أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَبِي بَكْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏‏"‏‏ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ تَعَالَى لاَ يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ وَلَكِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يُخَوِّفُ بِهِمَا عِبَادَهُ ‏‏"‏‏ ‏‏.‏‏

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, quyosh va oy Alloh taoloning oyatlaridan ikkitasidir. Ular birovning oʻlimi yoki hayoti uchun tutilmaydi. Lekin Alloh azza va jalla ular vositasida bandalarini qoʻrqitadi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, қуёш ва ой Аллоҳ таолонинг оятларидан иккитасидир. Улар бировнинг ўлими ёки ҳаёти учун тутилмайди. Лекин Аллоҳ азза ва жалла улар воситасида бандаларини қўрқитади», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو هِشَامٍ، - وَهُوَ الْمُغِيرَةُ بْنُ سَلَمَةَ - قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مَسْعُودٍ الْجُرَيْرِيُّ، عَنْ حَيَّانَ بْنِ عُمَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَمُرَةَ، قَالَ بَيْنَا أَنَا أَتَرَامَى، بِأَسْهُمٍ لِي بِالْمَدِينَةِ إِذِ انْكَسَفَتِ الشَّمْسُ فَجَمَعْتُ أَسْهُمِي وَقُلْتُ لأَنْظُرَنَّ مَا أَحْدَثَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي كُسُوفِ الشَّمْسِ فَأَتَيْتُهُ مِمَّا يَلِي ظَهْرَهُ وَهُوَ فِي الْمَسْجِدِ فَجَعَلَ يُسَبِّحُ وَيُكَبِّرُ وَيَدْعُو حَتَّى حُسِرَ عَنْهَا - قَالَ - ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ ‏‏.‏‏

Abdurrahmon ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Madinada oʻqlarim bilan otish mashq qilib turgan edim, birdan quyosh tutildi. Shunda oʻqlarimni yigʻishtirib: «Rasululloh ﷺ quyosh tutilishida nima qilishlarini albatta koʻray», dedim va u zotning oldilariga orqalari tomonidan keldim. U zot masjidda edilar. U zot quyosh ochilguncha tasbeh, takbir aytib hamda duo qila boshladilar. Soʻng qoʻzgʻalib, toʻrt sajda bilan ikki rakaat namoz oʻqidilar.Абдурраҳмон ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Мадинада ўқларим билан отиш машқ қилиб турган эдим, бирдан қуёш тутилди. Шунда ўқларимни йиғиштириб: «Расулуллоҳ ﷺ қуёш тутилишида нима қилишларини албатта кўрай», дедим ва у зотнинг олдиларига орқалари томонидан келдим. У зот масжидда эдилар. У зот қуёш очилгунча тасбеҳ, такбир айтиб ҳамда дуо қила бошладилар. Сўнг қўзғалиб, тўрт сажда билан икки ракаат намоз ўқидилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ، أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الْقَاسِمِ، حَدَّثَهُ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏‏"‏‏ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لاَ يَخْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ وَلَكِنَّهُمَا آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ تَعَالَى فَإِذَا رَأَيْتُمُوهُمَا فَصَلُّوا ‏‏"‏‏ ‏‏.‏‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, quyosh va oy birovning oʻlimi yoki hayoti uchun tutilmaydi. Lekin ular Alloh taoloning oyatlaridan ikkitasidir. Bas, ularni koʻrsangiz, namoz oʻqinglar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, қуёш ва ой бировнинг ўлими ёки ҳаёти учун тутилмайди. Лекин улар Аллоҳ таолонинг оятларидан иккитасидир. Бас, уларни кўрсангиз, намоз ўқинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنِي قَيْسٌ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏‏"‏‏ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لاَ يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلَكِنَّهُمَا آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَإِذَا رَأَيْتُمُوهُمَا فَصَلُّوا ‏‏"‏‏ ‏‏.‏‏

Abu Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, quyosh va oy birovning oʻlimi uchun tutilmaydi. Lekin ular Alloh azza va jallaning oyatlaridan ikkitasidir. Bas, ularni koʻrsangiz, namoz oʻqinglar», dedilar.Абу Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, қуёш ва ой бировнинг ўлими учун тутилмайди. Лекин улар Аллоҳ азза ва жалланинг оятларидан иккитасидир. Бас, уларни кўрсангиз, намоз ўқинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَامِلٍ الْمَرْوَزِيُّ، عَنْ هُشَيْمٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَبِي بَكْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏‏"‏‏ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَإِنَّهُمَا لاَ يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ فَإِذَا رَأَيْتُمُوهُمَا فَصَلُّوا حَتَّى تَنْجَلِيَ ‏‏"‏‏ ‏‏.‏‏

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, quyosh va oy Alloh azza va jallaning oyatlaridan ikkitasidir. Ular birovning oʻlimi yoki hayoti uchun tutilmaydi. Bas, ularni koʻrsangiz, ochilguncha namoz oʻqinglar», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, қуёш ва ой Аллоҳ азза ва жалланинг оятларидан иккитасидир. Улар бировнинг ўлими ёки ҳаёти учун тутилмайди. Бас, уларни кўрсангиз, очилгунча намоз ўқинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالاَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَشْعَثُ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَبِي بَكْرَةَ، قَالَ كُنَّا جُلُوسًا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَكَسَفَتِ الشَّمْسُ فَوَثَبَ يَجُرُّ ثَوْبَهُ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ حَتَّى انْجَلَتْ ‏‏.‏‏

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺ bilan oʻtirgan edik, quyosh tutildi. Shunda u zot koʻylaklarini sudragancha sakrab turdilar va tutilish ochilguncha ikki rakaat namoz oʻqidilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺ билан ўтирган эдик, қуёш тутилди. Шунда у зот кўйлакларини судраганча сакраб турдилар ва тутилиш очилгунча икки ракаат намоз ўқидилар.

أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ خَسَفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مُنَادِيًا يُنَادِي أَنَّ الصَّلاَةَ جَامِعَةً فَاجْتَمَعُوا وَاصْطَفُّوا فَصَلَّى بِهِمْ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ فِي رَكْعَتَيْنِ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ ‏‏.‏‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida quyosh tutildi. Shunda Nabiy ﷺ jarchiga: «Namozga toʻplaninglar», deb nido qilishni buyurdilar. Bas, odamlar toʻplanib, saf tortishdi. U zot ularga toʻrt sajda bilan ikki rakaatda toʻrt marta rukuʼli namoz oʻqib berdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида қуёш тутилди. Шунда Набий ﷺ жарчига: «Намозга тўпланинглар», деб нидо қилишни буюрдилар. Бас, одамлар тўпланиб, саф тортишди. У зот уларга тўрт сажда билан икки ракаатда тўрт марта рукуъли намоз ўқиб бердилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ خَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ كَسَفَتِ الشَّمْسُ فِي حَيَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْمَسْجِدِ فَقَامَ فَكَبَّرَ وَصَفَّ النَّاسُ وَرَاءَهُ فَاسْتَكْمَلَ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ وَانْجَلَتِ الشَّمْسُ قَبْلَ أَنْ يَنْصَرِفَ ‏‏.‏‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hayotlarida quyosh tutildi. Shunda Rasululloh ﷺ masjidga chiqdilar-da, turib takbir aytdilar va odamlar ortlaridan saf tortishdi. U zot toʻrt marta rukuʼ va toʻrt marta sajda qildilar. Namozni tugatishlaridan oldin quyosh ochildi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳаётларида қуёш тутилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ масжидга чиқдилар-да, туриб такбир айтдилар ва одамлар ортларидан саф тортишди. У зот тўрт марта рукуъ ва тўрт марта сажда қилдилар. Намозни тугатишларидан олдин қуёш очилди.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ ابْنِ عُلَيَّةَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى عِنْدَ كُسُوفِ الشَّمْسِ ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ ‏‏.‏‏ وَعَنْ عَطَاءٍ مِثْلُ ذَلِكَ ‏‏.‏‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ quyosh tutilganda toʻrt sajda bilan sakkiz marta rukuʼli namoz oʻqidilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қуёш тутилганда тўрт сажда билан саккиз марта рукуъли намоз ўқидилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، عَنْ يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ صَلَّى فِي كُسُوفٍ فَقَرَأَ ثُمَّ رَكَعَ ثُمَّ قَرَأَ ثُمَّ رَكَعَ ثُمَّ قَرَأَ ثُمَّ رَكَعَ ثُمَّ قَرَأَ ثُمَّ رَكَعَ ثُمَّ سَجَدَ وَالأُخْرَى مِثْلُهَا ‏‏.‏‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan Nabiy ﷺ haqlarida rivoyat qilinadiki, u zot tutilishda namoz oʻqidilar. Bas, qiroat qildilar, soʻng rukuʼ qildilar, soʻng qiroat qildilar, soʻng rukuʼ qildilar, soʻng qiroat qildilar, soʻng rukuʼ qildilar, soʻng qiroat qildilar, soʻng rukuʼ qildilar, soʻng sajda qildilar. Ikkinchi rakaatni ham xuddi shunday oʻqidilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан Набий ﷺ ҳақларида ривоят қилинадики, у зот тутилишда намоз ўқидилар. Бас, қироат қилдилар, сўнг рукуъ қилдилар, сўнг қироат қилдилар, сўнг рукуъ қилдилар, сўнг қироат қилдилар, сўнг рукуъ қилдилар, сўнг қироат қилдилар, сўнг рукуъ қилдилар, сўнг сажда қилдилар. Иккинчи ракаатни ҳам худди шундай ўқидилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، عَنِ ابْنِ نَمِرٍ، - وَهُوَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ نَمِرٍ - عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ كَثِيرِ بْنِ عَبَّاسٍ، ح وَأَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي كَثِيرُ بْنُ عَبَّاسٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى يَوْمَ كَسَفَتِ الشَّمْسُ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ فِي رَكْعَتَيْنِ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ ‏‏.‏‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ quyosh tutilgan kuni toʻrt sajda bilan ikki rakaatda toʻrt marta rukuʼli namoz oʻqidilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қуёш тутилган куни тўрт сажда билан икки ракаатда тўрт марта рукуъли намоз ўқидилар.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، قَالَ سَمِعْتُ عُبَيْدَ بْنَ عُمَيْرٍ، يُحَدِّثُ قَالَ حَدَّثَنِي مَنْ، أُصَدِّقُ فَظَنَنْتُ أَنَّهُ يُرِيدُ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْ كَسَفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَامَ بِالنَّاسِ قِيَامًا شَدِيدًا يَقُومُ بِالنَّاسِ ثُمَّ يَرْكَعُ ثُمَّ يَقُومُ ثُمَّ يَرْكَعُ ثُمَّ يَقُومُ ثُمَّ يَرْكَعُ فَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ ثَلاَثَ رَكَعَاتٍ رَكَعَ الثَّالِثَةَ ثُمَّ سَجَدَ حَتَّى إِنَّ رِجَالاً يَوْمَئِذٍ يُغْشَى عَلَيْهِمْ حَتَّى إِنَّ سِجَالَ الْمَاءِ لَتُصَبُّ عَلَيْهِمْ مِمَّا قَامَ بِهِمْ يَقُولُ إِذَا رَكَعَ ‏‏"‏‏ اللَّهُ أَكْبَرُ ‏‏"‏‏ ‏‏.‏‏ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ ‏‏"‏‏ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ‏‏"‏‏ ‏‏.‏‏ فَلَمْ يَنْصَرِفْ حَتَّى تَجَلَّتِ الشَّمْسُ فَقَامَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ وَقَالَ ‏‏"‏‏ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لاَ يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ وَلَكِنْ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ يُخَوِّفُكُمْ بِهِمَا فَإِذَا كَسَفَا فَافْزَعُوا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ حَتَّى يَنْجَلِيَا ‏‏"‏‏ ‏‏.‏‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida quyosh tutildi. Shunda u zot odamlarga juda uzoq qiyomda turib namoz oʻqidilar. U zot qiyomda turar, soʻng rukuʼ qilar, soʻng turar, soʻng rukuʼ qilar, soʻng turar, soʻng rukuʼ qilar edilar. Har bir rakaatda uch martadan rukuʼ qilib, ikki rakaat oʻqidilar. Uchinchi marta rukuʼ qilganlaridan soʻng sajda qildilar. Hatto oʻsha kuni baʼzi kishilar uzoq qiyomdan hushidan ketib, ularning ustidan chelaklab suv quyilar edi. U zot rukuʼ qilganlarida: «Allohu akbar», boshlarini koʻtarganlarida: «Samiʼallohu liman hamidah», der edilar. Quyosh ochilmagunicha namozdan chiqmadilar. Soʻng turib, Allohga hamd va sano aytdilar-da: «Albatta, quyosh va oy birovning oʻlimi yoki hayoti uchun tutilmaydi. Lekin ular Allohning oyatlaridan ikkitasidir, U ular vositasida sizlarni qoʻrqitadi. Bas, ular tutilsa, ochilguncha Alloh azza va jallani zikr qilishga shoshilinglar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида қуёш тутилди. Шунда у зот одамларга жуда узоқ қиёмда туриб намоз ўқидилар. У зот қиёмда турар, сўнг рукуъ қилар, сўнг турар, сўнг рукуъ қилар, сўнг турар, сўнг рукуъ қилар эдилар. Ҳар бир ракаатда уч мартадан рукуъ қилиб, икки ракаат ўқидилар. Учинчи марта рукуъ қилганларидан сўнг сажда қилдилар. Ҳатто ўша куни баъзи кишилар узоқ қиёмдан ҳушидан кетиб, уларнинг устидан челаклаб сув қуйилар эди. У зот рукуъ қилганларида: «Аллоҳу акбар», бошларини кўтарганларида: «Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ», дер эдилар. Қуёш очилмагунича намоздан чиқмадилар. Сўнг туриб, Аллоҳга ҳамд ва сано айтдилар-да: «Албатта, қуёш ва ой бировнинг ўлими ёки ҳаёти учун тутилмайди. Лекин улар Аллоҳнинг оятларидан иккитасидир, У улар воситасида сизларни қўрқитади. Бас, улар тутилса, очилгунча Аллоҳ азза ва жаллани зикр қилишга шошилинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، فِي صَلاَةِ الآيَاتِ عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم صَلَّى سِتَّ رَكَعَاتٍ فِي أَرْبَعِ سَجَدَاتٍ ‏‏.‏‏ قُلْتُ لِمُعَاذٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لاَ شَكَّ وَلاَ مِرْيَةَ ‏‏.‏‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ toʻrt sajda ichida olti marta rukuʼli namoz oʻqidilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ тўрт сажда ичида олти марта рукуъли намоз ўқидилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ خَسَفَتِ الشَّمْسُ فِي حَيَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَامَ فَكَبَّرَ وَصَفَّ النَّاسُ وَرَاءَهُ فَاقْتَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قِرَاءَةً طَوِيلَةً ثُمَّ كَبَّرَ فَرَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ ‏‏"‏‏ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ ‏‏"‏‏ ‏‏.‏‏ ثُمَّ قَامَ فَاقْتَرَأَ قِرَاءَةً طَوِيلَةً هِيَ أَدْنَى مِنَ الْقِرَاءَةِ الأُولَى ثُمَّ كَبَّرَ فَرَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً هُوَ أَدْنَى مِنَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ ثُمَّ قَالَ ‏‏"‏‏ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ ‏‏"‏‏ ‏‏.‏‏ ثُمَّ سَجَدَ ثُمَّ فَعَلَ فِي الرَّكْعَةِ الأُخْرَى مِثْلَ ذَلِكَ فَاسْتَكْمَلَ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ وَانْجَلَتِ الشَّمْسُ قَبْلَ أَنْ يَنْصَرِفَ ثُمَّ قَامَ فَخَطَبَ النَّاسَ فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ ‏‏"‏‏ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ تَعَالَى لاَ يَخْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ فَإِذَا رَأَيْتُمُوهُمَا فَصَلُّوا حَتَّى يُفْرَجَ عَنْكُمْ ‏‏"‏‏ ‏‏.‏‏ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏‏"‏‏ رَأَيْتُ فِي مَقَامِي هَذَا كُلَّ شَىْءٍ وُعِدْتُمْ لَقَدْ رَأَيْتُمُونِي أَرَدْتُ أَنْ آخُذَ قِطْفًا مِنَ الْجَنَّةِ حِينَ رَأَيْتُمُونِي جَعَلْتُ أَتَقَدَّمُ وَلَقَدْ رَأَيْتُ جَهَنَّمَ يَحْطِمُ بَعْضُهَا بَعْضًا حِينَ رَأَيْتُمُونِي تَأَخَّرْتُ وَرَأَيْتُ فِيهَا ابْنَ لُحَىٍّ وَهُوَ الَّذِي سَيَّبَ السَّوَائِبَ ‏‏"‏‏ ‏‏.‏‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hayotlarida quyosh tutildi. Shunda u zot turib takbir aytdilar va odamlar ortlaridan saf tortishdi. Rasululloh ﷺ uzoq qiroat qildilar, soʻng takbir aytib uzoq rukuʼ qildilar, soʻng boshlarini koʻtarib: «Samiʼallohu liman hamidah, Rabbano va lakal-hamd», dedilar. Soʻng turib, birinchi qiroatdan qisqaroq boʻlgan uzoq qiroat qildilar, soʻng takbir aytib, birinchi rukuʼdan qisqaroq boʻlgan uzoq rukuʼ qildilar, soʻng: «Samiʼallohu liman hamidah, Rabbano va lakal-hamd», dedilar. Soʻng sajda qildilar. Soʻng ikkinchi rakaatda ham xuddi shunday qildilar. Bas, toʻrt sajda bilan toʻrt marta rukuʼni tamomladilar va namozdan chiqishlaridan oldin quyosh ochildi. Soʻng turib, odamlarga xutba qildilar va Allohga loyiq boʻlgan sano bilan Uni maqtadilar-da, soʻng: «Albatta, quyosh va oy Alloh taoloning oyatlaridan ikkitasidir, ular birovning oʻlimi yoki hayoti uchun tutilmaydi. Bas, ularni koʻrsangiz, sizlardan ochilguncha namoz oʻqinglar», dedilar. Yana Rasululloh ﷺ: «Men shu turgan joyimda sizlarga vaʼda qilingan har bir narsani koʻrdim. Meni jannatdan bir shingil olmoqchi boʻlib oldinga intilganimni koʻrdingiz. Yana jahannamni bir-birini ezib turgan holda koʻrdim, oʻshanda meni orqaga chekinganimni koʻrdingiz. Men unda Ibn Luhayni koʻrdim, u saibalarni erkin qoʻyib yuborgan kishidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳаётларида қуёш тутилди. Шунда у зот туриб такбир айтдилар ва одамлар ортларидан саф тортишди. Расулуллоҳ ﷺ узоқ қироат қилдилар, сўнг такбир айтиб узоқ рукуъ қилдилар, сўнг бошларини кўтариб: «Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ, Раббано ва лакал-ҳамд», дедилар. Сўнг туриб, биринчи қироатдан қисқароқ бўлган узоқ қироат қилдилар, сўнг такбир айтиб, биринчи рукуъдан қисқароқ бўлган узоқ рукуъ қилдилар, сўнг: «Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ, Раббано ва лакал-ҳамд», дедилар. Сўнг сажда қилдилар. Сўнг иккинчи ракаатда ҳам худди шундай қилдилар. Бас, тўрт сажда билан тўрт марта рукуъни тамомладилар ва намоздан чиқишларидан олдин қуёш очилди. Сўнг туриб, одамларга хутба қилдилар ва Аллоҳга лойиқ бўлган сано билан Уни мақтадилар-да, сўнг: «Албатта, қуёш ва ой Аллоҳ таолонинг оятларидан иккитасидир, улар бировнинг ўлими ёки ҳаёти учун тутилмайди. Бас, уларни кўрсангиз, сизлардан очилгунча намоз ўқинглар», дедилар. Яна Расулуллоҳ ﷺ: «Мен шу турган жойимда сизларга ваъда қилинган ҳар бир нарсани кўрдим. Мени жаннатдан бир шингил олмоқчи бўлиб олдинга интилганимни кўрдингиз. Яна жаҳаннамни бир-бирини эзиб турган ҳолда кўрдим, ўшанда мени орқага чекинганимни кўрдингиз. Мен унда Ибн Луҳайни кўрдим, у саибаларни эркин қўйиб юборган кишидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ خَسَفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَنُودِيَ الصَّلاَةُ جَامِعَةٌ فَاجْتَمَعَ النَّاسُ فَصَلَّى بِهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ فِي رَكْعَتَيْنِ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ ‏‏.‏‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida quyosh tutildi va: «Namozga toʻplaning!» deb nido qilindi. Odamlar toʻplandilar. Rasululloh ﷺ ularga ikki rakaatda toʻrt marta rukuʼ va toʻrt marta sajda qilib namoz oʻqidilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида қуёш тутилди ва: «Намозга тўпланинг!» деб нидо қилинди. Одамлар тўпландилар. Расулуллоҳ ﷺ уларга икки ракаатда тўрт марта рукуъ ва тўрт марта сажда қилиб намоз ўқидилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ خَسَفَتِ الشَّمْسُ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالنَّاسِ فَقَامَ فَأَطَالَ الْقِيَامَ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ ثُمَّ قَامَ فَأَطَالَ الْقِيَامَ وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ وَهُو دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَفَعَ فَسَجَدَ ثُمَّ فَعَلَ ذَلِكَ فِي الرَّكْعَةِ الأُخْرَى مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ انْصَرَفَ وَقَدْ تَجَلَّتِ الشَّمْسُ فَخَطَبَ النَّاسَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ‏‏"‏‏ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ لاَ يَخْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ فَإِذَا رَأَيْتُمْ ذَلِكَ فَادْعُوا اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَكَبِّرُوا وَتَصَدَّقُوا ‏‏"‏‏ ‏‏.‏‏ ثُمَّ قَالَ ‏‏"‏‏ يَا أُمَّةَ مُحَمَّدٍ مَا مِنْ أَحَدٍ أَغْيَرُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ يَزْنِيَ عَبْدُهُ أَوْ تَزْنِيَ أَمَتُهُ يَا أُمَّةَ مُحَمَّدٍ وَاللَّهِ لَوْ تَعْلَمُونَ مَا أَعْلَمُ لَضَحِكْتُمْ قَلِيلاً وَلَبَكَيْتُمْ كَثِيرًا ‏‏"‏‏ ‏‏.‏‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida quyosh tutildi. Rasululloh ﷺ odamlarga namoz oʻqib berdilar. U zot uzoq qiyomda turdilar, soʻng uzoq rukuʼ qildilar, soʻng yana uzoq qiyomda turdilar, lekin bu birinchi qiyomdan qisqaroq edi, soʻng yana uzoq rukuʼ qildilar, lekin bu birinchi rukuʼdan qisqaroq edi. Soʻng boshlarini koʻtarib sajda qildilar. Keyin ikkinchi rakaatda ham xuddi shunday qildilar. Soʻng namozdan chiqdilar, quyosh esa yorishib boʻlgan edi. Soʻng odamlarga xutba qildilar, Allohga hamd aytib, Uni ulugʻladilar, soʻng: «Albatta, quyosh va oy Allohning oyatlaridan ikki oyatdir. Ular birovning oʻlimi yoki hayoti uchun tutilmaydi. Buni koʻrsangiz, Alloh azza va jallaga duo qilinglar, takbir aytinglar va sadaqa beringlar», dedilar. Soʻng: «Ey Muhammad ummati! Bandasi yoki choʻrisi zino qilishidan Alloh azza va jalladan koʻra koʻproq gʻayrat qiladigan hech kim yoʻqdir. Ey Muhammad ummati! Allohga qasamki, agar men bilgan narsani bilganingizda, oz kular, koʻp yigʻlar edingiz», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида қуёш тутилди. Расулуллоҳ ﷺ одамларга намоз ўқиб бердилар. У зот узоқ қиёмда турдилар, сўнг узоқ рукуъ қилдилар, сўнг яна узоқ қиёмда турдилар, лекин бу биринчи қиёмдан қисқароқ эди, сўнг яна узоқ рукуъ қилдилар, лекин бу биринчи рукуъдан қисқароқ эди. Сўнг бошларини кўтариб сажда қилдилар. Кейин иккинчи ракаатда ҳам худди шундай қилдилар. Сўнг намоздан чиқдилар, қуёш эса ёришиб бўлган эди. Сўнг одамларга хутба қилдилар, Аллоҳга ҳамд айтиб, Уни улуғладилар, сўнг: «Албатта, қуёш ва ой Аллоҳнинг оятларидан икки оятдир. Улар бировнинг ўлими ёки ҳаёти учун тутилмайди. Буни кўрсангиз, Аллоҳ азза ва жаллага дуо қилинглар, такбир айтинглар ва садақа беринглар», дедилар. Сўнг: «Эй Муҳаммад уммати! Бандаси ёки чўриси зино қилишидан Аллоҳ азза ва жалладан кўра кўпроқ ғайрат қиладиган ҳеч ким йўқдир. Эй Муҳаммад уммати! Аллоҳга қасамки, агар мен билган нарсани билганингизда, оз кулар, кўп йиғлар эдингиз», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، أَنَّ عَمْرَةَ، حَدَّثَتْهُ أَنَّ عَائِشَةَ حَدَّثَتْهَا أَنَّ يَهُودِيَّةً أَتَتْهَا فَقَالَتْ أَجَارَكِ اللَّهُ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ قَالَتْ عَائِشَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ النَّاسَ لَيُعَذَّبُونَ فِي الْقُبُورِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَائِذًا بِاللَّهِ ‏‏.‏‏ قَالَتْ عَائِشَةُ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ مَخْرَجًا فَخَسَفَتِ الشَّمْسُ فَخَرَجْنَا إِلَى الْحُجْرَةِ فَاجْتَمَعَ إِلَيْنَا نِسَاءٌ وَأَقْبَلَ إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَذَلِكَ ضَحْوَةً فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلاً ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَامَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ دُونَ رُكُوعِهِ ثُمَّ سَجَدَ ثُمَّ قَامَ الثَّانِيَةَ فَصَنَعَ مِثْلَ ذَلِكَ إِلاَّ أَنَّ رُكُوعَهُ وَقِيَامَهُ دُونَ الرَّكْعَةِ الأُولَى ثُمَّ سَجَدَ وَتَجَلَّتِ الشَّمْسُ فَلَمَّا انْصَرَفَ قَعَدَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَقَالَ فِيمَا يَقُولُ ‏‏"‏‏ إِنَّ النَّاسَ يُفْتَنُونَ فِي قُبُورِهِمْ كَفِتْنَةِ الدَّجَّالِ ‏‏"‏‏ ‏‏.‏‏ قَالَتْ عَائِشَةُ كُنَّا نَسْمَعُهُ بَعْدَ ذَلِكَ يَتَعَوَّذُ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ ‏‏.‏‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir yahudiy ayol uning oldiga kelib: «Alloh seni qabr azobidan asrasin», dedi. Oisha: «Ey Rasululloh, odamlar qabrlarda azoblanadilarmi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Allohdan panoh soʻrayman», dedilar. Oisha aytadi: Nabiy ﷺ bir joyga chiqib ketdilar, shu payt quyosh tutildi. Biz hujraga chiqdik, oldimizga ayollar toʻplandi. Rasululloh ﷺ oldimizga keldilar, bu choshgoh payti edi. U zot uzoq qiyomda turdilar, soʻng uzoq rukuʼ qildilar, soʻng boshlarini koʻtarib birinchi qiyomdan qisqaroq turdilar, soʻng birinchi rukuʼdan qisqaroq rukuʼ qildilar, soʻng sajda qildilar. Soʻng ikkinchi rakaatga turib xuddi shunday qildilar, faqat rukuʼlari va qiyomlari birinchi rakaatdan qisqaroq edi, soʻng sajda qildilar. Quyosh yorishdi. Namozdan chiqqach, minbarga oʻtirib aytgan gaplari orasida: «Albatta, odamlar qabrlarida Dajjol fitnasiga oʻxshash fitnaga solinadilar», dedilar. Oisha aytadi: Shundan keyin biz u zotning qabr azobidan panoh soʻrab turganlarini eshitar edik.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир яҳудий аёл унинг олдига келиб: «Аллоҳ сени қабр азобидан асрасин», деди. Оиша: «Эй Расулуллоҳ, одамлар қабрларда азобланадиларми?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳдан паноҳ сўрайман», дедилар. Оиша айтади: Набий ﷺ бир жойга чиқиб кетдилар, шу пайт қуёш тутилди. Биз ҳужрага чиқдик, олдимизга аёллар тўпланди. Расулуллоҳ ﷺ олдимизга келдилар, бу чошгоҳ пайти эди. У зот узоқ қиёмда турдилар, сўнг узоқ рукуъ қилдилар, сўнг бошларини кўтариб биринчи қиёмдан қисқароқ турдилар, сўнг биринчи рукуъдан қисқароқ рукуъ қилдилар, сўнг сажда қилдилар. Сўнг иккинчи ракаатга туриб худди шундай қилдилар, фақат рукуълари ва қиёмлари биринчи ракаатдан қисқароқ эди, сўнг сажда қилдилар. Қуёш ёришди. Намоздан чиққач, минбарга ўтириб айтган гаплари орасида: «Албатта, одамлар қабрларида Дажжол фитнасига ўхшаш фитнага солинадилар», дедилар. Оиша айтади: Шундан кейин биз у зотнинг қабр азобидан паноҳ сўраб турганларини эшитар эдик.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، - هُوَ الأَنْصَارِيُّ - قَالَ سَمِعْتُ عَمْرَةَ، قَالَتْ سَمِعْتُ عَائِشَةَ، تَقُولُ جَاءَتْنِي يَهُودِيَّةٌ تَسْأَلُنِي فَقَالَتْ أَعَاذَكِ اللَّهُ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ ‏‏.‏‏ فَلَمَّا جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُعَذَّبُ النَّاسُ فِي الْقُبُورِ فَقَالَ عَائِذًا بِاللَّهِ فَرَكِبَ مَرْكَبًا - يَعْنِي - وَانْخَسَفَتِ الشَّمْسُ فَكُنْتُ بَيْنَ الْحُجَرِ مَعَ نِسْوَةٍ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ مَرْكَبِهِ فَأَتَى مُصَلاَّهُ فَصَلَّى بِالنَّاسِ فَقَامَ فَأَطَالَ الْقِيَامَ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَأَطَالَ الْقِيَامَ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَأَطَالَ الْقِيَامَ ثُمَّ سَجَدَ فَأَطَالَ السُّجُودَ ثُمَّ قَامَ قِيَامًا أَيْسَرَ مِنْ قِيَامِهِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ أَيْسَرَ مِنْ رُكُوعِهِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَامَ أَيْسَرَ مِنْ قِيَامِهِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ أَيْسَرَ مِنْ رُكُوعِهِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَامَ أَيْسَرَ مِنْ قِيَامِهِ الأَوَّلِ فَكَانَتْ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ وَانْجَلَتِ الشَّمْسُ فَقَالَ ‏‏"‏‏ إِنَّكُمْ تُفْتَنُونَ فِي الْقُبُورِ كَفِتْنَةِ الدَّجَّالِ ‏‏"‏‏ ‏‏.‏‏ قَالَتْ عَائِشَةُ فَسَمِعْتُهُ بَعْدَ ذَلِكَ يَتَعَوَّذُ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ ‏‏.‏‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir yahudiy ayol mendan soʻrab kelib: «Alloh seni qabr azobidan asrasin», dedi. Rasululloh ﷺ kelganlarida men: «Ey Rasululloh, odamlar qabrlarda azoblanadilarmi?» dedim. U zot: «Allohdan panoh soʻrayman», dedilar-da, ulovlariga mindilar. Shu payt quyosh tutildi. Men hujralar orasida ayollar bilan birga edim. Rasululloh ﷺ ulovlaridan kelib, namozgohlariga borib odamlarga namoz oʻqib berdilar. U zot uzoq qiyomda turdilar, soʻng uzoq rukuʼ qildilar, soʻng boshlarini koʻtarib uzoq qiyomda turdilar, soʻng uzoq rukuʼ qildilar, soʻng boshlarini koʻtarib uzoq qiyomda turdilar, soʻng sajda qilib uzoq sajdada turdilar. Soʻng birinchi qiyomlaridan yengilroq qiyomda turdilar, soʻng birinchi rukuʼlaridan yengilroq rukuʼ qildilar, soʻng boshlarini koʻtarib birinchi qiyomlaridan yengilroq turdilar, soʻng birinchi rukuʼlaridan yengilroq rukuʼ qildilar, soʻng boshlarini koʻtarib birinchi qiyomlaridan yengilroq turdilar. Shunday qilib, toʻrt rukuʼ va toʻrt sajda boʻldi. Quyosh yorishdi. Soʻng: «Albatta, siz qabrlarda Dajjol fitnasiga oʻxshash fitnaga solinasiz», dedilar. Oisha aytadi: Shundan keyin men u zotning qabr azobidan panoh soʻrab turganlarini eshitdim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир яҳудий аёл мендан сўраб келиб: «Аллоҳ сени қабр азобидан асрасин», деди. Расулуллоҳ ﷺ келганларида мен: «Эй Расулуллоҳ, одамлар қабрларда азобланадиларми?» дедим. У зот: «Аллоҳдан паноҳ сўрайман», дедилар-да, уловларига миндилар. Шу пайт қуёш тутилди. Мен ҳужралар орасида аёллар билан бирга эдим. Расулуллоҳ ﷺ уловларидан келиб, намозгоҳларига бориб одамларга намоз ўқиб бердилар. У зот узоқ қиёмда турдилар, сўнг узоқ рукуъ қилдилар, сўнг бошларини кўтариб узоқ қиёмда турдилар, сўнг узоқ рукуъ қилдилар, сўнг бошларини кўтариб узоқ қиёмда турдилар, сўнг сажда қилиб узоқ саждада турдилар. Сўнг биринчи қиёмларидан енгилроқ қиёмда турдилар, сўнг биринчи рукуъларидан енгилроқ рукуъ қилдилар, сўнг бошларини кўтариб биринчи қиёмларидан енгилроқ турдилар, сўнг биринчи рукуъларидан енгилроқ рукуъ қилдилар, сўнг бошларини кўтариб биринчи қиёмларидан енгилроқ турдилар. Шундай қилиб, тўрт рукуъ ва тўрт сажда бўлди. Қуёш ёришди. Сўнг: «Албатта, сиз қабрларда Дажжол фитнасига ўхшаш фитнага солинасиз», дедилар. Оиша айтади: Шундан кейин мен у зотнинг қабр азобидан паноҳ сўраб турганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى فِي كُسُوفٍ فِي صُفَّةِ زَمْزَمَ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ فِي أَرْبَعِ سَجَدَاتٍ ‏‏.‏‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ tutilish paytida Zamzam yonidagi soyabon joyda ikki rakaatda toʻrt marta rukuʼ va toʻrt marta sajda qilib namoz oʻqidilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ тутилиш пайтида Замзам ёнидаги соябон жойда икки ракаатда тўрт марта рукуъ ва тўрт марта сажда қилиб намоз ўқидилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَلِيٍّ الْحَنَفِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، صَاحِبُ الدَّسْتَوَائِيِّ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كَسَفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي يَوْمٍ شَدِيدِ الْحَرِّ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِأَصْحَابِهِ فَأَطَالَ الْقِيَامَ حَتَّى جَعَلُوا يَخِرُّونَ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ ثُمَّ رَفَعَ فَأَطَالَ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ ثُمَّ رَفَعَ فَأَطَالَ ثُمَّ سَجَدَ سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ قَامَ فَصَنَعَ نَحْوًا مِنْ ذَلِكَ وَجَعَلَ يَتَقَدَّمُ ثُمَّ جَعَلَ يَتَأَخَّرُ فَكَانَتْ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ كَانُوا يَقُولُونَ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لاَ يَخْسِفَانِ إِلاَّ لِمَوْتِ عَظِيمٍ مِنْ عُظَمَائِهِمْ وَإِنَّهُمَا آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ يُرِيكُمُوهُمَا فَإِذَا انْخَسَفَتْ فَصَلُّوا حَتَّى تَنْجَلِيَ ‏‏.‏‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida juda issiq bir kunda quyosh tutildi. Rasululloh ﷺ sahobalariga namoz oʻqib berdilar. U zot qiyomni shunchalik uzaytirdilarki, odamlar yiqila boshladilar. Soʻng rukuʼni uzaytirdilar, soʻng boshlarini koʻtarib uzaytirdilar, soʻng rukuʼni uzaytirdilar, soʻng boshlarini koʻtarib uzaytirdilar, soʻng ikki marta sajda qildilar. Soʻng turib xuddi shunday qildilar. U zot oldinga siljiy boshladilar, soʻng orqaga chekindilar. Shunday qilib, toʻrt rukuʼ va toʻrt sajda boʻldi. Odamlar: «Quyosh va oy faqat ulugʻlaridan biri oʻlgani uchun tutiladi», deyishardi. Aslida esa ular Allohning oyatlaridan ikki oyatdir, U ularni sizga koʻrsatadi. Tutilganda, u yorishguncha namoz oʻqinglar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида жуда иссиқ бир кунда қуёш тутилди. Расулуллоҳ ﷺ саҳобаларига намоз ўқиб бердилар. У зот қиёмни шунчалик узайтирдиларки, одамлар йиқила бошладилар. Сўнг рукуъни узайтирдилар, сўнг бошларини кўтариб узайтирдилар, сўнг рукуъни узайтирдилар, сўнг бошларини кўтариб узайтирдилар, сўнг икки марта сажда қилдилар. Сўнг туриб худди шундай қилдилар. У зот олдинга силжий бошладилар, сўнг орқага чекиндилар. Шундай қилиб, тўрт рукуъ ва тўрт сажда бўлди. Одамлар: «Қуёш ва ой фақат улуғларидан бири ўлгани учун тутилади», дейишарди. Аслида эса улар Аллоҳнинг оятларидан икки оятдир, У уларни сизга кўрсатади. Тутилганда, у ёришгунча намоз ўқинглар.

أَخْبَرَنِي مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ، عَنْ مَرْوَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي مُعَاوِيَةُ بْنُ سَلاَّمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ خَسَفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرَ فَنُودِيَ الصَّلاَةُ جَامِعَةٌ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالنَّاسِ رَكْعَتَيْنِ وَسَجْدَةً ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ وَسَجْدَةً ‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ مَا رَكَعْتُ رُكُوعًا قَطُّ وَلاَ سَجَدْتُ سُجُودًا قَطُّ كَانَ أَطْوَلَ مِنْهُ ‏.‏ خَالَفَهُ مُحَمَّدُ بْنُ حِمْيَرٍ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida quyosh tutildi. U zot buyurdilar va: «Namozga toʻplaning!» deb nido qilindi. Rasululloh ﷺ odamlarga ikki marta rukuʼ va bir marta sajda qilib namoz oʻqib berdilar, soʻng turib yana ikki marta rukuʼ va bir marta sajda qildilar. Oisha aytadi: Men hech qachon undan uzunroq rukuʼ ham, undan uzunroq sajda ham qilmaganman.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида қуёш тутилди. У зот буюрдилар ва: «Намозга тўпланинг!» деб нидо қилинди. Расулуллоҳ ﷺ одамларга икки марта рукуъ ва бир марта сажда қилиб намоз ўқиб бердилар, сўнг туриб яна икки марта рукуъ ва бир марта сажда қилдилар. Оиша айтади: Мен ҳеч қачон ундан узунроқ рукуъ ҳам, ундан узунроқ сажда ҳам қилмаганман.

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ عُثْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ حِمْيَرٍ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ سَلاَّمٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي طُعْمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ كَسَفَتِ الشَّمْسُ فَرَكَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَكْعَتَيْنِ وَسَجْدَتَيْنِ ثُمَّ قَامَ فَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ وَسَجْدَتَيْنِ ثُمَّ جُلِّيَ عَنِ الشَّمْسِ ‏.‏ وَكَانَتْ عَائِشَةُ تَقُولُ مَا سَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سُجُودًا وَلاَ رَكَعَ رُكُوعًا أَطْوَلَ مِنْهُ ‏.‏ خَالَفَهُ عَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Quyosh tutildi. Rasululloh ﷺ ikki marta rukuʼ va ikki marta sajda qildilar, soʻng turib yana ikki marta rukuʼ va ikki marta sajda qildilar, soʻng quyosh yorishdi. Oisha: «Rasululloh ﷺ hech qachon undan uzunroq sajda ham, undan uzunroq rukuʼ ham qilmaganlar», derdi.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Қуёш тутилди. Расулуллоҳ ﷺ икки марта рукуъ ва икки марта сажда қилдилар, сўнг туриб яна икки марта рукуъ ва икки марта сажда қилдилар, сўнг қуёш ёришди. Оиша: «Расулуллоҳ ﷺ ҳеч қачон ундан узунроқ сажда ҳам, ундан узунроқ рукуъ ҳам қилмаганлар», дерди.

أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو زَيْدٍ، سَعِيدُ بْنُ الرَّبِيعِ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو حَفْصَةَ، مَوْلَى عَائِشَةَ أَنَّ عَائِشَةَ، أَخْبَرَتْهُ أَنَّهُ، لَمَّا كَسَفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَوَضَّأَ وَأَمَرَ فَنُودِيَ أَنَّ الصَّلاَةَ جَامِعَةٌ فَقَامَ فَأَطَالَ الْقِيَامَ فِي صَلاَتِهِ ‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ فَحَسِبْتُ قَرَأَ سُورَةَ الْبَقَرَةِ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَامَ مِثْلَ مَا قَامَ وَلَمْ يَسْجُدْ ثُمَّ رَكَعَ فَسَجَدَ ثُمَّ قَامَ فَصَنَعَ مِثْلَ مَا صَنَعَ رَكْعَتَيْنِ وَسَجْدَةً ثُمَّ جَلَسَ وَجُلِّيَ عَنِ الشَّمْسِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida quyosh tutilganda, u zot taharat olib buyurdilar va: «Namozga toʻplaning!» deb nido qilindi. Soʻng u zot namozda uzoq qiyomda turdilar. Oisha aytadi: Menimcha, u zot Baqara surasini oʻqidilar. Soʻng uzoq rukuʼ qildilar, soʻng: «Samiallohu liman hamidah», dedilar. Soʻng turgan qiyomlaricha turdilar-da, sajda qilmadilar, soʻng rukuʼ qilib sajda qildilar, soʻng turib ikki rakaat va bir sajdada qilgan ishlarini takrorladilar. Soʻng oʻtirdilar va quyosh yorishdi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида қуёш тутилганда, у зот таҳарат олиб буюрдилар ва: «Намозга тўпланинг!» деб нидо қилинди. Сўнг у зот намозда узоқ қиёмда турдилар. Оиша айтади: Менимча, у зот Бақара сурасини ўқидилар. Сўнг узоқ рукуъ қилдилар, сўнг: «Самиаллоҳу лиман ҳамидаҳ», дедилар. Сўнг турган қиёмларича турдилар-да, сажда қилмадилар, сўнг рукуъ қилиб сажда қилдилар, сўнг туриб икки ракаат ва бир саждада қилган ишларини такрорладилар. Сўнг ўтирдилар ва қуёш ёришди.

أَخْبَرَنَا هِلاَلُ بْنُ بِشْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي السَّائِبُ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو، حَدَّثَهُ قَالَ انْكَسَفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى الصَّلاَةِ وَقَامَ الَّذِينَ مَعَهُ فَقَامَ قِيَامًا فَأَطَالَ الْقِيَامَ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ وَسَجَدَ فَأَطَالَ السُّجُودَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ وَجَلَسَ فَأَطَالَ الْجُلُوسَ ثُمَّ سَجَدَ فَأَطَالَ السُّجُودَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ وَقَامَ فَصَنَعَ فِي الرَّكْعَةِ الثَّانِيَةِ مِثْلَ مَا صَنَعَ فِي الرَّكْعَةِ الأُولَى مِنَ الْقِيَامِ وَالرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ وَالْجُلُوسِ فَجَعَلَ يَنْفُخُ فِي آخِرِ سُجُودِهِ مِنَ الرَّكْعَةِ الثَّانِيَةِ وَيَبْكِي وَيَقُولُ ‏"‏ لَمْ تَعِدْنِي هَذَا وَأَنَا فِيهِمْ لَمْ تَعِدْنِي هَذَا وَنَحْنُ نَسْتَغْفِرُكَ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ وَانْجَلَتِ الشَّمْسُ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَخَطَبَ النَّاسَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَإِذَا رَأَيْتُمْ كُسُوفَ أَحَدِهِمَا فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَقَدْ أُدْنِيَتِ الْجَنَّةُ مِنِّي حَتَّى لَوْ بَسَطْتُ يَدِي لَتَعَاطَيْتُ مِنْ قُطُوفِهَا وَلَقَدْ أُدْنِيَتِ النَّارُ مِنِّي حَتَّى لَقَدْ جَعَلْتُ أَتَّقِيهَا خَشْيَةَ أَنْ تَغْشَاكُمْ حَتَّى رَأَيْتُ فِيهَا امْرَأَةً مِنْ حِمْيَرَ تُعَذَّبُ فِي هِرَّةٍ رَبَطَتْهَا فَلَمْ تَدَعْهَا تَأْكُلُ مِنْ خَشَاشِ الأَرْضِ فَلاَ هِيَ أَطْعَمَتْهَا وَلاَ هِيَ سَقَتْهَا حَتَّى مَاتَتْ فَلَقَدْ رَأَيْتُهَا تَنْهَشُهَا إِذَا أَقْبَلَتْ وَإِذَا وَلَّتْ تَنْهَشُ أَلْيَتَهَا وَحَتَّى رَأَيْتُ فِيهَا صَاحِبَ السِّبْتِيَّتَيْنِ أَخَا بَنِي الدَّعْدَاعِ يُدْفَعُ بِعَصًا ذَاتِ شُعْبَتَيْنِ فِي النَّارِ وَحَتَّى رَأَيْتُ فِيهَا صَاحِبَ الْمِحْجَنِ الَّذِي كَانَ يَسْرِقُ الْحَاجَّ بِمِحْجَنِهِ مُتَّكِئًا عَلَى مِحْجَنِهِ فِي النَّارِ يَقُولُ أَنَا سَارِقُ الْمِحْجَنِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida quyosh tutildi. Rasululloh ﷺ namozga turdilar, u zot bilan birga boʻlganlar ham turdilar. U zot uzoq qiyomda turdilar, soʻng uzoq rukuʼ qildilar, soʻng boshlarini koʻtarib uzoq sajda qildilar, soʻng boshlarini koʻtarib oʻtirib uzoq oʻtirdilar, soʻng uzoq sajda qildilar, soʻng boshlarini koʻtarib turdilar. Ikkinchi rakaatda ham qiyom, rukuʼ, sajda va oʻtirishda birinchi rakaatdagidek qildilar. Ikkinchi rakaatning oxirgi sajdasida uh tortib yigʻlab: «Menga buni vaʼda qilmagan eding, holbuki men ular orasida edim; menga buni vaʼda qilmagan eding, holbuki biz Sendan magʻfirat soʻramoqdamiz», dedilar. Soʻng boshlarini koʻtardilar, quyosh yorishdi. Rasululloh ﷺ turib odamlarga xutba qildilar, Allohga hamd aytib, Uni ulugʻladilar, soʻng: «Albatta, quyosh va oy Alloh azza va jallaning oyatlaridan ikki oyatdir. Ulardan birining tutilishini koʻrsangiz, Alloh azza va jallani zikr qilishga shoshilinglar. Muhammadning joni qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, jannat menga shunchalik yaqinlashtirildiki, agar qoʻlimni choʻzsam, uning mevalaridan uzib olar edim. Va doʻzax menga shunchalik yaqinlashtirildiki, u sizlarni oʻrab olishidan qoʻrqib undan qocha boshladim. Hatto men u yerda bir Himyar ayolini koʻrdim, u oʻzi bogʻlab qoʻygan, yerdagi hasharotlardan yeyishga qoʻymagan, na taomlantirgan va na suv bergan, oxiri oʻlib ketgan bir mushuk sababli azoblanardi. Men uni koʻrdim, u mushuk unga oldindan kelsa uni tishlar, ortga oʻgirilsa dumbasini tishlar edi. Yana men u yerda ikki oyoq kiyimli, Baniddaʼdaʼ qabilasidan boʻlgan bir kishini koʻrdim, u ikki uchli aso bilan doʻzaxga itarilardi. Yana men u yerda ilmoqli tayoq egasini koʻrdim, u ilmogʻi bilan hojilarning molini oʻgʻirlardi va doʻzaxda ilmogʻiga suyanib: ‹Men ilmoq oʻgʻrisiman›, derdi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида қуёш тутилди. Расулуллоҳ ﷺ намозга турдилар, у зот билан бирга бўлганлар ҳам турдилар. У зот узоқ қиёмда турдилар, сўнг узоқ рукуъ қилдилар, сўнг бошларини кўтариб узоқ сажда қилдилар, сўнг бошларини кўтариб ўтириб узоқ ўтирдилар, сўнг узоқ сажда қилдилар, сўнг бошларини кўтариб турдилар. Иккинчи ракаатда ҳам қиём, рукуъ, сажда ва ўтиришда биринчи ракаатдагидек қилдилар. Иккинчи ракаатнинг охирги саждасида уҳ тортиб йиғлаб: «Менга буни ваъда қилмаган эдинг, ҳолбуки мен улар орасида эдим; менга буни ваъда қилмаган эдинг, ҳолбуки биз Сендан мағфират сўрамоқдамиз», дедилар. Сўнг бошларини кўтардилар, қуёш ёришди. Расулуллоҳ ﷺ туриб одамларга хутба қилдилар, Аллоҳга ҳамд айтиб, Уни улуғладилар, сўнг: «Албатта, қуёш ва ой Аллоҳ азза ва жалланинг оятларидан икки оятдир. Улардан бирининг тутилишини кўрсангиз, Аллоҳ азза ва жаллани зикр қилишга шошилинглар. Муҳаммаднинг жони қўлида бўлган Зотга қасамки, жаннат менга шунчалик яқинлаштирилдики, агар қўлимни чўзсам, унинг меваларидан узиб олар эдим. Ва дўзах менга шунчалик яқинлаштирилдики, у сизларни ўраб олишидан қўрқиб ундан қоча бошладим. Ҳатто мен у ерда бир Ҳимяр аёлини кўрдим, у ўзи боғлаб қўйган, ердаги ҳашаротлардан ейишга қўймаган, на таомлантирган ва на сув берган, охири ўлиб кетган бир мушук сабабли азобланарди. Мен уни кўрдим, у мушук унга олдиндан келса уни тишлар, ортга ўгирилса думбасини тишлар эди. Яна мен у ерда икки оёқ кийимли, Баниддаъдаъ қабиласидан бўлган бир кишини кўрдим, у икки учли асо билан дўзахга итариларди. Яна мен у ерда илмоқли таёқ эгасини кўрдим, у илмоғи билан ҳожиларнинг молини ўғирларди ва дўзахда илмоғига суяниб: ‹Мен илмоқ ўғрисиман›, дерди», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْعَظِيمِ، قَالَ حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ، سَبَلاَنُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ الْمُهَلَّبِيُّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كَسَفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَامَ فَصَلَّى لِلنَّاسِ فَأَطَالَ الْقِيَامَ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ ثُمَّ قَامَ فَأَطَالَ الْقِيَامَ وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ ثُمَّ سَجَدَ فَأَطَالَ السُّجُودَ ثُمَّ رَفَعَ ثُمَّ سَجَدَ فَأَطَالَ السُّجُودَ وَهُوَ دُونَ السُّجُودِ الأَوَّلِ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ وَفَعَلَ فِيهِمَا مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ سَجَدَ سَجْدَتَيْنِ يَفْعَلُ فِيهِمَا مِثْلَ ذَلِكَ حَتَّى فَرَغَ مِنْ صَلاَتِهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ وَإِنَّهُمَا لاَ يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ فَإِذَا رَأَيْتُمْ ذَلِكَ فَافْزَعُوا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَإِلَى الصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida quyosh tutildi. U zot turib odamlarga namoz oʻqib berdilar. Uzoq qiyomda turdilar, soʻng uzoq rukuʼ qildilar, soʻng uzoq qiyomda turdilar, lekin bu birinchi qiyomdan qisqaroq edi, soʻng uzoq rukuʼ qildilar, lekin bu birinchi rukuʼdan qisqaroq edi, soʻng uzoq sajda qildilar, soʻng boshlarini koʻtardilar, soʻng uzoq sajda qildilar, lekin bu birinchi sajdadan qisqaroq edi. Soʻng turib ikki rakaat oʻqidilar va ularda ham xuddi shunday qildilar, soʻng ikki marta sajda qildilar, ularda ham xuddi shunday qildilar, toki namozlarini tugatdilar. Soʻng: «Albatta, quyosh va oy Allohning oyatlaridan ikki oyatdir. Ular birovning oʻlimi yoki hayoti uchun tutilmaydi. Buni koʻrsangiz, Alloh azza va jallani zikr qilishga va namozga shoshilinglar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида қуёш тутилди. У зот туриб одамларга намоз ўқиб бердилар. Узоқ қиёмда турдилар, сўнг узоқ рукуъ қилдилар, сўнг узоқ қиёмда турдилар, лекин бу биринчи қиёмдан қисқароқ эди, сўнг узоқ рукуъ қилдилар, лекин бу биринчи рукуъдан қисқароқ эди, сўнг узоқ сажда қилдилар, сўнг бошларини кўтардилар, сўнг узоқ сажда қилдилар, лекин бу биринчи саждадан қисқароқ эди. Сўнг туриб икки ракаат ўқидилар ва уларда ҳам худди шундай қилдилар, сўнг икки марта сажда қилдилар, уларда ҳам худди шундай қилдилар, токи намозларини тугатдилар. Сўнг: «Албатта, қуёш ва ой Аллоҳнинг оятларидан икки оятдир. Улар бировнинг ўлими ёки ҳаёти учун тутилмайди. Буни кўрсангиз, Аллоҳ азза ва жаллани зикр қилишга ва намозга шошилинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا هِلاَلُ بْنُ الْعَلاَءِ بْنِ هِلاَلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ عَيَّاشٍ، قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَسْوَدُ بْنُ قَيْسٍ، قَالَ حَدَّثَنِي ثَعْلَبَةُ بْنُ عِبَادٍ الْعَبْدِيُّ، مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ أَنَّهُ شَهِدَ خُطْبَةً يَوْمًا لِسَمُرَةَ بْنِ جُنْدُبٍ فَذَكَرَ فِي خُطْبَتِهِ حَدِيثًا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ سَمُرَةُ بْنُ جُنْدُبٍ بَيْنَا أَنَا يَوْمًا وَغُلاَمٌ مِنَ الأَنْصَارِ نَرْمِي غَرَضَيْنِ لَنَا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى إِذَا كَانَتِ الشَّمْسُ قِيدَ رُمْحَيْنِ أَوْ ثَلاَثَةٍ فِي عَيْنِ النَّاظِرِ مِنَ الأُفُقِ اسْوَدَّتْ فَقَالَ أَحَدُنَا لِصَاحِبِهِ انْطَلِقْ بِنَا إِلَى الْمَسْجِدِ فَوَاللَّهِ لَيُحْدِثَنَّ شَأْنُ هَذِهِ الشَّمْسِ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي أُمَّتِهِ حَدَثًا - قَالَ - فَدَفَعْنَا إِلَى الْمَسْجِدِ - قَالَ - فَوَافَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ خَرَجَ إِلَى النَّاسِ - قَالَ - فَاسْتَقْدَمَ فَصَلَّى فَقَامَ كَأَطْوَلِ قِيَامٍ قَامَ بِنَا فِي صَلاَةٍ قَطُّ مَا نَسْمَعُ لَهُ صَوْتًا ثُمَّ رَكَعَ بِنَا كَأَطْوَلِ رُكُوعٍ مَا رَكَعَ بِنَا فِي صَلاَةٍ قَطُّ مَا نَسْمَعُ لَهُ صَوْتًا ثُمَّ سَجَدَ بِنَا كَأَطْوَلِ سُجُودٍ مَا سَجَدَ بِنَا فِي صَلاَةٍ قَطُّ لاَ نَسْمَعُ لَهُ صَوْتًا ثُمَّ فَعَلَ ذَلِكَ فِي الرَّكْعَةِ الثَّانِيَةِ مِثْلَ ذَلِكَ - قَالَ - فَوَافَقَ تَجَلِّي الشَّمْسِ جُلُوسَهُ فِي الرَّكْعَةِ الثَّانِيَةِ فَسَلَّمَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ وَشَهِدَ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَشَهِدَ أَنَّهُ عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ ‏.‏ مُخْتَصَرٌ ‏.‏

Samura ibn Jundub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni men ansorlardan boʻlgan bir bola bilan Rasululloh ﷺ zamonlarida oʻzimizning ikki nishonimizga oʻq otib turgan edik. Quyosh koʻzda koʻringanicha ufqdan ikki yoki uch nayza bahavola koʻtarilganda, u qorayib qoldi. Birimiz sherigiga: «Yur, masjidga boraylik. Allohga qasamki, bu quyoshning ahvoli Rasululloh ﷺ uchun u zotning ummatida bir hodisani yuzaga chiqaradi», dedi. Biz masjidga bordik va Rasululloh ﷺ odamlar oldiga chiqqan paytda unga toʻgʻri keldik. U zot oldinga oʻtib namoz oʻqidilar. Bizga hech qachon oʻqib bergan namozlarida turmagan darajada uzun qiyomda turdilar, biz u zotning ovozini eshitmasdik. Soʻng bizga hech qachon oʻqib bergan namozlarida qilmagan darajada uzun rukuʼ qildilar, biz u zotning ovozini eshitmasdik. Soʻng bizga hech qachon oʻqib bergan namozlarida qilmagan darajada uzun sajda qildilar, biz u zotning ovozini eshitmasdik. Soʻng ikkinchi rakaatda ham xuddi shunday qildilar. Quyoshning yorishishi ikkinchi rakaatdagi oʻtirishlariga toʻgʻri keldi. Soʻng salom berdilar, Allohga hamd aytib, Uni ulugʻladilar, Allohdan boshqa iloh yoʻqligiga va oʻzlari Allohning bandasi va rasuli ekanliklariga guvohlik berdilar.Самура ибн Жундуб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни мен ансорлардан бўлган бир бола билан Расулуллоҳ ﷺ замонларида ўзимизнинг икки нишонимизга ўқ отиб турган эдик. Қуёш кўзда кўринганича уфқдан икки ёки уч найза баҳавола кўтарилганда, у қорайиб қолди. Биримиз шеригига: «Юр, масжидга борайлик. Аллоҳга қасамки, бу қуёшнинг аҳволи Расулуллоҳ ﷺ учун у зотнинг умматида бир ҳодисани юзага чиқаради», деди. Биз масжидга бордик ва Расулуллоҳ ﷺ одамлар олдига чиққан пайтда унга тўғри келдик. У зот олдинга ўтиб намоз ўқидилар. Бизга ҳеч қачон ўқиб берган намозларида турмаган даражада узун қиёмда турдилар, биз у зотнинг овозини эшитмасдик. Сўнг бизга ҳеч қачон ўқиб берган намозларида қилмаган даражада узун рукуъ қилдилар, биз у зотнинг овозини эшитмасдик. Сўнг бизга ҳеч қачон ўқиб берган намозларида қилмаган даражада узун сажда қилдилар, биз у зотнинг овозини эшитмасдик. Сўнг иккинчи ракаатда ҳам худди шундай қилдилар. Қуёшнинг ёришиши иккинчи ракаатдаги ўтиришларига тўғри келди. Сўнг салом бердилар, Аллоҳга ҳамд айтиб, Уни улуғладилар, Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқлигига ва ўзлари Аллоҳнинг бандаси ва расули эканликларига гувоҳлик бердилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، قَالَ انْكَسَفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَخَرَجَ يَجُرُّ ثَوْبَهُ فَزِعًا حَتَّى أَتَى الْمَسْجِدَ فَلَمْ يَزَلْ يُصَلِّي بِنَا حَتَّى انْجَلَتْ فَلَمَّا انْجَلَتْ قَالَ ‏"‏ إِنَّ نَاسًا يَزْعُمُونَ أَنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لاَ يَنْكَسِفَانِ إِلاَّ لِمَوْتِ عَظِيمٍ مِنَ الْعُظَمَاءِ وَلَيْسَ كَذَلِكَ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لاَ يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ وَلَكِنَّهُمَا آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِذَا بَدَا لِشَىْءٍ مِنْ خَلْقِهِ خَشَعَ لَهُ فَإِذَا رَأَيْتُمْ ذَلِكَ فَصَلُّوا كَأَحْدَثِ صَلاَةٍ صَلَّيْتُمُوهَا مِنَ الْمَكْتُوبَةِ ‏"‏ ‏.‏

Nuʼmon ibn Bashir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida quyosh tutildi. U zot qoʻrqib, koʻylaklarini sudragancha masjidga kelguncha chiqib ketdilar va quyosh yorishguncha bizga namoz oʻqib beraverdilar. Yorishgach: «Albatta, baʼzi odamlar quyosh va oy faqat ulugʻlardan biri oʻlgani uchun tutiladi, deb daʼvo qiladilar. Bu unday emas. Albatta, quyosh va oy birovning oʻlimi yoki hayoti uchun tutilmaydi, balki ular Alloh azza va jallaning oyatlaridan ikki oyatdir. Alloh azza va jalla oʻz maxluqotidan biror narsaga tajalli qilsa, u Unga boʻysunadi. Buni koʻrsangiz, oʻqigan eng oxirgi farz namozingizdek namoz oʻqinglar», dedilar.Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида қуёш тутилди. У зот қўрқиб, кўйлакларини судраганча масжидга келгунча чиқиб кетдилар ва қуёш ёришгунча бизга намоз ўқиб беравердилар. Ёришгач: «Албатта, баъзи одамлар қуёш ва ой фақат улуғлардан бири ўлгани учун тутилади, деб даъво қиладилар. Бу ундай эмас. Албатта, қуёш ва ой бировнинг ўлими ёки ҳаёти учун тутилмайди, балки улар Аллоҳ азза ва жалланинг оятларидан икки оятдир. Аллоҳ азза ва жалла ўз махлуқотидан бирор нарсага тажалли қилса, у Унга бўйсунади. Буни кўрсангиз, ўқиган энг охирги фарз намозингиздек намоз ўқинглар», дедилар.

وَأَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ، أَنَّ جَدَّهُ، عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ الْوَازِعِ حَدَّثَهُ قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ السَّخْتِيَانِيُّ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ قَبِيصَةَ بْنِ مُخَارِقٍ الْهِلاَلِيِّ، قَالَ كَسَفَتِ الشَّمْسُ وَنَحْنُ إِذْ ذَاكَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْمَدِينَةِ فَخَرَجَ فَزِعًا يَجُرُّ ثَوْبَهُ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ أَطَالَهُمَا فَوَافَقَ انْصِرَافُهُ انْجِلاَءَ الشَّمْسِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ وَإِنَّهُمَا لاَ يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ فَإِذَا رَأَيْتُمْ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَصَلُّوا كَأَحْدَثِ صَلاَةٍ مَكْتُوبَةٍ صَلَّيْتُمُوهَا ‏"‏ ‏.‏

Qabisa ibn Muxoriq al-Hiloliy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Quyosh tutildi, biz oʻsha payt Madinada Rasululloh ﷺ bilan birga edik. U zot qoʻrqib, koʻylaklarini sudragancha chiqdilar va ikki rakaat namoz oʻqib, uni uzaytirdilar. Namozdan chiqishlari quyoshning yorishishiga toʻgʻri keldi. Soʻng Allohga hamd aytib, Uni ulugʻladilar, soʻng: «Albatta, quyosh va oy Allohning oyatlaridan ikki oyatdir. Ular birovning oʻlimi yoki hayoti uchun tutilmaydi. Bulardan biror narsani koʻrsangiz, oʻqigan eng oxirgi farz namozingizdek namoz oʻqinglar», dedilar.Қабиса ибн Мухориқ ал-Ҳилолий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Қуёш тутилди, биз ўша пайт Мадинада Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдик. У зот қўрқиб, кўйлакларини судраганча чиқдилар ва икки ракаат намоз ўқиб, уни узайтирдилар. Намоздан чиқишлари қуёшнинг ёришишига тўғри келди. Сўнг Аллоҳга ҳамд айтиб, Уни улуғладилар, сўнг: «Албатта, қуёш ва ой Аллоҳнинг оятларидан икки оятдир. Улар бировнинг ўлими ёки ҳаёти учун тутилмайди. Булардан бирор нарсани кўрсангиз, ўқиган энг охирги фарз намозингиздек намоз ўқинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاذٌ، - وَهُوَ ابْنُ هِشَامٍ - قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ قَبِيصَةَ الْهِلاَلِيِّ، أَنَّ الشَّمْسَ، انْخَسَفَتْ فَصَلَّى نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَكْعَتَيْنِ رَكْعَتَيْنِ حَتَّى انْجَلَتْ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لاَ يَنْخَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلَكِنَّهُمَا خَلْقَانِ مِنْ خَلْقِهِ وَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يُحْدِثُ فِي خَلْقِهِ مَا شَاءَ وَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِذَا تَجَلَّى لِشَىْءٍ مِنْ خَلْقِهِ يَخْشَعُ لَهُ فَأَيُّهُمَا حَدَثَ فَصَلُّوا حَتَّى يَنْجَلِيَ أَوْ يُحْدِثَ اللَّهُ أَمْرًا ‏"‏ ‏.‏

Qabisa al-Hiloliy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, quyosh tutildi. Shunda Allohning Nabiysi ﷺ quyosh ochilgunicha ikki rakaat, ikki rakaatdan namoz oʻqidilar. Soʻng: «Albatta, quyosh va oy biror kishining oʻlimi uchun tutilmaydi. Balki ular Allohning maxluqotidan ikki maxluqdir. Alloh azza va jalla Oʻz maxluqotida xohlagan narsasini paydo qiladi. Alloh azza va jalla Oʻz maxluqotidan biror narsaga tajalliy qilsa, u Unga boʻysunadi. Bas, ulardan qaysi biri tutilsa, quyosh ochilgunicha yoki Alloh biror ish paydo qilgunicha namoz oʻqinglar», dedilar.Қабиса ал-Ҳилолий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, қуёш тутилди. Шунда Аллоҳнинг Набийси ﷺ қуёш очилгунича икки ракаат, икки ракаатдан намоз ўқидилар. Сўнг: «Албатта, қуёш ва ой бирор кишининг ўлими учун тутилмайди. Балки улар Аллоҳнинг махлуқотидан икки махлуқдир. Аллоҳ азза ва жалла Ўз махлуқотида хоҳлаган нарсасини пайдо қилади. Аллоҳ азза ва жалла Ўз махлуқотидан бирор нарсага тажаллий қилса, у Унга бўйсунади. Бас, улардан қайси бири тутилса, қуёш очилгунича ёки Аллоҳ бирор иш пайдо қилгунича намоз ўқинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، عَنْ مُعَاذِ بْنِ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا خَسَفَتِ الشَّمْسُ وَالْقَمَرُ فَصَلُّوا كَأَحْدَثِ صَلاَةٍ صَلَّيْتُمُوهَا ‏"‏ ‏.‏

Nuʼmon ibn Bashir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Quyosh yoki oy tutilsa, oxirgi oʻqigan namozingizga oʻxshatib namoz oʻqinglar», dedilar.Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Қуёш ёки ой тутилса, охирги ўқиган намозингизга ўхшатиб намоз ўқинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ حَكِيمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ صَالِحٍ، عَنْ عَاصِمٍ الأَحْوَلِ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى حِينَ انْكَسَفَتِ الشَّمْسُ مِثْلَ صَلاَتِنَا يَرْكَعُ وَيَسْجُدُ ‏.‏

Nuʼmon ibn Bashir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ quyosh tutilganda bizning namozimizga oʻxshab, ruku qilib, sajda qilib namoz oʻqidilar.Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ қуёш тутилганда бизнинг намозимизга ўхшаб, руку қилиб, сажда қилиб намоз ўқидилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ خَرَجَ يَوْمًا مُسْتَعْجِلاً إِلَى الْمَسْجِدِ وَقَدِ انْكَسَفَتِ الشَّمْسُ فَصَلَّى حَتَّى انْجَلَتْ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِنَّ أَهْلَ الْجَاهِلِيَّةِ كَانُوا يَقُولُونَ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لاَ يَنْخَسِفَانِ إِلاَّ لِمَوْتِ عَظِيمٍ مِنْ عُظَمَاءِ أَهْلِ الأَرْضِ وَإِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لاَ يَنْخَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ وَلَكِنَّهُمَا خَلِيقَتَانِ مِنْ خَلْقِهِ يُحْدِثُ اللَّهُ فِي خَلْقِهِ مَا يَشَاءُ فَأَيُّهُمَا انْخَسَفَ فَصَلُّوا حَتَّى يَنْجَلِيَ أَوْ يُحْدِثَ اللَّهُ أَمْرًا ‏"‏ ‏.‏

Nuʼmon ibn Bashir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ bir kuni quyosh tutilgan holda shoshilib masjidga chiqdilar va quyosh ochilgunicha namoz oʻqidilar. Soʻng: «Albatta, johiliyat ahli quyosh va oy faqat yer ahlining ulugʻlaridan biri oʻlgandagina tutiladi, deb aytar edilar. Vaholanki, quyosh va oy biror kishining oʻlimi yoki hayoti uchun tutilmaydi. Balki ular Allohning maxluqotidan ikki maxluqdir. Alloh Oʻz maxluqotida xohlagan narsasini paydo qiladi. Bas, ulardan qaysi biri tutilsa, quyosh ochilgunicha yoki Alloh biror ish paydo qilgunicha namoz oʻqinglar», dedilar.Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ бир куни қуёш тутилган ҳолда шошилиб масжидга чиқдилар ва қуёш очилгунича намоз ўқидилар. Сўнг: «Албатта, жоҳилият аҳли қуёш ва ой фақат ер аҳлининг улуғларидан бири ўлгандагина тутилади, деб айтар эдилар. Ваҳоланки, қуёш ва ой бирор кишининг ўлими ёки ҳаёти учун тутилмайди. Балки улар Аллоҳнинг махлуқотидан икки махлуқдир. Аллоҳ Ўз махлуқотида хоҳлаган нарсасини пайдо қилади. Бас, улардан қайси бири тутилса, қуёш очилгунича ёки Аллоҳ бирор иш пайдо қилгунича намоз ўқинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا عِمْرَانُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَبِي بَكْرَةَ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَانْكَسَفَتِ الشَّمْسُ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَجُرُّ رِدَاءَهُ حَتَّى انْتَهَى إِلَى الْمَسْجِدِ وَثَابَ إِلَيْهِ النَّاسُ فَصَلَّى بِنَا رَكْعَتَيْنِ فَلَمَّا انْكَشَفَتِ الشَّمْسُ قَالَ ‏"‏ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ يُخَوِّفُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِهِمَا عِبَادَهُ وَإِنَّهُمَا لاَ يَخْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ فَإِذَا رَأَيْتُمْ ذَلِكَ فَصَلُّوا حَتَّى يُكْشَفَ مَا بِكُمْ ‏"‏ ‏.‏ وَذَلِكَ أَنَّ ابْنًا لَهُ مَاتَ يُقَالُ لَهُ إِبْرَاهِيمُ فَقَالَ لَهُ نَاسٌ فِي ذَلِكَ ‏.‏

Abu Bakra (roziyallohu anhu) aytadilar: Biz Rasululloh ﷺ huzurlarida edik, shunda quyosh tutildi. Rasululloh ﷺ ridolarini sudragan holda masjidga yetib borgunlaricha chiqdilar, odamlar ham u zotning atroflariga toʻplandilar. U zot bizga ikki rakaat namoz oʻqidilar. Quyosh ochilganda esa: «Albatta, quyosh va oy Allohning oyatlaridan ikki oyatdir. Alloh azza va jalla ular bilan bandalarini qoʻrqitadi. Ular biror kishining oʻlimi yoki hayoti uchun tutilmaydi. Bas, buni koʻrsanglar, sizni chulgʻagan narsa ochilgunicha namoz oʻqinglar», dedilar. Bu esa u zotning Ibrohim ismli oʻgʻillari vafot etgani sababli edi, odamlar shu haqda u zotga bir narsa aytishgan edi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) айтадилар: Биз Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларида эдик, шунда қуёш тутилди. Расулуллоҳ ﷺ ридоларини судраган ҳолда масжидга етиб боргунларича чиқдилар, одамлар ҳам у зотнинг атрофларига тўпландилар. У зот бизга икки ракаат намоз ўқидилар. Қуёш очилганда эса: «Албатта, қуёш ва ой Аллоҳнинг оятларидан икки оятдир. Аллоҳ азза ва жалла улар билан бандаларини қўрқитади. Улар бирор кишининг ўлими ёки ҳаёти учун тутилмайди. Бас, буни кўрсанглар, сизни чулғаган нарса очилгунича намоз ўқинглар», дедилар. Бу эса у зотнинг Иброҳим исмли ўғиллари вафот этгани сабабли эди, одамлар шу ҳақда у зотга бир нарса айтишган эди.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ أَشْعَثَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَبِي بَكْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى رَكْعَتَيْنِ مِثْلَ صَلاَتِكُمْ هَذِهِ وَذَكَرَ كُسُوفَ الشَّمْسِ ‏.‏

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ mana shu sizning namozingizga oʻxshab ikki rakaat namoz oʻqidilar. U kishi quyoshning tutilishini zikr qildilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ мана шу сизнинг намозингизга ўхшаб икки ракаат намоз ўқидилар. У киши қуёшнинг тутилишини зикр қилдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ الْقَاسِمِ، عَنْ مَالِكٍ، قَالَ حَدَّثَنِي زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ خَسَفَتِ الشَّمْسُ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالنَّاسُ مَعَهُ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلاً قَرَأَ نَحْوًا مِنْ سُورَةِ الْبَقَرَةِ - قَالَ - ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً ثُمَّ رَفَعَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلاً وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ ثُمَّ سَجَدَ ثُمَّ قَامَ قِيَامًا طَوِيلاً وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَفَعَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلاً وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ ثُمَّ سَجَدَ ثُمَّ انْصَرَفَ وَقَدْ تَجَلَّتِ الشَّمْسُ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ لاَ يَخْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ فَإِذَا رَأَيْتُمْ ذَلِكَ فَاذْكُرُوا اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ رَأَيْنَاكَ تَنَاوَلْتَ شَيْئًا فِي مَقَامِكَ هَذَا ثُمَّ رَأَيْنَاكَ تَكَعْكَعْتَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِنِّي رَأَيْتُ الْجَنَّةَ أَوْ أُرِيتُ الْجَنَّةَ فَتَنَاوَلْتُ مِنْهَا عُنْقُودًا وَلَوْ أَخَذْتُهُ لأَكَلْتُمْ مِنْهُ مَا بَقِيَتِ الدُّنْيَا وَرَأَيْتُ النَّارَ فَلَمْ أَرَ كَالْيَوْمِ مَنْظَرًا قَطُّ وَرَأَيْتُ أَكْثَرَ أَهْلِهَا النِّسَاءَ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا لِمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ بِكُفْرِهِنَّ ‏"‏ ‏.‏ قِيلَ يَكْفُرْنَ بِاللَّهِ قَالَ ‏"‏ يَكْفُرْنَ الْعَشِيرَ وَيَكْفُرْنَ الإِحْسَانَ لَوْ أَحْسَنْتَ إِلَى إِحْدَاهُنَّ الدَّهْرَ ثُمَّ رَأَتْ مِنْكَ شَيْئًا قَالَتْ مَا رَأَيْتُ مِنْكَ خَيْرًا قَطُّ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadilar: Quyosh tutildi. Shunda Rasululloh ﷺ va u zot bilan birga odamlar namoz oʻqidilar. U zot uzoq qiyomda turdilar, Baqara surasiga yaqin miqdorda oʻqidilar. Soʻng uzoq ruku qildilar, soʻng boshlarini koʻtarib, birinchi qiyomdan kamroq boʻlgan uzoq qiyomda turdilar, soʻng birinchi rukudan kamroq boʻlgan uzoq ruku qildilar, soʻng sajda qildilar. Soʻng birinchi qiyomdan kamroq uzoq qiyomda turdilar, soʻng birinchi rukudan kamroq uzoq ruku qildilar, soʻng boshlarini koʻtarib, birinchi qiyomdan kamroq uzoq qiyomda turdilar, soʻng birinchi rukudan kamroq uzoq ruku qildilar, soʻng sajda qildilar. Soʻng quyosh ochilgan holda namozdan chiqdilar va: «Albatta, quyosh va oy Allohning oyatlaridan ikki oyatdir. Ular biror kishining oʻlimi yoki hayoti uchun tutilmaydi. Bas, buni koʻrsanglar, Alloh azza va jallani zikr qilinglar», dedilar. Odamlar: «Yo Rasululloh, biz sizni mana shu maqomingizda bir narsani olishga urinayotganingizni, soʻng orqaga chekinganingizni koʻrdik», dedilar. U zot: «Men jannatni koʻrdim, yoki menga jannat koʻrsatildi va undan bir shingil uzumni olishga urindim. Agar uni olganimda, dunyo turgunicha undan yer edingiz. Yana men doʻzaxni koʻrdim, hech qachon bugungiday manzarani koʻrmagan edim. Uning ahlining koʻpchiligini ayollar deb koʻrdim», dedilar. Odamlar: «Nima uchun, yo Rasululloh?» dedilar. U zot: «Kufrlari sababli», dedilar. «Ular Allohga kufr keltiradilarmi?» deyildi. U zot: «Ular erga noshukrlik qiladilar, yaxshilikka noshukrlik qiladilar. Agar ulardan biriga umr boʻyi yaxshilik qilsang-u, soʻng sendan bir narsani koʻrsa: ‹Men sendan hech qachon yaxshilik koʻrmadim›, deydi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтадилар: Қуёш тутилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ ва у зот билан бирга одамлар намоз ўқидилар. У зот узоқ қиёмда турдилар, Бақара сурасига яқин миқдорда ўқидилар. Сўнг узоқ руку қилдилар, сўнг бошларини кўтариб, биринчи қиёмдан камроқ бўлган узоқ қиёмда турдилар, сўнг биринчи рукудан камроқ бўлган узоқ руку қилдилар, сўнг сажда қилдилар. Сўнг биринчи қиёмдан камроқ узоқ қиёмда турдилар, сўнг биринчи рукудан камроқ узоқ руку қилдилар, сўнг бошларини кўтариб, биринчи қиёмдан камроқ узоқ қиёмда турдилар, сўнг биринчи рукудан камроқ узоқ руку қилдилар, сўнг сажда қилдилар. Сўнг қуёш очилган ҳолда намоздан чиқдилар ва: «Албатта, қуёш ва ой Аллоҳнинг оятларидан икки оятдир. Улар бирор кишининг ўлими ёки ҳаёти учун тутилмайди. Бас, буни кўрсанглар, Аллоҳ азза ва жаллани зикр қилинглар», дедилар. Одамлар: «Ё Расулуллоҳ, биз сизни мана шу мақомингизда бир нарсани олишга уринаётганингизни, сўнг орқага чекинганингизни кўрдик», дедилар. У зот: «Мен жаннатни кўрдим, ёки менга жаннат кўрсатилди ва ундан бир шингил узумни олишга уриндим. Агар уни олганимда, дунё тургунича ундан ер эдингиз. Яна мен дўзахни кўрдим, ҳеч қачон бугунгидай манзарани кўрмаган эдим. Унинг аҳлининг кўпчилигини аёллар деб кўрдим», дедилар. Одамлар: «Нима учун, ё Расулуллоҳ?» дедилар. У зот: «Куфрлари сабабли», дедилар. «Улар Аллоҳга куфр келтирадиларми?» дейилди. У зот: «Улар эрга ношукрлик қиладилар, яхшиликка ношукрлик қиладилар. Агар улардан бирига умр бўйи яхшилик қилсанг-у, сўнг сендан бир нарсани кўрса: ‹Мен сендан ҳеч қачон яхшилик кўрмадим›, дейди», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْوَلِيدُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ نَمِرٍ، أَنَّهُ سَمِعَ الزُّهْرِيَّ، يُحَدِّثُ عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ صَلَّى أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ فِي أَرْبَعِ سَجَدَاتٍ وَجَهَرَ فِيهَا بِالْقِرَاءَةِ كُلَّمَا رَفَعَ رَأْسَهُ قَالَ ‏"‏ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ toʻrt sajdada toʻrt ruku qilib namoz oʻqidilar va unda qiroatni ovoz chiqarib oʻqidilar. Har boshlarini koʻtarganlarida: «Samiʼallohu liman hamidah, Rabbanaa va lakal-hamd», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ тўрт саждада тўрт руку қилиб намоз ўқидилар ва унда қироатни овоз чиқариб ўқидилар. Ҳар бошларини кўтарганларида: «Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ, Раббанаа ва лакал-ҳамд», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ قَيْسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّادٍ، - رَجُلٌ مِنْ بَنِي عَبْدِ الْقَيْسِ - عَنْ سَمُرَةَ، ‏.‏ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم صَلَّى بِهِمْ فِي كُسُوفِ الشَّمْسِ لاَ نَسْمَعُ لَهُ صَوْتًا ‏.‏

Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ ularga quyosh tutilganda namoz oʻqidilar, biz u zotning ovozlarini eshitmadik.Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ уларга қуёш тутилганда намоз ўқидилар, биз у зотнинг овозларини эшитмадик.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْمِسْوَرِ الزُّهْرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ كَسَفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَطَالَ الْقِيَامَ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ ثُمَّ رَفَعَ فَأَطَالَ - قَالَ شُعْبَةُ وَأَحْسَبُهُ قَالَ فِي السُّجُودِ نَحْوَ ذَلِكَ - وَجَعَلَ يَبْكِي فِي سُجُودِهِ وَيَنْفُخُ وَيَقُولُ ‏"‏ رَبِّ لَمْ تَعِدْنِي هَذَا وَأَنَا أَسْتَغْفِرُكَ لَمْ تَعِدْنِي هَذَا وَأَنَا فِيهِمْ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا صَلَّى قَالَ ‏"‏ عُرِضَتْ عَلَىَّ الْجَنَّةُ حَتَّى لَوْ مَدَدْتُ يَدِي تَنَاوَلْتُ مِنْ قُطُوفِهَا وَعُرِضَتْ عَلَىَّ النَّارُ فَجَعَلْتُ أَنْفُخُ خَشْيَةَ أَنْ يَغْشَاكُمْ حَرُّهَا وَرَأَيْتُ فِيهَا سَارِقَ بَدَنَتَىْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَرَأَيْتُ فِيهَا أَخَا بَنِي دُعْدُعٍ سَارِقَ الْحَجِيجِ فَإِذَا فُطِنَ لَهُ قَالَ هَذَا عَمَلُ الْمِحْجَنِ وَرَأَيْتُ فِيهَا امْرَأَةً طَوِيلَةً سَوْدَاءَ تُعَذَّبُ فِي هِرَّةٍ رَبَطَتْهَا فَلَمْ تُطْعِمْهَا وَلَمْ تَسْقِهَا وَلَمْ تَدَعْهَا تَأْكُلُ مِنْ خَشَاشِ الأَرْضِ حَتَّى مَاتَتْ وَإِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لاَ يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ وَلَكِنَّهُمَا آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ فَإِذَا انْكَسَفَتْ إِحْدَاهُمَا - أَوْ قَالَ فَعَلَ أَحَدُهُمَا شَيْئًا مِنْ ذَلِكَ - فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo) aytadilar: Rasululloh ﷺ zamonlarida quyosh tutildi. Rasululloh ﷺ namoz oʻqib, qiyomni uzaytirdilar, soʻng ruku qilib, rukuni uzaytirdilar, soʻng boshlarini koʻtarib, uzaytirdilar. Sajdada ham shunga oʻxshash qildilar. U zot sajdalarida yigʻlab, puflar va: «Rabbim, Sen menga buni vada qilmagan eding, holbuki men Sendan magʻfirat soʻrayapman; Sen menga buni vada qilmagan eding, holbuki men ular orasidaman», der edilar. Namozni oʻqib boʻlgach: «Menga jannat koʻrsatildi, hatto qoʻlimni choʻzsam, uning mevalaridan olar edim. Menga doʻzax ham koʻrsatildi, uning issigʻi sizni chulgʻab olishidan qoʻrqib, puflay boshladim. Men unda Rasululloh ﷺning ikki tuyasini oʻgʻirlagan kishini koʻrdim. Yana unda hojilarni oʻgʻirlaydigan, sezilib qolsa: ‹Bu hassaning ishi›, deb aytadigan Duduʼ oʻgʻillarining birodarini koʻrdim. Yana unda uzun, qora bir ayolni koʻrdim, u bir mushuk sababli azoblanardi; u mushukni bogʻlab, unga yem bermagan, suv bermagan va uni yer hasharotlaridan yeb tirikchilik qilishiga ham qoʻyib yubormagan edi, oxiri u oʻlib qolgan edi. Albatta, quyosh va oy biror kishining oʻlimi yoki hayoti uchun tutilmaydi. Balki ular Allohning oyatlaridan ikki oyatdir. Bas, ulardan biri tutilsa, Alloh azza va jallaning zikriga shoshilinglar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ замонларида қуёш тутилди. Расулуллоҳ ﷺ намоз ўқиб, қиёмни узайтирдилар, сўнг руку қилиб, рукуни узайтирдилар, сўнг бошларини кўтариб, узайтирдилар. Саждада ҳам шунга ўхшаш қилдилар. У зот саждаларида йиғлаб, пуфлар ва: «Раббим, Сен менга буни вада қилмаган эдинг, ҳолбуки мен Сендан мағфират сўраяпман; Сен менга буни вада қилмаган эдинг, ҳолбуки мен улар орасидаман», дер эдилар. Намозни ўқиб бўлгач: «Менга жаннат кўрсатилди, ҳатто қўлимни чўзсам, унинг меваларидан олар эдим. Менга дўзах ҳам кўрсатилди, унинг иссиғи сизни чулғаб олишидан қўрқиб, пуфлай бошладим. Мен унда Расулуллоҳ ﷺнинг икки туясини ўғирлаган кишини кўрдим. Яна унда ҳожиларни ўғирлайдиган, сезилиб қолса: ‹Бу ҳассанинг иши›, деб айтадиган Дудуъ ўғилларининг биродарини кўрдим. Яна унда узун, қора бир аёлни кўрдим, у бир мушук сабабли азобланарди; у мушукни боғлаб, унга ем бермаган, сув бермаган ва уни ер ҳашаротларидан еб тирикчилик қилишига ҳам қўйиб юбормаган эди, охири у ўлиб қолган эди. Албатта, қуёш ва ой бирор кишининг ўлими ёки ҳаёти учун тутилмайди. Балки улар Аллоҳнинг оятларидан икки оятдир. Бас, улардан бири тутилса, Аллоҳ азза ва жалланинг зикрига шошилинглар», дедилар.

أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدِ بْنِ كَثِيرٍ، عَنِ الْوَلِيدِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ نَمِرٍ، أَنَّهُ سَأَلَ الزُّهْرِيَّ عَنْ سُنَّةِ، صَلاَةِ الْكُسُوفِ فَقَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَسَفَتِ الشَّمْسُ فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلاً فَنَادَى أَنَّ الصَّلاَةَ جَامِعَةً فَاجْتَمَعَ النَّاسُ فَصَلَّى بِهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكَبَّرَ ثُمَّ قَرَأَ قِرَاءَةً طَوِيلَةً ثُمَّ كَبَّرَ فَرَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً مِثْلَ قِيَامِهِ أَوْ أَطْوَلَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ وَقَالَ ‏"‏ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَرَأَ قِرَاءَةً طَوِيلَةً هِيَ أَدْنَى مِنَ الْقِرَاءَةِ الأُولَى ثُمَّ كَبَّرَ فَرَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً هُوَ أَدْنَى مِنَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ ‏"‏ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ كَبَّرَ فَسَجَدَ سُجُودًا طَوِيلاً مِثْلَ رُكُوعِهِ أَوْ أَطْوَلَ ثُمَّ كَبَّرَ فَرَفَعَ رَأْسَهُ ثُمَّ كَبَّرَ فَسَجَدَ ثُمَّ كَبَّرَ فَقَامَ فَقَرَأَ قِرَاءَةً طَوِيلةً هِيَ أَدْنَى مِنَ الأُولَى ثُمَّ كَبَّرَ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً هُوَ أَدْنَى مِنَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ ‏"‏ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَرَأَ قِرَاءَةً طَوِيلَةً وَهِيَ أَدْنَى مِنَ الْقِرَاءَةَ الأُولَى فِي الْقِيَامِ الثَّانِي ثُمَّ كَبَّرَ فَرَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ ثُمَّ كَبَّرَ فَرَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ ‏"‏ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ كَبَّرَ فَسَجَدَ أَدْنَى مِنْ سُجُودِهِ الأَوَّلِ ثُمَّ تَشَهَّدَ ثُمَّ سَلَّمَ فَقَامَ فِيهِمْ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لاَ يَنْخَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ وَلَكِنَّهُمَا آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ فَأَيُّهُمَا خُسِفَ بِهِ أَوْ بِأَحَدِهِمَا فَافْزَعُوا إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ بِذِكْرِ الصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho) aytadilar: Quyosh tutildi. Shunda Rasululloh ﷺ bir kishiga buyurdilar, u: «Namoz jamoat boʻlib oʻqiladi», deb nido qildi. Odamlar toʻplandilar, Rasululloh ﷺ ularga namoz oʻqib berdilar. U zot takbir aytdilar, soʻng uzoq qiroat qildilar, soʻng takbir aytib, qiyomlariga oʻxshash yoki undan uzunroq uzoq ruku qildilar, soʻng boshlarini koʻtarib: «Samiʼallohu liman hamidah», dedilar. Soʻng birinchi qiroatdan qisqaroq boʻlgan uzoq qiroat qildilar, soʻng takbir aytib, birinchi rukudan qisqaroq boʻlgan uzoq ruku qildilar, soʻng boshlarini koʻtarib: «Samiʼallohu liman hamidah», dedilar. Soʻng takbir aytib, rukulariga oʻxshash yoki undan uzunroq uzoq sajda qildilar, soʻng takbir aytib boshlarini koʻtardilar, soʻng takbir aytib sajda qildilar, soʻng takbir aytib turdilar va birinchisidan qisqaroq boʻlgan uzoq qiroat qildilar, soʻng takbir aytib, birinchi rukudan qisqaroq boʻlgan uzoq ruku qildilar, soʻng boshlarini koʻtarib: «Samiʼallohu liman hamidah», dedilar. Soʻng ikkinchi qiyomdagi birinchi qiroatdan qisqaroq boʻlgan uzoq qiroat qildilar, soʻng takbir aytib, birinchi rukudan kamroq boʻlgan uzoq ruku qildilar, soʻng takbir aytib boshlarini koʻtardilar va: «Samiʼallohu liman hamidah», dedilar. Soʻng takbir aytib, birinchi sajdalaridan qisqaroq sajda qildilar, soʻng tashahhud oʻqib, soʻng salom berdilar. Soʻng ular orasida turib, Allohga hamd aytib, Uni ulugʻladilar, soʻng: «Albatta, quyosh va oy biror kishining oʻlimi yoki hayoti uchun tutilmaydi. Balki ular Allohning oyatlaridan ikki oyatdir. Bas, ulardan qaysi biri yoki biri tutilsa, namozni zikr qilish bilan Alloh azza va jallaga panoh tortinglar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтадилар: Қуёш тутилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ бир кишига буюрдилар, у: «Намоз жамоат бўлиб ўқилади», деб нидо қилди. Одамлар тўпландилар, Расулуллоҳ ﷺ уларга намоз ўқиб бердилар. У зот такбир айтдилар, сўнг узоқ қироат қилдилар, сўнг такбир айтиб, қиёмларига ўхшаш ёки ундан узунроқ узоқ руку қилдилар, сўнг бошларини кўтариб: «Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ», дедилар. Сўнг биринчи қироатдан қисқароқ бўлган узоқ қироат қилдилар, сўнг такбир айтиб, биринчи рукудан қисқароқ бўлган узоқ руку қилдилар, сўнг бошларини кўтариб: «Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ», дедилар. Сўнг такбир айтиб, рукуларига ўхшаш ёки ундан узунроқ узоқ сажда қилдилар, сўнг такбир айтиб бошларини кўтардилар, сўнг такбир айтиб сажда қилдилар, сўнг такбир айтиб турдилар ва биринчисидан қисқароқ бўлган узоқ қироат қилдилар, сўнг такбир айтиб, биринчи рукудан қисқароқ бўлган узоқ руку қилдилар, сўнг бошларини кўтариб: «Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ», дедилар. Сўнг иккинчи қиёмдаги биринчи қироатдан қисқароқ бўлган узоқ қироат қилдилар, сўнг такбир айтиб, биринчи рукудан камроқ бўлган узоқ руку қилдилар, сўнг такбир айтиб бошларини кўтардилар ва: «Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ», дедилар. Сўнг такбир айтиб, биринчи саждаларидан қисқароқ сажда қилдилар, сўнг ташаҳҳуд ўқиб, сўнг салом бердилар. Сўнг улар орасида туриб, Аллоҳга ҳамд айтиб, Уни улуғладилар, сўнг: «Албатта, қуёш ва ой бирор кишининг ўлими ёки ҳаёти учун тутилмайди. Балки улар Аллоҳнинг оятларидан икки оятдир. Бас, улардан қайси бири ёки бири тутилса, намозни зикр қилиш билан Аллоҳ азза ва жаллага паноҳ тортинглар», дедилар.

أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا نَافِعُ بْنُ عُمَرَ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ، قَالَتْ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْكُسُوفِ فَقَامَ فَأَطَالَ الْقِيَامَ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ ثُمَّ رَفَعَ فَأَطَالَ الْقِيَامَ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ ثُمَّ رَفَعَ ثُمَّ سَجَدَ فَأَطَالَ السُّجُودَ ثُمَّ رَفَعَ ثُمَّ سَجَدَ فَأَطَالَ السُّجُودَ ثُمَّ قَامَ فَأَطَالَ الْقِيَامَ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ ثُمَّ رَفَعَ فَأَطَالَ الْقِيَامَ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ ثُمَّ رَفَعَ ثُمَّ سَجَدَ فَأَطَالَ السُّجُودَ ثُمَّ رَفَعَ ثُمَّ سَجَدَ فَأَطَالَ السُّجُودَ ثُمَّ رَفَعَ ثُمَّ انْصَرَفَ ‏.‏

Asmo bint Abu Bakr (roziyallohu anhumo) aytadilar: Rasululloh ﷺ kusufda namoz oʻqidilar. Turib, qiyomni uzaytirdilar, soʻng ruku qilib, rukuni uzaytirdilar, soʻng koʻtarilib, qiyomni uzaytirdilar, soʻng ruku qilib, rukuni uzaytirdilar, soʻng koʻtarildilar, soʻng sajda qilib, sajdani uzaytirdilar, soʻng koʻtarildilar, soʻng sajda qilib, sajdani uzaytirdilar. Soʻng turib, qiyomni uzaytirdilar, soʻng ruku qilib, rukuni uzaytirdilar, soʻng koʻtarilib, qiyomni uzaytirdilar, soʻng ruku qilib, rukuni uzaytirdilar, soʻng koʻtarildilar, soʻng sajda qilib, sajdani uzaytirdilar, soʻng koʻtarildilar, soʻng sajda qilib, sajdani uzaytirdilar, soʻng koʻtarildilar, soʻng namozdan chiqdilar.Асмо бинт Абу Бакр (розияллоҳу анҳумо) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ кусуфда намоз ўқидилар. Туриб, қиёмни узайтирдилар, сўнг руку қилиб, рукуни узайтирдилар, сўнг кўтарилиб, қиёмни узайтирдилар, сўнг руку қилиб, рукуни узайтирдилар, сўнг кўтарилдилар, сўнг сажда қилиб, саждани узайтирдилар, сўнг кўтарилдилар, сўнг сажда қилиб, саждани узайтирдилар. Сўнг туриб, қиёмни узайтирдилар, сўнг руку қилиб, рукуни узайтирдилар, сўнг кўтарилиб, қиёмни узайтирдилар, сўнг руку қилиб, рукуни узайтирдилар, сўнг кўтарилдилар, сўнг сажда қилиб, саждани узайтирдилар, сўнг кўтарилдилар, сўнг сажда қилиб, саждани узайтирдилар, сўнг кўтарилдилар, сўнг намоздан чиқдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، أَنَّ عَمْرَةَ، حَدَّثَتْهُ أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ مَخْرَجًا فَخُسِفَ بِالشَّمْسِ فَخَرَجْنَا إِلَى الْحُجْرَةِ فَاجْتَمَعَ إِلَيْنَا نِسَاءٌ وَأَقْبَلَ إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَذَلِكَ ضَحْوَةً فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلاً ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَامَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ دُونَ رُكُوعِهِ ثُمَّ سَجَدَ ثُمَّ قَامَ الثَّانِيَةَ فَصَنَعَ مِثْلَ ذَلِكَ إِلاَّ أَنَّ قِيَامَهُ وَرُكُوعَهُ دُونَ الرَّكْعَةِ الأُولَى ثُمَّ سَجَدَ وَتَجَلَّتِ الشَّمْسُ فَلَمَّا انْصَرَفَ قَعَدَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَقَالَ فِيمَا يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ النَّاسَ يُفْتَنُونَ فِي قُبُورِهِمْ كَفِتْنَةِ الدَّجَّالِ ‏"‏ ‏.‏ مُخْتَصَرٌ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho) aytadilar: Nabiy ﷺ tashqariga chiqqan edilar, quyosh tutildi. Biz hujra tomon chiqdik, oldimizga ayollar toʻplandi va Rasululloh ﷺ bizga qarab keldilar, bu esa chosht payti edi. U zot uzoq qiyomda turdilar, soʻng uzoq ruku qildilar, soʻng boshlarini koʻtarib, birinchi qiyomdan kamroq turdilar, soʻng rukularidan kamroq ruku qildilar, soʻng sajda qildilar. Soʻng ikkinchi marta turib, xuddi shunday qildilar, faqat qiyomlari va rukulari birinchi rakaatdan kamroq boʻldi. Soʻng sajda qildilar va quyosh ochildi. Namozdan chiqqach, minbarga oʻtirib, oʻz gaplari orasida: «Albatta, odamlar qabrlarida Dajjol fitnasiga oʻxshash fitnaga solinadilar», dedilar. Bu qisqartirilgan rivoyatdir.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтадилар: Набий ﷺ ташқарига чиққан эдилар, қуёш тутилди. Биз ҳужра томон чиқдик, олдимизга аёллар тўпланди ва Расулуллоҳ ﷺ бизга қараб келдилар, бу эса чошт пайти эди. У зот узоқ қиёмда турдилар, сўнг узоқ руку қилдилар, сўнг бошларини кўтариб, биринчи қиёмдан камроқ турдилар, сўнг рукуларидан камроқ руку қилдилар, сўнг сажда қилдилар. Сўнг иккинчи марта туриб, худди шундай қилдилар, фақат қиёмлари ва рукулари биринчи ракаатдан камроқ бўлди. Сўнг сажда қилдилар ва қуёш очилди. Намоздан чиққач, минбарга ўтириб, ўз гаплари орасида: «Албатта, одамлар қабрларида Дажжол фитнасига ўхшаш фитнага солинадилар», дедилар. Бу қисқартирилган ривоятдир.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ خَسَفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَامَ فَصَلَّى فَأَطَالَ الْقِيَامَ جِدًّا ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ جِدًّا ثُمَّ رَفَعَ فَأَطَالَ الْقِيَامَ جِدًّا وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ ثُمَّ سَجَدَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَأَطَالَ الْقِيَامَ وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَفَعَ فَأَطَالَ الْقِيَامَ وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ ثُمَّ سَجَدَ فَفَرَغَ مِنْ صَلاَتِهِ وَقَدْ جُلِّيَ عَنِ الشَّمْسِ فَخَطَبَ النَّاسَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لاَ يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ فَإِذَا رَأَيْتُمْ ذَلِكَ فَصَلُّوا وَتَصَدَّقُوا وَاذْكُرُوا اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ ‏"‏ يَا أُمَّةَ مُحَمَّدٍ إِنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ أَغْيَرَ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ يَزْنِيَ عَبْدُهُ أَوْ أَمَتُهُ يَا أُمَّةَ مُحَمَّدٍ لَوْ تَعْلَمُونَ مَا أَعْلَمُ لَضَحِكْتُمْ قَلِيلاً وَلَبَكَيْتُمْ كَثِيرًا ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho) aytadilar: Rasululloh ﷺ zamonlarida quyosh tutildi. U zot turib namoz oʻqidilar va qiyomni juda uzaytirdilar, soʻng ruku qilib, rukuni juda uzaytirdilar, soʻng koʻtarilib, qiyomni juda uzaytirdilar, u birinchi qiyomdan kamroq edi, soʻng ruku qilib, rukuni uzaytirdilar, u birinchi rukudan kamroq edi, soʻng sajda qildilar. Soʻng boshlarini koʻtarib, qiyomni uzaytirdilar, u birinchi qiyomdan kamroq edi, soʻng ruku qilib, rukuni uzaytirdilar, u birinchi rukudan kamroq edi, soʻng koʻtarilib, qiyomni uzaytirdilar, u birinchi qiyomdan kamroq edi, soʻng ruku qilib, rukuni uzaytirdilar, u birinchi rukudan kamroq edi, soʻng sajda qildilar. Namozlarini tamomlaganlarida quyosh ochilgan edi. Soʻng odamlarga xutba qilib, Allohga hamd aytib, Uni ulugʻladilar, soʻng: «Albatta, quyosh va oy biror kishining oʻlimi yoki hayoti uchun tutilmaydi. Bas, buni koʻrsanglar, namoz oʻqinglar, sadaqa qilinglar va Alloh azza va jallani zikr qilinglar», dedilar. Yana: «Ey Muhammad ummati, bandasi yoki chorisi zino qilishida Alloh azza va jalladan koʻra rashkchiroq hech kim yoʻqdir. Ey Muhammad ummati, agar men bilgan narsani bilsangiz edi, kam kulib, koʻp yigʻlar edingiz», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ замонларида қуёш тутилди. У зот туриб намоз ўқидилар ва қиёмни жуда узайтирдилар, сўнг руку қилиб, рукуни жуда узайтирдилар, сўнг кўтарилиб, қиёмни жуда узайтирдилар, у биринчи қиёмдан камроқ эди, сўнг руку қилиб, рукуни узайтирдилар, у биринчи рукудан камроқ эди, сўнг сажда қилдилар. Сўнг бошларини кўтариб, қиёмни узайтирдилар, у биринчи қиёмдан камроқ эди, сўнг руку қилиб, рукуни узайтирдилар, у биринчи рукудан камроқ эди, сўнг кўтарилиб, қиёмни узайтирдилар, у биринчи қиёмдан камроқ эди, сўнг руку қилиб, рукуни узайтирдилар, у биринчи рукудан камроқ эди, сўнг сажда қилдилар. Намозларини тамомлаганларида қуёш очилган эди. Сўнг одамларга хутба қилиб, Аллоҳга ҳамд айтиб, Уни улуғладилар, сўнг: «Албатта, қуёш ва ой бирор кишининг ўлими ёки ҳаёти учун тутилмайди. Бас, буни кўрсанглар, намоз ўқинглар, садақа қилинглар ва Аллоҳ азза ва жаллани зикр қилинглар», дедилар. Яна: «Эй Муҳаммад уммати, бандаси ёки чориси зино қилишида Аллоҳ азза ва жалладан кўра рашкчироқ ҳеч ким йўқдир. Эй Муҳаммад уммати, агар мен билган нарсани билсангиз эди, кам кулиб, кўп йиғлар эдингиз», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الْحَفَرِيُّ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ ثَعْلَبَةَ بْنِ عِبَادٍ، عَنْ سَمُرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَطَبَ حِينَ انْكَسَفَتِ الشَّمْسُ فَقَالَ ‏"‏ أَمَّا بَعْدُ ‏"‏ ‏.‏

Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ quyosh tutilgan vaqtda xutba qildilar va: «Ammo baʼd», dedilar.Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ қуёш тутилган вақтда хутба қилдилар ва: «Аммо баъд», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، - وَهُوَ ابْنُ زُرَيْعٍ - قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَبِي بَكْرَةَ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَانْكَسَفَتِ الشَّمْسُ فَقَامَ إِلَى الْمَسْجِدِ يَجُرُّ رِدَاءَهُ مِنَ الْعَجَلَةِ فَقَامَ إِلَيْهِ النَّاسُ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ كَمَا يُصَلُّونَ فَلَمَّا انْجَلَتْ خَطَبَنَا فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ يُخَوِّفُ بِهِمَا عِبَادَهُ وَإِنَّهُمَا لاَ يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ فَإِذَا رَأَيْتُمْ كُسُوفَ أَحَدِهِمَا فَصَلُّوا وَادْعُوا حَتَّى يَنْكَشِفَ مَا بِكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺ ning huzurlarida edik. Shunda quyosh tutildi. U zot shoshgʻanlaridan ridolarini sudragancha masjid tomon turib bordilar. Odamlar ham u zotning yonlariga turishdi. U zot xuddi odamlar oʻqiganidek ikki rakat oʻqidilar. Quyosh ochilgach, bizga xutba qilib: «Albatta, quyosh va oy Allohning oyatlaridan ikkitasidir. Alloh ular bilan bandalarini qoʻrqitadi. Ular biror kishining oʻlimi sababidan tutilmaydi. Bas, ularning birortasi tutilganini koʻrsangiz, sizdan bu holat ketguncha namoz oʻqing va duo qiling», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺ нинг ҳузурларида эдик. Шунда қуёш тутилди. У зот шошғанларидан ридоларини судраганча масжид томон туриб бордилар. Одамлар ҳам у зотнинг ёнларига туришди. У зот худди одамлар ўқиганидек икки ракат ўқидилар. Қуёш очилгач, бизга хутба қилиб: «Албатта, қуёш ва ой Аллоҳнинг оятларидан иккитасидир. Аллоҳ улар билан бандаларини қўрқитади. Улар бирор кишининг ўлими сабабидан тутилмайди. Бас, уларнинг бирортаси тутилганини кўрсангиз, сиздан бу ҳолат кетгунча намоз ўқинг ва дуо қилинг», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُوسَى بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَسْرُوقِيُّ، عَنْ أَبِي أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ خَسَفَتِ الشَّمْسُ فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَزِعًا يَخْشَى أَنْ تَكُونَ السَّاعَةُ فَقَامَ حَتَّى أَتَى الْمَسْجِدَ فَقَامَ يُصَلِّي بِأَطْوَلِ قِيَامٍ وَرُكُوعٍ وَسُجُودٍ مَا رَأَيْتُهُ يَفْعَلُهُ فِي صَلاَتِهِ قَطُّ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِنَّ هَذِهِ الآيَاتِ الَّتِي يُرْسِلُ اللَّهُ لاَ تَكُونُ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ وَلَكِنَّ اللَّهَ يُرْسِلُهَا يُخَوِّفُ بِهَا عِبَادَهُ فَإِذَا رَأَيْتُمْ مِنْهَا شَيْئًا فَافْزَعُوا إِلَى ذِكْرِهِ وَدُعَائِهِ وَاسْتِغْفَارِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Quyosh tutildi. Shunda Nabiy ﷺ qiyomat boʻlishidan qoʻrqib, hovliqib turdilar va masjidga kelguncha yurdilar. Soʻng turib, men u zotning namozlarida qilganlarini hech qachon koʻrmagan darajada eng uzun qiyom, ruku va sajda bilan namoz oʻqidilar. Keyin: «Albatta, Alloh yuboradigan bu oyatlar biror kishining oʻlimi yoki hayoti sababidan boʻlmaydi. Lekin Alloh ularni bandalarini qoʻrqitish uchun yuboradi. Bas, ulardan birortasini koʻrsangiz, Uni zikr qilishga, Unga duo qilishga va Undan magʻfirat soʻrashga shoshiling», dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Қуёш тутилди. Шунда Набий ﷺ қиёмат бўлишидан қўрқиб, ҳовлиқиб турдилар ва масжидга келгунча юрдилар. Сўнг туриб, мен у зотнинг намозларида қилганларини ҳеч қачон кўрмаган даражада энг узун қиём, руку ва сажда билан намоз ўқидилар. Кейин: «Албатта, Аллоҳ юборадиган бу оятлар бирор кишининг ўлими ёки ҳаёти сабабидан бўлмайди. Лекин Аллоҳ уларни бандаларини қўрқитиш учун юборади. Бас, улардан бирортасини кўрсангиз, Уни зикр қилишга, Унга дуо қилишга ва Ундан мағфират сўрашга шошилинг», дедилар.