حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ الْعُقَيْلِيِّ، قَالَ سَأَلْتُ عَائِشَةَ عَنْ صَلاَةِ، رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِاللَّيْلِ فَقَالَتْ كَانَ يُصَلِّي لَيْلاً طَوِيلاً قَائِمًا وَلَيْلاً طَوِيلاً قَاعِدًا فَإِذَا قَرَأَ قَائِمًا رَكَعَ قَائِمًا وَإِذَا قَرَأَ قَاعِدًا رَكَعَ قَاعِدًا .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning tundagi namozlari haqida soʻradim. U: «U zot tunda uzoq vaqt tik turib, uzoq vaqt oʻtirib namoz oʻqir edilar. Tik turib qiroat qilsalar, tik turib rukuʼ qilar, oʻtirib qiroat qilsalar, oʻtirib rukuʼ qilar edilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг тундаги намозлари ҳақида сўрадим. У: «У зот тунда узоқ вақт тик туриб, узоқ вақт ўтириб намоз ўқир эдилар. Тик туриб қироат қилсалар, тик туриб рукуъ қилар, ўтириб қироат қилсалар, ўтириб рукуъ қилар эдилар», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، وَوَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، ح وَحَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَمَّا مَرِضَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مَرَضَهُ الَّذِي مَاتَ فِيهِ - وَقَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ لَمَّا ثَقُلَ - جَاءَ بِلاَلٌ يُؤْذِنُهُ بِالصَّلاَةِ فَقَالَ " مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ " . قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ أَسِيفٌ - تَعْنِي رَقِيقٌ - وَمَتَى مَا يَقُومُ مُقَامَكَ يَبْكِي فَلاَ يَسْتَطِيعُ فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ فَصَلَّى بِالنَّاسِ . فَقَالَ " مُرُوا أَبَا بَكْرِ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ فَإِنَّكُنَّ صَوَاحِبَاتُ يُوسُفَ " . قَالَتْ فَأَرْسَلْنَا إِلَى أَبِي بَكْرٍ فَصَلَّى بِالنَّاسِ فَوَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مِنْ نَفْسِهِ خِفَّةً فَخَرَجَ إِلَى الصَّلاَةِ يُهَادَى بَيْنَ رَجُلَيْنِ وَرِجْلاَهُ تَخُطَّانِ فِي الأَرْضِ فَلَمَّا أَحَسَّ بِهِ أَبُو بَكْرٍ ذَهَبَ لِيَتَأَخَّرَ فَأَوْمَى إِلَيْهِ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنْ مَكَانَكَ . قَالَ فَجَاءَ حَتَّى أَجْلَسَاهُ إِلَى جَنْبِ أَبِي بَكْرٍ فَكَانَ أَبُو بَكْرٍ يَأْتَمُّ بِالنَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَالنَّاسُ يَأْتَمُّونَ بِأَبِي بَكْرٍ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻzlari vafot etgan kasalliklariga chalinganlarida, Bilol u zotni namozga chorlagani keldi. U zot: «Abu Bakrga ayting, odamlarga imom boʻlib namoz oʻqisin», dedilar. Biz: «Ey Rasululloh, Abu Bakr yumshoq koʻngil kishi, sizning oʻrningizga tursa, yigʻlab yuboradi va namoz oʻqiy olmaydi. Umarga buyursangiz, u odamlarga imom boʻlib namoz oʻqisa edi», dedik. U zot: «Abu Bakrga ayting, odamlarga imom boʻlib namoz oʻqisin. Chunki sizlar Yusufning atrofidagi ayollarga oʻxshaysizlar», dedilar. Oisha aytadi: Shunda biz Abu Bakrga odam yubordik va u odamlarga imom boʻlib namoz oʻqidi. Soʻng Rasululloh ﷺ oʻzlarida bir yengillik sezib, ikki kishining orasida suyanib namozga chiqdilar, oyoqlari yerda sudralar edi. Abu Bakr u zotni sezib qolib, orqaga chekinmoqchi boʻldi. Nabiy ﷺ unga: «Oʻrningda tur», deb ishora qildilar. U zot kelib, ularni Abu Bakrning yoniga oʻtqazishdi. Abu Bakr Nabiy ﷺga iqtido qilar, odamlar esa Abu Bakrga iqtido qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўзлари вафот этган касалликларига чалинганларида, Билол у зотни намозга чорлагани келди. У зот: «Абу Бакрга айтинг, одамларга имом бўлиб намоз ўқисин», дедилар. Биз: «Эй Расулуллоҳ, Абу Бакр юмшоқ кўнгил киши, сизнинг ўрнингизга турса, йиғлаб юборади ва намоз ўқий олмайди. Умарга буюрсангиз, у одамларга имом бўлиб намоз ўқиса эди», дедик. У зот: «Абу Бакрга айтинг, одамларга имом бўлиб намоз ўқисин. Чунки сизлар Юсуфнинг атрофидаги аёлларга ўхшайсизлар», дедилар. Оиша айтади: Шунда биз Абу Бакрга одам юбордик ва у одамларга имом бўлиб намоз ўқиди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ ўзларида бир енгиллик сезиб, икки кишининг орасида суяниб намозга чиқдилар, оёқлари ерда судралар эди. Абу Бакр у зотни сезиб қолиб, орқага чекинмоқчи бўлди. Набий ﷺ унга: «Ўрнингда тур», деб ишора қилдилар. У зот келиб, уларни Абу Бакрнинг ёнига ўтқазишди. Абу Бакр Набий ﷺга иқтидо қилар, одамлар эса Абу Бакрга иқтидо қилар эдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَبَا بَكْرٍ أَنْ يُصَلِّيَ بِالنَّاسِ فِي مَرَضِهِ فَكَانَ يُصَلِّي بِهِمْ فَوَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ خِفَّةً فَخَرَجَ وَإِذَا أَبُو بَكْرٍ يَؤُمُّ النَّاسَ فَلَمَّا رَآهُ أَبُو بَكْرٍ اسْتَأْخَرَ فَأَشَارَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَىْ كَمَا أَنْتَ فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ حِذَاءَ أَبِي بَكْرٍ إِلَى جَنْبِهِ فَكَانَ أَبُو بَكْرٍ يُصَلِّي بِصَلاَةِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَالنَّاسُ يُصَلُّونَ بِصَلاَةِ أَبِي بَكْرٍ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kasal boʻlganlarida Abu Bakrga odamlarga imom boʻlib namoz oʻqishni buyurdilar. U ularga imom boʻlib namoz oʻqir edi. Soʻng Rasululloh ﷺ bir yengillik sezib chiqdilar. Qarasalar, Abu Bakr odamlarga imom boʻlib turibdi. Abu Bakr u zotni koʻrgach, orqaga chekindi. Rasululloh ﷺ unga: «Oʻrningda tur», deb ishora qildilar. Soʻng Rasululloh ﷺ Abu Bakrning roʻparasida, uning yoniga oʻtirdilar. Abu Bakr Rasululloh ﷺning namoziga ergashib, odamlar esa Abu Bakrning namoziga ergashib namoz oʻqirdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ касал бўлганларида Абу Бакрга одамларга имом бўлиб намоз ўқишни буюрдилар. У уларга имом бўлиб намоз ўқир эди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ бир енгиллик сезиб чиқдилар. Қарасалар, Абу Бакр одамларга имом бўлиб турибди. Абу Бакр у зотни кўргач, орқага чекинди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Ўрнингда тур», деб ишора қилдилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ Абу Бакрнинг рўпарасида, унинг ёнига ўтирдилар. Абу Бакр Расулуллоҳ ﷺнинг намозига эргашиб, одамлар эса Абу Бакрнинг намозига эргашиб намоз ўқирдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتِ اشْتَكَى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَدَخَلَ عَلَيْهِ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِهِ يَعُودُونَهُ فَصَلَّى النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ جَالِسًا فَصَلَّوْا بِصَلاَتِهِ قِيَامًا فَأَشَارَ إِلَيْهِمْ أَنِ اجْلِسُوا فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ " إِنَّمَا جُعِلَ الإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ. فَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا. وَإِذَا رَفَعَ فَارْفَعُوا. وَإِذَا صَلَّى جَالِسًا فَصَلُّوا جُلُوسًا " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ betob boʻlib qoldilar. Sahobalaridan bir necha kishi ularni koʻrgani kirishdi. Nabiy ﷺ oʻtirgan holda namoz oʻqidilar, ular esa u zotning namoziga ergashib tik turgan holda oʻqishardi. Shunda u zot ularga oʻtiringlar deb ishora qildilar. Namozdan boʻshaganlarida: «Imom faqat unga ergashilishi uchun tayinlangan. Bas, u rukuʼ qilsa, siz ham rukuʼ qilinglar; u boshini koʻtarsa, siz ham koʻtaringlar; u oʻtirgan holda namoz oʻqisa, siz ham oʻtirgan holda oʻqinglar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бетоб бўлиб қолдилар. Саҳобаларидан бир неча киши уларни кўргани киришди. Набий ﷺ ўтирган ҳолда намоз ўқидилар, улар эса у зотнинг намозига эргашиб тик турган ҳолда ўқишарди. Шунда у зот уларга ўтиринглар деб ишора қилдилар. Намоздан бўшаганларида: «Имом фақат унга эргашилиши учун тайинланган. Бас, у рукуъ қилса, сиз ҳам рукуъ қилинглар; у бошини кўтарса, сиз ҳам кўтаринглар; у ўтирган ҳолда намоз ўқиса, сиз ҳам ўтирган ҳолда ўқинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ حَكِيمٍ الأَوْدِيُّ، وَالْعَبَّاسُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ ثَابِتٍ الدَّهَّانُ، حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَدَغَتِ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَقْرَبٌ وَهُوَ فِي الصَّلاَةِ فَقَالَ " لَعَنَ اللَّهُ الْعَقْرَبَ مَا تَدَعُ الْمُصَلِّيَ وَغَيْرَ الْمُصَلِّي اقْتُلُوهَا فِي الْحِلِّ وَالْحَرَمِ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ namozda turganlarida ularni chayon chaqdi. Shunda u zot: «Alloh chayonga laʼnat qilsin, u na namoz oʻquvchini, na boshqasini qoʻyar. Uni Haramda ham, Haramdan tashqarida ham oʻldiringlar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ намозда турганларида уларни чаён чақди. Шунда у зот: «Аллоҳ чаёнга лаънат қилсин, у на намоз ўқувчини, на бошқасини қўяр. Уни Ҳарамда ҳам, Ҳарамдан ташқарида ҳам ўлдиринглар», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ الْمِصْرِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَسَفَتِ الشَّمْسُ فِي حَيَاةِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِلَى الْمَسْجِدِ فَقَامَ فَكَبَّرَ فَصَفَّ النَّاسُ وَرَاءَهُ فَقَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قِرَاءَةً طَوِيلَةً ثُمَّ كَبَّرَ فَرَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ " سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ " . ثُمَّ قَامَ فَقَرَأَ قِرَاءَةً طَوِيلَةً هِيَ أَدْنَى مِنَ الْقِرَاءَةِ الأُولَى ثُمَّ كَبَّرَ فَرَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً هُوَ أَدْنَى مِنَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ ثُمَّ قَالَ " سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ " . ثُمَّ فَعَلَ فِي الرَّكْعَةِ الأُخْرَى مِثْلَ ذَلِكَ فَاسْتَكْمَلَ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ وَانْجَلَتِ الشَّمْسُ قَبْلَ أَنْ يَنْصَرِفَ ثُمَّ قَامَ فَخَطَبَ النَّاسَ فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ " إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ. لاَ يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ. فَإِذَا رَأَيْتُمُوهُمَا فَافْزَعُوا إِلَى الصَّلاَةِ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hayotliklarida quyosh tutildi. Rasululloh ﷺ masjidga chiqib, turdilar va takbir aytdilar, odamlar u zotning orqasida saf tortdilar. Rasululloh ﷺ uzoq qiroat qildilar, soʻng takbir aytib, uzoq ruku qildilar. Soʻng boshlarini koʻtarib: «Samiallohu liman hamidah, Rabbano va lakal-hamd», dedilar. Soʻng turib, birinchi qiroatdan qisqaroq boʻlgan uzoq qiroat qildilar. Soʻng takbir aytib, birinchi rukudan qisqaroq boʻlgan uzoq ruku qildilar. Soʻng: «Samiallohu liman hamidah, Rabbano va lakal-hamd», dedilar. Soʻng ikkinchi rakaatda ham shundoq qildilar. Shunday qilib, toʻrt ruku va toʻrt sajdani toʻldirdilar. Quyosh u zot namozdan chiqishlaridan oldin yorishdi. Soʻng turib, odamlarga xutba qildilar va Allohga loyiq boʻlgan hamdlarni aytdilar. Soʻng: «Albatta, quyosh va oy Allohning oyatlaridan ikki oyatdir. Ular hech kimning oʻlimi uchun ham, hayoti uchun ham tutilmaydi. Bas, ularni koʻrsangiz, namozga shoshilinglar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳаётликларида қуёш тутилди. Расулуллоҳ ﷺ масжидга чиқиб, турдилар ва такбир айтдилар, одамлар у зотнинг орқасида саф тортдилар. Расулуллоҳ ﷺ узоқ қироат қилдилар, сўнг такбир айтиб, узоқ руку қилдилар. Сўнг бошларини кўтариб: «Самиаллоҳу лиман ҳамидаҳ, Раббано ва лакал-ҳамд», дедилар. Сўнг туриб, биринчи қироатдан қисқароқ бўлган узоқ қироат қилдилар. Сўнг такбир айтиб, биринчи рукудан қисқароқ бўлган узоқ руку қилдилар. Сўнг: «Самиаллоҳу лиман ҳамидаҳ, Раббано ва лакал-ҳамд», дедилар. Сўнг иккинчи ракаатда ҳам шундоқ қилдилар. Шундай қилиб, тўрт руку ва тўрт саждани тўлдирдилар. Қуёш у зот намоздан чиқишларидан олдин ёришди. Сўнг туриб, одамларга хутба қилдилар ва Аллоҳга лойиқ бўлган ҳамдларни айтдилар. Сўнг: «Албатта, қуёш ва ой Аллоҳнинг оятларидан икки оятдир. Улар ҳеч кимнинг ўлими учун ҳам, ҳаёти учун ҳам тутилмайди. Бас, уларни кўрсангиз, намозга шошилинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي ابْنُ لَهِيعَةَ، عَنْ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ، وَعُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَبَّرَ فِي الْفِطْرِ وَالأَضْحَى سَبْعًا وَخَمْسًا سِوَى تَكْبِيرَتَىِ الرُّكُوعِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Fitr va Azho iydlarida rukuning ikki takbiridan tashqari yetti va besh marta takbir aytdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Фитр ва Азҳо ийдларида рукунинг икки такбиридан ташқари етти ва беш марта такбир айтдилар.
حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ عُثْمَانَ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ، أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ سَابِطٍ الْجُمَحِيَّ، يُحَدِّثُ عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَتْ أَبْطَأْتُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ لَيْلَةً بَعْدَ الْعِشَاءِ ثُمَّ جِئْتُ فَقَالَ " أَيْنَ كُنْتِ " . قُلْتُ كُنْتُ أَسْتَمِعُ قِرَاءَةَ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِكَ لَمْ أَسْمَعْ مِثْلَ قِرَاءَتِهِ وَصَوْتِهِ مِنْ أَحَدٍ . قَالَتْ فَقَامَ وَقُمْتُ مَعَهُ حَتَّى اسْتَمَعَ لَهُ ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَىَّ فَقَالَ " هَذَا سَالِمٌ، مَوْلَى أَبِي حُذَيْفَةَ. الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ فِي أُمَّتِي مِثْلَ هَذَا " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ davrida bir kecha xufton namozidan keyin kechikib qoldim, soʻng keldim. U zot: «Qayerda eding?» dedilar. Men: «Sahobalaringizdan bir kishining qiroatini tinglayotgan edim, uning qiroati va ovoziga oʻxshaganini hech kimdan eshitmaganman», dedim. U zot turdilar, men ham u bilan birga turdim, toki uni tingladilar. Soʻng menga yuzlanib: «Bu Abu Huzayfaning ozod qilingan quli Solim. Ummatimda shunday kishini yaratgan Allohga hamdlar boʻlsin», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ даврида бир кеча хуфтон намозидан кейин кечикиб қолдим, сўнг келдим. У зот: «Қаерда эдинг?» дедилар. Мен: «Саҳобаларингиздан бир кишининг қироатини тинглаётган эдим, унинг қироати ва овозига ўхшаганини ҳеч кимдан эшитмаганман», дедим. У зот турдилар, мен ҳам у билан бирга турдим, токи уни тингладилар. Сўнг менга юзланиб: «Бу Абу Ҳузайфанинг озод қилинган қули Солим. Умматимда шундай кишини яратган Аллоҳга ҳамдлар бўлсин», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى، عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لاَ أَعْلَمُ نَبِيَّ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَرَأَ الْقُرْآنَ كُلَّهُ حَتَّى الصَّبَاحِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Allohning Nabiysi ﷺ butun Qurʼonni tong otguncha bir kechada oʻqib chiqqanlarini bilmayman.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Аллоҳнинг Набийси ﷺ бутун Қуръонни тонг отгунча бир кечада ўқиб чиққанларини билмайман.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا شَبَابَةُ، عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، - وَهَذَا حَدِيثُ أَبِي بَكْرٍ - قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يُصَلِّي مَا بَيْنَ أَنْ يَفْرُغَ مِنْ صَلاَةِ الْعِشَاءِ إِلَى الْفَجْرِ إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً يُسَلِّمُ فِي كُلِّ اثْنَتَيْنِ وَيُوتِرُ بِوَاحِدَةٍ وَيَسْجُدُ فِيهِنَّ سَجْدَةً بِقَدْرِ مَا يَقْرَأُ أَحَدُكُمْ خَمْسِينَ آيَةً قَبْلَ أَنْ يَرْفَعَ رَأْسَهُ فَإِذَا سَكَتَ الْمُؤَذِّنُ مِنَ الأَذَانِ الأَوَّلِ مِنْ صَلاَةِ الصُّبْحِ قَامَ فَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Paygʻambar ﷺ xufton namozidan boʻshaganlaridan tortib to fajrgacha oʻn bir rakat oʻqirdilar. Har ikki rakatda salom berardilar, bittasi bilan vitr qilardilar. Ularda sajda qilganlarida boshlarini koʻtarishdan avval biringiz ellik oyat oʻqiydigancha (sajdada) turardilar. Bomdod namozining birinchi azonidan azonchi tinganida turib, ikki qisqa rakat oʻqirdilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Пайғамбар ﷺ хуфтон намозидан бўшаганларидан тортиб то фажргача ўн бир ракат ўқирдилар. Ҳар икки ракатда салом берардилар, биттаси билан витр қилардилар. Уларда сажда қилганларида бошларини кўтаришдан аввал бирингиз эллик оят ўқийдиганча (саждада) турардилар. Бомдод намозининг биринчи азонидан азончи тинганида туриб, икки қисқа ракат ўқирдилар».
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ ثَلاَثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Paygʻambar ﷺ kechasi oʻn uch rakat namoz oʻqirdilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Пайғамбар ﷺ кечаси ўн уч ракат намоз ўқирдилар».
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ تِسْعَ رَكَعَاتٍ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ kechasi toʻqqiz rakat namoz oʻqirdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ кечаси тўққиз ракат намоз ўқирдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَنَامُ أَوَّلَ اللَّيْلِ وَيُحْيِي آخِرَهُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ kechaning avvalida uxlab, oxirini ibodat bilan tirik oʻtkazar edilar.»Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ кечанинг аввалида ухлаб, охирини ибодат билан тирик ўтказар эдилар.»
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو مَرْوَانَ، مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ الْعُثْمَانِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي حَازِمٍ، جَمِيعًا عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " إِذَا نَعَسَ أَحَدُكُمْ فَلْيَرْقُدْ حَتَّى يَذْهَبَ عَنْهُ النَّوْمُ فَإِنَّهُ لاَ يَدْرِي إِذَا صَلَّى وَهُوَ نَاعِسٌ لَعَلَّهُ يَذْهَبُ يَسْتَغْفِرُ فَيَسُبُّ نَفْسَهُ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Biringizni uyqu bossa, uyqusi ketguncha uxlasin. Chunki u uyqu bosgan holda namoz oʻqisa, nima deyayotganini bilmaydi, boʻlmasa magʻfirat soʻramoqchi boʻlib, oʻzini soʻkib qoʻyishi mumkin», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бирингизни уйқу босса, уйқуси кетгунча ухласин. Чунки у уйқу босган ҳолда намоз ўқиса, нима деяётганини билмайди, бўлмаса мағфират сўрамоқчи бўлиб, ўзини сўкиб қўйиши мумкин», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ الْوَلِيدِ الْمَدِينِيُّ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " مَنْ صَلَّى بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ عِشْرِينَ رَكْعَةً بَنَى اللَّهُ لَهُ بَيْتًا فِي الْجَنَّةِ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim shom bilan xufton orasida yigirma rakat namoz oʻqisa, Alloh unga jannatda bir uy quradi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким шом билан хуфтон орасида йигирма ракат намоз ўқиса, Аллоҳ унга жаннатда бир уй қуради», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا شَبَابَةُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ يَزِيدَ الرِّشْكِ، عَنْ مُعَاذَةَ الْعَدَوِيَّةِ، قَالَتْ سَأَلْتُ عَائِشَةَ أَكَانَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يُصَلِّي الضُّحَى قَالَتْ نَعَمْ أَرْبَعًا وَيَزِيدُ مَا شَاءَ اللَّهُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ zuho namozini oʻqirmidilar, deb soʻralganda: «Ha, toʻrt rakaat, yana Alloh xohlaganicha ziyoda qilardilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ зуҳо намозини ўқирмидилар, деб сўралганда: «Ҳа, тўрт ракаат, яна Аллоҳ хоҳлаганича зиёда қилардилар», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْخُزَاعِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ أَبُو بَكْرٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَنْبَأَنَا حَجَّاجٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ فَقَدْتُ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ذَاتَ لَيْلَةٍ فَخَرَجْتُ أَطْلُبُهُ فَإِذَا هُوَ بِالْبَقِيعِ رَافِعٌ رَأْسَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ " يَا عَائِشَةُ أَكُنْتِ تَخَافِينَ أَنْ يَحِيفَ اللَّهُ عَلَيْكِ وَرَسُولُهُ " . قَالَتْ قَدْ قُلْتُ وَمَا بِي ذَلِكَ وَلَكِنِّي ظَنَنْتُ أَنَّكَ أَتَيْتَ بَعْضَ نِسَائِكَ . فَقَالَ " إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يَنْزِلُ لَيْلَةَ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا فَيَغْفِرُ لأَكْثَرَ مِنْ عَدَدِ شَعَرِ غَنَمِ كَلْبٍ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir kecha Nabiyni ﷺ topa olmadim, izlab chiqdim, u zot Baqiyʼda boshlarini osmonga koʻtargan holda turgan ekanlar. U zot: «Ey Oisha, Alloh va Uning Rasuli senga zulm qilishidan qoʻrqdingmi?» dedilar. Men: «Yoʻq, bunday emas, balki sizni ayollaringizdan biriga borgansiz deb oʻyladim», dedim. Shunda u zot: «Alloh taolo Shaʼbonning oʻrtasidagi kechada dunyo osmoniga tushib, Kalb qabilasi qoʻylarining junlari sonidan koʻproq kishini magfirat qiladi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир кеча Набийни ﷺ топа олмадим, излаб чиқдим, у зот Бақийъда бошларини осмонга кўтарган ҳолда турган эканлар. У зот: «Эй Оиша, Аллоҳ ва Унинг Расули сенга зулм қилишидан қўрқдингми?» дедилар. Мен: «Йўқ, бундай эмас, балки сизни аёлларингиздан бирига боргансиз деб ўйладим», дедим. Шунда у зот: «Аллоҳ таоло Шаъбоннинг ўртасидаги кечада дунё осмонига тушиб, Калб қабиласи қўйларининг жунлари сонидан кўпроқ кишини магфират қилади», дедилар.
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ دَخَلَ عَلَيْهَا وَعِنْدَهَا حَمِيمٌ لَهَا يَخْنُقُهُ الْمَوْتُ فَلَمَّا رَأَى النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مَا بِهَا قَالَ لَهَا " لاَ تَبْتَئِسِي عَلَى حَمِيمِكِ فَإِنَّ ذَلِكَ مِنْ حَسَنَاتِهِ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ uning huzuriga kirdilar, uning yonida oʻlim boʻgʻib turgan bir yaqin qarindoshi bor edi. Paygʻambar ﷺ uning ahvolini koʻrganlarida, unga: «Qarindoshing uchun qaygʻurmagin, chunki bu uning yaxshiliklaridandir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ унинг ҳузурига кирдилар, унинг ёнида ўлим бўғиб турган бир яқин қариндоши бор эди. Пайғамбар ﷺ унинг аҳволини кўрганларида, унга: «Қариндошинг учун қайғурмагин, чунки бу унинг яхшиликларидандир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَبَّلَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عُثْمَانَ بْنَ مَظْعُونٍ وَهُوَ مَيِّتٌ فَكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى دُمُوعِهِ تَسِيلُ عَلَى خَدَّيْهِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Usmon ibn Mazʼunni vafot etgan holida oʻpdilar. Uning koʻz yoshlari yuzlaridan oqib tushganini hozir ham koʻrib turgandekman.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Усмон ибн Мазъунни вафот этган ҳолида ўпдилар. Унинг кўз ёшлари юзларидан оқиб тушганини ҳозир ҳам кўриб тургандекман.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ خَالِدٍ الْوَهْبِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَوْ كُنْتُ اسْتَقْبَلْتُ مِنَ الأَمْرِ مَا اسْتَدْبَرْتُ مَا غَسَّلَ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ غَيْرُ نِسَائِهِ .
Oisha (roziyallohu anho) aytadilar: «Agar men hozir bilgan narsani oldindan bilganimda edi, Nabiy ﷺni ayollaridan boshqa hech kim yuvmagan boʻlardi».Оиша (розияллоҳу анҳо) айтадилар: «Агар мен ҳозир билган нарсани олдиндан билганимда эди, Набий ﷺни аёлларидан бошқа ҳеч ким ювмаган бўларди».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ عُتْبَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ رَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مِنَ الْبَقِيعِ فَوَجَدَنِي وَأَنَا أَجِدُ صُدَاعًا فِي رَأْسِي وَأَنَا أَقُولُ وَارَأْسَاهُ فَقَالَ " بَلْ أَنَا يَا عَائِشَةُ وَارَأْسَاهُ " . ثُمَّ قَالَ " مَا ضَرَّكِ لَوْ مِتِّ قَبْلِي فَقُمْتُ عَلَيْكِ فَغَسَّلْتُكِ وَكَفَّنْتُكِ وَصَلَّيْتُ عَلَيْكِ وَدَفَنْتُكِ " .
Oisha (roziyallohu anho) aytadilar: Rasululloh ﷺ Baqiʼdan qaytdilar va boshimda ogʻriq bilan «Voy boshim!» deb turganimni koʻrdilar. Shunda u zot: «Yoʻq, ey Oisha, voy boshim men-ku!», dedilar. Soʻng: «Mendan oldin oʻlib qolsang senga nima ziyon boʻlardi? Men senga qarab, seni yuvib, kafanlab, senga namoz oʻqib, seni dafn qilardim», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ Бақиъдан қайтдилар ва бошимда оғриқ билан «Вой бошим!» деб турганимни кўрдилар. Шунда у зот: «Йўқ, эй Оиша, вой бошим мен-ку!», дедилар. Сўнг: «Мендан олдин ўлиб қолсанг сенга нима зиён бўларди? Мен сенга қараб, сени ювиб, кафанлаб, сенга намоз ўқиб, сени дафн қилардим», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كُفِّنَ فِي ثَلاَثَةِ أَثْوَابٍ بِيضٍ يَمَانِيَةٍ لَيْسَ فِيهَا قَمِيصٌ وَلاَ عِمَامَةٌ فَقِيلَ لِعَائِشَةَ إِنَّهُمْ كَانُوا يَزْعُمُونَ أَنَّهُ قَدْ كَانَ كُفِّنَ فِي حِبَرَةٍ . فَقَالَتْ عَائِشَةُ قَدْ جَاءُوا بِبُرْدِ حِبَرَةٍ فَلَمْ يُكَفِّنُوهُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ uchta oq yamaniy matoda kafanlandilar, ularning orasida na koʻylak, na salla bor edi. Oishaga: «Ular u zot yoʻl-yoʻl Hibara matosida kafanlangan deb daʼvo qilishardi», deyildi. Oisha: «Ular Hibara burdini olib kelishgan edi, lekin uni u zotga kafan qilishmadi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ учта оқ яманий матода кафанландилар, уларнинг орасида на кўйлак, на салла бор эди. Оишага: «Улар у зот йўл-йўл Ҳибара матосида кафанланган деб даъво қилишарди», дейилди. Оиша: «Улар Ҳибара бурдини олиб келишган эди, лекин уни у зотга кафан қилишмади», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ صَالِحِ بْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ وَاللَّهِ مَا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَلَى سُهَيْلِ ابْنِ بَيْضَاءَ إِلاَّ فِي الْمَسْجِدِ . قَالَ ابْنُ مَاجَهْ حَدِيثُ عَائِشَةَ أَقْوَى .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Alloh nomiga qasamki, Rasululloh ﷺ Suhayl ibn Bayzoʻning janoza namozini faqat masjidda oʻqidilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Аллоҳ номига қасамки, Расулуллоҳ ﷺ Суҳайл ибн Байзўнинг жаноза намозини фақат масжидда ўқидилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا شَرِيكُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ فَقَدْتُهُ - تَعْنِي النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ - فَإِذَا هُوَ بِالْبَقِيعِ فَقَالَ " السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ دَارَ قَوْمٍ مُؤْمِنِينَ أَنْتُمْ لَنَا فَرَطٌ وَإِنَّا بِكُمْ لاَحِقُونَ اللَّهُمَّ لاَ تَحْرِمْنَا أَجْرَهُمْ وَلاَ تَفْتِنَّا بَعْدَهُمْ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U zotni, yaʼni Nabiy ﷺni topolmadim. Qarasam, u zot Baqiʼda ekanlar. U zot: «Assalomu alaykum, ey moʻmin qavmning maskani. Sizlar bizdan oldin ketdingizlar, biz ham sizlarga qoʻshiluvchimiz. Allohim, ularning ajrini bizga harom qilma va ulardan keyin bizni fitnaga solma», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У зотни, яъни Набий ﷺни тополмадим. Қарасам, у зот Бақиъда эканлар. У зот: «Ассалому алайкум, эй мўмин қавмнинг маскани. Сизлар биздан олдин кетдингизлар, биз ҳам сизларга қўшилувчимиз. Аллоҳим, уларнинг ажрини бизга ҳаром қилма ва улардан кейин бизни фитнага солма», дедилар.
حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ شَبَّةَ بْنِ عُبَيْدَةَ بْنِ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ طُفَيْلٍ الْمُقْرِئُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ الْقُرَشِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَمَّا مَاتَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ اخْتَلَفُوا فِي اللَّحْدِ وَالشَّقِّ حَتَّى تَكَلَّمُوا فِي ذَلِكَ وَارْتَفَعَتْ أَصْوَاتُهُمْ . فَقَالَ: عُمَرُ لاَ تَصْخَبُوا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ حَيًّا وَلاَ مَيِّتًا أَوْ كَلِمَةً نَحْوَهَا . فَأَرْسَلُوا إِلَى الشَّقَّاقِ وَاللاَّحِدِ جَمِيعًا فَجَاءَ اللاَّحِدُ فَلَحَدَ لِرَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ثُمَّ دُفِنَ ـ صلى الله عليه وسلم ـ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vafot etganlarida lahad va yorib qazish borasida ixtilof qildilar, hatto bu haqda gaplashib, ovozlarini koʻtardilar. Shunda Umar: «Rasululloh ﷺning oldilarida tirik boʻlsinlar, vafot etgan boʻlsinlar, shovqin qilmanglar», dedi yoki shunga oʻxshash bir soʻz aytdi. Bas, ular yorib qazuvchi va lahad qiluvchining ikkalasiga ham odam yubordilar. Lahad qiluvchi kelib, Rasululloh ﷺga lahad qildi. Soʻng u zot ﷺ dafn etildilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ вафот этганларида лаҳад ва ёриб қазиш борасида ихтилоф қилдилар, ҳатто бу ҳақда гаплашиб, овозларини кўтардилар. Шунда Умар: «Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларида тирик бўлсинлар, вафот этган бўлсинлар, шовқин қилманглар», деди ёки шунга ўхшаш бир сўз айтди. Бас, улар ёриб қазувчи ва лаҳад қилувчининг иккаласига ҳам одам юбордилар. Лаҳад қилувчи келиб, Расулуллоҳ ﷺга лаҳад қилди. Сўнг у зот ﷺ дафн этилдилар.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ الْجَوْهَرِيُّ، حَدَّثَنَا رَوْحٌ، حَدَّثَنَا بِسْطَامُ بْنُ مُسْلِمٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا التَّيَّاحِ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ رَخَّصَ فِي زِيَارَةِ الْقُبُورِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qabrlarni ziyorat qilishga ruxsat berdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қабрларни зиёрат қилишга рухсат бердилар.
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرٍو، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ إِنَّمَا كَانَتْ يَهُودِيَّةٌ مَاتَتْ. فَسَمِعَهُمُ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَبْكُونَ عَلَيْهَا قَالَ: " فَإِنَّ أَهْلَهَا يَبْكُونَ عَلَيْهَا وَإِنَّهَا تُعَذَّبُ فِي قَبْرِهَا " .
Oisha (roziyallohu anho) dedi: Bir yahudiy ayol vafot etgan edi. Nabiy ﷺ ularning unga yigʻlashayotganini eshitib: «Uning ahli unga yigʻlashyapti, holbuki u qabrida azoblanmoqda», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) деди: Бир яҳудий аёл вафот этган эди. Набий ﷺ уларнинг унга йиғлашаётганини эшитиб: «Унинг аҳли унга йиғлашяпти, ҳолбуки у қабрида азобланмоқда», дедилар.
حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السُّكَيْنِ، حَدَّثَنَا أَبُو هَمَّامٍ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُبَيْدَةَ، حَدَّثَنَا مُصْعَبُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ فَتَحَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بَابًا بَيْنَهُ وَبَيْنَ النَّاسِ أَوْ كَشَفَ سِتْرًا فَإِذَا النَّاسُ يُصَلُّونَ وَرَاءَ أَبِي بَكْرٍ فَحَمِدَ اللَّهَ عَلَى مَا رَأَى مِنْ حُسْنِ حَالِهِمْ رَجَاءَ أَنْ يَخْلُفَهُ اللَّهُ فِيهِمْ بِالَّذِي رَآهُمْ فَقَالَ " يَا أَيُّهَا النَّاسُ أَيُّمَا أَحَدٍ مِنَ النَّاسِ أَوْ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أُصِيبَ بِمُصِيبَةٍ فَلْيَتَعَزَّ بِمُصِيبَتِهِ بِي عَنِ الْمُصِيبَةِ الَّتِي تُصِيبُهُ بِغَيْرِي فَإِنَّ أَحَدًا مِنْ أُمَّتِي لَنْ يُصَابَ بِمُصِيبَةٍ بَعْدِي أَشَدَّ عَلَيْهِ مِنْ مُصِيبَتِي " .
Oisha (roziyallohu anho) dedi: Rasululloh ﷺ oʻzlari bilan odamlar oʻrtasidagi bir eshikni ochdilar yoki bir pardani koʻtardilar, shu payt odamlar Abu Bakrning ortida namoz oʻqishayotgan edi. U zot koʻrgan ularning goʻzal holatlari uchun Allohga hamd aytdilar, Alloh ularning ichida oʻzlarini koʻrgan holatlari uzra oʻrinbosar qilishidan umidvor boʻlib: «Ey odamlar, kishilardan yoki moʻminlardan qaysi biri bir musibatga uchrasa, u meningdan boshqasidan yetgan musibati oʻrniga men bilan boʻlgan musibati bilan tasalli topsin. Zero, ummatimdan hech kim mendan keyin unga mening musibatimdan koʻra ogʻirroq musibatga uchramaydi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) деди: Расулуллоҳ ﷺ ўзлари билан одамлар ўртасидаги бир эшикни очдилар ёки бир пардани кўтардилар, шу пайт одамлар Абу Бакрнинг ортида намоз ўқишаётган эди. У зот кўрган уларнинг гўзал ҳолатлари учун Аллоҳга ҳамд айтдилар, Аллоҳ уларнинг ичида ўзларини кўрган ҳолатлари узра ўринбосар қилишидан умидвор бўлиб: «Эй одамлар, кишилардан ёки мўминлардан қайси бири бир мусибатга учраса, у менингдан бошқасидан етган мусибати ўрнига мен билан бўлган мусибати билан тасалли топсин. Зеро, умматимдан ҳеч ким мендан кейин унга менинг мусибатимдан кўра оғирроқ мусибатга учрамайди», дедилар.
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ الدَّرَاوَرْدِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " كَسْرُ عَظْمِ الْمَيِّتِ كَكَسْرِهِ حَيًّا " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Marhumning suyagini sindirish uni tirikligida sindirish kabidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Марҳумнинг суягини синдириш уни тириклигида синдириш кабидир», дедилар.
حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ أَبِي سَهْلٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ: سَأَلْتُ عَائِشَةَ فَقُلْتُ: أَىْ أُمَّهْ أَخْبِرِينِي عَنْ مَرَضِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ . قَالَتِ: اشْتَكَى فَعَلَقَ يَنْفُثُ فَجَعَلْنَا نُشَبِّهُ نَفْثَهُ بِنَفْثَةِ آكِلِ الزَّبِيبِ وَكَانَ يَدُورُ عَلَى نِسَائِهِ فَلَمَّا ثَقُلَ اسْتَأْذَنَهُنَّ أَنْ يَكُونَ فِي بَيْتِ عَائِشَةَ وَأَنْ يَدُرْنَ عَلَيْهِ . قَالَتْ: فَدَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَهُوَ بَيْنَ رَجُلَيْنِ وَرِجْلاَهُ تَخُطَّانِ بِالأَرْضِ أَحَدُهُمَا الْعَبَّاسُ فَحَدَّثْتُ بِهِ ابْنَ عَبَّاسٍ فَقَالَ: أَتَدْرِي مَنِ الرَّجُلُ الَّذِي لَمْ تُسَمِّهِ عَائِشَةُ؟ هُوَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Ubaydulloh ibn Abdulloh (rahimahulloh) aytadi: Men Oishadan: «Ey ona, menga Rasulullohning ﷺ kasalliklari haqida xabar bergin», deb soʻradim. U ayoldi: «U zot ogʻrib qoldilar va tuflaydigan boʻlib qoldilar, biz esa u zotning tuflashlarini mayiz yegan kishining tuflashiga oʻxshatar edik. U zot ayollarining oldiga navbat bilan aylanib yurar edilar. Kasalliklari ogʻirlashgach, Oishaning uyida boʻlishlariga va ular u zotning oldilariga navbat bilan kelib turishlariga izn soʻradilar», dedi. U ayoldi: «Rasululloh ﷺ ikki kishining orasida, oyoqlari yerda suriladigan holda huzurimga kirdilar, ulardan biri Abbos edi», dedi. Men buni Ibn Abbosga gapirib berdim, u: «Oisha ismini aytmagan kishi kimligini bilasanmi? U Ali ibn Abu Tolibdir», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ (раҳимаҳуллоҳ) айтади: Мен Оишадан: «Эй она, менга Расулуллоҳнинг ﷺ касалликлари ҳақида хабар бергин», деб сўрадим. У аёлди: «У зот оғриб қолдилар ва туфлайдиган бўлиб қолдилар, биз эса у зотнинг туфлашларини майиз еган кишининг туфлашига ўхшатар эдик. У зот аёлларининг олдига навбат билан айланиб юрар эдилар. Касалликлари оғирлашгач, Оишанинг уйида бўлишларига ва улар у зотнинг олдиларига навбат билан келиб туришларига изн сўрадилар», деди. У аёлди: «Расулуллоҳ ﷺ икки кишининг орасида, оёқлари ерда суриладиган ҳолда ҳузуримга кирдилар, улардан бири Аббос эди», деди. Мен буни Ибн Аббосга гапириб бердим, у: «Оиша исмини айтмаган киши кимлигини биласанми? У Али ибн Абу Толибдир», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُسْلِمٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ: كَانَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَتَعَوَّذُ بِهَؤُلاَءِ الْكَلِمَاتِ " أَذْهِبِ الْبَاسَ رَبَّ النَّاسِ . وَاشْفِ أَنْتَ الشَّافِي لاَ شِفَاءَ إِلاَّ شِفَاؤُكَ شِفَاءً لاَ يُغَادِرُ سَقَمًا " . فَلَمَّا ثَقُلَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ أَخَذْتُ بِيَدِهِ فَجَعَلْتُ أَمْسَحُهُ وَأَقُولُهَا . فَنَزَعَ يَدَهُ مِنْ يَدِي ثُمَّ قَالَ: " اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي وَأَلْحِقْنِي بِالرَّفِيقِ الأَعْلَى " . قَالَتْ: فَكَانَ هَذَا آخِرَ مَا سَمِعْتُ مِنْ كَلاَمِهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ushbu kalimalar bilan panoh soʻrar edilar: «Zararni ketkaz, ey odamlar Robbi. Shifo ber, Shifo beruvchi Sensan, Sening shifongdan boshqa shifo yoʻqdir, hech qanday kasallik qoldirmaydigan shifo ber». Nabiy ﷺ oʻzlari vafot etgan kasalliklarida ogʻirlashganlarida, men u zotning qoʻllaridan ushlab, uni silar va shu duoni oʻqir edim. U zot qoʻllarini qoʻlimdan tortib olib, soʻng: «Ey Alloh, meni magʻfirat qil va meni oliy hamrohlarga qoʻshgin», dedilar. Oishadi: «Mana shu men u zotdan ﷺ eshitgan soʻnggi soʻz boʻldi», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ушбу калималар билан паноҳ сўрар эдилар: «Зарарни кетказ, эй одамлар Робби. Шифо бер, Шифо берувчи Сенсан, Сенинг шифонгдан бошқа шифо йўқдир, ҳеч қандай касаллик қолдирмайдиган шифо бер». Набий ﷺ ўзлари вафот этган касалликларида оғирлашганларида, мен у зотнинг қўлларидан ушлаб, уни силар ва шу дуони ўқир эдим. У зот қўлларини қўлимдан тортиб олиб, сўнг: «Эй Аллоҳ, мени мағфират қил ва мени олий ҳамроҳларга қўшгин», дедилар. Оишади: «Мана шу мен у зотдан ﷺ эшитган сўнгги сўз бўлди», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو مَرْوَانَ الْعُثْمَانِيُّ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ " مَا مِنْ نَبِيٍّ يَمْرَضُ إِلاَّ خُيِّرَ بَيْنَ الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ " . قَالَتْ فَلَمَّا كَانَ مَرَضُهُ الَّذِي قُبِضَ فِيهِ أَخَذَتْهُ بُحَّةٌ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ " مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ " . فَعَلِمْتُ أَنَّهُ خُيِّرَ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasulullohning ﷺ: «Hech bir paygʻambar yoʻqki, u kasal boʻlganda dunyo bilan oxirat orasida ixtiyor berilmagan boʻlsin», deganlarini eshitdim. U ayoldi: «U zot oʻzlari vafot etgan kasalliklarida ovozlari boʻgʻilib qoldi, shunda men u zotning: {Alloh neʼmat bergan zotlar, paygʻambarlar, sodiqlar, shahidlar va solihlar bilan birga} (Niso 69), deyayotganlarini eshitdim. Shunda men u zotga ixtiyor berilganini bildim», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳнинг ﷺ: «Ҳеч бир пайғамбар йўқки, у касал бўлганда дунё билан охират орасида ихтиёр берилмаган бўлсин», деганларини эшитдим. У аёлди: «У зот ўзлари вафот этган касалликларида овозлари бўғилиб қолди, шунда мен у зотнинг: {Аллоҳ неъмат берган зотлар, пайғамбарлар, содиқлар, шаҳидлар ва солиҳлар билан бирга} (Нисо 69), деяётганларини эшитдим. Шунда мен у зотга ихтиёр берилганини билдим», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، عَنْ زَكَرِيَّا، عَنْ فِرَاسٍ، عَنْ عَامِرٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتِ اجْتَمَعْنَ نِسَاءُ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَلَمْ تُغَادِرْ مِنْهُنَّ امْرَأَةٌ فَجَاءَتْ فَاطِمَةُ كَأَنَّ مِشْيَتَهَا مِشْيَةُ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ: " مَرْحَبًا بِابْنَتِي " . ثُمَّ أَجْلَسَهَا عَنْ شِمَالِهِ ثُمَّ إِنَّهُ أَسَرَّ إِلَيْهَا حَدِيثًا فَبَكَتْ فَاطِمَةُ. ثُمَّ إِنَّهُ سَارَّهَا. فَضَحِكَتْ أَيْضًا فَقُلْتُ لَهَا: مَا يُبْكِيكِ؟ قَالَتْ: مَا كُنْتُ لأُفْشِيَ سِرَّ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ . فَقُلْتُ: مَا رَأَيْتُ كَالْيَوْمِ فَرَحًا أَقْرَبَ مِنْ حُزْنٍ . فَقُلْتُ لَهَا حِينَ بَكَتْ: أَخَصَّكِ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِحَدِيثٍ دُونَنَا ثُمَّ تَبْكِينَ؟ وَسَأَلْتُهَا عَمَّا قَالَ . فَقَالَتْ: مَا كُنْتُ لأُفْشِيَ سِرَّ رَسُولِ اللَّهِ -صلى الله عليه وسلم - . حَتَّى إِذَا قُبِضَ سَأَلْتُهَا عَمَّا قَالَ. فَقَالَتْ: إِنَّهُ كَانَ يُحَدِّثُنِي أَنَّ جِبْرَائِيلَ كَانَ يُعَارِضُهُ بِالْقُرْآنِ فِي كُلِّ عَامٍ مَرَّةً وَأَنَّهُ عَارَضَهُ بِهِ الْعَامَ مَرَّتَيْنِ " وَلاَ أُرَانِي إِلاَّ قَدْ حَضَرَ أَجَلِي وَأَنَّكِ أَوَّلُ أَهْلِي لُحُوقًا بِي وَنِعْمَ السَّلَفُ أَنَا لَكِ " . فَبَكَيْتُ ثُمَّ إِنَّهُ سَارَّنِي فَقَالَ: " أَلاَ تَرْضَيْنَ أَنْ تَكُونِي سَيِّدَةَ نِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ - أَوْ نِسَاءِ هَذِهِ الأُمَّةِ - " . فَضَحِكْتُ لِذَلِكَ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiyning ﷺ ayollari jamlanishdi, ulardan biror ayol qolmadi. Shunda Fotima keldi, uning yurishi Rasulullohning ﷺ yurishlari kabi edi. U zot: «Qizimga marhabo», dedilar. Soʻng uni chap tomonlariga oʻtqazdilar, keyin unga bir soʻzni sir qilib aytdilar, shunda Fotima yigʻlab yubordi. Soʻng u zot yana unga sir qilib aytdilar, u esa kulib yubordi. Men unga: «Seni nima yigʻlatdi?» dedim. U: «Men Rasulullohning ﷺ sirini oshkor qilmayman», dedi. Men: «Bugungidek gʻamga yaqin xursandchilikni koʻrmagan edim», dedim. U yigʻlaganida unga: «Rasululloh ﷺ senga bizdan yashirib maxsus bir gap aytdilarmi, keyin yigʻlaysanmi?» dedim va u zot nima deganlarini soʻradim. U: «Men Rasulullohning ﷺ sirini oshkor qilmayman», dedi. Nihoyat u zot vafot etganlarida, men undan u zot nima deganlarini soʻradim. U: «U zot menga Jibril har yili bir marta Qurʼonni u zotga oʻqib berar edi, bu yili esa uni ikki marta oʻqib berdi, deb aytdilar va: ‹Men oʻz ajalim yetganini koʻrmoqdaman, sen ahlim ichida menga birinchi qoʻshiladigansan, men sen uchun qanday ham yaxshi salaf boʻlaman›, dedilar. Shunda men yigʻladim. Soʻng u zot menga sir qilib: ‹Moʻminlar ayollarining yoki bu ummat ayollarining sarvari boʻlishingga rozi boʻlmaysanmi?› dedilar. Shunda men shundan kulib yubordim», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набийнинг ﷺ аёллари жамланишди, улардан бирор аёл қолмади. Шунда Фотима келди, унинг юриши Расулуллоҳнинг ﷺ юришлари каби эди. У зот: «Қизимга марҳабо», дедилар. Сўнг уни чап томонларига ўтқаздилар, кейин унга бир сўзни сир қилиб айтдилар, шунда Фотима йиғлаб юборди. Сўнг у зот яна унга сир қилиб айтдилар, у эса кулиб юборди. Мен унга: «Сени нима йиғлатди?» дедим. У: «Мен Расулуллоҳнинг ﷺ сирини ошкор қилмайман», деди. Мен: «Бугунгидек ғамга яқин хурсандчиликни кўрмаган эдим», дедим. У йиғлаганида унга: «Расулуллоҳ ﷺ сенга биздан яшириб махсус бир гап айтдиларми, кейин йиғлайсанми?» дедим ва у зот нима деганларини сўрадим. У: «Мен Расулуллоҳнинг ﷺ сирини ошкор қилмайман», деди. Ниҳоят у зот вафот этганларида, мен ундан у зот нима деганларини сўрадим. У: «У зот менга Жибрил ҳар йили бир марта Қуръонни у зотга ўқиб берар эди, бу йили эса уни икки марта ўқиб берди, деб айтдилар ва: ‹Мен ўз ажалим етганини кўрмоқдаман, сен аҳлим ичида менга биринчи қўшиладигансан, мен сен учун қандай ҳам яхши салаф бўламан›, дедилар. Шунда мен йиғладим. Сўнг у зот менга сир қилиб: ‹Мўминлар аёлларининг ёки бу уммат аёлларининг сарвари бўлишингга рози бўлмайсанми?› дедилар. Шунда мен шундан кулиб юбордим», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا مُصْعَبُ بْنُ الْمِقْدَامِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ: قَالَتْ عَائِشَةُ: مَا رَأَيْتُ أَحَدًا أَشَدَّ عَلَيْهِ الْوَجَعُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men ogʻriqning ogʻirligi jihatidan Rasulullohdan ﷺ koʻra qattiqroq azoblangan birortasini koʻrmaganman.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен оғриқнинг оғирлиги жиҳатидан Расулуллоҳдан ﷺ кўра қаттиқроқ азобланган бирортасини кўрмаганман.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ سَرْجِسَ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَهُوَ يَمُوتُ وَعِنْدَهُ قَدَحٌ فِيهِ مَاءٌ فَيُدْخِلُ يَدَهُ فِي الْقَدَحِ ثُمَّ يَمْسَحُ وَجْهَهُ بِالْمَاءِ ثُمَّ يَقُولُ: " اللَّهُمَّ أَعِنِّي عَلَى سَكَرَاتِ الْمَوْتِ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasulullohni ﷺ vafot etayotgan paytlarida koʻrdim, yonlarida ichida suv boʻlgan idish bor edi. U zot qoʻllarini idishga solar, soʻng suv bilan yuzlarini silar va: «Ey Alloh, oʻlim togʻalariga sabr qilishimga menga yordam ber», der edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳни ﷺ вафот этаётган пайтларида кўрдим, ёнларида ичида сув бўлган идиш бор эди. У зот қўлларини идишга солар, сўнг сув билан юзларини силар ва: «Эй Аллоҳ, ўлим тоғаларига сабр қилишимга менга ёрдам бер», дер эдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، قَالَ: ذَكَرُوا عِنْدَ عَائِشَةَ أَنَّ عَلِيًّا كَانَ وَصِيًّا . فَقَالَتْ: مَتَى أَوْصَى إِلَيْهِ؟ فَلَقَدْ كُنْتُ مُسْنِدَتَهُ إِلَى صَدْرِي - أَوْ إِلَى حِجْرِي فَدَعَا بِطَسْتٍ فَلَقَدِ انْخَنَثَ فِي حِجْرِي فَمَاتَ وَمَا شَعَرْتُ بِهِ. فَمَتَى أَوْصَى ـ صلى الله عليه وسلم ـ؟
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Aswad (rahimahulloh) aytadi: Oishaning huzurida Ali vasiy qilib tayinlangan edi, deb gapirishdi. Shunda u: «U qachon unga vasiyat qildi? Men u zotni koʻkragimga yoki tizzamga suyab olgan edim, u zot bir tos soʻradilar, soʻng tizzamda oʻzlarini yon tomonga tashladilar-da, vafot etdilar, men esa buni sezmay qoldim. Bas, u zot ﷺ qachon vasiyat qiladi?» dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Асwад (раҳимаҳуллоҳ) айтади: Оишанинг ҳузурида Али васий қилиб тайинланган эди, деб гапиришди. Шунда у: «У қачон унга васият қилди? Мен у зотни кўкрагимга ёки тиззамга суяб олган эдим, у зот бир тос сўрадилар, сўнг тиззамда ўзларини ён томонга ташладилар-да, вафот этдилар, мен эса буни сезмай қолдим. Бас, у зот ﷺ қачон васият қилади?» деди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَأَبُو بَكْرٍ عِنْدَ امْرَأَتِهِ ابْنَةِ خَارِجَةَ بِالْعَوَالِي فَجَعَلُوا يَقُولُونَ لَمْ يَمُتِ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِنَّمَا هُوَ بَعْضُ مَا كَانَ يَأْخُذُهُ عِنْدَ الْوَحْىِ . فَجَاءَ أَبُو بَكْرٍ فَكَشَفَ عَنْ وَجْهِهِ وَقَبَّلَ بَيْنَ عَيْنَيْهِ وَقَالَ أَنْتَ أَكْرَمُ عَلَى اللَّهِ مِنْ أَنْ يُمِيتَكَ مَرَّتَيْنِ قَدْ وَاللَّهِ مَاتَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ . وَعُمَرُ فِي نَاحِيَةِ الْمَسْجِدِ يَقُولُ وَاللَّهِ مَا مَاتَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَلاَ يَمُوتُ حَتَّى يَقْطَعَ أَيْدِيَ أُنَاسٍ مِنَ الْمُنَافِقِينَ كَثِيرٍ وَأَرْجُلَهُمْ . فَقَامَ أَبُو بَكْرٍ فَصَعِدَ الْمِنْبَرَ فَقَالَ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ فَإِنَّ اللَّهَ حَىٌّ لَمْ يَمُتْ وَمَنْ كَانَ يَعْبُدُ مُحَمَّدًا فَإِنَّ مُحَمَّدًا قَدْ مَاتَ {وَمَا مُحَمَّدٌ إِلاَّ رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِنْ مَاتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ وَمَنْ يَنْقَلِبْ عَلَى عَقِبَيْهِ فَلَنْ يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئًا وَسَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ} . قَالَ عُمَرُ فَلَكَأَنِّي لَمْ أَقْرَأْهَا إِلاَّ يَوْمَئِذٍ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vafot etganlarida, Abu Bakr Avoliyda xotini, Xoricaning qizining oldida edi. Odamlar: «Nabiy ﷺ vafot etmadilar, bu faqat u zotni vahiy paytida tutadigan holatning bir qismidir», deya boshladilar. Soʻng Abu Bakr kelib, u zotning yuzlarini ochdi, koʻzlarining orasidan oʻpdi va: «Sen Alloh huzurida seni ikki marta oʻldirishidan koʻra ulugʻroqsan. Vallohi, Rasululloh ﷺ chindan ham vafot etdilar», dedi. Umar esa masjidning bir chetida: «Vallohi, Rasululloh ﷺ vafot etmadilar va munofiqlardan koʻplab odamlarning qoʻl-oyoqlarini kesmagunlaricha vafot etmaydilar», deb turgan edi. Shunda Abu Bakr turib, minbarga chiqdi va: «Kim Allohga ibodat qiladigan boʻlsa, albatta Alloh Tirikdir, oʻlmaydi. Kim Muhammadga ﷺ ibodat qiladigan boʻlsa, albatta Muhammad ﷺ vafot etdi», dedi va: {Muhammad faqat bir paygʻambardir, undan oldin ham kovuk paygʻambarlar oʻtgan. Agar u oʻlsa yoki oʻldirilsa, ortingizga qaytib ketasizmi? Kim ortinga qaytsa, Allohga hech qanday zarar yetkaza olmaydi. Alloh shukr qiluvchilarni mukofotlaydi} (Oli Imron 144), deb oyatni oʻqidi. Umardi: «Goʻyo men uni oʻsha kundan boshqa kunda oʻqimagan edim», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ вафот этганларида, Абу Бакр Аволийда хотини, Хорисанинг қизининг олдида эди. Одамлар: «Набий ﷺ вафот этмадилар, бу фақат у зотни ваҳий пайтида тутадиган ҳолатнинг бир қисмидир», дея бошладилар. Сўнг Абу Бакр келиб, у зотнинг юзларини очди, кўзларининг орасидан ўпди ва: «Сен Аллоҳ ҳузурида сени икки марта ўлдиришидан кўра улуғроқсан. Валлоҳи, Расулуллоҳ ﷺ чиндан ҳам вафот этдилар», деди. Умар эса масжиднинг бир четида: «Валлоҳи, Расулуллоҳ ﷺ вафот этмадилар ва мунофиқлардан кўплаб одамларнинг қўл-оёқларини кесмагунларича вафот этмайдилар», деб турган эди. Шунда Абу Бакр туриб, минбарга чиқди ва: «Ким Аллоҳга ибодат қиладиган бўлса, албатта Аллоҳ Тирикдир, ўлмайди. Ким Муҳаммадга ﷺ ибодат қиладиган бўлса, албатта Муҳаммад ﷺ вафот этди», деди ва: {Муҳаммад фақат бир пайғамбардир, ундан олдин ҳам ковук пайғамбарлар ўтган. Агар у ўлса ёки ўлдирилса, ортингизга қайтиб кетасизми? Ким ортинга қайтса, Аллоҳга ҳеч қандай зарар етказа олмайди. Аллоҳ шукр қилувчиларни мукофотлайди} (Оли Имрон 144), деб оятни ўқиди. Умарди: «Гўё мен уни ўша кундан бошқа кунда ўқимаган эдим», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ: سَأَلَ حَمْزَةُ الأَسْلَمِيُّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ: إِنِّي أَصُومُ أَفَأَصُومُ فِي السَّفَرِ؟ فَقَالَ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " إِنْ شِئْتَ فَصُمْ وَإِنْ شِئْتَ فَأَفْطِرْ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Hamza al-Aslamiy Allohning Rasuli ﷺ dan: «Men roʻza tutaman, safarda ham roʻza tutaymi?», deb soʻradi. Shunda u zot ﷺ: «Xohlasang roʻza tut, xohlasang roʻzani och», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ҳамза ал-Асламий Аллоҳнинг Расули ﷺ дан: «Мен рўза тутаман, сафарда ҳам рўза тутайми?», деб сўради. Шунда у зот ﷺ: «Хоҳласанг рўза тут, хоҳласанг рўзани оч», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، وَعَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، قَالَ: سَمِعْتُ عَائِشَةَ تَقُولُ: إِنْ كَانَ لَيَكُونُ عَلَىَّ الصِّيَامُ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ فَمَا أَقْضِيهِ حَتَّى يَجِيءَ شَعْبَانُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Zimmamda Ramazon oyidan qazo roʻzalar boʻlar edi, men ularni faqat Shaʼbon oyi kelgandagina qazo qilar edim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Зиммамда Рамазон ойидан қазо рўзалар бўлар эди, мен уларни фақат Шаъбон ойи келгандагина қазо қилар эдим.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، عَنْ عُبَيْدَةَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ: كُنَّا نَحِيضُ عِنْدَ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَيَأْمُرُنَا بِقَضَاءِ الصَّوْمِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺ zamonlarida hayz koʻrar edik, u zot bizga roʻzani qazo qilishni buyurar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺ замонларида ҳайз кўрар эдик, у зот бизга рўзани қазо қилишни буюрар эдилар.