حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَاصِمٍ عَنِ الْحَذَّاءِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا سَلَّمَ مِنْ الصَّلَاةِ قَالَ اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلَامُ وَمِنْكَ السَّلَامُ تَبَارَكْتَ يَا ذَا الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ
Muʼminlar onasi Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namozdan salom berganlarida: «Allohumma antas-salomu va minkas-salom, tabarakta yo zal-jaloli val-ikrom (Ey Alloh, Sen Salomsan va salom Sendandir, barakotli boʻlding, ey ulugʻlik va karam Egasi)», der edilar.Муъминлар онаси Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намоздан салом берганларида: «Аллоҳумма антас-салому ва минкас-салом, табаракта ё зал-жалоли вал-икром (Эй Аллоҳ, Сен Саломсан ва салом Сендандир, баракотли бўлдинг, эй улуғлик ва карам Эгаси)», дер эдилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَاصِمٍ حَدَّثَنَا دَاوُدُ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُكْثِرُ أَنْ يَقُولَ قَبْلَ مَوْتِهِ سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ وَأَتُوبُ إِلَيْهِ قَالَتْ وَكَانَ يُكْثِرُ أَنْ يَقُولَهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ تَدْعُو بِدُعَاءٍ لَمْ تَكُنْ تَدْعُو بِهِ قَبْلَ الْيَوْمِ فَقَالَ إِنَّ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ أَخْبَرَنِي أَنِّي سَأَرَى عَلَمًا فِي أُمَّتِي وَأَنِّي إِذَا رَأَيْتُ ذَلِكَ الْعَلَمَ أَنْ أُسَبِّحَ بِحَمْدِهِ وَأَسْتَغْفِرَهُ فَقَدْ رَأَيْتُ ذَلِكَ {إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْوَاجًا}
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ vafotlaridan oldin koʻp marta: «Subhanallohi va bihamdihi, astagʻfirullohi va atubu ilayh», deb aytar edilar. (Oisha) aytdi: U zot buni koʻp aytar edilar. Men: «Yo Rasululloh, siz bugungacha qilmagan bir duoni qilyapsiz», dedim. U zot: «Albatta, Robbim azza va jalla menga umatim ichida bir alomatni koʻrishimni, oʻsha alomatni koʻrganimda Unga hamd ila tasbeh aytishimni va Undan magʻfirat soʻrashimni xabar bergan edi. Endi men buni koʻrdim: {Allohning nusrati va fath kelganda hamda odamlarni Allohning diniga toʻda-toʻda kirayotganini koʻrganingda}», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ вафотларидан олдин кўп марта: «Субҳаналлоҳи ва биҳамдиҳи, астағфируллоҳи ва атубу илайҳ», деб айтар эдилар. (Оиша) айтди: У зот буни кўп айтар эдилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, сиз бугунгача қилмаган бир дуони қиляпсиз», дедим. У зот: «Албатта, Роббим азза ва жалла менга уматим ичида бир аломатни кўришимни, ўша аломатни кўрганимда Унга ҳамд ила тасбеҳ айтишимни ва Ундан мағфират сўрашимни хабар берган эди. Энди мен буни кўрдим: {Аллоҳнинг нусрати ва фатҳ келганда ҳамда одамларни Аллоҳнинг динига тўда-тўда кираётганини кўрганингда}», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَاصِمٍ عَنْ خَالِدٍ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَتَّابٍ قَالَكَانَ أَبُو هُرَيْرَةَ يَقُولُ مَنْ أَصْبَحَ جُنُبًا فَلَا صَوْمَ لَهُ قَالَ فَأَرْسَلَنِي مَرْوَانُ بْنُ الْحَكَمِ أَنَا وَرَجُلًا آخَرَ إِلَى عَائِشَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ نَسْأَلُهُمَا عَنْ الْجُنُبِ يُصْبِحُ فِي رَمَضَانَ قَبْلَ أَنْ يَغْتَسِلَ قَالَ فَقَالَتْ إِحْدَاهُمَا قَدْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصْبِحُ جُنُبًا ثُمَّ يَغْتَسِلُ وَيُتِمُّ صِيَامَ يَوْمِهِ قَالَ وَقَالَتْ الْأُخْرَى كَانَ يُصْبِحُ جُنُبًا مِنْ غَيْرِ أَنْ يَحْتَلِمَ ثُمَّ يُتِمُّ صَوْمَهُ قَالَ فَرَجَعَا فَأَخْبَرَا مَرْوَانَ بِذَلِكَ فَقَالَ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ أَخْبِرْ أَبَا هُرَيْرَةَ بِمَا قَالَتَافَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ كَذَا كُنْتُ أَحْسَبُ وَكَذَا كُنْتُ أَظُنُّ قَالَ فَقَالَ لَهُ مَرْوَانُ بِأَظُنُّ وَبِأَحْسَبُ تُفْتِي النَّاسَ
Abdurrahmon ibn Attob aytdi: Abu Hurayra: «Kim junub holda tongni qarshilasa, uning roʻzasi yoʻq», der edi. Shunda Marvon ibn Hakam meni va boshqa bir kishini Oisha bilan Ummu Salamaning oldiga — Ramazonda gʻusl qilishdan oldin junub holda tongni qarshilagan kishi haqida soʻrash uchun joʻnatdi. Ulardan biri: «Rasululloh ﷺ junub holda tongni qarshilar, soʻng gʻusl qilib, oʻsha kunining roʻzasini toʻliq tutar edilar», dedi. Ikkinchisi esa: «U zot ehtilom boʻlmasdan junub holda tongni qarshilar, soʻng roʻzalarini toʻliq tutar edilar», dedi. Ikkalasi qaytib, buni Marvonga xabar berdilar. U Abdurrahmonga: «Abu Hurayraga ular aytgan narsani xabar qil», dedi. Abu Hurayra: «Men shunday hisoblar edim va shunday oʻylar edim», dedi. Shunda Marvon unga: «Oʻylash va hisoblash bilan odamlarga fatvo berasanmi?» dedi.Абдурраҳмон ибн Аттоб айтди: Абу Ҳурайра: «Ким жунуб ҳолда тонгни қаршиласа, унинг рўзаси йўқ», дер эди. Шунда Марвон ибн Ҳакам мени ва бошқа бир кишини Оиша билан Умму Саламанинг олдига — Рамазонда ғусл қилишдан олдин жунуб ҳолда тонгни қаршилаган киши ҳақида сўраш учун жўнатди. Улардан бири: «Расулуллоҳ ﷺ жунуб ҳолда тонгни қаршилар, сўнг ғусл қилиб, ўша кунининг рўзасини тўлиқ тутар эдилар», деди. Иккинчиси эса: «У зот эҳтилом бўлмасдан жунуб ҳолда тонгни қаршилар, сўнг рўзаларини тўлиқ тутар эдилар», деди. Иккаласи қайтиб, буни Марвонга хабар бердилар. У Абдурраҳмонга: «Абу Ҳурайрага улар айтган нарсани хабар қил», деди. Абу Ҳурайра: «Мен шундай ҳисоблар эдим ва шундай ўйлар эдим», деди. Шунда Марвон унга: «Ўйлаш ва ҳисоблаш билан одамларга фатво берасанми?» деди.
حَدَّثَنَا عَلِيٌّ عَنْ خَالِدٍ وَهِشَامٍ عَنِ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقْرَأُ فِي رَكْعَتَيْ الْفَجْرِ بِقُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ وَقُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌقَالَ و حَدَّثَنَا عَنْ خَالِدٍ يَعْنِي عَلِيًّا عَنِ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُسِرُّ بِهِمَا
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bomdodning ikki rakaatida ‹Qul yo ayyuhal-kofirun› va ‹Qul huvallohu ahad›ni oʻqir edilar. (Boshqa rivoyatda) Oisha aytdi: Rasululloh ﷺ bu ikkisini ichlarida (ovoz chiqarmay) oʻqir edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бомдоднинг икки ракаатида ‹Қул ё айюҳал-кофирун› ва ‹Қул ҳуваллоҳу аҳад›ни ўқир эдилар. (Бошқа ривоятда) Оиша айтди: Расулуллоҳ ﷺ бу иккисини ичларида (овоз чиқармай) ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَاصِمٍ قَالَ خَالِدٌ الْحَذَّاءُ أَخْبَرَنِي عَنْ خَالِدِ بْنِ أَبِي الصَّلْتِ قَالَكُنْتُ عِنْدَ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ فِي خِلَافَتِهِ قَالَ وَعِنْدَهُ عِرَاكُ بْنُ مَالِكٍ فَقَالَ عُمَرُ مَا اسْتَقْبَلْتُ الْقِبْلَةَ وَلَا اسْتَدْبَرْتُهَا بِبَوْلٍ وَلَا غَائِطٍ مُنْذُ كَذَا وَكَذَا فَقَالَ عِرَاكٌ حَدَّثَتْنِي عَائِشَةُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا بَلَغَهُ قَوْلُ النَّاسِ فِي ذَلِكَ أَمَرَ بِمَقْعَدَتِهِ فَاسْتَقْبَلَ بِهَا الْقِبْلَةَ
Xolid ibn Abus-Salt aytdi: Men Umar ibn Abdulazizning huzurida — uning xalifaligi davrida edim, uning yonida Irok ibn Molik ham bor edi. Umar: «Men falon-falon vaqtdan buyon kichik yoki katta hojat chiqarishda qiblaga yuzlanmadim va unga orqa oʻgirmadim», dedi. Shunda Irok: «Menga Oisha soʻzlab berdiki, Rasululloh ﷺga odamlarning bu haqdagi soʻzi yetib kelganda, u zot oʻz hojat oʻrinlariga buyurdilar va u qiblaga qaratildi», dedi.Холид ибн Абус-Салт айтди: Мен Умар ибн Абдулазизнинг ҳузурида — унинг халифалиги даврида эдим, унинг ёнида Ирок ибн Молик ҳам бор эди. Умар: «Мен фалон-фалон вақтдан буён кичик ёки катта ҳожат чиқаришда қиблага юзланмадим ва унга орқа ўгирмадим», деди. Шунда Ирок: «Менга Оиша сўзлаб бердики, Расулуллоҳ ﷺга одамларнинг бу ҳақдаги сўзи етиб келганда, у зот ўз ҳожат ўринларига буюрдилар ва у қиблага қаратилди», деди.
حَدَّثَنَا عَلِيٌّ قَالَ أَخْبَرَنَا خَالِدٌ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَدْ كَانَتْ تَخْرُجُ الْكِعَابُ مِنْ خِدْرِهَا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْعِيدَيْنِ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Ikki iydda boʻyi yetgan qizlar Rasululloh ﷺ (huzurlariga) oʻz pardalari ortidan chiqar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Икки ийдда бўйи етган қизлар Расулуллоҳ ﷺ (ҳузурларига) ўз пардалари ортидан чиқар эдилар.
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا وَرْقَاءُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ قَالَ سَمِعْتُ صَفِيَّةَ تَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ زَوْجُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ حَفْصَةُ أَوْ هُمَا تَقُولَانِقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَحِلُّ لِامْرَأَةٍ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ أَنْ تُحِدَّ فَوْقَ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ إِلَّا عَلَى زَوْجِهَا
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha yoki Hafsa — yoki ikkalasi — shunday der edilar: Rasululloh ﷺ: «Allohga imon keltiradigan ayolga eridan boshqa (kishi) uchun uch kundan ortiq motam tutish halol emas», dedilar.Набий ﷺнинг завжалари Оиша ёки Ҳафса — ёки иккаласи — шундай дер эдилар: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳга имон келтирадиган аёлга эридан бошқа (киши) учун уч кундан ортиқ мотам тутиш ҳалол эмас», дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ يُوسُفَ قَالَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءٍ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقُرَشِيِّ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْحِضْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى فِرَاشِهِ فَانْسَلَلْتُ فَقَالَ لِي أَحِضْتِ فَقُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَشُدِّي عَلَيْكِ إِزَارَكَ ثُمَّ عُودِي
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: Men Rasululloh ﷺ bilan birga u zotning toʻshaklarida hayz koʻrdim va (sekin) sirgʻalib chiqdim. Shunda u zot menga: «Hayz koʻrdingmi?» dedilar. Men: «Ha», dedim. U zot: «Izoringni mahkam bogʻlab olgin, soʻng (joyingga) qaytgin», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бирга у зотнинг тўшакларида ҳайз кўрдим ва (секин) сирғалиб чиқдим. Шунда у зот менга: «Ҳайз кўрдингми?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. У зот: «Изорингни маҳкам боғлаб олгин, сўнг (жойингга) қайтгин», дедилар.
حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ حَمْزَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ قَالَ سَمِعْتُ عَبَّادَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ يَقُولُ سَمِعْتُ أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ عَائِشَةَ تَقُولُسَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْحِسَابِ الْيَسِيرِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْحِسَابُ الْيَسِيرُ فَقَالَ الرَّجُلُ تُعْرَضُ عَلَيْهِ ذُنُوبُهُ ثُمَّ يُتَجَاوَزُ لَهُ عَنْهَا إِنَّهُ مَنْ نُوقِشَ الْحِسَابَ هَلَكَ وَلَا يُصِيبُ عَبْدًا شَوْكَةٌ فَمَا فَوْقَهَا إِلَّا قَاصَّ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِهَا مِنْ خَطَايَاهُ
Muʼminlar onasi Oisha (roziyallohu anho) shunday der edi: Men Rasululloh ﷺdan yengil hisob haqida soʻradim: «Yo Rasululloh, yengil hisob nima?» dedim. U zot: «(U) kishiga gunohlari koʻrsatiladi, soʻng ular undan oʻtiladi. Albatta, kimning hisobi surishtirilsa, u halok boʻladi. Bandaga bir tikan yoki undan ortigʻi tegsa, Alloh azza va jalla albatta u bilan uning xatolaridan (bir qismini) oʻchiradi», dedilar.Муъминлар онаси Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай дер эди: Мен Расулуллоҳ ﷺдан енгил ҳисоб ҳақида сўрадим: «Ё Расулуллоҳ, енгил ҳисоб нима?» дедим. У зот: «(У) кишига гуноҳлари кўрсатилади, сўнг улар ундан ўтилади. Албатта, кимнинг ҳисоби суриштирилса, у ҳалок бўлади. Бандага бир тикан ёки ундан ортиғи тегса, Аллоҳ азза ва жалла албатта у билан унинг хатоларидан (бир қисмини) ўчиради», дедилар.
حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَ ابْنُ شِهَابٍ أَنَّ عُرْوَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّ عَائِشَةَ أَخْبَرَتْهُ قَالَتْلَقَدْ كُنْتُ أَفْتِلُ قَلَائِدَ هَدْيِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ يَبْعَثُ بِهِ وَيُقِيمُ فَمَا يَتَّقِي مِنْ شَيْءٍ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning hadiylarining qiladalarini eshar edim, soʻng u zot uni joʻnatib, oʻzlari (oʻrinlarida) qolar va hech narsadan parhez qilmas edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг ҳадийларининг қиладаларини эшар эдим, сўнг у зот уни жўнатиб, ўзлари (ўринларида) қолар ва ҳеч нарсадан парҳез қилмас эдилар.
حَدَّثَنَا كَثِيرُ بْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ بُرْقَانَ قَالَ سَأَلْتُ الزُّهْرِيَّ عَنْ الرَّجُلِ يُخَيِّرُ امْرَأَتَهُ فَتَخْتَارُهُ قَالَ حَدَّثَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْأَتَانِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنِّي سَأَعْرِضُ عَلَيْكِ أَمْرًا فَلَا عَلَيْكِ أَنْ لَا تَعْجَلِي فِيهِ حَتَّى تُشَاوِرِي أَبَوَيْكِ فَقُلْتُ وَمَا هَذَا الْأَمْرُ قَالَتْ فَتَلَا عَلَيَّ {يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ إِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا وَزِينَتَهَا فَتَعَالَيْنَ أُمَتِّعْكُنَّ وَأُسَرِّحْكُنَّ سَرَاحًا جَمِيلًا وَإِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالدَّارَ الْآخِرَةَ فَإِنَّ اللَّهَ أَعَدَّ لِلْمُحْسِنَاتِ مِنْكُنَّ أَجْرًا عَظِيمًا} قَالَتْ عَائِشَةُ فَقُلْتُ وَفِي أَيِّ ذَلِكَ تَأْمُرُنِي أُشَاوِرُ أَبَوَيَّ بَلْ أُرِيدُ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالدَّارَ الْآخِرَةَ قَالَتْ فَسُرَّ بِذَلِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَعْجَبَهُ وَقَالَ سَأَعْرِضُ عَلَى صَوَاحِبِكِ مَا عَرَضْتُ عَلَيْكِ قَالَتْ فَقُلْتُ لَهُ فَلَا تُخْبِرْهُنَّ بِالَّذِي اخْتَرْتُ فَلَمْ يَفْعَلْ وَكَانَ يَقُولُ لَهُنَّ كَمَا قَالَ لِعَائِشَةَ ثُمَّ يَقُولُ قَدْ اخْتَارَتْ عَائِشَةُ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالدَّارَ الْآخِرَةَ قَالَتْ عَائِشَةُ قَدْ خَيَّرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ نَرَ ذَلِكَ طَلَاقًا
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mening oldimga kelib: «Men senga bir ishni koʻndalang qilaman, ota-onang bilan maslahatlashmaguningcha unda shoshilmasang boʻladi», dedilar. Men: «Bu qanday ish?» dedim. (Oisha) aytdi: Shunda u zot menga: {Ey Nabiy, xotinlaringga aytgin: ‹Agar sizlar dunyo hayotini va uning ziynatini istasangiz, kelinglar, sizlarni bahramand qilay va goʻzal qoʻyib yuborish bilan qoʻyib yuboray. Agar sizlar Allohni, Uning Rasulini va oxirat yurtini istasangiz, bas, albatta Alloh sizlardan yaxshilik qiluvchilarga ulkan ajrni tayyorlab qoʻygandir›} (oyatini) tilovat qilib berdilar. Oisha aytdi: Men: «Buning qaysi (jihati) haqida ota-onam bilan maslahatlashishga buyurasiz? Balki men Allohni, Uning Rasulini va oxirat yurtini istayman», dedim. (Oisha) aytdi: Nabiy ﷺ bundan xursand boʻldilar va bu u zotga yoqdi. Soʻng: «Men senga koʻndalang qilgan narsani kundoshlaringga ham koʻndalang qilaman», dedilar. (Oisha) aytdi: Men u zotga: «Ularga men ixtiyor qilgan narsani aytmang», dedim, lekin u zot unday qilmadilar. U zot ularga ham Oishaga aytganlaridek der, soʻng: «Oisha Allohni, Uning Rasulini va oxirat yurtini ixtiyor qildi», der edilar. Oisha aytdi: Rasululloh ﷺ bizni ixtiyorga qoʻydilar, biz esa buni taloq deb bilmadik.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менинг олдимга келиб: «Мен сенга бир ишни кўндаланг қиламан, ота-онанг билан маслаҳатлашмагунингча унда шошилмасанг бўлади», дедилар. Мен: «Бу қандай иш?» дедим. (Оиша) айтди: Шунда у зот менга: {Эй Набий, хотинларингга айтгин: ‹Агар сизлар дунё ҳаётини ва унинг зийнатини истасангиз, келинглар, сизларни баҳраманд қилай ва гўзал қўйиб юбориш билан қўйиб юборай. Агар сизлар Аллоҳни, Унинг Расулини ва охират юртини истасангиз, бас, албатта Аллоҳ сизлардан яхшилик қилувчиларга улкан ажрни тайёрлаб қўйгандир›} (оятини) тиловат қилиб бердилар. Оиша айтди: Мен: «Бунинг қайси (жиҳати) ҳақида ота-онам билан маслаҳатлашишга буюрасиз? Балки мен Аллоҳни, Унинг Расулини ва охират юртини истайман», дедим. (Оиша) айтди: Набий ﷺ бундан хурсанд бўлдилар ва бу у зотга ёқди. Сўнг: «Мен сенга кўндаланг қилган нарсани кундошларингга ҳам кўндаланг қиламан», дедилар. (Оиша) айтди: Мен у зотга: «Уларга мен ихтиёр қилган нарсани айтманг», дедим, лекин у зот ундай қилмадилар. У зот уларга ҳам Оишага айтганларидек дер, сўнг: «Оиша Аллоҳни, Унинг Расулини ва охират юртини ихтиёр қилди», дер эдилар. Оиша айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизни ихтиёрга қўйдилар, биз эса буни талоқ деб билмадик.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ يَعْنِي ابْنَ إِسْحَاقَ عَنْ عِمْرَانَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَقَالَتْ حَاضَتْ صَفِيَّةُ بِنْتُ حُيَيٍّ وَهِيَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِنًى بَعْدَ أَنْ أَفَاضَتْ قَالَتْ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ النَّفْرِ ذُكِرَ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ عَسَى أَنْ تَحْبِسَنَا قَالَ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهَا قَدْ كَانَتْ طَافَتْ بِالْبَيْتِ قَالَ فَلْتَنْفِرْ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Safiya bint Huyay Rasululloh ﷺ bilan birga Minoda — ifoza (tavofini) qilganidan keyin — hayz koʻrdi. Nafr kuni boʻlganda, bu Rasululloh ﷺga zikr qilindi. U zot: «U bizni ushlab qolsa kerak», dedilar. Shunda: «Yo Rasululloh, u Baytni tavof qilgan edi», deyildi. U zot: «Unda joʻnayversin», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Сафия бинт Ҳуяй Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Минода — ифоза (тавофини) қилганидан кейин — ҳайз кўрди. Нафр куни бўлганда, бу Расулуллоҳ ﷺга зикр қилинди. У зот: «У бизни ушлаб қолса керак», дедилар. Шунда: «Ё Расулуллоҳ, у Байтни тавоф қилган эди», дейилди. У зот: «Унда жўнайверсин», дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَا تَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دِينَارًا وَلَا دِرْهَمًا وَلَا أَمَةً وَلَا عَبْدًا وَلَا شَاةً وَلَا بَعِيرًا
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ na bir dinor, na bir dirham, na bir choʻri, na bir qul, na bir qoʻy va na bir tuya qoldirdilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ на бир динор, на бир дирҳам, на бир чўри, на бир қул, на бир қўй ва на бир туя қолдирдилар».
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ قَالَقُلْتُ لِعَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ أَيُّ سَاعَةٍ تُوتِرِينَ لَعَلَّهُ قَالَتْ مَا أُوتِرُ حَتَّى يُؤَذِّنُونَ وَمَا يُؤَذِّنُونَ حَتَّى يَطْلُعَ الْفَجْرُ قَالَتْ وَكَانَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُؤَذِّنَانِ بِلَالٌ وَعَمْرُو ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَذَّنَ عَمْرٌو فَكُلُوا وَاشْرَبُوا فَإِنَّهُ رَجُلٌ ضَرِيرُ الْبَصَرِ وَإِذَا أَذَّنَ بِلَالٌ فَارْفَعُوا أَيْدِيَكُمْ فَإِنَّ بِلَالًا لَا يُؤَذِّنُ كَذَا قَالَ حَتَّى يُصْبِحَ
Asvad ibn Yazid aytdi: Men muʼminlar onasi Oishaga: «Qaysi vaqtda vitr oʻqiysiz?» dedim. U: «Ular azon aytmagunlaricha vitr oʻqimayman; ular esa tong otmaguncha azon aytmaydilar», dedi. (Yana) dedi: Rasululloh ﷺning ikki muazzinlari bor edi: Bilol va Amr ibn Ummi Maktum. Rasululloh ﷺ: «Amr azon aytsa, yeb-ichinglar, chunki u koʻzi ojiz kishidir. Bilol azon aytsa esa, qoʻlingizni torting, chunki Bilol tong otmagunicha azon aytmaydi», dedilar.Асвад ибн Язид айтди: Мен муъминлар онаси Оишага: «Қайси вақтда витр ўқийсиз?» дедим. У: «Улар азон айтмагунларича витр ўқимайман; улар эса тонг отмагунча азон айтмайдилар», деди. (Яна) деди: Расулуллоҳ ﷺнинг икки муаззинлари бор эди: Билол ва Амр ибн Умми Мактум. Расулуллоҳ ﷺ: «Амр азон айтса, еб-ичинглар, чунки у кўзи ожиз кишидир. Билол азон айтса эса, қўлингизни тортинг, чунки Билол тонг отмагунича азон айтмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا رَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِ الطِّيبِ فِي مَفْرِقِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ أَيَّامٍ وَهُوَ مُحْرِمٌ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u: «Goʻyo men Rasululloh ﷺning soch ajrab turgan joyidagi atirning yaltirashiga bir necha kundan keyin ham qarab turgandayman, holbuki u zot ehromda edilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у: «Гўё мен Расулуллоҳ ﷺнинг соч ажраб турган жойидаги атирнинг ялтирашига бир неча кундан кейин ҳам қараб тургандайман, ҳолбуки у зот эҳромда эдилар», деди.
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ قَالَ أَخْبَرَنَا مَنْصُورٌ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْطَيَّبْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِطِيبٍ فِيهِ مِسْكٌ عِنْدَ إِحْرَامِهِ قَبْلَ أَنْ يُحْرِمَ وَيَوْمَ النَّحْرِ قَبْلَ أَنْ يَطُوفَ بِالْبَيْتِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Nabiy ﷺni ehromga kirishlaridan oldin, ehrom (paytlari) uchun va nahr kuni Baytni tavof qilishlaridan oldin tarkibida mushk boʻlgan xushboʻylik bilan xushboʻyladim».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Набий ﷺни эҳромга киришларидан олдин, эҳром (пайтлари) учун ва наҳр куни Байтни тавоф қилишларидан олдин таркибида мушк бўлган хушбўйлик билан хушбўйладим».
حَدَّثَنَا رَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْكُنْتُ أُطَيِّبُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِحُرْمِهِ حِينَ يُحْرِمُ وَلِحِلِّهِ حِينَ يُحِلُّ قَبْلَ أَنْ يَطُوفَ بِالْبَيْتِحَدَّثَنَا رَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكٌ وصَخْرٌ وَحَمَّادٌ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ بِمِثْلِهِ إِلَّا أَنَّهُمْ قَالُوا لِحُرْمِهِ قَبْلَ أَنْ يُحْرِمَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: Men Rasululloh ﷺni ehromga kirganlarida ehromlari uchun, ehromdan chiqqanlarida esa — Baytni tavof qilishlaridan oldin — xushboʻylar edim. Boshqalari esa: «ehrom bogʻlashlaridan oldin ehromlari uchun», deb aytdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: Мен Расулуллоҳ ﷺни эҳромга кирганларида эҳромлари учун, эҳромдан чиққанларида эса — Байтни тавоф қилишларидан олдин — хушбўйлар эдим. Бошқалари эса: «эҳром боғлашларидан олдин эҳромлари учун», деб айтдилар.
حَدَّثَنَا رَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَ سَمِعْتُ الْقَاسِمَ بْنَ مُحَمَّدٍ وَيُوسُفَ بْنَ مَاهَكَ وَعَطَاءً يَذْكُرُونَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْكُنْتُ أُطَيِّبُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ إِحْلَالِهِ وَعِنْدَ إِحْرَامِهِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: Men Rasululloh ﷺni ehromdan chiqqanlarida va ehromga kirganlarida xushboʻylar edim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: Мен Расулуллоҳ ﷺни эҳромдан чиққанларида ва эҳромга кирганларида хушбўйлар эдим.
حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِ الطِّيبِ فِي مَفْرِقِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ مُحْرِمٌ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u: «Goʻyo men Rasululloh ﷺning soch ajrab turgan joyidagi atirning yaltirashiga qarab turgandayman, holbuki u zot ehromda edilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у: «Гўё мен Расулуллоҳ ﷺнинг соч ажраб турган жойидаги атирнинг ялтирашига қараб тургандайман, ҳолбуки у зот эҳромда эдилар», деди.
حَدَّثَنَا رَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِ الطِّيبِ فِي مَفْرِقِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ أَيَّامٍ وَهُوَ مُحْرِمٌ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Goʻyo men Rasululloh ﷺning soch ajrab turgan joyidagi atirning yaltirashiga bir necha kundan keyin ham qarab turgandayman, holbuki u zot ehromda edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Гўё мен Расулуллоҳ ﷺнинг соч ажраб турган жойидаги атирнинг ялтирашига бир неча кундан кейин ҳам қараб тургандайман, ҳолбуки у зот эҳромда эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى يَعْنِي ابْنَ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ أَخِي عَمْرَةَ عَنْ عَمَّتِهِ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي الرَّكْعَتَيْنِ قَبْلَ الْغَدَاةِ فَيُخَفِّفُهُمَا حَتَّى إِنِّي لَأَشُكُّ أَقَرَأَ فِيهِمَا بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ أَمْ لَا
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ bomdoddan oldin ikki rakaat oʻqir va ularni shu qadar yengil qilar edilarki, men u zot ularda Fotihatul-kitobni oʻqidilarmi yoki yoʻqmi, shubhaga borar edim.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бомдоддан олдин икки ракаат ўқир ва уларни шу қадар енгил қилар эдиларки, мен у зот уларда Фотиҳатул-китобни ўқидиларми ёки йўқми, шубҳага борар эдим.
حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ أَبُو حَفْصٍ الْمُعَيْطِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَا تَكْتَنِينَ قَالَتْ بِمَنْ أَكْتَنِي قَالَ اكْتَنِي بِابْنِكِ عَبْدِ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ الزُّبَيْرِ قَالَ فَكَانَتْ تُكَنَّى بِأُمِّ عَبْدِ اللَّهِ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Nabiy ﷺ: «Kunya olmaysanmi?» dedilar. U: «Kim bilan kunya olay?» dedi. U zot: «Oʻgʻling Abdulloh bilan kunya olgin», dedilar — yaʼni Ibn Zubayrni (nazarda tutdilar). (Roviy) aytdi: Shundan keyin u Ummu Abdulloh deb kunya berildi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Набий ﷺ: «Куня олмайсанми?» дедилар. У: «Ким билан куня олай?» деди. У зот: «Ўғлинг Абдуллоҳ билан куня олгин», дедилар — яъни Ибн Зубайрни (назарда тутдилар). (Ровий) айтди: Шундан кейин у Умму Абдуллоҳ деб куня берилди.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ هِشَامٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ وَلَدِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْيَا رَسُولَ اللَّهِ كُلُّ نِسَائِكَ لَهَا كُنْيَةٌ غَيْرِي قَالَ أَنْتِ أُمُّ عَبْدِ اللَّهِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u: «Yo Rasululloh, kundoshlarimning hammasining kunyasi bor, mendan boshqa», dedi. U zot: «Sen Ummu Abdullohsan», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у: «Ё Расулуллоҳ, кундошларимнинг ҳаммасининг куняси бор, мендан бошқа», деди. У зот: «Сен Умму Абдуллоҳсан», дедилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي الضُّحَى عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْلَمَّا نَزَلَتْ آيَاتُ الرِّبَا قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَتَلَاهُنَّ عَلَى النَّاسِ ثُمَّ حَرَّمَ التِّجَارَةَ فِي الْخَمْرِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Ribo (haqidagi) oyatlar nozil boʻlganida, Rasululloh ﷺ minbarga chiqib, ularni odamlarga tilovat qildilar, soʻng xamr savdosini harom qildilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Рибо (ҳақидаги) оятлар нозил бўлганида, Расулуллоҳ ﷺ минбарга чиқиб, уларни одамларга тиловат қилдилар, сўнг хамр савдосини ҳаром қилдилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْوَلَاءُ لِمَنْ أَعْطَى الْوَرِقَ وَأَعْتَقَ وَوَلِيِّ النِّعْمَةِ وَكَانَ زَوْجُهَا حُرًّا فَخُيِّرَتْ
Oisha (roziyallohu anho)dan Nabiy ﷺ haqida rivoyat qilinadi: U zot: «Valoʼ kumush (narx)ni bergan, ozod qilgan va neʼmat koʻrsatgan kishinikidir», dedilar. Uning eri hur edi, shuning uchun u ixtiyorga qoʻyildi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан Набий ﷺ ҳақида ривоят қилинади: У зот: «Валў кумуш (нарх)ни берган, озод қилган ва неъмат кўрсатган кишиникидир», дедилар. Унинг эри ҳур эди, шунинг учун у ихтиёрга қўйилди.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَتْ الْحَبَشَةُ يَلْعَبُونَ يَوْمَ عِيدٍ فَدَعَانِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكُنْتُ أَطَّلِعُ مِنْ عَاتِقِهِ فَأَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَجَاءَ أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعْهَا فَإِنَّ لِكُلِّ قَوْمٍ عِيدًا وَهَذَا عِيدُنَا
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Habashliklar iyd kuni oʻynayotgan edilar. Rasululloh ﷺ meni chaqirdilar, men u zotning yelkalari ustidan moʻralab, ularga qarab turdim. Shu payt Abu Bakr keldi. Nabiy ﷺ: «Uni qoʻy, albatta har bir qavmning iydi bor, bu esa bizning iydimizdir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Ҳабашликлар ийд куни ўйнаётган эдилар. Расулуллоҳ ﷺ мени чақирдилар, мен у зотнинг елкалари устидан мўралаб, уларга қараб турдим. Шу пайт Абу Бакр келди. Набий ﷺ: «Уни қўй, албатта ҳар бир қавмнинг ийди бор, бу эса бизнинг ийдимиздир», дедилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْلَمَّا نَزَلَتْ {وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ} قَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا فَاطِمَةُ بِنْتُ مُحَمَّدٍ يَا صَفِيَّةُ بِنْتُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ يَا بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ لَا أَمْلِكُ لَكُمْ مِنْ اللَّهِ شَيْئًا سَلُونِي مِنْ مَالِي مَا شِئْتُمْ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: {Va eng yaqin qarindoshlaringni ogohlantir} (oyati) nozil boʻlganda, Nabiy ﷺ turib: «Ey Muhammadning qizi Fotima, ey Abdulmuttalibning qizi Safiya, ey Abdulmuttalib oʻgʻillari, men sizlar uchun Allohdan (keladigan) hech narsaga ega emasman. Mening molimdan xohlaganingizni soʻranglar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: {Ва энг яқин қариндошларингни огоҳлантир} (ояти) нозил бўлганда, Набий ﷺ туриб: «Эй Муҳаммаднинг қизи Фотима, эй Абдулмутталибнинг қизи Сафия, эй Абдулмутталиб ўғиллари, мен сизлар учун Аллоҳдан (келадиган) ҳеч нарсага эга эмасман. Менинг молимдан хоҳлаганингизни сўранглар», дедилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ عَنْ رَجُلٍ مِنْ قُرَيْشٍ يُقَالُ لَهُ طَلْحَةُ عَنْ عَائِشَةَ قُلْتُيَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لِي جَارَيْنِ إِلَى أَيِّهِمَا أُهْدِي قَالَ إِلَى أَقْرَبِهِمَا بَابًا مِنْكِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men: «Yo Rasululloh, mening ikkita qoʻshnim bor; ulardan qaysi biriga hadya beray?» dedim. U zot: «Eshigi senga yaqinrogʻiga (ber)», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен: «Ё Расулуллоҳ, менинг иккита қўшним бор; улардан қайси бирига ҳадя берай?» дедим. У зот: «Эшиги сенга яқинроғига (бер)», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ زُهَيْرٍ عَنْ عَمْرٍو يَعْنِي ابْنَ أَبِي عَمْرٍو وَمَوْلَى الْمُطَّلِبِ عَنِ الْمُطَّلِبِ يَعْنِي ابْنَ حَنْطَبٍ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الرَّجُلَ لَيُدْرِكُ بِحُسْنِ خُلُقِهِ دَرَجَةَ الصَّائِمِ الْقَائِمِ
Oisha (roziyallohu anho)dan Nabiy ﷺ haqida rivoyat qilinadi: U zot: «Albatta, kishi goʻzal xulqi bilan roʻza tutuvchi va (tunda) qoim boʻluvchi kishining darajasiga erishadi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан Набий ﷺ ҳақида ривоят қилинади: У зот: «Албатта, киши гўзал хулқи билан рўза тутувчи ва (тунда) қоим бўлувчи кишининг даражасига эришади», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ زِرٍّ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَا تَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دِينَارًا وَلَا دِرْهَمًا وَلَا شَاةً وَلَا بَعِيرًا قَالَ سُفْيَانُ عُلِمْنَ وَأَشُكُّ فِي الْعَبْدِ وَالْأَمَةِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ na bir dinor, na bir dirham, na bir qoʻy va na bir tuya qoldirdilar». Sufyon aytdi: (Ular) bilindi; men qul va choʻri haqida shubha qilaman.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ на бир динор, на бир дирҳам, на бир қўй ва на бир туя қолдирдилар». Суфён айтди: (Улар) билинди; мен қул ва чўри ҳақида шубҳа қиламан.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ زُبَيْدٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا زَالَ جِبْرِيلُ يُوصِينِي بِالْجَارِ حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ مُوَرِّثُهُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jabroil menga qoʻshni haqida shu qadar (koʻp) vasiyat qilaverdiki, men: ‹U (qoʻshnini) merosxoʻr qilib qoʻysa kerak› deb oʻylab qoldim», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жаброил менга қўшни ҳақида шу қадар (кўп) васият қилавердики, мен: ‹У (қўшнини) меросхўр қилиб қўйса керак› деб ўйлаб қолдим», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَابِسٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَدَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ فَقُلْتُ لَهَا أَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنْهَى عَنْ لُحُومِ الْأَضَاحِيِّ بَعْدَ ثَلَاثٍ فَقَالَتْ نَعَمْ أَصَابَ النَّاسَ شِدَّةٌ فَأَحَبَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُطْعِمَ الْغَنِيُّ الْفَقِيرَ ثُمَّ لَقَدْ رَأَيْتُ آلَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْكُلُونَ الْكُرَاعَ بَعْدَ خَمْسَ عَشْرَةَ فَقُلْتُ لَهَا مِمَّ ذَاكَ قَالَ فَضَحِكَتْ وَقَالَتْ مَا شَبِعَ آلُ مُحَمَّدٍ مِنْ خُبْزٍ مَأْدُومٍ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ حَتَّى لَحِقَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: (Obis der edi:) Men Oishaning oldiga kirib: «Rasululloh ﷺ qurbonlik goʻshtlarini uch kundan keyin yeyishdan qaytarganmidilar?» dedim. U: «Ha. Odamlarga ochlik yetgan edi, shuning uchun Rasululloh ﷺ boyning kambagʻalni taomlantirishini istadilar», dedi. Soʻng: «Men Muhammad ﷺ oilasi tuyoq goʻshtini oʻn besh kundan keyin ham yeganini koʻrardim», dedi. Men: «Bu nima sababdan?» dedim. U kulib: «Muhammad ﷺ oilasi vafot etib Aziz va Jalil boʻlgan Allohga qovushgunlaricha, uch kun ketma-ket qatiq qoʻshilgan nondan toʻymadilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: (Обис дер эди:) Мен Оишанинг олдига кириб: «Расулуллоҳ ﷺ қурбонлик гўштларини уч кундан кейин ейишдан қайтарганмидилар?» дедим. У: «Ҳа. Одамларга очлик етган эди, шунинг учун Расулуллоҳ ﷺ бойнинг камбағални таомлантиришини истадилар», деди. Сўнг: «Мен Муҳаммад ﷺ оиласи туёқ гўштини ўн беш кундан кейин ҳам еганини кўрардим», деди. Мен: «Бу нима сабабдан?» дедим. У кулиб: «Муҳаммад ﷺ оиласи вафот этиб Азиз ва Жалил бўлган Аллоҳга қовушгунларича, уч кун кетма-кет қатиқ қўшилган нондан тўймадилар», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ وَزَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ قَالَ أَخْبَرَنِي إِسْرَائِيلُ الْمَعْنَى عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُهَاجِرٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ عَنْ أُمِّهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَا نَبْنِي لَكَ بِمِنًى بَيْتًا أَوْ بِنَاءً يُظِلُّكَ مِنْ الشَّمْسِ فَقَالَ لَا إِنَّمَا هُوَ مُنَاخُ مَنْ سَبَقَ إِلَيْهِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men: «Yo Rasululloh, sizga Minoda quyoshdan soya qiladigan bir uy yoki bino qurib bermaylikmi?» dedim. U zot ﷺ: «Yoʻq, u (Mino) faqat unga oldin yetib kelgan kishining qoʻnaloq joyidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен: «Ё Расулуллоҳ, сизга Минода қуёшдан соя қиладиган бир уй ёки бино қуриб бермайликми?» дедим. У зот ﷺ: «Йўқ, у (Мино) фақат унга олдин етиб келган кишининг қўналоқ жойидир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ عَنْ يَزِيدَ بْنِ بَابَنُوسَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَشَّحُنِي وَيَنَالُ مِنْ رَأْسِي وَأَنَا حَائِضٌ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Nabiy ﷺ men hayzli holimda meni oʻzlariga tortib quchoqlar va boshimdan bahra olar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Набий ﷺ мен ҳайзли ҳолимда мени ўзларига тортиб қучоқлар ва бошимдан баҳра олар эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ قَالَ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ عَنْ لَيْثٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ وَكَانَتْ إِحْدَانَا تَحِيضُ وَتَطْهُرُ فَلَا يَأْمُرُنَا بِقَضَاءٍ وَلَا نَقْضِيهِ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Biz Rasululloh bilan birga edik, bizdan biri hayz koʻrar va poklanar edi; u zot bizni (namozni) qazo qilishga buyurmas edilar, biz ham uni qazo qilmas edik.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Биз Расулуллоҳ билан бирга эдик, биздан бири ҳайз кўрар ва покланар эди; у зот бизни (намозни) қазо қилишга буюрмас эдилар, биз ҳам уни қазо қилмас эдик.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ وَأَبُو كَامِلٍ قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْجَاءَتْ أُمُّ حَبِيبَةَ بِنْتُ جَحْشٍ قَالَ أَبُو كَامِلٍ أُمُّ حَبِيبٍ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَتْ اسْتُحِيضَتْ سَبْعَ سِنِينَ فَاشْتَكَتْ ذَلِكَ إِلَيْهِ وَاسْتَفْتَتْهُ فِيهِ فَقَالَ لَيْسَ هَذَا بِالْحَيْضَةِ وَلَكِنَّ هَذَا عِرْقٌ فَاغْتَسِلِي وَصَلِّي فَكَانَتْ تَغْتَسِلُ لِكُلِّ صَلَاةٍ وَتُصَلِّي وَكَانَتْ تَجْلِسُ فِي مِرْكَنٍ فَتَعْلُو حُمْرَةُ الدَّمِ الْمَاءَ ثُمَّ تُصَلِّي
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Ummu Habiba bint Jahsh — Abu Komil «Ummu Habib» dedi — Rasululloh ﷺning huzurlariga keldi; u yetti yil istihoza koʻrgan edi. U buni u zotga shikoyat qilib, bu haqda fatvo soʻradi. U zot: «Bu hayz emas, balki bu bir tomirdir. Gʻusl qil va namoz oʻqi», dedilar. Shundan keyin u har namoz uchun gʻusl qilib, namoz oʻqir edi. U togʻorada oʻtirar, qonning qizilligi suv yuzasiga chiqar, soʻng u namoz oʻqir edi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Умму Ҳабиба бинт Жаҳш — Абу Комил «Умму Ҳабиб» деди — Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келди; у етти йил истиҳоза кўрган эди. У буни у зотга шикоят қилиб, бу ҳақда фатво сўради. У зот: «Бу ҳайз эмас, балки бу бир томирдир. Ғусл қил ва намоз ўқи», дедилар. Шундан кейин у ҳар намоз учун ғусл қилиб, намоз ўқир эди. У тоғорада ўтирар, қоннинг қизиллиги сув юзасига чиқар, сўнг у намоз ўқир эди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَشْعَثَ بْنِ أَبِي الشَّعْثَاءِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعْجِبُهُ التَّيَمُّنُ فِي شَأْنِهِ كُلِّهِ فِي تَرَجُّلِهِ وَفِي طُهُورِهِ وَفِي نَعْلِهِقَالَ شُعْبَةُ ثُمَّ سَأَلْتُهُ بَعْدَ ذَلِكَ فَقَالَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحِبُّ أَوْ يُعْجِبُهُ التَّيَمُّنُ مَا اسْتَطَاعَ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Nabiy ﷺga har bir ishida — sochlarini tarashda, tahoratida va kovushini kiyishda — oʻngdan boshlash yoqar edi. Shuʼba aytdi: Soʻng men undan bundan keyin (yana) soʻradim, u: «Nabiy ﷺ imkoni boricha oʻngdan boshlashni yaxshi koʻrar edilar» yoki «bu u zotga yoqar edi», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Набий ﷺга ҳар бир ишида — сочларини тарашда, таҳоратида ва ковушини кийишда — ўнгдан бошлаш ёқар эди. Шуъба айтди: Сўнг мен ундан бундан кейин (яна) сўрадим, у: «Набий ﷺ имкони борича ўнгдан бошлашни яхши кўрар эдилар» ёки «бу у зотга ёқар эди», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ مُعَاوِيَةَ يَعْنِي ابْنَ صَالِحٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَيْسٍ قَالَسَأَلْتُ عَائِشَةَ عَنْ الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعَصْرِ فَقَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ بَعْدَ الظُّهْرِ فَشُغِلَ عَنْهُمَا حَتَّى صَلَّى الْعَصْرَ فَلَمَّا فَرَغَ رَكَعَهُمَا فِي بَيْتِي فَمَا تَرَكَهُمَا حَتَّى مَاتَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي قَيْسٍ فَسَأَلْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ عَنْهُ قَالَ قَدْ كُنَّا نَفْعَلُهُ ثُمَّ تَرَكْنَاهُ
Abdulloh ibn Abu Qays aytdi: Men Oishadan asrdan keyingi ikki rakaat haqida soʻradim. U: «Nabiy ﷺ peshindan keyin ikki rakaat oʻqir edilar. (Bir kuni) ulardan mashgʻul boʻlib qoldilar, hatto asrni oʻqidilar. Boʻshaganlaridan keyin ularni mening uyimda oʻqidilar va vafot etgunlaricha ularni tark etmadilar», dedi. Abdulloh ibn Abu Qays aytdi: Men bu haqda Abu Hurayradan soʻradim, u: «Biz ham shunday qilar edik, soʻng uni tark etdik», dedi.Абдуллоҳ ибн Абу Қайс айтди: Мен Оишадан асрдан кейинги икки ракаат ҳақида сўрадим. У: «Набий ﷺ пешиндан кейин икки ракаат ўқир эдилар. (Бир куни) улардан машғул бўлиб қолдилар, ҳатто асрни ўқидилар. Бўшаганларидан кейин уларни менинг уйимда ўқидилар ва вафот этгунларича уларни тарк этмадилар», деди. Абдуллоҳ ибн Абу Қайс айтди: Мен бу ҳақда Абу Ҳурайрадан сўрадим, у: «Биз ҳам шундай қилар эдик, сўнг уни тарк этдик», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ عَنْ أَبِي الزَّاهِرِيَّةِ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ قَالَدَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ فَقَالَتْ هَلْ تَقْرَأُ سُورَةَ الْمَائِدَةِ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَتْ فَإِنَّهَا آخِرُ سُورَةٍ نَزَلَتْ فَمَا وَجَدْتُمْ فِيهَا مِنْ حَلَالٍ فَاسْتَحِلُّوهُ وَمَا وَجَدْتُمْ فِيهَا مِنْ حَرَامٍ فَحَرِّمُوهُ وَسَأَلْتُهَا عَنْ خُلُقِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ الْقُرْآنُ
Jubayr ibn Nufayr aytdi: Men Oishaning oldiga kirdim. U: «Moida surasini oʻqiysanmi?» dedi. Men: «Ha», dedim. U: «Albatta, u eng oxirgi nozil boʻlgan suradir. Unda halol deb topganingizni halol bilinglar, unda harom deb topganingizni harom bilinglar», dedi. Men undan Rasululloh ﷺning xulqlari haqida soʻradim. U: «Qurʼon», dedi.Жубайр ибн Нуфайр айтди: Мен Оишанинг олдига кирдим. У: «Моида сурасини ўқийсанми?» деди. Мен: «Ҳа», дедим. У: «Албатта, у энг охирги нозил бўлган сурадир. Унда ҳалол деб топганингизни ҳалол билинглар, унда ҳаром деб топганингизни ҳаром билинглар», деди. Мен ундан Расулуллоҳ ﷺнинг хулқлари ҳақида сўрадим. У: «Қуръон», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَيْسٍ أَنَّهُ سَمِعَ عَائِشَةَ تَقُولُكَانَ أَحَبُّ الشُّهُورِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَصُومَهُ شَعْبَانَ ثُمَّ يَصِلَهُ بِرَمَضَانَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺga roʻza tutish uchun oylarning eng suyuklisi Shaʼbon edi, soʻng uni Ramazonga ulardilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺга рўза тутиш учун ойларнинг энг суюклиси Шаъбон эди, сўнг уни Рамазонга улардилар».