حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ أَبِي حُسَيْنٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ دَاءً إِلاَّ أَنْزَلَ لَهُ شِفَاءً ‏"‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi)ki, u zot: «Alloh — unga shifo (davo) tushirmagan biror dardni tushirmagan» dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди)ки, у зот: «Аллоҳ — унга шифо (даво) туширмаган бирор дардни туширмаган» дедилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، عَنْ خَالِدِ بْنِ ذَكْوَانَ، عَنْ رُبَيِّعَ بِنْتِ مُعَوِّذٍ ابْنِ عَفْرَاءَ، قَالَتْ كُنَّا نَغْزُو مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَسْقِي الْقَوْمَ، وَنَخْدُمُهُمْ، وَنَرُدُّ الْقَتْلَى وَالْجَرْحَى إِلَى الْمَدِينَةِ‏.‏

(ar-Rubayyiʼ bint Muavviz ibn Afroʼ (roziyallohu anho) aytdi:) Biz Rasululloh ﷺ bilan (birga) gʻ azot qilar — qavmni suvga (qondirib) ichirar, ularga xizmat qilar va oʻ ldirilgan hamda yaradorlarni Madinaga qaytarar (olib kelar) edik.(ар-Рубаййиъ бинт Муаввиз ибн Афрў (розияллоҳу анҳо) айтди:) Биз Расулуллоҳ ﷺ билан (бирга) ғ азот қилар — қавмни сувга (қондириб) ичирар, уларга хизмат қилар ва ў лдирилган ҳамда ярадорларни Мадинага қайтарар (олиб келар) эдик.

حَدَّثَنِي الْحُسَيْنُ، حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ شُجَاعٍ، حَدَّثَنَا سَالِمٌ الأَفْطَسُ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ ‏"‏ الشِّفَاءُ فِي ثَلاَثَةٍ شَرْبَةِ عَسَلٍ، وَشَرْطَةِ مِحْجَمٍ، وَكَيَّةِ نَارٍ، وَأَنْهَى أُمَّتِي عَنِ الْكَىِّ ‏"‏‏.‏ رَفَعَ الْحَدِيثَ وَرَوَاهُ الْقُمِّيُّ عَنْ لَيْثٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي الْعَسَلِ وَالْحَجْمِ‏.‏

(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi:) «Shifo — uch (narsa)da: asal sharbatida, qon oldiradigan (hijoma) tigʻ ining tilishida va olov bilan dogʻ lashda(dir); (lekin) men ummatimni dogʻ lashdan qaytaraman.» — (Roviy) hadisni (Paygʻambar ﷺga) marfuʼ qildi. (Qummiy esa uni Lays orqali, Mujohiddan, Ibn Abbosdan, Paygʻambar ﷺdan — asal va hijoma (haqida) rivoyat qildi.)(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди:) «Шифо — уч (нарса)да: асал шарбатида, қон олдирадиган (ҳижома) тиғ ининг тилишида ва олов билан доғ лашда(дир); (лекин) мен умматимни доғ лашдан қайтараман.» — (Ровий) ҳадисни (Пайғамбар ﷺга) марфуъ қилди. (Қуммий эса уни Лайс орқали, Мужоҳиддан, Ибн Аббосдан, Пайғамбар ﷺдан — асал ва ҳижома (ҳақида) ривоят қилди.)

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ، أَخْبَرَنَا سُرَيْجُ بْنُ يُونُسَ أَبُو الْحَارِثِ، حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ شُجَاعٍ، عَنْ سَالِمٍ الأَفْطَسِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الشِّفَاءُ فِي ثَلاَثَةٍ شَرْطَةِ مِحْجَمٍ، أَوْ شَرْبَةِ عَسَلٍ، أَوْ كَيَّةٍ بِنَارٍ، وَأَنْهَى أُمَّتِي عَنِ الْكَىِّ ‏"‏‏.‏

(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi)ki, u zot: «Shifo — uch (narsa)da: qon oldiradigan (hijoma) tigʻ ining tilishida, yoki asal sharbatida, yoki olov bilan dogʻ lashda(dir); (lekin) men ummatimni dogʻ lashdan qaytaraman» dedilar.(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди)ки, у зот: «Шифо — уч (нарса)да: қон олдирадиган (ҳижома) тиғ ининг тилишида, ёки асал шарбатида, ёки олов билан доғ лашда(дир); (лекин) мен умматимни доғ лашдан қайтараман» дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، قَالَ أَخْبَرَنِي هِشَامٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُعْجِبُهُ الْحَلْوَاءُ وَالْعَسَلُ‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Paygʻambar ﷺga shirinlik (halvo) va asal yoqar edi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Пайғамбар ﷺга ширинлик (ҳалво) ва асал ёқар эди.

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْغَسِيلِ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنْ كَانَ فِي شَىْءٍ مِنْ أَدْوِيَتِكُمْ ـ أَوْ يَكُونُ فِي شَىْءٍ مِنْ أَدْوِيَتِكُمْ ـ خَيْرٌ فَفِي شَرْطَةِ مِحْجَمٍ، أَوْ شَرْبَةِ عَسَلٍ، أَوْ لَذْعَةٍ بِنَارٍ تُوَافِقُ الدَّاءَ، وَمَا أُحِبُّ أَنْ أَكْتَوِيَ ‏"‏‏.‏

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺni (shunday) deganlarini eshitdim: «Agar sizlarning dorilaringizdan biror (narsa)da — yoki: sizlarning dorilaringizdan biror (narsa)da boʻ lsa — yaxshilik boʻ lsa, (u) qon oldiradigan (hijoma) tigʻ ining tilishida, yoki asal sharbatida, yoki dardga muvofiq (keladigan) olov bilan bir kuydirishda(dir); (lekin) men dogʻ lanib (kayy qilinib) davolanishni yoqtirmayman».(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺни (шундай) деганларини эшитдим: «Агар сизларнинг дориларингиздан бирор (нарса)да — ёки: сизларнинг дориларингиздан бирор (нарса)да бў лса — яхшилик бў лса, (у) қон олдирадиган (ҳижома) тиғ ининг тилишида, ёки асал шарбатида, ёки дардга мувофиқ (келадиган) олов билан бир куйдиришда(дир); (лекин) мен доғ ланиб (кайй қилиниб) даволанишни ёқтирмайман».

حَدَّثَنَا عَيَّاشُ بْنُ الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، أَنَّ رَجُلاً، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَخِي يَشْتَكِي بَطْنَهُ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ اسْقِهِ عَسَلاً ‏"‏‏.‏ ثُمَّ أَتَى الثَّانِيَةَ فَقَالَ ‏"‏ اسْقِهِ عَسَلاً ‏"‏‏.‏ ثُمَّ أَتَاهُ فَقَالَ فَعَلْتُ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ صَدَقَ اللَّهُ، وَكَذَبَ بَطْنُ أَخِيكَ، اسْقِهِ عَسَلاً ‏"‏‏.‏ فَسَقَاهُ فَبَرَأَ‏.‏

(Abu Saʼid al-Xudriy (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, bir kishi Paygʻambar ﷺning oldiga kelib: «Akamning qorni ogʻ riyapti» dedi. U zot: «Unga asal ichir» dedilar. Soʻng (u) ikkinchi marta keldi; u zot (yana): «Unga asal ichir» dedilar. Soʻng (uchinchi marta) kelib: «(Shunday) qildim (lekin foyda boʻ lmadi)» dedi. U zot: «Alloh rost (aytdi), akangning qorni yolgʻ on (aytdi); unga asal ichir» dedilar. (U) unga ichirdi; (akasi) sogʻ aydi.(Абу Саъид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, бир киши Пайғамбар ﷺнинг олдига келиб: «Акамнинг қорни оғ рияпти» деди. У зот: «Унга асал ичир» дедилар. Сўнг (у) иккинчи марта келди; у зот (яна): «Унга асал ичир» дедилар. Сўнг (учинчи марта) келиб: «(Шундай) қилдим (лекин фойда бў лмади)» деди. У зот: «Аллоҳ рост (айтди), акангнинг қорни ёлғ он (айтди); унга асал ичир» дедилар. (У) унга ичирди; (акаси) соғ айди.

حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا سَلاَّمُ بْنُ مِسْكِينٍ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ نَاسًا، كَانَ بِهِمْ سَقَمٌ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ آوِنَا وَأَطْعِمْنَا فَلَمَّا صَحُّوا قَالُوا إِنَّ الْمَدِينَةَ وَخِمَةٌ‏.‏ فَأَنْزَلَهُمُ الْحَرَّةَ فِي ذَوْدٍ لَهُ فَقَالَ ‏"‏ اشْرَبُوا أَلْبَانَهَا ‏"‏‏.‏ فَلَمَّا صَحُّوا قَتَلُوا رَاعِيَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَاسْتَاقُوا ذَوْدَهُ، فَبَعَثَ فِي آثَارِهِمْ، فَقَطَعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ، وَسَمَرَ أَعْيُنَهُمْ، فَرَأَيْتُ الرَّجُلَ مِنْهُمْ يَكْدُمُ الأَرْضَ بِلِسَانِهِ حَتَّى يَمُوتَ‏.‏ قَالَ سَلاَّمٌ فَبَلَغَنِي أَنَّ الْحَجَّاجَ قَالَ لأَنَسٍ حَدِّثْنِي بِأَشَدِّ عُقُوبَةٍ عَاقَبَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَحَدَّثَهُ بِهَذَا‏.‏ فَبَلَغَ الْحَسَنَ فَقَالَ وَدِدْتُ أَنَّهُ لَمْ يُحَدِّثْهُ‏ بِهَذَا

(Anas (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, baʼzi odamlarda kasallik bor edi; ular: «Ey Allohning Rasuli, bizga joy (boshpana) bering va bizni taomlantiring» dedi. Ular sogʻ ayganlarida: «Albatta Madina(ning havosi) vaboli (kasalli)» dedi. Shunda u zot ularni Harrada — oʻ z (sadaqa) tuyalari (yonida) — joylashtirib: «Ularning sutlaridan ichinglar» dedilar. Ular sogʻ ayganlarida, Paygʻambar ﷺning choʻ ponini oʻ ldirdi va u zotning tuyalarini haydab ketdi. U zot ularning ortidan (odam) yubordi; (ushlab kelingach) ularning qoʻ l-oyoqlarini kesdi va koʻ zlarini (qizdirib) kovladi (samr qildi). Men ulardan bir kishini — tili bilan yerni tishlab (gʻ ajib), to oʻ lguncha (yotganini) — koʻ rdim. (Sallom: «Menga yetib keldiki, Hajjoj Anasga: ‹Menga Paygʻambar ﷺ jazolagan eng qattiq jazoni soʻzlab ber› dedi; (Anas) unga shuni soʻzlab berdi. Bu Hasanga yetdi; u: ‹Qaniydi u buni unga soʻzlamaganida edi› dedi» dedi.)(Анас (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, баъзи одамларда касаллик бор эди; улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, бизга жой (бошпана) беринг ва бизни таомлантиринг» деди. Улар соғ айганларида: «Албатта Мадина(нинг ҳавоси) ваболи (касалли)» деди. Шунда у зот уларни Ҳаррада — ў з (садақа) туялари (ёнида) — жойлаштириб: «Уларнинг сутларидан ичинглар» дедилар. Улар соғ айганларида, Пайғамбар ﷺнинг чў понини ў лдирди ва у зотнинг туяларини ҳайдаб кетди. У зот уларнинг ортидан (одам) юборди; (ушлаб келингач) уларнинг қў л-оёқларини кесди ва кў зларини (қиздириб) ковлади (самр қилди). Мен улардан бир кишини — тили билан ерни тишлаб (ғ ажиб), то ў лгунча (ётганини) — кў рдим. (Саллом: «Менга етиб келдики, Ҳажжож Анасга: ‹Менга Пайғамбар ﷺ жазолаган энг қаттиқ жазони сўзлаб бер› деди; (Анас) унга шуни сўзлаб берди. Бу Ҳасанга етди; у: ‹Қанийди у буни унга сўзламаганида эди› деди» деди.)

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ نَاسًا، اجْتَوَوْا فِي الْمَدِينَةِ فَأَمَرَهُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَلْحَقُوا بِرَاعِيهِ ـ يَعْنِي الإِبِلَ ـ فَيَشْرَبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا، فَلَحِقُوا بِرَاعِيهِ فَشَرِبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا، حَتَّى صَلَحَتْ أَبْدَانُهُمْ فَقَتَلُوا الرَّاعِيَ وَسَاقُوا الإِبِلَ، فَبَلَغَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَبَعَثَ فِي طَلَبِهِمْ، فَجِيءَ بِهِمْ فَقَطَعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ، وَسَمَرَ أَعْيُنَهُمْ‏.‏ قَالَ قَتَادَةُ فَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ سِيرِينَ أَنَّ ذَلِكَ كَانَ قَبْلَ أَنْ تَنْزِلَ الْحُدُودُ‏.‏

(Anas (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, baʼzi odamlar Madinada (havosini) yoqtirmay (kasallandi); Paygʻambar ﷺ ularga — u zotning choʻ poniga (yaʼni tuyalariga) qoʻ shilishni va ularning sutlari hamda bavllari (siydiklari)dan ichishni — buyurdilar. Ular choʻ poniga qoʻ shildi va ularning sutlari hamda bavllaridan ichdi — to badanlari sogʻ ayguncha; soʻng choʻ ponni oʻ ldirdi va tuyalarni haydab ketdi. Bu Paygʻambar ﷺga yetdi; u zot ularning izidan (odam) yubordi; ular keltirildi; u zot ularning qoʻ l-oyoqlarini kesdi va koʻ zlarini (qizdirib) kovladi (samr qildi). (Qatoda: «Menga Muhammad ibn Sirin soʻzlab berdi)ki, bu — hadlar (jazo hukmlari) nozil boʻ lishidan oldin (boʻ lgan) edi» dedi.)(Анас (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, баъзи одамлар Мадинада (ҳавосини) ёқтирмай (касалланди); Пайғамбар ﷺ уларга — у зотнинг чў понига (яъни туяларига) қў шилишни ва уларнинг сутлари ҳамда бавллари (сийдиклари)дан ичишни — буюрдилар. Улар чў понига қў шилди ва уларнинг сутлари ҳамда бавлларидан ичди — то баданлари соғ айгунча; сўнг чў понни ў лдирди ва туяларни ҳайдаб кетди. Бу Пайғамбар ﷺга етди; у зот уларнинг изидан (одам) юборди; улар келтирилди; у зот уларнинг қў л-оёқларини кесди ва кў зларини (қиздириб) ковлади (самр қилди). (Қатода: «Менга Муҳаммад ибн Сирин сўзлаб берди)ки, бу — ҳадлар (жазо ҳукмлари) нозил бў лишидан олдин (бў лган) эди» деди.)

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ خَالِدِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ خَرَجْنَا وَمَعَنَا غَالِبُ بْنُ أَبْجَرَ فَمَرِضَ فِي الطَّرِيقِ، فَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ وَهْوَ مَرِيضٌ، فَعَادَهُ ابْنُ أَبِي عَتِيقٍ فَقَالَ لَنَا عَلَيْكُمْ بِهَذِهِ الْحُبَيْبَةِ السَّوْدَاءِ، فَخُذُوا مِنْهَا خَمْسًا أَوْ سَبْعًا فَاسْحَقُوهَا، ثُمَّ اقْطُرُوهَا فِي أَنْفِهِ بِقَطَرَاتِ زَيْتٍ فِي هَذَا الْجَانِبِ وَفِي هَذَا الْجَانِبِ، فَإِنَّ عَائِشَةَ حَدَّثَتْنِي أَنَّهَا سَمِعَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ هَذِهِ الْحَبَّةَ السَّوْدَاءَ شِفَاءٌ مِنْ كُلِّ دَاءٍ إِلاَّ مِنَ السَّامِ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ وَمَا السَّامُ قَالَ الْمَوْتُ‏.‏

(Xolid ibn Saʼd aytdi:) Biz (yoʻ lga) chiqdik; biz bilan Gʻ olib ibn Abjar (bor) edi; u yoʻ lda kasal boʻ ldi. Biz Madinaga keldik — u (hali) kasal edi. Ibn Abu Atiq uni yoʻqlab kelib, bizga: «Mana shu sevda doni (qora urugʻ )ni (oling); undan beshta yoki yettita olib, ularni ezing, soʻng burniga — mana bu tomonga va mana bu tomonga — bir necha tomchi zaytun yogʻ i bilan tomizinglar; chunki Oisha menga — u Paygʻambar ﷺni: ‹Albatta mana shu sevda doni — som (oʻ lim)dan boshqa — har bir dardga shifodir› deganlarini eshitganini — soʻzlab berdi» dedi. Men: «Som nima?» dedim. U: «Oʻ lim» dedi.(Холид ибн Саъд айтди:) Биз (йў лга) чиқдик; биз билан Ғ олиб ибн Абжар (бор) эди; у йў лда касал бў лди. Биз Мадинага келдик — у (ҳали) касал эди. Ибн Абу Атиқ уни йўқлаб келиб, бизга: «Мана шу севда дони (қора уруғ )ни (олинг); ундан бешта ёки еттита олиб, уларни эзинг, сўнг бурнига — мана бу томонга ва мана бу томонга — бир неча томчи зайтун ёғ и билан томизинглар; чунки Оиша менга — у Пайғамбар ﷺни: ‹Албатта мана шу севда дони — сом (ў лим)дан бошқа — ҳар бир дардга шифодир› деганларини эшитганини — сўзлаб берди» деди. Мен: «Сом нима?» дедим. У: «Ў лим» деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ، وَسَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، أَخْبَرَهُمَا أَنَّهُ، سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ فِي الْحَبَّةِ السَّوْدَاءِ شِفَاءٌ مِنْ كُلِّ دَاءٍ إِلاَّ السَّامَ ‏"‏‏.‏ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَالسَّامُ الْمَوْتُ، وَالْحَبَّةُ السَّوْدَاءُ الشُّونِيزُ‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Rasululloh ﷺni (shunday) deganlarini eshitdi:) «Sevda donida (qora urugʻ da) — som (oʻ lim)dan boshqa — har bir dardga shifo bordir.» (Ibn Shihob: «Som — oʻ lim; sevda doni — shuniz(dir)» dedi.)(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ ﷺни (шундай) деганларини эшитди:) «Севда донида (қора уруғ да) — сом (ў лим)дан бошқа — ҳар бир дардга шифо бордир.» (Ибн Шиҳоб: «Сом — ў лим; севда дони — шуниз(дир)» деди.)

حَدَّثَنَا حِبَّانُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّهَا كَانَتْ تَأْمُرُ بِالتَّلْبِينِ لِلْمَرِيضِ وَلِلْمَحْزُونِ عَلَى الْهَالِكِ، وَكَانَتْ تَقُولُ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ التَّلْبِينَةَ تُجِمُّ فُؤَادَ الْمَرِيضِ، وَتَذْهَبُ بِبَعْضِ الْحُزْنِ ‏"‏‏.‏

(Urva, Oisha (roziyallohu anho)dan (rivoyat qildi)ki,) u (Oisha) bemorga va — oʻ lgan (kishi) uchun gʻ amgin (motamdor)ga — talbina (un-sutli atala) (tayyorlashni) buyurar va: «Men Rasululloh ﷺni: ‹Albatta talbina bemorning yuragini taskinlaydi (orom beradi) va gʻ amning baʼzisini ketkazadi› deganlarini eshitganman» der edi.(Урва, Оиша (розияллоҳу анҳо)дан (ривоят қилди)ки,) у (Оиша) беморга ва — ў лган (киши) учун ғ амгин (мотамдор)га — талбина (ун-сутли атала) (тайёрлашни) буюрар ва: «Мен Расулуллоҳ ﷺни: ‹Албатта талбина беморнинг юрагини таскинлайди (ором беради) ва ғ амнинг баъзисини кетказади› деганларини эшитганман» дер эди.

حَدَّثَنَا فَرْوَةُ بْنُ أَبِي الْمَغْرَاءِ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا كَانَتْ تَأْمُرُ بِالتَّلْبِينَةِ وَتَقُولُ هُوَ الْبَغِيضُ النَّافِعُ‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho)) talbinani (tayyorlashni) buyurar va: «U — yoqimsiz (boʻ lsa-da), foydali(dir)» der edi.(Оиша (розияллоҳу анҳо)) талбинани (тайёрлашни) буюрар ва: «У — ёқимсиз (бў лса-да), фойдали(дир)» дер эди.

حَدَّثَنَا مُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم احْتَجَمَ وَأَعْطَى الْحَجَّامَ أَجْرَهُ وَاسْتَعَطَ‏.‏

(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi)ki, u zot qon oldirdilar (hijoma qildirdilar), qon oluvchiga (hajjom) uning haqqini (ish hakini) berdilar va saʼut (burunga dori) (tomizib) qabul qildilar.(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди)ки, у зот қон олдирдилар (ҳижома қилдирдилар), қон олувчига (ҳажжом) унинг ҳаққини (иш ҳакини) бердилар ва саъут (бурунга дори) (томизиб) қабул қилдилар.

حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ الْفَضْلِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، قَالَ سَمِعْتُ الزُّهْرِيَّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ أُمِّ قَيْسٍ بِنْتِ مِحْصَنٍ، قَالَتْ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ عَلَيْكُمْ بِهَذَا الْعُودِ الْهِنْدِيِّ، فَإِنَّ فِيهِ سَبْعَةَ أَشْفِيَةٍ‏.‏ يُسْتَعَطُ بِهِ مِنَ الْعُذْرَةِ، وَيُلَدُّ بِهِ مِنْ ذَاتِ الْجَنْبِ ‏"‏‏.‏ وَدَخَلْتُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِابْنٍ لِي لَمْ يَأْكُلِ الطَّعَامَ فَبَالَ عَلَيْهِ، فَدَعَا بِمَاءٍ فَرَشَّ عَلَيْهِ‏.‏

(Ummu Qays bint Mihsan (roziyallohu anho) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺni (shunday) deganlarini eshitdim: «Mana shu hind yogʻ ochi (ud)ni (oling)ga oʻ zingizni tuting; chunki unda yetti (xil) shifo bordir: uzra (tomoq) (kasalligi) uchun u (burunga) saʼut (qilinadi), zotuljanb (yon ogʻ rigʻ i, pnevmoniya) uchun u (ogʻ izga) ladud (qilinadi).» Men Paygʻambar ﷺning oldiga — hali taom yemaydigan bir oʻ gʻ lim bilan — kirdim; u (bola) u zotning ustiga bavl qildi (siydi); shunda u zot suv soʻrab, uning (bavl tekkan joy)iga sepdilar.(Умму Қайс бинт Миҳсан (розияллоҳу анҳо) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺни (шундай) деганларини эшитдим: «Мана шу ҳинд ёғ очи (уд)ни (олинг)га ў зингизни тутинг; чунки унда етти (хил) шифо бордир: узра (томоқ) (касаллиги) учун у (бурунга) саъут (қилинади), зотулжанб (ён оғ риғ и, пневмония) учун у (оғ изга) ладуд (қилинади).» Мен Пайғамбар ﷺнинг олдига — ҳали таом емайдиган бир ў ғ лим билан — кирдим; у (бола) у зотнинг устига бавл қилди (сийди); шунда у зот сув сўраб, унинг (бавл теккан жой)ига сепдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ احْتَجَمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ صَائِمٌ‏.‏

(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi:) Paygʻambar ﷺ — roʻ zador (boʻ lgan) holda — qon oldirdilar (hijoma qildirdilar).(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Пайғамбар ﷺ — рў задор (бў лган) ҳолда — қон олдирдилар (ҳижома қилдирдилар).

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ طَاوُسٍ، وَعَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ احْتَجَمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ مُحْرِمٌ‏.‏

(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi:) Paygʻambar ﷺ — ihromda (boʻ lgan) holda — qon oldirdilar (hijoma qildirdilar).(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Пайғамбар ﷺ — иҳромда (бў лган) ҳолда — қон олдирдилар (ҳижома қилдирдилар).

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ أَجْرِ الْحَجَّامِ، فَقَالَ احْتَجَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَجَمَهُ أَبُو طَيْبَةَ، وَأَعْطَاهُ صَاعَيْنِ مِنْ طَعَامٍ، وَكَلَّمَ مَوَالِيَهُ فَخَفَّفُوا عَنْهُ، وَقَالَ ‏"‏ إِنَّ أَمْثَلَ مَا تَدَاوَيْتُمْ بِهِ الْحِجَامَةُ وَالْقُسْطُ الْبَحْرِيُّ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ ‏"‏ لاَ تُعَذِّبُوا صِبْيَانَكُمْ بِالْغَمْزِ مِنَ الْعُذْرَةِ، وَعَلَيْكُمْ بِالْقُسْطِ ‏"‏‏.‏

(Anas (roziyallohu anhu)dan qon oluvchi (hajjom)ning haqqi (ish haqi) haqida soʻraldi:) U: «Rasululloh ﷺ qon oldirdilar; u zotga Abu Tayba qon oldi; u zot unga ikki soʼ taom berdilar va uning xoʻ jaynlari bilan gaplashdilar; ular (uning haroj-toʻ lovini) yengillatdi. U zot: ‹Davolangan (vositalaringiz)ning eng yaxshisi — qon oldirish (hijoma) va dengiz qusti(dir)› dedilar. (Yana:) ‹Bolalaringizni uzra (tomoq kasalligi) uchun (tomoqni) bosib ezish bilan azoblamanglar; qust (xushboʻ y yogʻ och)ni (ishlatishni) lozim tutinglar› dedilar» dedi.(Анас (розияллоҳу анҳу)дан қон олувчи (ҳажжом)нинг ҳаққи (иш ҳақи) ҳақида сўралди:) У: «Расулуллоҳ ﷺ қон олдирдилар; у зотга Абу Тайба қон олди; у зот унга икки сў таом бердилар ва унинг хў жайнлари билан гаплашдилар; улар (унинг ҳарож-тў ловини) енгиллатди. У зот: ‹Даволанган (воситаларингиз)нинг энг яхшиси — қон олдириш (ҳижома) ва денгиз қусти(дир)› дедилар. (Яна:) ‹Болаларингизни узра (томоқ касаллиги) учун (томоқни) босиб эзиш билан азобламанглар; қуст (хушбў й ёғ оч)ни (ишлатишни) лозим тутинглар› дедилар» деди.

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ تَلِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، وَغَيْرُهُ، أَنَّ بُكَيْرًا، حَدَّثَهُ أَنَّ عَاصِمَ بْنَ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ حَدَّثَهُ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ عَادَ الْمُقَنَّعَ ثُمَّ قَالَ لاَ أَبْرَحُ حَتَّى تَحْتَجِمَ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ فِيهِ شِفَاءً ‏"‏‏.‏

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) al-Muqannaʼni yoʻqladi), soʻng: «To sen qon oldirguncha (hijoma qildirguncha) ketmayman; chunki men Rasululloh ﷺni: ‹Albatta unda (qon olishda) shifo bordir› deganlarini eshitganman» dedi.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) ал-Муқаннаъни йўқлади), сўнг: «То сен қон олдиргунча (ҳижома қилдиргунча) кетмайман; чунки мен Расулуллоҳ ﷺни: ‹Албатта унда (қон олишда) шифо бордир› деганларини эшитганман» деди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ، عَنْ عَلْقَمَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ الأَعْرَجَ، أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ ابْنَ بُحَيْنَةَ، يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم احْتَجَمَ بِلَحْىِ جَمَلٍ مِنْ طَرِيقِ مَكَّةَ، وَهْوَ مُحْرِمٌ، فِي وَسَطِ رَأْسِهِ‏.‏ وَقَالَ الأَنْصَارِيُّ أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ، حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم احْتَجَمَ فِي رَأْسِهِ‏.‏

(Abdulloh ibnu Buhayna (roziyallohu anhu) soʻzlab berdi)ki, Rasululloh ﷺ — Makka yoʻ lida, Lahyi Jamal (degan joy)da, ihromda (boʻ lgan) holda — boshlarining oʻ rtasidan qon oldirdilar (hijoma qildirdilar). (al-Ansoriy: «Bizga Hishom ibn Hasson xabar berdi; bizga Ikrima, Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan (rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ boshlaridan qon oldirdilar» dedi.)(Абдуллоҳ ибну Буҳайна (розияллоҳу анҳу) сўзлаб берди)ки, Расулуллоҳ ﷺ — Макка йў лида, Лаҳйи Жамал (деган жой)да, иҳромда (бў лган) ҳолда — бошларининг ў ртасидан қон олдирдилар (ҳижома қилдирдилар). (ал-Ансорий: «Бизга Ҳишом ибн Ҳассон хабар берди; бизга Икрима, Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан (ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ бошларидан қон олдирдилар» деди.)

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، احْتَجَمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي رَأْسِهِ وَهْوَ مُحْرِمٌ مِنْ وَجَعٍ كَانَ بِهِ بِمَاءٍ يُقَالُ لَهُ لَحْىُ جَمَلٍ‏.‏ وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ سَوَاءٍ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم احْتَجَمَ وَهْوَ مُحْرِمٌ فِي رَأْسِهِ مِنْ شَقِيقَةٍ كَانَتْ بِهِ‏.‏

(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi:) Paygʻambar ﷺ — ihromda (boʻ lgan) holda, oʻ zlarida (mavjud) bir ogʻ riq (dard) sababli — boshlaridan, Lahyi Jamal deyiladigan bir suv (joy)da, qon oldirdilar (hijoma qildirdilar). (Muhammad ibn Savoʼ: «Bizga Hishom, Ikrimadan, Ibn Abbosdan xabar berdi)ki, Rasululloh ﷺ — ihromda (boʻ lgan) holda, oʻ zlarida (mavjud) bir shaqiqa (yarim bosh ogʻ rigʻ i) sababli — boshlaridan qon oldirdilar» dedi.)(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Пайғамбар ﷺ — иҳромда (бў лган) ҳолда, ў зларида (мавжуд) бир оғ риқ (дард) сабабли — бошларидан, Лаҳйи Жамал дейиладиган бир сув (жой)да, қон олдирдилар (ҳижома қилдирдилар). (Муҳаммад ибн Савў: «Бизга Ҳишом, Икримадан, Ибн Аббосдан хабар берди)ки, Расулуллоҳ ﷺ — иҳромда (бў лган) ҳолда, ў зларида (мавжуд) бир шақиқа (ярим бош оғ риғ и) сабабли — бошларидан қон олдирдилар» деди.)

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبَانَ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْغَسِيلِ، قَالَ حَدَّثَنِي عَاصِمُ بْنُ عُمَرَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنْ كَانَ فِي شَىْءٍ مِنْ أَدْوِيَتِكُمْ خَيْرٌ فَفِي شَرْبَةِ عَسَلٍ أَوْ شَرْطَةِ مِحْجَمٍ أَوْ لَذْعَةٍ مِنْ نَارٍ، وَمَا أُحِبُّ أَنْ أَكْتَوِيَ ‏"‏‏.‏

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺni (shunday) deganlarini eshitdim: «Agar sizlarning dorilaringizdan biror (narsa)da yaxshilik boʻ lsa, (u) asal sharbatida, yoki qon oldiradigan (hijoma) tigʻ ining tilishida, yoki olov (choʻ g)ning bir kuydirishida(dir); (lekin) men dogʻ lanib (kayy qilinib) davolanishni yoqtirmayman».(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺни (шундай) деганларини эшитдим: «Агар сизларнинг дориларингиздан бирор (нарса)да яхшилик бў лса, (у) асал шарбатида, ёки қон олдирадиган (ҳижома) тиғ ининг тилишида, ёки олов (чў г)нинг бир куйдиришида(дир); (лекин) мен доғ ланиб (кайй қилиниб) даволанишни ёқтирмайман».

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، قَالَ سَمِعْتُ مُجَاهِدًا، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ كَعْبٍ، هُوَ ابْنُ عُجْرَةَ قَالَ أَتَى عَلَىَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم زَمَنَ الْحُدَيْبِيَةِ، وَأَنَا أُوقِدُ تَحْتَ بُرْمَةٍ، وَالْقَمْلُ يَتَنَاثَرُ عَنْ رَأْسِي فَقَالَ ‏"‏ أَيُؤْذِيكَ هَوَامُّكَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَاحْلِقْ وَصُمْ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ، أَوْ أَطْعِمْ سِتَّةً، أَوِ انْسُكْ نَسِيكَةً ‏"‏‏.‏ قَالَ أَيُّوبُ لاَ أَدْرِي بِأَيَّتِهِنَّ بَدَأَ‏.‏

(Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ Hudaybiya zamonida mening oldimga keldilar — men bir qozon ostida (oʻ t) yoqayotgan edim; bitlar boshimdan toʻ kilib (tushayotgan) edi. U zot: «Boshing hashoroti (bitlari) seni ranjityaptimi?» dedilar. Men: «Ha» dedim. U zot: «(Boʻ lmasa) qirdirib, uch kun roʻ za tut, yoki olti (miskin)ni taomlantir, yoki bir qurbonlik soʻ y» dedilar. (Ayyub: «U (kaysi)dan boshlaganini bilmayman» dedi.)(Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ Ҳудайбия замонида менинг олдимга келдилар — мен бир қозон остида (ў т) ёқаётган эдим; битлар бошимдан тў килиб (тушаётган) эди. У зот: «Бошинг ҳашороти (битлари) сени ранжитяптими?» дедилар. Мен: «Ҳа» дедим. У зот: «(Бў лмаса) қирдириб, уч кун рў за тут, ёки олти (мискин)ни таомлантир, ёки бир қурбонлик сў й» дедилар. (Айюб: «У (кайси)дан бошлаганини билмайман» деди.)

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، هِشَامُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سُلَيْمَانَ بْنِ الْغَسِيلِ، حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرًا، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنْ كَانَ فِي شَىْءٍ مِنْ أَدْوِيَتِكُمْ شِفَاءٌ فَفِي شَرْطَةِ مِحْجَمٍ أَوْ لَذْعَةٍ بِنَارٍ، وَمَا أُحِبُّ أَنْ أَكْتَوِيَ ‏"‏‏.‏

(Jobir (roziyallohu anhumo) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi)ki, u zot: «Agar sizlarning dorilaringizdan biror (narsa)da shifo boʻ lsa, (u) qon oldiradigan (hijoma) tigʻ ining tilishida, yoki olov bilan bir kuydirishda(dir); (lekin) men dogʻ lanib (kayy qilinib) davolanishni yoqtirmayman» dedilar.(Жобир (розияллоҳу анҳумо) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди)ки, у зот: «Агар сизларнинг дориларингиздан бирор (нарса)да шифо бў лса, (у) қон олдирадиган (ҳижома) тиғ ининг тилишида, ёки олов билан бир куйдиришда(дир); (лекин) мен доғ ланиб (кайй қилиниб) даволанишни ёқтирмайман» дедилар.

حَدَّثَنَا عِمْرَانُ بْنُ مَيْسَرَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ، حَدَّثَنَا حُصَيْنٌ، عَنْ عَامِرٍ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ لاَ رُقْيَةَ إِلاَّ مِنْ عَيْنٍ أَوْ حُمَةٍ‏.‏ فَذَكَرْتُهُ لِسَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ فَقَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ عُرِضَتْ عَلَىَّ الأُمَمُ، فَجَعَلَ النَّبِيُّ وَالنَّبِيَّانِ يَمُرُّونَ مَعَهُمُ الرَّهْطُ، وَالنَّبِيُّ لَيْسَ مَعَهُ أَحَدٌ، حَتَّى رُفِعَ لِي سَوَادٌ عَظِيمٌ، قُلْتُ مَا هَذَا أُمَّتِي هَذِهِ قِيلَ هَذَا مُوسَى وَقَوْمُهُ‏.‏ قِيلَ انْظُرْ إِلَى الأُفُقِ‏.‏ فَإِذَا سَوَادٌ يَمْلأُ الأُفُقَ، ثُمَّ قِيلَ لِي انْظُرْ هَا هُنَا وَهَا هُنَا فِي آفَاقِ السَّمَاءِ فَإِذَا سَوَادٌ قَدْ مَلأَ الأُفُقَ قِيلَ هَذِهِ أُمَّتُكَ وَيَدْخُلُ الْجَنَّةَ مِنْ هَؤُلاَءِ سَبْعُونَ أَلْفًا بِغَيْرِ حِسَابٍ، ثُمَّ دَخَلَ وَلَمْ يُبَيِّنْ لَهُمْ فَأَفَاضَ الْقَوْمُ وَقَالُوا نَحْنُ الَّذِينَ آمَنَّا بِاللَّهِ، وَاتَّبَعْنَا رَسُولَهُ، فَنَحْنُ هُمْ أَوْ أَوْلاَدُنَا الَّذِينَ وُلِدُوا فِي الإِسْلاَمِ فَإِنَّا وُلِدْنَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ‏.‏ فَبَلَغَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَخَرَجَ فَقَالَ هُمُ الَّذِينَ لاَ يَسْتَرْقُونَ، وَلاَ يَتَطَيَّرُونَ، وَلاَ يَكْتَوُونَ وَعَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ عُكَّاشَةُ بْنُ مِحْصَنٍ أَمِنْهُمْ أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏‏.‏ فَقَامَ آخَرُ فَقَالَ أَمِنْهُمْ أَنَا قَالَ ‏"‏ سَبَقَكَ عُكَّاشَةُ ‏"‏‏.‏

(Imron ibn Husayn (roziyallohu anhumo): «Koʻ z (tegishi) yoki zahar (chaqishi)dan boshqa (narsa)da ruqya (duo bilan davolanish) yoʻq» dedi. (Roviy:) Men buni Saʼid ibn Jubayrga zikr qildim; u: «Bizga Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) soʻzlab berdi» dedi:) Rasululloh ﷺ: «Menga (ilgarigi) ummatlar koʻ rsatildi: (baʼzi) paygʻ ambar va ikki paygʻ ambar — yonlarida bir necha (kishi) bilan oʻ tar; (baʼzi) paygʻ ambar — yonida hech kim boʻ lmas edi; to menga bir ulkan qoramtir (omma) koʻ rsatilguncha. Men: ‹Bu nima? Mana shu mening ummatimmi?› dedim. ‹Bu — Muso va uning qavmi› deyildi. ‹Ufq (osmon chekkasi)ga qara› deyildi — birdan (bir) qoramtir (omma) ufqni toʻ ldirar edi. Soʻng menga: ‹Mana bu yoqqa va mana bu yoqqa — osmon ufqlariga — qara› deyildi — birdan (bir) qoramtir (omma) ufqni toʻ ldirgan edi. ‹Bu — sening ummating; bulardan yetmish ming (kishi) jannatga — hisobsiz — kiradi› deyildi» dedilar. Soʻng u zot (uyga) kirdilar va ularga (kimlar ekanini) bayon qilmadilar. Shunda qavm (oʻ zaro) (bahsga) berilib: «Biz — Allohga iymon keltirgan va Uning Rasuliga ergashgan (kishi)larmiz; bas, (oʻ sha yetmish ming) — bizmiz, yoki Islomda tugʻ ilgan bizning farzandlarimizmi? Chunki biz johiliyatda tugʻ ilgan edik» dedi. Bu Paygʻambar ﷺga yetdi; u zot (tashqariga) chiqib: «Ular — ruqya (afsun) soʻ ramaydigan, qushlardan (yomon) fol olmaydigan, dogʻ lanib (kayy qilinib) davolanmaydigan va oʻ z Robbiga tavakkul qiladigan (kishi)lardir» dedilar. Shunda Ukkosha ibn Mihsan: «Men ulardanman, ey Allohning Rasuli?» dedi. U zot: «Ha» dedilar. Soʻng boshqa biri turib: «Men (ham) ulardanmanmi?» dedi. U zot: «Seni Ukkosha (bu ishda) ortda qoldirdi (oʻ zib ketdi)» dedilar.(Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳумо): «Кў з (тегиши) ёки заҳар (чақиши)дан бошқа (нарса)да руқя (дуо билан даволаниш) йўқ» деди. (Ровий:) Мен буни Саъид ибн Жубайрга зикр қилдим; у: «Бизга Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) сўзлаб берди» деди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Менга (илгариги) умматлар кў рсатилди: (баъзи) пайғ амбар ва икки пайғ амбар — ёнларида бир неча (киши) билан ў тар; (баъзи) пайғ амбар — ёнида ҳеч ким бў лмас эди; то менга бир улкан қорамтир (омма) кў рсатилгунча. Мен: ‹Бу нима? Мана шу менинг умматимми?› дедим. ‹Бу — Мусо ва унинг қавми› дейилди. ‹Уфқ (осмон чеккаси)га қара› дейилди — бирдан (бир) қорамтир (омма) уфқни тў лдирар эди. Сўнг менга: ‹Мана бу ёққа ва мана бу ёққа — осмон уфқларига — қара› дейилди — бирдан (бир) қорамтир (омма) уфқни тў лдирган эди. ‹Бу — сенинг умматинг; булардан етмиш минг (киши) жаннатга — ҳисобсиз — киради› дейилди» дедилар. Сўнг у зот (уйга) кирдилар ва уларга (кимлар эканини) баён қилмадилар. Шунда қавм (ў заро) (баҳсга) берилиб: «Биз — Аллоҳга иймон келтирган ва Унинг Расулига эргашган (киши)лармиз; бас, (ў ша етмиш минг) — бизмиз, ёки Исломда туғ илган бизнинг фарзандларимизми? Чунки биз жоҳилиятда туғ илган эдик» деди. Бу Пайғамбар ﷺга етди; у зот (ташқарига) чиқиб: «Улар — руқя (афсун) сў рамайдиган, қушлардан (ёмон) фол олмайдиган, доғ ланиб (кайй қилиниб) даволанмайдиган ва ў з Роббига таваккул қиладиган (киши)лардир» дедилар. Шунда Уккоша ибн Миҳсан: «Мен уларданман, эй Аллоҳнинг Расули?» деди. У зот: «Ҳа» дедилар. Сўнг бошқа бири туриб: «Мен (ҳам) уларданманми?» деди. У зот: «Сени Уккоша (бу ишда) ортда қолдирди (ў зиб кетди)» дедилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ شُعْبَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي حُمَيْدُ بْنُ نَافِعٍ، عَنْ زَيْنَبَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ امْرَأَةً تُوُفِّيَ زَوْجُهَا فَاشْتَكَتْ عَيْنَهَا، فَذَكَرُوهَا لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَذَكَرُوا لَهُ الْكُحْلَ، وَأَنَّهُ يُخَافُ عَلَى عَيْنِهَا، فَقَالَ ‏"‏ لَقَدْ كَانَتْ إِحْدَاكُنَّ تَمْكُثُ فِي بَيْتِهَا فِي شَرِّ أَحْلاَسِهَا ـ أَوْ فِي أَحْلاَسِهَا فِي شَرِّ بَيْتِهَا ـ فَإِذَا مَرَّ كَلْبٌ رَمَتْ بَعْرَةً، فَلاَ، أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا ‏"‏‏.‏

(Ummu Salama (roziyallohu anho) — Paygʻambar ﷺning zavjasi — rivoyat qildi)ki, bir ayol Rasululloh ﷺning oldiga kelib: «Ey Allohning Rasuli, mening qizimning eri vafot etdi; uning koʻ zi ogʻ riyapti; unga surma (kuhl) qoʻ ysakmi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Yoʻq» dedilar — ikki yoki uch marta; har safar: «Yoʻq» dedilar. Soʻng: «(Bu iddat) atigi toʻ rt oy-u oʻ n (kun)dir; holbuki sizlardan biringiz johiliyatda — bir yil tugagan paytda — (motam belgisi sifatida) bir tezak (parchasini) otar edi» dedilar. (Humayd: «Men Zaynabga: ‹Bir yil tugagan paytda tezak otar edi (degani) nima?› dedim» dedi; soʻng u (buni) bayon qildi.)(Умму Салама (розияллоҳу анҳо) — Пайғамбар ﷺнинг завжаси — ривоят қилди)ки, бир аёл Расулуллоҳ ﷺнинг олдига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, менинг қизимнинг эри вафот этди; унинг кў зи оғ рияпти; унга сурма (куҳл) қў йсакми?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Йўқ» дедилар — икки ёки уч марта; ҳар сафар: «Йўқ» дедилар. Сўнг: «(Бу иддат) атиги тў рт ой-у ў н (кун)дир; ҳолбуки сизлардан бирингиз жоҳилиятда — бир йил тугаган пайтда — (мотам белгиси сифатида) бир тезак (парчасини) отар эди» дедилар. (Ҳумайд: «Мен Зайнабга: ‹Бир йил тугаган пайтда тезак отар эди (дегани) нима?› дедим» деди; сўнг у (буни) баён қилди.)

وَقَالَ عَفَّانُ حَدَّثَنَا سَلِيمُ بْنُ حَيَّانَ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مِينَاءَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ عَدْوَى وَلاَ طِيَرَةَ وَلاَ هَامَةَ وَلاَ صَفَرَ، وَفِرَّ مِنَ الْمَجْذُومِ كَمَا تَفِرُّ مِنَ الأَسَدِ ‏"‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «(Yuqadi deb eʼtiqod qilingan) adviy (yuqumlilik) yoʻq, (qushlardan yomon) fol yoʻq, hama (boyqush xurofoti) yoʻq va safar (oyidagi xurofot) yoʻq; (lekin) juzomli (moxov)dan — sherdan qochgandek — qoch» dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «(Юқади деб эътиқод қилинган) адвий (юқумлилик) йўқ, (қушлардан ёмон) фол йўқ, ҳама (бойқуш хурофоти) йўқ ва сафар (ойидаги хурофот) йўқ; (лекин) жузомли (мохов)дан — шердан қочгандек — қоч» дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ حُرَيْثٍ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ زَيْدٍ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ الْكَمْأَةُ مِنَ الْمَنِّ، وَمَاؤُهَا شِفَاءٌ لِلْعَيْنِ ‏"‏‏.‏ قَالَ شُعْبَةُ وَأَخْبَرَنِي الْحَكَمُ بْنُ عُتَيْبَةَ عَنِ الْحَسَنِ الْعُرَنِيِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ زَيْدٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قَالَ شُعْبَةُ لَمَّا حَدَّثَنِي بِهِ الْحَكَمُ لَمْ أُنْكِرْهُ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْمَلِكِ‏.‏

(Saʼid ibn Zayd (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺni: «Kamʼa (yer qoʻ ziqorini) — mann (Alloh inʼomi)dandir; uning suvi — koʻ zga shifo(dir)» deganlarini eshitdim.(Саъид ибн Зайд (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺни: «Камъа (ер қў зиқорини) — манн (Аллоҳ инъоми)дандир; унинг суви — кў зга шифо(дир)» деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ أَبِي عَائِشَةَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، وَعَائِشَةَ، أَنَّ أَبَا بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ قَبَّلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ مَيِّتٌ‏.‏ قَالَ وَقَالَتْ عَائِشَةُ لَدَدْنَاهُ فِي مَرَضِهِ، فَجَعَلَ يُشِيرُ إِلَيْنَا، أَنْ لاَ تَلُدُّونِي‏.‏ فَقُلْنَا كَرَاهِيَةُ الْمَرِيضِ لِلدَّوَاءِ‏.‏ فَلَمَّا أَفَاقَ قَالَ ‏"‏ أَلَمْ أَنْهَكُمْ أَنْ تَلُدُّونِي ‏"‏‏.‏ قُلْنَا كَرَاهِيَةَ الْمَرِيضِ لِلدَّوَاءِ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ لاَ يَبْقَى فِي الْبَيْتِ أَحَدٌ إِلاَّ لُدَّ ـ وَأَنَا أَنْظُرُ ـ إِلاَّ الْعَبَّاسَ فَإِنَّهُ لَمْ يَشْهَدْكُمْ ‏"‏‏.‏

(Ibn Abbos va Oisha (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, Abu Bakr (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺ(ning yuzlari)dan — u zot vafot etganlaridan keyin — oʻ pdi. Oisha aytdi: Biz u zotga — vafotlaridan keyin (kasalliklarida) — ladud (ogʻ izning yon tomoniga dori) berdik; (shunda) u zot bizga — (yaʼni: ladud) qilmanglar deb — ishorat qildilar. Biz: «(Bu) — bemorning dorini yoqtirmasligi(dir, shu sababli ishorat qildilar)» dedik. U zot hushga kelganlarida: «Sizlarning ichingizda — unga ladud qilinmagan biror (kishi) qolmasin; (faqat) Abbos (mustasno); chunki u sizlarga (ladud paytida) hozir boʻ lmagan edi» dedilar.(Ибн Аббос ва Оиша (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺ(нинг юзлари)дан — у зот вафот этганларидан кейин — ў пди. Оиша айтди: Биз у зотга — вафотларидан кейин (касалликларида) — ладуд (оғ изнинг ён томонига дори) бердик; (шунда) у зот бизга — (яъни: ладуд) қилманглар деб — ишорат қилдилар. Биз: «(Бу) — беморнинг дорини ёқтирмаслиги(дир, шу сабабли ишорат қилдилар)» дедик. У зот ҳушга келганларида: «Сизларнинг ичингизда — унга ладуд қилинмаган бирор (киши) қолмасин; (фақат) Аббос (мустасно); чунки у сизларга (ладуд пайтида) ҳозир бў лмаган эди» дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ أُمِّ قَيْسٍ، قَالَتْ دَخَلْتُ بِابْنٍ لِي عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ أَعْلَقْتُ عَلَيْهِ مِنَ الْعُذْرَةِ فَقَالَ ‏"‏ عَلَى مَا تَدْغَرْنَ أَوْلاَدَكُنَّ بِهَذَا الْعِلاَقِ عَلَيْكُنَّ بِهَذَا الْعُودِ الْهِنْدِيِّ، فَإِنَّ فِيهِ سَبْعَةَ أَشْفِيَةٍ، مِنْهَا ذَاتُ الْجَنْبِ يُسْعَطُ مِنَ الْعُذْرَةِ، وَيُلَدُّ مِنْ ذَاتِ الْجَنْبِ ‏"‏‏.‏ فَسَمِعْتُ الزُّهْرِيَّ يَقُولُ بَيَّنَ لَنَا اثْنَيْنِ وَلَمْ يُبَيِّنْ لَنَا خَمْسَةً‏.‏ قُلْتُ لِسُفْيَانَ فَإِنَّ مَعْمَرًا يَقُولُ أَعْلَقْتُ عَلَيْهِ‏.‏ قَالَ لَمْ يَحْفَظْ أَعْلَقْتُ عَنْهُ، حَفِظْتُهُ مِنْ فِي الزُّهْرِيِّ‏.‏ وَوَصَفَ سُفْيَانُ الْغُلاَمَ يُحَنَّكُ بِالإِصْبَعِ وَأَدْخَلَ سُفْيَانُ فِي حَنَكِهِ، إِنَّمَا يَعْنِي رَفْعَ حَنَكِهِ بِإِصْبَعِهِ، وَلَمْ يَقُلْ أَعْلِقُوا عَنْهُ شَيْئًا‏.‏

(Ummu Qays (roziyallohu anho) aytdi:) Men Rasululloh ﷺning oldiga — bir oʻ gʻ lim bilan, men unga uzra (tomoq kasalligi) sababli (tomoqni) bosib ezgan holda — kirdim. U zot: «Nega bolalaringizni mana shu (tomoq) ezish (iʼloq) bilan azoblaysiz? Sizlar mana shu hind yogʻ ochi (ud)ni (ishlatishni) lozim tutinglar; chunki unda yetti (xil) shifo bordir — ulardan (biri) zotuljanb(dir): u uzra (kasalligi) uchun (burunga) saʼut (qilinadi), zotuljanb uchun (ogʻ izga) ladud (qilinadi)» dedilar. (Roviy:) Men Zuhriyni: «U bizga ikki (shifoni) bayon qildi, beshtasini esa bizga bayon qilmadi» deganini eshitdim. (Sufyonga: «Maʼmar ‹aʼlaqtu alayhi› deydi-ku» deyildi; u: «(Maʼmar) ‹aʼlaqtu anhu›ni yaxshi saqlamagan; men uni Zuhriyning ogʻ zidan (eshitib) yodlaganman» dedi.)(Умму Қайс (розияллоҳу анҳо) айтди:) Мен Расулуллоҳ ﷺнинг олдига — бир ў ғ лим билан, мен унга узра (томоқ касаллиги) сабабли (томоқни) босиб эзган ҳолда — кирдим. У зот: «Нега болаларингизни мана шу (томоқ) эзиш (иълоқ) билан азоблайсиз? Сизлар мана шу ҳинд ёғ очи (уд)ни (ишлатишни) лозим тутинглар; чунки унда етти (хил) шифо бордир — улардан (бири) зотулжанб(дир): у узра (касаллиги) учун (бурунга) саъут (қилинади), зотулжанб учун (оғ изга) ладуд (қилинади)» дедилар. (Ровий:) Мен Зуҳрийни: «У бизга икки (шифони) баён қилди, бештасини эса бизга баён қилмади» деганини эшитдим. (Суфёнга: «Маъмар ‹аълақту алайҳи› дейди-ку» дейилди; у: «(Маъмар) ‹аълақту анҳу›ни яхши сақламаган; мен уни Зуҳрийнинг оғ зидан (эшитиб) ёдлаганман» деди.)

حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، وَيُونُسُ، قَالَ الزُّهْرِيُّ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ لَمَّا ثَقُلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاشْتَدَّ وَجَعُهُ، اسْتَأْذَنَ أَزْوَاجَهُ فِي أَنْ يُمَرَّضَ فِي بَيْتِي، فَأَذِنَّ، فَخَرَجَ بَيْنَ رَجُلَيْنِ، تَخُطُّ رِجْلاَهُ فِي الأَرْضِ بَيْنَ عَبَّاسٍ وَآخَرَ‏.‏ فَأَخْبَرْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ قَالَ هَلْ تَدْرِي مَنِ الرَّجُلُ الآخَرُ الَّذِي لَمْ تُسَمِّ عَائِشَةُ قُلْتُ لاَ‏.‏ قَالَ هُوَ عَلِيٌّ‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ مَا دَخَلَ بَيْتَهَا وَاشْتَدَّ بِهِ وَجَعُهُ ‏"‏ هَرِيقُوا عَلَىَّ مِنْ سَبْعِ قِرَبٍ لَمْ تُحْلَلْ أَوْكِيَتُهُنَّ، لَعَلِّي أَعْهَدُ إِلَى النَّاسِ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ فَأَجْلَسْنَاهُ فِي مِخْضَبٍ لِحَفْصَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ طَفِقْنَا نَصُبُّ عَلَيْهِ مِنْ تِلْكَ الْقِرَبِ، حَتَّى جَعَلَ يُشِيرُ إِلَيْنَا أَنْ قَدْ فَعَلْتُنَّ‏.‏ قَالَتْ وَخَرَجَ إِلَى النَّاسِ فَصَلَّى لَهُمْ وَخَطَبَهُمْ‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) — Paygʻambar ﷺning zavjasi — aytdi:) Rasululloh ﷺ(ning holi) ogʻ irlashganda va dardlari kuchayganda, u zot zavjalaridan — mening uyimda (kasallik) boqilishi (parvarishlanishi) uchun — izn soʻradilar; ular izn berdi. U zot ikki kishi orasida — oyoqlari yerga (suvtilib) iz tortgan holda, Abbos va boshqa bir kishi orasida — (yoʻ lga) chiqdilar. (Ubaydulloh:) Men buni Ibn Abbosga xabar berdim; u: «Oisha nomini aytmagan oʻ sha boshqa kishi kimligini bilasanmi?» dedi. Men: «Yoʻq» dedim. U: «U — Ali(dir)» dedi. Oisha aytdi: Paygʻambar ﷺ — uning uyiga kirib, dardlari ogʻ irlashgandan keyin — «Mening ustimga — iplari (hali) yechilmagan yetti (tulum) meshdan (suv) quyinglar; shoyad men odamlarga ahd (vasiyat) qilay» dedilar. Biz u zotni Hafsa — Paygʻambar ﷺning zavjasi — ning bir togʻ orasiga (leganiga) oʻ tqazdik, soʻng oʻ sha meshlardan u zotning ustiga quya boshladik — to u zot bizga ‹boʻ ldi (qildingiz)› deb ishorat qilgunga qadar. Soʻng u zot odamlarning oldiga (yoʻ lga) chiqdilar; ularga (imom boʻ lib) namoz oʻqidi va ularga xutba qildilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) — Пайғамбар ﷺнинг завжаси — айтди:) Расулуллоҳ ﷺ(нинг ҳоли) оғ ирлашганда ва дардлари кучайганда, у зот завжаларидан — менинг уйимда (касаллик) боқилиши (парваришланиши) учун — изн сўрадилар; улар изн берди. У зот икки киши орасида — оёқлари ерга (сувтилиб) из тортган ҳолда, Аббос ва бошқа бир киши орасида — (йў лга) чиқдилар. (Убайдуллоҳ:) Мен буни Ибн Аббосга хабар бердим; у: «Оиша номини айтмаган ў ша бошқа киши кимлигини биласанми?» деди. Мен: «Йўқ» дедим. У: «У — Али(дир)» деди. Оиша айтди: Пайғамбар ﷺ — унинг уйига кириб, дардлари оғ ирлашгандан кейин — «Менинг устимга — иплари (ҳали) ечилмаган етти (тулум) мешдан (сув) қуйинглар; шояд мен одамларга аҳд (васият) қилай» дедилар. Биз у зотни Ҳафса — Пайғамбар ﷺнинг завжаси — нинг бир тоғ орасига (леганига) ў тқаздик, сўнг ў ша мешлардан у зотнинг устига қуя бошладик — то у зот бизга ‹бў лди (қилдингиз)› деб ишорат қилгунга қадар. Сўнг у зот одамларнинг олдига (йў лга) чиқдилар; уларга (имом бў либ) намоз ўқиди ва уларга хутба қилдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ أُمَّ قَيْسٍ بِنْتَ مِحْصَنٍ الأَسَدِيَّةَ ـ أَسَدَ خُزَيْمَةَ، وَكَانَتْ مِنَ الْمُهَاجِرَاتِ الأُوَلِ اللاَّتِي بَايَعْنَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَهْىَ أُخْتُ عُكَّاشَةَ ـ أَخْبَرَتْهُ أَنَّهَا أَتَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِابْنٍ لَهَا، قَدْ أَعْلَقَتْ عَلَيْهِ مِنَ الْعُذْرَةِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ عَلَى مَا تَدْغَرْنَ أَوْلاَدَكُنَّ بِهَذَا الْعِلاَقِ عَلَيْكُمْ بِهَذَا الْعُودِ الْهِنْدِيِّ، فَإِنَّ فِيهِ سَبْعَةَ أَشْفِيَةٍ مِنْهَا ذَاتُ الْجَنْبِ ‏"‏‏.‏ يُرِيدُ الْكُسْتَ، وَهْوَ الْعُودُ الْهِنْدِيُّ‏.‏ وَقَالَ يُونُسُ وَإِسْحَاقُ بْنُ رَاشِدٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَلَّقَتْ عَلَيْهِ‏.‏

(Ummu Qays bint Mihsan (roziyallohu anho) — u Ukkosha ibn Mihsanning singlisi edi — aytdi:) Men Rasululloh ﷺning oldiga — hali taom yemaydigan bir oʻ gʻ lim bilan, men unga uzra (tomoq) (kasalligi) sababli (tomoqni bosib) ezgan holda — kirdim. U zot: «Nega bolalaringizni mana shu (tomoq) ezish bilan azoblaysiz? Sizlar mana shu hind yogʻ ochi (ud)ni (ishlatishni) lozim tutinglar; chunki unda yetti (xil) shifo bordir — ulardan (biri) zotuljanb (yon ogʻ rigʻ i)dir. U uzra (kasalligi) uchun (burunga) saʼut (qilinadi), zotuljanb uchun (ogʻ izga) ladud (qilinadi)» dedilar.(Умму Қайс бинт Миҳсан (розияллоҳу анҳо) — у Уккоша ибн Миҳсаннинг синглиси эди — айтди:) Мен Расулуллоҳ ﷺнинг олдига — ҳали таом емайдиган бир ў ғ лим билан, мен унга узра (томоқ) (касаллиги) сабабли (томоқни босиб) эзган ҳолда — кирдим. У зот: «Нега болаларингизни мана шу (томоқ) эзиш билан азоблайсиз? Сизлар мана шу ҳинд ёғ очи (уд)ни (ишлатишни) лозим тутинглар; чунки унда етти (хил) шифо бордир — улардан (бири) зотулжанб (ён оғ риғ и)дир. У узра (касаллиги) учун (бурунга) саъут (қилинади), зотулжанб учун (оғ изга) ладуд (қилинади)» дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّ أَخِي اسْتَطْلَقَ بَطْنُهُ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ اسْقِهِ عَسَلاً ‏"‏‏.‏ فَسَقَاهُ‏.‏ فَقَالَ إِنِّي سَقَيْتُهُ فَلَمْ يَزِدْهُ إِلاَّ اسْتِطْلاَقًا‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ صَدَقَ اللَّهُ وَكَذَبَ بَطْنُ أَخِيكَ ‏"‏‏.‏ تَابَعَهُ النَّضْرُ عَنْ شُعْبَةَ‏.‏

(Abu Saʼid (al-Xudriy) (roziyallohu anhu) aytdi:) Bir kishi Paygʻambar ﷺning oldiga kelib: «Akamning qorni boʻ shab ketdi (ich ketdi)» dedi. U zot: «Unga asal ichir» dedilar. (U) unga ichirdi, soʻng: «Men unga ichirdim, (lekin) u faqat ich ketishini koʻ paytirdi» dedi. U zot: «Alloh rost (aytdi), akangning qorni yolgʻ on (aytdi)» dedilar. (Nadr, Shuʼbadan unga mutobaat qildi.)(Абу Саъид (ал-Худрий) (розияллоҳу анҳу) айтди:) Бир киши Пайғамбар ﷺнинг олдига келиб: «Акамнинг қорни бў шаб кетди (ич кетди)» деди. У зот: «Унга асал ичир» дедилар. (У) унга ичирди, сўнг: «Мен унга ичирдим, (лекин) у фақат ич кетишини кў пайтирди» деди. У зот: «Аллоҳ рост (айтди), акангнинг қорни ёлғ он (айтди)» дедилар. (Надр, Шуъбадан унга мутобаат қилди.)

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَغَيْرُهُ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ عَدْوَى وَلاَ صَفَرَ وَلاَ هَامَةَ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ أَعْرَابِيٌّ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا بَالُ إِبِلِي تَكُونُ فِي الرَّمْلِ كَأَنَّهَا الظِّبَاءُ فَيَأْتِي الْبَعِيرُ الأَجْرَبُ فَيَدْخُلُ بَيْنَهَا فَيُجْرِبُهَا‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ فَمَنْ أَعْدَى الأَوَّلَ ‏"‏‏.‏ رَوَاهُ الزُّهْرِيُّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ وَسِنَانِ بْنِ أَبِي سِنَانٍ‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi)ki, u zot: «(Yuqadi deb eʼtiqod qilingan) adviy (yuqumlilik) yoʻq, safar (xurofoti) yoʻq va hama (boyqush xurofoti) yoʻq» dedilar. Shunda bir aʼrobiy (badaviy): «Ey Allohning Rasuli, (boʻ lmasa) mening tuyalarimga nima boʻ ladi? Ular qumda — goʻyo kiyiklar (kabi sogʻ -salomat); soʻng ularga qoʻ tirli (qichinli) tuya kelib aralashadi-yu, ularni qoʻ tir qiladi (kasal qiladi)?» dedi. U zot: «(Boʻ lmasa) birinchisini kim qoʻ tir qildi?» dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди)ки, у зот: «(Юқади деб эътиқод қилинган) адвий (юқумлилик) йўқ, сафар (хурофоти) йўқ ва ҳама (бойқуш хурофоти) йўқ» дедилар. Шунда бир аъробий (бадавий): «Эй Аллоҳнинг Расули, (бў лмаса) менинг туяларимга нима бў лади? Улар қумда — гўё кийиклар (каби соғ -саломат); сўнг уларга қў тирли (қичинли) туя келиб аралашади-ю, уларни қў тир қилади (касал қилади)?» деди. У зот: «(Бў лмаса) биринчисини ким қў тир қилди?» дедилар.

حَدَّثَنِي مُحَمَّدٌ، أَخْبَرَنَا عَتَّابُ بْنُ بَشِيرٍ، عَنْ إِسْحَاقَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ أُمَّ قَيْسٍ بِنْتَ مِحْصَنٍ،، وَكَانَتْ، مِنَ الْمُهَاجِرَاتِ الأُوَلِ اللاَّتِي بَايَعْنَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْىَ أُخْتُ عُكَّاشَةَ بْنِ مِحْصَنٍ أَخْبَرَتْهُ أَنَّهَا أَتَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِابْنٍ لَهَا قَدْ عَلَّقَتْ عَلَيْهِ مِنَ الْعُذْرَةِ فَقَالَ ‏"‏ اتَّقُوا اللَّهَ، عَلَى مَا تَدْغَرُونَ أَوْلاَدَكُمْ بِهَذِهِ الأَعْلاَقِ عَلَيْكُمْ بِهَذَا الْعُودِ الْهِنْدِيِّ، فَإِنَّ فِيهِ سَبْعَةَ أَشْفِيَةٍ، مِنْهَا ذَاتُ الْجَنْبِ ‏"‏‏.‏ يُرِيدُ الْكُسْتَ يَعْنِي الْقُسْطَ، قَالَ وَهْىَ لُغَةٌ‏.‏

(Ummu Qays (roziyallohu anho) aytdi:) Men Rasululloh ﷺning oldiga — hali taom yemaydigan bir oʻ gʻ lim bilan — kirdim; u (bola) u zotning quchoglarida bavl qildi (siydi). U zot suv soʻrab, uning (bavl tekkan joy)iga sepdilar — (lekin) uni (yuvib) yuvmadilar. Men oʻ gʻ limga uzra (tomoq) (kasalligi) sababli (tomoqni) bosib ezgan edim; (shu haqda) u zot: «Nega bolalaringizni mana shu (tomoq) bosib ezish bilan azoblaysiz? Sizlar mana shu qust al-hind (hind udi)ni (ishlatishni) lozim tutinglar; chunki unda yetti (xil) shifo bordir — ulardan (biri) zotuljanb(dir)» dedilar.(Умму Қайс (розияллоҳу анҳо) айтди:) Мен Расулуллоҳ ﷺнинг олдига — ҳали таом емайдиган бир ў ғ лим билан — кирдим; у (бола) у зотнинг қучогларида бавл қилди (сийди). У зот сув сўраб, унинг (бавл теккан жой)ига сепдилар — (лекин) уни (ювиб) ювмадилар. Мен ў ғ лимга узра (томоқ) (касаллиги) сабабли (томоқни) босиб эзган эдим; (шу ҳақда) у зот: «Нега болаларингизни мана шу (томоқ) босиб эзиш билан азоблайсиз? Сизлар мана шу қуст ал-ҳинд (ҳинд уди)ни (ишлатишни) лозим тутинглар; чунки унда етти (хил) шифо бордир — улардан (бири) зотулжанб(дир)» дедилар.

حَدَّثَنَا عَارِمٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، قَالَ قُرِئَ عَلَى أَيُّوبَ مِنْ كُتُبِ أَبِي قِلاَبَةَ، مِنْهُ مَا حَدَّثَ بِهِ وَمِنْهُ مَا قُرِئَ عَلَيْهِ، وَكَانَ هَذَا فِي الْكِتَابِ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ أَبَا طَلْحَةَ وَأَنَسَ بْنَ النَّضْرِ كَوَيَاهُ، وَكَوَاهُ أَبُو طَلْحَةَ بِيَدِهِ‏.‏ وَقَالَ عَبَّادُ بْنُ مَنْصُورٍ عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ أَذِنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لأَهْلِ بَيْتٍ مِنَ الأَنْصَارِ أَنْ يَرْقُوا مِنَ الْحُمَةِ وَالأُذُنِ‏.‏ قَالَ أَنَسٌ كُوِيتُ مِنْ ذَاتِ الْجَنْبِ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَىٌّ، وَشَهِدَنِي أَبُو طَلْحَةَ وَأَنَسُ بْنُ النَّضْرِ وَزَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ، وَأَبُو طَلْحَةَ كَوَانِي‏.‏

(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan zotuljanb (davosi) uchun dogʻ lash (kayy) haqida soʻraldi:) U: «Rasululloh ﷺ Abu Talhaga — u (Abu Talha hali) tirik (paytda) — zotuljanb (davosi) uchun dogʻ ladi (kayy qildi)» dedi. (Anas: «Paygʻambar ﷺ ruqya (afsun-davo)ga — chayon chaqishi va koʻ z (tegishi) (davosi)da — ruxsat berdilar» dedi.)(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан зотулжанб (давоси) учун доғ лаш (кайй) ҳақида сўралди:) У: «Расулуллоҳ ﷺ Абу Талҳага — у (Абу Талҳа ҳали) тирик (пайтда) — зотулжанб (давоси) учун доғ лади (кайй қилди)» деди. (Анас: «Пайғамбар ﷺ руқя (афсун-даво)га — чаён чақиши ва кў з (тегиши) (давоси)да — рухсат бердилар» деди.)

حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَارِيُّ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ، قَالَ لَمَّا كُسِرَتْ عَلَى رَأْسِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْبَيْضَةُ، وَأُدْمِيَ وَجْهُهُ، وَكُسِرَتْ رَبَاعِيَتُهُ، وَكَانَ عَلِيٌّ يَخْتَلِفُ بِالْمَاءِ فِي الْمِجَنِّ، وَجَاءَتْ فَاطِمَةُ تَغْسِلُ عَنْ وَجْهِهِ الدَّمَ، فَلَمَّا رَأَتْ فَاطِمَةُ ـ عَلَيْهَا السَّلاَمُ ـ الدَّمَ يَزِيدُ عَلَى الْمَاءِ كَثْرَةً عَمَدَتْ إِلَى حَصِيرٍ فَأَحْرَقَتْهَا وَأَلْصَقَتْهَا عَلَى جُرْحِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرَقَأَ الدَّمُ‏.‏

(Sahl ibn Saʼd as-Soidiy (roziyallohu anhu)dan Paygʻambar ﷺning jarohati haqida soʻraldi:) U: «Allohga qasamki, men Rasululloh ﷺning jarohatlarini kim davolaganini, u zotning yuzlaridan qonni kim yuvganini va nima bilan davolanganlarini — bilaman. Fotima — Rasululloh ﷺning qizi — yuvar, Ali ibn Abu Tolib esa qalqon (siprdan) bilan suv quyar edi. Fotima qonning faqat koʻ payayotganini koʻ rganida, bir parcha boʻ yra (hasir)ni olib, uni kuydirdi — to kul boʻ lguncha; soʻng uni jarohatga yopishtirdi; (shunda) qon toʻ xtadi. U zotning (oldingi) tishlari oʻ sha kun sindi; yuzlari yarildi va boshlarida (dubulgʻ a) chiqillatildi (singdirildi)» dedi.(Саҳл ибн Саъд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу)дан Пайғамбар ﷺнинг жароҳати ҳақида сўралди:) У: «Аллоҳга қасамки, мен Расулуллоҳ ﷺнинг жароҳатларини ким даволаганини, у зотнинг юзларидан қонни ким ювганини ва нима билан даволанганларини — биламан. Фотима — Расулуллоҳ ﷺнинг қизи — ювар, Али ибн Абу Толиб эса қалқон (сипрдан) билан сув қуяр эди. Фотима қоннинг фақат кў паяётганини кў рганида, бир парча бў йра (ҳасир)ни олиб, уни куйдирди — то кул бў лгунча; сўнг уни жароҳатга ёпиштирди; (шунда) қон тў хтади. У зотнинг (олдинги) тишлари ў ша кун синди; юзлари ярилди ва бошларида (дубулғ а) чиқиллатилди (сингдирилди)» деди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْحُمَّى مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ فَأَطْفِئُوهَا بِالْمَاءِ ‏"‏‏.‏ قَالَ نَافِعٌ وَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ يَقُولُ اكْشِفْ عَنَّا الرِّجْزَ‏.‏

(Ibn Umar (roziyallohu anhumo) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi)ki, u zot: «Isitma — jahannamning qaynogʻ idan(dir); bas, uni suv bilan oʻ chiringlar» dedilar. (Nofiʼ: «Abdulloh: ‹Bizdan azobni (rijz) koʻ tar› der edi» dedi.)(Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди)ки, у зот: «Иситма — жаҳаннамнинг қайноғ идан(дир); бас, уни сув билан ў чиринглар» дедилар. (Нофиъ: «Абдуллоҳ: ‹Биздан азобни (рижз) кў тар› дер эди» деди.)

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ الْمُنْذِرِ، أَنَّ أَسْمَاءَ بِنْتَ أَبِي بَكْرٍ ـ رضى الله عنهما ـ كَانَتْ إِذَا أُتِيَتْ بِالْمَرْأَةِ قَدْ حُمَّتْ تَدْعُو لَهَا، أَخَذَتِ الْمَاءَ فَصَبَّتْهُ بَيْنَهَا وَبَيْنَ جَيْبِهَا قَالَتْ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْمُرُنَا أَنْ نَبْرُدَهَا بِالْمَاءِ‏.‏

(Fotima bint al-Munzir aytdi:) Asmoʼ bint Abu Bakr (roziyallohu anhumo) — oldiga isitmalagan bir ayol keltirilsa — uning uchun duo qilar va suv olib, uni (ayolning) koʻ ksi (yoqasi) ichiga quyar edi va: «Rasululloh ﷺ bizni uni (isitmani) suv bilan sovutishimizni buyurar edilar» der edi.(Фотима бинт ал-Мунзир айтди:) Асмў бинт Абу Бакр (розияллоҳу анҳумо) — олдига иситмалаган бир аёл келтирилса — унинг учун дуо қилар ва сув олиб, уни (аёлнинг) кў кси (ёқаси) ичига қуяр эди ва: «Расулуллоҳ ﷺ бизни уни (иситмани) сув билан совутишимизни буюрар эдилар» дер эди.

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْحُمَّى مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ فَابْرُدُوهَا بِالْمَاءِ ‏"‏‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi)ki, u zot: «Isitma — jahannamning qaynogʻ idan(dir); bas, uni suv bilan sovutinglar» dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди)ки, у зот: «Иситма — жаҳаннамнинг қайноғ идан(дир); бас, уни сув билан совутинглар» дедилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبَايَةَ بْنِ رِفَاعَةَ، عَنْ جَدِّهِ، رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ الْحُمَّى مِنْ فَوْحِ جَهَنَّمَ، فَابْرُدُوهَا بِالْمَاءِ ‏"‏‏.‏

(Rofiʼ ibn Xadij (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺni: «Isitma — jahannamning qaynogʻ idan(dir); bas, uni suv bilan sovutinglar» deganlarini eshitdim.(Рофиъ ибн Хадиж (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺни: «Иситма — жаҳаннамнинг қайноғ идан(дир); бас, уни сув билан совутинглар» деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ حَمَّادٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، أَنَّ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، حَدَّثَهُمْ أَنَّ نَاسًا أَوْ رِجَالاً مِنْ عُكْلٍ وَعُرَيْنَةَ قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَتَكَلَّمُوا بِالإِسْلاَمِ وَقَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا أَهْلَ ضَرْعٍ، وَلَمْ نَكُنْ أَهْلَ رِيفٍ، وَاسْتَوْخَمُوا الْمَدِينَةَ فَأَمَرَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِذَوْدٍ وَبِرَاعٍ وَأَمَرَهُمْ، أَنْ يَخْرُجُوا فِيهِ فَيَشْرَبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا، فَانْطَلَقُوا حَتَّى كَانُوا نَاحِيَةَ الْحَرَّةِ، كَفَرُوا بَعْدَ إِسْلاَمِهِمْ، وَقَتَلُوا رَاعِيَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاسْتَاقُوا الذَّوْدَ فَبَلَغَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَبَعَثَ الطَّلَبَ فِي آثَارِهِمْ، وَأَمَرَ بِهِمْ فَسَمَرُوا أَعْيُنَهُمْ وَقَطَعُوا أَيْدِيَهُمْ وَتُرِكُوا فِي نَاحِيَةِ الْحَرَّةِ حَتَّى مَاتُوا عَلَى حَالِهِمْ‏.‏

(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) soʻzlab berdi)ki, Ukl yoki Urayna (qabilasi)dan baʼzi odamlar — yoki erkaklar — Rasululloh ﷺning oldiga kelib, Islom (haqida) gapirdi va: «Ey Allohning Paygʻambari, biz (chorvador) sut ahli edik; (ekinzor) qishloq ahli emas edik» dedi; ular Madina (havosi)ni yoqtirmadi (kasallandi). Rasululloh ﷺ ularga bir necha tuya va bir choʻ ponni (berishni) buyurdilar va ularga — (Madinadan) chiqib, ularning (tuyalarning) sutlari hamda bavllaridan ichishni — buyurdilar. Ular (yoʻ lga) chiqdi — to Harraning bir chekkasida boʻ lganlarida, Islomlaridan keyin kofir boʻ ldi, Rasululloh ﷺning choʻ ponini oʻ ldirdi va tuyalarni haydab ketdi. Bu Paygʻambar ﷺga yetdi; u zot ularning izidan (taʼqibchi) yubordi; ular haqida buyurdilar — (shunda) ularning koʻ zlari (qizdirib) kovlandi (samr qilindi), qoʻ llari kesildi va Harraning bir chekkasida — to oʻ z hollarida oʻ lguncha — tashlab qoʻ yildi.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) сўзлаб берди)ки, Укл ёки Урайна (қабиласи)дан баъзи одамлар — ёки эркаклар — Расулуллоҳ ﷺнинг олдига келиб, Ислом (ҳақида) гапирди ва: «Эй Аллоҳнинг Пайғамбари, биз (чорвадор) сут аҳли эдик; (экинзор) қишлоқ аҳли эмас эдик» деди; улар Мадина (ҳавоси)ни ёқтирмади (касалланди). Расулуллоҳ ﷺ уларга бир неча туя ва бир чў понни (беришни) буюрдилар ва уларга — (Мадинадан) чиқиб, уларнинг (туяларнинг) сутлари ҳамда бавлларидан ичишни — буюрдилар. Улар (йў лга) чиқди — то Ҳарранинг бир чеккасида бў лганларида, Исломларидан кейин кофир бў лди, Расулуллоҳ ﷺнинг чў понини ў лдирди ва туяларни ҳайдаб кетди. Бу Пайғамбар ﷺга етди; у зот уларнинг изидан (таъқибчи) юборди; улар ҳақида буюрдилар — (шунда) уларнинг кў злари (қиздириб) ковланди (самр қилинди), қў ллари кесилди ва Ҳарранинг бир чеккасида — то ў з ҳолларида ў лгунча — ташлаб қў йилди.

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي حَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ، قَالَ سَمِعْتُ إِبْرَاهِيمَ بْنَ سَعْدٍ، قَالَ سَمِعْتُ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ، يُحَدِّثُ سَعْدًا عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا سَمِعْتُمْ بِالطَّاعُونِ بِأَرْضٍ فَلاَ تَدْخُلُوهَا، وَإِذَا وَقَعَ بِأَرْضٍ وَأَنْتُمْ بِهَا فَلاَ تَخْرُجُوا مِنْهَا ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ أَنْتَ سَمِعْتَهُ يُحَدِّثُ سَعْدًا وَلاَ يُنْكِرُهُ قَالَ نَعَمْ‏.‏

(Usama ibn Zayd (roziyallohu anhumo) Saʼdga, Paygʻambar ﷺdan (rivoyat qilib) soʻzladi)ki, u zot: «Bir yerda toun (vabo) (borligini) eshitsangiz, unga kirmanglar; (toun) bir yerda yuz bersa va sizlar oʻ shanda boʻ lsangiz, undan chiqmanglar» dedilar. (Roviy:) Men: «Sen uni — uning (Usamaning) Saʼdga soʻzlab berayotganini — eshitdingmi; u (Saʼd) buni inkor qilmadimi?» dedim. U: «Ha» dedi.(Усама ибн Зайд (розияллоҳу анҳумо) Саъдга, Пайғамбар ﷺдан (ривоят қилиб) сўзлади)ки, у зот: «Бир ерда тоун (вабо) (борлигини) эшицангиз, унга кирманглар; (тоун) бир ерда юз берса ва сизлар ў шанда бў лсангиз, ундан чиқманглар» дедилар. (Ровий:) Мен: «Сен уни — унинг (Усаманинг) Саъдга сўзлаб бераётганини — эшитдингми; у (Саъд) буни инкор қилмадими?» дедим. У: «Ҳа» деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زَيْدِ بْنِ الْخَطَّابِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ نَوْفَلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ خَرَجَ إِلَى الشَّأْمِ حَتَّى إِذَا كَانَ بِسَرْغَ لَقِيَهُ أُمَرَاءُ الأَجْنَادِ أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ وَأَصْحَابُهُ، فَأَخْبَرُوهُ أَنَّ الْوَبَاءَ قَدْ وَقَعَ بِأَرْضِ الشَّأْمِ‏.‏ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقَالَ عُمَرُ ادْعُ لِي الْمُهَاجِرِينَ الأَوَّلِينَ‏.‏ فَدَعَاهُمْ فَاسْتَشَارَهُمْ وَأَخْبَرَهُمْ أَنَّ الْوَبَاءَ قَدْ وَقَعَ بِالشَّأْمِ فَاخْتَلَفُوا‏.‏ فَقَالَ بَعْضُهُمْ قَدْ خَرَجْتَ لأَمْرٍ، وَلاَ نَرَى أَنْ تَرْجِعَ عَنْهُ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُهُمْ مَعَكَ بَقِيَّةُ النَّاسِ وَأَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلاَ نَرَى أَنْ تُقْدِمَهُمْ عَلَى هَذَا الْوَبَاءِ‏.‏ فَقَالَ ارْتَفِعُوا عَنِّي‏.‏ ثُمَّ قَالَ ادْعُوا لِي الأَنْصَارَ‏.‏ فَدَعَوْتُهُمْ فَاسْتَشَارَهُمْ، فَسَلَكُوا سَبِيلَ الْمُهَاجِرِينَ، وَاخْتَلَفُوا كَاخْتِلاَفِهِمْ، فَقَالَ ارْتَفِعُوا عَنِّي‏.‏ ثُمَّ قَالَ ادْعُ لِي مَنْ كَانَ هَا هُنَا مِنْ مَشْيَخَةِ قُرَيْشٍ مِنْ مُهَاجِرَةِ الْفَتْحِ‏.‏ فَدَعَوْتُهُمْ، فَلَمْ يَخْتَلِفْ مِنْهُمْ عَلَيْهِ رَجُلاَنِ، فَقَالُوا نَرَى أَنْ تَرْجِعَ بِالنَّاسِ، وَلاَ تُقْدِمَهُمْ عَلَى هَذَا الْوَبَاءِ، فَنَادَى عُمَرُ فِي النَّاسِ، إِنِّي مُصَبِّحٌ عَلَى ظَهْرٍ، فَأَصْبِحُوا عَلَيْهِ‏.‏ قَالَ أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ أَفِرَارًا مِنْ قَدَرِ اللَّهِ فَقَالَ عُمَرُ لَوْ غَيْرُكَ قَالَهَا يَا أَبَا عُبَيْدَةَ، نَعَمْ نَفِرُّ مِنْ قَدَرِ اللَّهِ إِلَى قَدَرِ اللَّهِ، أَرَأَيْتَ لَوْ كَانَ لَكَ إِبِلٌ هَبَطَتْ وَادِيًا لَهُ عُدْوَتَانِ، إِحْدَاهُمَا خَصِبَةٌ، وَالأُخْرَى جَدْبَةٌ، أَلَيْسَ إِنْ رَعَيْتَ الْخَصْبَةَ رَعَيْتَهَا بِقَدَرِ اللَّهِ، وَإِنْ رَعَيْتَ الْجَدْبَةَ رَعَيْتَهَا بِقَدَرِ اللَّهِ قَالَ فَجَاءَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ، وَكَانَ مُتَغَيِّبًا فِي بَعْضِ حَاجَتِهِ فَقَالَ إِنَّ عِنْدِي فِي هَذَا عِلْمًا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِذَا سَمِعْتُمْ بِهِ بِأَرْضٍ فَلاَ تَقْدَمُوا عَلَيْهِ، وَإِذَا وَقَعَ بِأَرْضٍ وَأَنْتُمْ بِهَا فَلاَ تَخْرُجُوا فِرَارًا مِنْهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَحَمِدَ اللَّهَ عُمَرُ ثُمَّ انْصَرَفَ‏.‏

(Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) xabar berdi)ki, Umar ibnul-Xattob (roziyallohu anhu) Shomga (yoʻ lga) chiqdi — to Sargʻ (degan joy)da boʻ lganida, unga qoʻ shin sarkardalari — Abu Ubayda ibnul-Jarroh va uning sheriklari — peshvoz chiqdi va unga — Shomda vabo (toun) tushganini — xabar berdi. Ibn Abbos aytdi: Umar menga: «Menga dastlabki (avvalgi) muhojirlarni chaqir» dedi. Men ularni chaqirdim; u ular bilan maslahatlashdi va ularga — Shomda vabo tushganini — xabar berdi. Ular ixtilof qildi: baʼzilari: «Sen bir ish (savob)ga chiqding; biz uni (savobni) qaytib ketishing toʻ gʻ ri deb koʻ rmaymiz» dedi; baʼzilari: «Sening yoningda odamlarning qoldigʻ i va Rasululloh ﷺning ashobi (sahobalari) bor; biz ularni mana shu vaboga (olib borib) tashlashni toʻ gʻ ri deb koʻ rmaymiz» dedi. Umar: «Mendan keting» dedi, soʻng: «Menga ansorlarni chaqir» dedi. Men ularni chaqirdim; u ular bilan maslahatlashdi; ular muhojirlar yoʻ lining misli (yoʻ lni) tutdi va ular (muhojirlar) ixtilof qilganidek ixtilof qildi. Umar: «Mendan keting» dedi, soʻng: «Menga bu yerda — Fath (Makka fathi)dan (oldin hijrat) qilgan Quraysh shayxlaridan — boʻ lgan (keksa)larni chaqir» dedi. Men ularni chaqirdim; ulardan ikki kishi (ham) ixtilof qilmadi; ular: «Biz, odamlarni (orqaga) qaytarib, ularni bu vaboga (olib borib) tashlamasligingni toʻ gʻ ri koʻ ramiz» dedi. Shunda Umar odamlar ichida: «Men ertalab ulov ustida (qaytib ketaman); bas, sizlar (ham) ertalab (shunday) qilinglar» deb nido qildi. Abu Ubayda ibnul-Jarroh: «Allohning qadaridan (taqdiridan) qochasanmi?» dedi. Umar: «Buni sen aytdingmi, ey Abu Ubayda? Ha, biz Allohning qadaridan — (yana) Allohning qadariga qochamiz. Aytchi, agar sening tuyalaring bir vodiyga tushsa — uning ikki yoni (qirgʻ ogʻ i) boʻ lsa: biri serunum (oʻ tli), biri qaqragan (qurgʻ oq) — boʻ lsa; agar sen serunumini (boqsang), uni Allohning qadari bilan boqmaysanmi? Agar qaqragʻ anini (boqsang), uni (ham) Allohning qadari bilan boqmaysanmi?» dedi. (Shu payt) — bir hojati sababli gʻ oyib boʻ lgan — Abdurahmon ibn Avf keldi va: «Mening yonimda bu haqda bir ilm bor; men Rasululloh ﷺni: ‹Bir yerda uni (vaboni) eshitsangiz, unga kelmanglar; (vabo) bir yerda yuz bersa va sizlar oʻ shanda boʻ lsangiz, undan — (vabodan) qochib — chiqmanglar› deganlarini eshitganman» dedi. Shunda Umar Allohga hamd aytdi, soʻng (orqaga) qaytdi.(Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) хабар берди)ки, Умар ибнул-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) Шомга (йў лга) чиқди — то Сарғ (деган жой)да бў лганида, унга қў шин саркардалари — Абу Убайда ибнул-Жарроҳ ва унинг шериклари — пешвоз чиқди ва унга — Шомда вабо (тоун) тушганини — хабар берди. Ибн Аббос айтди: Умар менга: «Менга дастлабки (аввалги) муҳожирларни чақир» деди. Мен уларни чақирдим; у улар билан маслаҳатлашди ва уларга — Шомда вабо тушганини — хабар берди. Улар ихтилоф қилди: баъзилари: «Сен бир иш (савоб)га чиқдинг; биз уни (савобни) қайтиб кетишинг тў ғ ри деб кў рмаймиз» деди; баъзилари: «Сенинг ёнингда одамларнинг қолдиғ и ва Расулуллоҳ ﷺнинг ашоби (саҳобалари) бор; биз уларни мана шу вабога (олиб бориб) ташлашни тў ғ ри деб кў рмаймиз» деди. Умар: «Мендан кетинг» деди, сўнг: «Менга ансорларни чақир» деди. Мен уларни чақирдим; у улар билан маслаҳатлашди; улар муҳожирлар йў лининг мисли (йў лни) тутди ва улар (муҳожирлар) ихтилоф қилганидек ихтилоф қилди. Умар: «Мендан кетинг» деди, сўнг: «Менга бу ерда — Фатҳ (Макка фатҳи)дан (олдин ҳижрат) қилган Қурайш шайхларидан — бў лган (кекса)ларни чақир» деди. Мен уларни чақирдим; улардан икки киши (ҳам) ихтилоф қилмади; улар: «Биз, одамларни (орқага) қайтариб, уларни бу вабога (олиб бориб) ташламаслигингни тў ғ ри кў рамиз» деди. Шунда Умар одамлар ичида: «Мен эрталаб улов устида (қайтиб кетаман); бас, сизлар (ҳам) эрталаб (шундай) қилинглар» деб нидо қилди. Абу Убайда ибнул-Жарроҳ: «Аллоҳнинг қадаридан (тақдиридан) қочасанми?» деди. Умар: «Буни сен айтдингми, эй Абу Убайда? Ҳа, биз Аллоҳнинг қадаридан — (яна) Аллоҳнинг қадарига қочамиз. Айтчи, агар сенинг туяларинг бир водийга тушса — унинг икки ёни (қирғ оғ и) бў лса: бири серунум (ў тли), бири қақраган (қурғ оқ) — бў лса; агар сен серунумини (боқсанг), уни Аллоҳнинг қадари билан боқмайсанми? Агар қақрағ анини (боқсанг), уни (ҳам) Аллоҳнинг қадари билан боқмайсанми?» деди. (Шу пайт) — бир ҳожати сабабли ғ ойиб бў лган — Абдураҳмон ибн Авф келди ва: «Менинг ёнимда бу ҳақда бир илм бор; мен Расулуллоҳ ﷺни: ‹Бир ерда уни (вабони) эшицангиз, унга келманглар; (вабо) бир ерда юз берса ва сизлар ў шанда бў лсангиз, ундан — (вабодан) қочиб — чиқманглар› деганларини эшитганман» деди. Шунда Умар Аллоҳга ҳамд айтди, сўнг (орқага) қайтди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَامِرٍ، أَنَّ عُمَرَ، خَرَجَ إِلَى الشَّأْمِ، فَلَمَّا كَانَ بِسَرْغَ بَلَغَهُ أَنَّ الْوَبَاءَ قَدْ وَقَعَ بِالشَّأْمِ، فَأَخْبَرَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا سَمِعْتُمْ بِهِ بِأَرْضٍ فَلاَ تَقْدَمُوا عَلَيْهِ وَإِذَا وَقَعَ بِأَرْضٍ وَأَنْتُمْ بِهَا فَلاَ تَخْرُجُوا فِرَارًا مِنْهُ ‏"‏‏.‏

(Abdulloh ibn Omir aytdi:) Umar Shomga (yoʻ lga) chiqdi — to Sargʻ (degan joy)da boʻ lganida, unga — Shomda vabo (toun) tushgani — xabar berildi. Abdurahmon ibn Avf unga — Rasululloh ﷺ: «Bir yerda uni (vaboni) eshitsangiz, unga kelmanglar; (vabo) bir yerda yuz bersa va sizlar oʻ shanda boʻ lsangiz, undan — (vabodan) qochib — chiqmanglar» deganlarini — xabar berdi. Shunda Umar Sargʻ dan (orqaga) qaytdi.(Абдуллоҳ ибн Омир айтди:) Умар Шомга (йў лга) чиқди — то Сарғ (деган жой)да бў лганида, унга — Шомда вабо (тоун) тушгани — хабар берилди. Абдураҳмон ибн Авф унга — Расулуллоҳ ﷺ: «Бир ерда уни (вабони) эшицангиз, унга келманглар; (вабо) бир ерда юз берса ва сизлар ў шанда бў лсангиз, ундан — (вабодан) қочиб — чиқманглар» деганларини — хабар берди. Шунда Умар Сарғ дан (орқага) қайтди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ نُعَيْمٍ الْمُجْمِرِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ يَدْخُلُ الْمَدِينَةَ الْمَسِيحُ وَلاَ الطَّاعُونُ ‏"‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Madinaga Masih (Dajjol) ham, toun (vabo) ham kirmaydi» dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Мадинага Масиҳ (Дажжол) ҳам, тоун (вабо) ҳам кирмайди» дедилар.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا عَاصِمٌ، حَدَّثَتْنِي حَفْصَةُ بِنْتُ سِيرِينَ، قَالَتْ قَالَ لِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ يَحْيَى بِمَا مَاتَ قُلْتُ مِنَ الطَّاعُونِ‏.‏ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الطَّاعُونُ شَهَادَةٌ لِكُلِّ مُسْلِمٍ ‏"‏‏.‏

(Hafsa bint Sirin aytdi:) Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) menga: «Yahyo nima (dan) oʻ ldi?» dedi. Men: «Toun (vabo)dan» dedim. U: «Rasululloh ﷺ: ‹Toun (vabo) — har bir musulmon uchun shahodat(dir)› dedilar» dedi.(Ҳафса бинт Сирин айтди:) Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) менга: «Яҳё нима (дан) ў лди?» деди. Мен: «Тоун (вабо)дан» дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Тоун (вабо) — ҳар бир мусулмон учун шаҳодат(дир)› дедилар» деди.

حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ سُمَىٍّ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْمَبْطُونُ شَهِيدٌ، وَالْمَطْعُونُ شَهِيدٌ ‏"‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi)ki, u zot: «Qorin (kasalligi)dan (oʻ lgan kishi) — shahid; toun (vabo)dan (oʻ lgan kishi) — shahid(dir)» dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди)ки, у зот: «Қорин (касаллиги)дан (ў лган киши) — шаҳид; тоун (вабо)дан (ў лган киши) — шаҳид(дир)» дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، أَخْبَرَنَا حَبَّانُ، حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي الْفُرَاتِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا أَخْبَرَتْنَا أَنَّهَا سَأَلَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الطَّاعُونِ فَأَخْبَرَهَا نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَنَّهُ كَانَ عَذَابًا يَبْعَثُهُ اللَّهُ عَلَى مَنْ يَشَاءُ، فَجَعَلَهُ اللَّهُ رَحْمَةً لِلْمُؤْمِنِينَ، فَلَيْسَ مِنْ عَبْدٍ يَقَعُ الطَّاعُونُ فَيَمْكُثُ فِي بَلَدِهِ صَابِرًا، يَعْلَمُ أَنَّهُ لَنْ يُصِيبَهُ إِلاَّ مَا كَتَبَ اللَّهُ لَهُ، إِلاَّ كَانَ لَهُ مِثْلُ أَجْرِ الشَّهِيدِ ‏"‏‏.‏ تَابَعَهُ النَّضْرُ عَنْ دَاوُدَ‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) — Paygʻambar ﷺning zavjasi — rivoyat qildi)ki, u Rasululloh ﷺdan toun (vabo) haqida soʻradi; (shunda) Paygʻambar ﷺ unga: «U — Alloh xohlagan (kishi)ga yuboradigan bir azob edi; (lekin) Alloh uni moʻminlar uchun rahmat qildi. (Vabo tushgan) bir yurtda boʻ lib, oʻ z yurtida — sabr qilib, (savobini Allohdan) umid qilgan holda, oʻ ziga Alloh yozgan (taqdir)dan boshqa narsa yetmasligini bilgan holda — (chiqmay) qoladigan har bir banda — unga shahid ajrining misli (ajr) boʻ ladi» dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) — Пайғамбар ﷺнинг завжаси — ривоят қилди)ки, у Расулуллоҳ ﷺдан тоун (вабо) ҳақида сўради; (шунда) Пайғамбар ﷺ унга: «У — Аллоҳ хоҳлаган (киши)га юборадиган бир азоб эди; (лекин) Аллоҳ уни мўминлар учун раҳмат қилди. (Вабо тушган) бир юртда бў либ, ў з юртида — сабр қилиб, (савобини Аллоҳдан) умид қилган ҳолда, ў зига Аллоҳ ёзган (тақдир)дан бошқа нарса етмаслигини билган ҳолда — (чиқмай) қоладиган ҳар бир банда — унга шаҳид ажрининг мисли (ажр) бў лади» дедилар.

حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا هِشَامٌ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَنْفُثُ عَلَى نَفْسِهِ فِي الْمَرَضِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ بِالْمُعَوِّذَاتِ، فَلَمَّا ثَقُلَ كُنْتُ أَنْفِثُ عَلَيْهِ بِهِنَّ، وَأَمْسَحُ بِيَدِ نَفْسِهِ لِبَرَكَتِهَا‏.‏ فَسَأَلْتُ الزُّهْرِيَّ كَيْفَ يَنْفِثُ قَالَ كَانَ يَنْفِثُ عَلَى يَدَيْهِ، ثُمَّ يَمْسَحُ بِهِمَا وَجْهَهُ‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ — har kecha toʻ shaklariga (yotgʻ ani) borgan paytlarida — ikki kaftlarini bir-biriga jamlab, ularga «Qul huvalloohu ahad», «Qul aʼuuzu bi-Robbil-falaq» va «Qul aʼuuzu bi-Robbin-nos» (suralarini) puflab (oʻqib) dam solar, soʻng ular bilan — boshlari va yuzlari hamda badanlaridan yetadigan (joy)ini — masx qilar (silar) edilar; (buni) uch marta qilar edilar. U zot kasallanganlarida, men buni oʻ zlariga qilishimni buyurar edilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ — ҳар кеча тў шакларига (ётғ ани) борган пайтларида — икки кафтларини бир-бирига жамлаб, уларга «Қул ҳуваллооҳу аҳад», «Қул аъуузу би-Роббил-фалақ» ва «Қул аъуузу би-Роббин-нос» (сураларини) пуфлаб (ўқиб) дам солар, сўнг улар билан — бошлари ва юзлари ҳамда баданларидан етадиган (жой)ини — масх қилар (силар) эдилар; (буни) уч марта қилар эдилар. У зот касалланганларида, мен буни ў зларига қилишимни буюрар эдилар.

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ نَاسًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَتَوْا عَلَى حَىٍّ مِنْ أَحْيَاءِ الْعَرَبِ فَلَمْ يَقْرُوهُمْ، فَبَيْنَمَا هُمْ كَذَلِكَ إِذْ لُدِغَ سَيِّدُ أُولَئِكَ فَقَالُوا هَلْ مَعَكُمْ مِنْ دَوَاءٍ أَوْ رَاقٍ فَقَالُوا إِنَّكُمْ لَمْ تَقْرُونَا، وَلاَ نَفْعَلُ حَتَّى تَجْعَلُوا لَنَا جُعْلاً‏.‏ فَجَعَلُوا لَهُمْ قَطِيعًا مِنَ الشَّاءِ، فَجَعَلَ يَقْرَأُ بِأُمِّ الْقُرْآنِ، وَيَجْمَعُ بُزَاقَهُ، وَيَتْفِلُ، فَبَرَأَ، فَأَتَوْا بِالشَّاءِ، فَقَالُوا لاَ نَأْخُذُهُ حَتَّى نَسْأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلُوهُ فَضَحِكَ وَقَالَ ‏"‏ وَمَا أَدْرَاكَ أَنَّهَا رُقْيَةٌ، خُذُوهَا، وَاضْرِبُوا لِي بِسَهْمٍ ‏"‏‏.‏

(Abu Saʼid al-Xudriy (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺning ashobidan baʼzi (kishi)lar arablarning bir mahallasi (yonidan) oʻ tdi; (lekin u mahalla ahli) ularni mehmon (qilib kutib) olmadi. Ular shu holda (turganda), birdan oʻ sha (mahalla)ning boshligʻ ini (ilon yoki chayon) chaqdi. Ular: «Sizlarning yoningizda biror dori yoki ruqya qiluvchi (kishi) bormi?» dedi. Ular (sahobalar): «Sizlar bizni mehmon qilmadingiz; to bizga bir haq (toʻ lov) belgilamaguningizgacha, biz (ruqya) qilmaymiz» dedi. Shunda ular ularga bir poda qoʻ y (berishga kelishdi). (Bir kishi) Ummul-Qurʼon (Fotiha)ni oʻqib, soʻ lagini yigʻ ib, tuflab (dam solib) turdi; (chaqilgan kishi) sogʻ aydi. Ular qoʻ yni keltirdi; (sahobalar): «To Paygʻambar ﷺdan soʻramagunimizgacha uni olmaymiz» dedi. Ular u zotdan soʻradi; u zot kuldilar va: «Uning ruqya ekanini qaerdan bilding? Uni olinglar va menga (ham) u bilan bir ulush ajratinglar» dedilar.(Абу Саъид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺнинг ашобидан баъзи (киши)лар арабларнинг бир маҳалласи (ёнидан) ў тди; (лекин у маҳалла аҳли) уларни меҳмон (қилиб кутиб) олмади. Улар шу ҳолда (турганда), бирдан ў ша (маҳалла)нинг бошлиғ ини (илон ёки чаён) чақди. Улар: «Сизларнинг ёнингизда бирор дори ёки руқя қилувчи (киши) борми?» деди. Улар (саҳобалар): «Сизлар бизни меҳмон қилмадингиз; то бизга бир ҳақ (тў лов) белгиламагунингизгача, биз (руқя) қилмаймиз» деди. Шунда улар уларга бир пода қў й (беришга келишди). (Бир киши) Уммул-Қуръон (Фотиҳа)ни ўқиб, сў лагини йиғ иб, туфлаб (дам солиб) турди; (чақилган киши) соғ айди. Улар қў йни келтирди; (саҳобалар): «То Пайғамбар ﷺдан сўрамагунимизгача уни олмаймиз» деди. Улар у зотдан сўради; у зот кулдилар ва: «Унинг руқя эканини қаэрдан билдинг? Уни олинглар ва менга (ҳам) у билан бир улуш ажратинглар» дедилар.

حَدَّثَنِي سِيدَانُ بْنُ مُضَارِبٍ أَبُو مُحَمَّدٍ الْبَاهِلِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو مَعْشَرٍ الْبَصْرِيُّ ـ هُوَ صَدُوقٌ ـ يُوسُفُ بْنُ يَزِيدَ الْبَرَّاءُ قَالَ حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ الأَخْنَسِ أَبُو مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ نَفَرًا، مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مَرُّوا بِمَاءٍ فِيهِمْ لَدِيغٌ ـ أَوْ سَلِيمٌ ـ فَعَرَضَ لَهُمْ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْمَاءِ فَقَالَ هَلْ فِيكُمْ مِنْ رَاقٍ إِنَّ فِي الْمَاءِ رَجُلاً لَدِيغًا أَوْ سَلِيمًا‏.‏ فَانْطَلَقَ رَجُلٌ مِنْهُمْ فَقَرَأَ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ عَلَى شَاءٍ، فَبَرَأَ، فَجَاءَ بِالشَّاءِ إِلَى أَصْحَابِهِ فَكَرِهُوا ذَلِكَ وَقَالُوا أَخَذْتَ عَلَى كِتَابِ اللَّهِ أَجْرًا‏.‏ حَتَّى قَدِمُوا الْمَدِينَةَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخَذَ عَلَى كِتَابِ اللَّهِ أَجْرًا‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ أَحَقَّ مَا أَخَذْتُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا كِتَابُ اللَّهِ ‏"‏‏.‏

(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺning ashobidan bir necha (kishi) bir suv (boshida turgan qabila yonidan) oʻ tdi; ular ichida (ilon) chaqgan — yoki zaharlangan — bir kishi (bor) edi. Suv ahlidan bir kishi ularga roʻpara kelib: «Sizlarning ichingizda ruqya qiluvchi (kishi) bormi? Chunki suv (boshi)da (ilon) chaqgan — yoki zaharlangan — bir kishi bor» dedi. Ulardan bir kishi bordi va bir poda qoʻ y (evaziga) Fotihatul-Kitobni oʻqidi; (bemor) sogʻ aydi. U qoʻ yni sheriklariga keltirdi; (lekin) ular buni yoqtirmadi va: «Sen Allohning Kitobi (evaziga) haq oldingmi?» dedi — to Madinaga kelguncha. Ular: «Ey Allohning Rasuli, (u) Allohning Kitobi (evaziga) haq oldi» dedi. Rasululloh ﷺ: «Sizlar haq oladigan (narsa)laringizning eng haqlisi — Allohning Kitobidir» dedilar.(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺнинг ашобидан бир неча (киши) бир сув (бошида турган қабила ёнидан) ў тди; улар ичида (илон) чақган — ёки заҳарланган — бир киши (бор) эди. Сув аҳлидан бир киши уларга рўпара келиб: «Сизларнинг ичингизда руқя қилувчи (киши) борми? Чунки сув (боши)да (илон) чақган — ёки заҳарланган — бир киши бор» деди. Улардан бир киши борди ва бир пода қў й (эвазига) Фотиҳатул-Китобни ўқиди; (бемор) соғ айди. У қў йни шерикларига келтирди; (лекин) улар буни ёқтирмади ва: «Сен Аллоҳнинг Китоби (эвазига) ҳақ олдингми?» деди — то Мадинага келгунча. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, (у) Аллоҳнинг Китоби (эвазига) ҳақ олди» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлар ҳақ оладиган (нарса)ларингизнинг энг ҳақлиси — Аллоҳнинг Китобидир» дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَعْبَدُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ شَدَّادٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ أَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَوْ أَمَرَ أَنْ يُسْتَرْقَى مِنَ الْعَيْنِ‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺ menga — yoki (boshqaga) — koʻ z (tegishi)dan ruqya (afsun-davo) qildirishni buyurdilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ менга — ёки (бошқага) — кў з (тегиши)дан руқя (афсун-даво) қилдиришни буюрдилар.

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ وَهْبِ بْنِ عَطِيَّةَ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْوَلِيدِ الزُّبَيْدِيُّ، أَخْبَرَنَا الزُّهْرِيُّ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ زَيْنَبَ ابْنَةِ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَأَى فِي بَيْتِهَا جَارِيَةً فِي وَجْهِهَا سَفْعَةٌ فَقَالَ ‏"‏ اسْتَرْقُوا لَهَا، فَإِنَّ بِهَا النَّظْرَةَ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ عُقَيْلٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ تَابَعَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَالِمٍ عَنِ الزُّبَيْدِيِّ‏.‏

(Ummu Salama (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ uning uyida — yuzida safʼa (qoramtir dogʻ ) (bor) bir joriya (qiz)ni koʻ rib: «Unga ruqya qildiringlar; chunki unda nazra (koʻ z tegishi) bor» dedilar. (Uqayl, Zuhriydan: ‹Menga Urva, Paygʻambar ﷺdan xabar berdi› dedi; Abdulloh ibn Solim, Zubaydiydan unga mutobaat qildi.)(Умму Салама (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ унинг уйида — юзида сафъа (қорамтир доғ ) (бор) бир жория (қиз)ни кў риб: «Унга руқя қилдиринглар; чунки унда назра (кў з тегиши) бор» дедилар. (Уқайл, Зуҳрийдан: ‹Менга Урва, Пайғамбар ﷺдан хабар берди› деди; Абдуллоҳ ибн Солим, Зубайдийдан унга мутобаат қилди.)

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ نَصْرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ هَمَّامٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْعَيْنُ حَقٌّ ‏"‏‏.‏ وَنَهَى عَنِ الْوَشْمِ‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi)ki, u zot: «Koʻ z (tegishi) — haq (rost)dir» dedilar va vashm (badanga koʻ k-yashil naqsh — tatu solish)dan qaytardilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди)ки, у зот: «Кў з (тегиши) — ҳақ (рост)дир» дедилар ва вашм (баданга кў к-яшил нақш — тату солиш)дан қайтардилар.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ الشَّيْبَانِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الأَسْوَدِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَأَلْتُ عَائِشَةَ عَنِ الرُّقْيَةِ، مِنَ الْحُمَةِ فَقَالَتْ رَخَّصَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الرُّقْيَةَ مِنْ كُلِّ ذِي حُمَةٍ‏.‏

(al-Asvad aytdi:) Men Oisha (roziyallohu anho)dan huma (zaharli chaqish)dan ruqya (afsun) haqida soʻradim; u: «Paygʻambar ﷺ har bir zaharli (jonzot chaqishi)dan ruqya qilishga ruxsat berdilar» dedi.(ал-Асвад айтди:) Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ҳума (заҳарли чақиш)дан руқя (афсун) ҳақида сўрадим; у: «Пайғамбар ﷺ ҳар бир заҳарли (жонзот чақиши)дан руқя қилишга рухсат бердилар» деди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ، قَالَ دَخَلْتُ أَنَا وَثَابِتٌ، عَلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ فَقَالَ ثَابِتٌ يَا أَبَا حَمْزَةَ اشْتَكَيْتُ‏.‏ فَقَالَ أَنَسٌ أَلاَ أَرْقِيكَ بِرُقْيَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ بَلَى‏.‏ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ رَبَّ النَّاسِ مُذْهِبَ الْبَاسِ اشْفِ أَنْتَ الشَّافِي لاَ شَافِيَ إِلاَّ أَنْتَ، شِفَاءً لاَ يُغَادِرُ سَقَمًا ‏"‏‏.‏

(Abdulaziz aytdi:) Men va Sobit Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)ning oldiga kirdik. Sobit: «Ey Abu Hamza, men kasal boʻ lyapman» dedi. Anas: «Senga Rasululloh ﷺning ruqyasi bilan ruqya qilaymi?» dedi. U: «Ha (qil)» dedi. (Anas) dedi: «Allohumma Robban-nos, muzhibal-baʼs, ishfi, antash-Shofiy, lo shofiya illo anta, shifoʼan lo yugʻ odiru saqaman» (Ey Alloh, odamlarning Robbi, dardni ketkazuvchi, shifo ber — Shifo beruvchi Sensan, Sendan boshqa shifo beruvchi yoʻq; (shunday) shifo (berki), hech qanday kasallik qoldirmasin).(Абдулазиз айтди:) Мен ва Собит Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)нинг олдига кирдик. Собит: «Эй Абу Ҳамза, мен касал бў ляпман» деди. Анас: «Сенга Расулуллоҳ ﷺнинг руқяси билан руқя қилайми?» деди. У: «Ҳа (қил)» деди. (Анас) деди: «Аллоҳумма Роббан-нос, музҳибал-баъс, ишфи, анташ-Шофий, ло шофия илло анта, шифўан ло юғ одиру сақаман» (Эй Аллоҳ, одамларнинг Робби, дардни кетказувчи, шифо бер — Шифо берувчи Сенсан, Сендан бошқа шифо берувчи йўқ; (шундай) шифо (берки), ҳеч қандай касаллик қолдирмасин).

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ، عَنْ مُسْلِمٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُعَوِّذُ بَعْضَ أَهْلِهِ، يَمْسَحُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى وَيَقُولُ ‏"‏ اللَّهُمَّ رَبَّ النَّاسِ أَذْهِبِ الْبَاسَ، اشْفِهِ وَأَنْتَ الشَّافِي، لاَ شِفَاءَ إِلاَّ شِفَاؤُكَ، شِفَاءً لاَ يُغَادِرُ سَقَمًا ‏"‏‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ حَدَّثْتُ بِهِ مَنْصُورًا فَحَدَّثَنِي عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ نَحْوَهُ‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ oʻ z ahlidan baʼzisini — oʻ ng qoʻ llari bilan masx qilgan (silagan) holda — (Allohga) panoh (berib) duo qilar va: «Allohumma Robban-nos, azhibil-baʼs, ishfihi, va antash-Shofiy, lo shifoʼa illo shifoʼuk, shifoʼan lo yugʻ odiru saqaman» (Ey Alloh, odamlarning Robbi, dardni ketkaz, unga shifo ber — Shifo beruvchi Sensan; Sening shifoyingdan boshqa shifo yoʻq; (shunday) shifo (berki), hech qanday kasallik qoldirmasin) der edilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ ў з аҳлидан баъзисини — ў нг қў ллари билан масх қилган (силаган) ҳолда — (Аллоҳга) паноҳ (бериб) дуо қилар ва: «Аллоҳумма Роббан-нос, азҳибил-баъс, ишфиҳи, ва анташ-Шофий, ло шифўа илло шифўук, шифўан ло юғ одиру сақаман» (Эй Аллоҳ, одамларнинг Робби, дардни кетказ, унга шифо бер — Шифо берувчи Сенсан; Сенинг шифойингдан бошқа шифо йўқ; (шундай) шифо (берки), ҳеч қандай касаллик қолдирмасин) дер эдилар.

حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ أَبِي رَجَاءٍ، حَدَّثَنَا النَّضْرُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَرْقِي يَقُولُ ‏"‏ امْسَحِ الْبَاسَ رَبَّ النَّاسِ، بِيَدِكَ الشِّفَاءُ، لاَ كَاشِفَ لَهُ إِلاَّ أَنْتَ ‏"‏‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ ruqya qilar va (shunday) der edilar: «Imsahil-baʼs, Robban-nos; biyadikash-shifoʼ; lo koshifa lahu illo anta» (Dardni art (ketkaz), ey odamlarning Robbi; shifo Sening qoʻ lingda(dir); uni Sendan boshqa ochuvchi (ketkazuvchi) yoʻq).(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ руқя қилар ва (шундай) дер эдилар: «Имсаҳил-баъс, Роббан-нос; биядикаш-шифў; ло кошифа лаҳу илло анта» (Дардни арт (кетказ), эй одамларнинг Робби; шифо Сенинг қў лингда(дир); уни Сендан бошқа очувчи (кетказувчи) йўқ).

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ رَبِّهِ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ لِلْمَرِيضِ ‏"‏ بِسْمِ اللَّهِ، تُرْبَةُ أَرْضِنَا‏.‏ بِرِيقَةِ بَعْضِنَا، يُشْفَى سَقِيمُنَا بِإِذْنِ رَبِّنَا ‏"‏‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ bemorga (shunday) der edilar: «Bismillah, turbatu ardino, biriqati baʼdino, yushfo saqimuno bi-izni Robbino» (Allohning nomi bilan; bizning yerimizning tuprogʻ i, baʼzimizning soʻ lagimiz bilan — Robbimizning izni bilan — bemorimizga shifo beriladi).(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ беморга (шундай) дер эдилар: «Бисмиллаҳ, турбату ардино, бириқати баъдино, юшфо сақимуно би-изни Роббино» (Аллоҳнинг номи билан; бизнинг еримизнинг тупроғ и, баъзимизнинг сў лагимиз билан — Роббимизнинг изни билан — беморимизга шифо берилади).

حَدَّثَنِي صَدَقَةُ بْنُ الْفَضْلِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَبْدِ رَبِّهِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ فِي الرُّقْيَةِ ‏"‏ تُرْبَةُ أَرْضِنَا، وَرِيقَةُ بَعْضِنَا، يُشْفَى سَقِيمُنَا، بِإِذْنِ رَبِّنَا ‏"‏‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Paygʻambar ﷺ ruqyada (shunday) der edilar: «Turbatu ardino, va riqatu baʼdino, yushfo saqimuno, bi-izni Robbino» (Bizning yerimizning tuprogʻ i va baʼzimizning soʻ lagimiz — Robbimizning izni bilan — bemorimizga shifo beriladi).(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Пайғамбар ﷺ руқяда (шундай) дер эдилар: «Турбату ардино, ва риқату баъдино, юшфо сақимуно, би-изни Роббино» (Бизнинг еримизнинг тупроғ и ва баъзимизнинг сў лагимиз — Роббимизнинг изни билан — беморимизга шифо берилади).

حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا قَتَادَةَ، يَقُولُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ الرُّؤْيَا مِنَ اللَّهِ، وَالْحُلْمُ مِنَ الشَّيْطَانِ، فَإِذَا رَأَى أَحَدُكُمْ شَيْئًا يَكْرَهُهُ فَلْيَنْفِثْ حِينَ يَسْتَيْقِظُ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ وَيَتَعَوَّذْ مِنْ شَرِّهَا، فَإِنَّهَا لاَ تَضُرُّهُ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ أَبُو سَلَمَةَ وَإِنْ كُنْتُ لأَرَى الرُّؤْيَا أَثْقَلَ عَلَىَّ مِنَ الْجَبَلِ، فَمَا هُوَ إِلاَّ أَنْ سَمِعْتُ هَذَا الْحَدِيثَ فَمَا أُبَالِيهَا‏.‏

(Abu Qatoda (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺni: «(Yaxshi) tush — Allohdan, (yomon) hulm (alahsirash) — shaytondan(dir); bas, biringiz oʻ zi yoqtirmaydigan biror (narsa)ni koʻ rsa, uygʻ ongan paytda uch marta (chap tomoniga) tuflasin (puflasin) va uning sharridan (Allohga) panoh tilasin; shunda u (tush) unga zarar bermaydi» deganlarini eshitdim. Abu Salama: «Men bir tushni — togʻ dan koʻ ra menga ogʻ irroq (deb) koʻ rar edim; mana shu hadisni eshitganimdan keyin, men unga (umuman) parvo qilmaydigan boʻ ldim» dedi.(Абу Қатода (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺни: «(Яхши) туш — Аллоҳдан, (ёмон) ҳулм (алаҳсираш) — шайтондан(дир); бас, бирингиз ў зи ёқтирмайдиган бирор (нарса)ни кў рса, уйғ онган пайтда уч марта (чап томонига) туфласин (пуфласин) ва унинг шарридан (Аллоҳга) паноҳ тиласин; шунда у (туш) унга зарар бермайди» деганларини эшитдим. Абу Салама: «Мен бир тушни — тоғ дан кў ра менга оғ ирроқ (деб) кў рар эдим; мана шу ҳадисни эшитганимдан кейин, мен унга (умуман) парво қилмайдиган бў лдим» деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأُوَيْسِيُّ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَوَى إِلَى فِرَاشِهِ نَفَثَ فِي كَفَّيْهِ بِقُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ وَبِالْمُعَوِّذَتَيْنِ جَمِيعًا، ثُمَّ يَمْسَحُ بِهِمَا وَجْهَهُ، وَمَا بَلَغَتْ يَدَاهُ مِنْ جَسَدِهِ‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ فَلَمَّا اشْتَكَى كَانَ يَأْمُرُنِي أَنْ أَفْعَلَ ذَلِكَ بِهِ‏.‏ قَالَ يُونُسُ كُنْتُ أَرَى ابْنَ شِهَابٍ يَصْنَعُ ذَلِكَ إِذَا أَتَى إِلَى فِرَاشِهِ‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺ — oʻ z toʻ shaklariga (yotgʻ ani) borgan paytlarida — ikki kaftlariga «Qul huvalloohu ahad» va ikki muavviza (Falaq va Nos suralari)ni — barchasini — puflab (oʻqib) dam solar, soʻng ular bilan yuzlari va badanlaridan qoʻ llari yetadigan (joy)ini masx qilar (silar) edilar. Oisha aytdi: U zot kasallanganlarida, men buni oʻ zlariga qilishimni buyurar edilar. (Yunus: «Men Ibn Shihobni — toʻ shagiga borgan paytda shunday qilganini — koʻ rar edim» dedi.)(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ — ў з тў шакларига (ётғ ани) борган пайтларида — икки кафтларига «Қул ҳуваллооҳу аҳад» ва икки муаввиза (Фалақ ва Нос суралари)ни — барчасини — пуфлаб (ўқиб) дам солар, сўнг улар билан юзлари ва баданларидан қў ллари етадиган (жой)ини масх қилар (силар) эдилар. Оиша айтди: У зот касалланганларида, мен буни ў зларига қилишимни буюрар эдилар. (Юнус: «Мен Ибн Шиҳобни — тў шагига борган пайтда шундай қилганини — кў рар эдим» деди.)

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، أَنَّ رَهْطًا، مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم انْطَلَقُوا فِي سَفْرَةٍ سَافَرُوهَا، حَتَّى نَزَلُوا بِحَىٍّ مِنْ أَحْيَاءِ الْعَرَبِ فَاسْتَضَافُوهُمْ، فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمْ، فَلُدِغَ سَيِّدُ ذَلِكَ الْحَىِّ، فَسَعَوْا لَهُ بِكُلِّ شَىْءٍ لاَ يَنْفَعُهُ شَىْءٌ، فَقَالَ بَعْضُهُمْ لَوْ أَتَيْتُمْ هَؤُلاَءِ الرَّهْطَ الَّذِينَ قَدْ نَزَلُوا بِكُمْ، لَعَلَّهُ أَنْ يَكُونَ عِنْدَ بَعْضِهِمْ شَىْءٌ‏.‏ فَأَتَوْهُمْ فَقَالُوا يَا أَيُّهَا الرَّهْطُ إِنَّ سَيِّدَنَا لُدِغَ، فَسَعَيْنَا لَهُ بِكُلِّ شَىْءٍ، لاَ يَنْفَعُهُ شَىْءٌ، فَهَلْ عِنْدَ أَحَدٍ مِنْكُمْ شَىْءٌ فَقَالَ بَعْضُهُمْ نَعَمْ، وَاللَّهِ إِنِّي لَرَاقٍ، وَلَكِنْ وَاللَّهِ لَقَدِ اسْتَضَفْنَاكُمْ فَلَمْ تُضَيِّفُونَا، فَمَا أَنَا بِرَاقٍ لَكُمْ حَتَّى تَجْعَلُوا لَنَا جُعْلاً‏.‏ فَصَالَحُوهُمْ عَلَى قَطِيعٍ مِنَ الْغَنَمِ، فَانْطَلَقَ فَجَعَلَ يَتْفُلُ وَيَقْرَأُ ‏[quran sura="1" aya_start="2" aya_end="2"]{‏الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ‏}‏ حَتَّى لَكَأَنَّمَا نُشِطَ مِنْ عِقَالٍ، فَانْطَلَقَ يَمْشِي مَا بِهِ قَلَبَةٌ‏.‏ قَالَ فَأَوْفَوْهُمْ جُعْلَهُمُ الَّذِي صَالَحُوهُمْ عَلَيْهِ، فَقَالَ بَعْضُهُمُ اقْسِمُوا‏.‏ فَقَالَ الَّذِي رَقَى لاَ تَفْعَلُوا حَتَّى نَأْتِيَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَنَذْكُرَ لَهُ الَّذِي كَانَ، فَنَنْظُرَ مَا يَأْمُرُنَا‏.‏ فَقَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرُوا لَهُ فَقَالَ ‏"‏ وَمَا يُدْرِيكَ أَنَّهَا رُقْيَةٌ أَصَبْتُمُ اقْسِمُوا وَاضْرِبُوا لِي مَعَكُمْ بِسَهْمٍ ‏"‏‏.‏

(Abu Saʼid (al-Xudriy) (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺning ashobidan bir necha (kishi) bir safarga (yoʻ lga) chiqdi — to arablarning bir mahallasida tushguncha; ular (mahalla ahlidan) mehmondorchilik soʻradi; (lekin) ular ularni mehmon qilishdan bosh tortdi. (Shu payt) oʻ sha mahallaning boshligʻ ini (ilon yoki chayon) chaqdi; ular u uchun har bir narsa bilan harakat qildi — (lekin) hech narsa unga foyda bermadi. Ulardan baʼzisi: «Sizlarga tushgan mana shu jamoaga borsangiz — shoyad ulardan baʼzisida bir (foydali) narsa boʻ lsa» dedi. Ular ularning oldiga kelib: «Ey jamoa, bizning boshligʻ imizni (ilon-chayon) chaqdi; biz u uchun har bir narsa bilan harakat qildik — hech narsa unga foyda bermadi; sizlarning birortangizda biror (foydali) narsa bormi?» dedi. Ulardan biri: «Ha, Allohga qasamki, men ruqya qilaman; lekin, Allohga qasamki, biz sizdan mehmondorchilik soʻradik, sizlar bizni mehmon qilmadingiz; bas, to bizga bir haq (toʻ lov) belgilamaguningizgacha, men sizlarga ruqya qiluvchi emasman» dedi. Shunda ular bir poda qoʻ y (evaziga) ular bilan kelishdi. (U kishi) bordi va (chaqilgan kishiga) tuflab (dam solib), «al-Hamdu lillohi Robbil-olamiyn» (Fotiha)ni oʻqiy boshladi — goʻyo u (bemor) tushovdan (boʻ shatib) yechilgandek (boʻ ldi) va hech qanday ogʻ riq (qoldiq) qolmagan holda yurib ketdi. (Roviy:) Ular ularga kelishgan haqni toʻ liq berdi. Ulardan baʼzisi: «Taqsimlanglar» dedi. Ruqya qilgan (kishi): «To Rasululloh ﷺning oldiga borib, boʻ lgan (voqea)ni u zotga zikr qilmagunimizcha va u zot bizga nima buyurishini koʻ rmagunimizcha — (shoshilib) qilmanglar» dedi. Ular Rasululloh ﷺning oldiga keldi va buni u zotga zikr qildi; u zot: «Uning ruqya ekanini qaerdan bilding? Toʻ gʻ ri qilibsiz; taqsimlanglar va men uchun (ham) oʻ zlaringiz bilan (birga) bir ulush ajratinglar» dedilar.(Абу Саъид (ал-Худрий) (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺнинг ашобидан бир неча (киши) бир сафарга (йў лга) чиқди — то арабларнинг бир маҳалласида тушгунча; улар (маҳалла аҳлидан) меҳмондорчилик сўради; (лекин) улар уларни меҳмон қилишдан бош тортди. (Шу пайт) ў ша маҳалланинг бошлиғ ини (илон ёки чаён) чақди; улар у учун ҳар бир нарса билан ҳаракат қилди — (лекин) ҳеч нарса унга фойда бермади. Улардан баъзиси: «Сизларга тушган мана шу жамоага борсангиз — шояд улардан баъзисида бир (фойдали) нарса бў лса» деди. Улар уларнинг олдига келиб: «Эй жамоа, бизнинг бошлиғ имизни (илон-чаён) чақди; биз у учун ҳар бир нарса билан ҳаракат қилдик — ҳеч нарса унга фойда бермади; сизларнинг бирортангизда бирор (фойдали) нарса борми?» деди. Улардан бири: «Ҳа, Аллоҳга қасамки, мен руқя қиламан; лекин, Аллоҳга қасамки, биз сиздан меҳмондорчилик сўрадик, сизлар бизни меҳмон қилмадингиз; бас, то бизга бир ҳақ (тў лов) белгиламагунингизгача, мен сизларга руқя қилувчи эмасман» деди. Шунда улар бир пода қў й (эвазига) улар билан келишди. (У киши) борди ва (чақилган кишига) туфлаб (дам солиб), «ал-Ҳамду лиллоҳи Роббил-оламийн» (Фотиҳа)ни ўқий бошлади — гўё у (бемор) тушовдан (бў шатиб) ечилгандек (бў лди) ва ҳеч қандай оғ риқ (қолдиқ) қолмаган ҳолда юриб кетди. (Ровий:) Улар уларга келишган ҳақни тў лиқ берди. Улардан баъзиси: «Тақсимланглар» деди. Руқя қилган (киши): «То Расулуллоҳ ﷺнинг олдига бориб, бў лган (воқеа)ни у зотга зикр қилмагунимизча ва у зот бизга нима буюришини кў рмагунимизча — (шошилиб) қилманглар» деди. Улар Расулуллоҳ ﷺнинг олдига келди ва буни у зотга зикр қилди; у зот: «Унинг руқя эканини қаэрдан билдинг? Тў ғ ри қилибсиз; тақсимланглар ва мен учун (ҳам) ў зларингиз билан (бирга) бир улуш ажратинглар» дедилар.

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُسْلِمٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُعَوِّذُ بَعْضَهُمْ يَمْسَحُهُ بِيَمِينِهِ ‏"‏ أَذْهِبِ الْبَاسَ رَبَّ النَّاسِ، وَاشْفِ أَنْتَ الشَّافِي، لاَ شِفَاءَ إِلاَّ شِفَاؤُكَ، شِفَاءً لاَ يُغَادِرُ سَقَمًا ‏"‏‏.‏ فَذَكَرْتُهُ لِمَنْصُورٍ فَحَدَّثَنِي عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ بِنَحْوِهِ‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Paygʻambar ﷺ ulardan baʼzisini — oʻ ng qoʻ llari bilan masx qilgan holda — (Allohga) panoh (berib): «Azhibil-baʼs, Robban-nos; vashfi, antash-Shofiy; lo shifoʼa illo shifoʼuk; shifoʼan lo yugʻ odiru saqaman» (Dardni ketkaz, ey odamlarning Robbi; shifo ber — Shifo beruvchi Sensan; Sening shifoyingdan boshqa shifo yoʻq; (shunday) shifo (berki), hech qanday kasallik qoldirmasin) (der edilar).(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Пайғамбар ﷺ улардан баъзисини — ў нг қў ллари билан масх қилган ҳолда — (Аллоҳга) паноҳ (бериб): «Азҳибил-баъс, Роббан-нос; вашфи, анташ-Шофий; ло шифўа илло шифўук; шифўан ло юғ одиру сақаман» (Дардни кетказ, эй одамларнинг Робби; шифо бер — Шифо берувчи Сенсан; Сенинг шифойингдан бошқа шифо йўқ; (шундай) шифо (берки), ҳеч қандай касаллик қолдирмасин) (дер эдилар).

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيُّ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَنْفِثُ عَلَى نَفْسِهِ فِي مَرَضِهِ الَّذِي قُبِضَ فِيهِ بِالْمُعَوِّذَاتِ، فَلَمَّا ثَقُلَ كُنْتُ أَنَا أَنْفِثُ عَلَيْهِ بِهِنَّ، فَأَمْسَحُ بِيَدِ نَفْسِهِ لِبَرَكَتِهَا‏.‏ فَسَأَلْتُ ابْنَ شِهَابٍ كَيْفَ كَانَ يَنْفِثُ قَالَ يَنْفِثُ عَلَى يَدَيْهِ، ثُمَّ يَمْسَحُ بِهِمَا وَجْهَهُ‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ — oʻ zlari vafot etgan oʻ sha kasalliklarida — oʻ z(lari)ga muavvizalar (Falaq va Nos suralari)ni puflab (oʻqib) dam solar edilar; (hollari) ogʻ irlashganda, men ular bilan u zotga puflab dam solar va u zotning qoʻ llari bilan — uning barakasi (umidi) sababli — (yuzlarini) masx qilar edim. Men Ibn Shihobdan: «(U zot) qanday puflab dam solar edilar?» deb soʻradim; u: «Ikki qoʻ llariga puflab dam solar, soʻng ular bilan yuzlarini masx qilar (silar) edilar» dedi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ — ў злари вафот этган ў ша касалликларида — ў з(лари)га муаввизалар (Фалақ ва Нос суралари)ни пуфлаб (ўқиб) дам солар эдилар; (ҳоллари) оғ ирлашганда, мен улар билан у зотга пуфлаб дам солар ва у зотнинг қў ллари билан — унинг баракаси (умиди) сабабли — (юзларини) масх қилар эдим. Мен Ибн Шиҳобдан: «(У зот) қандай пуфлаб дам солар эдилар?» деб сўрадим; у: «Икки қў лларига пуфлаб дам солар, сўнг улар билан юзларини масх қилар (силар) эдилар» деди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا حُصَيْنُ بْنُ نُمَيْرٍ، عَنْ حُصَيْنِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ خَرَجَ عَلَيْنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَوْمًا فَقَالَ ‏"‏ عُرِضَتْ عَلَىَّ الأُمَمُ فَجَعَلَ يَمُرُّ النَّبِيُّ مَعَهُ الرَّجُلُ وَالنَّبِيُّ مَعَهُ الرَّجُلاَنِ، وَالنَّبِيُّ مَعَهُ الرَّهْطُ، وَالنَّبِيُّ لَيْسَ مَعَهُ أَحَدٌ، وَرَأَيْتُ سَوَادًا كَثِيرًا سَدَّ الأُفُقَ فَرَجَوْتُ أَنْ يَكُونَ أُمَّتِي، فَقِيلَ هَذَا مُوسَى وَقَوْمُهُ‏.‏ ثُمَّ قِيلَ لِي انْظُرْ‏.‏ فَرَأَيْتُ سَوَادًا كَثِيرًا سَدَّ الأُفُقَ فَقِيلَ لِي انْظُرْ هَكَذَا وَهَكَذَا‏.‏ فَرَأَيْتُ سَوَادًا كَثِيرًا سَدَّ الأُفُقَ فَقِيلَ هَؤُلاَءِ أُمَّتُكَ، وَمَعَ هَؤُلاَءِ سَبْعُونَ أَلْفًا يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ حِسَابٍ ‏"‏‏.‏ فَتَفَرَّقَ النَّاسُ وَلَمْ يُبَيَّنْ لَهُمْ، فَتَذَاكَرَ أَصْحَابُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا أَمَّا نَحْنُ فَوُلِدْنَا فِي الشِّرْكِ، وَلَكِنَّا آمَنَّا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ، وَلَكِنْ هَؤُلاَءِ هُمْ أَبْنَاؤُنَا، فَبَلَغَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ هُمُ الَّذِينَ لاَ يَتَطَيَّرُونَ، وَلاَ يَسْتَرْقُونَ، وَلاَ يَكْتَوُونَ، وَعَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ ‏"‏‏.‏ فَقَامَ عُكَّاشَةُ بْنُ مِحْصَنٍ فَقَالَ أَمِنْهُمْ أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏‏.‏ فَقَامَ آخَرُ فَقَالَ أَمِنْهُمْ أَنَا فَقَالَ ‏"‏ سَبَقَكَ بِهَا عُكَّاشَةُ ‏"‏‏.‏

(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi:) Bir kun Paygʻambar ﷺ bizning oldimizga chiqib: «Menga (ilgarigi) ummatlar koʻ rsatildi: (baʼzi) paygʻ ambar — yonida bir kishi bilan, (baʼzi) paygʻ ambar — yonida ikki kishi bilan, (baʼzi) paygʻ ambar — yonida bir necha (kishi) bilan, (baʼzi) paygʻ ambar — yonida hech kim boʻ lmas (holda) oʻ tar edi. Soʻng men — ufq (osmon chekkasi)ni toʻ sib (toʻ ldirib) turgan — koʻ p qoramtir (omma)ni koʻ rdim; men uni oʻ z ummatim boʻ lsa, deb umid qildim; (lekin) menga: ‹Bu — Muso va uning qavmi› deyildi. Soʻng menga: ‹Qara› deyildi; men — ufqni toʻ sib turgan — koʻ p qoramtir (omma)ni koʻ rdim. Soʻng menga: ‹Mana bu yoqqa va mana bu yoqqa qara› deyildi; men — ufqni toʻ sib turgan — koʻ p qoramtir (omma)ni koʻ rdim. ‹Bular — sening ummating; bular bilan (birga) — hisobsiz jannatga kiradigan yetmish ming (kishi) bordir› deyildi» dedilar. Soʻng odamlar (tarqalib ketdi) — ularga (kimlar ekanini) bayon qilinmadi. Paygʻambar ﷺning ashobi (oʻ zaro bu haqda) gaplashdi va: «Ammo biz — shirkda tugʻ ildik; lekin biz Allohga va Uning Rasuliga iymon keltirdik; (oʻ sha yetmish ming) — mana shu bizning farzandlarimizmi?» dedi. Bu Paygʻambar ﷺga yetdi; u zot: «Ular — (qushlardan yomon) fol olmaydigan, ruqya (afsun) soʻ ramaydigan, dogʻ lanib (kayy qilinib) davolanmaydigan va oʻ z Robbiga tavakkul qiladigan (kishi)lardir» dedilar. Shunda Ukkosha ibn Mihsan turib: «Men ulardanmanmi, ey Allohning Rasuli?» dedi. U zot: «Ha» dedilar. Soʻng boshqa biri turib: «Men ulardanmanmi?» dedi. U zot: «Seni Ukkosha (bu ishda) ortda qoldirdi (oʻ zib ketdi)» dedilar.(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Бир кун Пайғамбар ﷺ бизнинг олдимизга чиқиб: «Менга (илгариги) умматлар кў рсатилди: (баъзи) пайғ амбар — ёнида бир киши билан, (баъзи) пайғ амбар — ёнида икки киши билан, (баъзи) пайғ амбар — ёнида бир неча (киши) билан, (баъзи) пайғ амбар — ёнида ҳеч ким бў лмас (ҳолда) ў тар эди. Сўнг мен — уфқ (осмон чеккаси)ни тў сиб (тў лдириб) турган — кў п қорамтир (омма)ни кў рдим; мен уни ў з умматим бў лса, деб умид қилдим; (лекин) менга: ‹Бу — Мусо ва унинг қавми› дейилди. Сўнг менга: ‹Қара› дейилди; мен — уфқни тў сиб турган — кў п қорамтир (омма)ни кў рдим. Сўнг менга: ‹Мана бу ёққа ва мана бу ёққа қара› дейилди; мен — уфқни тў сиб турган — кў п қорамтир (омма)ни кў рдим. ‹Булар — сенинг умматинг; булар билан (бирга) — ҳисобсиз жаннатга кирадиган етмиш минг (киши) бордир› дейилди» дедилар. Сўнг одамлар (тарқалиб кетди) — уларга (кимлар эканини) баён қилинмади. Пайғамбар ﷺнинг ашоби (ў заро бу ҳақда) гаплашди ва: «Аммо биз — ширкда туғ илдик; лекин биз Аллоҳга ва Унинг Расулига иймон келтирдик; (ў ша етмиш минг) — мана шу бизнинг фарзандларимизми?» деди. Бу Пайғамбар ﷺга етди; у зот: «Улар — (қушлардан ёмон) фол олмайдиган, руқя (афсун) сў рамайдиган, доғ ланиб (кайй қилиниб) даволанмайдиган ва ў з Роббига таваккул қиладиган (киши)лардир» дедилар. Шунда Уккоша ибн Миҳсан туриб: «Мен уларданманми, эй Аллоҳнинг Расули?» деди. У зот: «Ҳа» дедилар. Сўнг бошқа бири туриб: «Мен уларданманми?» деди. У зот: «Сени Уккоша (бу ишда) ортда қолдирди (ў зиб кетди)» дедилар.

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ عَدْوَى وَلاَ طِيَرَةَ، وَالشُّؤْمُ فِي ثَلاَثٍ فِي الْمَرْأَةِ، وَالدَّارِ، وَالدَّابَّةِ ‏"‏‏.‏

(Ibn Umar (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ: «(Yuqadi deb eʼtiqod qilingan) adviy (yuqumlilik) yoʻq, tiyara (yomon fol) yoʻq; (agar) shumlik (boʻ lsa), uch (narsa)da: ayolda, uyda va ulovda (deyiladi)» dedilar.(Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ: «(Юқади деб эътиқод қилинган) адвий (юқумлилик) йўқ, тияра (ёмон фол) йўқ; (агар) шумлик (бў лса), уч (нарса)да: аёлда, уйда ва уловда (дейилади)» дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لاَ طِيَرَةَ، وَخَيْرُهَا الْفَأْلُ ‏"‏‏.‏ قَالُوا وَمَا الْفَأْلُ قَالَ ‏"‏ الْكَلِمَةُ الصَّالِحَةُ يَسْمَعُهَا أَحَدُكُمْ ‏"‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Rasululloh ﷺni: «Tiyara (yomon fol) yoʻq; uning eng yaxshisi — faʼl(dir)» deganlarini eshitdim. Ular: «Faʼl nima?» dedi. U zot: «Biringiz eshitadigan yaxshi soʻ z(dir)» dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Расулуллоҳ ﷺни: «Тияра (ёмон фол) йўқ; унинг энг яхшиси — фаъл(дир)» деганларини эшитдим. Улар: «Фаъл нима?» деди. У зот: «Бирингиз эшитадиган яхши сў з(дир)» дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، أَخْبَرَنَا هِشَامٌ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ طِيَرَةَ، وَخَيْرُهَا الْفَأْلُ ‏"‏‏.‏ قَالَ وَمَا الْفَأْلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ الْكَلِمَةُ الصَّالِحَةُ يَسْمَعُهَا أَحَدُكُمْ ‏"‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ: «Tiyara (yomon fol) yoʻq; uning eng yaxshisi — faʼl(dir)» dedilar. (Roviy:) «Faʼl nima, ey Allohning Rasuli?» dedi. U zot: «Biringiz eshitadigan yaxshi soʻ z(dir)» dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ: «Тияра (ёмон фол) йўқ; унинг энг яхшиси — фаъл(дир)» дедилар. (Ровий:) «Фаъл нима, эй Аллоҳнинг Расули?» деди. У зот: «Бирингиз эшитадиган яхши сў з(дир)» дедилар.

حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ عَدْوَى وَلاَ طِيَرَةَ، وَيُعْجِبُنِي الْفَأْلُ الصَّالِحُ، الْكَلِمَةُ الْحَسَنَةُ ‏"‏‏.‏

(Anas (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi)ki, u zot: «(Yuqadi deb eʼtiqod qilingan) adviy (yuqumlilik) yoʻq, tiyara (yomon fol) yoʻq; menga esa yaxshi faʼl — yaxshi soʻ z — yoqadi» dedilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди)ки, у зот: «(Юқади деб эътиқод қилинган) адвий (юқумлилик) йўқ, тияра (ёмон фол) йўқ; менга эса яхши фаъл — яхши сў з — ёқади» дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَكَمِ، حَدَّثَنَا النَّضْرُ، أَخْبَرَنَا إِسْرَائِيلُ، أَخْبَرَنَا أَبُو حَصِينٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ عَدْوَى، وَلاَ طِيَرَةَ، وَلاَ هَامَةَ، وَلاَ صَفَرَ ‏"‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi)ki, u zot: «(Yuqadi deb eʼtiqod qilingan) adviy yoʻq, tiyara yoʻq, hama (boyqush xurofoti) yoʻq va safar (oyidagi xurofot) yoʻq» dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди)ки, у зот: «(Юқади деб эътиқод қилинган) адвий йўқ, тияра йўқ, ҳама (бойқуш хурофоти) йўқ ва сафар (ойидаги хурофот) йўқ» дедилар.

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ خَالِدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَضَى فِي امْرَأَتَيْنِ مِنْ هُذَيْلٍ اقْتَتَلَتَا، فَرَمَتْ إِحْدَاهُمَا الأُخْرَى بِحَجَرٍ، فَأَصَابَ بَطْنَهَا وَهْىَ حَامِلٌ، فَقَتَلَتْ وَلَدَهَا الَّذِي فِي بَطْنِهَا فَاخْتَصَمُوا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَضَى أَنَّ دِيَةَ مَا فِي بَطْنِهَا غُرَّةٌ عَبْدٌ أَوْ أَمَةٌ، فَقَالَ وَلِيُّ الْمَرْأَةِ الَّتِي غَرِمَتْ كَيْفَ أَغْرَمُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ لاَ شَرِبَ، وَلاَ أَكَلَ، وَلاَ نَطَقَ، وَلاَ اسْتَهَلَّ، فَمِثْلُ ذَلِكَ يُطَلّ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّمَا هَذَا مِنْ إِخْوَانِ الْكُهَّانِ ‏"‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ Huzayl (qabilasi)dan — bir-biri bilan urushgan — ikki ayol (haqida) hukm qildilar: ulardan biri ikkinchisini tosh bilan urdi; (tosh) uning qorniga tegdi — u homilador edi — va uning qornidagi homila (bola)ni oʻ ldirdi. Ular Paygʻambar ﷺga daʼvolashdi (xusumat olib keldi); u zot — uning qornidagi (homila)ning diyati — bir gʻ urra: (bir) qul yoki choʻ ri (ekanini) — hukm qildilar. (Gʻ aramga — toʻ lovga — mahkum boʻ lgan) ayolning valiysi: «Ey Allohning Rasuli, ichmagan, yemagan, gapirmagan va (tugʻ ilishda) ovoz chiqarmagan (bola) uchun qanday toʻ layman? Bunday (qon) — behuda (hisobga olinmay) ketadi-ku» dedi. Paygʻambar ﷺ: «Bu — atigi kohinlarning birodarlaridan(dir, yaʼni (saj qilgan) qofiyali soʻ zi (sababli shunday deyapti))» dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ Ҳузайл (қабиласи)дан — бир-бири билан урушган — икки аёл (ҳақида) ҳукм қилдилар: улардан бири иккинчисини тош билан урди; (тош) унинг қорнига тегди — у ҳомиладор эди — ва унинг қорнидаги ҳомила (бола)ни ў лдирди. Улар Пайғамбар ﷺга даъволашди (хусумат олиб келди); у зот — унинг қорнидаги (ҳомила)нинг дияти — бир ғ урра: (бир) қул ёки чў ри (эканини) — ҳукм қилдилар. (Ғ арамга — тў ловга — маҳкум бў лган) аёлнинг валийси: «Эй Аллоҳнинг Расули, ичмаган, емаган, гапирмаган ва (туғ илишда) овоз чиқармаган (бола) учун қандай тў лайман? Бундай (қон) — беҳуда (ҳисобга олинмай) кетади-ку» деди. Пайғамбар ﷺ: «Бу — атиги коҳинларнинг биродарларидан(дир, яъни (саж қилган) қофияли сў зи (сабабли шундай деяпти))» дедилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ امْرَأَتَيْنِ، رَمَتْ إِحْدَاهُمَا الأُخْرَى بِحَجَرٍ فَطَرَحَتْ جَنِينَهَا، فَقَضَى فِيهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِغُرَّةٍ عَبْدٍ أَوْ وَلِيدَةٍ‏.‏ وَعَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَضَى فِي الْجَنِينِ يُقْتَلُ فِي بَطْنِ أُمِّهِ بِغُرَّةٍ عَبْدٍ أَوْ وَلِيدَةٍ‏.‏ فَقَالَ الَّذِي قُضِيَ عَلَيْهِ كَيْفَ أَغْرَمُ مَنْ لاَ أَكَلَ، وَلاَ شَرِبَ، وَلاَ نَطَقَ، وَلاَ اسْتَهَلَّ، وَمِثْلُ ذَلِكَ بَطَلْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّمَا هَذَا مِنْ إِخْوَانِ الْكُهَّانِ ‏"‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, ikki ayol (bor) edi: ulardan biri ikkinchisini tosh bilan urdi va uning homilasini (boyni) tushirdi. Paygʻambar ﷺ uning haqida bir gʻ urra: (bir) qul yoki choʻ ri (toʻ lawini) hukm qildilar. (Yana Ibn Shihobdan, Saʼid ibnul-Musayyabdan (rivoyat qilindi)ki,) Rasululloh ﷺ — onasi qornida oʻ ldirilgan homila (bola) haqida — bir gʻ urra: (bir) qul yoki choʻ ri (toʻ lawini) hukm qildilar. (Mahkum boʻ lgan) kishi: «Ichmagan, yemagan, gapirmagan va (tugʻ ilishda) ovoz chiqarmagan (bola) uchun qanday toʻ layman? Bunday (qon) — behuda (hisobga olinmay) ketadi-ku» dedi. Rasululloh ﷺ: «Bu — atigi kohinlarning birodarlaridan(dir)» dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, икки аёл (бор) эди: улардан бири иккинчисини тош билан урди ва унинг ҳомиласини (бойни) туширди. Пайғамбар ﷺ унинг ҳақида бир ғ урра: (бир) қул ёки чў ри (тў лавини) ҳукм қилдилар. (Яна Ибн Шиҳобдан, Саъид ибнул-Мусайябдан (ривоят қилинди)ки,) Расулуллоҳ ﷺ — онаси қорнида ў лдирилган ҳомила (бола) ҳақида — бир ғ урра: (бир) қул ёки чў ри (тў лавини) ҳукм қилдилар. (Маҳкум бў лган) киши: «Ичмаган, емаган, гапирмаган ва (туғ илишда) овоз чиқармаган (бола) учун қандай тў лайман? Бундай (қон) — беҳуда (ҳисобга олинмай) кетади-ку» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Бу — атиги коҳинларнинг биродарларидан(дир)» дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ، قَالَ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ ثَمَنِ الْكَلْبِ، وَمَهْرِ الْبَغِيِّ، وَحُلْوَانِ الْكَاهِنِ‏.‏

(Abu Masʼud (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ it bahosi, fohishaning haqi (zino haqi) va kohinning hulvoni (folbinlik toʻ lovi)dan qaytardilar.(Абу Масъуд (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ ит баҳоси, фоҳишанинг ҳақи (зино ҳақи) ва коҳиннинг ҳулвони (фолбинлик тў лови)дан қайтардилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ يَحْيَى بْنِ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَاسٌ عَنِ الْكُهَّانِ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ لَيْسَ بِشَىْءٍ ‏"‏‏.‏ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُمْ يُحَدِّثُونَا أَحْيَانًا بِشَىْءٍ فَيَكُونُ حَقًّا‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تِلْكَ الْكَلِمَةُ مِنَ الْحَقِّ، يَخْطَفُهَا مِنَ الْجِنِّيِّ، فَيَقُرُّهَا فِي أُذُنِ وَلِيِّهِ، فَيَخْلِطُونَ مَعَهَا مِائَةَ كَذْبَةٍ ‏"‏‏.‏ قَالَ عَلِيٌّ قَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ مُرْسَلٌ، الْكَلِمَةُ مِنَ الْحَقِّ‏.‏ ثُمَّ بَلَغَنِي أَنَّهُ أَسْنَدَهُ بَعْدَهُ‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Baʼzi odamlar Rasululloh ﷺdan kohinlar haqida soʻradi. U zot: «Ular ( aytgan narsa) — hech narsa emas» dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, ular baʼzan bizga bir narsani soʻzlaydi-yu, u haq (rost) boʻ lib chiqadi-ku?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Oʻ sha (rost) soʻ z — haqdan(dir); uni jinni (shayton) oʻ gʻ irlab (ilgab) oladi va uni oʻ z doʻ stining qulogʻ iga (tovuq qaqirlagandek) quyadi; bas, ular u bilan (birga) yuzta yolgʻ on aralashtiradi» dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Баъзи одамлар Расулуллоҳ ﷺдан коҳинлар ҳақида сўради. У зот: «Улар ( айтган нарса) — ҳеч нарса эмас» дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, улар баъзан бизга бир нарсани сўзлайди-ю, у ҳақ (рост) бў либ чиқади-ку?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Ў ша (рост) сў з — ҳақдан(дир); уни жинни (шайтон) ў ғ ирлаб (илгаб) олади ва уни ў з дў стининг қулоғ ига (товуқ қақирлагандек) қуяди; бас, улар у билан (бирга) юзта ёлғ он аралаштиради» дедилар.

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ سَحَرَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلٌ مِنْ بَنِي زُرَيْقٍ يُقَالُ لَهُ لَبِيدُ بْنُ الأَعْصَمِ، حَتَّى كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُخَيَّلُ إِلَيْهِ أَنَّهُ يَفْعَلُ الشَّىْءَ وَمَا فَعَلَهُ، حَتَّى إِذَا كَانَ ذَاتَ يَوْمٍ أَوْ ذَاتَ لَيْلَةٍ وَهْوَ عِنْدِي لَكِنَّهُ دَعَا وَدَعَا ثُمَّ قَالَ ‏"‏ يَا عَائِشَةُ، أَشَعَرْتِ أَنَّ اللَّهَ أَفْتَانِي فِيمَا اسْتَفْتَيْتُهُ فِيهِ، أَتَانِي رَجُلاَنِ فَقَعَدَ أَحَدُهُمَا عِنْدَ رَأْسِي، وَالآخَرُ عِنْدَ رِجْلَىَّ، فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ مَا وَجَعُ الرَّجُلِ فَقَالَ مَطْبُوبٌ‏.‏ قَالَ مَنْ طَبَّهُ قَالَ لَبِيدُ بْنُ الأَعْصَمِ‏.‏ قَالَ فِي أَىِّ شَىْءٍ قَالَ فِي مُشْطٍ وَمُشَاطَةٍ، وَجُفِّ طَلْعِ نَخْلَةٍ ذَكَرٍ‏.‏ قَالَ وَأَيْنَ هُوَ قَالَ فِي بِئْرِ ذَرْوَانَ ‏"‏‏.‏ فَأَتَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي نَاسٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فَجَاءَ فَقَالَ ‏"‏ يَا عَائِشَةُ كَأَنَّ مَاءَهَا نُقَاعَةُ الْحِنَّاءِ، أَوْ كَأَنَّ رُءُوسَ نَخْلِهَا رُءُوسُ الشَّيَاطِينِ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلاَ أَسْتَخْرِجُهُ قَالَ ‏"‏ قَدْ عَافَانِي اللَّهُ، فَكَرِهْتُ أَنْ أُثَوِّرَ عَلَى النَّاسِ فِيهِ شَرًّا ‏"‏‏.‏ فَأَمَرَ بِهَا فَدُفِنَتْ‏.‏ تَابَعَهُ أَبُو أُسَامَةَ وَأَبُو ضَمْرَةَ وَابْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ هِشَامٍ‏.‏ وَقَالَ اللَّيْثُ وَابْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ هِشَامٍ فِي مُشْطٍ وَمُشَاقَةٍ‏.‏ يُقَالُ الْمُشَاطَةُ مَا يَخْرُجُ مِنَ الشَّعَرِ إِذَا مُشِطَ، وَالْمُشَاقَةُ مِنْ مُشَاقَةِ الْكَتَّانِ‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺni Banu Zurayqdan — Labid ibnul-Aʼsam deb ataladigan bir kishi — sehrladi; hatto Rasululloh ﷺga — u zot bir ishni qilayotgandek (xayol qilib), holbuki uni qilmagan holda — xayol (tasavvur) qilinar edi. To bir kun — yoki bir kecha — u zot mening yonimda (boʻ lgan) paytda — u zot (Allohga) koʻ p duo qildilar, soʻng: «Ey Oisha, sezdingmi, Alloh menga — men Undan soʻ ragan (mushkul) narsamda — javob (fatvo) berdi: mening oldimga ikki kishi keldi; ulardan biri boshim oldida, ikkinchisi oyoqlarim oldida oʻ tirdi. Ulardan biri sherikiga: ‹Bu kishining ogʻ rigʻ i nima?› dedi; (sherigi): ‹Matbub (sehrlangan)› dedi. ‹Uni kim sehrladi?› dedi; ‹Labid ibnul-Aʼsam› dedi. ‹Nimada (sehrladi)?› dedi; ‹Bir taroq, (taroqda qolgan) soch (toʻ pi) va erkak xurmo novdasi qoʻ zogʻ ida› dedi. ‹U qaerda?› dedi; ‹Zarvon qudugʻ ida› dedi» dedilar. Rasululloh ﷺ ashobidan baʼzi (kishi)lar bilan oʻ sha (quduq)ga keldilar, soʻng kelib: «Ey Oisha, goʻyo uning suvi xina (boʻ tqasi)ning damlamasidek (qizgʻ ish), goʻyo uning xurmolarining boshlari — shaytonlarning boshlari (kabi)dir» dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, uni (sehrni) chiqarib (olib) tashlamaymanmi?» dedim. U zot: «Alloh menga ofiyat (shifo) berdi; men odamlar ustiga u (sehr) sababli bir yomonlik (fitna) qoʻ zgʻ atishni yoqtirmadim» dedilar. Soʻng u zot buyurdilar — u (quduq) koʻ mildi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺни Бану Зурайқдан — Лабид ибнул-Аъсам деб аталадиган бир киши — сеҳрлади; ҳатто Расулуллоҳ ﷺга — у зот бир ишни қилаётгандек (хаёл қилиб), ҳолбуки уни қилмаган ҳолда — хаёл (тасаввур) қилинар эди. То бир кун — ёки бир кеча — у зот менинг ёнимда (бў лган) пайтда — у зот (Аллоҳга) кў п дуо қилдилар, сўнг: «Эй Оиша, сездингми, Аллоҳ менга — мен Ундан сў раган (мушкул) нарсамда — жавоб (фатво) берди: менинг олдимга икки киши келди; улардан бири бошим олдида, иккинчиси оёқларим олдида ў тирди. Улардан бири шерикига: ‹Бу кишининг оғ риғ и нима?› деди; (шериги): ‹Матбуб (сеҳрланган)› деди. ‹Уни ким сеҳрлади?› деди; ‹Лабид ибнул-Аъсам› деди. ‹Нимада (сеҳрлади)?› деди; ‹Бир тароқ, (тароқда қолган) соч (тў пи) ва эркак хурмо новдаси қў зоғ ида› деди. ‹У қаэрда?› деди; ‹Зарвон қудуғ ида› деди» дедилар. Расулуллоҳ ﷺ ашобидан баъзи (киши)лар билан ў ша (қудуқ)га келдилар, сўнг келиб: «Эй Оиша, гўё унинг суви хина (бў тқаси)нинг дамламасидек (қизғ иш), гўё унинг хурмоларининг бошлари — шайтонларнинг бошлари (каби)дир» дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, уни (сеҳрни) чиқариб (олиб) ташламайманми?» дедим. У зот: «Аллоҳ менга офият (шифо) берди; мен одамлар устига у (сеҳр) сабабли бир ёмонлик (фитна) қў зғ атишни ёқтирмадим» дедилар. Сўнг у зот буюрдилар — у (қудуқ) кў милди.

حَدَّثَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ، عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ أَبِي الْغَيْثِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ اجْتَنِبُوا الْمُوبِقَاتِ الشِّرْكُ بِاللَّهِ، وَالسِّحْرُ ‏"‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ: «Muhlik (halok qiluvchi) (gunoh)lardan saqlaninglar: Allohga shirk keltirish va sehr (jodu)dan» dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ: «Муҳлик (ҳалок қилувчи) (гуноҳ)лардан сақланинглар: Аллоҳга ширк келтириш ва сеҳр (жоду)дан» дедилар.

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عُيَيْنَةَ، يَقُولُ أَوَّلُ مَنْ حَدَّثَنَا بِهِ ابْنُ جُرَيْجٍ، يَقُولُ حَدَّثَنِي آلُ، عُرْوَةَ عَنْ عُرْوَةَ، فَسَأَلْتُ هِشَامًا عَنْهُ فَحَدَّثَنَا عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سُحِرَ حَتَّى كَانَ يَرَى أَنَّهُ يَأْتِي النِّسَاءَ وَلاَ يَأْتِيهِنَّ‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ وَهَذَا أَشَدُّ مَا يَكُونُ مِنَ السِّحْرِ إِذَا كَانَ كَذَا‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ يَا عَائِشَةُ أَعَلِمْتِ أَنَّ اللَّهَ قَدْ أَفْتَانِي فِيمَا اسْتَفْتَيْتُهُ فِيهِ، أَتَانِي رَجُلاَنِ فَقَعَدَ أَحَدُهُمَا عِنْدَ رَأْسِي، وَالآخَرُ عِنْدَ رِجْلَىَّ، فَقَالَ الَّذِي عِنْدَ رَأْسِي لِلآخَرِ مَا بَالُ الرَّجُلِ قَالَ مَطْبُوبٌ‏.‏ قَالَ وَمَنْ طَبَّهُ قَالَ لَبِيدُ بْنُ أَعْصَمَ، رَجُلٌ مِنْ بَنِي زُرَيْقٍ حَلِيفٌ لِيَهُودَ، كَانَ مُنَافِقًا‏.‏ قَالَ وَفِيمَ قَالَ فِي مُشْطٍ وَمُشَاقَةٍ‏.‏ قَالَ وَأَيْنَ قَالَ فِي جُفِّ طَلْعَةٍ ذَكَرٍ، تَحْتَ رَعُوفَةٍ، فِي بِئْرِ ذَرْوَانَ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ فَأَتَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْبِئْرَ حَتَّى اسْتَخْرَجَهُ فَقَالَ ‏"‏ هَذِهِ الْبِئْرُ الَّتِي أُرِيتُهَا، وَكَأَنَّ مَاءَهَا نُقَاعَةُ الْحِنَّاءِ، وَكَأَنَّ نَخْلَهَا رُءُوسُ الشَّيَاطِينِ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَاسْتُخْرِجَ، قَالَتْ فَقُلْتُ أَفَلاَ أَىْ تَنَشَّرْتَ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ أَمَا وَاللَّهِ فَقَدْ شَفَانِي، وَأَكْرَهُ أَنْ أُثِيرَ عَلَى أَحَدٍ مِنَ النَّاسِ شَرًّا ‏"‏‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺ sehrlangan edilar — hatto u zot ayollariga yaqinlashayotgandek koʻ rar (xayol qilar), holbuki ularga yaqinlashmas edilar. (Sufyon: «Bu — sehrning eng qattigʻ idir — (taʼsir) shunday boʻ lsa» dedi.) Shunda u zot: «Ey Oisha, bildingmi, Alloh menga — men Undan soʻ ragan narsamda — javob (fatvo) berdi: mening oldimga ikki kishi keldi; ulardan biri boshim oldida, ikkinchisi oyoqlarim oldida oʻ tirdi. Boshim oldidagi (kishi) ikkinchisiga: ‹Bu kishining ahvoli nima?› dedi; ‹Matbub (sehrlangan)› dedi. ‹Uni kim sehrladi?› dedi; ‹Labid ibn Aʼsam — Banu Zurayqdan bir kishi, yahudiylarning bir hamkasbi (halifi), munofiq edi› dedi. ‹Nimada (sehrladi)?› dedi; ‹Bir taroq va (taroqda qolgan) soch (toʻ pi)da› dedi. ‹Qaerda?› dedi; ‹Zarvon qudugʻ idagi bir tosh ostida — erkak xurmo novdasi qoʻ zogʻ ida› dedi» dedilar. Oisha aytdi: Paygʻambar ﷺ oʻ sha quduqga keldilar — to uni chiqarib olguncha; soʻng: «Mana shu — menga koʻ rsatilgan quduq; goʻyo uning suvi xina damlamasidek, goʻyo uning xurmolari shaytonlarning boshlari (kabi)dir» dedilar. (U sehr) chiqarib olindi. Men: «Tanashshur (yechish-davolanish) qilmadingizmi?» dedim. U zot: «Ammo, Allohga qasamki, Alloh menga shifo berdi; men odamlardan birortasi ustiga bir yomonlik qoʻ zgʻ atishni yoqtirmayman» dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ сеҳрланган эдилар — ҳатто у зот аёлларига яқинлашаётгандек кў рар (хаёл қилар), ҳолбуки уларга яқинлашмас эдилар. (Суфён: «Бу — сеҳрнинг энг қаттиғ идир — (таъсир) шундай бў лса» деди.) Шунда у зот: «Эй Оиша, билдингми, Аллоҳ менга — мен Ундан сў раган нарсамда — жавоб (фатво) берди: менинг олдимга икки киши келди; улардан бири бошим олдида, иккинчиси оёқларим олдида ў тирди. Бошим олдидаги (киши) иккинчисига: ‹Бу кишининг аҳволи нима?› деди; ‹Матбуб (сеҳрланган)› деди. ‹Уни ким сеҳрлади?› деди; ‹Лабид ибн Аъсам — Бану Зурайқдан бир киши, яҳудийларнинг бир ҳамкасби (ҳалифи), мунофиқ эди› деди. ‹Нимада (сеҳрлади)?› деди; ‹Бир тароқ ва (тароқда қолган) соч (тў пи)да› деди. ‹Қаэрда?› деди; ‹Зарвон қудуғ идаги бир тош остида — эркак хурмо новдаси қў зоғ ида› деди» дедилар. Оиша айтди: Пайғамбар ﷺ ў ша қудуқга келдилар — то уни чиқариб олгунча; сўнг: «Мана шу — менга кў рсатилган қудуқ; гўё унинг суви хина дамламасидек, гўё унинг хурмолари шайтонларнинг бошлари (каби)дир» дедилар. (У сеҳр) чиқариб олинди. Мен: «Танашшур (ечиш-даволаниш) қилмадингизми?» дедим. У зот: «Аммо, Аллоҳга қасамки, Аллоҳ менга шифо берди; мен одамлардан бирортаси устига бир ёмонлик қў зғ атишни ёқтирмайман» дедилар.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ سُحِرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى إِنَّهُ لَيُخَيَّلُ إِلَيْهِ أَنَّهُ يَفْعَلُ الشَّىْءَ وَمَا فَعَلَهُ، حَتَّى إِذَا كَانَ ذَاتَ يَوْمٍ وَهْوَ عِنْدِي دَعَا اللَّهَ وَدَعَاهُ، ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَشَعَرْتِ يَا عَائِشَةُ أَنَّ اللَّهَ قَدْ أَفْتَانِي فِيمَا اسْتَفْتَيْتُهُ فِيهِ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ وَمَا ذَاكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ جَاءَنِي رَجُلاَنِ، فَجَلَسَ أَحَدُهُمَا عِنْدَ رَأْسِي وَالآخَرُ عِنْدَ رِجْلَىَّ، ثُمَّ قَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ مَا وَجَعُ الرَّجُلِ قَالَ مَطْبُوبٌ‏.‏ قَالَ وَمَنْ طَبَّهُ قَالَ لَبِيدُ بْنُ الأَعْصَمِ، الْيَهُودِيُّ مِنْ بَنِي زُرَيْقٍ‏.‏ قَالَ فِيمَا ذَا قَالَ فِي مُشْطٍ وَمُشَاطَةٍ، وَجُفِّ طَلْعَةٍ ذَكَرٍ‏.‏ قَالَ فَأَيْنَ هُوَ قَالَ فِي بِئْرِ ذِي أَرْوَانَ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَذَهَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي أُنَاسٍ مِنْ أَصْحَابِهِ إِلَى الْبِئْرِ، فَنَظَرَ إِلَيْهَا وَعَلَيْهَا نَخْلٌ، ثُمَّ رَجَعَ إِلَى عَائِشَةَ فَقَالَ ‏"‏ وَاللَّهِ لَكَأَنَّ مَاءَهَا نُقَاعَةُ الْحِنَّاءِ، وَلَكَأَنَّ نَخْلَهَا رُءُوسُ الشَّيَاطِينِ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَأَخْرَجْتَهُ قَالَ ‏"‏ لاَ، أَمَّا أَنَا فَقَدْ عَافَانِي اللَّهُ وَشَفَانِي، وَخَشِيتُ أَنْ أُثَوِّرَ عَلَى النَّاسِ مِنْهُ شَرًّا ‏"‏‏.‏ وَأَمَرَ بِهَا فَدُفِنَتْ‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Paygʻambar ﷺ sehrlandilar — hatto u zotga — u zot bir ishni qilayotgandek (xayol qilib), holbuki uni qilmagan holda — koʻ rinar edi; to bir kun — u mening yonimda (boʻ lgan) paytda — Allohga koʻ p duo qildilar, soʻng: «Ey Oisha, sezdingmi, Alloh menga — men Undan soʻ ragan narsamda — javob (fatvo) berdi» dedilar. Men: «U nima, ey Allohning Rasuli?» dedim. U zot: «Mening oldimga ikki kishi keldi; ulardan biri boshim oldida, ikkinchisi oyoqlarim oldida oʻ tirdi; soʻng ulardan biri sherikiga: ‹Bu kishining ogʻ rigʻ i nima?› dedi; ‹Matbub (sehrlangan)› dedi. ‹Uni kim sehrladi?› dedi; ‹Labid ibnul-Aʼsam — Banu Zurayqdan yahudiy› dedi. ‹Nimada (sehrladi)?› dedi; ‹Bir taroq, (taroqda qolgan) soch (toʻ pi) va erkak xurmo novdasi qoʻ zogʻ ida› dedi. ‹U qaerda?› dedi; ‹Zarvon qudugʻ ida› dedi» dedilar. Paygʻambar ﷺ ashobidan baʼzi (kishi)lar bilan oʻ sha quduqga bordilar, unga qaradilar — uning ustida xurmo(lar) (bor) edi; soʻng Oishaning oldiga qaytib: «Allohga qasamki, goʻyo uning suvi xina damlamasidek, goʻyo uning xurmolari shaytonlarning boshlari (kabi)dir» dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, uni chiqarib (olib) tashladingizmi?» dedim. U zot: «Yoʻq; ammo men — Alloh menga ofiyat (shifo) berdi-yu, men odamlar ustiga u (sehr) sababli bir yomonlik qoʻ zgʻ atishdan qoʻ rqdim» dedilar. Soʻng u zot buyurdilar — u (quduq) koʻ mildi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Пайғамбар ﷺ сеҳрландилар — ҳатто у зотга — у зот бир ишни қилаётгандек (хаёл қилиб), ҳолбуки уни қилмаган ҳолда — кў ринар эди; то бир кун — у менинг ёнимда (бў лган) пайтда — Аллоҳга кў п дуо қилдилар, сўнг: «Эй Оиша, сездингми, Аллоҳ менга — мен Ундан сў раган нарсамда — жавоб (фатво) берди» дедилар. Мен: «У нима, эй Аллоҳнинг Расули?» дедим. У зот: «Менинг олдимга икки киши келди; улардан бири бошим олдида, иккинчиси оёқларим олдида ў тирди; сўнг улардан бири шерикига: ‹Бу кишининг оғ риғ и нима?› деди; ‹Матбуб (сеҳрланган)› деди. ‹Уни ким сеҳрлади?› деди; ‹Лабид ибнул-Аъсам — Бану Зурайқдан яҳудий› деди. ‹Нимада (сеҳрлади)?› деди; ‹Бир тароқ, (тароқда қолган) соч (тў пи) ва эркак хурмо новдаси қў зоғ ида› деди. ‹У қаэрда?› деди; ‹Зарвон қудуғ ида› деди» дедилар. Пайғамбар ﷺ ашобидан баъзи (киши)лар билан ў ша қудуқга бордилар, унга қарадилар — унинг устида хурмо(лар) (бор) эди; сўнг Оишанинг олдига қайтиб: «Аллоҳга қасамки, гўё унинг суви хина дамламасидек, гўё унинг хурмолари шайтонларнинг бошлари (каби)дир» дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, уни чиқариб (олиб) ташладингизми?» дедим. У зот: «Йўқ; аммо мен — Аллоҳ менга офият (шифо) берди-ю, мен одамлар устига у (сеҳр) сабабли бир ёмонлик қў зғ атишдан қў рқдим» дедилар. Сўнг у зот буюрдилар — у (қудуқ) кў милди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما أَنَّهُ قَدِمَ رَجُلاَنِ مِنَ الْمَشْرِقِ، فَخَطَبَا، فَعَجِبَ النَّاسُ لِبَيَانِهِمَا، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ مِنَ الْبَيَانِ لَسِحْرًا ـ أَوْ ـ إِنَّ بَعْضَ الْبَيَانِ لَسِحْرٌ ‏"‏‏.‏

(Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, mashriq (sharq)dan ikki kishi kelib, xutba (notiqlik) qildi; odamlar ularning bayoniga (notiqliklariga) hayratlandi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta bayon (notiqlik)dan baʼzisi — sehr(dir); — yoki: baʼzi bayon — sehr(dir)» dedilar.(Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, машриқ (шарқ)дан икки киши келиб, хутба (нотиқлик) қилди; одамлар уларнинг баёнига (нотиқликларига) ҳайратланди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта баён (нотиқлик)дан баъзиси — сеҳр(дир); — ёки: баъзи баён — сеҳр(дир)» дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، حَدَّثَنَا مَرْوَانُ، أَخْبَرَنَا هَاشِمٌ، أَخْبَرَنَا عَامِرُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنِ اصْطَبَحَ كُلَّ يَوْمٍ تَمَرَاتٍ عَجْوَةً، لَمْ يَضُرُّهُ سَمٌّ وَلاَ سِحْرٌ ذَلِكَ الْيَوْمَ إِلَى اللَّيْلِ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ غَيْرُهُ ‏"‏ سَبْعَ تَمَرَاتٍ ‏"‏‏.‏

(Omir ibn Saʼd, otasi (Saʼd) (roziyallohu anhu)dan (rivoyat qildi)ki,) Paygʻambar ﷺ: «Kim har kun ertalab (nahorga) bir necha ajva xurmosini yesa, oʻ sha kun — to kechgacha — unga zahar ham, sehr ham zarar bermaydi» dedilar. (Boshqasi: «Yetti (dona) xurmo» dedi.)(Омир ибн Саъд, отаси (Саъд) (розияллоҳу анҳу)дан (ривоят қилди)ки,) Пайғамбар ﷺ: «Ким ҳар кун эрталаб (наҳорга) бир неча ажва хурмосини еса, ў ша кун — то кечгача — унга заҳар ҳам, сеҳр ҳам зарар бермайди» дедилар. (Бошқаси: «Етти (дона) хурмо» деди.)

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ هَاشِمٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَامِرَ بْنَ سَعْدٍ، سَمِعْتُ سَعْدًا ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَنْ تَصَبَّحَ سَبْعَ تَمَرَاتٍ عَجْوَةً، لَمْ يَضُرُّهُ ذَلِكَ الْيَوْمَ سَمٌّ وَلاَ سِحْرٌ ‏"‏‏.‏

(Omir ibn Saʼd, Saʼd (roziyallohu anhu)ni (shunday) deganini eshitdi:) Men Rasululloh ﷺni: «Kim ertalab (nahorga) yetti (dona) ajva xurmosini yesa, oʻ sha kun unga zahar ham, sehr ham zarar bermaydi» deganlarini eshitdim.(Омир ибн Саъд, Саъд (розияллоҳу анҳу)ни (шундай) деганини эшитди:) Мен Расулуллоҳ ﷺни: «Ким эрталаб (наҳорга) етти (дона) ажва хурмосини еса, ў ша кун унга заҳар ҳам, сеҳр ҳам зарар бермайди» деганларини эшитдим.

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ عَدْوَى، وَلاَ صَفَرَ، وَلاَ هَامَةَ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ أَعْرَابِيٌّ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا بَالُ الإِبِلِ تَكُونُ فِي الرَّمْلِ كَأَنَّهَا الظِّبَاءُ، فَيُخَالِطُهَا الْبَعِيرُ الأَجْرَبُ فَيُجْرِبُهَا‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَمَنْ أَعْدَى الأَوَّلَ ‏"‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ: «(Yuqadi deb eʼtiqod qilingan) adviy (yuqumlilik) yoʻq, safar (oyidagi xurofot) yoʻq va hama (boyqush xurofoti) yoʻq» dedilar. Shunda bir aʼrobiy (badaviy): «Ey Allohning Rasuli, (boʻ lmasa) tuyalarga nima boʻ ladi? Ular qumda — goʻyo kiyiklar (kabi sogʻ -salomat); soʻng ularga qoʻ tirli (qichinli) tuya kelib aralashadi-yu, ularni qoʻ tir qiladi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «(Boʻ lmasa) birinchisini kim qoʻ tir qildi?» dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ: «(Юқади деб эътиқод қилинган) адвий (юқумлилик) йўқ, сафар (ойидаги хурофот) йўқ ва ҳама (бойқуш хурофоти) йўқ» дедилар. Шунда бир аъробий (бадавий): «Эй Аллоҳнинг Расули, (бў лмаса) туяларга нима бў лади? Улар қумда — гўё кийиклар (каби соғ -саломат); сўнг уларга қў тирли (қичинли) туя келиб аралашади-ю, уларни қў тир қилади?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «(Бў лмаса) биринчисини ким қў тир қилди?» дедилар.

وَعَنْ أَبِي سَلَمَةَ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، بَعْدُ يَقُولُ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ يُورِدَنَّ مُمْرِضٌ عَلَى مُصِحٍّ ‏"‏‏.‏ وَأَنْكَرَ أَبُو هُرَيْرَةَ حَدِيثَ الأَوَّلِ قُلْنَا أَلَمْ تُحَدِّثْ أَنَّهُ لاَ عَدْوَى فَرَطَنَ بِالْحَبَشِيَّةِ‏.‏ قَالَ أَبُو سَلَمَةَ فَمَا رَأَيْتُهُ نَسِيَ حَدِيثًا غَيْرَهُ‏.‏

(Abu Salama, Abu Hurayra (roziyallohu anhu)ni keyinroq (shunday) deganini eshitdi:) Paygʻambar ﷺ: «Kasal (tuya egasi) — sogʻ (tuya egasi)ning ustiga (tuyalarini olib) bormasin» dedilar. Abu Hurayra esa (oldingi) avvalgi hadisni inkor qildi. Biz: «Sen — adviy (yuqumlilik) yoʻq, deb hadis aytmaganmiding?» dedik; shunda u habashcha (gap)ga oʻ tib ketdi (javob bermay). Abu Salama: «Men uni — mana shundan boshqa — biror hadisni unutganini koʻ rmadim» dedi.(Абу Салама, Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)ни кейинроқ (шундай) деганини эшитди:) Пайғамбар ﷺ: «Касал (туя эгаси) — соғ (туя эгаси)нинг устига (туяларини олиб) бормасин» дедилар. Абу Ҳурайра эса (олдинги) аввалги ҳадисни инкор қилди. Биз: «Сен — адвий (юқумлилик) йўқ, деб ҳадис айтмаганмидинг?» дедик; шунда у ҳабашча (гап)га ў тиб кетди (жавоб бермай). Абу Салама: «Мен уни — мана шундан бошқа — бирор ҳадисни унутганини кў рмадим» деди.

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، وَحَمْزَةُ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ عَدْوَى، وَلاَ طِيَرَةَ، إِنَّمَا الشُّؤْمُ فِي ثَلاَثٍ فِي الْفَرَسِ، وَالْمَرْأَةِ، وَالدَّارِ ‏"‏‏.‏

(Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «(Yuqadi deb eʼtiqod qilingan) adviy (yuqumlilik) yoʻq, tiyara (yomon fol) yoʻq; (agar) shumlik (boʻ lsa), uch (narsa)da: otda, ayolda va uyda (deyiladi)» dedilar.(Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «(Юқади деб эътиқод қилинган) адвий (юқумлилик) йўқ, тияра (ёмон фол) йўқ; (агар) шумлик (бў лса), уч (нарса)да: отда, аёлда ва уйда (дейилади)» дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ عَدْوَى ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ تُورِدُوا الْمُمْرِضَ عَلَى الْمُصِحِّ ‏"‏‏.‏ وَعَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سِنَانُ بْنُ أَبِي سِنَانٍ الدُّؤَلِيُّ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ عَدْوَى ‏"‏‏.‏ فَقَامَ أَعْرَابِيٌّ فَقَالَ أَرَأَيْتَ الإِبِلَ تَكُونُ فِي الرِّمَالِ أَمْثَالَ الظِّبَاءِ فَيَأْتِيهِ الْبَعِيرُ الأَجْرَبُ فَتَجْرَبُ‏.‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَمَنْ أَعْدَى الأَوَّلَ ‏"‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «(Yuqadi deb eʼtiqod qilingan) adviy (yuqumlilik) yoʻq» dedilar. (Abu Salama: «Men Abu Hurayrani — Paygʻambar ﷺdan: ‹Kasal (tuya egasi) — sogʻ (tuya egasi)ning ustiga (tuyalarini olib) bormasin› deganlarini — eshitdim» dedi. Yana Zuhriy orqali: «Menga Sinon ibn Abu Sinon ad-Duʼaliy xabar berdi)ki, Abu Hurayra (roziyallohu anhu): ‹Rasululloh ﷺ: ‹Adviy yoʻq› dedilar› dedi. Shunda bir aʼrobiy turib: ‹Qumda — kiyiklar misli (sogʻ -salomat) boʻ lgan tuyalarni (koʻ rasanmi)? Ularga qoʻ tirli tuya kelib (aralashadi-yu, ular) qoʻ tir boʻ ladi?› dedi. Paygʻambar ﷺ: ‹(Boʻ lmasa) birinchisini kim qoʻ tir qildi?› dedilar.»)(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «(Юқади деб эътиқод қилинган) адвий (юқумлилик) йўқ» дедилар. (Абу Салама: «Мен Абу Ҳурайрани — Пайғамбар ﷺдан: ‹Касал (туя эгаси) — соғ (туя эгаси)нинг устига (туяларини олиб) бормасин› деганларини — эшитдим» деди. Яна Зуҳрий орқали: «Менга Синон ибн Абу Синон ад-Дуъалий хабар берди)ки, Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу): ‹Расулуллоҳ ﷺ: ‹Адвий йўқ› дедилар› деди. Шунда бир аъробий туриб: ‹Қумда — кийиклар мисли (соғ -саломат) бў лган туяларни (кў расанми)? Уларга қў тирли туя келиб (аралашади-ю, улар) қў тир бў лади?› деди. Пайғамбар ﷺ: ‹(Бў лмаса) биринчисини ким қў тир қилди?› дедилар.»)

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ عَدْوَى، وَلاَ طِيَرَةَ، وَيُعْجِبُنِي الْفَأْلُ ‏"‏‏.‏ قَالُوا وَمَا الْفَأْلُ قَالَ ‏"‏ كَلِمَةٌ طَيِّبَةٌ ‏"‏‏.‏

(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi)ki, u zot: «(Yuqadi deb eʼtiqod qilingan) adviy (yuqumlilik) yoʻq, tiyara (yomon fol) yoʻq; menga esa faʼl yoqadi» dedilar. Ular: «Faʼl nima?» dedi. U zot: «Yaxshi (xush) soʻ z(dir)» dedilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди)ки, у зот: «(Юқади деб эътиқод қилинган) адвий (юқумлилик) йўқ, тияра (ёмон фол) йўқ; менга эса фаъл ёқади» дедилар. Улар: «Фаъл нима?» деди. У зот: «Яхши (хуш) сў з(дир)» дедилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّهُ قَالَ لَمَّا فُتِحَتْ خَيْبَرُ أُهْدِيَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَاةٌ فِيهَا سَمٌّ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اجْمَعُوا لِي مَنْ كَانَ هَا هُنَا مِنَ الْيَهُودِ ‏"‏‏.‏ فَجُمِعُوا لَهُ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنِّي سَائِلُكُمْ عَنْ شَىْءٍ فَهَلْ أَنْتُمْ صَادِقِيَّ عَنْهُ ‏"‏‏.‏ فَقَالُوا نَعَمْ يَا أَبَا الْقَاسِمِ‏.‏ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ أَبُوكُمْ ‏"‏‏.‏ قَالُوا أَبُونَا فُلاَنٌ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كَذَبْتُمْ بَلْ أَبُوكُمْ فُلاَنٌ ‏"‏‏.‏ فَقَالُوا صَدَقْتَ وَبَرِرْتَ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ هَلْ أَنْتُمْ صَادِقِيَّ عَنْ شَىْءٍ إِنْ سَأَلْتُكُمْ عَنْهُ ‏"‏‏.‏ فَقَالُوا نَعَمْ يَا أَبَا الْقَاسِمِ، وَإِنْ كَذَبْنَاكَ عَرَفْتَ كَذِبَنَا كَمَا عَرَفْتَهُ فِي أَبِينَا‏.‏ قَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ أَهْلُ النَّارِ ‏"‏‏.‏ فَقَالُوا نَكُونُ فِيهَا يَسِيرًا، ثُمَّ تَخْلُفُونَنَا فِيهَا‏.‏ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اخْسَئُوا فِيهَا، وَاللَّهِ لاَ نَخْلُفُكُمْ فِيهَا أَبَدًا ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ لَهُمْ ‏"‏ فَهَلْ أَنْتُمْ صَادِقِيَّ عَنْ شَىْءٍ إِنْ سَأَلْتُكُمْ عَنْهُ ‏"‏‏.‏ قَالُوا نَعَمْ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ هَلْ جَعَلْتُمْ فِي هَذِهِ الشَّاةِ سُمًّا ‏"‏‏.‏ فَقَالُوا نَعَمْ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ مَا حَمَلَكُمْ عَلَى ذَلِكَ ‏"‏‏.‏ فَقَالُوا أَرَدْنَا إِنْ كُنْتَ كَذَّابًا نَسْتَرِيحُ مِنْكَ، وَإِنْ كُنْتَ نَبِيًّا لَمْ يَضُرَّكَ‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Xaybar fath qilinganida, Rasululloh ﷺga — ichida zahar (boʻ lgan) bir qoʻ y hadya qilindi. Rasululloh ﷺ: «Bu yerda (mavjud) yahudiylardan kim boʻ lsa, menga toʻ planglar» dedilar. Ular u zotga toʻ plandi. Rasululloh ﷺ ularga: «Men sizlardan bir narsani soʻ rayman; sizlar menga unda rost (gapiruvchi) boʻ lasizmi?» dedilar. Ular: «Ha, ey Abulqosim» dedi. Rasululloh ﷺ ularga: «Otangiz kim?» dedilar. Ular: «Otamiz — falonchi» dedi. Rasululloh ﷺ: «Yolgʻ on aytdingiz; balki otangiz — falonchi(dir)» dedilar. Ular: «Rost va toʻ gʻ ri aytding» dedi. Soʻng u zot: «Agar men sizlardan bir narsani soʻ rasam, unda menga rost (gapiruvchi) boʻ lasizmi?» dedilar. Ular: «Ha, ey Abulqosim; agar senga yolgʻ on aytsak, sen bizning yolgʻ onimizni — otamiz (haqida) bilganingdek — bilasan» dedi. U zot ularga: «Doʻ zax ahli kim?» dedilar. Ular: «Biz unda oz (muddat) boʻ lamiz, soʻng sizlar bizning (oʻ rnimizga) unga xalafa boʻ lasiz (kirasiz)» dedi. Rasululloh ﷺ ularga: «Unda xor boʻ lib (yoʻ qolib) qolinglar; Allohga qasamki, biz unda sizlarga hech qachon xalafa boʻ lmaymiz (kirmaymiz)» dedilar. Soʻng u zot ularga: «Agar men sizlardan bir narsani soʻ rasam, unda menga rost (gapiruvchi) boʻ lasizmi?» dedilar. Ular: «Ha» dedi. U zot: «Mana shu qoʻ yga zahar soldingizmi?» dedilar. Ular: «Ha» dedi. U zot: «Sizlarni bunga nima undadi?» dedilar. Ular: «Agar sen yolgʻ onchi boʻ lsang, sendan (qutulib) tinchimoqchi boʻ ldik; agar paygʻ ambar boʻ lsang, (zahar) senga zarar bermaydi (deb oʻ yladik)» dedi.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Хайбар фатҳ қилинганида, Расулуллоҳ ﷺга — ичида заҳар (бў лган) бир қў й ҳадя қилинди. Расулуллоҳ ﷺ: «Бу ерда (мавжуд) яҳудийлардан ким бў лса, менга тў планглар» дедилар. Улар у зотга тў планди. Расулуллоҳ ﷺ уларга: «Мен сизлардан бир нарсани сў райман; сизлар менга унда рост (гапирувчи) бў ласизми?» дедилар. Улар: «Ҳа, эй Абулқосим» деди. Расулуллоҳ ﷺ уларга: «Отангиз ким?» дедилар. Улар: «Отамиз — фалончи» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Ёлғ он айтдингиз; балки отангиз — фалончи(дир)» дедилар. Улар: «Рост ва тў ғ ри айтдинг» деди. Сўнг у зот: «Агар мен сизлардан бир нарсани сў расам, унда менга рост (гапирувчи) бў ласизми?» дедилар. Улар: «Ҳа, эй Абулқосим; агар сенга ёлғ он айцак, сен бизнинг ёлғ онимизни — отамиз (ҳақида) билганингдек — биласан» деди. У зот уларга: «Дў зах аҳли ким?» дедилар. Улар: «Биз унда оз (муддат) бў ламиз, сўнг сизлар бизнинг (ў рнимизга) унга халафа бў ласиз (кирасиз)» деди. Расулуллоҳ ﷺ уларга: «Унда хор бў либ (йў қолиб) қолинглар; Аллоҳга қасамки, биз унда сизларга ҳеч қачон халафа бў лмаймиз (кирмаймиз)» дедилар. Сўнг у зот уларга: «Агар мен сизлардан бир нарсани сў расам, унда менга рост (гапирувчи) бў ласизми?» дедилар. Улар: «Ҳа» деди. У зот: «Мана шу қў йга заҳар солдингизми?» дедилар. Улар: «Ҳа» деди. У зот: «Сизларни бунга нима ундади?» дедилар. Улар: «Агар сен ёлғ ончи бў лсанг, сендан (қутулиб) тинчимоқчи бў лдик; агар пайғ амбар бў лсанг, (заҳар) сенга зарар бермайди (деб ў йладик)» деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سُلَيْمَانَ، قَالَ سَمِعْتُ ذَكْوَانَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ تَرَدَّى مِنْ جَبَلٍ فَقَتَلَ نَفْسَهُ، فَهْوَ فِي نَارِ جَهَنَّمَ، يَتَرَدَّى فِيهِ خَالِدًا مُخَلَّدًا فِيهَا أَبَدًا، وَمَنْ تَحَسَّى سَمًّا فَقَتَلَ نَفْسَهُ، فَسَمُّهُ فِي يَدِهِ، يَتَحَسَّاهُ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدًا مُخَلَّدًا فِيهَا أَبَدًا، وَمَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِحَدِيدَةٍ، فَحَدِيدَتُهُ فِي يَدِهِ، يَجَأُ بِهَا فِي بَطْنِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدًا مُخَلَّدًا فِيهَا أَبَدًا ‏"‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi)ki, u zot: «Kim oʻ zini bir togʻ dan (tashlab) yiqitib, oʻ zini oʻ ldirsa, u — jahannam oʻ tida (mangu) — unda abadiy, doimiy qoluvchi holda — oʻ zini (tashlab) yiqitaveradi; kim bir zahar yutib, oʻ zini oʻ ldirsa, uning zahari oʻ z qoʻ lida (boʻ lib), u — jahannam oʻ tida (mangu) — unda abadiy, doimiy qoluvchi holda — uni yutaveradi; kim oʻ zini bir temir (qurol) bilan oʻ ldirsa, uning temiri oʻ z qoʻ lida (boʻ lib), u — jahannam oʻ tida (mangu) — unda abadiy, doimiy qoluvchi holda — uni qorniga (sanchaveradi)» dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди)ки, у зот: «Ким ў зини бир тоғ дан (ташлаб) йиқитиб, ў зини ў лдирса, у — жаҳаннам ў тида (мангу) — унда абадий, доимий қолувчи ҳолда — ў зини (ташлаб) йиқитаверади; ким бир заҳар ютиб, ў зини ў лдирса, унинг заҳари ў з қў лида (бў либ), у — жаҳаннам ў тида (мангу) — унда абадий, доимий қолувчи ҳолда — уни ютаверади; ким ў зини бир темир (қурол) билан ў лдирса, унинг темири ў з қў лида (бў либ), у — жаҳаннам ў тида (мангу) — унда абадий, доимий қолувчи ҳолда — уни қорнига (санчаверади)» дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ بَشِيرٍ أَبُو بَكْرٍ، أَخْبَرَنَا هَاشِمُ بْنُ هَاشِمٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَامِرُ بْنُ سَعْدٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَقُولُ، سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَنِ اصْطَبَحَ بِسَبْعِ تَمَرَاتٍ عَجْوَةٍ لَمْ يَضُرَّهُ ذَلِكَ الْيَوْمَ سَمٌّ وَلاَ سِحْرٌ ‏"‏‏.‏

(Omir ibn Saʼd, otasi (Saʼd) (roziyallohu anhu)ni (shunday) deganini eshitdi:) Men Rasululloh ﷺni: «Kim ertalab (nahorga) yetti (dona) ajva xurmosi bilan (kun) boshlasa, oʻ sha kun unga zahar ham, sehr ham zarar bermaydi» deganlarini eshitdim.(Омир ибн Саъд, отаси (Саъд) (розияллоҳу анҳу)ни (шундай) деганини эшитди:) Мен Расулуллоҳ ﷺни: «Ким эрталаб (наҳорга) етти (дона) ажва хурмоси билан (кун) бошласа, ў ша кун унга заҳар ҳам, сеҳр ҳам зарар бермайди» деганларини эшитдим.

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيِّ، عَنْ أَبِي ثَعْلَبَةَ الْخُشَنِيِّ، رضى الله عنه قَالَ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ أَكْلِ كُلِّ ذِي نَابٍ مِنَ السَّبُعِ‏.‏ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَلَمْ أَسْمَعْهُ حَتَّى أَتَيْتُ الشَّأْمَ‏.‏ وَزَادَ اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ وَسَأَلْتُهُ هَلْ نَتَوَضَّأُ أَوْ نَشْرَبُ أَلْبَانَ الأُتُنِ أَوْ مَرَارَةَ السَّبُعِ أَوْ أَبْوَالَ الإِبِلِ‏.‏ قَالَ قَدْ كَانَ الْمُسْلِمُونَ يَتَدَاوَوْنَ بِهَا، فَلاَ يَرَوْنَ بِذَلِكَ بَأْسًا، فَأَمَّا أَلْبَانُ الأُتُنِ فَقَدْ بَلَغَنَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ لُحُومِهَا، وَلَمْ يَبْلُغْنَا عَنْ أَلْبَانِهَا أَمْرٌ وَلاَ نَهْىٌ، وَأَمَّا مَرَارَةُ السَّبُعِ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي أَبُو إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيُّ أَنَّ أَبَا ثَعْلَبَةَ الْخُشَنِيَّ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ أَكْلِ كُلِّ ذِي نَابٍ مِنَ السَّبُعِ‏.‏

(Abu Saʼlaba al-Xushaniy (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ qoziq tishli har bir yirtqich (hayvon)ni yeyishdan qaytardilar. (Zuhriy: «Men buni — to Shomga borgunimga qadar — eshitmagan edim» dedi. Lays ziyoda qildi: «Menga Yunus, Ibn Shihobdan (rivoyat qildi): Men undan: ‹Modaeshak (urgʻ ochi eshak) sutlarini — yoki yirtqichning oʻ ti (safrosi)ni, yoki tuya bavllarini — tahorat qilamizmi yoki ichamizmi?› deb soʻradim. U: ‹Musulmonlar ular bilan davolanar edi va bunda zarar koʻ rmas edi; modaeshak sutlariga (kelsa) — bizga yetib keldiki, Rasululloh ﷺ ularning goʻshtlaridan qaytardilar; (lekin) bizga ularning sutlari haqida amr (buyruq) ham, nahy (taqiq) ham yetmadi; yirtqich oʻ ti (safrosi)ga (kelsa) — Ibn Shihob: ‹Menga Abu Idris al-Xavloniy xabar berdi)ki, Abu Saʼlaba al-Xushaniy unga: ‹Rasululloh ﷺ qoziq tishli har bir yirtqich (hayvon)ni yeyishdan qaytardilar› deb xabar berdi› dedi› dedi.»)(Абу Саълаба ал-Хушаний (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ қозиқ тишли ҳар бир йиртқич (ҳайвон)ни ейишдан қайтардилар. (Зуҳрий: «Мен буни — то Шомга боргунимга қадар — эшитмаган эдим» деди. Лайс зиёда қилди: «Менга Юнус, Ибн Шиҳобдан (ривоят қилди): Мен ундан: ‹Модаэшак (урғ очи эшак) сутларини — ёки йиртқичнинг ў ти (сафроси)ни, ёки туя бавлларини — таҳорат қиламизми ёки ичамизми?› деб сўрадим. У: ‹Мусулмонлар улар билан даволанар эди ва бунда зарар кў рмас эди; модаэшак сутларига (келса) — бизга етиб келдики, Расулуллоҳ ﷺ уларнинг гўштларидан қайтардилар; (лекин) бизга уларнинг сутлари ҳақида амр (буйруқ) ҳам, наҳй (тақиқ) ҳам етмади; йиртқич ў ти (сафроси)га (келса) — Ибн Шиҳоб: ‹Менга Абу Идрис ал-Хавлоний хабар берди)ки, Абу Саълаба ал-Хушаний унга: ‹Расулуллоҳ ﷺ қозиқ тишли ҳар бир йиртқич (ҳайвон)ни ейишдан қайтардилар› деб хабар берди› деди› деди.»)

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ عُتْبَةَ بْنِ مُسْلِمٍ، مَوْلَى بَنِي تَيْمٍ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ حُنَيْنٍ، مَوْلَى بَنِي زُرَيْقٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا وَقَعَ الذُّبَابُ فِي إِنَاءِ أَحَدِكُمْ، فَلْيَغْمِسْهُ كُلَّهُ، ثُمَّ لْيَطْرَحْهُ، فَإِنَّ فِي أَحَدِ جَنَاحَيْهِ شِفَاءً وَفِي الآخَرِ دَاءً ‏"‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ: «Biringizning idishiga pashsha tushsa, uni butunlay (idishga) botirsin, soʻng uni (olib) tashlasin; chunki uning bir qanotida shifo, ikkinchisida esa dard (dardli narsa) bordir» dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингизнинг идишига пашша тушса, уни бутунлай (идишга) ботирсин, сўнг уни (олиб) ташласин; чунки унинг бир қанотида шифо, иккинчисида эса дард (дардли нарса) бордир» дедилар.