бошладилар; у эса: «Эй Абул-Қосим, мен унга муҳлат бермайман» дер эди. Пайғамбар ﷺ буни кў ргач, туриб, хурмозор (ораси)да айландилар, сўнг унинг олдига келиб, (яна) гаплашдилар; (лекин) у (яна) кў нмади. Мен туриб, бир оз рутаб (янги хурмо) келтирдим ва уни Пайғамбар ﷺнинг олдиларига қў йдим; у зот едилар, сўнг: «Эй Жобир, сенинг аришинг (чайла)нг қаэрда?» дедилар. Мен у зотга хабар бердим. У зот: «Менга унда (жой) тў ша» дедилар. Мен тў шадим; у зот кириб, ухладилар, сўнг уйғ ондилар; мен у зотга яна бир ҳовуч (хурмо) келтирдим; у зот ундан едилар, сўнг туриб, (яна) яҳудий билан гаплашдилар; (лекин) у (яна) кў нмади. Сўнг у зот иккинчи марта хурмозордаги рутаб (ораси)да турдилар, сўнг: «Эй Жобир, кес ва (қарзингни) адо эт» дедилар. У (зот) кесим (жойи)да турдилар; мен ундан — ў з қарзимни адо этадиганча — кесдим ва ундан (яна) ортди (ошди). Мен чиқиб, Пайғамбар ﷺнинг олдига келиб, у зотга (хушхабар) бердим. У зот: «Мен — албатта Аллоҳнинг Расули эканимга — гувоҳлик бераман» дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا أَبُو صَفْوَانَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، أَخْبَرَنَا يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَطَاءٌ، أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ زَعَمَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ أَكَلَ ثُومًا أَوْ بَصَلاً فَلْيَعْتَزِلْنَا، أَوْ لِيَعْتَزِلْ مَسْجِدَنَا ‏"‏‏.‏

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi)ki, u zot: «Kim sarimsoq yoki piyoz yesa, bizdan chetlansin — yoki masjidimizdan chetlansin» dedilar.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди)ки, у зот: «Ким саримсоқ ёки пиёз еса, биздан четлансин — ёки масжидимиздан четлансин» дедилар.

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ، قَالَ أَخْبَرَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمَرِّ الظَّهْرَانِ نَجْنِي الْكَبَاثَ فَقَالَ ‏"‏ عَلَيْكُمْ بِالأَسْوَدِ مِنْهُ، فَإِنَّهُ أَيْطَبُ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ أَكُنْتَ تَرْعَى الْغَنَمَ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ، وَهَلْ مِنْ نَبِيٍّ إِلاَّ رَعَاهَا ‏"‏‏.‏

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Biz Rasululloh ﷺ bilan (birga) Marri-Zahronda edik — kabos (arok mevasi)ni terar edik. U zot: «Sizlarga uning qorasini (terish lozim); chunki u — eng yaxshi (shirin)dir» dedilar. (Jobir:) «Siz qoʻ y boqgan(mi)dingiz?» deyildi. U zot: «Ha; (axir) qoʻ y boqmagan biror paygʻambar bormi?» dedilar.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Биз Расулуллоҳ ﷺ билан (бирга) Марри-Заҳронда эдик — кабос (арок меваси)ни терар эдик. У зот: «Сизларга унинг қорасини (териш лозим); чунки у — энг яхши (ширин)дир» дедилар. (Жобир:) «Сиз қў й боқган(ми)дингиз?» дейилди. У зот: «Ҳа; (ахир) қў й боқмаган бирор пайғамбар борми?» дедилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرًا ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ غَزَوْنَا جَيْشَ الْخَبَطِ وَأُمِّرَ أَبُو عُبَيْدَةَ فَجُعْنَا جُوعًا شَدِيدًا فَأَلْقَى الْبَحْرُ حُوتًا مَيِّتًا لَمْ يُرَ مِثْلُهُ يُقَالُ لَهُ الْعَنْبَرُ فَأَكَلْنَا مِنْهُ نِصْفَ شَهْرٍ فَأَخَذَ أَبُو عُبَيْدَةَ عَظْمًا مِنْ عِظَامِهِ فَمَرَّ الرَّاكِبُ تَحْتَهُ‏.‏

(Amr, Jobir (roziyallohu anhu)ni (shunday) deganini eshitdi:) Biz xabat (daraxt bargi) qoʻ shini (bilan) gʻ azot qildik; bizga Abu Ubayda amir (qilib) tayinlandi; bizni qattiq ochlik tutdi. (Shu payt) dengiz oʻ lgan bir baliqni — uning misli koʻ rilmagan — qirgʻ oqqa otdi; unga anbar deyilar edi. Biz undan yarim oy (davomida) yedik. Soʻng Abu Ubayda uning suyaklaridan bir suyakni oldi; (shunda) otliq (kishi) uning ostidan oʻ tdi (shuncha katta edi).(Амр, Жобир (розияллоҳу анҳу)ни (шундай) деганини эшитди:) Биз хабат (дарахт барги) қў шини (билан) ғ азот қилдик; бизга Абу Убайда амир (қилиб) тайинланди; бизни қаттиқ очлик тутди. (Шу пайт) денгиз ў лган бир балиқни — унинг мисли кў рилмаган — қирғ оққа отди; унга анбар дейилар эди. Биз ундан ярим ой (давомида) едик. Сўнг Абу Убайда унинг суякларидан бир суякни олди; (шунда) отлиқ (киши) унинг остидан ў тди (шунча катта эди).

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرًا، يَقُولُ بَعَثَنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ثَلاَثَمِائَةِ رَاكِبٍ وَأَمِيرُنَا أَبُو عُبَيْدَةَ نَرْصُدُ عِيرًا لِقُرَيْشٍ فَأَصَابَنَا جُوعٌ شَدِيدٌ حَتَّى أَكَلْنَا الْخَبَطَ، فَسُمِّيَ جَيْشَ الْخَبَطِ وَأَلْقَى الْبَحْرُ حُوتًا يُقَالُ لَهُ الْعَنْبَرُ فَأَكَلْنَا نِصْفَ شَهْرٍ وَادَّهَنَّا بِوَدَكِهِ حَتَّى صَلَحَتْ أَجْسَامُنَا قَالَ فَأَخَذَ أَبُو عُبَيْدَةَ ضِلَعًا مِنْ أَضْلاَعِهِ فَنَصَبَهُ فَمَرَّ الرَّاكِبُ تَحْتَهُ، وَكَانَ فِينَا رَجُلٌ فَلَمَّا اشْتَدَّ الْجُوعُ نَحَرَ ثَلاَثَ جَزَائِرَ، ثُمَّ ثَلاَثَ جَزَائِرَ، ثُمَّ نَهَاهُ أَبُو عُبَيْدَةَ‏.‏

(Amr, Jobir (roziyallohu anhumo)ni (shunday) deganini eshitdi:) Paygʻambar ﷺ bizni — uch yuz otliq (qilib) — yubordilar; amirimiz Abu Ubayda edi; biz Quraysh karvonini poylar edik. Bizni qattiq ochlik tutdi — hatto xabat (daraxt bargi)ni yedik; shu sababli (u qoʻ shin) ‹Xabat qoʻ shini› deb ataldi. Dengiz bir baliqni — unga anbar deyilar edi — otdi; biz undan yarim oy (davomida) yedik va uning yogʻ idan (yogʻ) surtdik (moydik) — hatto badanlarimiz (jismimiz) sogʻ aydi (kuchga toʻ ldi). Abu Ubayda uning qovurgʻ alaridan bir qovurgʻ ani olib, uni tikladi; (shunda) otliq (kishi) uning ostidan oʻ tdi. Bizning ichimizda bir kishi bor edi; ochlik qattiq boʻ lgach, u uch tuya soʻ ydi, soʻng (yana) uch tuya, soʻng (yana) uch tuya (soʻ ydi); soʻng Abu Ubayda uni (bundan) qaytardi.(Амр, Жобир (розияллоҳу анҳумо)ни (шундай) деганини эшитди:) Пайғамбар ﷺ бизни — уч юз отлиқ (қилиб) — юбордилар; амиримиз Абу Убайда эди; биз Қурайш карвонини пойлар эдик. Бизни қаттиқ очлик тутди — ҳатто хабат (дарахт барги)ни едик; шу сабабли (у қў шин) ‹Хабат қў шини› деб аталди. Денгиз бир балиқни — унга анбар дейилар эди — отди; биз ундан ярим ой (давомида) едик ва унинг ёғ идан (ёғ) суртдик (мойдик) — ҳатто баданларимиз (жисмимиз) соғ айди (кучга тў лди). Абу Убайда унинг қовурғ аларидан бир қовурғ ани олиб, уни тиклади; (шунда) отлиқ (киши) унинг остидан ў тди. Бизнинг ичимизда бир киши бор эди; очлик қаттиқ бў лгач, у уч туя сў йди, сўнг (яна) уч туя, сўнг (яна) уч туя (сў йди); сўнг Абу Убайда уни (бундан) қайтарди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهم ـ قَالَ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ خَيْبَرَ عَنْ لُحُومِ الْحُمُرِ، وَرَخَّصَ فِي لُحُومِ الْخَيْلِ‏.‏

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Paygʻambar ﷺ Xaybar kuni eshaklar goʻshtidan qaytardilar va otlar goʻshtiga ruxsat berdilar.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Пайғамбар ﷺ Хайбар куни эшаклар гўштидан қайтардилар ва отлар гўштига рухсат бердилар.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ خَيْبَرَ عَنْ لُحُومِ الْحُمُرِ، وَرَخَّصَ فِي لُحُومِ الْخَيْلِ‏.‏

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Paygʻambar ﷺ Xaybar kuni eshaklar goʻshtidan qaytardilar va otlar goʻshtiga ruxsat berdilar.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Пайғамбар ﷺ Хайбар куни эшаклар гўштидан қайтардилар ва отлар гўштига рухсат бердилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ عَمْرٌو أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كُنَّا نَتَزَوَّدُ لُحُومَ الأَضَاحِيِّ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْمَدِينَةِ، وَقَالَ غَيْرَ مَرَّةٍ لُحُومَ الْهَدْىِ‏.‏

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Biz Paygʻambar ﷺ zamonida qurbonlik goʻshtlarini — Madinagacha — (yoʻ l) ozigʻ i (sifatida) olib ketar edik. (U bir necha bor: «Hadiy goʻshtlarini» dedi.)(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Биз Пайғамбар ﷺ замонида қурбонлик гўштларини — Мадинагача — (йў л) озиғ и (сифатида) олиб кетар эдик. (У бир неча бор: «Ҳадий гўштларини» деди.)

حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الظُّرُوفِ فَقَالَتِ الأَنْصَارُ إِنَّهُ لاَ بُدَّ لَنَا مِنْهَا‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَلاَ إِذًا ‏"‏‏.‏ وَقَالَ خَلِيفَةُ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ جَابِرٍ بِهَذَا حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بِهَذَا وَقَالَ فِيهِ لَمَّا نَهَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْأَوْعِيَةِ

(Jobir (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ (baʼzi) idishlardan qaytardilar. Ansorlar: «Albatta bizga ularsiz (ilojimiz) yoʻq» dedi. U zot: «Unday boʻ lsa, yoʻq (man qilmayman)» dedilar. (Xalifa va Abdulloh ibn Muhammad, Sufyondan — shuning (misli rivoyat qildi); unda: ‹Paygʻambar ﷺ idishlardan qaytargan paytlarida...› (deyildi).)(Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ (баъзи) идишлардан қайтардилар. Ансорлар: «Албатта бизга уларсиз (иложимиз) йўқ» деди. У зот: «Ундай бў лса, йўқ (ман қилмайман)» дедилар. (Халифа ва Абдуллоҳ ибн Муҳаммад, Суфёндан — шунинг (мисли ривоят қилди); унда: ‹Пайғамбар ﷺ идишлардан қайтарган пайтларида...› (дейилди).)

حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرًا ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنِ الزَّبِيبِ وَالتَّمْرِ وَالْبُسْرِ وَالرُّطَبِ‏.‏

(Jobir (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ — maviz (mayiz), (quruq) xurmo, busr (xom xurmo) va rutab (yumshoq xurmo)ni (aralashtirib nabiz qilishdan) — qaytardilar.(Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ — мавиз (майиз), (қуруқ) хурмо, буср (хом хурмо) ва рутаб (юмшоқ хурмо)ни (аралаштириб набиз қилишдан) — қайтардилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، وَأَبِي، سُفْيَانَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْداللَّهِ، قَالَ جَاءَ أَبُو حُمَيْدٍ بِقَدَحٍ مِنْ لَبَنٍ مِنَ النَّقِيعِ، فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَلاَّ خَمَّرْتَهُ وَلَوْ أَنْ تَعْرُضَ عَلَيْهِ عُودًا ‏"‏‏.‏

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Abu Humayd Naqiʼ (degan joy)dan bir qadah sut keltirdi; Rasululloh ﷺ unga: «Nega uni (ustini) yopmading — agar (boshqa narsa boʻ lmasa,) ustiga bir choʻ p koʻ ndalang qoʻ ysang ham (boʻ lar edi)?» dedilar.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Абу Ҳумайд Нақиъ (деган жой)дан бир қадаҳ сут келтирди; Расулуллоҳ ﷺ унга: «Нега уни (устини) ёпмадинг — агар (бошқа нарса бў лмаса,) устига бир чў п кў ндаланг қў йсанг ҳам (бў лар эди)?» дедилар.

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا صَالِحٍ، يَذْكُرُ ـ أُرَاهُ ـ عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ جَاءَ أَبُو حُمَيْدٍ ـ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ ـ مِنَ النَّقِيعِ بِإِنَاءٍ مِنْ لَبَنٍ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَلاَّ خَمَّرْتَهُ، وَلَوْ أَنْ تَعْرُضَ عَلَيْهِ عُودًا ‏"‏‏.‏ وَحَدَّثَنِي أَبُو سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا‏.‏

(Jobir (roziyallohu anhu) aytdi:) Abu Humayd — ansorlardan bir kishi — Naqiʼ (degan joy)dan Paygʻambar ﷺning oldiga ichida sut boʻ lgan bir idish keltirdi. Paygʻambar ﷺ: «Nega uni (ustini) yopmading — agar ustiga bir choʻ p koʻ ndalang qoʻ ysang ham (boʻ lar edi)?» dedilar. (Yana Abu Sufyon, Jobirdan, Paygʻambar ﷺdan — shuning (misli rivoyat qildi).)(Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди:) Абу Ҳумайд — ансорлардан бир киши — Нақиъ (деган жой)дан Пайғамбар ﷺнинг олдига ичида сут бў лган бир идиш келтирди. Пайғамбар ﷺ: «Нега уни (устини) ёпмадинг — агар устига бир чў п кў ндаланг қў йсанг ҳам (бў лар эди)?» дедилар. (Яна Абу Суфён, Жобирдан, Пайғамбар ﷺдан — шунинг (мисли ривоят қилди).)

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ، حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنَ الأَنْصَارِ وَمَعَهُ صَاحِبٌ لَهُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنْ كَانَ عِنْدَكَ مَاءٌ بَاتَ هَذِهِ اللَّيْلَةَ فِي شَنَّةٍ، وَإِلاَّ كَرَعْنَا ‏"‏‏.‏ قَالَ وَالرَّجُلُ يُحَوِّلُ الْمَاءَ فِي حَائِطِهِ ـ قَالَ ـ فَقَالَ الرَّجُلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ عِنْدِي مَاءٌ بَائِتٌ فَانْطَلِقْ إِلَى الْعَرِيشِ ـ قَالَ ـ فَانْطَلَقَ بِهِمَا، فَسَكَبَ فِي قَدَحٍ، ثُمَّ حَلَبَ عَلَيْهِ مِنْ دَاجِنٍ لَهُ ـ قَالَ ـ فَشَرِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ شَرِبَ الرَّجُلُ الَّذِي جَاءَ مَعَهُ‏.‏

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ ansorlardan bir kishining oldiga kirdilar — yonlarida u zotning bir sherigi (bor) edi. Paygʻambar ﷺ unga: «Agar yoningda mana shu kechasi bir mesh (teri xalta)da qoʻ ngan (saqlangan) suv boʻ lsa (yaxshi); boʻ lmasa, biz (toʻ gʻ ridan-toʻ gʻ ri) ogʻ iz bilan ichamiz (kareʼ)» dedilar — u (kishi) esa oʻ z bogʻ ida suvni (ariqdan ariqqa) burar edi. U kishi: «Ey Allohning Rasuli, mening yonimda qoʻ ngan suv bor; (marhamat) arishga (chaylaga) yuring» dedi. U ikkovini (olib) bordi, bir qadahga (suv) quydi, soʻng uning ustiga oʻ z xonaki (echkisi)dan (sut) sogʻ di; Rasululloh ﷺ ichdilar, soʻng u zot bilan (birga) kelgan kishi ham ichdi.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ ансорлардан бир кишининг олдига кирдилар — ёнларида у зотнинг бир шериги (бор) эди. Пайғамбар ﷺ унга: «Агар ёнингда мана шу кечаси бир меш (тери халта)да қў нган (сақланган) сув бў лса (яхши); бў лмаса, биз (тў ғ ридан-тў ғ ри) оғ из билан ичамиз (кареъ)» дедилар — у (киши) эса ў з боғ ида сувни (ариқдан ариққа) бурар эди. У киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, менинг ёнимда қў нган сув бор; (марҳамат) аришга (чайлага) юринг» деди. У икковини (олиб) борди, бир қадаҳга (сув) қуйди, сўнг унинг устига ў з хонаки (эчкиси)дан (сут) соғ ди; Расулуллоҳ ﷺ ичдилар, сўнг у зот билан (бирга) келган киши ҳам ичди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنَ الأَنْصَارِ وَمَعَهُ صَاحِبٌ لَهُ، فَسَلَّمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَصَاحِبُهُ، فَرَدَّ الرَّجُلُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي‏.‏ وَهْىَ سَاعَةٌ حَارَّةٌ، وَهْوَ يُحَوِّلُ فِي حَائِطٍ لَهُ ـ يَعْنِي الْمَاءَ ـ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنْ كَانَ عِنْدَكَ مَاءٌ بَاتَ فِي شَنَّةٍ وَإِلاَّ كَرَعْنَا ‏"‏‏.‏ وَالرَّجُلُ يُحَوِّلُ الْمَاءَ فِي حَائِطٍ فَقَالَ الرَّجُلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ عِنْدِي مَاءٌ بَاتَ فِي شَنَّةٍ‏.‏ فَانْطَلَقَ إِلَى الْعَرِيشِ فَسَكَبَ فِي قَدَحٍ مَاءً، ثُمَّ حَلَبَ عَلَيْهِ مِنْ دَاجِنٍ لَهُ، فَشَرِبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ أَعَادَ، فَشَرِبَ الرَّجُلُ الَّذِي جَاءَ مَعَهُ‏.‏

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ ansorlardan bir kishining oldiga kirdilar — yonlarida u zotning bir sherigi (bor) edi. Paygʻambar ﷺ va sherigi salom berdilar; u kishi (salomni) qaytardi va: «Ey Allohning Rasuli, otam-onam sizga fido boʻ lsin» dedi — u (vaqt) issiq bir payt edi, u (kishi) esa oʻ z bogʻ ida suvni burar edi. Paygʻambar ﷺ: «Agar yoningda bir mesh (teri xalta)da qoʻ ngan suv boʻ lsa (yaxshi); boʻ lmasa, biz ogʻ iz bilan ichamiz» dedilar — u kishi esa bogʻ ida suvni burar edi. U kishi: «Ey Allohning Rasuli, mening yonimda meshda qoʻ ngan suv bor» dedi va arishga (chaylaga) bordi, bir qadahga suv quydi, soʻng uning ustiga oʻ z xonaki (echkisi)dan (sut) sogʻ di; Paygʻambar ﷺ ichdilar, soʻng (qadahni) qaytarib (uzatdilar), (shunda) u zot bilan (birga) kelgan kishi (ham) ichdi.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ ансорлардан бир кишининг олдига кирдилар — ёнларида у зотнинг бир шериги (бор) эди. Пайғамбар ﷺ ва шериги салом бердилар; у киши (саломни) қайтарди ва: «Эй Аллоҳнинг Расули, отам-онам сизга фидо бў лсин» деди — у (вақт) иссиқ бир пайт эди, у (киши) эса ў з боғ ида сувни бурар эди. Пайғамбар ﷺ: «Агар ёнингда бир меш (тери халта)да қў нган сув бў лса (яхши); бў лмаса, биз оғ из билан ичамиз» дедилар — у киши эса боғ ида сувни бурар эди. У киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, менинг ёнимда мешда қў нган сув бор» деди ва аришга (чайлага) борди, бир қадаҳга сув қуйди, сўнг унинг устига ў з хонаки (эчкиси)дан (сут) соғ ди; Пайғамбар ﷺ ичдилар, сўнг (қадаҳни) қайтариб (узатдилар), (шунда) у зот билан (бирга) келган киши (ҳам) ичди.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا كَانَ جُنْحُ اللَّيْلِ ـ أَوْ أَمْسَيْتُمْ ـ فَكُفُّوا صِبْيَانَكُمْ، فَإِنَّ الشَّيَاطِينَ تَنْتَشِرُ حِينَئِذٍ، فَإِذَا ذَهَبَ سَاعَةٌ مِنَ اللَّيْلِ فَحُلُّوهُمْ، فَأَغْلِقُوا الأَبْوَابَ وَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ، فَإِنَّ الشَّيْطَانَ لاَ يَفْتَحُ بَابًا مُغْلَقًا، وَأَوْكُوا قِرَبَكُمْ وَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ، وَخَمِّرُوا آنِيَتَكُمْ وَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ، وَلَوْ أَنْ تَعْرُضُوا عَلَيْهَا شَيْئًا وَأَطْفِئُوا، مَصَابِيحَكُمْ ‏"‏‏.‏

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) Rasululloh ﷺni (shunday) deganini eshitdi:) «Kechaning bir boʻ lagi (qorongʻ uligi) kirganda — yoki kechqurun boʻ lganda — bolalaringizni (tashqaridan) tutib (qaytarib) turinglar; chunki shaytonlar oʻ sha paytda yoyiladi. Kechaning bir soati oʻ tgach, ularni qoʻ yib yuboringlar; eshiklarni bekitinglar va Allohning nomini zikr qilinglar — chunki shayton bekitib qoʻ yilgan eshikni ochmaydi. Meshlaringizning (ipini) bogʻ langlar va Allohning nomini zikr qilinglar; idishlaringizni (ustini) yopinglar va Allohning nomini zikr qilinglar — (agar boshqa narsa boʻ lmasa,) ustiga biror narsani koʻ ndalang qoʻ ysangiz ham; va chiroqlaringizni oʻ chiringlar» dedilar.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) Расулуллоҳ ﷺни (шундай) деганини эшитди:) «Кечанинг бир бў лаги (қоронғ улиги) кирганда — ёки кечқурун бў лганда — болаларингизни (ташқаридан) тутиб (қайтариб) туринглар; чунки шайтонлар ў ша пайтда ёйилади. Кечанинг бир соати ў тгач, уларни қў йиб юборинглар; эшикларни бекитинглар ва Аллоҳнинг номини зикр қилинглар — чунки шайтон бекитиб қў йилган эшикни очмайди. Мешларингизнинг (ипини) боғ ланглар ва Аллоҳнинг номини зикр қилинглар; идишларингизни (устини) ёпинглар ва Аллоҳнинг номини зикр қилинглар — (агар бошқа нарса бў лмаса,) устига бирор нарсани кў ндаланг қў йсангиз ҳам; ва чироқларингизни ў чиринглар» дедилар.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَطْفِئُوا الْمَصَابِيحَ إِذَا رَقَدْتُمْ، وَغَلِّقُوا الأَبْوَابَ، وَأَوْكُوا الأَسْقِيَةَ، وَخَمِّرُوا الطَّعَامَ وَالشَّرَابَ ـ وَأَحْسِبُهُ قَالَ ـ وَلَوْ بِعُودٍ تَعْرُضُهُ عَلَيْهِ ‏"‏‏.‏

(Jobir (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ: «Uxlaganingizda chiroqlarni oʻ chiringlar, eshiklarni bekitinglar, meshlarni (ipini) bogʻ langlar va taom hamda ichimlikni (ustini) yopinglar — (agar boshqa narsa boʻ lmasa,) ustiga bir choʻ p koʻ ndalang qoʻ ysangiz ham» dedilar.(Жобир (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ: «Ухлаганингизда чироқларни ў чиринглар, эшикларни бекитинглар, мешларни (ипини) боғ ланглар ва таом ҳамда ичимликни (устини) ёпинглар — (агар бошқа нарса бў лмаса,) устига бир чў п кў ндаланг қў йсангиз ҳам» дедилар.