حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا مِنْ مُصِيبَةٍ تُصِيبُ الْمُسْلِمَ إِلاَّ كَفَّرَ اللَّهُ بِهَا عَنْهُ، حَتَّى الشَّوْكَةِ يُشَاكُهَا ‏"‏‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Musulmonga yetgan har qanday musibat — Alloh u bilan undan (gunohlarini) kafforat (oʻ chirish) qilmay qolmaydi — hatto (badaniga) sanchilgan bir tikan (bilan) ham» dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмонга етган ҳар қандай мусибат — Аллоҳ у билан ундан (гуноҳларини) каффорат (ў чириш) қилмай қолмайди — ҳатто (баданига) санчилган бир тикан (билан) ҳам» дедилар.

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو، حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَلْحَلَةَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَا يُصِيبُ الْمُسْلِمَ مِنْ نَصَبٍ وَلاَ وَصَبٍ وَلاَ هَمٍّ وَلاَ حُزْنٍ وَلاَ أَذًى وَلاَ غَمٍّ حَتَّى الشَّوْكَةِ يُشَاكُهَا، إِلاَّ كَفَّرَ اللَّهُ بِهَا مِنْ خَطَايَاهُ ‏"‏‏.‏

(Abu Saʼid al-Xudriy va Abu Hurayra (roziyallohu anhumo) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi)ki, u zot: «Musulmonga yetgan har qanday charchoq, kasallik, gʻ am, qaygʻ u, ozor va anduh — hatto (badaniga) sanchilgan bir tikan (bilan boʻ lsa) ham — Alloh u bilan uning xatolaridan (gunohlarini) kafforat (oʻ chirish) qilmay qolmaydi» dedilar.(Абу Саъид ал-Худрий ва Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳумо) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди)ки, у зот: «Мусулмонга етган ҳар қандай чарчоқ, касаллик, ғ ам, қайғ у, озор ва андуҳ — ҳатто (баданига) санчилган бир тикан (билан бў лса) ҳам — Аллоҳ у билан унинг хатоларидан (гуноҳларини) каффорат (ў чириш) қилмай қолмайди» дедилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ سَعْدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَثَلُ الْمُؤْمِنِ كَالْخَامَةِ مِنَ الزَّرْعِ تُفَيِّئُهَا الرِّيحُ مَرَّةً، وَتَعْدِلُهَا مَرَّةً، وَمَثَلُ الْمُنَافِقِ كَالأَرْزَةِ لاَ تَزَالُ حَتَّى يَكُونَ انْجِعَافُهَا مَرَّةً وَاحِدَةً ‏"‏‏.‏ وَقَالَ زَكَرِيَّاءُ حَدَّثَنِي سَعْدٌ، حَدَّثَنَا ابْنُ كَعْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، كَعْبٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

(Kaʼb (ibn Molik) (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi)ki, u zot: «Moʻminning misoli — ekinning yashil novdasi kabidir: shamol uni bir gal egadi, bir gal (yana) toʻ gʻ rilaydi. Munofiqning misoli esa — qaragʻ ay (arza) daraxti kabidir: u — bir martada (toʻ satdan) sinib (ildizidan) qoʻ porilguncha — (tik) turaveradi» dedilar. (Zakariyo: «Menga Saʼd soʻzlab berdi: Ibnu Kaʼb, otasi Kaʼbdan, Paygʻambar ﷺdan (rivoyat qildi)» dedi.)(Каъб (ибн Молик) (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди)ки, у зот: «Мўминнинг мисоли — экиннинг яшил новдаси кабидир: шамол уни бир гал эгади, бир гал (яна) тў ғ рилайди. Мунофиқнинг мисоли эса — қарағ ай (арза) дарахти кабидир: у — бир мартада (тў сатдан) синиб (илдизидан) қў порилгунча — (тик) тураверади» дедилар. (Закариё: «Менга Саъд сўзлаб берди: Ибну Каъб, отаси Каъбдан, Пайғамбар ﷺдан (ривоят қилди)» деди.)

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ فُلَيْحٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ هِلاَلِ بْنِ عَلِيٍّ، مِنْ بَنِي عَامِرِ بْنِ لُؤَىٍّ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَثَلُ الْمُؤْمِنِ كَمَثَلِ الْخَامَةِ مِنَ الزَّرْعِ مِنْ حَيْثُ أَتَتْهَا الرِّيحُ كَفَأَتْهَا، فَإِذَا اعْتَدَلَتْ تَكَفَّأُ بِالْبَلاَءِ، وَالْفَاجِرُ كَالأَرْزَةِ صَمَّاءَ مُعْتَدِلَةً حَتَّى يَقْصِمَهَا اللَّهُ إِذَا شَاءَ ‏"‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Moʻminning misoli — ekinning yashil novdasi misoli kabidir: shamol unga qaysi tomondan kelsa, uni egadi; (shamol) tinib, u toʻ gʻ rilansa, (yana) balo bilan egiladi. Fojir (gunohkor) esa — qattiq, tik turgan qaragʻ ay (arza) kabidir — to Alloh xohlaganida uni sindirguncha» dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Мўминнинг мисоли — экиннинг яшил новдаси мисоли кабидир: шамол унга қайси томондан келса, уни эгади; (шамол) тиниб, у тў ғ риланса, (яна) бало билан эгилади. Фожир (гуноҳкор) эса — қаттиқ, тик турган қарағ ай (арза) кабидир — то Аллоҳ хоҳлаганида уни синдиргунча» дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ، أَنَّهُ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ يَسَارٍ أَبَا الْحُبَابِ، يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ يُرِدِ اللَّهُ بِهِ خَيْرًا يُصِبْ مِنْهُ ‏"‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Alloh kimga yaxshilik (xohlab) iroda qilsa, unga (musibat) yetkazadi (yaʼni sinaydi)» dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ кимга яхшилик (хоҳлаб) ирода қилса, унга (мусибат) етказади (яъни синайди)» дедилар.

حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ،‏.‏ حَدَّثَنِي بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ مَا رَأَيْتُ أَحَدًا أَشَدَّ عَلَيْهِ الْوَجَعُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Men ogʻ riq (dard) — Rasululloh ﷺga (boʻ lganidan) — qattiqroq (boʻ lgan) birortasini koʻ rmadim.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Мен оғ риқ (дард) — Расулуллоҳ ﷺга (бў лганидан) — қаттиқроқ (бў лган) бирортасини кў рмадим.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنِ الْحَارِثِ بْنِ سُوَيْدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فِي مَرَضِهِ وَهْوَ يُوعَكُ وَعْكًا شَدِيدًا، وَقُلْتُ إِنَّكَ لَتُوعَكُ وَعْكًا شَدِيدًا‏.‏ قُلْتُ إِنَّ ذَاكَ بِأَنَّ لَكَ أَجْرَيْنِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَجَلْ مَا مِنْ مُسْلِمٍ يُصِيبُهُ أَذًى، إِلاَّ حَاتَّ اللَّهُ عَنْهُ خَطَايَاهُ، كَمَا تَحَاتُّ وَرَقُ الشَّجَرِ ‏"‏‏.‏

(Abdulloh (ibn Masʼud) (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺning oldiga — u zotning kasalliklarida — keldim; u zot qattiq isitmalamoqda edilar. Men: «Siz qattiq isitmalamoqdasiz» dedim; (soʻng) men: «Bu — siz uchun ikki (barobar) ajr borligi (sababidir)» dedim. U zot: «Ha; (chunki) musulmonga bir ozor yetsa, daraxtning bargi toʻ kilgandek, Alloh undan xatolarini (gunohlarini) toʻ kadi» dedilar.(Абдуллоҳ (ибн Масъуд) (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺнинг олдига — у зотнинг касалликларида — келдим; у зот қаттиқ иситмаламоқда эдилар. Мен: «Сиз қаттиқ иситмаламоқдасиз» дедим; (сўнг) мен: «Бу — сиз учун икки (баробар) ажр борлиги (сабабидир)» дедим. У зот: «Ҳа; (чунки) мусулмонга бир озор еца, дарахтнинг барги тў килгандек, Аллоҳ ундан хатоларини (гуноҳларини) тў кади» дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، عَنْ أَبِي حَمْزَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنِ الْحَارِثِ بْنِ سُوَيْدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ دَخَلْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ يُوعَكُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ تُوعَكُ وَعْكًا شَدِيدًا‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَجَلْ إِنِّي أُوعَكُ كَمَا يُوعَكُ رَجُلاَنِ مِنْكُمْ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ ذَلِكَ أَنَّ لَكَ أَجْرَيْنِ قَالَ ‏"‏ أَجَلْ ذَلِكَ كَذَلِكَ، مَا مِنْ مُسْلِمٍ يُصِيبُهُ أَذًى شَوْكَةٌ فَمَا فَوْقَهَا، إِلاَّ كَفَّرَ اللَّهُ بِهَا سَيِّئَاتِهِ، كَمَا تَحُطُّ الشَّجَرَةُ وَرَقَهَا ‏"‏‏.‏

(Abdulloh (ibn Masʼud) (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Rasululloh ﷺning oldiga — u zot isitmalamoqda (boʻ lgan) holda — kirdim va: «Ey Allohning Rasuli, siz qattiq isitmalamoqdasiz» dedim. U zot: «Ha; men sizlardan ikki kishi isitmalamgandek isitmalamoqdaman» dedilar. Men: «Bu — siz uchun ikki (barobar) ajr borligi (sababidir)» dedim. U zot: «Ha; bu shunday(dir): musulmonga — tikan yoki undan yuqori (qanday) bir ozor yetsa, Alloh u bilan uning yomonliklarini (gunohlarini) — daraxt bargini toʻ kgandek — kafforat (oʻ chirish) qiladi» dedilar.(Абдуллоҳ (ибн Масъуд) (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Расулуллоҳ ﷺнинг олдига — у зот иситмаламоқда (бў лган) ҳолда — кирдим ва: «Эй Аллоҳнинг Расули, сиз қаттиқ иситмаламоқдасиз» дедим. У зот: «Ҳа; мен сизлардан икки киши иситмаламгандек иситмаламоқдаман» дедилар. Мен: «Бу — сиз учун икки (баробар) ажр борлиги (сабабидир)» дедим. У зот: «Ҳа; бу шундай(дир): мусулмонга — тикан ёки ундан юқори (қандай) бир озор еца, Аллоҳ у билан унинг ёмонликларини (гуноҳларини) — дарахт баргини тў кгандек — каффорат (ў чириш) қилади» дедилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَطْعِمُوا الْجَائِعَ، وَعُودُوا الْمَرِيضَ، وَفُكُّوا الْعَانِيَ ‏"‏‏.‏

(Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Ochni taomlantiringlar, kasalni yoʻqlanglar va asirni (band)dan boʻ shatinglar» dedilar.(Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Очни таомлантиринглар, касални йўқланглар ва асирни (банд)дан бў шатинглар» дедилар.

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَشْعَثُ بْنُ سُلَيْمٍ، قَالَ سَمِعْتُ مُعَاوِيَةَ بْنَ سُوَيْدِ بْنِ مُقَرِّنٍ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِسَبْعٍ، وَنَهَانَا عَنْ سَبْعٍ، نَهَانَا عَنْ خَاتَمِ الذَّهَبِ، وَلُبْسِ الْحَرِيرِ، وَالدِّيبَاجِ، وَالإِسْتَبْرَقِ، وَعَنِ الْقَسِّيِّ، وَالْمِيثَرَةِ، وَأَمَرَنَا أَنْ نَتْبَعَ الْجَنَائِزَ، وَنَعُودَ الْمَرِيضَ، وَنُفْشِيَ السَّلاَمَ‏.‏

(al-Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ bizni yetti (ish)ga buyurdilar va yetti (ish)dan qaytardilar. Bizni: oltin uzukdan, harir (ipak), debo (zarbof) va istabraq (qalin ipak) kiyishdan, qassiy (ipakli mato)dan va miysara (ipak egar-yostiqcha)dan — qaytardilar; va bizni: janozalarga ergashishga, kasalni yoʻqlashga va salomni yoyishga — buyurdilar.(ал-Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ бизни етти (иш)га буюрдилар ва етти (иш)дан қайтардилар. Бизни: олтин узукдан, ҳарир (ипак), дебо (зарбоф) ва истабрақ (қалин ипак) кийишдан, қассий (ипакли мато)дан ва мийсара (ипак эгар-ёстиқча)дан — қайтардилар; ва бизни: жанозаларга эргашишга, касални йўқлашга ва саломни ёйишга — буюрдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ، سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ مَرِضْتُ مَرَضًا، فَأَتَانِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَعُودُنِي وَأَبُو بَكْرٍ وَهُمَا مَاشِيَانِ، فَوَجَدَانِي أُغْمِيَ عَلَىَّ، فَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ صَبَّ وَضُوءَهُ عَلَىَّ، فَأَفَقْتُ فَإِذَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ أَصْنَعُ فِي مَالِي كَيْفَ أَقْضِي فِي مَالِي فَلَمْ يُجِبْنِي بِشَىْءٍ حَتَّى نَزَلَتْ آيَةُ الْمِيرَاثِ‏.‏

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Men bir kasallik bilan kasal boʻ ldim; Paygʻambar ﷺ va Abu Bakr — ikkovi piyoda holda — meni yoʻqlab keldilar; ular meni hushidan ketgan holda topdi. Paygʻambar ﷺ tahorat qildilar, soʻng tahorat (suvi)ni mening ustimga sepdilar; men hushga keldim — birdan Paygʻambar ﷺ (oldimda) edilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, molimda qanday qilay, molimda (meros) qanday hukm qilay?» dedim. U zot — to meros oyati nozil boʻ lguncha — menga hech narsa (bilan) javob bermadilar.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Мен бир касаллик билан касал бў лдим; Пайғамбар ﷺ ва Абу Бакр — иккови пиёда ҳолда — мени йўқлаб келдилар; улар мени ҳушидан кетган ҳолда топди. Пайғамбар ﷺ таҳорат қилдилар, сўнг таҳорат (суви)ни менинг устимга сепдилар; мен ҳушга келдим — бирдан Пайғамбар ﷺ (олдимда) эдилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, молимда қандай қилай, молимда (мерос) қандай ҳукм қилай?» дедим. У зот — то мерос ояти нозил бў лгунча — менга ҳеч нарса (билан) жавоб бермадилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عِمْرَانَ أَبِي بَكْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ، قَالَ قَالَ لِي ابْنُ عَبَّاسٍ أَلاَ أُرِيكَ امْرَأَةً مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ قُلْتُ بَلَى‏.‏ قَالَ هَذِهِ الْمَرْأَةُ السَّوْدَاءُ أَتَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ إِنِّي أُصْرَعُ، وَإِنِّي أَتَكَشَّفُ فَادْعُ اللَّهَ لِي‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِنْ شِئْتِ صَبَرْتِ وَلَكِ الْجَنَّةُ وَإِنْ شِئْتِ دَعَوْتُ اللَّهَ أَنْ يُعَافِيَكِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَتْ أَصْبِرُ‏.‏ فَقَالَتْ إِنِّي أَتَكَشَّفُ فَادْعُ اللَّهَ أَنْ لاَ أَتَكَشَّفَ، فَدَعَا لَهَا‏.‏ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، أَخْبَرَنَا مَخْلَدٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، أَنَّهُ رَأَى أُمَّ زُفَرَ تِلْكَ، امْرَأَةٌ طَوِيلَةٌ سَوْدَاءُ عَلَى سِتْرِ الْكَعْبَةِ‏.‏

(Ato ibn Abu Raboh aytdi:) Menga Ibn Abbos (roziyallohu anhumo): «Senga jannat ahlidan bir ayolni koʻ rsataymi?» dedi. Men: «Ha» dedim. U: «Mana shu qora (tanli) ayol Paygʻambar ﷺning oldiga kelib: ‹Men tutqanoq (saraʼ) boʻ laman va (shunda usti-boshim) ochilib qoladi; men uchun Allohga duo qiling› dedi. U zot: ‹Xohlasang, sabr qil — senga jannat (boʻ ladi); xohlasang, men Allohga — senga ofiyat (shifo) berishini — duo qilay› dedilar. U: ‹Sabr qilaman› dedi; (soʻng): ‹(Lekin usti-boshim) ochilib qoladi; Allohga — ochilib qolmasligim uchun — duo qiling› dedi; shunda u zot unga duo qildilar» dedi. (Ato: «Men oʻ sha Ummu Zufarni — uzun, qora (tanli) ayolni — Kaʼba pardasining (yonida) koʻ rganman» dedi.)(Ато ибн Абу Рабоҳ айтди:) Менга Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо): «Сенга жаннат аҳлидан бир аёлни кў рсатайми?» деди. Мен: «Ҳа» дедим. У: «Мана шу қора (танли) аёл Пайғамбар ﷺнинг олдига келиб: ‹Мен тутқаноқ (сараъ) бў ламан ва (шунда усти-бошим) очилиб қолади; мен учун Аллоҳга дуо қилинг› деди. У зот: ‹Хоҳласанг, сабр қил — сенга жаннат (бў лади); хоҳласанг, мен Аллоҳга — сенга офият (шифо) беришини — дуо қилай› дедилар. У: ‹Сабр қиламан› деди; (сўнг): ‹(Лекин усти-бошим) очилиб қолади; Аллоҳга — очилиб қолмаслигим учун — дуо қилинг› деди; шунда у зот унга дуо қилдилар» деди. (Ато: «Мен ў ша Умму Зуфарни — узун, қора (танли) аёлни — Каъба пардасининг (ёнида) кў рганман» деди.)

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ الْهَادِ، عَنْ عَمْرٍو، مَوْلَى الْمُطَّلِبِ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ قَالَ إِذَا ابْتَلَيْتُ عَبْدِي بِحَبِيبَتَيْهِ فَصَبَرَ عَوَّضْتُهُ مِنْهُمَا الْجَنَّةَ ‏"‏‏.‏ يُرِيدُ عَيْنَيْهِ‏.‏ تَابَعَهُ أَشْعَثُ بْنُ جَابِرٍ وَأَبُو ظِلاَلٍ عَنْ أَنَسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺni (shunday) deganlarini eshitdim: «Albatta Alloh aytdi: ‹Bandamni uning ikki suyuklisi (koʻ zlari) bilan sinasam-da, u sabr qilsa, men unga ular (oʻ rni)dan jannatni avaz (mukofot) qilaman.› — u zot ikki koʻ zni nazarda tutdilar.» (Ashʼas ibn Jobir va Abu Zilol, Anasdan, Paygʻambar ﷺdan unga mutobaat qildi.)(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺни (шундай) деганларини эшитдим: «Албатта Аллоҳ айтди: ‹Бандамни унинг икки суюклиси (кў злари) билан синасам-да, у сабр қилса, мен унга улар (ў рни)дан жаннатни аваз (мукофот) қиламан.› — у зот икки кў зни назарда тутдилар.» (Ашъас ибн Жобир ва Абу Зилол, Анасдан, Пайғамбар ﷺдан унга мутобаат қилди.)

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا قَالَتْ لَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ وُعِكَ أَبُو بَكْرٍ وَبِلاَلٌ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَتْ فَدَخَلْتُ عَلَيْهِمَا قُلْتُ يَا أَبَتِ كَيْفَ تَجِدُكَ وَيَا بِلاَلُ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَتْ وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ إِذَا أَخَذَتْهُ الْحُمَّى يَقُولُ كُلُّ امْرِئٍ مُصَبَّحٌ فِي أَهْلِهِ وَالْمَوْتُ أَدْنَى مِنْ شِرَاكِ نَعْلِهِ وَكَانَ بِلاَلٌ إِذَا أَقْلَعَتْ عَنْهُ يَقُولُ أَلاَ لَيْتَ شِعْرِي هَلْ أَبِيتَنَّ لَيْلَةً بَوَادٍ وَحَوْلِي إِذْخِرٌ وَجَلِيلُ وَهَلْ أَرِدَنْ يَوْمًا مِيَاهَ مِجَنَّةٍ وَهَلْ تَبْدُوَنْ لِي شَامَةٌ وَطَفِيلُ قَالَتْ عَائِشَةُ فَجِئْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ حَبِّبْ إِلَيْنَا الْمَدِينَةَ كَحُبِّنَا مَكَّةَ أَوْ أَشَدَّ، اللَّهُمَّ وَصَحِّحْهَا، وَبَارِكْ لَنَا فِي مُدِّهَا وَصَاعِهَا، وَانْقُلْ حُمَّاهَا فَاجْعَلْهَا بِالْجُحْفَةِ ‏"‏‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺ Madinaga kelganlarida, Abu Bakr va Bilol (roziyallohu anhumo) isitmaladi. Men ularning oldiga kirib: «Ey otajon, oʻ zingni qanday his qilyapsan? Ey Bilol, oʻ zingni qanday his qilyapsan?» dedim. Abu Bakr — uni isitma tutganda — ‹har bir kishi oʻ z ahli ichida (tongda) ertalab (xayrli) yoʻqlansa-yu, holbuki oʻ lim uning poyabzali tasmasidan ham yaqinroqdir› (mazmunida) der edi; Bilol esa — (isitma) undan koʻ tarilganda — ‹qaniydi bilsam — atrofimda izxir va jalil (giyohlari boʻ lgan) bir vodiyda bir kechani (yana) oʻ tkazarmikanman; Majanna suvlariga (yana) borarmikanman; menga Shoma va Tofil (togʻ lari yana) koʻ rinarmikanmi› (mazmunida sheʼrlar) aytar edi. Oisha aytdi: Men Rasululloh ﷺning oldiga kelib, buni xabar berdim; u zot: «Ey Alloh, Madinani bizga — Makkani sevganimizdek, yoki (undan) ham qattiqroq — sevdir; ey Alloh, uni (havosini) sogʻ -salomat qil, uning mudd va soʼ (oʻ lchov)larida bizga baraka ber va uning isitmasini koʻ chir — uni Juhfaga qoʻ y» dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ Мадинага келганларида, Абу Бакр ва Билол (розияллоҳу анҳумо) иситмалади. Мен уларнинг олдига кириб: «Эй отажон, ў зингни қандай ҳис қиляпсан? Эй Билол, ў зингни қандай ҳис қиляпсан?» дедим. Абу Бакр — уни иситма тутганда — ‹ҳар бир киши ў з аҳли ичида (тонгда) эрталаб (хайрли) йўқланса-ю, ҳолбуки ў лим унинг поябзали тасмасидан ҳам яқинроқдир› (мазмунида) дер эди; Билол эса — (иситма) ундан кў тарилганда — ‹қанийди билсам — атрофимда изхир ва жалил (гиёҳлари бў лган) бир водийда бир кечани (яна) ў тказармиканман; Мажанна сувларига (яна) борармиканман; менга Шома ва Тофил (тоғ лари яна) кў ринармиканми› (мазмунида шеърлар) айтар эди. Оиша айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг олдига келиб, буни хабар бердим; у зот: «Эй Аллоҳ, Мадинани бизга — Маккани севганимиздек, ёки (ундан) ҳам қаттиқроқ — севдир; эй Аллоҳ, уни (ҳавосини) соғ -саломат қил, унинг мудд ва сў (ў лчов)ларида бизга барака бер ва унинг иситмасини кў чир — уни Жуҳфага қў й» дедилар.

حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَاصِمٌ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عُثْمَانَ، عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ ابْنَةً لِلنَّبِيِّ، صلى الله عليه وسلم أَرْسَلَتْ إِلَيْهِ وَهْوَ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَسَعْدٍ وَأُبَىٍّ نَحْسِبُ أَنَّ ابْنَتِي قَدْ حُضِرَتْ فَاشْهَدْنَا فَأَرْسَلَ إِلَيْهَا السَّلاَمَ وَيَقُولُ ‏"‏ إِنَّ لِلَّهِ مَا أَخَذَ وَمَا أَعْطَى وَكُلُّ شَىْءٍ عِنْدَهُ مُسَمًّى فَلْتَحْتَسِبْ وَلْتَصْبِرْ ‏"‏‏.‏ فَأَرْسَلَتْ تُقْسِمُ عَلَيْهِ، فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَقُمْنَا، فَرُفِعَ الصَّبِيُّ فِي حَجْرِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَنَفْسُهُ تَقَعْقَعُ فَفَاضَتْ عَيْنَا النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَهُ سَعْدٌ مَا هَذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ هَذِهِ رَحْمَةٌ وَضَعَهَا اللَّهُ فِي قُلُوبِ مَنْ شَاءَ مِنْ عِبَادِهِ، وَلاَ يَرْحَمُ اللَّهُ مِنْ عِبَادِهِ إِلاَّ الرُّحَمَاءَ ‏"‏‏.‏

(Usama ibn Zayd (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺning bir qizi u zotga — u zot Paygʻambar ﷺ, Saʼd va Ubay bilan (birga) (boʻ lgan) paytda — odam yuborib: «Qizimga (vafot) hozir boʻ ldi deb oʻ ylaymiz; bizning oldimizga keling» (dedi). U zot unga salom (yetkazish bilan birga) qaytarib: «Alloh olgan (narsa) ham, bergan (narsa) ham Allohning(dir); Uning huzurida har bir narsaning (ajali) belgilangan(dir); bas, (savobini Allohdan) umid qilsin va sabr qilsin» dedilar. Soʻng u (qizi) u zotga — (kelishlari uchun) qasam ichib — (yana) odam yubordi. Shunda Paygʻambar ﷺ turdilar; biz ham turdik. Bola Paygʻambar ﷺning bagʻ riga koʻ tarildi — joni (xirillab) gʻ irchillar edi; (shunda) Paygʻambar ﷺning ikki koʻ zlari yoshga toʻ ldi. Saʼd u zotga: «Bu nima, ey Allohning Rasuli?» dedi. U zot: «Bu — rahmat(dir); Alloh uni oʻ z bandalaridan xohlaganlarining qalbiga qoʻ ygan; Alloh oʻ z bandalaridan faqat rahmatli (mehribon)larigagina rahm qiladi» dedilar.(Усама ибн Зайд (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺнинг бир қизи у зотга — у зот Пайғамбар ﷺ, Саъд ва Убай билан (бирга) (бў лган) пайтда — одам юбориб: «Қизимга (вафот) ҳозир бў лди деб ў йлаймиз; бизнинг олдимизга келинг» (деди). У зот унга салом (етказиш билан бирга) қайтариб: «Аллоҳ олган (нарса) ҳам, берган (нарса) ҳам Аллоҳнинг(дир); Унинг ҳузурида ҳар бир нарсанинг (ажали) белгиланган(дир); бас, (савобини Аллоҳдан) умид қилсин ва сабр қилсин» дедилар. Сўнг у (қизи) у зотга — (келишлари учун) қасам ичиб — (яна) одам юборди. Шунда Пайғамбар ﷺ турдилар; биз ҳам турдик. Бола Пайғамбар ﷺнинг бағ рига кў тарилди — жони (хириллаб) ғ ирчиллар эди; (шунда) Пайғамбар ﷺнинг икки кў злари ёшга тў лди. Саъд у зотга: «Бу нима, эй Аллоҳнинг Расули?» деди. У зот: «Бу — раҳмат(дир); Аллоҳ уни ў з бандаларидан хоҳлаганларининг қалбига қў йган; Аллоҳ ў з бандаларидан фақат раҳматли (меҳрибон)ларигагина раҳм қилади» дедилар.

حَدَّثَنَا مُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُخْتَارٍ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ عَلَى أَعْرَابِيٍّ يَعُودُهُ ـ قَالَ ـ وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا دَخَلَ عَلَى مَرِيضٍ يَعُودُهُ فَقَالَ لَهُ ‏"‏ لاَ بَأْسَ طَهُورٌ إِنْ شَاءَ اللَّهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ قُلْتَ طَهُورٌ، كَلاَّ بَلْ هِيَ حُمَّى تَفُورُ ـ أَوْ تَثُورُ ـ عَلَى شَيْخٍ كَبِيرٍ، تُزِيرُهُ الْقُبُورَ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَنَعَمْ إِذًا ‏"‏‏.‏

(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ bir aʼrobiyning oldiga — uni yoʻqlab — kirdilar. (Roviy:) Paygʻambar ﷺ bir bemorning oldiga — uni yoʻqlab — kirsalar, unga: «Zarari yoʻq; in sha Alloh, (gunohlardan) poklovchi (boʻ lsin)» der edilar. U (aʼrobiy): «‹Poklovchi› dedingmi? Yoʻq, balki (bu) — qabrlarni (ziyorat) qildiradigan (oʻ ldiradigan), keksa cholni (qaplab) qaynayotgan — yoki: koʻ tarilayotgan — isitma» dedi. Paygʻambar ﷺ: «Unday boʻ lsa, ha (shunday boʻ lsin)» dedilar.(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ бир аъробийнинг олдига — уни йўқлаб — кирдилар. (Ровий:) Пайғамбар ﷺ бир беморнинг олдига — уни йўқлаб — кирсалар, унга: «Зарари йўқ; ин ша Аллоҳ, (гуноҳлардан) покловчи (бў лсин)» дер эдилар. У (аъробий): «‹Покловчи› дедингми? Йўқ, балки (бу) — қабрларни (зиёрат) қилдирадиган (ў лдирадиган), кекса чолни (қаплаб) қайнаётган — ёки: кў тарилаётган — иситма» деди. Пайғамбар ﷺ: «Ундай бў лса, ҳа (шундай бў лсин)» дедилар.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ غُلاَمًا، لِيَهُودَ كَانَ يَخْدُمُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَمَرِضَ‏.‏ فَأَتَاهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَعُودُهُ فَقَالَ ‏"‏ أَسْلِمْ ‏"‏‏.‏ فَأَسْلَمَ‏.‏ وَقَالَ سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِيهِ، لَمَّا حُضِرَ أَبُو طَالِبٍ جَاءَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

(Anas (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, yahudiylarning bir (yosh) xizmatkori Paygʻambar ﷺga xizmat qilar edi; u kasal boʻ ldi. Paygʻambar ﷺ uni yoʻqlab kelib: «(Islomni qabul qilib) musulmon boʻ l» dedilar; u (ham) musulmon boʻ ldi. (Saʼid ibnul-Musayyab, otasidan: «Abu Tolibga (vafot) hozir boʻ lganda, Paygʻambar ﷺ uning oldiga keldilar» dedi.)(Анас (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, яҳудийларнинг бир (ёш) хизматкори Пайғамбар ﷺга хизмат қилар эди; у касал бў лди. Пайғамбар ﷺ уни йўқлаб келиб: «(Исломни қабул қилиб) мусулмон бў л» дедилар; у (ҳам) мусулмон бў лди. (Саъид ибнул-Мусайяб, отасидан: «Абу Толибга (вафот) ҳозир бў лганда, Пайғамбар ﷺ унинг олдига келдилар» деди.)

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ عَلَيْهِ نَاسٌ يَعُودُونَهُ فِي مَرَضِهِ فَصَلَّى بِهِمْ جَالِسًا فَجَعَلُوا يُصَلُّونَ قِيَامًا، فَأَشَارَ إِلَيْهِمِ اجْلِسُوا، فَلَمَّا فَرَغَ قَالَ ‏"‏ إِنَّ الإِمَامَ لَيُؤْتَمُّ بِهِ، فَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا وَإِذَا رَفَعَ فَارْفَعُوا، وَإِنْ صَلَّى جَالِسًا فَصَلُّوا جُلُوسًا ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ قَالَ الْحُمَيْدِيُّ هَذَا الْحَدِيثُ مَنْسُوخٌ لأَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم آخِرَ مَا صَلَّى صَلَّى قَاعِدًا وَالنَّاسُ خَلْفَهُ قِيَامٌ‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺning kasalliklarida u zotning oldiga (baʼzi) odamlar — uni yoʻqlab — kirdi; u zot ularga oʻ tirgan holda (imom boʻ lib) namoz oʻqidi; ular esa tik turgan holda oʻqiy boshladi. U zot ularga: «Oʻ tiringlar» (deb) ishorat qildilar. (Namozdan) boʻ shaganlarida: «Albatta imom — unga iqtido qilinadi (ergashiladi); bas, u rukuʼga borsa, sizlar (ham) rukuʼga boringlar; u (boshini) koʻ tarsa, sizlar (ham) koʻ taringlar; agar u oʻ tirgan holda oʻqisa, sizlar (ham) oʻ tirgan holda oʻqinglar» dedilar. (Abu Abdulloh: «al-Humaydiy: ‹Bu hadis mansux (bekor qilingan); chunki Paygʻambar ﷺ oxirgi oʻqigan namozlarida — odamlar ortlarida tik turgan holda — oʻ tirib oʻqidilar› dedi» dedi.)(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺнинг касалликларида у зотнинг олдига (баъзи) одамлар — уни йўқлаб — кирди; у зот уларга ў тирган ҳолда (имом бў либ) намоз ўқиди; улар эса тик турган ҳолда ўқий бошлади. У зот уларга: «Ў тиринглар» (деб) ишорат қилдилар. (Намоздан) бў шаганларида: «Албатта имом — унга иқтидо қилинади (эргашилади); бас, у рукуъга борса, сизлар (ҳам) рукуъга боринглар; у (бошини) кў тарса, сизлар (ҳам) кў таринглар; агар у ў тирган ҳолда ўқиса, сизлар (ҳам) ў тирган ҳолда ўқинглар» дедилар. (Абу Абдуллоҳ: «ал-Ҳумайдий: ‹Бу ҳадис мансух (бекор қилинган); чунки Пайғамбар ﷺ охирги ўқиган намозларида — одамлар ортларида тик турган ҳолда — ў тириб ўқидилар› деди» деди.)

حَدَّثَنَا الْمَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا الْجُعَيْدُ، عَنْ عَائِشَةَ بِنْتِ سَعْدٍ، أَنَّ أَبَاهَا، قَالَ تَشَكَّيْتُ بِمَكَّةَ شَكْوًا شَدِيدًا، فَجَاءَنِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَعُودُنِي، فَقُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنِّي أَتْرُكُ مَالاً وَإِنِّي لَمْ أَتْرُكْ إِلاَّ ابْنَةً وَاحِدَةً، فَأُوصِي بِثُلُثَىْ مَالِي وَأَتْرُكُ الثُّلُثَ فَقَالَ ‏"‏ لاَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ فَأُوصِي بِالنِّصْفِ وَأَتْرُكُ النِّصْفَ قَالَ ‏"‏ لاَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ فَأُوصِي بِالثُّلُثِ وَأَتْرُكُ لَهَا الثُّلُثَيْنِ قَالَ ‏"‏ الثُّلُثُ وَالثُّلُثُ كَثِيرٌ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى جَبْهَتِهِ، ثُمَّ مَسَحَ يَدَهُ عَلَى وَجْهِي وَبَطْنِي ثُمَّ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ اشْفِ سَعْدًا وَأَتْمِمْ لَهُ هِجْرَتَهُ ‏"‏‏.‏ فَمَا زِلْتُ أَجِدُ بَرْدَهُ عَلَى كَبِدِي فِيمَا يُخَالُ إِلَىَّ حَتَّى السَّاعَةِ‏.‏

(Saʼd (ibn Abu Vaqqos) (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Makkada qattiq bir kasallik bilan kasallandim; Paygʻambar ﷺ meni yoʻqlab keldilar. Men: «Ey Allohning Paygʻambari, men mol qoldiryapman; men faqat bir qizdan boshqa (vorisni) qoldirmayapman; bas, molimning uchdan ikki qismini vasiyat qilay, uchdan birini qoldiraymi?» dedim. U zot: «Yoʻq» dedilar. Men: «(Boʻ lmasa) yarmini vasiyat qilay, yarmini qoldiraymi?» dedim. U zot: «Yoʻq» dedilar. Men: «(Boʻ lmasa) uchdan birini vasiyat qilay, unga uchdan ikki (qism)ni qoldiraymi?» dedim. U zot: «Uchdan bir; (lekin) uchdan bir ham koʻ p(dir)» dedilar. Soʻng u zot qoʻ llarini mening peshonamga qoʻ ydilar, soʻng qoʻ llarini mening yuzim va qornimga surdilar, soʻng: «Allohumma-shfi Saʼdan va atmim lahu hijratahu» (Ey Alloh, Saʼdga shifo ber va uning hijratini unga mukammal qil) dedilar. Men — to shu soatgacha — u zotning (qoʻ llarining) salqinini jigarimda (his qilib) topaverar edim — menga shunday tuyular edi.(Саъд (ибн Абу Ваққос) (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Маккада қаттиқ бир касаллик билан касалландим; Пайғамбар ﷺ мени йўқлаб келдилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Пайғамбари, мен мол қолдиряпман; мен фақат бир қиздан бошқа (ворисни) қолдирмаяпман; бас, молимнинг учдан икки қисмини васият қилай, учдан бирини қолдирайми?» дедим. У зот: «Йўқ» дедилар. Мен: «(Бў лмаса) ярмини васият қилай, ярмини қолдирайми?» дедим. У зот: «Йўқ» дедилар. Мен: «(Бў лмаса) учдан бирини васият қилай, унга учдан икки (қисм)ни қолдирайми?» дедим. У зот: «Учдан бир; (лекин) учдан бир ҳам кў п(дир)» дедилар. Сўнг у зот қў лларини менинг пешонамга қў йдилар, сўнг қў лларини менинг юзим ва қорнимга сурдилар, сўнг: «Аллоҳумма-шфи Саъдан ва атмим лаҳу ҳижратаҳу» (Эй Аллоҳ, Саъдга шифо бер ва унинг ҳижратини унга мукаммал қил) дедилар. Мен — то шу соатгача — у зотнинг (қў лларининг) салқинини жигаримда (ҳис қилиб) топаверар эдим — менга шундай туюлар эди.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنِ الْحَارِثِ بْنِ سُوَيْدٍ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ دَخَلْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ يُوعَكُ فَمَسِسْتُهُ بِيَدِي فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ تُوعَكُ وَعْكًا شَدِيدًا‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَجَلْ إِنِّي أُوعَكُ كَمَا يُوعَكُ رَجُلاَنِ مِنْكُمْ ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ ذَلِكَ أَنَّ لَكَ أَجْرَيْنِ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَجَلْ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا مِنْ مُسْلِمٍ يُصِيبُهُ أَذًى مَرَضٌ فَمَا سِوَاهُ إِلاَّ حَطَّ اللَّهُ لَهُ سَيِّئَاتِهِ كَمَا تَحُطُّ الشَّجَرَةُ وَرَقَهَا ‏"‏‏.‏

(Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Rasululloh ﷺning oldiga — u zot isitmalamoqda (boʻ lgan) holda — kirdim va u zotni qoʻ lim bilan ushlab (paypaslab): «Ey Allohning Rasuli, siz qattiq isitmalamoqdasiz» dedim. Rasululloh ﷺ: «Ha; men sizlardan ikki kishi isitmalamgandek isitmalamoqdaman» dedilar. Men: «Bu — siz uchun ikki (barobar) ajr borligi (sababidir)» dedim. Rasululloh ﷺ: «Ha» dedilar, soʻng Rasululloh ﷺ: «Musulmonga — kasallik yoki undan boshqa (qanday) bir ozor yetsa, Alloh u uchun yomonliklarini (gunohlarini) — daraxt bargini toʻ kgandek — (yuvib) toʻ kadi (kamaytiradi)» dedilar.(Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Расулуллоҳ ﷺнинг олдига — у зот иситмаламоқда (бў лган) ҳолда — кирдим ва у зотни қў лим билан ушлаб (пайпаслаб): «Эй Аллоҳнинг Расули, сиз қаттиқ иситмаламоқдасиз» дедим. Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳа; мен сизлардан икки киши иситмаламгандек иситмаламоқдаман» дедилар. Мен: «Бу — сиз учун икки (баробар) ажр борлиги (сабабидир)» дедим. Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳа» дедилар, сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмонга — касаллик ёки ундан бошқа (қандай) бир озор еца, Аллоҳ у учун ёмонликларини (гуноҳларини) — дарахт баргини тў кгандек — (ювиб) тў кади (камайтиради)» дедилар.

حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنِ الْحَارِثِ بْنِ سُوَيْدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فِي مَرَضِهِ فَمَسِسْتُهُ وَهْوَ يُوعَكُ وَعْكًا شَدِيدًا فَقُلْتُ إِنَّكَ لَتُوعَكُ وَعْكًا شَدِيدًا، وَذَلِكَ أَنَّ لَكَ أَجْرَيْنِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَجَلْ، وَمَا مِنْ مُسْلِمٍ يُصِيبُهُ أَذًى إِلاَّ حَاتَّتْ عَنْهُ خَطَايَاهُ كَمَا تَحَاتُّ وَرَقُ الشَّجَرِ ‏"‏‏.‏

(Abdulloh (ibn Masʼud) (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺning oldiga — u zotning kasalliklarida — keldim va u zotni ushlab (paypaslab) koʻ rdim — u zot qattiq isitmalamoqda edilar. Men: «Siz qattiq isitmalamoqdasiz; bu — siz uchun ikki (barobar) ajr borligi (sababidir)» dedim. U zot: «Ha; (chunki) musulmonga bir ozor yetsa, daraxtning bargi toʻ kilgandek, undan xatolari (gunohlari) toʻ kiladi» dedilar.(Абдуллоҳ (ибн Масъуд) (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺнинг олдига — у зотнинг касалликларида — келдим ва у зотни ушлаб (пайпаслаб) кў рдим — у зот қаттиқ иситмаламоқда эдилар. Мен: «Сиз қаттиқ иситмаламоқдасиз; бу — сиз учун икки (баробар) ажр борлиги (сабабидир)» дедим. У зот: «Ҳа; (чунки) мусулмонга бир озор еца, дарахтнинг барги тў килгандек, ундан хатолари (гуноҳлари) тў килади» дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ عَلَى رَجُلٍ يَعُودُهُ فَقَالَ ‏"‏ لاَ بَأْسَ طَهُورٌ إِنْ شَاءَ اللَّهُ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ كَلاَّ بَلْ حُمَّى تَفُورُ عَلَى شَيْخٍ كَبِيرٍ كَيْمَا تُزِيرَهُ الْقُبُورَ‏.‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَنَعَمْ إِذًا ‏"‏‏.‏

(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ bir kishining oldiga — uni yoʻqlab — kirdilar va: «Zarari yoʻq; in sha Alloh, (gunohlardan) poklovchi (boʻ lsin)» dedilar. U (kishi): «Yoʻq, balki (bu) — qabrlarni (ziyorat) qildiradigan (oʻ ldiradigan), keksa cholni (qaplab) qaynayotgan isitma» dedi. Paygʻambar ﷺ: «Unday boʻ lsa, ha (shunday boʻ lsin)» dedilar.(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ бир кишининг олдига — уни йўқлаб — кирдилар ва: «Зарари йўқ; ин ша Аллоҳ, (гуноҳлардан) покловчи (бў лсин)» дедилар. У (киши): «Йўқ, балки (бу) — қабрларни (зиёрат) қилдирадиган (ў лдирадиган), кекса чолни (қаплаб) қайнаётган иситма» деди. Пайғамбар ﷺ: «Ундай бў лса, ҳа (шундай бў лсин)» дедилар.

حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، أَنَّ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَكِبَ عَلَى حِمَارٍ عَلَى إِكَافٍ عَلَى قَطِيفَةٍ فَدَكِيَّةٍ، وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ وَرَاءَهُ يَعُودُ سَعْدَ بْنَ عُبَادَةَ قَبْلَ وَقْعَةِ بَدْرٍ فَسَارَ حَتَّى مَرَّ بِمَجْلِسٍ فِيهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ ابْنُ سَلُولَ وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ يُسْلِمَ عَبْدُ اللَّهِ، وَفِي الْمَجْلِسِ أَخْلاَطٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُشْرِكِينَ عَبَدَةِ الأَوْثَانِ وَالْيَهُودِ، وَفِي الْمَجْلِسِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَوَاحَةَ، فَلَمَّا غَشِيَتِ الْمَجْلِسَ عَجَاجَةُ الدَّابَّةِ خَمَّرَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ أَنْفَهُ بِرِدَائِهِ، قَالَ لاَ تُغَيِّرُوا عَلَيْنَا فَسَلَّمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَوَقَفَ وَنَزَلَ فَدَعَاهُمْ إِلَى اللَّهِ فَقَرَأَ عَلَيْهِمُ الْقُرْآنَ، فَقَالَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ يَا أَيُّهَا الْمَرْءُ إِنَّهُ لاَ أَحْسَنَ مِمَّا تَقُولُ إِنْ كَانَ حَقًّا، فَلاَ تُؤْذِنَا بِهِ فِي مَجْلِسِنَا، وَارْجِعْ إِلَى رَحْلِكَ فَمَنْ جَاءَكَ فَاقْصُصْ عَلَيْهِ‏.‏ قَالَ ابْنُ رَوَاحَةَ بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ فَاغْشَنَا بِهِ فِي مَجَالِسِنَا فَإِنَّا نُحِبُّ ذَلِكَ فَاسْتَبَّ الْمُسْلِمُونَ وَالْمُشْرِكُونَ وَالْيَهُودُ حَتَّى كَادُوا يَتَثَاوَرُونَ فَلَمْ يَزَلِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى سَكَتُوا فَرَكِبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم دَابَّتَهُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ فَقَالَ لَهُ ‏"‏ أَىْ سَعْدُ أَلَمْ تَسْمَعْ مَا قَالَ أَبُو حُبَابٍ ‏"‏‏.‏ يُرِيدُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَىٍّ‏.‏ قَالَ سَعْدٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ اعْفُ عَنْهُ وَاصْفَحْ فَلَقَدْ أَعْطَاكَ اللَّهُ مَا أَعْطَاكَ وَلَقَدِ اجْتَمَعَ أَهْلُ هَذِهِ الْبَحْرَةِ أَنْ يُتَوِّجُوهُ فَيُعَصِّبُوهُ فَلَمَّا رَدَّ ذَلِكَ بِالْحَقِّ الَّذِي أَعْطَاكَ شَرِقَ بِذَلِكَ، فَذَلِكَ الَّذِي فَعَلَ بِهِ مَا رَأَيْتَ‏.‏

(Usama ibn Zayd (roziyallohu anhumo) xabar berdi)ki, Paygʻambar ﷺ bir eshakka — ustiga Fadak (matosi)dan (boʻ lgan) qadifa (toʻ shak) tashlangan egar (ukof) ustiga — mindilar va Usamani ortlariga mingashtirdilar — Saʼd ibn Ubodani yoʻqlash uchun, Badr voqeasidan oldin. U zot yurdilar — to ichida Abdulloh ibn Ubay ibn Salul (bor) boʻ lgan bir majlis (yonidan) oʻ tguncha — bu — Abdulloh musulmon boʻ lishidan oldin (edi); majlisda musulmonlar, butparast mushriklar va yahudiylardan (iborat) aralashma (jamoa) bor edi; majlisda Abdulloh ibn Ravoha (ham) bor edi. Hayvonning changi majlisni qoplaganida, Abdulloh ibn Ubay burnini oʻ z ridosi (yopinchigʻ i) bilan toʻ sib: «Bizning ustimizga chang qilmanglar» dedi. Paygʻambar ﷺ salom berdilar, toʻ xtadilar, (eshakdan) tushdilar va ularni Allohga (iymonga) chaqirdilar hamda ularga Qurʼon (oyatlarini) qiroat qildilar. Abdulloh ibn Ubay unga: «Ey kishi, agar (bu) haq boʻ lsa (ham), sen aytayotgan (gap)dan koʻ ra yaxshiroq (narsa) yoʻq; (lekin) bizni bu bilan oʻ z majlisimizda ranjitma; oʻ z uyingga qayt; kim sening oldingga kelsa, unga (mana shu narsalarni) hikoya qil» dedi. Ibn Ravoha: «Yoʻq, (aksincha) ey Allohning Rasuli, uni bizning majlislarimizda (olib kelib) bizga (yetkazib) turing; chunki biz buni yaxshi koʻ ramiz» dedi. Shunda musulmonlar, mushriklar va yahudiylar — bir-birlarini soʻ kishgacha, hatto bir-birlariga tashlanishga yaqinlashguncha — (janjallashib) ketdi; Paygʻambar ﷺ esa — to ularni tinchitguncha — (ularga tasalli berib) davom etdilar. Soʻng Paygʻambar ﷺ oʻ z hayvoniga minib, (yoʻ llarini davom ettirdilar) — to Saʼd ibn Ubodaning oldiga kirguncha; u zot unga: «Ey Saʼd, Abu Hubob nima deganini eshitmadingmi?» dedilar — Abdulloh ibn Ubayni nazarda tutdilar. Saʼd: «Ey Allohning Rasuli, uni afv eting va kechirib yuboring; Alloh sizga bergan (narsa)ni berdi (yaʼni paygʻ ambarlik); bu (shahar) ahli — uni (boshliq qilib) toj kiygizishga va salla (oʻ rab hokimiyat berishga) kelishib (qoʻ ygan) edi; bas, Alloh sizga bergan haq bilan u (reja) rad etilgach, u shu (sababli) (gʻ azabga) toʻ ldi (rashk qildi); siz koʻ rgan (xatti-harakati) — oʻ sha (sabab) bilan (boʻ lgan)dir» dedi.(Усама ибн Зайд (розияллоҳу анҳумо) хабар берди)ки, Пайғамбар ﷺ бир эшакка — устига Фадак (матоси)дан (бў лган) қадифа (тў шак) ташланган эгар (укоф) устига — миндилар ва Усамани ортларига мингаштирдилар — Саъд ибн Убодани йўқлаш учун, Бадр воқеасидан олдин. У зот юрдилар — то ичида Абдуллоҳ ибн Убай ибн Салул (бор) бў лган бир мажлис (ёнидан) ў тгунча — бу — Абдуллоҳ мусулмон бў лишидан олдин (эди); мажлисда мусулмонлар, бутпараст мушриклар ва яҳудийлардан (иборат) аралашма (жамоа) бор эди; мажлисда Абдуллоҳ ибн Равоҳа (ҳам) бор эди. Ҳайвоннинг чанги мажлисни қоплаганида, Абдуллоҳ ибн Убай бурнини ў з ридоси (ёпинчиғ и) билан тў сиб: «Бизнинг устимизга чанг қилманглар» деди. Пайғамбар ﷺ салом бердилар, тў хтадилар, (эшакдан) тушдилар ва уларни Аллоҳга (иймонга) чақирдилар ҳамда уларга Қуръон (оятларини) қироат қилдилар. Абдуллоҳ ибн Убай унга: «Эй киши, агар (бу) ҳақ бў лса (ҳам), сен айтаётган (гап)дан кў ра яхшироқ (нарса) йўқ; (лекин) бизни бу билан ў з мажлисимизда ранжитма; ў з уйингга қайт; ким сенинг олдингга келса, унга (мана шу нарсаларни) ҳикоя қил» деди. Ибн Равоҳа: «Йўқ, (аксинча) эй Аллоҳнинг Расули, уни бизнинг мажлисларимизда (олиб келиб) бизга (етказиб) туринг; чунки биз буни яхши кў рамиз» деди. Шунда мусулмонлар, мушриклар ва яҳудийлар — бир-бирларини сў кишгача, ҳатто бир-бирларига ташланишга яқинлашгунча — (жанжаллашиб) кетди; Пайғамбар ﷺ эса — то уларни тинчитгунча — (уларга тасалли бериб) давом этдилар. Сўнг Пайғамбар ﷺ ў з ҳайвонига миниб, (йў лларини давом эттирдилар) — то Саъд ибн Убоданинг олдига киргунча; у зот унга: «Эй Саъд, Абу Ҳубоб нима деганини эшитмадингми?» дедилар — Абдуллоҳ ибн Убайни назарда тутдилар. Саъд: «Эй Аллоҳнинг Расули, уни афв этинг ва кечириб юборинг; Аллоҳ сизга берган (нарса)ни берди (яъни пайғ амбарлик); бу (шаҳар) аҳли — уни (бошлиқ қилиб) тож кийгизишга ва салла (ў раб ҳокимият беришга) келишиб (қў йган) эди; бас, Аллоҳ сизга берган ҳақ билан у (режа) рад этилгач, у шу (сабабли) (ғ азабга) тў лди (рашк қилди); сиз кў рган (хатти-ҳаракати) — ў ша (сабаб) билан (бў лган)дир» деди.

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَبَّاسٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُحَمَّدٍ ـ هُوَ ابْنُ الْمُنْكَدِرِ ـ عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ جَاءَنِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَعُودُنِي لَيْسَ بِرَاكِبِ بَغْلٍ وَلاَ بِرْذَوْنٍ‏.‏

(Jobir (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ meni yoʻqlab keldilar — xachir mingan ham, oʻ rta (ot) mingan ham emas (yaʼni piyoda) edilar.(Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ мени йўқлаб келдилар — хачир минган ҳам, ў рта (от) минган ҳам эмас (яъни пиёда) эдилар.

حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ، وَأَيُّوبَ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ ـ رضى الله عنه‏.‏ مَرَّ بِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا أُوقِدُ تَحْتَ الْقِدْرِ فَقَالَ ‏"‏ أَيُؤْذِيكَ هَوَامُّ رَأْسِكَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ نَعَمْ‏.‏ فَدَعَا الْحَلاَّقَ فَحَلَقَهُ ثُمَّ أَمَرَنِي بِالْفِدَاءِ‏.‏

(Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ mening yonimdan oʻ tdilar — men qozon ostida (oʻ t) yoqayotgan edim. U zot: «Boshing hashoroti (bitlari) seni ranjityaptimi?» dedilar. Men: «Ha» dedim. Shunda u zot sartaroshni chaqirdilar; u (boshimni) qirdi; soʻng u zot menga fidya (toʻ lov) (berishni) buyurdilar.(Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ менинг ёнимдан ў тдилар — мен қозон остида (ў т) ёқаётган эдим. У зот: «Бошинг ҳашороти (битлари) сени ранжитяптими?» дедилар. Мен: «Ҳа» дедим. Шунда у зот сартарошни чақирдилар; у (бошимни) қирди; сўнг у зот менга фидя (тў лов) (беришни) буюрдилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَبُو زَكَرِيَّاءَ، أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، قَالَ سَمِعْتُ الْقَاسِمَ بْنَ مُحَمَّدٍ، قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُ وَارَأْسَاهْ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ ذَاكِ لَوْ كَانَ وَأَنَا حَىٌّ، فَأَسْتَغْفِرُ لَكِ وَأَدْعُو لَكِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَتْ عَائِشَةُ وَاثُكْلِيَاهْ، وَاللَّهِ إِنِّي لأَظُنُّكَ تُحِبُّ مَوْتِي، وَلَوْ كَانَ ذَاكَ لَظَلِلْتَ آخِرَ يَوْمِكَ مُعَرِّسًا بِبَعْضِ أَزْوَاجِكَ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ بَلْ أَنَا وَارَأْسَاهْ لَقَدْ هَمَمْتُ أَوْ أَرَدْتُ أَنْ أُرْسِلَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ وَابْنِهِ، وَأَعْهَدَ أَنْ يَقُولَ الْقَائِلُونَ أَوْ يَتَمَنَّى الْمُتَمَنُّونَ، ثُمَّ قُلْتُ يَأْبَى اللَّهُ وَيَدْفَعُ الْمُؤْمِنُونَ، أَوْ يَدْفَعُ اللَّهُ وَيَأْبَى الْمُؤْمِنُونَ ‏"‏‏.‏

(al-Qosim ibn Muhammad aytdi:) Oisha (roziyallohu anho): «Voy boshim!» dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «U (oʻ lim) men tirik (boʻ lgan) paytda (yuz bersa), men sen uchun magʻ firat soʻ rab, sen uchun duo qilar edim» dedilar. Oisha: «Voy, shoʻrim qurisin! Allohga qasamki, men seni mening oʻ limimni yaxshi koʻ rsang kerak deb oʻ ylayman; agar shunday boʻ lsa (men oʻ lsam), sen kuningning oxiri (oʻ sha kunning oxirida) zavjalaringdan baʼzisi bilan kelin-kuyov (boʻ lib) qoladigan eding» dedi. Paygʻambar ﷺ: «Yoʻq, (aslida) men ‹voy boshim!› (deyishga haqliroqman). Men Abu Bakr va uning oʻ gʻ liga (kishi) yuborib, (xalifalik haqida) ahd (vasiyat) qilishni — (keyin) gapiruvchilar gapirmasligi yoki tama qiluvchilar tama qilmasligi uchun — niyat qilgan edim; soʻng: ‹Alloh (bundan boshqasini) inkor qiladi va moʻminlar (boshqasini) daf qiladi — yoki: Alloh daf qiladi va moʻminlar inkor qiladi› dedim» dedilar.(ал-Қосим ибн Муҳаммад айтди:) Оиша (розияллоҳу анҳо): «Вой бошим!» деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «У (ў лим) мен тирик (бў лган) пайтда (юз берса), мен сен учун мағ фират сў раб, сен учун дуо қилар эдим» дедилар. Оиша: «Вой, шўрим қурисин! Аллоҳга қасамки, мен сени менинг ў лимимни яхши кў рсанг керак деб ў йлайман; агар шундай бў лса (мен ў лсам), сен кунингнинг охири (ў ша куннинг охирида) завжаларингдан баъзиси билан келин-куёв (бў либ) қоладиган эдинг» деди. Пайғамбар ﷺ: «Йўқ, (аслида) мен ‹вой бошим!› (дейишга ҳақлироқман). Мен Абу Бакр ва унинг ў ғ лига (киши) юбориб, (халифалик ҳақида) аҳд (васият) қилишни — (кейин) гапирувчилар гапирмаслиги ёки тама қилувчилар тама қилмаслиги учун — ният қилган эдим; сўнг: ‹Аллоҳ (бундан бошқасини) инкор қилади ва мўминлар (бошқасини) даф қилади — ёки: Аллоҳ даф қилади ва мўминлар инкор қилади› дедим» дедилар.

حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنِ الْحَارِثِ بْنِ سُوَيْدٍ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ دَخَلْتُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ يُوعَكُ فَمَسِسْتُهُ فَقُلْتُ إِنَّكَ لَتُوعَكُ وَعْكًا شَدِيدًا‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَجَلْ كَمَا يُوعَكُ رَجُلاَنِ مِنْكُمْ ‏"‏‏.‏ قَالَ لَكَ أَجْرَانِ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ مَا مِنْ مُسْلِمٍ يُصِيبُهُ أَذًى مَرَضٌ فَمَا سِوَاهُ إِلاَّ حَطَّ اللَّهُ سَيِّئَاتِهِ كَمَا تَحُطُّ الشَّجَرَةُ وَرَقَهَا ‏"‏‏.‏

(Ibn Masʼud (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺning oldiga — u zot isitmalamoqda (boʻ lgan) holda — kirdim va u zotni ushlab (paypaslab): «Siz qattiq isitmalamoqdasiz» dedim. U zot: «Ha; sizlardan ikki kishi isitmalamgandek (isitmalamoqdaman)» dedilar. (Roviy:) «Siz uchun ikki (barobar) ajr bor» dedi. U zot: «Ha; musulmonga — kasallik yoki undan boshqa (qanday) bir ozor yetsa, daraxt bargini toʻ kgandek, Alloh uning yomonliklarini (gunohlarini) toʻ kadi (kamaytiradi)» dedilar.(Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺнинг олдига — у зот иситмаламоқда (бў лган) ҳолда — кирдим ва у зотни ушлаб (пайпаслаб): «Сиз қаттиқ иситмаламоқдасиз» дедим. У зот: «Ҳа; сизлардан икки киши иситмаламгандек (иситмаламоқдаман)» дедилар. (Ровий:) «Сиз учун икки (баробар) ажр бор» деди. У зот: «Ҳа; мусулмонга — касаллик ёки ундан бошқа (қандай) бир озор еца, дарахт баргини тў кгандек, Аллоҳ унинг ёмонликларини (гуноҳларини) тў кади (камайтиради)» дедилар.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ، أَخْبَرَنَا الزُّهْرِيُّ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ جَاءَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعُودُنِي مِنْ وَجَعٍ اشْتَدَّ بِي زَمَنَ حَجَّةِ الْوَدَاعِ فَقُلْتُ بَلَغَ بِي مَا تَرَى وَأَنَا ذُو مَالٍ وَلاَ يَرِثُنِي إِلاَّ ابْنَةٌ لِي أَفَأَتَصَدَّقُ بِثُلُثَىْ مَالِي قَالَ ‏"‏ لاَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ بِالشَّطْرِ قَالَ ‏"‏ لاَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ الثُّلُثُ قَالَ ‏"‏ الثُّلُثُ كَثِيرٌ، أَنْ تَدَعَ وَرَثَتَكَ أَغْنِيَاءَ خَيْرٌ مِنْ أَنْ تَذَرَهُمْ عَالَةً يَتَكَفَّفُونَ النَّاسَ وَلَنْ تُنْفِقَ نَفَقَةً تَبْتَغِي بِهَا وَجْهَ اللَّهِ إِلاَّ أُجِرْتَ عَلَيْهَا حَتَّى مَا تَجْعَلُ فِي فِي امْرَأَتِكَ ‏"‏‏.‏

(Saʼd (ibn Abu Vaqqos) (roziyallohu anhu) aytdi:) Vidolashuv hajji paytida menga zoʻ raygan bir ogʻ riq (dard) (sababli), Rasululloh ﷺ meni yoʻqlab keldilar. Men: «Siz koʻ rayotgan (holatga) yetdim; men mol egasiman; menga bir qizimdan boshqa (hech kim) meros olmaydi; bas, molimning uchdan ikki qismini sadaqa qilaymi?» dedim. U zot: «Yoʻq» dedilar. Men: «Yarmini(chi)?» dedim. U zot: «Yoʻq» dedilar. Men: «Uchdan birini(chi)?» dedim. U zot: «Uchdan bir; (lekin) uchdan bir (ham) koʻ p(dir). Vorislaringni boy (holda) qoldirishing — ularni odamlarga qoʻ l choʻ zadigan (tilanchi) kambagʻ allar (holda) qoldirishingdan koʻ ra yaxshiroqdir. Sen Allohning yuzini (rizosini) istab qilgan har qanday infoqing uchun — hatto xotiningning ogʻ ziga solgan (luqma)ng uchun ham — albatta ajr olasan» dedilar.(Саъд (ибн Абу Ваққос) (розияллоҳу анҳу) айтди:) Видолашув ҳажжи пайтида менга зў райган бир оғ риқ (дард) (сабабли), Расулуллоҳ ﷺ мени йўқлаб келдилар. Мен: «Сиз кў раётган (ҳолатга) етдим; мен мол эгасиман; менга бир қизимдан бошқа (ҳеч ким) мерос олмайди; бас, молимнинг учдан икки қисмини садақа қилайми?» дедим. У зот: «Йўқ» дедилар. Мен: «Ярмини(чи)?» дедим. У зот: «Йўқ» дедилар. Мен: «Учдан бирини(чи)?» дедим. У зот: «Учдан бир; (лекин) учдан бир (ҳам) кў п(дир). Ворисларингни бой (ҳолда) қолдиришинг — уларни одамларга қў л чў задиган (тиланчи) камбағ аллар (ҳолда) қолдиришингдан кў ра яхшироқдир. Сен Аллоҳнинг юзини (ризосини) истаб қилган ҳар қандай инфоқинг учун — ҳатто хотинингнинг оғ зига солган (луқма)нг учун ҳам — албатта ажр оласан» дедилар.

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ مَعْمَرٍ، وَحَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ لَمَّا حُضِرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَفِي الْبَيْتِ رِجَالٌ فِيهِمْ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَلُمَّ أَكْتُبْ لَكُمْ كِتَابًا لاَ تَضِلُّوا بَعْدَهُ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَدْ غَلَبَ عَلَيْهِ الْوَجَعُ وَعِنْدَكُمُ الْقُرْآنُ، حَسْبُنَا كِتَابُ اللَّهِ فَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْبَيْتِ فَاخْتَصَمُوا، مِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ قَرِّبُوا يَكْتُبْ لَكُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم كِتَابًا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ، وَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ مَا قَالَ عُمَرُ فَلَمَّا أَكْثَرُوا اللَّغْوَ وَالاِخْتِلاَفَ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ قُومُوا ‏"‏‏.‏ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ فَكَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقُولُ إِنَّ الرَّزِيَّةَ كُلَّ الرَّزِيَّةِ مَا حَالَ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَبَيْنَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُمْ ذَلِكَ الْكِتَابَ مِنِ اخْتِلاَفِهِمْ وَلَغَطِهِمْ‏.‏

(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi:) Rasululloh ﷺga (vafot) hozir boʻ lganida — uyda (baʼzi) erkaklar, ular ichida Umar ibnul-Xattob (ham) bor edi — Paygʻambar ﷺ: «Keltiringlar, men sizlarga bir kitob (xat) yozib beray — undan keyin (hech qachon) adashmaysiz» dedilar. Umar: «Albatta Paygʻambar ﷺni ogʻ riq (dard) yengdi; sizlarning yoningizda Qurʼon (bor); bizga Allohning Kitobi yetarli» dedi. Bas, uy ahli ixtilofga tushdi va bahslashdi: ulardan baʼzisi: «Yaqinlashtiringlar (keltiringlar), Paygʻambar ﷺ sizlarga bir kitob yozib bersin — undan keyin adashmaysiz» der edi; baʼzisi esa Umar aytgan (gap)ni (takrorlab) aytar edi. Paygʻambar ﷺning huzurida behuda gap va ixtilof koʻ payganida, Rasululloh ﷺ: «Turinglar (ketinglar)» dedilar. (Ubaydulloh:) Ibn Abbos: «Albatta musibat — butun musibat — Rasululloh ﷺ bilan, u zotning ularga oʻ sha kitobni yozishi orasida — ularning ixtilofi va shovqini (toʻ siq boʻ lib) toʻ sib qoʻ ygan (narsa)dir» der edi.(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺга (вафот) ҳозир бў лганида — уйда (баъзи) эркаклар, улар ичида Умар ибнул-Хаттоб (ҳам) бор эди — Пайғамбар ﷺ: «Келтиринглар, мен сизларга бир китоб (хат) ёзиб берай — ундан кейин (ҳеч қачон) адашмайсиз» дедилар. Умар: «Албатта Пайғамбар ﷺни оғ риқ (дард) енгди; сизларнинг ёнингизда Қуръон (бор); бизга Аллоҳнинг Китоби етарли» деди. Бас, уй аҳли ихтилофга тушди ва баҳслашди: улардан баъзиси: «Яқинлаштиринглар (келтиринглар), Пайғамбар ﷺ сизларга бир китоб ёзиб берсин — ундан кейин адашмайсиз» дер эди; баъзиси эса Умар айтган (гап)ни (такрорлаб) айтар эди. Пайғамбар ﷺнинг ҳузурида беҳуда гап ва ихтилоф кў пайганида, Расулуллоҳ ﷺ: «Туринглар (кетинглар)» дедилар. (Убайдуллоҳ:) Ибн Аббос: «Албатта мусибат — бутун мусибат — Расулуллоҳ ﷺ билан, у зотнинг уларга ў ша китобни ёзиши орасида — уларнинг ихтилофи ва шовқини (тў сиқ бў либ) тў сиб қў йган (нарса)дир» дер эди.

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ، حَدَّثَنَا حَاتِمٌ ـ هُوَ ابْنُ إِسْمَاعِيلَ ـ عَنِ الْجُعَيْدِ، قَالَ سَمِعْتُ السَّائِبَ، يَقُولُ ذَهَبَتْ بِي خَالَتِي إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ابْنَ أُخْتِي وَجِعٌ فَمَسَحَ رَأْسِي وَدَعَا لِي بِالْبَرَكَةِ، ثُمَّ تَوَضَّأَ فَشَرِبْتُ مِنْ وَضُوئِهِ وَقُمْتُ خَلْفَ ظَهْرِهِ فَنَظَرْتُ إِلَى خَاتَمِ النُّبُوَّةِ بَيْنَ كَتِفَيْهِ مِثْلَ زِرِّ الْحَجَلَةِ‏.‏

(as-Soib (ibn Yazid) (roziyallohu anhu) aytdi:) Xolam meni Rasululloh ﷺning oldiga olib bordi va: «Ey Allohning Rasuli, mening jiyanim (qizning oʻ gʻ li) ogʻ rib (kasal boʻ lib) qoldi» dedi. U zot boshimni silab, men uchun baraka (soʻrab) duo qildilar; soʻng tahorat qildilar; men u zotning tahorat (suvi)dan ichdim va u zotning orqasida (orqa tomonda) turdim; (shunda) men u zotning ikki kuragi orasidagi nubuvvat muhri (xotamun-nubuvvat)ni — kaklik tuxumi (yoki: hajla pardasining tugmasi) misli — koʻ rdim.(ас-Соиб (ибн Язид) (розияллоҳу анҳу) айтди:) Холам мени Расулуллоҳ ﷺнинг олдига олиб борди ва: «Эй Аллоҳнинг Расули, менинг жияним (қизнинг ў ғ ли) оғ риб (касал бў либ) қолди» деди. У зот бошимни силаб, мен учун барака (сўраб) дуо қилдилар; сўнг таҳорат қилдилар; мен у зотнинг таҳорат (суви)дан ичдим ва у зотнинг орқасида (орқа томонда) турдим; (шунда) мен у зотнинг икки кураги орасидаги нубувват муҳри (хотамун-нубувват)ни — каклик тухуми (ёки: ҳажла пардасининг тугмаси) мисли — кў рдим.

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ يَتَمَنَّيَنَّ أَحَدُكُمُ الْمَوْتَ مِنْ ضُرٍّ أَصَابَهُ، فَإِنْ كَانَ لاَ بُدَّ فَاعِلاً فَلْيَقُلِ اللَّهُمَّ أَحْيِنِي مَا كَانَتِ الْحَيَاةُ خَيْرًا لِي، وَتَوَفَّنِي إِذَا كَانَتِ الْوَفَاةُ خَيْرًا لِي ‏"‏‏.‏

(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ: «Sizlardan birortangiz oʻ ziga yetgan bir zarar (ofat) sababli oʻ limni tilamasin; agar (tilamoqlik) muqarrar (zarur) boʻ lsa, ‹Allohumma ahyini mo konatil-hayotu xayran li, va tavaffani izo konatil-vafotu xayran li› (Ey Alloh, agar hayot men uchun yaxshi boʻ lsa, meni tirik tut; agar oʻ lim men uchun yaxshi boʻ lsa, meni vafot ettir) desin» dedilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ: «Сизлардан бирортангиз ў зига етган бир зарар (офат) сабабли ў лимни тиламасин; агар (тиламоқлик) муқаррар (зарур) бў лса, ‹Аллоҳумма аҳйини мо конатил-ҳаёту хайран ли, ва таваффани изо конатил-вафоту хайран ли› (Эй Аллоҳ, агар ҳаёт мен учун яхши бў лса, мени тирик тут; агар ў лим мен учун яхши бў лса, мени вафот эттир) десин» дедилар.

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ، قَالَ دَخَلْنَا عَلَى خَبَّابٍ نَعُودُهُ وَقَدِ اكْتَوَى سَبْعَ كَيَّاتٍ فَقَالَ إِنَّ أَصْحَابَنَا الَّذِينَ سَلَفُوا مَضَوْا وَلَمْ تَنْقُصْهُمُ الدُّنْيَا وَإِنَّا أَصَبْنَا مَا لاَ نَجِدُ لَهُ مَوْضِعًا إِلاَّ التُّرَابَ وَلَوْلاَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَانَا أَنْ نَدْعُوَ بِالْمَوْتِ لَدَعَوْتُ بِهِ، ثُمَّ أَتَيْنَاهُ مَرَّةً أُخْرَى وَهْوَ يَبْنِي حَائِطًا لَهُ فَقَالَ إِنَّ الْمُسْلِمَ لَيُوجَرُ فِي كُلِّ شَىْءٍ يُنْفِقُهُ إِلاَّ فِي شَىْءٍ يَجْعَلُهُ فِي هَذَا التُّرَابِ‏.‏

(Qays ibn Abi Hozim aytdi:) Biz Xabbob (roziyallohu anhu)ning oldiga — uni yoʻqlab — kirdik; u yetti marta (dogʻ lab) kuydirilgan (kayy qilgan) edi. U: «Bizdan oldin oʻ tgan sheriklarimiz — dunyo ularning (ajrini) kamaytirmagan holda — (savob bilan) ketdi; biz esa — uni tuproqdan boshqa joyga qoʻ yadigan (yeri)ni topmaydigan (qadar mol-dunyo)ga erishdik (yaʼni faqat binoga sarflab qoldik); agar Paygʻambar ﷺ bizni oʻ limni (tilab) duo qilishdan qaytarmaganlarida edi, men uni (tilab) duo qilar edim» dedi. Soʻng biz unga boshqa bir safar keldik — u oʻ z devorini (binosini) qurayotgan edi; u: «Albatta musulmon — har bir infoq qilgan narsasiga ajr beriladi — magar bu tuproqqa qoʻ ygan (binoga sarflagan) narsasiga (esa, bu undan mustasno boʻ lishi mumkin)» dedi.(Қайс ибн Аби Ҳозим айтди:) Биз Хаббоб (розияллоҳу анҳу)нинг олдига — уни йўқлаб — кирдик; у етти марта (доғ лаб) куйдирилган (кайй қилган) эди. У: «Биздан олдин ў тган шерикларимиз — дунё уларнинг (ажрини) камайтирмаган ҳолда — (савоб билан) кетди; биз эса — уни тупроқдан бошқа жойга қў ядиган (ери)ни топмайдиган (қадар мол-дунё)га эришдик (яъни фақат бинога сарфлаб қолдик); агар Пайғамбар ﷺ бизни ў лимни (тилаб) дуо қилишдан қайтармаганларида эди, мен уни (тилаб) дуо қилар эдим» деди. Сўнг биз унга бошқа бир сафар келдик — у ў з деворини (биносини) қураётган эди; у: «Албатта мусулмон — ҳар бир инфоқ қилган нарсасига ажр берилади — магар бу тупроққа қў йган (бинога сарфлаган) нарсасига (эса, бу ундан мустасно бў лиши мумкин)» деди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو عُبَيْدٍ، مَوْلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لَنْ يُدْخِلَ أَحَدًا عَمَلُهُ الْجَنَّةَ ‏"‏‏.‏ قَالُوا وَلاَ أَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ لاَ، وَلاَ أَنَا إِلاَّ أَنْ يَتَغَمَّدَنِي اللَّهُ بِفَضْلٍ وَرَحْمَةٍ فَسَدِّدُوا وَقَارِبُوا وَلاَ يَتَمَنَّيَنَّ أَحَدُكُمُ الْمَوْتَ إِمَّا مُحْسِنًا فَلَعَلَّهُ أَنْ يَزْدَادَ خَيْرًا، وَإِمَّا مُسِيئًا فَلَعَلَّهُ أَنْ يَسْتَعْتِبَ ‏"‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Rasululloh ﷺni (shunday) deyayotganlarini eshitdim: «Hech kimni oʻ z amali jannatga kiritmaydi». Ular: «Siznimi (ham), ey Allohning Rasuli?» dedi. U zot: «Yoʻq, meni (ham) — magar Alloh meni (oʻ z) fazli va rahmati bilan oʻ rabgina (jannatga kiritsa). Bas, (amalda) toʻ gʻ ri (sadid) boʻ linglar va (haddan oshmay) yaqinlashinglar; sizlardan birortangiz oʻ limni tilamasin: yo (u) muhsin (yaxshilik qiluvchi) boʻ lur — shoyad (yana) yaxshilik ziyoda qilsa; yo (u) yomonlik qiluvchi boʻ lur — shoyad (tavba qilib Allohni) rozi qilsa (uzr soʻ rasa)» dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Расулуллоҳ ﷺни (шундай) деяётганларини эшитдим: «Ҳеч кимни ў з амали жаннатга киритмайди». Улар: «Сизними (ҳам), эй Аллоҳнинг Расули?» деди. У зот: «Йўқ, мени (ҳам) — магар Аллоҳ мени (ў з) фазли ва раҳмати билан ў рабгина (жаннатга кирица). Бас, (амалда) тў ғ ри (садид) бў линглар ва (ҳаддан ошмай) яқинлашинглар; сизлардан бирортангиз ў лимни тиламасин: ё (у) муҳсин (яхшилик қилувчи) бў лур — шояд (яна) яхшилик зиёда қилса; ё (у) ёмонлик қилувчи бў лур — шояд (тавба қилиб Аллоҳни) рози қилса (узр сў раса)» дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، قَالَ سَمِعْتُ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ مُسْتَنِدٌ إِلَىَّ يَقُولُ ‏"‏ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي وَارْحَمْنِي وَأَلْحِقْنِي بِالرَّفِيقِ الأَعْلَى ‏"‏‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺni — u zot menga suyangan holda — (shunday) deyayotganlarini eshitdim: «Allohumma-gʻ fir li varhamni va alhiqni bir-rafiqil-aʼlo» (Ey Alloh, meni magʻ firat qil, menga rahm qil va meni eng oliy rafiq (Doʻ st)ga ula).(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺни — у зот менга суянган ҳолда — (шундай) деяётганларини эшитдим: «Аллоҳумма-ғ фир ли варҳамни ва алҳиқни бир-рафиқил-аъло» (Эй Аллоҳ, мени мағ фират қил, менга раҳм қил ва мени энг олий рафиқ (Дў ст)га ула).

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا أَتَى مَرِيضًا ـ أَوْ أُتِيَ بِهِ ـ قَالَ ‏"‏ أَذْهِبِ الْبَاسَ رَبَّ النَّاسِ، اشْفِ وَأَنْتَ الشَّافِي لاَ شِفَاءَ إِلاَّ شِفَاؤُكَ، شِفَاءً لاَ يُغَادِرُ سَقَمًا ‏"‏‏.‏ قَالَ عَمْرُو بْنُ أَبِي قَيْسٍ وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ وَأَبِي الضُّحَى إِذَا أُتِيَ بِالْمَرِيضِ، وَقَالَ جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي الضُّحَى وَحْدَهُ، وَقَالَ إِذَا أَتَى مَرِيضًا‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ bir bemorning oldiga kelsalar — yoki u (bemor) u zotning oldiga keltirilsa — «Azhibil-baʼs, Robban-nos; ishfi, va antash-Shofi; lo shifoʼa illo shifoʼuk; shifoʼan lo yugʻ odiru saqaman» (Dardni ketkaz, ey odamlarning Robbi; shifo ber — Shifo beruvchi Sensan; Sening shifoyingdan boshqa shifo yoʻq; (shunday) shifo (berki), hech qanday kasallik qoldirmasin) der edilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ бир беморнинг олдига келсалар — ёки у (бемор) у зотнинг олдига келтирилса — «Азҳибил-баъс, Роббан-нос; ишфи, ва анташ-Шофи; ло шифўа илло шифўук; шифўан ло юғ одиру сақаман» (Дардни кетказ, эй одамларнинг Робби; шифо бер — Шифо берувчи Сенсан; Сенинг шифойингдан бошқа шифо йўқ; (шундай) шифо (берки), ҳеч қандай касаллик қолдирмасин) дер эдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ دَخَلَ عَلَىَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا مَرِيضٌ فَتَوَضَّأَ فَصَبَّ عَلَىَّ أَوْ قَالَ صُبُّوا عَلَيْهِ فَعَقَلْتُ فَقُلْتُ لاَ يَرِثُنِي إِلاَّ كَلاَلَةٌ، فَكَيْفَ الْمِيرَاثُ فَنَزَلَتْ آيَةُ الْفَرَائِضِ‏.‏

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Paygʻambar ﷺ mening oldimga — men kasal (boʻ lgan) holda — kirdilar; u zot tahorat qildilar, soʻng (tahorat suvini) mening ustimga sepdilar — yoki: «Uning ustiga sepinglar» dedilar; (shunda) men hushga keldim va: «Menga faqat kalola (ota-bola yoʻ q) (meros) qoladi; (boʻ lmasa) meros qanday boʻ ladi?» dedim; shunda farzlar (meros) oyati nozil boʻ ldi.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Пайғамбар ﷺ менинг олдимга — мен касал (бў лган) ҳолда — кирдилар; у зот таҳорат қилдилар, сўнг (таҳорат сувини) менинг устимга сепдилар — ёки: «Унинг устига сепинглар» дедилар; (шунда) мен ҳушга келдим ва: «Менга фақат калола (ота-бола йў қ) (мерос) қолади; (бў лмаса) мерос қандай бў лади?» дедим; шунда фарзлар (мерос) ояти нозил бў лди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّهَا قَالَتْ لَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وُعِكَ أَبُو بَكْرٍ وَبِلاَلٌ قَالَتْ فَدَخَلْتُ عَلَيْهِمَا فَقُلْتُ يَا أَبَتِ كَيْفَ تَجِدُكَ وَيَا بِلاَلُ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَتْ وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ إِذَا أَخَذَتْهُ الْحُمَّى يَقُولُ كُلُّ امْرِئٍ مُصَبَّحٌ فِي أَهْلِهِ وَالْمَوْتُ أَدْنَى مِنْ شِرَاكِ نَعْلِهِ وَكَانَ بِلاَلٌ إِذَا أُقْلِعَ عَنْهُ يَرْفَعُ عَقِيرَتَهُ فَيَقُولُ أَلاَ لَيْتَ شِعْرِي هَلْ أَبِيتَنَّ لَيْلَةً بِوَادٍ وَحَوْلِي إِذْخِرٌ وَجَلِيلُ وَهَلْ أَرِدَنْ يَوْمًا مِيَاهَ مِجَنَّةٍ وَهَلْ تَبْدُوَنْ لِي شَامَةٌ وَطَفِيلُ قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُ فَجِئْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ حَبِّبْ إِلَيْنَا الْمَدِينَةَ كَحُبِّنَا مَكَّةَ أَوْ أَشَدَّ وَصَحِّحْهَا وَبَارِكْ لَنَا فِي صَاعِهَا وَمُدِّهَا وَانْقُلْ حُمَّاهَا فَاجْعَلْهَا بِالْجُحْفَةِ ‏"‏‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺ (Madinaga) kelganlarida, Abu Bakr va Bilol isitmaladi. Men ularning oldiga kirib: «Ey otajon, oʻ zingni qanday his qilyapsan? Ey Bilol, oʻ zingni qanday his qilyapsan?» dedim. Abu Bakr — uni isitma tutganda — ‹har bir kishi oʻ z ahli ichida (tongda) ertalab (xayrli) yoʻqlansa-yu, holbuki oʻ lim uning poyabzali tasmasidan ham yaqinroqdir› (mazmunida) der edi; Bilol esa — (isitma) undan koʻ tarilganda — ovozini koʻ tarib: ‹qaniydi bilsam — atrofimda izxir va jalil (giyohlari boʻ lgan) bir vodiyda bir kechani (yana) oʻ tkazarmikanman; Majanna suvlariga (yana) borarmikanman; menga Shoma va Tofil (togʻ lari yana) koʻ rinarmikanmi› (mazmunida) aytar edi. Oisha aytdi: Men Rasululloh ﷺning oldiga kelib, buni xabar berdim; u zot: «Ey Alloh, Madinani bizga — Makkani sevganimizdek, yoki (undan) ham qattiqroq — sevdir; uni (havosini) sogʻ -salomat qil; uning soʻ va mudd (oʻ lchov)larida bizga baraka ber; va uning isitmasini koʻ chir — uni Juhfaga qoʻ y» dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ (Мадинага) келганларида, Абу Бакр ва Билол иситмалади. Мен уларнинг олдига кириб: «Эй отажон, ў зингни қандай ҳис қиляпсан? Эй Билол, ў зингни қандай ҳис қиляпсан?» дедим. Абу Бакр — уни иситма тутганда — ‹ҳар бир киши ў з аҳли ичида (тонгда) эрталаб (хайрли) йўқланса-ю, ҳолбуки ў лим унинг поябзали тасмасидан ҳам яқинроқдир› (мазмунида) дер эди; Билол эса — (иситма) ундан кў тарилганда — овозини кў тариб: ‹қанийди билсам — атрофимда изхир ва жалил (гиёҳлари бў лган) бир водийда бир кечани (яна) ў тказармиканман; Мажанна сувларига (яна) борармиканман; менга Шома ва Тофил (тоғ лари яна) кў ринармиканми› (мазмунида) айтар эди. Оиша айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг олдига келиб, буни хабар бердим; у зот: «Эй Аллоҳ, Мадинани бизга — Маккани севганимиздек, ёки (ундан) ҳам қаттиқроқ — севдир; уни (ҳавосини) соғ -саломат қил; унинг сў ва мудд (ў лчов)ларида бизга барака бер; ва унинг иситмасини кў чир — уни Жуҳфага қў й» дедилар.