أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بَكَّارِ بْنِ بِلاَلٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى، - وَهُوَ ابْنُ سُمَيْعٍ - قَالَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ الْمُشْرِكِينَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ فَإِذَا شَهِدُوا أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَصَلَّوْا صَلاَتَنَا وَاسْتَقْبَلُوا قِبْلَتَنَا وَأَكَلُوا ذَبَائِحَنَا فَقَدْ حَرُمَتْ عَلَيْنَا دِمَاؤُهُمْ وَأَمْوَالُهُمْ إِلاَّ بِحَقِّهَا ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Men odamlar Allohdan boshqa iloh yoʻqligiga va Muhammad Uning bandasi hamda elchisi ekaniga guvohlik bermagunlaricha mushriklar bilan jang qilishga buyurildim. Bas, ular Allohdan boshqa iloh yoʻqligiga va Muhammad Uning bandasi hamda elchisi ekaniga guvohlik berib, bizning namozimizday namoz oʻqisalar, qiblamizga yuzlansalar va soʻygan hayvonlarimizni yesalar, ularning qonlari va mollari bizga harom boʻladi, faqat haq bilangina (halol boʻladi)», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Мен одамлар Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқлигига ва Муҳаммад Унинг бандаси ҳамда элчиси эканига гувоҳлик бермагунларича мушриклар билан жанг қилишга буюрилдим. Бас, улар Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқлигига ва Муҳаммад Унинг бандаси ҳамда элчиси эканига гувоҳлик бериб, бизнинг намозимиздай намоз ўқисалар, қибламизга юзлансалар ва сўйган ҳайвонларимизни есалар, уларнинг қонлари ва моллари бизга ҳаром бўлади, фақат ҳақ билангина (ҳалол бўлади)», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ نُعَيْمٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا حِبَّانُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ فَإِذَا شَهِدُوا أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَاسْتَقْبَلُوا قِبْلَتَنَا وَأَكَلُوا ذَبِيحَتَنَا وَصَلَّوْا صَلاَتَنَا فَقَدْ حَرُمَتْ عَلَيْنَا دِمَاؤُهُمْ وَأَمْوَالُهُمْ إِلاَّ بِحَقِّهَا لَهُمْ مَا لِلْمُسْلِمِينَ وَعَلَيْهِمْ مَا عَلَيْهِمْ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men odamlar Allohdan boshqa iloh yoʻqligiga va Muhammad Allohning elchisi ekaniga guvohlik bermagunlaricha ular bilan jang qilishga buyurildim. Bas, ular Allohdan boshqa iloh yoʻqligiga va Muhammad Allohning elchisi ekaniga guvohlik berib, qiblamizga yuzlansalar, soʻygan hayvonlarimizni yesalar va bizning namozimizday namoz oʻqisalar, ularning qonlari va mollari bizga harom boʻladi, faqat haq bilangina (halol boʻladi). Musulmonlarga tegishli narsalar ularga ham tegishli, musulmonlarning zimmasidagi narsalar ularning zimmasida ham boʻladi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен одамлар Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқлигига ва Муҳаммад Аллоҳнинг элчиси эканига гувоҳлик бермагунларича улар билан жанг қилишга буюрилдим. Бас, улар Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқлигига ва Муҳаммад Аллоҳнинг элчиси эканига гувоҳлик бериб, қибламизга юзлансалар, сўйган ҳайвонларимизни есалар ва бизнинг намозимиздай намоз ўқисалар, уларнинг қонлари ва моллари бизга ҳаром бўлади, фақат ҳақ билангина (ҳалол бўлади). Мусулмонларга тегишли нарсалар уларга ҳам тегишли, мусулмонларнинг зиммасидаги нарсалар уларнинг зиммасида ҳам бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيُّ، قَالَ أَنْبَأَنَا حُمَيْدٌ، قَالَ سَأَلَ مَيْمُونُ بْنُ سِيَاهٍ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ قَالَ يَا أَبَا حَمْزَةَ مَا يُحَرِّمُ دَمَ الْمُسْلِمِ وَمَالَهُ فَقَالَ مَنْ شَهِدَ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَاسْتَقْبَلَ قِبْلَتَنَا وَصَلَّى صَلاَتَنَا وَأَكَلَ ذَبِيحَتَنَا فَهُوَ مُسْلِمٌ لَهُ مَا لِلْمُسْلِمِينَ وَعَلَيْهِ مَا عَلَى الْمُسْلِمِينَ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Undan: «Ey Abu Hamza, musulmonning qoni va molini nima harom qiladi?» deb soʻralganda, u: «Kimki Allohdan boshqa iloh yoʻqligiga va Muhammad Allohning elchisi ekaniga guvohlik berib, qiblamizga yuzlansa, bizning namozimizday namoz oʻqisa va soʻygan hayvonlarimizni yesa, u musulmondir; musulmonlarga tegishli narsalar unga ham tegishli, musulmonlarning zimmasidagi narsalar uning zimmasida ham boʻladi», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ундан: «Эй Абу Ҳамза, мусулмоннинг қони ва молини нима ҳаром қилади?» деб сўралганда, у: «Кимки Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқлигига ва Муҳаммад Аллоҳнинг элчиси эканига гувоҳлик бериб, қибламизга юзланса, бизнинг намозимиздай намоз ўқиса ва сўйган ҳайвонларимизни еса, у мусулмондир; мусулмонларга тегишли нарсалар унга ҳам тегишли, мусулмонларнинг зиммасидаги нарсалар унинг зиммасида ҳам бўлади», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عِمْرَانُ أَبُو الْعَوَّامِ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ لَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ارْتَدَّتِ الْعَرَبُ فَقَالَ عُمَرُ يَا أَبَا بَكْرٍ كَيْفَ تُقَاتِلُ الْعَرَبَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ وَيُقِيمُوا الصَّلاَةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ ‏"‏ ‏.‏ وَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عَنَاقًا مِمَّا كَانُوا يُعْطُونَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَيْهِ ‏.‏ قَالَ عُمَرُ فَلَمَّا رَأَيْتُ رَأْىَ أَبِي بَكْرٍ قَدْ شُرِحَ عَلِمْتُ أَنَّهُ الْحَقُّ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vafot etganlarida, arablar dindan qaytdilar. Shunda Umar: «Ey Abu Bakr, qanday qilib arablar bilan jang qilasan?» dedi. Abu Bakr: «Rasululloh ﷺ: ‹Men odamlar Allohdan boshqa iloh yoʻqligiga va men Allohning elchisi ekanimga guvohlik berib, namozni barpo qilib, zakotni bermagunlaricha ular bilan jang qilishga buyurildim›, deganlar. Alloh nomiga qasamki, agar ular Rasulullohga ﷺ berib turgan narsalaridan bir echki bolasini menga bermasalar ham, buning uchun ular bilan jang qilardim», dedi. Umar aytdi: «Abu Bakrning qarori toʻgʻri ekanini koʻrganimda, uning haq ekanini angladim».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ вафот этганларида, араблар диндан қайтдилар. Шунда Умар: «Эй Абу Бакр, қандай қилиб араблар билан жанг қиласан?» деди. Абу Бакр: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Мен одамлар Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқлигига ва мен Аллоҳнинг элчиси эканимга гувоҳлик бериб, намозни барпо қилиб, закотни бермагунларича улар билан жанг қилишга буюрилдим›, деганлар. Аллоҳ номига қасамки, агар улар Расулуллоҳга ﷺ бериб турган нарсаларидан бир эчки боласини менга бермасалар ҳам, бунинг учун улар билан жанг қилардим», деди. Умар айтди: «Абу Бакрнинг қарори тўғри эканини кўрганимда, унинг ҳақ эканини англадим».

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ لَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاسْتُخْلِفَ أَبُو بَكْرٍ وَكَفَرَ مَنْ كَفَرَ مِنَ الْعَرَبِ قَالَ عُمَرُ لأَبِي بَكْرٍ كَيْفَ تُقَاتِلُ النَّاسَ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلاَّ بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو بَكْرٍ وَاللَّهِ لأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَ الصَّلاَةِ وَالزَّكَاةِ فَإِنَّ الزَّكَاةَ حَقُّ الْمَالِ وَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عِقَالاً كَانُوا يُؤَدُّونَهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَى مَنْعِهِ قَالَ عُمَرُ فَوَاللَّهِ مَا هُوَ إِلاَّ أَنِّي رَأَيْتُ اللَّهَ شَرَحَ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ لِلْقِتَالِ فَعَرَفْتُ أَنَّهُ الْحَقُّ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vafot etib, Abu Bakr xalifa boʻlgach, arablardan kufrga qaytganlar qaytdi. Shunda Umar Abu Bakrga: «Qanday qilib odamlar bilan jang qilasan? Axir Rasululloh ﷺ: ‹Men odamlar Allohdan boshqa iloh yoʻq, deb aytmagunlaricha ular bilan jang qilishga buyurildim. Kimki Allohdan boshqa iloh yoʻq, desa, moli va joni mendan saqlangan boʻladi, faqat haq bilangina (olinadi), hisobi esa Allohning zimmasidadir›, deganlar-ku», dedi. Abu Bakr: «Alloh nomiga qasamki, namoz bilan zakotni ajratganlar bilan albatta jang qilaman, chunki zakot molning haqqidir. Alloh nomiga qasamki, agar ular Rasulullohga ﷺ berib turgan narsalaridan bir tushov(lik molni) menga bermasalar ham, buni bermaganlari uchun ular bilan jang qilardim», dedi. Umar aytdi: «Alloh nomiga qasamki, bu faqat Alloh Abu Bakrning koʻnglini jangga ochib qoʻyganini koʻrganim (edi), shunda men uning haq ekanini angladim».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ вафот этиб, Абу Бакр халифа бўлгач, араблардан куфрга қайтганлар қайтди. Шунда Умар Абу Бакрга: «Қандай қилиб одамлар билан жанг қиласан? Ахир Расулуллоҳ ﷺ: ‹Мен одамлар Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ, деб айтмагунларича улар билан жанг қилишга буюрилдим. Кимки Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ, деса, моли ва жони мендан сақланган бўлади, фақат ҳақ билангина (олинади), ҳисоби эса Аллоҳнинг зиммасидадир›, деганлар-ку», деди. Абу Бакр: «Аллоҳ номига қасамки, намоз билан закотни ажратганлар билан албатта жанг қиламан, чунки закот молнинг ҳаққидир. Аллоҳ номига қасамки, агар улар Расулуллоҳга ﷺ бериб турган нарсаларидан бир тушов(лик молни) менга бермасалар ҳам, буни бермаганлари учун улар билан жанг қилардим», деди. Умар айтди: «Аллоҳ номига қасамки, бу фақат Аллоҳ Абу Бакрнинг кўнглини жангга очиб қўйганини кўрганим (эди), шунда мен унинг ҳақ эканини англадим».

أَخْبَرَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ فَإِذَا قَالُوهَا فَقَدْ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلاَّ بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا كَانَتِ الرِّدَّةُ قَالَ عُمَرُ لأَبِي بَكْرٍ أَتُقَاتِلُهُمْ وَقَدْ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ كَذَا وَكَذَا ‏.‏ فَقَالَ وَاللَّهِ لاَ أُفَرِّقُ بَيْنَ الصَّلاَةِ وَالزَّكَاةِ ‏.‏ وَلأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَهُمَا ‏.‏ فَقَاتَلْنَا مَعَهُ فَرَأَيْنَا ذَلِكَ رُشْدًا ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ سُفْيَانُ فِي الزُّهْرِيِّ لَيْسَ بِالْقَوِيِّ وَهُوَ سُفْيَانُ بْنُ حُسَيْنٍ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men odamlar Allohdan boshqa iloh yoʻq, deb aytmagunlaricha ular bilan jang qilishga buyurildim. Bas, ular buni aytsalar, qonlari va mollari mendan saqlangan boʻladi, faqat haq bilangina (olinadi), hisobi esa Allohning zimmasidadir», dedilar. Ridda (dindan qaytish) yuz berganda, Umar Abu Bakrga: «Ular bilan jang qilasanmi? Axir Rasulullohning ﷺ shunday-shunday deganlarini eshitgansan-ku», dedi. Abu Bakr: «Alloh nomiga qasamki, men namoz bilan zakotni ajratmayman va bularni ajratganlar bilan albatta jang qilaman», dedi. Bas, biz u bilan birga jang qildik va buni toʻgʻri yoʻl deb bildik.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен одамлар Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ, деб айтмагунларича улар билан жанг қилишга буюрилдим. Бас, улар буни айтсалар, қонлари ва моллари мендан сақланган бўлади, фақат ҳақ билангина (олинади), ҳисоби эса Аллоҳнинг зиммасидадир», дедилар. Ридда (диндан қайтиш) юз берганда, Умар Абу Бакрга: «Улар билан жанг қиласанми? Ахир Расулуллоҳнинг ﷺ шундай-шундай деганларини эшитгансан-ку», деди. Абу Бакр: «Аллоҳ номига қасамки, мен намоз билан закотни ажратмайман ва буларни ажратганлар билан албатта жанг қиламан», деди. Бас, биз у билан бирга жанг қилдик ва буни тўғри йўл деб билдик.

قَالَ الْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلاَّ بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏"‏ ‏.‏ جَمَعَ شُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ الْحَدِيثَيْنِ جَمِيعًا ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men odamlar Allohdan boshqa iloh yoʻq, deb aytmagunlaricha ular bilan jang qilishga buyurildim. Kimki Allohdan boshqa iloh yoʻq, desa, moli va joni mendan saqlangan boʻladi, faqat haq bilangina (olinadi), hisobi esa aziz va ulugʻ Allohning zimmasidadir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен одамлар Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ, деб айтмагунларича улар билан жанг қилишга буюрилдим. Кимки Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ, деса, моли ва жони мендан сақланган бўлади, фақат ҳақ билангина (олинади), ҳисоби эса азиз ва улуғ Аллоҳнинг зиммасидадир», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُغِيرَةِ، قَالَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ، عَنْ شُعَيْبٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ لَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ بَعْدَهُ وَكَفَرَ مَنْ كَفَرَ مِنَ الْعَرَبِ قَالَ عُمَرُ يَا أَبَا بَكْرٍ كَيْفَ تُقَاتِلُ النَّاسَ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ فَقَدْ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلاَّ بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو بَكْرٍ لأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَ الصَّلاَةِ وَالزَّكَاةِ فَإِنَّ الزَّكَاةَ حَقُّ الْمَالِ فَوَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عَنَاقًا كَانُوا يُؤَدُّونَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَى مَنْعِهَا ‏.‏ قَالَ عُمَرُ فَوَاللَّهِ مَا هُوَ إِلاَّ أَنْ رَأَيْتُ اللَّهَ شَرَحَ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ لِلْقِتَالِ فَعَرَفْتُ أَنَّهُ الْحَقُّ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vafot etib, ulardan keyin Abu Bakr (xalifa) boʻlgach, arablardan kufrga qaytganlar qaytdi. Shunda Umar: «Ey Abu Bakr, qanday qilib odamlar bilan jang qilasan? Axir Rasululloh ﷺ: ‹Men odamlar Allohdan boshqa iloh yoʻq, deb aytmagunlaricha ular bilan jang qilishga buyurildim. Kimki Allohdan boshqa iloh yoʻq, desa, moli va joni mendan saqlangan boʻladi, faqat haq bilangina (olinadi), hisobi esa aziz va ulugʻ Allohning zimmasidadir›, deganlar-ku», dedi. Abu Bakr: «Namoz bilan zakotni ajratganlar bilan albatta jang qilaman, chunki zakot molning haqqidir. Alloh nomiga qasamki, agar ular Rasulullohga ﷺ berib turgan narsalaridan bir echki bolasini menga bermasalar ham, buni bermaganlari uchun ular bilan jang qilardim», dedi. Umar aytdi: «Alloh nomiga qasamki, bu faqat Alloh Abu Bakrning koʻnglini jangga ochib qoʻyganini koʻrganim (edi), shunda men uning haq ekanini angladim».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ вафот этиб, улардан кейин Абу Бакр (халифа) бўлгач, араблардан куфрга қайтганлар қайтди. Шунда Умар: «Эй Абу Бакр, қандай қилиб одамлар билан жанг қиласан? Ахир Расулуллоҳ ﷺ: ‹Мен одамлар Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ, деб айтмагунларича улар билан жанг қилишга буюрилдим. Кимки Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ, деса, моли ва жони мендан сақланган бўлади, фақат ҳақ билангина (олинади), ҳисоби эса азиз ва улуғ Аллоҳнинг зиммасидадир›, деганлар-ку», деди. Абу Бакр: «Намоз билан закотни ажратганлар билан албатта жанг қиламан, чунки закот молнинг ҳаққидир. Аллоҳ номига қасамки, агар улар Расулуллоҳга ﷺ бериб турган нарсаларидан бир эчки боласини менга бермасалар ҳам, буни бермаганлари учун улар билан жанг қилардим», деди. Умар айтди: «Аллоҳ номига қасамки, бу фақат Аллоҳ Абу Бакрнинг кўнглини жангга очиб қўйганини кўрганим (эди), шунда мен унинг ҳақ эканини англадим».

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُغِيرَةِ، قَالَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ، عَنْ شُعَيْبٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ فَمَنْ قَالَهَا فَقَدْ عَصَمَ مِنِّي نَفْسَهُ وَمَالَهُ إِلاَّ بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ خَالَفَهُ الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men odamlar Allohdan boshqa iloh yoʻq, deb aytmagunlaricha ular bilan jang qilishga buyurildim. Kimki buni aytsa, joni va moli mendan saqlangan boʻladi, faqat haq bilangina (olinadi), hisobi esa Allohning zimmasidadir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен одамлар Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ, деб айтмагунларича улар билан жанг қилишга буюрилдим. Кимки буни айтса, жони ва моли мендан сақланган бўлади, фақат ҳақ билангина (олинади), ҳисоби эса Аллоҳнинг зиммасидадир», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ الْفَضْلِ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، قَالَ حَدَّثَنِي شُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ، وَسُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، وَذَكَرَ، آخَرَ عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ فَأَجْمَعَ أَبُو بَكْرٍ لِقِتَالِهِمْ فَقَالَ عُمَرُ يَا أَبَا بَكْرٍ كَيْفَ تُقَاتِلُ النَّاسَ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ فَإِذَا قَالُوهَا عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلاَّ بِحَقِّهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو بَكْرٍ لأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَ الصَّلاَةِ وَالزَّكَاةِ وَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عَنَاقًا كَانُوا يُؤَدُّونَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَى مَنْعِهَا ‏.‏ قَالَ عُمَرُ فَوَاللَّهِ مَا هُوَ إِلاَّ أَنْ رَأَيْتُ اللَّهَ قَدْ شَرَحَ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ لِقِتَالِهِمْ فَعَرَفْتُ أَنَّهُ الْحَقُّ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr ular bilan jang qilishga qaror qildi. Shunda Umar: «Ey Abu Bakr, qanday qilib odamlar bilan jang qilasan? Axir Rasululloh ﷺ: ‹Men odamlar Allohdan boshqa iloh yoʻq, deb aytmagunlaricha ular bilan jang qilishga buyurildim. Bas, ular buni aytsalar, qonlari va mollari mendan saqlangan boʻladi, faqat haq bilangina (olinadi)›, deganlar-ku», dedi. Abu Bakr: «Namoz bilan zakotni ajratganlar bilan albatta jang qilaman. Alloh nomiga qasamki, agar ular Rasulullohga ﷺ berib turgan narsalaridan bir echki bolasini menga bermasalar ham, buni bermaganlari uchun ular bilan jang qilardim», dedi. Umar aytdi: «Alloh nomiga qasamki, bu faqat Alloh Abu Bakrning koʻnglini ular bilan jangga ochib qoʻyganini koʻrganim (edi), shunda men uning haq ekanini angladim».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Бакр улар билан жанг қилишга қарор қилди. Шунда Умар: «Эй Абу Бакр, қандай қилиб одамлар билан жанг қиласан? Ахир Расулуллоҳ ﷺ: ‹Мен одамлар Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ, деб айтмагунларича улар билан жанг қилишга буюрилдим. Бас, улар буни айтсалар, қонлари ва моллари мендан сақланган бўлади, фақат ҳақ билангина (олинади)›, деганлар-ку», деди. Абу Бакр: «Намоз билан закотни ажратганлар билан албатта жанг қиламан. Аллоҳ номига қасамки, агар улар Расулуллоҳга ﷺ бериб турган нарсаларидан бир эчки боласини менга бермасалар ҳам, буни бермаганлари учун улар билан жанг қилардим», деди. Умар айтди: «Аллоҳ номига қасамки, бу фақат Аллоҳ Абу Бакрнинг кўнглини улар билан жангга очиб қўйганини кўрганим (эди), шунда мен унинг ҳақ эканини англадим».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، ح وَأَنْبَأَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ فَإِذَا قَالُوهَا مَنَعُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلاَّ بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men odamlar Allohdan boshqa iloh yoʻq, deb aytmagunlaricha ular bilan jang qilishga buyurildim. Bas, ular buni aytsalar, qonlari va mollarini mendan saqlagan boʻladilar, faqat haq bilangina (olinadi), hisobi esa aziz va ulugʻ Allohning zimmasidadir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен одамлар Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ, деб айтмагунларича улар билан жанг қилишга буюрилдим. Бас, улар буни айтсалар, қонлари ва молларини мендан сақлаган бўладилар, фақат ҳақ билангина (олинади), ҳисоби эса азиз ва улуғ Аллоҳнинг зиммасидадир», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا يَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرٍ، وَعَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالاَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ فَإِذَا قَالُوهَا مَنَعُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلاَّ بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men odamlar Allohdan boshqa iloh yoʻq, deb aytmagunlaricha ular bilan jang qilishga buyurildim. Bas, ular buni aytsalar, qonlari va mollarini mendan saqlagan boʻladilar, faqat haq bilangina (olinadi), hisobi esa Allohning zimmasidadir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен одамлар Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ, деб айтмагунларича улар билан жанг қилишга буюрилдим. Бас, улар буни айтсалар, қонлари ва молларини мендан сақлаган бўладилар, фақат ҳақ билангина (олинади), ҳисоби эса Аллоҳнинг зиммасидадир», дедилар.

أَخْبَرَنَا الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ دِينَارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ زِيَادِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ نُقَاتِلُ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ فَإِذَا قَالُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ حَرُمَتْ عَلَيْنَا دِمَاؤُهُمْ وَأَمْوَالُهُمْ إِلاَّ بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biz odamlar Allohdan boshqa iloh yoʻq, deb aytmagunlaricha ular bilan jang qilamiz. Bas, ular Allohdan boshqa iloh yoʻq, desalar, qonlari va mollari bizga harom boʻladi, faqat haq bilangina (halol boʻladi), hisobi esa Allohning zimmasidadir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Биз одамлар Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ, деб айтмагунларича улар билан жанг қиламиз. Бас, улар Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ, десалар, қонлари ва моллари бизга ҳаром бўлади, фақат ҳақ билангина (ҳалол бўлади), ҳисоби эса Аллоҳнинг зиммасидадир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَجَاءَ رَجُلٌ فَسَارَّهُ فَقَالَ ‏"‏ اقْتُلُوهُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَيَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ وَلَكِنَّمَا يَقُولُهَا تَعَوُّذًا ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تَقْتُلُوهُ فَإِنَّمَا أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ فَإِذَا قَالُوهَا عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلاَّ بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏

Nuʼmon ibn Bashir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Paygʻambar ﷺ bilan birga edik. Shunda bir kishi kelib, unga (biror kishi haqida) pichirlab gapirdi. Paygʻambar ﷺ: «Uni oʻldiringlar!» dedilar. Soʻng: «U Allohdan boshqa iloh yoʻqligiga guvohlik beradimi?» dedilar. U: «Ha, lekin u buni faqat (joniga) himoya (izlab) aytadi», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uni oʻldirmanglar! Chunki men odamlar Allohdan boshqa iloh yoʻq, deb aytmagunlaricha ular bilan jang qilishga buyurildim. Bas, ular buni aytsalar, qonlari va mollarini mendan saqlagan boʻladilar, faqat haq bilangina (olinadi), hisobi esa Allohning zimmasidadir», dedilar.Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Пайғамбар ﷺ билан бирга эдик. Шунда бир киши келиб, унга (бирор киши ҳақида) пичирлаб гапирди. Пайғамбар ﷺ: «Уни ўлдиринглар!» дедилар. Сўнг: «У Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқлигига гувоҳлик берадими?» дедилар. У: «Ҳа, лекин у буни фақат (жонига) ҳимоя (излаб) айтади», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Уни ўлдирманглар! Чунки мен одамлар Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ, деб айтмагунларича улар билан жанг қилишга буюрилдим. Бас, улар буни айтсалар, қонлари ва молларини мендан сақлаган бўладилар, фақат ҳақ билангина (олинади), ҳисоби эса Аллоҳнинг зиммасидадир», дедилар.

‏{‏ أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، ‏}‏ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ سَالِمٍ، عَنْ رَجُلٍ، حَدَّثَهُ قَالَ دَخَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ فِي قُبَّةٍ فِي مَسْجِدِ الْمَدِينَةِ وَقَالَ فِيهِ ‏"‏ إِنَّهُ أُوحِيَ إِلَىَّ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏"‏ ‏.‏ نَحْوَهُ ‏.‏

Avs (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Madina masjididagi bir chodirda ekanimizda, Rasululloh ﷺ oldimizga kirib keldilar va shu (hadis) ichida: «Menga odamlarni ‹Lo ilaha illalloh› deb aytmaguncha ular bilan jang qilishim vahiy qilindi», dedilar.Авс (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Мадина масжидидаги бир чодирда эканимизда, Расулуллоҳ ﷺ олдимизга кириб келдилар ва шу (ҳадис) ичида: «Менга одамларни ‹Ло илаҳа иллаллоҳ› деб айтмагунча улар билан жанг қилишим ваҳий қилинди», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَعْيَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، قَالَ حَدَّثَنَا سِمَاكٌ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ سَالِمٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَوْسًا، يَقُولُ دَخَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ فِي قُبَّةٍ وَسَاقَ الْحَدِيثَ ‏.‏

Avs (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz bir chodirda ekanimizda, Rasululloh ﷺ oldimizga kirib keldilar», dedi va hadisni (avvalgidek) rivoyat qildi.Авс (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз бир чодирда эканимизда, Расулуллоҳ ﷺ олдимизга кириб келдилар», деди ва ҳадисни (аввалгидек) ривоят қилди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ سَالِمٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَوْسًا، يَقُولُ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي وَفْدِ ثَقِيفٍ فَكُنْتُ مَعَهُ فِي قُبَّةٍ فَنَامَ مَنْ كَانَ فِي الْقُبَّةِ غَيْرِي وَغَيْرُهُ فَجَاءَ رَجُلٌ فَسَارَّهُ فَقَالَ ‏"‏ اذْهَبْ فَاقْتُلْهُ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ أَلَيْسَ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ يَشْهَدُ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ ذَرْهُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ فَإِذَا قَالُوهَا حَرُمَتْ دِمَاؤُهُمْ وَأَمْوَالُهُمْ إِلاَّ بِحَقِّهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ مُحَمَّدٌ فَقُلْتُ لِشُعْبَةَ أَلَيْسَ فِي الْحَدِيثِ ‏"‏ أَلَيْسَ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَظُنُّهَا مَعَهَا وَلاَ أَدْرِي ‏.‏

Avs (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Saqif elchilari qatorida Rasululloh ﷺ huzurlariga keldim va u zot bilan birga bir chodirda edim. Chodirdagilar mendan va u zotdan boshqa hammasi uxlab qoldi. Shunda bir kishi kelib, u zotga (biror narsani) shivirladi. U zot: ‹Bor, uni oʻldir›, dedilar. Soʻng: ‹U ‹Lo ilaha illalloh› va menim Allohning Rasuli ekanimga guvohlik bermaydimi?› dedilar. (Haligi kishi:) ‹Guvohlik beradi›, dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Uni qoʻyib yubor›, dedilar. Soʻng: ‹Men odamlarni ‹Lo ilaha illalloh› deb aytmaguncha ular bilan jang qilishga buyurildim. Qachon buni aytsalar, haqli sabab boʻlmaguncha ularning qonlari va mollari harom boʻladi›, dedilar», dedi.Авс (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Сақиф элчилари қаторида Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келдим ва у зот билан бирга бир чодирда эдим. Чодирдагилар мендан ва у зотдан бошқа ҳаммаси ухлаб қолди. Шунда бир киши келиб, у зотга (бирор нарсани) шивирлади. У зот: ‹Бор, уни ўлдир›, дедилар. Сўнг: ‹У ‹Ло илаҳа иллаллоҳ› ва меним Аллоҳнинг Расули эканимга гувоҳлик бермайдими?› дедилар. (Ҳалиги киши:) ‹Гувоҳлик беради›, деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Уни қўйиб юбор›, дедилар. Сўнг: ‹Мен одамларни ‹Ло илаҳа иллаллоҳ› деб айтмагунча улар билан жанг қилишга буюрилдим. Қачон буни айтсалар, ҳақли сабаб бўлмагунча уларнинг қонлари ва моллари ҳаром бўлади›, дедилар», деди.

أَخْبَرَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَكْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ أَبِي صَغِيرَةَ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ سَالِمٍ، أَنَّ عَمْرَو بْنَ أَوْسٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَاهُ أَوْسًا قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ثُمَّ تَحْرُمُ دِمَاؤُهُمْ وَأَمْوَالُهُمْ إِلاَّ بِحَقِّهَا ‏"‏ ‏.‏

Avs (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men odamlarni ‹Lo ilaha illalloh› deb guvohlik bermaguncha ular bilan jang qilishga buyurildim. Soʻng ular buni aytsalar, haqli sabab boʻlmaguncha qonlari va mollari harom boʻladi», dedilar.Авс (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен одамларни ‹Ло илаҳа иллаллоҳ› деб гувоҳлик бермагунча улар билан жанг қилишга буюрилдим. Сўнг улар буни айтсалар, ҳақли сабаб бўлмагунча қонлари ва моллари ҳаром бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ عِيسَى، عَنْ ثَوْرٍ، عَنْ أَبِي عَوْنٍ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ، قَالَ سَمِعْتُ مُعَاوِيَةَ، يَخْطُبُ - وَكَانَ قَلِيلَ الْحَدِيثِ - عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ سَمِعْتُهُ يَخْطُبُ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ كُلُّ ذَنْبٍ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَغْفِرَهُ إِلاَّ الرَّجُلُ يَقْتُلُ الْمُؤْمِنَ مُتَعَمِّدًا أَوِ الرَّجُلُ يَمُوتُ كَافِرًا ‏"‏ ‏.‏

Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺdan eshitdim, u zot: «Har bir gunohni Alloh magʻfirat qilishi mumkin, faqat moʻminni qasddan oʻldirgan kishi yoki kofir holida oʻlgan kishi bundan mustasno», dedilar.Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺдан эшитдим, у зот: «Ҳар бир гуноҳни Аллоҳ мағфират қилиши мумкин, фақат мўминни қасддан ўлдирган киши ёки кофир ҳолида ўлган киши бундан мустасно», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ تُقْتَلُ نَفْسٌ ظُلْمًا إِلاَّ كَانَ عَلَى ابْنِ آدَمَ الأَوَّلِ كِفْلٌ مِنْ دَمِهَا وَذَلِكَ أَنَّهُ أَوَّلُ مَنْ سَنَّ الْقَتْلَ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Zulm bilan qatl etilgan hech bir jon yoʻqki, uning qonidan Odam Alayhissalomning birinchi oʻgʻliga bir ulush boʻlmasin. Chunki u qatl qilishni birinchi boʻlib boshlab bergan edi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Зулм билан қатл этилган ҳеч бир жон йўқки, унинг қонидан Одам Алайҳиссаломнинг биринчи ўғлига бир улуш бўлмасин. Чунки у қатл қилишни биринчи бўлиб бошлаб берган эди», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُعَاوِيَةَ بْنِ مَالَجَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْحَرَّانِيُّ، عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُهَاجِرٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَقَتْلُ مُؤْمِنٍ أَعْظَمُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ زَوَالِ الدُّنْيَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُهَاجِرِ لَيْسَ بِالْقَوِيِّ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, moʻminni oʻldirish Alloh nazdida dunyoning yoʻq boʻlib ketishidan koʻra ulkanroqdir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, мўминни ўлдириш Аллоҳ наздида дунёнинг йўқ бўлиб кетишидан кўра улканроқдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ الْبَصْرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لَزَوَالُ الدُّنْيَا أَهْوَنُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ قَتْلِ رَجُلٍ مُسْلِمٍ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Dunyoning yoʻq boʻlib ketishi Alloh nazdida bir musulmon kishini oʻldirishdan koʻra yengilroqdir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Дунёнинг йўқ бўлиб кетиши Аллоҳ наздида бир мусулмон кишини ўлдиришдан кўра енгилроқдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ يَعْلَى، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَتْلُ الْمُؤْمِنِ أَعْظَمُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ زَوَالِ الدُّنْيَا ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Moʻminni oʻldirish Alloh nazdida dunyoning yoʻq boʻlib ketishidan koʻra ulkanroqdir», dedi.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мўминни ўлдириш Аллоҳ наздида дунёнинг йўқ бўлиб кетишидан кўра улканроқдир», деди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مَخْلَدُ بْنُ يَزِيدَ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَتْلُ الْمُؤْمِنِ أَعْظَمُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ زَوَالِ الدُّنْيَا ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Moʻminni oʻldirish Alloh nazdida dunyoning yoʻq boʻlib ketishidan koʻra ulkanroqdir», dedi.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мўминни ўлдириш Аллоҳ наздида дунёнинг йўқ бўлиб кетишидан кўра улканроқдир», деди.

أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ إِسْحَاقَ الْمَرْوَزِيُّ، - ثِقَةٌ - حَدَّثَنِي خَالِدُ بْنُ خِدَاشٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ بَشِيرِ بْنِ الْمُهَاجِرِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ قَتْلُ الْمُؤْمِنِ أَعْظَمُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ زَوَالِ الدُّنْيَا ‏"‏ ‏.‏

Burayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Moʻminni oʻldirish Alloh nazdida dunyoning yoʻq boʻlib ketishidan koʻra ulkanroqdir», dedilar.Бурайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мўминни ўлдириш Аллоҳ наздида дунёнинг йўқ бўлиб кетишидан кўра улканроқдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا سَرِيعُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْوَاسِطِيُّ الْخَصِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ يُوسُفَ الأَزْرَقُ، عَنْ شَرِيكٍ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَوَّلُ مَا يُحَاسَبُ بِهِ الْعَبْدُ الصَّلاَةُ وَأَوَّلُ مَا يُقْضَى بَيْنَ النَّاسِ فِي الدِّمَاءِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Banda birinchi boʻlib hisob beradigan narsa namozdir. Odamlar orasida birinchi boʻlib hukm chiqariladigan narsa esa qonlar (toʻgʻrisida) boʻladi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Банда биринчи бўлиб ҳисоб берадиган нарса намоздир. Одамлар орасида биринчи бўлиб ҳукм чиқариладиган нарса эса қонлар (тўғрисида) бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، عَنْ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سُلَيْمَانَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا وَائِلٍ، يُحَدِّثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَوَّلُ مَا يُحْكَمُ بَيْنَ النَّاسِ فِي الدِّمَاءِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Odamlar orasida birinchi boʻlib hukm chiqariladigan narsa qonlar (toʻgʻrisida) boʻladi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Одамлар орасида биринчи бўлиб ҳукм чиқариладиган нарса қонлар (тўғрисида) бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ أَوَّلُ مَا يُقْضَى بَيْنَ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِي الدِّمَاءِ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Qiyomat kunida odamlar orasida birinchi boʻlib hukm chiqariladigan narsa qonlar (toʻgʻrisida) boʻladi», dedi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Қиёмат кунида одамлар орасида биринчи бўлиб ҳукм чиқариладиган нарса қонлар (тўғрисида) бўлади», деди.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَفْصٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقٍ، ثُمَّ ذَكَرَ كَلِمَةً مَعْنَاهَا عَنْ عَمْرِو بْنِ شُرَحْبِيلَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ أَوَّلُ مَا يُقْضَى بَيْنَ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِي الدِّمَاءِ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Qiyomat kuni odamlar orasida eng avval hukm chiqariladigan narsa qon toʻkish boʻladi».Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Қиёмат куни одамлар орасида энг аввал ҳукм чиқариладиган нарса қон тўкиш бўлади».

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُرَحْبِيلَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَوَّلُ مَا يُقْضَى فِيهِ بَيْنَ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِي الدِّمَاءِ ‏"‏ ‏.‏

Amr ibn Shurahbil (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kuni odamlar orasida eng avval hukm chiqariladigan narsa qon toʻkish boʻladi», dedilar.Амр ибн Шураҳбил (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат куни одамлар орасида энг аввал ҳукм чиқариладиган нарса қон тўкиш бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ أَوَّلُ مَا يُقْضَى بَيْنَ النَّاسِ فِي الدِّمَاءِ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Odamlar orasida eng avval hukm chiqariladigan narsa qon toʻkish boʻladi».Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Одамлар орасида энг аввал ҳукм чиқариладиган нарса қон тўкиш бўлади».

أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُسْتَمِرِّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُرَحْبِيلَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ يَجِيءُ الرَّجُلُ آخِذًا بِيَدِ الرَّجُلِ فَيَقُولُ يَا رَبِّ هَذَا قَتَلَنِي ‏.‏ فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ لِمَ قَتَلْتَهُ فَيَقُولُ قَتَلْتُهُ لِتَكُونَ الْعِزَّةُ لَكَ ‏.‏ فَيَقُولُ فَإِنَّهَا لِي ‏.‏ وَيَجِيءُ الرَّجُلُ آخِذًا بِيَدِ الرَّجُلِ فَيَقُولُ إِنَّ هَذَا قَتَلَنِي ‏.‏ فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ لِمَ قَتَلْتَهُ فَيَقُولُ لِتَكُونَ الْعِزَّةُ لِفُلاَنٍ فَيَقُولُ إِنَّهَا لَيْسَتْ لِفُلاَنٍ فَيَبُوءُ بِإِثْمِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Bir kishi boshqa bir kishining qoʻlidan ushlab kelib: ‹Ey Robbim, mana bu meni oʻldirdi›, deydi. Alloh unga: ‹Nega uni oʻldirding?› deydi. U: ‹Izzat Sen uchun boʻlsin deb oʻldirdim›, deydi. Alloh: ‹Albatta u Menikidir›, deydi. Yana bir kishi boshqa bir kishining qoʻlidan ushlab kelib: ‹Albatta bu meni oʻldirdi›, deydi. Alloh unga: ‹Nega uni oʻldirding?› deydi. U: ‹Izzat falonchi uchun boʻlsin deb›, deydi. Alloh: ‹Albatta u falonchiniki emas›, deydi. Shunda u oʻz gunohi bilan qaytadi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бир киши бошқа бир кишининг қўлидан ушлаб келиб: ‹Эй Роббим, мана бу мени ўлдирди›, дейди. Аллоҳ унга: ‹Нега уни ўлдирдинг?› дейди. У: ‹Иззат Сен учун бўлсин деб ўлдирдим›, дейди. Аллоҳ: ‹Албатта у Меникидир›, дейди. Яна бир киши бошқа бир кишининг қўлидан ушлаб келиб: ‹Албатта бу мени ўлдирди›, дейди. Аллоҳ унга: ‹Нега уни ўлдирдинг?› дейди. У: ‹Иззат фалончи учун бўлсин деб›, дейди. Аллоҳ: ‹Албатта у фалончиники эмас›, дейди. Шунда у ўз гуноҳи билан қайтади», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ تَمِيمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ أَخْبَرَنِي شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ، قَالَ قَالَ جُنْدَبٌ حَدَّثَنِي فُلاَنٌ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ يَجِيءُ الْمَقْتُولُ بِقَاتِلِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولُ سَلْ هَذَا فِيمَ قَتَلَنِي فَيَقُولُ قَتَلْتُهُ عَلَى مُلْكِ فُلاَنٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ جُنْدَبٌ فَاتَّقِهَا ‏.‏ 85

Jundab (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kuni oʻldirilgan kishi oʻzini oʻldirgan kishini yetaklab keladi va: ‹Bundan soʻrang, meni nima uchun oʻldirdi?› deydi. U: ‹Men buni falonchining hukmronligi yoʻlida oʻldirdim›, deydi», dedilar. Jundab: «Bas, undan ehtiyot boʻling!» dedi.Жундаб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат куни ўлдирилган киши ўзини ўлдирган кишини етаклаб келади ва: ‹Бундан сўранг, мени нима учун ўлдирди?› дейди. У: ‹Мен буни фалончининг ҳукмронлиги йўлида ўлдирдим›, дейди», дедилар. Жундаб: «Бас, ундан эҳтиёт бўлинг!» деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمَّارٍ الدُّهْنِيِّ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ، سُئِلَ عَمَّنْ قَتَلَ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا ثُمَّ تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا ثُمَّ اهْتَدَى فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَأَنَّى لَهُ التَّوْبَةُ سَمِعْتُ نَبِيَّكُمْ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ يَجِيءُ مُتَعَلِّقًا بِالْقَاتِلِ تَشْخُبُ أَوْدَاجُهُ دَمًا فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ سَلْ هَذَا فِيمَ قَتَلَنِي ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ وَاللَّهِ لَقَدْ أَنْزَلَهَا اللَّهُ ثُمَّ مَا نَسَخَهَا ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Undan bir muminni qasddan oʻldirib, soʻng tavba qilgan, iymon keltirgan, solih amal qilgan va hidoyatga yurgan kishi haqida soʻralganda, Ibn Abbos: «Unga qayerdan tavba boʻlsin?! Men Paygʻambaringiz ﷺdan: ‹Oʻldirilgan kishi qotilga osilib, tomirlaridan qon otilib chiqqan holda kelib: ‹Ey Robbim, bundan soʻrang, meni nima uchun oʻldirdi?› deydi›, deganlarini eshitganman», dedi. Soʻng: «Allohga qasamki, Alloh bu oyatni nozil qildi, keyin uni bekor qilmadi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ундан бир муминни қасддан ўлдириб, сўнг тавба қилган, иймон келтирган, солиҳ амал қилган ва ҳидоятга юрган киши ҳақида сўралганда, Ибн Аббос: «Унга қаердан тавба бўлсин?! Мен Пайғамбарингиз ﷺдан: ‹Ўлдирилган киши қотилга осилиб, томирларидан қон отилиб чиққан ҳолда келиб: ‹Эй Роббим, бундан сўранг, мени нима учун ўлдирди?› дейди›, деганларини эшитганман», деди. Сўнг: «Аллоҳга қасамки, Аллоҳ бу оятни нозил қилди, кейин уни бекор қилмади», деди.

قَالَ وَأَخْبَرَنِي أَزْهَرُ بْنُ جَمِيلٍ الْبَصْرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ النُّعْمَانِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْكُوفَةِ فِي هَذِهِ الآيَةِ ‏{‏ وَمَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا ‏}‏ فَرَحَلْتُ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ لَقَدْ أُنْزِلَتْ فِي آخِرِ مَا أُنْزِلَ ثُمَّ مَا نَسَخَهَا شَىْءٌ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Kufa ahli {Kim bir muminni qasddan oʻldirsa} (Niso 93) degan oyat borasida ixtilof qilishdi. Shunda men Ibn Abbosning oldiga borib, undan soʻradim. U: «Bu oyat nozil qilingan oxirgi oyatlardan boʻlib, undan keyin uni hech narsa bekor qilmadi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Куфа аҳли {Ким бир муминни қасддан ўлдирса} (Нисо 93) деган оят борасида ихтилоф қилишди. Шунда мен Ибн Аббоснинг олдига бориб, ундан сўрадим. У: «Бу оят нозил қилинган охирги оятлардан бўлиб, ундан кейин уни ҳеч нарса бекор қилмади», деди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ حَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ أَبِي بَزَّةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ قُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ هَلْ لِمَنْ قَتَلَ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا مِنْ تَوْبَةٍ قَالَ لاَ ‏.‏ وَقَرَأْتُ عَلَيْهِ الآيَةَ الَّتِي فِي الْفُرْقَانِ ‏{‏ وَالَّذِينَ لاَ يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ وَلاَ يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلاَّ بِالْحَقِّ ‏}‏ قَالَ هَذِهِ آيَةٌ مَكِّيَّةٌ نَسَخَتْهَا آيَةٌ مَدَنِيَّةٌ ‏{‏ وَمَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا فَجَزَاؤُهُ جَهَنَّمُ ‏}‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Ibn Abbosga: «Bir muminni qasddan oʻldirgan kishiga tavba bormi?» dedim. U: «Yoʻq», dedi. Men unga Furqon surasidagi {Ular Alloh bilan birga boshqa ilohga iltijo qilmaydilar va Alloh harom qilgan jonni haqsiz ravishda oʻldirmaydilar} degan oyatni oʻqib berdim. U: «Bu makkiy oyat boʻlib, uni {Kim bir muminni qasddan oʻldirsa, uning jazosi jahannamdir} degan madaniy oyat bekor qildi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Ибн Аббосга: «Бир муминни қасддан ўлдирган кишига тавба борми?» дедим. У: «Йўқ», деди. Мен унга Фурқон сурасидаги {Улар Аллоҳ билан бирга бошқа илоҳга илтижо қилмайдилар ва Аллоҳ ҳаром қилган жонни ҳақсиз равишда ўлдирмайдилар} деган оятни ўқиб бердим. У: «Бу маккий оят бўлиб, уни {Ким бир муминни қасддан ўлдирса, унинг жазоси жаҳаннамдир} деган маданий оят бекор қилди», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ أَمَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي لَيْلَى أَنْ أَسْأَلَ ابْنَ عَبَّاسٍ، عَنْ هَاتَيْنِ الآيَتَيْنِ، ‏{‏ وَمَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا فَجَزَاؤُهُ جَهَنَّمُ ‏}‏ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ لَمْ يَنْسَخْهَا شَىْءٌ ‏.‏ وَعَنْ هَذِهِ الآيَةِ ‏{‏ وَالَّذِينَ لاَ يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ وَلاَ يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلاَّ بِالْحَقِّ ‏}‏ قَالَ نَزَلَتْ فِي أَهْلِ الشِّرْكِ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Abdurrahmon ibn Abu Laylo menga Ibn Abbosdan mana bu ikki oyat haqida soʻrashni buyurdi: {Kim bir muminni qasddan oʻldirsa, uning jazosi jahannamdir}. Men undan soʻradim, u: «Buni hech narsa bekor qilmadi», dedi. Yana {Ular Alloh bilan birga boshqa ilohga iltijo qilmaydilar va Alloh harom qilgan jonni haqsiz ravishda oʻldirmaydilar} degan oyat haqida soʻraganimda: «Bu mushriklar haqida nozil boʻlgan», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Абдурраҳмон ибн Абу Лайло менга Ибн Аббосдан мана бу икки оят ҳақида сўрашни буюрди: {Ким бир муминни қасддан ўлдирса, унинг жазоси жаҳаннамдир}. Мен ундан сўрадим, у: «Буни ҳеч нарса бекор қилмади», деди. Яна {Улар Аллоҳ билан бирга бошқа илоҳга илтижо қилмайдилар ва Аллоҳ ҳаром қилган жонни ҳақсиз равишда ўлдирмайдилар} деган оят ҳақида сўраганимда: «Бу мушриклар ҳақида нозил бўлган», деди.

أَخْبَرَنَا حَاجِبُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْمَنْبِجِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي رَوَّادٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ عَبْدِ الأَعْلَى الثَّعْلَبِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ قَوْمًا، كَانُوا قَتَلُوا فَأَكْثَرُوا وَزَنَوْا فَأَكْثَرُوا وَانْتَهَكُوا فَأَتَوُا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالُوا يَا مُحَمَّدُ إِنَّ الَّذِي تَقُولُ وَتَدْعُو إِلَيْهِ لَحَسَنٌ لَوْ تُخْبِرُنَا أَنَّ لِمَا عَمِلْنَا كَفَّارَةً ‏.‏ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏ وَالَّذِينَ لاَ يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ ‏}‏ إِلَى ‏{‏ فَأُولَئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئَاتِهِمْ حَسَنَاتٍ ‏}‏ قَالَ يُبَدِّلُ اللَّهُ شِرْكَهُمْ إِيمَانًا وَزِنَاهُمْ إِحْصَانًا وَنَزَلَتْ ‏{‏ قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ ‏}‏ الآيَةَ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir qavm koʻp odam oʻldirgan, koʻp zino qilgan va koʻp harom ishlarga qoʻl urgan edi. Ular Nabiy ﷺning huzurlariga kelib: «Ey Muhammad, sen aytayotgan va daʼvat qilayotgan narsa albatta yaxshi. Qani endi bizga qilgan ishlarimizga kafforat borligini xabar bersang», dedilar. Shunda Alloh azza va jalla {Ular Alloh bilan birga boshqa ilohga iltijo qilmaydilar} oyatidan {Ana oʻshalarning yomonliklarini Alloh yaxshiliklarga aylantiradi} oyatigacha nozil qildi. Ibn Abbos: «Alloh ularning shirkini iymonga, zinolarini poklikka aylantiradi», dedi. Yana {Ayting: ‹Ey oʻz jonlariga isrof qilgan bandalarim!›} degan oyat nozil boʻldi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир қавм кўп одам ўлдирган, кўп зино қилган ва кўп ҳаром ишларга қўл урган эди. Улар Набий ﷺнинг ҳузурларига келиб: «Эй Муҳаммад, сен айтаётган ва даъват қилаётган нарса албатта яхши. Қани энди бизга қилган ишларимизга каффорат борлигини хабар берсанг», дедилар. Шунда Аллоҳ азза ва жалла {Улар Аллоҳ билан бирга бошқа илоҳга илтижо қилмайдилар} оятидан {Ана ўшаларнинг ёмонликларини Аллоҳ яхшиликларга айлантиради} оятигача нозил қилди. Ибн Аббос: «Аллоҳ уларнинг ширкини иймонга, зиноларини покликка айлантиради», деди. Яна {Айтинг: ‹Эй ўз жонларига исроф қилган бандаларим!›} деган оят нозил бўлди.

أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي يَعْلَى، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ نَاسًا، مِنْ أَهْلِ الشِّرْكِ أَتَوْا مُحَمَّدًا فَقَالُوا إِنَّ الَّذِي تَقُولُ وَتَدْعُو إِلَيْهِ لَحَسَنٌ لَوْ تُخْبِرُنَا أَنَّ لِمَا عَمِلْنَا كَفَّارَةً ‏.‏ فَنَزَلَتْ ‏{‏ وَالَّذِينَ لاَ يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ ‏}‏ وَنَزَلَتْ ‏{‏ قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ ‏}‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Mushriklardan bir necha kishi Muhammad ﷺning huzurlariga kelib: «Sen aytayotgan va daʼvat qilayotgan narsa albatta yaxshi. Qani endi bizga qilgan ishlarimizga kafforat borligini xabar bersang», dedilar. Shunda {Ular Alloh bilan birga boshqa ilohga iltijo qilmaydilar} oyati nozil boʻldi va {Ayting: ‹Ey oʻz jonlariga isrof qilgan bandalarim!›} oyati nozil boʻldi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мушриклардан бир неча киши Муҳаммад ﷺнинг ҳузурларига келиб: «Сен айтаётган ва даъват қилаётган нарса албатта яхши. Қани энди бизга қилган ишларимизга каффорат борлигини хабар берсанг», дедилар. Шунда {Улар Аллоҳ билан бирга бошқа илоҳга илтижо қилмайдилар} ояти нозил бўлди ва {Айтинг: ‹Эй ўз жонларига исроф қилган бандаларим!›} ояти нозил бўлди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شَبَابَةُ بْنُ سَوَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنِي وَرْقَاءُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ يَجِيءُ الْمَقْتُولُ بِالْقَاتِلِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ نَاصِيَتُهُ وَرَأْسُهُ فِي يَدِهِ وَأَوْدَاجُهُ تَشْخُبُ دَمًا يَقُولُ يَا رَبِّ قَتَلَنِي حَتَّى يُدْنِيَهُ مِنَ الْعَرْشِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَذَكَرُوا لاِبْنِ عَبَّاسٍ التَّوْبَةَ فَتَلاَ هَذِهِ الآيَةَ ‏{‏ وَمَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا ‏}‏ قَالَ مَا نُسِخَتْ مُنْذُ نَزَلَتْ وَأَنَّى لَهُ التَّوْبَةُ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Qiyomat kuni oʻldirilgan kishi qotilni yetaklab keladi, uning peshona sochi va boshi qoʻlida, tomirlaridan qon otilib turadi, u: ‹Ey Robbim, bu meni oʻldirdi›, deydi va Arshga yaqinlashtiriladi», dedilar. Ibn Abbosning oldida tavbani eslashganda, u mana bu oyatni tilovat qildi: {Kim bir muminni qasddan oʻldirsa, uning jazosi jahannamdir}. Soʻng: «Bu oyat nozil boʻlganidan beri bekor qilinmagan, unga qayerdan tavba boʻlsin?!» dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Қиёмат куни ўлдирилган киши қотилни етаклаб келади, унинг пешона сочи ва боши қўлида, томирларидан қон отилиб туради, у: ‹Эй Роббим, бу мени ўлдирди›, дейди ва Аршга яқинлаштирилади», дедилар. Ибн Аббоснинг олдида тавбани эслашганда, у мана бу оятни тиловат қилди: {Ким бир муминни қасддан ўлдирса, унинг жазоси жаҳаннамдир}. Сўнг: «Бу оят нозил бўлганидан бери бекор қилинмаган, унга қаердан тавба бўлсин?!» деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا الأَنْصَارِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنْ خَارِجَةَ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، قَالَ نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ ‏{‏ وَمَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا فَجَزَاؤُهُ جَهَنَّمُ خَالِدًا فِيهَا ‏}‏ الآيَةُ كُلُّهَا بَعْدَ الآيَةِ الَّتِي نَزَلَتْ فِي الْفُرْقَانِ بِسِتَّةِ أَشْهُرٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو لَمْ يَسْمَعْهُ مِنْ أَبِي الزِّنَادِ ‏.‏

Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Mana bu {Kim bir muminni qasddan oʻldirsa, uning jazosi abadiy qoladigan jahannamdir} degan oyatning bari Furqon surasida nozil boʻlgan oyatdan olti oy keyin nozil boʻldi».Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мана бу {Ким бир муминни қасддан ўлдирса, унинг жазоси абадий қоладиган жаҳаннамдир} деган оятнинг бари Фурқон сурасида нозил бўлган оятдан олти ой кейин нозил бўлди».

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، عَنْ عَبْدِ الْوَهَّابِ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنْ خَارِجَةَ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ زَيْدٍ، فِي قَوْلِهِ ‏{‏ وَمَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا فَجَزَاؤُهُ جَهَنَّمُ ‏}‏ قَالَ نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ بَعْدَ الَّتِي فِي ‏{‏ تَبَارَكَ ‏}‏ الْفُرْقَانِ بِثَمَانِيَةِ أَشْهُرٍ ‏{‏ وَالَّذِينَ لاَ يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ وَلاَ يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلاَّ بِالْحَقِّ ‏}‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَدْخَلَ أَبُو الزِّنَادِ بَيْنَهُ وَبَيْنَ خَارِجَةَ مُجَالِدَ بْنَ عَوْفٍ ‏.‏

Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning {Kim bir muminni qasddan oʻldirsa, uning jazosi jahannamdir} degan soʻzi haqida u: «Bu oyat ‹Tabaraka› Furqon surasidagi {Ular Alloh bilan birga boshqa ilohga iltijo qilmaydilar va Alloh harom qilgan jonni haqsiz ravishda oʻldirmaydilar} oyatidan sakkiz oy keyin nozil boʻldi», dedi.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг {Ким бир муминни қасддан ўлдирса, унинг жазоси жаҳаннамдир} деган сўзи ҳақида у: «Бу оят ‹Табарака› Фурқон сурасидаги {Улар Аллоҳ билан бирга бошқа илоҳга илтижо қилмайдилар ва Аллоҳ ҳаром қилган жонни ҳақсиз равишда ўлдирмайдилар} оятидан саккиз ой кейин нозил бўлди», деди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ مُسْلِمِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنْ مُجَالِدِ بْنِ عَوْفٍ، قَالَ سَمِعْتُ خَارِجَةَ بْنَ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ قَالَ نَزَلَتْ ‏{‏ وَمَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا فَجَزَاؤُهُ جَهَنَّمُ خَالِدًا فِيهَا ‏}‏ أَشْفَقْنَا مِنْهَا فَنَزَلَتِ الآيَةُ الَّتِي فِي الْفُرْقَانِ ‏{‏ وَالَّذِينَ لاَ يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ وَلاَ يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلاَّ بِالْحَقِّ ‏}‏ ‏.‏

Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: {Kim bir mominni qasddan oʻldirsa, jazosi doimo qoladigan joyi boʻlgan jahannamdir} degan oyat nozil boʻldi va biz undan qoʻrqib qoldik. Soʻng Furqon surasidagi {Ular Alloh bilan birga boshqa ilohga iltijo qilmaydilar va Alloh harom qilgan jonni nohaq oʻldirmaydilar} degan oyat nozil boʻldi.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: {Ким бир моминни қасддан ўлдирса, жазоси доимо қоладиган жойи бўлган жаҳаннамдир} деган оят нозил бўлди ва биз ундан қўрқиб қолдик. Сўнг Фурқон сурасидаги {Улар Аллоҳ билан бирга бошқа илоҳга илтижо қилмайдилар ва Аллоҳ ҳаром қилган жонни ноҳақ ўлдирмайдилар} деган оят нозил бўлди.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا بَقِيَّةُ، قَالَ حَدَّثَنِي بَحِيرُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ، أَنَّ أَبَا رُهْمٍ السَّمَعِيَّ، حَدَّثَهُمْ أَنَّ أَبَا أَيُّوبَ الأَنْصَارِيَّ حَدَّثَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ جَاءَ يَعْبُدُ اللَّهَ وَلاَ يُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَيُقِيمُ الصَّلاَةَ وَيُؤْتِي الزَّكَاةَ وَيَجْتَنِبُ الْكَبَائِرَ كَانَ لَهُ الْجَنَّةُ ‏"‏ ‏.‏ فَسَأَلُوهُ عَنِ الْكَبَائِرِ فَقَالَ ‏"‏ الإِشْرَاكُ بِاللَّهِ وَقَتْلُ النَّفْسِ الْمُسْلِمَةِ وَالْفِرَارُ يَوْمَ الزَّحْفِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Ayyub al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Allohga ibodat qilib, Unga hech narsani sherik qilmagan, namozni toʻkis ado etgan, zakotni bergan va kabira gunohlardan saqlangan holda kelsa, unga jannat boʻladi», dedilar. Shunda ular u zotdan kabira gunohlar haqida soʻrashdi. U zot: «Allohga shirk keltirish, musulmon jonni oʻldirish va jang kuni maydondan qochishdir», dedilar.Абу Айюб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳга ибодат қилиб, Унга ҳеч нарсани шерик қилмаган, намозни тўкис адо этган, закотни берган ва кабира гуноҳлардан сақланган ҳолда келса, унга жаннат бўлади», дедилар. Шунда улар у зотдан кабира гуноҳлар ҳақида сўрашди. У зот: «Аллоҳга ширк келтириш, мусулмон жонни ўлдириш ва жанг куни майдондан қочишдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ح وَأَنْبَأَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْكَبَائِرُ الشِّرْكُ بِاللَّهِ وَعُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ وَقَتْلُ النَّفْسِ وَقَوْلُ الزُّورِ ‏"‏ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kabira gunohlar: Allohga shirk keltirish, ota-onaga oq boʻlish, jonni oʻldirish va yolgʻon soʻzlashdir», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кабира гуноҳлар: Аллоҳга ширк келтириш, ота-онага оқ бўлиш, жонни ўлдириш ва ёлғон сўзлашдир», дедилар.

أَخْبَرَنِي عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ شُمَيْلٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا فِرَاسٌ، قَالَ سَمِعْتُ الشَّعْبِيَّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْكَبَائِرُ الإِشْرَاكُ بِاللَّهِ وَعُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ وَقَتْلُ النَّفْسِ وَالْيَمِينُ الْغَمُوسُ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kabira gunohlar: Allohga shirk keltirish, ota-onaga oq boʻlish, jonni oʻldirish va bila turib yolgʻon qasam ichishdir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Кабира гуноҳлар: Аллоҳга ширк келтириш, ота-онага оқ бўлиш, жонни ўлдириш ва била туриб ёлғон қасам ичишдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْعَظِيمِ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هَانِئٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَرْبُ بْنُ شَدَّادٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ سِنَانٍ، عَنْ حَدِيثِ، عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ أَنَّهُ حَدَّثَهُ أَبُوهُ، وَكَانَ، مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم - أَنَّ رَجُلاً قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْكَبَائِرُ قَالَ ‏"‏ هُنَّ سَبْعٌ أَعْظَمُهُنَّ إِشْرَاكٌ بِاللَّهِ وَقَتْلُ النَّفْسِ بِغَيْرِ حَقٍّ وَفِرَارٌ يَوْمَ الزَّحْفِ ‏"‏ ‏.‏ مُخْتَصَرٌ ‏.‏

Ubayd ibn Umayrning Paygʻambar ﷺ sahobalaridan boʻlgan otasi (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, kabira gunohlar nima?» dedi. U zot: «Ular yettitadir. Ularning eng ulugʻi Allohga shirk keltirish, jonni nohaq oʻldirish va jang kuni maydondan qochishdir», dedilar.Убайд ибн Умайрнинг Пайғамбар ﷺ саҳобаларидан бўлган отаси (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, кабира гуноҳлар нима?» деди. У зот: «Улар еттитадир. Уларнинг энг улуғи Аллоҳга ширк келтириш, жонни ноҳақ ўлдириш ва жанг куни майдондан қочишдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ وَاصِلٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُرَحْبِيلَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَىُّ الذَّنْبِ أَعْظَمُ قَالَ ‏"‏ أَنْ تَجْعَلَ لِلَّهِ نِدًّا وَهُوَ خَلَقَكَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ ثُمَّ مَاذَا قَالَ ‏"‏ أَنْ تَقْتُلَ وَلَدَكَ خَشْيَةَ أَنْ يَطْعَمَ مَعَكَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ ثُمَّ مَاذَا قَالَ ‏"‏ أَنْ تُزَانِيَ بِحَلِيلَةِ جَارِكَ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Ey Allohning Rasuli, qaysi gunoh eng ulugʻdir?» dedim. U zot: «Seni yaratgan boʻla turib, Allohga tenglashtirib biror narsani sherik qoʻyishingdir», dedilar. Men: «Soʻng yana nima?» dedim. U zot: «Bolang sen bilan birga taom yeyishidan qoʻrqib, uni oʻldirishingdir», dedilar. Men: «Soʻng yana nima?» dedim. U zot: «Qoʻshningning ayoli bilan zino qilishingdir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, қайси гуноҳ энг улуғдир?» дедим. У зот: «Сени яратган бўла туриб, Аллоҳга тенглаштириб бирор нарсани шерик қўйишингдир», дедилар. Мен: «Сўнг яна нима?» дедим. У зот: «Боланг сен билан бирга таом ейишидан қўрқиб, уни ўлдиришингдир», дедилар. Мен: «Сўнг яна нима?» дедим. У зот: «Қўшнингнинг аёли билан зино қилишингдир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنِي وَاصِلٌ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَىُّ الذَّنْبِ أَعْظَمُ قَالَ ‏"‏ أَنْ تَجْعَلَ لِلَّهِ نِدًّا وَهُوَ خَلَقَكَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ ثُمَّ أَىٌّ قَالَ ‏"‏ أَنْ تَقْتُلَ وَلَدَكَ مِنْ أَجْلِ أَنْ يَطْعَمَ مَعَكَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ ثُمَّ أَىٌّ قَالَ ‏"‏ ثُمَّ أَنْ تُزَانِيَ بِحَلِيلَةِ جَارِكَ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Ey Allohning Rasuli, qaysi gunoh eng ulugʻdir?» dedim. U zot: «Seni yaratgan boʻla turib, Allohga tenglashtirib biror narsani sherik qoʻyishingdir», dedilar. Men: «Soʻng qaysi biri?» dedim. U zot: «Bolang sen bilan birga taom yeyishi sababli, uni oʻldirishingdir», dedilar. Men: «Soʻng qaysi biri?» dedim. U zot: «Soʻng qoʻshningning ayoli bilan zino qilishingdir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, қайси гуноҳ энг улуғдир?» дедим. У зот: «Сени яратган бўла туриб, Аллоҳга тенглаштириб бирор нарсани шерик қўйишингдир», дедилар. Мен: «Сўнг қайси бири?» дедим. У зот: «Боланг сен билан бирга таом ейиши сабабли, уни ўлдиришингдир», дедилар. Мен: «Сўнг қайси бири?» дедим. У зот: «Сўнг қўшнингнинг аёли билан зино қилишингдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ، قَالَ أَنْبَأَنَا يَزِيدُ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَىُّ الذَّنْبِ أَعْظَمُ قَالَ ‏"‏ الشِّرْكُ أَنْ تَجْعَلَ لِلَّهِ نِدًّا وَأَنْ تُزَانِيَ بِحَلِيلَةِ جَارِكَ وَأَنْ تَقْتُلَ وَلَدَكَ مَخَافَةَ الْفَقْرِ أَنْ يَأْكُلَ مَعَكَ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَرَأَ عَبْدُ اللَّهِ ‏{‏ وَالَّذِينَ لاَ يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ ‏}‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ هَذَا خَطَأٌ وَالصَّوَابُ الَّذِي قَبْلَهُ وَحَدِيثُ يَزِيدَ هَذَا خَطَأٌ إِنَّمَا هُوَ وَاصِلٌ وَاللَّهُ تَعَالَى أَعْلَمُ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺdan: «Qaysi gunoh eng ulugʻdir?» deb soʻradim. U zot: «Allohga tenglashtirib biror narsani sherik qoʻyishing boʻlgan shirk, qoʻshningning ayoli bilan zino qilishing va bolangning sen bilan birga taom yeyishidan, kambagʻallikdan qoʻrqib uni oʻldirishingdir», dedilar. Soʻng Abdulloh: {Ular Alloh bilan birga boshqa ilohga iltijo qilmaydilar} degan oyatni oʻqidi. Abu Abdurrahmon aytdi: Bu xatodir, toʻgʻrisi undan oldingisidir. Yazidning bu hadisi xatodir, u faqat Vosildan (rivoyat qilingan)dir. Alloh taolo bilguvchiroqdir.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺдан: «Қайси гуноҳ энг улуғдир?» деб сўрадим. У зот: «Аллоҳга тенглаштириб бирор нарсани шерик қўйишинг бўлган ширк, қўшнингнинг аёли билан зино қилишинг ва болангнинг сен билан бирга таом ейишидан, камбағалликдан қўрқиб уни ўлдиришингдир», дедилар. Сўнг Абдуллоҳ: {Улар Аллоҳ билан бирга бошқа илоҳга илтижо қилмайдилар} деган оятни ўқиди. Абу Абдурраҳмон айтди: Бу хатодир, тўғриси ундан олдингисидир. Язиднинг бу ҳадиси хатодир, у фақат Восилдан (ривоят қилинган)дир. Аллоҳ таоло билгувчироқдир.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَالَّذِي لاَ إِلَهَ غَيْرُهُ لاَ يَحِلُّ دَمُ امْرِئٍ مُسْلِمٍ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلاَّ ثَلاَثَةُ نَفَرٍ التَّارِكُ لِلإِسْلاَمِ مُفَارِقُ الْجَمَاعَةِ وَالثَّيِّبُ الزَّانِي وَالنَّفْسُ بِالنَّفْسِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ الأَعْمَشُ فَحَدَّثْتُ بِهِ إِبْرَاهِيمَ فَحَدَّثَنِي عَنِ الأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ بِمِثْلِهِ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Undan oʻzga iloh boʻlmagan Zot bilan qasamki, Allohdan oʻzga iloh yoʻqligiga va men Allohning Rasuli ekanimga guvohlik beradigan musulmon kishining qoni faqat uch narsa bilan halol boʻladi: Islomni tark etib, jamoatdan ajralib chiqqan kishi, uylangandan keyin zino qilgan kishi va jonga jon (qasos)», dedilar. Aʼmash aytdi: Men buni Ibrohimga aytib berdim, u menga al-Asvaddan, u Oishadan mana shunga oʻxshashini soʻzlab berdi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ундан ўзга илоҳ бўлмаган Зот билан қасамки, Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқлигига ва мен Аллоҳнинг Расули эканимга гувоҳлик берадиган мусулмон кишининг қони фақат уч нарса билан ҳалол бўлади: Исломни тарк этиб, жамоатдан ажралиб чиққан киши, уйлангандан кейин зино қилган киши ва жонга жон (қасос)», дедилар. Аъмаш айтди: Мен буни Иброҳимга айтиб бердим, у менга ал-Асваддан, у Оишадан мана шунга ўхшашини сўзлаб берди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ غَالِبٍ، قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُ أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يَحِلُّ دَمُ امْرِئٍ مُسْلِمٍ إِلاَّ رَجُلٌ زَنَى بَعْدَ إِحْصَانِهِ أَوْ كَفَرَ بَعْدَ إِسْلاَمِهِ أَوِ النَّفْسُ بِالنَّفْسِ ‏"‏ ‏.‏ وَقَّفَهُ زُهَيْرٌ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ: ‹Musulmon kishining qoni faqat uch narsa bilan halol boʻladi: uylangandan keyin zino qilgan kishi, yoki musulmon boʻlgandan keyin kufrga qaytgan kishi, yoxud jonga jon (qasos)› deganlarini bilmaysanmi?» dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Мусулмон кишининг қони фақат уч нарса билан ҳалол бўлади: уйлангандан кейин зино қилган киши, ёки мусулмон бўлгандан кейин куфрга қайтган киши, ёхуд жонга жон (қасос)› деганларини билмайсанми?» деди.

أَخْبَرَنَا هِلاَلُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ، قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ غَالِبٍ، قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُ يَا عَمَّارُ أَمَا إِنَّكَ تَعْلَمُ أَنَّهُ لاَ يَحِلُّ دَمُ امْرِئٍ إِلاَّ ثَلاَثَةٌ النَّفْسُ بِالنَّفْسِ أَوْ رَجُلٌ زَنَى بَعْدَ مَا أُحْصِنَ وَسَاقَ الْحَدِيثَ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Ey Ammor, sen bilasanki, musulmon kishining qoni faqat uch narsa bilan halol boʻladi: jonga jon (qasos), yoki uylangandan keyin zino qilgan kishi», dedi va hadisni davom ettirdi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Эй Аммор, сен биласанки, мусулмон кишининг қони фақат уч нарса билан ҳалол бўлади: жонга жон (қасос), ёки уйлангандан кейин зино қилган киши», деди ва ҳадисни давом эттирди.

أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو أُمَامَةَ بْنُ سَهْلٍ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ، قَالاَ كُنَّا مَعَ عُثْمَانَ وَهُوَ مَحْصُورٌ - وَكُنَّا إِذَا دَخَلْنَا مَدْخَلاً نَسْمَعُ كَلاَمَ مَنْ بِالْبَلاَطِ - فَدَخَلَ عُثْمَانُ يَوْمًا ثُمَّ خَرَجَ فَقَالَ إِنَّهُمْ لَيَتَوَاعَدُونِي بِالْقَتْلِ ‏.‏ قُلْنَا يَكْفِيكَهُمُ اللَّهُ ‏.‏ قَالَ فَلِمَ يَقْتُلُونِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لاَ يَحِلُّ دَمُ امْرِئٍ مُسْلِمٍ إِلاَّ بِإِحْدَى ثَلاَثٍ رَجُلٌ كَفَرَ بَعْدَ إِسْلاَمِهِ أَوْ زَنَى بَعْدَ إِحْصَانِهِ أَوْ قَتَلَ نَفْسًا بِغَيْرِ نَفْسٍ ‏"‏ ‏.‏ فَوَاللَّهِ مَا زَنَيْتُ فِي جَاهِلِيَّةٍ وَلاَ إِسْلاَمٍ وَلاَ تَمَنَّيْتُ أَنَّ لِي بِدِينِي بَدَلاً مُنْذُ هَدَانِي اللَّهُ وَلاَ قَتَلْتُ نَفْسًا فَلِمَ يَقْتُلُونَنِي

Usmon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U qamalda ekan, biz u bilan birga edik. Usmon bir kuni kirib, soʻng chiqdi va: «Ular meni oʻldirish bilan qoʻrqitmoqdalar», dedi. Biz: «Alloh ularga qarshi senga kifoya qiladi», dedik. U: «Nima uchun ular meni oʻldirishadi? Men Rasululloh ﷺ: ‹Musulmon kishining qoni faqat uch narsadan biri bilan halol boʻladi: musulmon boʻlgandan keyin kufrga qaytgan kishi, yoki uylangandan keyin zino qilgan kishi, yoxud jonni jonsiz (nohaq) oʻldirgan kishi› deganlarini eshitganman. Allohga qasamki, men na johiliyatda, na Islomda zino qilmadim, Alloh meni hidoyat qilgandan buyon dinimni boshqasiga almashtirishni ham istamadim va hech bir jonni oʻldirmadim. Bas, nima uchun meni oʻldiradilar?» dedi.Усмон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У қамалда экан, биз у билан бирга эдик. Усмон бир куни кириб, сўнг чиқди ва: «Улар мени ўлдириш билан қўрқитмоқдалар», деди. Биз: «Аллоҳ уларга қарши сенга кифоя қилади», дедик. У: «Нима учун улар мени ўлдиришади? Мен Расулуллоҳ ﷺ: ‹Мусулмон кишининг қони фақат уч нарсадан бири билан ҳалол бўлади: мусулмон бўлгандан кейин куфрга қайтган киши, ёки уйлангандан кейин зино қилган киши, ёхуд жонни жонсиз (ноҳақ) ўлдирган киши› деганларини эшитганман. Аллоҳга қасамки, мен на жоҳилиятда, на Исломда зино қилмадим, Аллоҳ мени ҳидоят қилгандан буён динимни бошқасига алмаштиришни ҳам истамадим ва ҳеч бир жонни ўлдирмадим. Бас, нима учун мени ўлдирадилар?» деди.

أَخْبَرَنِي أَحْمَدُ بْنُ يَحْيَى الصُّوفِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ مَرْدَانْبَهْ، عَنْ زِيَادِ بْنِ عِلاَقَةَ، عَنْ عَرْفَجَةَ بْنِ شُرَيْحٍ الأَشْجَعِيِّ، قَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْمِنْبَرِ يَخْطُبُ النَّاسَ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّهُ سَيَكُونُ بَعْدِي هَنَاتٌ وَهَنَاتٌ فَمَنْ رَأَيْتُمُوهُ فَارَقَ الْجَمَاعَةَ أَوْ يُرِيدُ تَفْرِيقَ أَمْرِ أُمَّةِ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم كَائِنًا مَنْ كَانَ فَاقْتُلُوهُ فَإِنَّ يَدَ اللَّهِ عَلَى الْجَمَاعَةِ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ مَعَ مَنْ فَارَقَ الْجَمَاعَةَ يَرْكُضُ ‏"‏ ‏.‏

Arfaja ibn Shurayh al-Ashjaʼiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺni minbarda odamlarga xutba qilib turganlarini koʻrdim. U zot: «Mendan keyin turli fitnalar boʻladi. Bas, kimni jamoatdan ajralayotgan yoki Muhammad ﷺ ummatining ishini boʻlishni istayotgan holda koʻrsangiz, u kim boʻlishidan qatʼi nazar, uni oʻldiringlar. Chunki Allohning qoʻli jamoat ustidadir va shayton jamoatdan ajralgan kishi bilan birga yuguradi», dedilar.Арфажа ибн Шурайҳ ал-Ашжаъий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺни минбарда одамларга хутба қилиб турганларини кўрдим. У зот: «Мендан кейин турли фитналар бўлади. Бас, кимни жамоатдан ажралаётган ёки Муҳаммад ﷺ умматининг ишини бўлишни истаётган ҳолда кўрсангиз, у ким бўлишидан қатъи назар, уни ўлдиринглар. Чунки Аллоҳнинг қўли жамоат устидадир ва шайтон жамоатдан ажралган киши билан бирга югуради», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو عَلِيٍّ، مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ الْمَرْوَزِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنِ عُثْمَانَ، عَنْ أَبِي حَمْزَةَ، عَنْ زِيَادِ بْنِ عِلاَقَةَ، عَنْ عَرْفَجَةَ بْنِ شُرَيْحٍ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّهَا سَتَكُونُ بَعْدِي هَنَاتٌ وَهَنَاتٌ وَهَنَاتٌ - وَرَفَعَ يَدَيْهِ - فَمَنْ رَأَيْتُمُوهُ يُرِيدُ تَفْرِيقَ أَمْرِ أُمَّةِ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم وَهُمْ جَمِيعٌ فَاقْتُلُوهُ كَائِنًا مَنْ كَانَ مِنَ النَّاسِ ‏"‏ ‏.‏

Arfaja ibn Shurayh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ ikki qoʻllarini koʻtarib: «Mendan keyin turli-turli fitnalar boʻladi. Bas, kimni ular jipslashgan bir holatda ekan, Muhammad ﷺ ummatining ishini boʻlishni istayotgan holda koʻrsangiz, u odamlar orasidan kim boʻlishidan qatʼi nazar, uni oʻldiringlar», dedilar.Арфажа ибн Шурайҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ икки қўлларини кўтариб: «Мендан кейин турли-турли фитналар бўлади. Бас, кимни улар жипслашган бир ҳолатда экан, Муҳаммад ﷺ умматининг ишини бўлишни истаётган ҳолда кўрсангиз, у одамлар орасидан ким бўлишидан қатъи назар, уни ўлдиринглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ عِلاَقَةَ، عَنْ عَرْفَجَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ سَتَكُونُ بَعْدِي هَنَاتٌ وَهَنَاتٌ فَمَنْ أَرَادَ أَنْ يُفَرِّقَ أَمْرَ أُمَّةِ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم وَهُمْ جَمْعٌ فَاضْرِبُوهُ بِالسَّيْفِ ‏"‏ ‏.‏

Arfaja (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning: «Mendan keyin turli fitnalar va turli yomonliklar boʻladi. Kimki Muhammad ﷺ ummatining ishini birlashgan holatida boʻlingan qilmoqchi boʻlsa, uni qilich bilan uring», deb aytganlarini eshitdim.Арфажа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг: «Мендан кейин турли фитналар ва турли ёмонликлар бўлади. Кимки Муҳаммад ﷺ умматининг ишини бирлашган ҳолатида бўлинган қилмоқчи бўлса, уни қилич билан уринг», деб айтганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ زَيْدِ بْنِ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ زِيَادِ بْنِ عِلاَقَةَ، عَنْ أُسَامَةَ بْنِ شَرِيكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَيُّمَا رَجُلٍ خَرَجَ يُفَرِّقُ بَيْنَ أُمَّتِي فَاضْرِبُوا عُنُقَهُ ‏"‏ ‏.‏

Usoma ibn Sharik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir kishi ummatimning orasini boʻlish uchun chiqsa, uning boʻynini uring», dedilar.Усома ибн Шарик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир киши умматимнинг орасини бўлиш учун чиқса, унинг бўйнини уринг», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، عَنْ حَجَّاجٍ الصَّوَّافِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ، مَوْلَى أَبِي قِلاَبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو قِلاَبَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّ نَفَرًا، مِنْ عُكْلٍ ثَمَانِيَةً قَدِمُوا عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَوْخَمُوا الْمَدِينَةَ وَسَقِمَتْ أَجْسَامُهُمْ فَشَكَوْا ذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ أَلاَ تَخْرُجُونَ مَعَ رَاعِينَا فِي إِبِلِهِ فَتُصِيبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا بَلَى ‏.‏ فَخَرَجُوا فَشَرِبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا فَصَحُّوا فَقَتَلُوا رَاعِيَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَبَعَثَ فَأَخَذُوهُمْ فَأُتِيَ بِهِمْ فَقَطَّعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ وَسَمَّرَ أَعْيُنَهُمْ وَنَبَذَهُمْ فِي الشَّمْسِ حَتَّى مَاتُوا ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Ukl qabilasidan sakkiz kishilik bir guruh Nabiy ﷺning huzurlariga keldilar. Madinaning havosi ularga yoqmadi va badanlari kasal boʻldi. Ular bundan Rasululloh ﷺga shikoyat qildilar. Shunda u zot: «Choʻponimiz bilan uning tuyalari qoshiga chiqib, ularning suti va siydigidan ichmaysizmi?» dedilar. Ular: «Ha», dedilar. Soʻng chiqib, ularning suti va siydigidan ichdilar va sogʻaydilar. Keyin Rasululloh ﷺning choʻponini oʻldirdilar. U zot ortlaridan odam yubordilar, ularni ushlab keltirdilar. U zot ularning qoʻllari va oyoqlarini kesdilar, koʻzlariga mix qizdirib bosdilar va oʻlgunlaricha oftobda tashlab qoʻydilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Укл қабиласидан саккиз кишилик бир гуруҳ Набий ﷺнинг ҳузурларига келдилар. Мадинанинг ҳавоси уларга ёқмади ва баданлари касал бўлди. Улар бундан Расулуллоҳ ﷺга шикоят қилдилар. Шунда у зот: «Чўпонимиз билан унинг туялари қошига чиқиб, уларнинг сути ва сийдигидан ичмайсизми?» дедилар. Улар: «Ҳа», дедилар. Сўнг чиқиб, уларнинг сути ва сийдигидан ичдилар ва соғайдилар. Кейин Расулуллоҳ ﷺнинг чўпонини ўлдирдилар. У зот ортларидан одам юбордилар, уларни ушлаб келтирдилар. У зот уларнинг қўллари ва оёқларини кесдилар, кўзларига мих қиздириб босдилар ва ўлгунларича офтобда ташлаб қўйдилар.

أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدِ بْنِ كَثِيرِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ الْوَلِيدِ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ نَفَرًا، مِنْ عُكْلٍ قَدِمُوا عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَاجْتَوَوُا الْمَدِينَةَ فَأَمَرَهُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَأْتُوا إِبِلَ الصَّدَقَةِ فَيَشْرَبُوا مِنْ أَبْوَالِهَا وَأَلْبَانِهَا فَفَعَلُوا فَقَتَلُوا رَاعِيَهَا وَاسْتَاقُوهَا فَبَعَثَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي طَلَبِهِمْ - قَالَ - فَأُتِيَ بِهِمْ فَقَطَّعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ وَسَمَّرَ أَعْيُنَهُمْ وَلَمْ يَحْسِمْهُمْ وَتَرَكَهُمْ حَتَّى مَاتُوا فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏ إِنَّمَا جَزَاءُ الَّذِينَ يُحَارِبُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ ‏}‏ الآيَةَ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Ukl qabilasidan bir guruh Nabiy ﷺning huzurlariga keldilar, ammo Madinaning havosi ularga yoqmadi. Nabiy ﷺ ularga sadaqa tuyalari qoshiga borib, ularning siydigi va sutidan ichishni buyurdilar. Ular shunday qildilar. Soʻng ularning choʻponini oʻldirib, tuyalarni haydab ketdilar. Nabiy ﷺ ularni izlab odam yubordilar. Ularni ushlab keltirishdi. U zot ularning qoʻllari va oyoqlarini kesdilar, koʻzlariga mix qizdirib bosdilar, jarohatlarini kuydirib bogʻlamadilar va oʻlgunlaricha tashlab qoʻydilar. Shunda Alloh azza va jalla: {Alloh va Uning Rasuli bilan urush qilganlarning jazosi...} oyatini nozil qildi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Укл қабиласидан бир гуруҳ Набий ﷺнинг ҳузурларига келдилар, аммо Мадинанинг ҳавоси уларга ёқмади. Набий ﷺ уларга садақа туялари қошига бориб, уларнинг сийдиги ва сутидан ичишни буюрдилар. Улар шундай қилдилар. Сўнг уларнинг чўпонини ўлдириб, туяларни ҳайдаб кетдилар. Набий ﷺ уларни излаб одам юбордилар. Уларни ушлаб келтиришди. У зот уларнинг қўллари ва оёқларини кесдилар, кўзларига мих қиздириб босдилар, жароҳатларини куйдириб боғламадилар ва ўлгунларича ташлаб қўйдилар. Шунда Аллоҳ азза ва жалла: {Аллоҳ ва Унинг Расули билан уруш қилганларнинг жазоси...} оятини нозил қилди.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَدِمَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثَمَانِيَةُ نَفَرٍ مِنْ عُكْلٍ فَذَكَرَ نَحْوَهُ إِلَى قَوْلِهِ لَمْ يَحْسِمْهُمْ وَقَالَ قَتَلُوا الرَّاعِيَ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning huzurlariga Ukl qabilasidan sakkiz kishi keldi, deb yuqoridagiga oʻxshash rivoyatni «ularning jarohatlarini kuydirib bogʻlamadilar» degan soʻzgacha zikr qildi va: «Ular choʻponni oʻldirdilar», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига Укл қабиласидан саккиз киши келди, деб юқоридагига ўхшаш ривоятни «уларнинг жароҳатларини куйдириб боғламадилар» деган сўзгача зикр қилди ва: «Улар чўпонни ўлдирдилар», деди.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَفَرٌ مِنْ عُكْلٍ أَوْ عُرَيْنَةَ فَأَمَرَ لَهُمْ - وَاجْتَوَوُا الْمَدِينَةَ - بِذَوْدٍ أَوْ لِقَاحٍ يَشْرَبُونَ أَلْبَانَهَا وَأَبْوَالَهَا فَقَتَلُوا الرَّاعِيَ وَاسْتَاقُوا الإِبِلَ فَبَعَثَ فِي طَلَبِهِمْ فَقَطَّعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ وَسَمَلَ أَعْيُنَهُمْ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning huzurlariga Ukl yoki Urayna qabilasidan bir guruh keldi, Madinaning havosi ularga yoqmadi. U zot ularga bir necha tuya yoki sut tuyalarini berib, ularning suti va siydigini ichishni buyurdilar. Soʻng ular choʻponni oʻldirib, tuyalarni haydab ketdilar. U zot ularni izlab odam yubordilar va ularning qoʻllari hamda oyoqlarini kesdilar, koʻzlarini oʻydilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг ҳузурларига Укл ёки Урайна қабиласидан бир гуруҳ келди, Мадинанинг ҳавоси уларга ёқмади. У зот уларга бир неча туя ёки сут туяларини бериб, уларнинг сути ва сийдигини ичишни буюрдилар. Сўнг улар чўпонни ўлдириб, туяларни ҳайдаб кетдилар. У зот уларни излаб одам юбордилар ва уларнинг қўллари ҳамда оёқларини кесдилар, кўзларини ўйдилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، وَغَيْرُهُ، عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ نَاسًا، مِنْ عُرَيْنَةَ قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاجْتَوَوُا الْمَدِينَةَ فَبَعَثَهُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى ذَوْدٍ لَهُ فَشَرِبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا فَلَمَّا صَحُّوا ارْتَدُّوا عَنِ الإِسْلاَمِ وَقَتَلُوا رَاعِيَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُؤْمِنًا وَاسْتَاقُوا الإِبِلَ فَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي آثَارِهِمْ فَأُخِذُوا فَقَطَّعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ وَسَمَلَ أَعْيُنَهُمْ وَصَلَبَهُمْ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Urayna qabilasidan bir toifa odamlar Rasululloh ﷺning huzurlariga keldilar, ammo Madinaning havosi ularga yoqmadi. Nabiy ﷺ ularni oʻzlarining tuyalari qoshiga yubordilar. Ular ularning suti va siydigidan ichdilar. Sogʻayganlaridan soʻng Islomdan qaytdilar va Rasululloh ﷺning muʼmin choʻponini oʻldirib, tuyalarni haydab ketdilar. Rasululloh ﷺ ortlaridan odam yubordilar. Ular ushlandi. U zot ularning qoʻllari va oyoqlarini kesdilar, koʻzlarini oʻydilar va ularni dorga osdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Урайна қабиласидан бир тоифа одамлар Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келдилар, аммо Мадинанинг ҳавоси уларга ёқмади. Набий ﷺ уларни ўзларининг туялари қошига юбордилар. Улар уларнинг сути ва сийдигидан ичдилар. Соғайганларидан сўнг Исломдан қайтдилар ва Расулуллоҳ ﷺнинг муъмин чўпонини ўлдириб, туяларни ҳайдаб кетдилар. Расулуллоҳ ﷺ ортларидан одам юбордилар. Улар ушланди. У зот уларнинг қўллари ва оёқларини кесдилар, кўзларини ўйдилар ва уларни дорга осдилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَدِمَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أُنَاسٌ مِنْ عُرَيْنَةَ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَوْ خَرَجْتُمْ إِلَى ذَوْدِنَا فَكُنْتُمْ فِيهَا فَشَرِبْتُمْ مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا ‏"‏ ‏.‏ فَفَعَلُوا فَلَمَّا صَحُّوا قَامُوا إِلَى رَاعِي رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَتَلُوهُ وَرَجَعُوا كُفَّارًا وَاسْتَاقُوا ذَوْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَرْسَلَ فِي طَلَبِهِمْ فَأُتِيَ بِهِمْ فَقَطَّعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ وَسَمَلَ أَعْيُنَهُمْ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning huzurlariga Urayna qabilasidan bir necha odam keldi. Rasululloh ﷺ ularga: «Tuyalarimiz qoshiga chiqib, ular orasida turib, ularning suti va siydigidan ichmaysizmi?» dedilar. Ular shunday qildilar. Sogʻayganlaridan soʻng Rasululloh ﷺning choʻponi oldiga borib, uni oʻldirdilar, kofir boʻlib qaytdilar va Nabiy ﷺning tuyalarini haydab ketdilar. U zot ularni izlab odam yubordilar. Ularni ushlab keltirishdi. U zot ularning qoʻllari va oyoqlarini kesdilar, koʻzlarini oʻydilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига Урайна қабиласидан бир неча одам келди. Расулуллоҳ ﷺ уларга: «Туяларимиз қошига чиқиб, улар орасида туриб, уларнинг сути ва сийдигидан ичмайсизми?» дедилар. Улар шундай қилдилар. Соғайганларидан сўнг Расулуллоҳ ﷺнинг чўпони олдига бориб, уни ўлдирдилар, кофир бўлиб қайтдилар ва Набий ﷺнинг туяларини ҳайдаб кетдилар. У зот уларни излаб одам юбордилар. Уларни ушлаб келтиришди. У зот уларнинг қўллари ва оёқларини кесдилар, кўзларини ўйдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَدِمَ نَاسٌ مِنْ عُرَيْنَةَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاجْتَوَوُا الْمَدِينَةَ فَقَالَ لَهُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَوْ خَرَجْتُمْ إِلَى ذَوْدِنَا فَشَرِبْتُمْ مِنْ أَلْبَانِهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَقَالَ قَتَادَةُ ‏"‏ وَأَبْوَالِهَا ‏"‏ ‏.‏ فَخَرَجُوا إِلَى ذَوْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا صَحُّوا كَفَرُوا بَعْدَ إِسْلاَمِهِمْ وَقَتَلُوا رَاعِيَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُؤْمِنًا وَاسْتَاقُوا ذَوْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَانْطَلَقُوا مُحَارِبِينَ فَأَرْسَلَ فِي طَلَبِهِمْ فَأُخِذُوا فَقَطَّعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ وَسَمَّرَ أَعْيُنَهُمْ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Urayna qabilasidan bir necha odam Rasululloh ﷺning huzurlariga keldi, ammo Madinaning havosi ularga yoqmadi. Nabiy ﷺ ularga: «Tuyalarimiz qoshiga chiqib, ularning sutidan ichmaysizmi?» dedilar. Qatoda: «Va siydigidan», dedi. Ular Rasululloh ﷺning tuyalari qoshiga chiqdilar. Sogʻayganlaridan soʻng Islomlaridan keyin kofir boʻldilar va Rasululloh ﷺning muʼmin choʻponini oʻldirib, Rasululloh ﷺning tuyalarini haydab ketdilar hamda urushga otlanib joʻnab ketdilar. U zot ularni izlab odam yubordilar. Ular ushlandi. U zot ularning qoʻllari va oyoqlarini kesdilar, koʻzlariga mix qizdirib bosdilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Урайна қабиласидан бир неча одам Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келди, аммо Мадинанинг ҳавоси уларга ёқмади. Набий ﷺ уларга: «Туяларимиз қошига чиқиб, уларнинг сутидан ичмайсизми?» дедилар. Қатода: «Ва сийдигидан», деди. Улар Расулуллоҳ ﷺнинг туялари қошига чиқдилар. Соғайганларидан сўнг Исломларидан кейин кофир бўлдилар ва Расулуллоҳ ﷺнинг муъмин чўпонини ўлдириб, Расулуллоҳ ﷺнинг туяларини ҳайдаб кетдилар ҳамда урушга отланиб жўнаб кетдилар. У зот уларни излаб одам юбордилар. Улар ушланди. У зот уларнинг қўллари ва оёқларини кесдилар, кўзларига мих қиздириб босдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ أَسْلَمَ أُنَاسٌ مِنْ عُرَيْنَةَ فَاجْتَوَوُا الْمَدِينَةَ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَوْ خَرَجْتُمْ إِلَى ذَوْدٍ لَنَا فَشَرِبْتُمْ مِنْ أَلْبَانِهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ حُمَيْدٌ وَقَالَ قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍ ‏"‏ وَأَبْوَالِهَا ‏"‏ ‏.‏ فَفَعَلُوا فَلَمَّا صَحُّوا كَفَرُوا بَعْدَ إِسْلاَمِهِمْ وَقَتَلُوا رَاعِيَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُؤْمِنًا وَاسْتَاقُوا ذَوْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهَرَبُوا مُحَارِبِينَ فَأَرْسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَنْ أَتَى بِهِمْ فَأُخِذُوا فَقَطَّعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ وَسَمَّرَ أَعْيُنَهُمْ وَتَرَكَهُمْ فِي الْحَرَّةِ حَتَّى مَاتُوا ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Urayna qabilasidan bir necha odam Islomni qabul qildilar, ammo Madinaning havosi ularga yoqmadi. Rasululloh ﷺ ularga: «Tuyalarimiz qoshiga chiqib, ularning sutidan ichmaysizmi?» dedilar. Humayd aytdi: «Qatoda Anasdan: ‹Va siydigidan› deb rivoyat qildi». Ular shunday qildilar. Sogʻayganlaridan soʻng Islomlaridan keyin kofir boʻldilar va Rasululloh ﷺning muʼmin choʻponini oʻldirib, Rasululloh ﷺning tuyalarini haydab ketdilar hamda urushga otlanib qochdilar. Rasululloh ﷺ ularni keltiradigan odam yubordilar. Ular ushlandi. U zot ularning qoʻllari va oyoqlarini kesdilar, koʻzlariga mix qizdirib bosdilar va oʻlgunlaricha Harra degan joyda tashlab qoʻydilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Урайна қабиласидан бир неча одам Исломни қабул қилдилар, аммо Мадинанинг ҳавоси уларга ёқмади. Расулуллоҳ ﷺ уларга: «Туяларимиз қошига чиқиб, уларнинг сутидан ичмайсизми?» дедилар. Ҳумайд айтди: «Қатода Анасдан: ‹Ва сийдигидан› деб ривоят қилди». Улар шундай қилдилар. Соғайганларидан сўнг Исломларидан кейин кофир бўлдилар ва Расулуллоҳ ﷺнинг муъмин чўпонини ўлдириб, Расулуллоҳ ﷺнинг туяларини ҳайдаб кетдилар ҳамда урушга отланиб қочдилар. Расулуллоҳ ﷺ уларни келтирадиган одам юбордилар. Улар ушланди. У зот уларнинг қўллари ва оёқларини кесдилар, кўзларига мих қиздириб босдилар ва ўлгунларича Ҳарра деган жойда ташлаб қўйдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، - وَهُوَ ابْنُ زُرَيْعٍ - قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، أَنَّ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، حَدَّثَهُمْ أَنَّ نَاسًا أَوْ رِجَالاً مِنْ عُكْلٍ أَوْ عُرَيْنَةَ قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا أَهْلُ ضَرْعٍ وَلَمْ نَكُنْ أَهْلَ رِيفٍ ‏.‏ فَاسْتَوْخَمُوا الْمَدِينَةَ فَأَمَرَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِذَوْدٍ وَرَاعٍ وَأَمَرَهُمْ أَنْ يَخْرُجُوا فِيهَا فَيَشْرَبُوا مِنْ لَبَنِهَا وَأَبْوَالِهَا فَلَمَّا صَحُّوا - وَكَانُوا بِنَاحِيَةِ الْحَرَّةِ - كَفَرُوا بَعْدَ إِسْلاَمِهِمْ وَقَتَلُوا رَاعِيَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاسْتَاقُوا الذَّوْدَ فَبَعَثَ الطَّلَبَ فِي آثَارِهِمْ فَأُتِيَ بِهِمْ فَسَمَّرَ أَعْيُنَهُمْ وَقَطَّعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ ثُمَّ تَرَكَهُمْ فِي الْحَرَّةِ عَلَى حَالِهِمْ حَتَّى مَاتُوا ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Ukl yoki Urayna qabilasidan bir necha odam yoxud kishilar Rasululloh ﷺning huzurlariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, biz chorvador xalqmiz, dehqonchilik ahli emasmiz», dedilar. Madinaning havosi ularga yoqmadi. Shunda Rasululloh ﷺ ularga tuyalar va choʻpon berishni buyurdilar hamda ularga chiqib, ularning suti va siydigidan ichishni amr qildilar. Sogʻayganlaridan soʻng — ular Harra tomonida edilar — Islomlaridan keyin kofir boʻldilar va Rasululloh ﷺning choʻponini oʻldirib, tuyalarni haydab ketdilar. U zot ortlaridan izlovchilar yubordilar. Ularni ushlab keltirishdi. U zot ularning koʻzlariga mix qizdirib bosdilar, qoʻllari va oyoqlarini kesdilar, soʻng ularni oʻlgunlaricha Harrada oʻz holicha tashlab qoʻydilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Укл ёки Урайна қабиласидан бир неча одам ёхуд кишилар Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз чорвадор халқмиз, деҳқончилик аҳли эмасмиз», дедилар. Мадинанинг ҳавоси уларга ёқмади. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уларга туялар ва чўпон беришни буюрдилар ҳамда уларга чиқиб, уларнинг сути ва сийдигидан ичишни амр қилдилар. Соғайганларидан сўнг — улар Ҳарра томонида эдилар — Исломларидан кейин кофир бўлдилар ва Расулуллоҳ ﷺнинг чўпонини ўлдириб, туяларни ҳайдаб кетдилар. У зот ортларидан изловчилар юбордилар. Уларни ушлаб келтиришди. У зот уларнинг кўзларига мих қиздириб босдилар, қўллари ва оёқларини кесдилар, сўнг уларни ўлгунларича Ҳаррада ўз ҳолича ташлаб қўйдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، عَنْ عَبْدِ الأَعْلَى، نَحْوَهُ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan yuqoridagiga oʻxshash rivoyat keltirildi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан юқоридагига ўхшаш ривоят келтирилди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ نَافِعٍ أَبُو بَكْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بَهْزٌ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، وَثَابِتٌ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ نَفَرًا، مِنْ عُرَيْنَةَ نَزَلُوا فِي الْحَرَّةِ فَأَتَوُا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَاجْتَوَوُا الْمَدِينَةَ فَأَمَرَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَكُونُوا فِي إِبِلِ الصَّدَقَةِ وَأَنْ يَشْرَبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا فَقَتَلُوا الرَّاعِيَ وَارْتَدُّوا عَنِ الإِسْلاَمِ وَاسْتَاقُوا الإِبِلَ فَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي آثَارِهِمْ فَجِيءَ بِهِمْ فَقَطَّعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ وَسَمَّرَ أَعْيُنَهُمْ وَأَلْقَاهُمْ فِي الْحَرَّةِ ‏.‏ قَالَ أَنَسٌ فَلَقَدْ رَأَيْتُ أَحَدَهُمْ يَكْدُمُ الأَرْضَ بِفِيهِ عَطَشًا حَتَّى مَاتُوا ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Urayna qabilasidan bir guruh Harrada qoʻndilar va Nabiy ﷺning huzurlariga keldilar, ammo Madinaning havosi ularga yoqmadi. Shunda Rasululloh ﷺ ularga sadaqa tuyalari orasida boʻlib, ularning suti va siydigidan ichishni buyurdilar. Ular choʻponni oʻldirdilar, Islomdan qaytdilar va tuyalarni haydab ketdilar. Rasululloh ﷺ ortlaridan odam yubordilar. Ularni keltirishdi. U zot ularning qoʻllari va oyoqlarini kesdilar, koʻzlariga mix qizdirib bosdilar va ularni Harraga tashladilar. Anas aytdi: «Men ulardan birining chanqoqdan tuproqni tishlab yotganini koʻrdim, toki ular oʻlib bitdilar».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Урайна қабиласидан бир гуруҳ Ҳаррада қўндилар ва Набий ﷺнинг ҳузурларига келдилар, аммо Мадинанинг ҳавоси уларга ёқмади. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уларга садақа туялари орасида бўлиб, уларнинг сути ва сийдигидан ичишни буюрдилар. Улар чўпонни ўлдирдилар, Исломдан қайтдилар ва туяларни ҳайдаб кетдилар. Расулуллоҳ ﷺ ортларидан одам юбордилар. Уларни келтиришди. У зот уларнинг қўллари ва оёқларини кесдилар, кўзларига мих қиздириб босдилар ва уларни Ҳаррага ташладилар. Анас айтди: «Мен улардан бирининг чанқоқдан тупроқни тишлаб ётганини кўрдим, токи улар ўлиб битдилар».

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ وَهْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو عَبْدِ الرَّحِيمِ، قَالَ حَدَّثَنِي زَيْدُ بْنُ أَبِي أُنَيْسَةَ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَدِمَ أَعْرَابٌ مِنْ عُرَيْنَةَ إِلَى نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَسْلَمُوا فَاجْتَوَوُا الْمَدِينَةَ حَتَّى اصْفَرَّتْ أَلْوَانُهُمْ وَعَظُمَتْ بُطُونُهُمْ فَبَعَثَ بِهِمْ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى لِقَاحٍ لَهُ فَأَمَرَهُمْ أَنْ يَشْرَبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا حَتَّى صَحُّوا فَقَتَلُوا رُعَاتِهَا وَاسْتَاقُوا الإِبِلَ فَبَعَثَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي طَلَبِهِمْ فَأُتِيَ بِهِمْ فَقَطَّعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ وَسَمَّرَ أَعْيُنَهُمْ ‏.‏ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَبْدُ الْمَلِكِ لأَنَسٍ وَهُوَ يُحَدِّثُهُ هَذَا الْحَدِيثَ بِكُفْرٍ أَوْ بِذَنْبٍ قَالَ بِكُفْرٍ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Urayna qabilasidan bir necha aʼrobiy Allohning Nabiysi ﷺning huzurlariga kelib, Islomni qabul qildilar. Ammo Madinaning havosi ularga yoqmadi, hatto rangalari sargʻayib, qorinlari shishdi. Shunda Allohning Nabiysi ﷺ ularni oʻzlarining sut tuyalari qoshiga yubordilar va sogʻaygunlaricha ularning suti hamda siydigidan ichishni buyurdilar. Soʻng ular choʻponlarni oʻldirib, tuyalarni haydab ketdilar. Allohning Nabiysi ﷺ ularni izlab odam yubordilar. Ularni keltirishdi. U zot ularning qoʻllari va oyoqlarini kesdilar, koʻzlariga mix qizdirib bosdilar. Amir ul-muʼminin Abdulmalik Anasga bu hadisni aytib bergani chogʻida: «Bu kufr sababidanmi yoki gunoh sababidanmi?» dedi. U: «Kufr sababidan», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Урайна қабиласидан бир неча аъробий Аллоҳнинг Набийси ﷺнинг ҳузурларига келиб, Исломни қабул қилдилар. Аммо Мадинанинг ҳавоси уларга ёқмади, ҳатто рангалари сарғайиб, қоринлари шишди. Шунда Аллоҳнинг Набийси ﷺ уларни ўзларининг сут туялари қошига юбордилар ва соғайгунларича уларнинг сути ҳамда сийдигидан ичишни буюрдилар. Сўнг улар чўпонларни ўлдириб, туяларни ҳайдаб кетдилар. Аллоҳнинг Набийси ﷺ уларни излаб одам юбордилар. Уларни келтиришди. У зот уларнинг қўллари ва оёқларини кесдилар, кўзларига мих қиздириб босдилар. Амир ул-муъминин Абдулмалик Анасга бу ҳадисни айтиб бергани чоғида: «Бу куфр сабабиданми ёки гуноҳ сабабиданми?» деди. У: «Куфр сабабидан», деди.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ وَأَخْبَرَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَمُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، قَالَ قَدِمَ نَاسٌ مِنَ الْعَرَبِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَسْلَمُوا ثُمَّ مَرِضُوا فَبَعَثَ بِهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى لِقَاحٍ لِيَشْرَبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا فَكَانُوا فِيهَا ثُمَّ عَمَدُوا إِلَى الرَّاعِي غُلاَمِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَتَلُوهُ وَاسْتَاقُوا اللِّقَاحَ فَزَعَمُوا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ عَطِّشَ مَنْ عَطَّشَ آلَ مُحَمَّدٍ اللَّيْلَةَ ‏"‏ ‏.‏ فَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي طَلَبِهِمْ فَأُخِذُوا فَقَطَّعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ وَسَمَلَ أَعْيُنَهُمْ ‏.‏ وَبَعْضُهُمْ يَزِيدُ عَلَى بَعْضٍ إِلاَّ أَنَّ مُعَاوِيَةَ قَالَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ اسْتَاقُوا إِلَى أَرْضِ الشِّرْكِ ‏.‏

Said ibn al-Musayyab (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Arablardan bir necha kishi Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib, Islomni qabul qilishdi. Soʻng ular kasal boʻlib qolishdi. Rasululloh ﷺ ularni sutidan ichib turishlari uchun sogʻin tuyalar oldiga joʻnatdilar. Ular oʻsha yerda boʻlishdi. Keyin Rasululloh ﷺning choʻponi boʻlgan xizmatkorlarining ustiga hujum qilib, uni oʻldirishdi va tuyalarni haydab ketishdi. Ular Rasululloh ﷺ: «Ey Alloh, kim bu kecha Muhammadning oilasini tashna qilgan boʻlsa, uni tashna qilgin», deb aytdilar deb daʼvo qildilar. Rasululloh ﷺ ularning izidan odam joʻnatdilar, ular tutildi. U zot ularning qoʻl-oyoqlarini kestirib, koʻzlariga mil tortdilar.Саид ибн ал-Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Араблардан бир неча киши Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб, Исломни қабул қилишди. Сўнг улар касал бўлиб қолишди. Расулуллоҳ ﷺ уларни сутидан ичиб туришлари учун соғин туялар олдига жўнатдилар. Улар ўша ерда бўлишди. Кейин Расулуллоҳ ﷺнинг чўпони бўлган хизматкорларининг устига ҳужум қилиб, уни ўлдиришди ва туяларни ҳайдаб кетишди. Улар Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Аллоҳ, ким бу кеча Муҳаммаднинг оиласини ташна қилган бўлса, уни ташна қилгин», деб айтдилар деб даъво қилдилар. Расулуллоҳ ﷺ уларнинг изидан одам жўнатдилар, улар тутилди. У зот уларнинг қўл-оёқларини кестириб, кўзларига мил тортдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْخَلَنْجِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ سُعَيْرٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها قَالَتْ أَغَارَ قَوْمٌ عَلَى لِقَاحِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخَذَهُمْ فَقَطَّعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ وَسَمَلَ أَعْيُنَهُمْ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir qavm Rasululloh ﷺning sogʻin tuyalari ustiga hujum qildi. U zot ularni tutib, qoʻl-oyoqlarini kestirdilar va koʻzlariga mil tortdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир қавм Расулуллоҳ ﷺнинг соғин туялари устига ҳужум қилди. У зот уларни тутиб, қўл-оёқларини кестирдилар ва кўзларига мил тортдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِي الْوَزِيرِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، ح وَأَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ أَبِي الْوَزِيرِ، قَالَ حَدَّثَنَا الدَّرَاوَرْدِيُّ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ قَوْمًا، أَغَارُوا عَلَى لِقَاحِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأُتِيَ بِهِمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَطَّعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ وَسَمَلَ أَعْيُنَهُمْ ‏.‏ اللَّفْظُ لاِبْنِ الْمُثَنَّى ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, bir qavm Rasululloh ﷺning sogʻin tuyalari ustiga hujum qildi. Ular Nabiy ﷺ huzuriga keltirildi. Nabiy ﷺ ularning qoʻl-oyoqlarini kestirdilar va koʻzlariga mil tortdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, бир қавм Расулуллоҳ ﷺнинг соғин туялари устига ҳужум қилди. Улар Набий ﷺ ҳузурига келтирилди. Набий ﷺ уларнинг қўл-оёқларини кестирдилар ва кўзларига мил тортдилар.

أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ قَوْمًا، أَغَارُوا عَلَى إِبِلِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَطَّعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ وَسَمَلَ أَعْيُنَهُمْ ‏.‏

Urva ibn az-Zubayr (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, bir qavm Rasululloh ﷺning tuyalari ustiga hujum qildi. U zot ularning qoʻl-oyoqlarini kestirdilar va koʻzlariga mil tortdilar.Урва ибн аз-Зубайр (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, бир қавм Расулуллоҳ ﷺнинг туялари устига ҳужум қилди. У зот уларнинг қўл-оёқларини кестирдилар ва кўзларига мил тортдилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ وَأَخْبَرَنِي يَحْيَى بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَالِمٍ، وَسَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَذَكَرَ، آخَرَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ قَالَ أَغَارَ نَاسٌ مِنْ عُرَيْنَةَ عَلَى لِقَاحِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاسْتَاقُوهَا وَقَتَلُوا غُلاَمًا لَهُ فَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي آثَارِهِمْ فَأُخِذُوا فَقَطَّعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ وَسَمَلَ أَعْيُنَهُمْ ‏.‏

Urva ibn az-Zubayr (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Urayna qabilasidan bir necha kishi Rasululloh ﷺning sogʻin tuyalari ustiga hujum qilib, ularni haydab ketishdi va u zotning bir xizmatkorini oʻldirishdi. Rasululloh ﷺ ularning izidan odam joʻnatdilar, ular tutildi. U zot ularning qoʻl-oyoqlarini kestirdilar va koʻzlariga mil tortdilar.Урва ибн аз-Зубайр (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Урайна қабиласидан бир неча киши Расулуллоҳ ﷺнинг соғин туялари устига ҳужум қилиб, уларни ҳайдаб кетишди ва у зотнинг бир хизматкорини ўлдиришди. Расулуллоҳ ﷺ уларнинг изидан одам жўнатдилар, улар тутилди. У зот уларнинг қўл-оёқларини кестирдилар ва кўзларига мил тортдилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلاَلٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَنَزَلَتْ فِيهِمْ آيَةُ الْمُحَارَبَةِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, u Rasululloh ﷺdan rivoyat qiladi: Ular haqida muhoraba oyati nozil boʻldi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, у Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилади: Улар ҳақида муҳораба ояти нозил бўлди.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمَّا قَطَّعَ الَّذِينَ سَرَقُوا لِقَاحَهُ وَسَمَلَ أَعْيُنَهُمْ بِالنَّارِ عَاتَبَهُ اللَّهُ فِي ذَلِكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏ إِنَّمَا جَزَاءُ الَّذِينَ يُحَارِبُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ ‏}‏ الآيَةَ كُلَّهَا ‏.‏

Abuz-Zinod (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ oʻzlarining sogʻin tuyalarini oʻgʻirlagan kishilarning qoʻl-oyoqlarini kestirib, koʻzlariga olov bilan mil tortganlarida, Alloh bu haqda ularga taʼna qildi va Alloh taolo: {Alloh va Uning Rasuliga qarshi urush qiladiganlarning jazosi} degan oyatni toʻliq nozil qildi.Абуз-Зинод (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ўзларининг соғин туяларини ўғирлаган кишиларнинг қўл-оёқларини кестириб, кўзларига олов билан мил тортганларида, Аллоҳ бу ҳақда уларга таъна қилди ва Аллоҳ таоло: {Аллоҳ ва Унинг Расулига қарши уруш қиладиганларнинг жазоси} деган оятни тўлиқ нозил қилди.

أَخْبَرَنَا الْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ الأَعْرَجُ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ غَيْلاَنَ، - ثِقَةٌ مَأْمُونٌ - قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ إِنَّمَا سَمَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَعْيُنَ أُولَئِكَ لأَنَّهُمْ سَمَلُوا أَعْيُنَ الرُّعَاةِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ana oʻsha kishilarning koʻzlariga mil tortdilar, chunki ular choʻponlarning koʻzlariga mil tortishgan edi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ана ўша кишиларнинг кўзларига мил тортдилар, чунки улар чўпонларнинг кўзларига мил тортишган эди.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَجُلاً، مِنَ الْيَهُودِ قَتَلَ جَارِيَةً مِنَ الأَنْصَارِ عَلَى حُلِيٍّ لَهَا وَأَلْقَاهَا فِي قَلِيبٍ وَرَضَخَ رَأْسَهَا بِالْحِجَارَةِ فَأُخِذَ فَأَمَرَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُرْجَمَ حَتَّى يَمُوتَ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, yahudiylardan bir kishi ansorlardan boʻlgan bir qizni taqinchoqlari uchun oʻldirdi va uni bir quduqqa tashlab, boshini toshlar bilan ezib yubordi. U tutildi. Rasululloh ﷺ uni oʻlguncha toshboʻron qilishga buyurdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, яҳудийлардан бир киши ансорлардан бўлган бир қизни тақинчоқлари учун ўлдирди ва уни бир қудуққа ташлаб, бошини тошлар билан эзиб юборди. У тутилди. Расулуллоҳ ﷺ уни ўлгунча тошбўрон қилишга буюрдилар.

أَخْبَرَنَا يُوسُفُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَعْمَرٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَجُلاً، قَتَلَ جَارِيَةً مِنَ الأَنْصَارِ عَلَى حُلِيٍّ لَهَا ثُمَّ أَلْقَاهَا فِي قَلِيبٍ وَرَضَخَ رَأْسَهَا بِالْحِجَارَةِ فَأَمَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُرْجَمَ حَتَّى يَمُوتَ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi ansorlardan boʻlgan bir qizni taqinchoqlari uchun oʻldirdi, soʻng uni bir quduqqa tashlab, boshini toshlar bilan ezib yubordi. Nabiy ﷺ uni oʻlguncha toshboʻron qilishga buyurdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир киши ансорлардан бўлган бир қизни тақинчоқлари учун ўлдирди, сўнг уни бир қудуққа ташлаб, бошини тошлар билан эзиб юборди. Набий ﷺ уни ўлгунча тошбўрон қилишга буюрдилар.

أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّا بْنُ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنِي عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ بْنِ وَاقِدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ النَّحْوِيُّ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، فِي قَوْلِهِ تَعَالَى ‏{‏ إِنَّمَا جَزَاءُ الَّذِينَ يُحَارِبُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ ‏}‏ الآيَةَ قَالَ نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ فِي الْمُشْرِكِينَ فَمَنْ تَابَ مِنْهُمْ قَبْلَ أَنْ يُقْدَرَ عَلَيْهِ لَمْ يَكُنْ عَلَيْهِ سَبِيلٌ وَلَيْسَتْ هَذِهِ الآيَةُ لِلرَّجُلِ الْمُسْلِمِ فَمَنْ قَتَلَ وَأَفْسَدَ فِي الأَرْضِ وَحَارَبَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ ثُمَّ لَحِقَ بِالْكُفَّارِ قَبْلَ أَنْ يُقْدَرَ عَلَيْهِ لَمْ يَمْنَعْهُ ذَلِكَ أَنْ يُقَامَ فِيهِ الْحَدُّ الَّذِي أَصَابَ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan Alloh taoloning {Alloh va Uning Rasuliga qarshi urush qiladiganlarning jazosi} degan oyati haqida rivoyat qilinadi. U dedi: Bu oyat mushriklar haqida nozil boʻldi. Ulardan kim tutilishidan oldin tavba qilsa, unga qarshi yoʻl yoʻqdir. Bu oyat musulmon kishi haqida emas. Kimki oʻldirsa, yer yuzida fasod qilsa, Alloh va Uning Rasuliga qarshi urush qilsa, soʻng tutilishidan oldin kofirlarga qoʻshilib ketsa, bu narsa uni qilgan gunohi uchun unga had jazosi qoʻllanishidan saqlab qololmaydi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан Аллоҳ таолонинг {Аллоҳ ва Унинг Расулига қарши уруш қиладиганларнинг жазоси} деган ояти ҳақида ривоят қилинади. У деди: Бу оят мушриклар ҳақида нозил бўлди. Улардан ким тутилишидан олдин тавба қилса, унга қарши йўл йўқдир. Бу оят мусулмон киши ҳақида эмас. Кимки ўлдирса, ер юзида фасод қилса, Аллоҳ ва Унинг Расулига қарши уруш қилса, сўнг тутилишидан олдин кофирларга қўшилиб кетса, бу нарса уни қилган гуноҳи учун унга ҳад жазоси қўлланишидан сақлаб қололмайди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَحُثُّ فِي خُطْبَتِهِ عَلَى الصَّدَقَةِ وَيَنْهَى عَنِ الْمُثْلَةِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻz xutbalarida sadaqaga qiziqtirar va maslani (jasadni buzib maʼs qilishni) taqiqlar edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўз хутбаларида садақага қизиқтирар ва маслани (жасадни бузиб маъс қилишни) тақиқлар эдилар.

أَخْبَرَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدٍ الدُّورِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ طَهْمَانَ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يَحِلُّ دَمُ امْرِئٍ مُسْلِمٍ إِلاَّ بِإِحْدَى ثَلاَثِ خِصَالٍ زَانٍ مُحْصَنٌ يُرْجَمُ أَوْ رَجُلٌ قَتَلَ رَجُلاً مُتَعَمِّدًا فَيُقْتَلُ أَوْ رَجُلٌ يَخْرُجُ مِنَ الإِسْلاَمِ يُحَارِبُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَرَسُولَهُ فَيُقْتَلُ أَوْ يُصْلَبُ أَوْ يُنْفَى مِنَ الأَرْضِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Musulmon kishining qoni uch xislatdan biri boʻlmagunicha halol boʻlmaydi: toshboʻron qilinadigan muhsan zinokor, yoki bir kishini qasddan oʻldirib, oʻzi ham oʻldiriladigan kishi, yoki Islomdan chiqib, Alloh azza va jalla hamda Uning Rasuliga qarshi urush qilgan va shu sababli oʻldiriladigan, yoki dorga osiladigan, yoxud yerdan surgun qilinadigan kishi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмон кишининг қони уч хислатдан бири бўлмагунича ҳалол бўлмайди: тошбўрон қилинадиган муҳсан зинокор, ёки бир кишини қасддан ўлдириб, ўзи ҳам ўлдириладиган киши, ёки Исломдан чиқиб, Аллоҳ азза ва жалла ҳамда Унинг Расулига қарши уруш қилган ва шу сабабли ўлдириладиган, ёки дорга осиладиган, ёхуд ердан сургун қилинадиган киши», дедилар.

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ جَرِيرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا أَبَقَ الْعَبْدُ لَمْ تُقْبَلْ لَهُ صَلاَةٌ حَتَّى يَرْجِعَ إِلَى مَوَالِيهِ ‏"‏ ‏.‏

Jarir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qul qochib ketsa, xoʻjayinlariga qaytib bormaguncha uning namozi qabul qilinmaydi», dedilar.Жарир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қул қочиб кетса, хўжайинларига қайтиб бормагунча унинг намози қабул қилинмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ، عَنْ جَرِيرٍ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ كَانَ جَرِيرٌ يُحَدِّثُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا أَبَقَ الْعَبْدُ لَمْ تُقْبَلْ لَهُ صَلاَةٌ وَإِنْ مَاتَ مَاتَ كَافِرًا ‏"‏ ‏.‏ وَأَبَقَ غُلاَمٌ لِجَرِيرٍ فَأَخَذَهُ فَضَرَبَ عُنُقَهُ ‏.‏

Jarir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Qul (xoʻjasidan) qochib ketsa, uning namozi qabul qilinmaydi va agar oʻlsa, kofir boʻlib oʻladi», deb aytar edilar. Jarirning bir quli qochib ketdi, u uni ushlab, boʻynini uzdi.Жарир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Қул (хўжасидан) қочиб кетса, унинг намози қабул қилинмайди ва агар ўлса, кофир бўлиб ўлади», деб айтар эдилар. Жарирнинг бир қули қочиб кетди, у уни ушлаб, бўйнини узди.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ إِذَا أَبَقَ الْعَبْدُ إِلَى أَرْضِ الشِّرْكِ فَلاَ ذِمَّةَ لَهُ ‏.‏

Jarir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Qul shirk yurtiga qochib ketsa, unga zimma (himoya) yoʻq».Жарир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Қул ширк юртига қочиб кетса, унга зимма (ҳимоя) йўқ».

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ جَرِيرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا أَبَقَ الْعَبْدُ إِلَى أَرْضِ الشِّرْكِ فَقَدْ حَلَّ دَمُهُ ‏"‏ ‏.‏

Jarir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qul shirk yurtiga qochib ketsa, uning qoni halol boʻladi», dedilar.Жарир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қул ширк юртига қочиб кетса, унинг қони ҳалол бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا قَاسِمٌ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، ‏{‏ عَنِ الشَّعْبِيِّ، ‏}‏ عَنْ جَرِيرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا أَبَقَ الْعَبْدُ إِلَى أَرْضِ الشِّرْكِ فَقَدْ حَلَّ دَمُهُ ‏"‏ ‏.‏

Jarir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Qul shirk yurtiga qochib ketsa, uning qoni halol boʻladi», dedilar.Жарир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Қул ширк юртига қочиб кетса, унинг қони ҳалол бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، ‏{‏ عَنْ إِسْرَائِيلَ، ‏}‏ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ جَرِيرٍ، قَالَ أَيُّمَا عَبْدٍ أَبَقَ إِلَى أَرْضِ الشِّرْكِ فَقَدْ حَلَّ دَمُهُ ‏.‏

Jarir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Qaysi bir qul shirk yurtiga qochib ketsa, uning qoni halol boʻladi».Жарир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Қайси бир қул ширк юртига қочиб кетса, унинг қони ҳалол бўлади».

أَخْبَرَنِي صَفْوَانُ بْنُ عَمْرٍو، قَالَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ جَرِيرٍ، قَالَ أَيُّمَا عَبْدٍ أَبَقَ إِلَى أَرْضِ الشِّرْكِ فَقَدْ حَلَّ دَمُهُ ‏.‏

Jarir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Qaysi bir qul shirk yurtiga qochib ketsa, uning qoni halol boʻladi».Жарир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Қайси бир қул ширк юртига қочиб кетса, унинг қони ҳалол бўлади».

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَامِرٍ، عَنْ جَرِيرٍ، قَالَ أَيُّمَا عَبْدٍ أَبَقَ مِنْ مَوَالِيهِ وَلَحِقَ بِالْعَدُوِّ فَقَدْ أَحَلَّ بِنَفْسِهِ ‏.‏

Jarir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Qaysi bir qul oʻz xoʻjalaridan qochib, dushmanga qoʻshilib ketsa, oʻz jonini (qonini) halol qilibdi».Жарир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Қайси бир қул ўз хўжаларидан қочиб, душманга қўшилиб кетса, ўз жонини (қонини) ҳалол қилибди».

أَخْبَرَنَا أَبُو الأَزْهَرِ، أَحْمَدُ بْنُ الأَزْهَرِ النَّيْسَابُورِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ سُلَيْمَانَ الرَّازِيُّ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْمُغِيرَةُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنْ مَطَرٍ الْوَرَّاقِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ عُثْمَانَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لاَ يَحِلُّ دَمُ امْرِئٍ مُسْلِمٍ إِلاَّ بِإِحْدَى ثَلاَثٍ رَجُلٌ زَنَى بَعْدَ إِحْصَانِهِ فَعَلَيْهِ الرَّجْمُ أَوْ قَتَلَ عَمْدًا فَعَلَيْهِ الْقَوَدُ أَوِ ارْتَدَّ بَعْدَ إِسْلاَمِهِ فَعَلَيْهِ الْقَتْلُ ‏"‏ ‏.‏

Usmon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Musulmon kishining qoni faqat uch narsaning biri bilan halol boʻladi: erli-xotinli boʻlgach zino qilgan kishi — unga tosh otish (rajm); yoki qasddan odam oʻldirgan kishi — unga qasos; yoki musulmon boʻlgach dinidan qaytgan kishi — unga oʻlim jazosidir», deb aytayotganlarini eshitdim.Усмон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмон кишининг қони фақат уч нарсанинг бири билан ҳалол бўлади: эрли-хотинли бўлгач зино қилган киши — унга тош отиш (ражм); ёки қасддан одам ўлдирган киши — унга қасос; ёки мусулмон бўлгач динидан қайтган киши — унга ўлим жазосидир», деб айтаётганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ إِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ أَبِي النَّضْرِ، عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لاَ يَحِلُّ دَمُ امْرِئٍ مُسْلِمٍ إِلاَّ بِثَلاَثٍ أَنْ يَزْنِيَ بَعْدَ مَا أُحْصِنَ أَوْ يَقْتُلَ إِنْسَانًا فَيُقْتَلُ أَوْ يَكْفُرَ بَعْدَ إِسْلاَمِهِ فَيُقْتَلُ ‏"‏ ‏.‏

Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Musulmon kishining qoni faqat uch narsa bilan halol boʻladi: erli-xotinli boʻlgach zino qilishi; yoki bir insonni oʻldirib, evaziga oʻzi oʻldirilishi; yoki musulmon boʻlgach kofir boʻlib, buning uchun oʻldirilishi», deb aytayotganlarini eshitdim.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмон кишининг қони фақат уч нарса билан ҳалол бўлади: эрли-хотинли бўлгач зино қилиши; ёки бир инсонни ўлдириб, эвазига ўзи ўлдирилиши; ёки мусулмон бўлгач кофир бўлиб, бунинг учун ўлдирилиши», деб айтаётганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا عِمْرَانُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ عِكْرِمَةَ، قَالَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ بَدَّلَ دِينَهُ فَاقْتُلُوهُ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim dinini oʻzgartirsa, uni oʻldiringlar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким динини ўзгартирса, уни ўлдиринглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ عِكْرِمَةَ، أَنَّ نَاسًا، ارْتَدُّوا عَنِ الإِسْلاَمِ، فَحَرَّقَهُمْ عَلِيٌّ بِالنَّارِ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ لَوْ كُنْتُ أَنَا لَمْ، أُحَرِّقْهُمْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تُعَذِّبُوا بِعَذَابِ اللَّهِ أَحَدًا ‏"‏ ‏.‏ وَلَوْ كُنْتُ أَنَا لَقَتَلْتُهُمْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ بَدَّلَ دِينَهُ فَاقْتُلُوهُ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Baʼzi odamlar Islomdan qaytgach, Ali ularni olov bilan yoqdi. Ibn Abbos: «Agar men boʻlganimda, ularni yoqmagan boʻlardim, chunki Rasululloh ﷺ: ‹Hech kimni Allohning azobi bilan azoblamanglar›, deganlar. Agar men boʻlganimda, ularni oʻldirgan boʻlardim, chunki Rasululloh ﷺ: ‹Kim dinini oʻzgartirsa, uni oʻldiringlar›, deganlar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Баъзи одамлар Исломдан қайтгач, Али уларни олов билан ёқди. Ибн Аббос: «Агар мен бўлганимда, уларни ёқмаган бўлардим, чунки Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ҳеч кимни Аллоҳнинг азоби билан азобламанглар›, деганлар. Агар мен бўлганимда, уларни ўлдирган бўлардим, чунки Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ким динини ўзгартирса, уни ўлдиринглар›, деганлар», деди.

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ بَدَّلَ دِينَهُ فَاقْتُلُوهُ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim dinini oʻzgartirsa, uni oʻldiringlar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким динини ўзгартирса, уни ўлдиринглар», дедилар.

أَخْبَرَنِي هِلاَلُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زُرَارَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ الْعَوَّامِ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ بَدَّلَ دِينَهُ فَاقْتُلُوهُ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim dinini oʻzgartirsa, uni oʻldiringlar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким динини ўзгартирса, уни ўлдиринглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُوسَى بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ بَدَّلَ دِينَهُ فَاقْتُلُوهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَهَذَا أَوْلَى بِالصَّوَابِ مِنْ حَدِيثِ عَبَّادٍ ‏.‏

Hasan al-Basriy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim dinini oʻzgartirsa, uni oʻldiringlar», dedilar. Abu Abdurrahman (an-Nasoiy) aytdi: Bu (rivoyat) Abbodning hadisidan koʻra toʻgʻriroqdir.Ҳасан ал-Басрий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким динини ўзгартирса, уни ўлдиринглар», дедилар. Абу Абдурраҳман (ан-Насоий) айтди: Бу (ривоят) Аббоднинг ҳадисидан кўра тўғрироқдир.

أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ عِيسَى، عَنْ عَبْدِ الصَّمَدِ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ بَدَّلَ دِينَهُ فَاقْتُلُوهُ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim oʻz dinini oʻzgartirsa, uni oʻldiringlar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ўз динини ўзгартирса, уни ўлдиринглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ عَلِيًّا، أُتِيَ بِنَاسٍ مِنَ الزُّطِّ يَعْبُدُونَ وَثَنًا فَأَحْرَقَهُمْ، قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ إِنَّمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ بَدَّلَ دِينَهُ فَاقْتُلُوهُ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Aliy (roziyallohu anhu) huzuriga butga sigʻinadigan zutt qavmidan bir necha kishi keltirildi va u ularni yoqib yubordi. Ibn Abbos: «Rasululloh ﷺ shunchaki: ‹Kim oʻz dinini oʻzgartirsa, uni oʻldiringlar›, degan edilar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Алий (розияллоҳу анҳу) ҳузурига бутга сиғинадиган зутт қавмидан бир неча киши келтирилди ва у уларни ёқиб юборди. Ибн Аббос: «Расулуллоҳ ﷺ шунчаки: ‹Ким ўз динини ўзгартирса, уни ўлдиринглар›, деган эдилар», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنِي حَمَّادُ بْنُ مَسْعَدَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلاَلٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ بْنِ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بَعَثَهُ إِلَى الْيَمَنِ ثُمَّ أَرْسَلَ مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ بَعْدَ ذَلِكَ فَلَمَّا قَدِمَ قَالَ أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي رَسُولُ رَسُولِ اللَّهِ إِلَيْكُمْ ‏.‏ فَأَلْقَى لَهُ أَبُو مُوسَى وِسَادَةً لِيَجْلِسَ عَلَيْهَا فَأُتِيَ بِرَجُلٍ كَانَ يَهُودِيًّا فَأَسْلَمَ ثُمَّ كَفَرَ فَقَالَ مُعَاذٌ لاَ أَجْلِسُ حَتَّى يُقْتَلَ قَضَاءُ اللَّهِ وَرَسُولِهِ ‏.‏ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ‏.‏ فَلَمَّا قُتِلَ قَعَدَ ‏.‏

Abu Musa al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ uni Yamanga yubordilar, soʻng oʻshandan keyin Muoz ibn Jabalni yubordilar. U yetib kelgach: «Ey odamlar, men Rasulullohning sizlarga yuborgan elchisiman», dedi. Abu Musa unga oʻtirishi uchun bir yostiq tashladi. Shu payt oldin yahudiy boʻlib, keyin musulmon boʻlgan, soʻng kofir boʻlgan bir kishi keltirildi. Muoz: «Bu oʻldirilmaguncha oʻtirmayman, bu Allohning va Uning Rasulining hukmidir», deb uch marta aytdi. U oʻldirilgach, u oʻtirdi.Абу Муса ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ уни Яманга юбордилар, сўнг ўшандан кейин Муоз ибн Жабални юбордилар. У етиб келгач: «Эй одамлар, мен Расулуллоҳнинг сизларга юборган элчисиман», деди. Абу Муса унга ўтириши учун бир ёстиқ ташлади. Шу пайт олдин яҳудий бўлиб, кейин мусулмон бўлган, сўнг кофир бўлган бир киши келтирилди. Муоз: «Бу ўлдирилмагунча ўтирмайман, бу Аллоҳнинг ва Унинг Расулининг ҳукмидир», деб уч марта айтди. У ўлдирилгач, у ўтирди.

أَخْبَرَنَا الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ دِينَارٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ مُفَضَّلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَسْبَاطُ، قَالَ زَعَمَ السُّدِّيُّ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ فَتْحِ مَكَّةَ أَمَّنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم النَّاسَ إِلاَّ أَرْبَعَةَ نَفَرٍ وَامْرَأَتَيْنِ وَقَالَ ‏"‏ اقْتُلُوهُمْ وَإِنْ وَجَدْتُمُوهُمْ مُتَعَلِّقِينَ بِأَسْتَارِ الْكَعْبَةِ ‏"‏ ‏.‏ عِكْرِمَةُ بْنُ أَبِي جَهْلٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ خَطَلٍ وَمِقْيَسُ بْنُ صُبَابَةَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ أَبِي السَّرْحِ فَأَمَّا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ خَطَلٍ فَأُدْرِكَ وَهُوَ مُتَعَلِّقٌ بِأَسْتَارِ الْكَعْبَةِ فَاسْتَبَقَ إِلَيْهِ سَعِيدُ بْنُ حُرَيْثٍ وَعَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ فَسَبَقَ سَعِيدٌ عَمَّارًا - وَكَانَ أَشَبَّ الرَّجُلَيْنِ - فَقَتَلَهُ وَأَمَّا مِقْيَسُ بْنُ صُبَابَةَ فَأَدْرَكَهُ النَّاسُ فِي السُّوقِ فَقَتَلُوهُ وَأَمَّا عِكْرِمَةُ فَرَكِبَ الْبَحْرَ فَأَصَابَتْهُمْ عَاصِفٌ فَقَالَ أَصْحَابُ السَّفِينَةِ أَخْلِصُوا فَإِنَّ آلِهَتَكُمْ لاَ تُغْنِي عَنْكُمْ شَيْئًا هَا هُنَا ‏.‏ فَقَالَ عِكْرِمَةُ وَاللَّهِ لَئِنْ لَمْ يُنَجِّنِي مِنَ الْبَحْرِ إِلاَّ الإِخْلاَصُ لاَ يُنَجِّينِي فِي الْبَرِّ غَيْرُهُ اللَّهُمَّ إِنَّ لَكَ عَلَىَّ عَهْدًا إِنْ أَنْتَ عَافَيْتَنِي مِمَّا أَنَا فِيهِ أَنْ آتِيَ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَضَعَ يَدِي فِي يَدِهِ فَلأَجِدَنَّهُ عَفُوًّا كَرِيمًا ‏.‏ فَجَاءَ فَأَسْلَمَ وَأَمَّا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ أَبِي السَّرْحِ فَإِنَّهُ اخْتَبَأَ عِنْدَ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ فَلَمَّا دَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم النَّاسَ إِلَى الْبَيْعَةِ جَاءَ بِهِ حَتَّى أَوْقَفَهُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ بَايِعْ عَبْدَ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ فَرَفَعَ رَأْسَهُ فَنَظَرَ إِلَيْهِ ثَلاَثًا كُلَّ ذَلِكَ يَأْبَى فَبَايَعَهُ بَعْدَ ثَلاَثٍ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى أَصْحَابِهِ فَقَالَ ‏"‏ أَمَا كَانَ فِيكُمْ رَجُلٌ رَشِيدٌ يَقُومُ إِلَى هَذَا حَيْثُ رَآنِي كَفَفْتُ يَدِي عَنْ بَيْعَتِهِ فَيَقْتُلَهُ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالُوا وَمَا يُدْرِينَا يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا فِي نَفْسِكَ هَلاَّ أَوْمَأْتَ إِلَيْنَا بِعَيْنِكَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِنَّهُ لاَ يَنْبَغِي لِنَبِيٍّ أَنْ يَكُونَ لَهُ خَائِنَةُ أَعْيُنٍ ‏"‏ ‏.‏

Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Makka fathi kuni Rasululloh ﷺ toʻrt kishi va ikki ayoldan boshqa hamma odamlarga omonlik berdilar va: «Ularni oʻldiringlar, garchi ularni Kaʼba pardalariga osilgan holda topsangiz ham», dedilar. Ular Ikrima ibn Abu Jahl, Abdulloh ibn Xatal, Miqyas ibn Subaba va Abdulloh ibn Saʼd ibn Abu Sarh edi. Abdulloh ibn Xatal Kaʼba pardalariga osilgan holida topildi, unga tomon Said ibn Xurays va Ammor ibn Yosir oʻzlarini oldinga otdilar. Said Ammordan oʻzib ketdi — u ikkovining yoshrogʻi edi — va uni oʻldirdi. Miqyas ibn Subabani esa odamlar bozorda topib oʻldirdilar. Ikrima esa dengizga chiqdi va ularni boʻron tutdi. Kema ahli: «Ixlos bilan Allohga chin dildan iltijo qilinglar, chunki bu yerda xudolaringiz sizlardan biror narsani daf qila olmaydi», dedi. Ikrima: «Vallohi, agar meni dengizdan faqat ixlos qutqaradigan boʻlsa, quruqlikda ham meni faqat oʻsha qutqaradi. Ey Alloh, agar meni bu holatdan xalos qilsang, senga zimmamda ahd boʻlsinki, Muhammad ﷺ huzurlariga kelib, qoʻlimni ularning qoʻliga qoʻyaman, albatta ularni afv etuvchi, karam sohibi deb topaman», dedi. So u keldi va musulmon boʻldi. Abdulloh ibn Saʼd ibn Abu Sarh esa Usmon ibn Affon huzurida yashirindi. Rasululloh ﷺ odamlarni bayʼatga chorlaganlarida, Usmon uni olib kelib, Nabiy ﷺ oldida toʻxtatdi va: «Ey Rasululloh, Abdullohdan bayʼat oling», dedi. Rasululloh ﷺ boshlarini koʻtarib, unga uch marta qaradilar, har safar rad etdilar. Uch martadan soʻng undan bayʼat oldilar, keyin sahobalariga yuzlanib: «Meni uning bayʼatidan qoʻlimni tortib turganimni koʻrgan chogʻda oʻrnidan turib uni oʻldiradigan bir toʻgʻri fikrli kishi orangizda yoʻqmidi?» dedilar. Ular: «Ey Rasululloh, koʻnglingizdagi narsani biz qaydan bilaylik? Koʻzingiz bilan bizga ishora qilsangiz boʻlmasmidi?» dedilar. U zot: «Paygʻambar uchun koʻz bilan xiyonat qilish yarashmaydi», dedilar.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Макка фатҳи куни Расулуллоҳ ﷺ тўрт киши ва икки аёлдан бошқа ҳамма одамларга омонлик бердилар ва: «Уларни ўлдиринглар, гарчи уларни Каъба пардаларига осилган ҳолда топсангиз ҳам», дедилар. Улар Икрима ибн Абу Жаҳл, Абдуллоҳ ибн Хатал, Миқяс ибн Субаба ва Абдуллоҳ ибн Саъд ибн Абу Сарҳ эди. Абдуллоҳ ибн Хатал Каъба пардаларига осилган ҳолида топилди, унга томон Саид ибн Хурайс ва Аммор ибн Ёсир ўзларини олдинга отдилар. Саид Аммордан ўзиб кетди — у икковининг ёшроғи эди — ва уни ўлдирди. Миқяс ибн Субабани эса одамлар бозорда топиб ўлдирдилар. Икрима эса денгизга чиқди ва уларни бўрон тутди. Кема аҳли: «Ихлос билан Аллоҳга чин дилдан илтижо қилинглар, чунки бу ерда худоларингиз сизлардан бирор нарсани даф қила олмайди», деди. Икрима: «Валлоҳи, агар мени денгиздан фақат ихлос қутқарадиган бўлса, қуруқликда ҳам мени фақат ўша қутқаради. Эй Аллоҳ, агар мени бу ҳолатдан халос қилсанг, сенга зиммамда аҳд бўлсинки, Муҳаммад ﷺ ҳузурларига келиб, қўлимни уларнинг қўлига қўяман, албатта уларни афв этувчи, карам соҳиби деб топаман», деди. Со у келди ва мусулмон бўлди. Абдуллоҳ ибн Саъд ибн Абу Сарҳ эса Усмон ибн Аффон ҳузурида яширинди. Расулуллоҳ ﷺ одамларни байъатга чорлаганларида, Усмон уни олиб келиб, Набий ﷺ олдида тўхтатди ва: «Эй Расулуллоҳ, Абдуллоҳдан байъат олинг», деди. Расулуллоҳ ﷺ бошларини кўтариб, унга уч марта қарадилар, ҳар сафар рад этдилар. Уч мартадан сўнг ундан байъат олдилар, кейин саҳобаларига юзланиб: «Мени унинг байъатидан қўлимни тортиб турганимни кўрган чоғда ўрнидан туриб уни ўлдирадиган бир тўғри фикрли киши орангизда йўқмиди?» дедилар. Улар: «Эй Расулуллоҳ, кўнглингиздаги нарсани биз қайдан билайлик? Кўзингиз билан бизга ишора қилсангиз бўлмасмиди?» дедилар. У зот: «Пайғамбар учун кўз билан хиёнат қилиш ярашмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَزِيعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، - وَهُوَ ابْنُ زُرَيْعٍ - قَالَ أَنْبَأَنَا دَاوُدُ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ أَسْلَمَ ثُمَّ ارْتَدَّ وَلَحِقَ بِالشِّرْكِ ثُمَّ تَنَدَّمَ فَأَرْسَلَ إِلَى قَوْمِهِ سَلُوا لِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم هَلْ لِي مِنْ تَوْبَةٍ فَجَاءَ قَوْمُهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا إِنَّ فُلاَنًا قَدْ نَدِمَ وَإِنَّهُ أَمَرَنَا أَنْ نَسْأَلَكَ هَلْ لَهُ مِنْ تَوْبَةٍ فَنَزَلَتْ ‏{‏ كَيْفَ يَهْدِي اللَّهُ قَوْمًا كَفَرُوا بَعْدَ إِيمَانِهِمْ ‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏ غَفُورٌ رَحِيمٌ ‏}‏ ‏"‏ ‏.‏ فَأَرْسَلَ إِلَيْهِ فَأَسْلَمَ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Ansorlardan bir kishi musulmon boʻlgan, soʻng murtad boʻlib shirkka qoʻshilgan, keyin bunga pushaymon boʻlgan edi. U oʻz qavmiga: «Rasululloh ﷺ dan mening uchun tavba bor-yoʻqligini soʻranglar», deb xabar yubordi. Uning qavmi Rasululloh ﷺ huzuriga kelib: «Falonchi pushaymon boʻldi va u bizga sizdan uning uchun tavba bor-yoʻqligini soʻrashimizni buyurdi», dedi. Shunda {Iymon keltirganlaridan keyin kufr keltirgan qavmni Alloh qanday hidoyat qilsin} degan oyat {gʻofur va rohiym} degan soʻzigacha nozil boʻldi. So u kishiga xabar yuborildi va u musulmon boʻldi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ансорлардан бир киши мусулмон бўлган, сўнг муртад бўлиб ширкка қўшилган, кейин бунга пушаймон бўлган эди. У ўз қавмига: «Расулуллоҳ ﷺ дан менинг учун тавба бор-йўқлигини сўранглар», деб хабар юборди. Унинг қавми Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келиб: «Фалончи пушаймон бўлди ва у бизга сиздан унинг учун тавба бор-йўқлигини сўрашимизни буюрди», деди. Шунда {Иймон келтирганларидан кейин куфр келтирган қавмни Аллоҳ қандай ҳидоят қилсин} деган оят {ғофур ва роҳийм} деган сўзигача нозил бўлди. Со у кишига хабар юборилди ва у мусулмон бўлди.

أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّا بْنُ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ بْنِ وَاقِدٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ يَزِيدَ النَّحْوِيِّ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ فِي سُورَةِ النَّحْلِ ‏{‏ مَنْ كَفَرَ بِاللَّهِ مِنْ بَعْدِ إِيمَانِهِ إِلاَّ مَنْ أُكْرِهَ ‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ ‏}‏ فَنُسِخَ وَاسْتَثْنَى مِنْ ذَلِكَ فَقَالَ ‏{‏ ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ هَاجَرُوا مِنْ بَعْدِ مَا فُتِنُوا ثُمَّ جَاهَدُوا وَصَبَرُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِهَا لَغَفُورٌ رَحِيمٌ ‏}‏ وَهُوَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ أَبِي سَرْحٍ الَّذِي كَانَ عَلَى مِصْرَ كَانَ يَكْتُبُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَزَلَّهُ الشَّيْطَانُ فَلَحِقَ بِالْكُفَّارِ فَأَمَرَ بِهِ أَنْ يُقْتَلَ يَوْمَ الْفَتْحِ فَاسْتَجَارَ لَهُ عُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ فَأَجَارَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U Nahl surasi haqida shunday dedi: {Kim iymon keltirganidan soʻng Allohga kufr keltirsa, magar majbur qilingan kishi bundan mustasno} degan oyat {ularga ulkan azob bor} degan soʻzigacha keldi. Soʻng bu nasx qilindi va undan istisno etilib: {Soʻng, albatta, Robbing sinovga solinganlaridan keyin hijrat qilgan, soʻng jihod qilib sabr etgan kishilar uchun — albatta, Robbing shundan keyin gʻofur va rohiymdir} dedi. Bu Misr voliysi boʻlgan Abdulloh ibn Saʼd ibn Abu Sarh edi, u Rasululloh ﷺ ga vahiy bitib turardi. Shayton uni toydirdi va u kofirlarga qoʻshildi. Rasululloh ﷺ fath kuni uning oʻldirilishini buyurdilar. Usmon ibn Affon uning uchun omonlik soʻradi va Rasululloh ﷺ unga omonlik berdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У Наҳл сураси ҳақида шундай деди: {Ким иймон келтирганидан сўнг Аллоҳга куфр келтирса, магар мажбур қилинган киши бундан мустасно} деган оят {уларга улкан азоб бор} деган сўзигача келди. Сўнг бу насх қилинди ва ундан истисно этилиб: {Сўнг, албатта, Роббинг синовга солинганларидан кейин ҳижрат қилган, сўнг жиҳод қилиб сабр этган кишилар учун — албатта, Роббинг шундан кейин ғофур ва роҳиймдир} деди. Бу Миср волийси бўлган Абдуллоҳ ибн Саъд ибн Абу Сарҳ эди, у Расулуллоҳ ﷺ га ваҳий битиб турарди. Шайтон уни тойдирди ва у кофирларга қўшилди. Расулуллоҳ ﷺ фатҳ куни унинг ўлдирилишини буюрдилар. Усмон ибн Аффон унинг учун омонлик сўради ва Расулуллоҳ ﷺ унга омонлик бердилар.

أَخْبَرَنَا عُثْمَانُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي إِسْرَائِيلُ، عَنْ عُثْمَانَ الشَّحَّامِ، قَالَ كُنْتُ أَقُودُ رَجُلاً أَعْمَى فَانْتَهَيْتُ إِلَى عِكْرِمَةَ فَأَنْشَأَ يُحَدِّثُنَا قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ أَنَّ أَعْمَى كَانَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَتْ لَهُ أُمُّ وَلَدٍ وَكَانَ لَهُ مِنْهَا ابْنَانِ وَكَانَتْ تُكْثِرُ الْوَقِيعَةَ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَتَسُبُّهُ فَيَزْجُرُهَا فَلاَ تَنْزَجِرُ وَيَنْهَاهَا فَلاَ تَنْتَهِي فَلَمَّا كَانَ ذَاتَ لَيْلَةٍ ذَكَرْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَوَقَعَتْ فِيهِ فَلَمْ أَصْبِرْ أَنْ قُمْتُ إِلَى الْمِغْوَلِ فَوَضَعْتُهُ فِي بَطْنِهَا فَاتَّكَأْتُ عَلَيْهِ فَقَتَلْتُهَا فَأَصْبَحَتْ قَتِيلاً فَذُكِرَ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَجَمَعَ النَّاسَ وَقَالَ ‏"‏ أَنْشُدُ اللَّهَ رَجُلاً لِي عَلَيْهِ حَقٌّ فَعَلَ مَا فَعَلَ إِلاَّ قَامَ ‏"‏ ‏.‏ فَأَقْبَلَ الأَعْمَى يَتَدَلْدَلُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَا صَاحِبُهَا كَانَتْ أُمَّ وَلَدِي وَكَانَتْ بِي لَطِيفَةً رَفِيقَةً وَلِي مِنْهَا ابْنَانِ مِثْلُ اللُّؤْلُؤَتَيْنِ وَلَكِنَّهَا كَانَتْ تُكْثِرُ الْوَقِيعَةَ فِيكَ وَتَشْتُمُكَ فَأَنْهَاهَا فَلاَ تَنْتَهِي وَأَزْجُرُهَا فَلاَ تَنْزَجِرُ فَلَمَّا كَانَتِ الْبَارِحَةَ ذَكَرْتُكَ فَوَقَعَتْ فِيكَ فَقُمْتُ إِلَى الْمِغْوَلِ فَوَضَعْتُهُ فِي بَطْنِهَا فَاتَّكَأْتُ عَلَيْهَا حَتَّى قَتَلْتُهَا ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَلاَ اشْهَدُوا أَنَّ دَمَهَا هَدَرٌ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida bir koʻzi ojiz kishi bor edi, uning bir umm valadi (kanizagi) bor edi va undan uning ikki oʻgʻli bor edi. Bu ayol Rasululloh ﷺ ni koʻp taʼna qilib soʻkar edi. U kishi uni qaytarar edi, lekin u qaytmasdi, taqiqlar edi, lekin u toʻxtamasdi. Bir kechasi u Nabiy ﷺ ni tilga oldi va u zotni yomonladi. Men sabr qila olmay, bigʻizga oʻrnimdan turdim va uni ayolning qorniga tiqib, ustidan bosdim, so uni oʻldirdim. Ertalab u oʻlgan holda topildi. Bu Nabiy ﷺ ga zikr qilindi, u zot odamlarni yigʻib: «Bu ishni qilgan, mening unda haqqim bor kishini Alloh nomi bilan qasam ichib chaqiraman, oʻrnidan tursin», dedilar. Shunda haligi koʻzi ojiz kishi qaltirab kelib: «Ey Rasululloh, men uning egasiman. U mening umm valadim edi, menga mehribon va yumshoq edi, undan menda ikkita dur kabi oʻgʻlim bor. Lekin u sizni koʻp taʼna qilib soʻkardi. Men uni qaytarardim, u toʻxtamasdi, taqiqlardim, u tiyilmasdi. Kecha men sizni tilga oldim, u sizni yomonladi. So men bigʻizga turdim va uni ayolning qorniga tiqib, ustidan bosib, uni oʻldirdim», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Ogoh boʻlinglar, guvoh boʻlinglarki, uning qoni behuda ketdi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида бир кўзи ожиз киши бор эди, унинг бир умм валади (канизаги) бор эди ва ундан унинг икки ўғли бор эди. Бу аёл Расулуллоҳ ﷺ ни кўп таъна қилиб сўкар эди. У киши уни қайтарар эди, лекин у қайтмасди, тақиқлар эди, лекин у тўхтамасди. Бир кечаси у Набий ﷺ ни тилга олди ва у зотни ёмонлади. Мен сабр қила олмай, биғизга ўрнимдан турдим ва уни аёлнинг қорнига тиқиб, устидан босдим, со уни ўлдирдим. Эрталаб у ўлган ҳолда топилди. Бу Набий ﷺ га зикр қилинди, у зот одамларни йиғиб: «Бу ишни қилган, менинг унда ҳаққим бор кишини Аллоҳ номи билан қасам ичиб чақираман, ўрнидан турсин», дедилар. Шунда ҳалиги кўзи ожиз киши қалтираб келиб: «Эй Расулуллоҳ, мен унинг эгасиман. У менинг умм валадим эди, менга меҳрибон ва юмшоқ эди, ундан менда иккита дур каби ўғлим бор. Лекин у сизни кўп таъна қилиб сўкарди. Мен уни қайтарардим, у тўхтамасди, тақиқлардим, у тийилмасди. Кеча мен сизни тилга олдим, у сизни ёмонлади. Со мен биғизга турдим ва уни аёлнинг қорнига тиқиб, устидан босиб, уни ўлдирдим», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Огоҳ бўлинглар, гувоҳ бўлингларки, унинг қони беҳуда кетди», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ تَوْبَةَ الْعَنْبَرِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قُدَامَةَ بْنِ عَنَزَةَ، عَنْ أَبِي بَرْزَةَ الأَسْلَمِيِّ، قَالَ أَغْلَظَ رَجُلٌ لأَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ فَقُلْتُ أَقْتُلُهُ فَانْتَهَرَنِي وَقَالَ لَيْسَ هَذَا لأَحَدٍ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Abu Barza al-Aslamiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Abu Bakr as-Siddiqqa qoʻpol gapirdi. Men: «Uni oʻldiraymi?» dedim. U meni jerkib: «Bu Rasululloh ﷺ dan keyin hech kim uchun (haq) emas», dedi.Абу Барза ал-Асламий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Абу Бакр ас-Сиддиққа қўпол гапирди. Мен: «Уни ўлдирайми?» дедим. У мени жеркиб: «Бу Расулуллоҳ ﷺ дан кейин ҳеч ким учун (ҳақ) эмас», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ أَبِي بَرْزَةَ، قَالَ تَغَيَّظَ أَبُو بَكْرٍ عَلَى رَجُلٍ فَقُلْتُ مَنْ هُوَ يَا خَلِيفَةَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ لِمَ قُلْتُ لأَضْرِبَ عُنُقَهُ إِنْ أَمَرْتَنِي بِذَلِكَ ‏.‏ قَالَ أَفَكُنْتَ فَاعِلاً قُلْتُ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ فَوَاللَّهِ لأَذْهَبَ عِظَمُ كَلِمَتِي الَّتِي قُلْتُ غَضَبَهُ ثُمَّ قَالَ مَا كَانَ لأَحَدٍ بَعْدَ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Abu Barza (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr bir kishiga gʻazablandi. Men: «U kim, ey Rasulullohning xalifasi?» dedim. U: «Nega?» dedi. Men: «Agar buyursangiz, uning boʻynini uzib tashlashim uchun», dedim. U: «Rostdan ham shunday qilarmiding?» dedi. Men: «Ha», dedim. Shunda vallohi, aytgan soʻzimning ogʻirligi uning gʻazabini olib ketdi. Soʻng u: «Bu Muhammad ﷺ dan keyin hech kim uchun (haq) emas», dedi.Абу Барза (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Бакр бир кишига ғазабланди. Мен: «У ким, эй Расулуллоҳнинг халифаси?» дедим. У: «Нега?» деди. Мен: «Агар буюрсангиз, унинг бўйнини узиб ташлашим учун», дедим. У: «Ростдан ҳам шундай қилармидинг?» деди. Мен: «Ҳа», дедим. Шунда валлоҳи, айтган сўзимнинг оғирлиги унинг ғазабини олиб кетди. Сўнг у: «Бу Муҳаммад ﷺ дан кейин ҳеч ким учун (ҳақ) эмас», деди.

أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ، عَنْ أَبِي بَرْزَةَ، قَالَ مَرَرْتُ عَلَى أَبِي بَكْرٍ وَهُوَ مُتَغَيِّظٌ عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فَقُلْتُ يَا خَلِيفَةَ رَسُولِ اللَّهِ مَنْ هَذَا الَّذِي تَغَيَّظُ عَلَيْهِ قَالَ وَلِمَ تَسْأَلُ قُلْتُ أَضْرِبُ عُنُقَهُ ‏.‏ قَالَ فَوَاللَّهِ لأَذْهَبَ عِظَمُ كَلِمَتِي غَضَبَهُ ثُمَّ قَالَ مَا كَانَتْ لأَحَدٍ بَعْدَ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Abu Barza (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Abu Bakr huzuridan oʻtdim, u sahobalaridan bir kishiga gʻazablanib turgan edi. Men: «Ey Rasulullohning xalifasi, siz gʻazablanib turgan bu kishi kim?» dedim. U: «Nega soʻrayapsan?» dedi. Men: «Uning boʻynini uzaman», dedim. Vallohi, aytgan soʻzimning ogʻirligi uning gʻazabini olib ketdi. Soʻng u: «Bu Muhammad ﷺ dan keyin hech kim uchun (haq) emas», dedi.Абу Барза (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Абу Бакр ҳузуридан ўтдим, у саҳобаларидан бир кишига ғазабланиб турган эди. Мен: «Эй Расулуллоҳнинг халифаси, сиз ғазабланиб турган бу киши ким?» дедим. У: «Нега сўраяпсан?» деди. Мен: «Унинг бўйнини узаман», дедим. Валлоҳи, айтган сўзимнинг оғирлиги унинг ғазабини олиб кетди. Сўнг у: «Бу Муҳаммад ﷺ дан кейин ҳеч ким учун (ҳақ) эмас», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، عَنْ يَحْيَى بْنِ حَمَّادٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ، عَنْ أَبِي بَرْزَةَ، قَالَ تَغَيَّظَ أَبُو بَكْرٍ عَلَى رَجُلٍ فَقَالَ لَوْ أَمَرْتَنِي لَفَعَلْتُ ‏.‏ قَالَ أَمَا وَاللَّهِ مَا كَانَتْ لِبَشَرٍ بَعْدَ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Abu Barza (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr bir kishiga gʻazablandi. Men: «Agar buyursangiz, qilar edim», dedim. U: «Ogoh boʻl, vallohi, bu Muhammad ﷺ dan keyin biror inson uchun (haq) emas», dedi.Абу Барза (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Бакр бир кишига ғазабланди. Мен: «Агар буюрсангиз, қилар эдим», дедим. У: «Огоҳ бўл, валлоҳи, бу Муҳаммад ﷺ дан кейин бирор инсон учун (ҳақ) эмас», деди.

أَخْبَرَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ الأَشْعَرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ زَيْدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنِ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي بَرْزَةَ، قَالَ غَضِبَ أَبُو بَكْرٍ عَلَى رَجُلٍ غَضَبًا شَدِيدًا حَتَّى تَغَيَّرَ لَوْنُهُ قُلْتُ يَا خَلِيفَةَ رَسُولِ اللَّهِ وَاللَّهِ لَئِنْ أَمَرْتَنِي لأَضْرِبَنَّ عُنُقَهُ فَكَأَنَّمَا صُبَّ عَلَيْهِ مَاءٌ بَارِدٌ فَذَهَبَ غَضَبُهُ عَنِ الرَّجُلِ ‏.‏ قَالَ ثَكِلَتْكَ أُمُّكَ أَبَا بَرْزَةَ وَإِنَّهَا لَمْ تَكُنْ لأَحَدٍ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ هَذَا خَطَأٌ وَالصَّوَابُ أَبُو نَصْرٍ وَاسْمُهُ حُمَيْدُ بْنُ هِلاَلٍ خَالَفَهُ شُعْبَةُ ‏.‏

Abu Barza (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr bir kishiga shu qadar qattiq gʻazablandiki, hatto rangi oʻzgarib ketdi. Men: «Ey Rasulullohning xalifasi, vallohi, agar menga buyursangiz, uning boʻynini albatta uzaman», dedim. Shunda goʻyo uning ustidan sovuq suv quyilgandek boʻlib, u kishiga boʻlgan gʻazabi ketdi. U: «Onang oʻlgur, ey Abu Barza! Bu Rasululloh ﷺ dan keyin hech kim uchun (haq) emas», dedi.Абу Барза (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Бакр бир кишига шу қадар қаттиқ ғазабландики, ҳатто ранги ўзгариб кетди. Мен: «Эй Расулуллоҳнинг халифаси, валлоҳи, агар менга буюрсангиз, унинг бўйнини албатта узаман», дедим. Шунда гўё унинг устидан совуқ сув қуйилгандек бўлиб, у кишига бўлган ғазаби кетди. У: «Онанг ўлгур, эй Абу Барза! Бу Расулуллоҳ ﷺ дан кейин ҳеч ким учун (ҳақ) эмас», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، عَنْ أَبِي دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا نَصْرٍ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي بَرْزَةَ، قَالَ أَتَيْتُ عَلَى أَبِي بَكْرٍ وَقَدْ أَغْلَظَ لِرَجُلٍ فَرَدَّ عَلَيْهِ فَقُلْتُ أَلاَ أَضْرِبُ عُنُقَهُ فَانْتَهَرَنِي ‏.‏ فَقَالَ إِنَّهَا لَيْسَتْ لأَحَدٍ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَبُو نَصْرٍ حُمَيْدُ بْنُ هِلاَلٍ ‏.‏ وَرَوَاهُ عَنْهُ يُونُسُ بْنُ عُبَيْدٍ فَأَسْنَدَهُ ‏.‏

Abu Barza (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Abu Bakr huzuriga keldim, u bir kishiga qoʻpol gapirgan, u ham unga javob qaytargan edi. Men: «Uning boʻynini uzaymi?» dedim. U meni jerkib: «Bu Rasululloh ﷺ dan keyin hech kim uchun (haq) emas», dedi.Абу Барза (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Абу Бакр ҳузурига келдим, у бир кишига қўпол гапирган, у ҳам унга жавоб қайтарган эди. Мен: «Унинг бўйнини узайми?» дедим. У мени жеркиб: «Бу Расулуллоҳ ﷺ дан кейин ҳеч ким учун (ҳақ) эмас», деди.

أَخْبَرَنِي أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ عُبَيْدٍ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلاَلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُطَرِّفِ بْنِ الشِّخِّيرِ، عَنْ أَبِي بَرْزَةَ الأَسْلَمِيِّ، أَنَّهُ قَالَ كُنَّا عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ فَغَضِبَ عَلَى رَجُلٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ فَاشْتَدَّ غَضَبُهُ عَلَيْهِ جِدًّا فَلَمَّا رَأَيْتُ ذَلِكَ قُلْتُ يَا خَلِيفَةَ رَسُولِ اللَّهِ أَضْرِبُ عُنُقَهُ فَلَمَّا ذَكَرْتُ الْقَتْلَ أَضْرَبَ عَنْ ذَلِكَ الْحَدِيثِ أَجْمَعَ إِلَى غَيْرِ ذَلِكَ مِنَ النَّحْوِ فَلَمَّا تَفَرَّقْنَا أَرْسَلَ إِلَىَّ فَقَالَ يَا أَبَا بَرْزَةَ مَا قُلْتَ وَنَسِيتُ الَّذِي قُلْتُ قُلْتُ ذَكِّرْنِيهِ ‏.‏ قَالَ أَمَا تَذْكُرُ مَا قُلْتَ قُلْتُ لاَ وَاللَّهِ ‏.‏ قَالَ أَرَأَيْتَ حِينَ رَأَيْتَنِي غَضِبْتُ عَلَى رَجُلٍ فَقُلْتَ أَضْرِبُ عُنُقَهُ يَا خَلِيفَةَ رَسُولِ اللَّهِ أَمَا تَذْكُرُ ذَلِكَ أَوَكُنْتَ فَاعِلاً ذَلِكَ قُلْتُ نَعَمْ وَاللَّهِ وَالآنَ إِنْ أَمَرْتَنِي فَعَلْتُ ‏.‏ قَالَ وَاللَّهِ مَا هِيَ لأَحَدٍ بَعْدَ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ هَذَا الْحَدِيثُ أَحْسَنُ الأَحَادِيثِ وَأَجْوَدُهَا وَاللَّهُ تَعَالَى أَعْلَمُ ‏.‏

Abu Barza al-Aslamiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Abu Bakr as-Siddiq huzurida edik. U musulmonlardan bir kishiga gʻazablandi va gʻazabi juda kuchayib ketdi. Men buni koʻrgach: «Ey Rasulullohning xalifasi, uning boʻynini uzaymi?» dedim. Men oʻldirishni tilga olganimda, u butun bu gapdan boshqa mavzuga oʻtib ketdi. Biz ajralgach, u menga odam yuborib: «Ey Abu Barza, nima deding? Men aytgan gapingni unutdim», dedi. Men: «Uni menga eslating», dedim. U: «Aytgan gapingni eslamayapsanmi?» dedi. Men: «Yoʻq, vallohi», dedim. U: «Meni bir kishiga gʻazablanganimni koʻrganingda, ‹boʻynini uzaymi, ey Rasulullohning xalifasi?› deganingni eslamayapsanmi? Rostdan ham shuni qilarmiding?» dedi. Men: «Ha, vallohi, hozir ham agar buyursangiz, qilaman», dedim. U: «Vallohi, bu Muhammad ﷺ dan keyin hech kim uchun (haq) emas», dedi.Абу Барза ал-Асламий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Абу Бакр ас-Сиддиқ ҳузурида эдик. У мусулмонлардан бир кишига ғазабланди ва ғазаби жуда кучайиб кетди. Мен буни кўргач: «Эй Расулуллоҳнинг халифаси, унинг бўйнини узайми?» дедим. Мен ўлдиришни тилга олганимда, у бутун бу гапдан бошқа мавзуга ўтиб кетди. Биз ажралгач, у менга одам юбориб: «Эй Абу Барза, нима дединг? Мен айтган гапингни унутдим», деди. Мен: «Уни менга эслатинг», дедим. У: «Айтган гапингни эсламаяпсанми?» деди. Мен: «Йўқ, валлоҳи», дедим. У: «Мени бир кишига ғазабланганимни кўрганингда, ‹бўйнини узайми, эй Расулуллоҳнинг халифаси?› деганингни эсламаяпсанми? Ростдан ҳам шуни қилармидинг?» деди. Мен: «Ҳа, валлоҳи, ҳозир ҳам агар буюрсангиз, қиламан», дедим. У: «Валлоҳи, бу Муҳаммад ﷺ дан кейин ҳеч ким учун (ҳақ) эмас», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، عَنِ ابْنِ إِدْرِيسَ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلِمَةَ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ، قَالَ قَالَ يَهُودِيٌّ لِصَاحِبِهِ اذْهَبْ بِنَا إِلَى هَذَا النَّبِيِّ ‏.‏ قَالَ لَهُ صَاحِبُهُ لاَ تَقُلْ نَبِيٌّ لَوْ سَمِعَكَ كَانَ لَهُ أَرْبَعَةُ أَعْيُنٍ ‏.‏ فَأَتَيَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَسَأَلاَهُ عَنْ تِسْعِ آيَاتٍ بَيِّنَاتٍ فَقَالَ لَهُمْ ‏"‏ لاَ تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلاَ تَسْرِقُوا وَلاَ تَزْنُوا وَلاَ تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلاَّ بِالْحَقِّ وَلاَ تَمْشُوا بِبَرِيءٍ إِلَى ذِي سُلْطَانٍ وَلاَ تَسْحَرُوا وَلاَ تَأْكُلُوا الرِّبَا وَلاَ تَقْذِفُوا الْمُحْصَنَةَ وَلاَ تَوَلَّوْا يَوْمَ الزَّحْفِ وَعَلَيْكُمْ خَاصَّةً يَهُودُ أَنْ لاَ تَعْدُوا فِي السَّبْتِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَبَّلُوا يَدَيْهِ وَرِجْلَيْهِ وَقَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ نَبِيٌّ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَمَا يَمْنَعُكُمْ أَنْ تَتَّبِعُونِي ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا إِنَّ دَاوُدَ دَعَا بِأَنْ لاَ يَزَالَ مِنْ ذُرِّيَّتِهِ نَبِيٌّ وَإِنَّا نَخَافُ إِنِ اتَّبَعْنَاكَ أَنْ تَقْتُلَنَا يَهُودُ ‏.‏

Safvon ibn Assol (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir yahudiy hamrohiga: «Bizni mana shu Nabiy huzuriga olib bor», dedi. Hamrohi unga: «Nabiy dema. Agar u seni eshitib qolsa, uning toʻrtta koʻzi bordir», dedi. Soʻng ikkovlari Rasululloh ﷺ huzuriga kelib, undan toʻqqizta ochiq-oydin oyat haqida soʻrashdi. Shunda u zot ularga: «Allohga hech narsani sherik keltirmanglar, oʻgʻirlik qilmanglar, zino qilmanglar, Alloh harom qilgan jonni nohaq oʻldirmanglar, begunoh kishini hukmdor oldiga (yolgʻondan) olib bormanglar, sehr qilmanglar, ribo yemanglar, pokdomon ayolga buhton qilmanglar, jang kuni qochib qaytmanglar va sizlarga, xususan yahudiylarga, shanba kunida haddan oshmaslik lozimdir», dedilar. Shunda ular u zotning ikki qoʻli va ikki oyogʻini oʻpib: «Guvohlik beramizki, sen Nabiysan», dedilar. U zot: «Unda menga ergashishdan sizlarni nima toʻsib turibdi?» dedilar. Ular: «Dovud uning zurriyotidan Nabiy uzilmasligini soʻrab duo qilgan edi. Biz agar senga ergashsak, yahudiylar bizni oʻldiradi, deb qoʻrqamiz», dedilar.Сафвон ибн Ассол (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир яҳудий ҳамроҳига: «Бизни мана шу Набий ҳузурига олиб бор», деди. Ҳамроҳи унга: «Набий дема. Агар у сени эшитиб қолса, унинг тўртта кўзи бордир», деди. Сўнг икковлари Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келиб, ундан тўққизта очиқ-ойдин оят ҳақида сўрашди. Шунда у зот уларга: «Аллоҳга ҳеч нарсани шерик келтирманглар, ўғирлик қилманглар, зино қилманглар, Аллоҳ ҳаром қилган жонни ноҳақ ўлдирманглар, бегуноҳ кишини ҳукмдор олдига (ёлғондан) олиб борманглар, сеҳр қилманглар, рибо еманглар, покдомон аёлга буҳтон қилманглар, жанг куни қочиб қайтманглар ва сизларга, хусусан яҳудийларга, шанба кунида ҳаддан ошмаслик лозимдир», дедилар. Шунда улар у зотнинг икки қўли ва икки оёғини ўпиб: «Гувоҳлик берамизки, сен Набийсан», дедилар. У зот: «Унда менга эргашишдан сизларни нима тўсиб турибди?» дедилар. Улар: «Довуд унинг зурриётидан Набий узилмаслигини сўраб дуо қилган эди. Биз агар сенга эргашсак, яҳудийлар бизни ўлдиради, деб қўрқамиз», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ مَيْسَرَةَ الْمِنْقَرِيُّ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ عَقَدَ عُقْدَةً ثُمَّ نَفَثَ فِيهَا فَقَدْ سَحَرَ وَمَنْ سَحَرَ فَقَدْ أَشْرَكَ وَمَنْ تَعَلَّقَ شَيْئًا وُكِّلَ إِلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim tugun tugib, soʻng unga (afsun) puflasa, sehr qilibdi; kim sehr qilsa, shirk keltiribdi; kim biror narsani (tumor sifatida) osib olsa, oʻsha narsaga topshirib qoʻyiladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким тугун тугиб, сўнг унга (афсун) пуфласа, сеҳр қилибди; ким сеҳр қилса, ширк келтирибди; ким бирор нарсани (тумор сифатида) осиб олса, ўша нарсага топшириб қўйилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنِ ابْنِ حَيَّانَ، - يَعْنِي يَزِيدَ - عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ، قَالَ سَحَرَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَجُلٌ مِنَ الْيَهُودِ فَاشْتَكَى لِذَلِكَ أَيَّامًا فَأَتَاهُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَقَالَ إِنَّ رَجُلاً مِنَ الْيَهُودِ سَحَرَكَ عَقَدَ لَكَ عُقَدًا فِي بِئْرِ كَذَا وَكَذَا فَأَرْسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَخْرَجُوهَا فَجِيءَ بِهَا فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَأَنَّمَا نُشِطَ مِنْ عِقَالٍ فَمَا ذَكَرَ ذَلِكَ لِذَلِكَ الْيَهُودِيِّ وَلاَ رَآهُ فِي وَجْهِهِ قَطُّ ‏.‏

Zayd ibn Arqam (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺni yahudiylardan bir kishi sehrladi. Shu sababdan u zot bir necha kun bemor boʻldilar. Soʻng u zotning huzuriga Jabroil alayhissalom kelib: «Yahudiylardan bir kishi seni sehrladi, sen uchun falon-falon quduqda tugunlar tugib qoʻydi», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ (odam) yubordilar, ular uni chiqarib olib keldilar. Rasululloh ﷺ goʻyo tushovdan boʻshatilgandek oʻrinlaridan turdilar. U zot bu haqda oʻsha yahudiyga hech narsa demadilar va yuzida uni sira sezdirmadilar.Зайд ибн Арқам (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺни яҳудийлардан бир киши сеҳрлади. Шу сабабдан у зот бир неча кун бемор бўлдилар. Сўнг у зотнинг ҳузурига Жаброил алайҳиссалом келиб: «Яҳудийлардан бир киши сени сеҳрлади, сен учун фалон-фалон қудуқда тугунлар тугиб қўйди», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ (одам) юбордилар, улар уни чиқариб олиб келдилар. Расулуллоҳ ﷺ гўё тушовдан бўшатилгандек ўринларидан турдилар. У зот бу ҳақда ўша яҳудийга ҳеч нарса демадилар ва юзида уни сира сездирмадилар.

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، فِي حَدِيثِهِ عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ قَابُوسَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ح وَأَخْبَرَنِي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ قَالَ حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ تَمِيمٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ قَالَ حَدَّثَنَا سِمَاكُ بْنُ حَرْبٍ عَنْ قَابُوسَ بْنِ مُخَارِقٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ وَسَمِعْتُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيَّ يُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ الرَّجُلُ يَأْتِينِي فَيُرِيدُ مَالِي ‏.‏ قَالَ ‏"‏ ذَكِّرْهُ بِاللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَإِنْ لَمْ يَذَّكَّرْ قَالَ ‏"‏ فَاسْتَعِنْ عَلَيْهِ مَنْ حَوْلَكَ مِنَ الْمُسْلِمِينَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ حَوْلِي أَحَدٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ قَالَ ‏"‏ فَاسْتَعِنْ عَلَيْهِ بِالسُّلْطَانِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَإِنْ نَأَى السُّلْطَانُ عَنِّي قَالَ ‏"‏ قَاتِلْ دُونَ مَالِكَ حَتَّى تَكُونَ مِنْ شُهَدَاءِ الآخِرَةِ أَوْ تَمْنَعَ مَالَكَ ‏"‏ ‏.‏

Muxoriq (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺ huzuriga kelib: «(Bir kishi) huzurimga kelib, molimni olmoqchi boʻladi», dedi. U zot: «Uni Alloh bilan eslatgin», dedilar. U: «Agar eslatmasam?» dedi. U zot: «Unda unga qarshi atrofingdagi musulmonlardan yordam soʻra», dedilar. U: «Agar atrofimda musulmonlardan hech kim boʻlmasa?» dedi. U zot: «Unda unga qarshi hukmdordan yordam soʻra», dedilar. U: «Agar hukmdor mendan uzoqda boʻlsa?» dedi. U zot: «Moling uchun jang qil, toki oxirat shahidlaridan boʻlgin yoxud molingni himoya qil», dedilar.Мухориқ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺ ҳузурига келиб: «(Бир киши) ҳузуримга келиб, молимни олмоқчи бўлади», деди. У зот: «Уни Аллоҳ билан эслатгин», дедилар. У: «Агар эслатмасам?» деди. У зот: «Унда унга қарши атрофингдаги мусулмонлардан ёрдам сўра», дедилар. У: «Агар атрофимда мусулмонлардан ҳеч ким бўлмаса?» деди. У зот: «Унда унга қарши ҳукмдордан ёрдам сўра», дедилар. У: «Агар ҳукмдор мендан узоқда бўлса?» деди. У зот: «Молинг учун жанг қил, токи охират шаҳидларидан бўлгин ёхуд молингни ҳимоя қил», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ الْهَادِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ قُهَيْدٍ الْغِفَارِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِنْ عُدِيَ عَلَى مَالِي قَالَ ‏"‏ فَانْشُدْ بِاللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَإِنْ أَبَوْا عَلَىَّ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَانْشُدْ بِاللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَإِنْ أَبَوْا عَلَىَّ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَانْشُدْ بِاللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَإِنْ أَبَوْا عَلَىَّ قَالَ ‏"‏ فَقَاتِلْ فَإِنْ قُتِلْتَ فَفِي الْجَنَّةِ وَإِنْ قَتَلْتَ فَفِي النَّارِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺ huzuriga kelib: «Yo Rasululloh, agar molimga tajovuz qilinsa, nima deysiz?» dedi. U zot: «Uni Alloh bilan ogohlantir», dedilar. U: «Agar rad etsalar?» dedi. U zot: «Uni Alloh bilan ogohlantir», dedilar. U: «Agar rad etsalar?» dedi. U zot: «Uni Alloh bilan ogohlantir», dedilar. U: «Agar rad etsalar?» dedi. U zot: «Unda jang qil. Agar oʻldirilsang, jannatdadirsan; agar oʻldirsang, u doʻzaxdadir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келиб: «Ё Расулуллоҳ, агар молимга тажовуз қилинса, нима дейсиз?» деди. У зот: «Уни Аллоҳ билан огоҳлантир», дедилар. У: «Агар рад этсалар?» деди. У зот: «Уни Аллоҳ билан огоҳлантир», дедилар. У: «Агар рад этсалар?» деди. У зот: «Уни Аллоҳ билан огоҳлантир», дедилар. У: «Агар рад этсалар?» деди. У зот: «Унда жанг қил. Агар ўлдирилсанг, жаннатдадирсан; агар ўлдирсанг, у дўзахдадир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ، عَنْ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ، قَالَ أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ الْهَادِ، عَنْ قُهَيْدِ بْنِ مُطَرِّفٍ الْغِفَارِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَجُلاً، جَاءَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِنْ عُدِيَ عَلَى مَالِي قَالَ ‏"‏ فَانْشُدْ بِاللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَإِنْ أَبَوْا عَلَىَّ قَالَ ‏"‏ فَانْشُدْ بِاللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَإِنْ أَبَوْا عَلَىَّ قَالَ ‏"‏ فَانْشُدْ بِاللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَإِنْ أَبَوْا عَلَىَّ قَالَ ‏"‏ فَقَاتِلْ فَإِنْ قُتِلْتَ فَفِي الْجَنَّةِ وَإِنْ قَتَلْتَ فَفِي النَّارِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺ huzuriga kelib: «Yo Rasululloh, agar molimga tajovuz qilinsa, nima deysiz?» dedi. U zot: «Uni Alloh bilan ogohlantir», dedilar. U: «Agar rad etsalar?» dedi. U zot: «Uni Alloh bilan ogohlantir», dedilar. U: «Agar rad etsalar?» dedi. U zot: «Uni Alloh bilan ogohlantir», dedilar. U: «Agar rad etsalar?» dedi. U zot: «Unda jang qil. Agar oʻldirilsang, jannatdadirsan; agar oʻldirsang, u doʻzaxdadir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келиб: «Ё Расулуллоҳ, агар молимга тажовуз қилинса, нима дейсиз?» деди. У зот: «Уни Аллоҳ билан огоҳлантир», дедилар. У: «Агар рад этсалар?» деди. У зот: «Уни Аллоҳ билан огоҳлантир», дедилар. У: «Агар рад этсалар?» деди. У зот: «Уни Аллоҳ билан огоҳлантир», дедилар. У: «Агар рад этсалар?» деди. У зот: «Унда жанг қил. Агар ўлдирилсанг, жаннатдадирсан; агар ўлдирсанг, у дўзахдадир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا حَاتِمٌ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَنْ قَاتَلَ دُونَ مَالِهِ فَقُتِلَ فَهُوَ شَهِيدٌ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Kim moli uchun jang qilib, oʻldirilsa, u shahiddir», deganlarini eshitdim.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ким моли учун жанг қилиб, ўлдирилса, у шаҳиддир», деганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَزِيعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، عَنْ أَبِي يُونُسَ الْقُشَيْرِيِّ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَفْوَانَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَنْ قَاتَلَ دُونَ مَالِهِ فَقُتِلَ فَهُوَ شَهِيدٌ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Kim moli uchun jang qilib, oʻldirilsa, u shahiddir», deganlarini eshitdim.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ким моли учун жанг қилиб, ўлдирилса, у шаҳиддир», деганларини эшитдим.

أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ فَضَالَةَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ النَّيْسَابُورِيُّ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا أَبُو الأَسْوَدِ، مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ قُتِلَ دُونَ مَالِهِ مَظْلُومًا فَلَهُ الْجَنَّةُ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim moli uchun mazlum holda oʻldirilsa, jannat unikidir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким моли учун мазлум ҳолда ўлдирилса, жаннат уникидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْهُذَيْلِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُعَيْرُ بْنُ الْخِمْسِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَسَنِ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ قُتِلَ دُونَ مَالِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim moli uchun oʻldirilsa, u shahiddir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким моли учун ўлдирилса, у шаҳиддир», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ حَسَنٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ طَلْحَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو، يُحَدِّثُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ أُرِيدَ مَالُهُ بِغَيْرِ حَقٍّ فَقَاتَلَ فَقُتِلَ فَهُوَ شَهِيدٌ ‏"‏ ‏.‏ هَذَا خَطَأٌ وَالصَّوَابُ حَدِيثُ سُعَيْرِ بْنِ الْخِمْسِ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kimning moli nohaq talab qilinib, u (himoya qilib) jang qilsa va oʻldirilsa, u shahiddir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Кимнинг моли ноҳақ талаб қилиниб, у (ҳимоя қилиб) жанг қилса ва ўлдирилса, у шаҳиддир», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَسَنِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ طَلْحَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ قُتِلَ دُونَ مَالِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim moli uchun oʻldirilsa, u shahiddir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким моли учун ўлдирилса, у шаҳиддир», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَقُتَيْبَةُ، - وَاللَّفْظُ لإِسْحَاقَ - قَالاَ أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَوْفٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ قُتِلَ دُونَ مَالِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ ‏"‏ ‏.‏

Said ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim moli uchun oʻldirilsa, u shahiddir», dedilar.Саид ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким моли учун ўлдирилса, у шаҳиддир», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَوْفٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ قَاتَلَ دُونَ مَالِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ ‏"‏ ‏.‏

Said ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim moli uchun jang qilsa, u shahiddir», dedilar.Саид ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким моли учун жанг қилса, у шаҳиддир», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُؤَمَّلُ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ قُتِلَ دُونَ مَالِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ ‏"‏ ‏.‏

Burayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim moli yoʻlida oʻldirilsa, u shahiddir», dedilar.Бурайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким моли йўлида ўлдирилса, у шаҳиддир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ قُتِلَ دُونَ مَظْلَمَتِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ حَدِيثُ الْمُؤَمَّلِ خَطَأٌ وَالصَّوَابُ حَدِيثُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ‏.‏

Abu Jaʼfar (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim oʻ ziga qilingan zulmni qaytarish yoʻlida oʻldirilsa, u shahiddir», dedilar. Abu Abdurrahmon aytdi: Muʼammalning hadisi xato, toʻgʻrisi Abdurrahmonning hadisidir.Абу Жаъфар (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ў зига қилинган зулмни қайтариш йўлида ўлдирилса, у шаҳиддир», дедилар. Абу Абдурраҳмон айтди: Муъаммалнинг ҳадиси хато, тўғриси Абдурраҳмоннинг ҳадисидир.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَوْفٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ قَاتَلَ دُونَ مَالِهِ فَقُتِلَ فَهُوَ شَهِيدٌ وَمَنْ قَاتَلَ دُونَ دَمِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ وَمَنْ قَاتَلَ دُونَ أَهْلِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ ‏"‏ ‏.‏

Saʼid ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim moli yoʻlida jang qilib oʻldirilsa, u shahiddir. Kim joni yoʻlida jang qilsa, u shahiddir. Kim ahli yoʻlida jang qilsa, u shahiddir», dedilar.Саъид ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким моли йўлида жанг қилиб ўлдирилса, у шаҳиддир. Ким жони йўлида жанг қилса, у шаҳиддир. Ким аҳли йўлида жанг қилса, у шаҳиддир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، - يَعْنِي ابْنَ دَاوُدَ - الْهَاشِمِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَوْفٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ زَيْدٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ قُتِلَ دُونَ مَالِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ وَمَنْ قُتِلَ دُونَ أَهْلِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ وَمَنْ قُتِلَ دُونَ دِينِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ وَمَنْ قُتِلَ دُونَ دَمِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ ‏"‏ ‏.‏

Saʼid ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim moli yoʻlida oʻldirilsa, u shahiddir. Kim ahli yoʻlida oʻldirilsa, u shahiddir. Kim dini yoʻlida oʻldirilsa, u shahiddir. Kim joni yoʻlida oʻldirilsa, u shahiddir», dedilar.Саъид ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким моли йўлида ўлдирилса, у шаҳиддир. Ким аҳли йўлида ўлдирилса, у шаҳиддир. Ким дини йўлида ўлдирилса, у шаҳиддир. Ким жони йўлида ўлдирилса, у шаҳиддир», дедилар.

أَخْبَرَنَا الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ دِينَارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَمْرٍو الأَشْعَثِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْثَرٌ، عَنْ مُطَرِّفٍ، عَنْ سَوَادَةَ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ، قَالَ كُنْتُ جَالِسًا عِنْدَ سُوَيْدِ بْنِ مُقَرِّنٍ فَقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ قُتِلَ دُونَ مَظْلَمَتِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ ‏"‏ ‏.‏

Suvayd ibn Muqarrin (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim oʻziga qilingan zulmni qaytarish yoʻlida oʻldirilsa, u shahiddir», dedilar.Сувайд ибн Муқаррин (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ўзига қилинган зулмни қайтариш йўлида ўлдирилса, у шаҳиддир», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ شَهَرَ سَيْفَهُ ثُمَّ وَضَعَهُ فَدَمُهُ هَدَرٌ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Zubayr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim qilichini yalangʻochlab, soʻng odamlarga solsa, uning qoni behuda ketadi», dedilar.Ибн Зубайр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким қиличини яланғочлаб, сўнг одамларга солса, унинг қони беҳуда кетади», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ وَلَمْ يَرْفَعْهُ ‏.‏

Ibn Zubayr (roziyallohu anhumo)dan xuddi shu maʼnodagi rivoyat shu isnod bilan keltirilgan, biroq uni Nabiy ﷺ ga marfuʼ qilib rivoyat qilmagan.Ибн Зубайр (розияллоҳу анҳумо)дан худди шу маънодаги ривоят шу иснод билан келтирилган, бироқ уни Набий ﷺ га марфуъ қилиб ривоят қилмаган.

أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ الزُّبَيْرِ، قَالَ مَنْ رَفَعَ السِّلاَحَ ثُمَّ وَضَعَهُ فَدَمُهُ هَدَرٌ ‏.‏

Ibn Zubayr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Kim qurolni koʻtarib, soʻng odamlarga solsa, uning qoni behuda ketadi», dedi.Ибн Зубайр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Ким қуролни кўтариб, сўнг одамларга солса, унинг қони беҳуда кетади», деди.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكٌ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، وَأُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ، وَيُونُسُ بْنُ يَزِيدَ، أَنَّ نَافِعًا، أَخْبَرَهُمْ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ حَمَلَ عَلَيْنَا السِّلاَحَ فَلَيْسَ مِنَّا ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim bizga qarshi qurol koʻtarsa, u bizdan emas», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким бизга қарши қурол кўтарса, у биздан эмас», дедилар.

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَنْبَأَنَا الثَّوْرِيُّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ أَبِي نُعْمٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ بَعَثَ عَلِيٌّ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ بِالْيَمَنِ بِذُهَيْبَةٍ فِي تُرْبَتِهَا فَقَسَمَهَا بَيْنَ الأَقْرَعِ بْنِ حَابِسٍ الْحَنْظَلِيِّ ثُمَّ أَحَدِ بَنِي مُجَاشِعٍ وَبَيْنَ عُيَيْنَةَ بْنِ بَدْرٍ الْفَزَارِيِّ وَبَيْنَ عَلْقَمَةَ بْنِ عُلاَثَةَ الْعَامِرِيِّ ثُمَّ أَحَدِ بَنِي كِلاَبٍ وَبَيْنَ زَيْدِ الْخَيْلِ الطَّائِيِّ ثُمَّ أَحَدَ بَنِي نَبْهَانَ - قَالَ - فَغَضِبَتْ قُرَيْشٌ وَالأَنْصَارُ وَقَالُوا يُعْطِي صَنَادِيدَ أَهْلِ نَجْدٍ وَيَدَعُنَا فَقَالَ ‏"‏ إِنَّمَا أَتَأَلَّفُهُمْ ‏"‏ ‏.‏ فَأَقْبَلَ رَجُلٌ غَائِرَ الْعَيْنَيْنِ نَاتِئَ الْوَجْنَتَيْنِ كَثَّ اللِّحْيَةِ مَحْلُوقَ الرَّأْسِ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ اتَّقِ اللَّهَ قَالَ ‏"‏ مَنْ يُطِعِ اللَّهَ إِذَا عَصَيْتُهُ أَيَأْمَنُنِي عَلَى أَهْلِ الأَرْضِ وَلاَ تَأْمَنُونِي ‏"‏ ‏.‏ فَسَأَلَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ قَتْلَهُ فَمَنَعَهُ فَلَمَّا وَلَّى قَالَ ‏"‏ إِنَّ مِنْ ضِئْضِئِ هَذَا قَوْمًا يَخْرُجُونَ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ لاَ يُجَاوِزُ حَنَاجِرَهُمْ يَمْرُقُونَ مِنَ الدِّينِ مُرُوقَ السَّهْمِ مِنَ الرَّمِيَّةِ يَقْتُلُونَ أَهْلَ الإِسْلاَمِ وَيَدَعُونَ أَهْلَ الأَوْثَانِ لَئِنْ أَنَا أَدْرَكْتُهُمْ لأَقْتُلَنَّهُمْ قَتْلَ عَادٍ ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ali Yamanda ekan, Nabiy ﷺ ga tuprogʻi ichida boʻlgan bir boʻlak oltin yubordi. U zot uni al-Aqraʼ ibn Hobis al-Hanzaliy — Banu Mujoshiʼdan biri, Uyayna ibn Badr al-Fazoriy, Alqama ibn Ulosa al-Omiriy — Banu Kilobdan biri va Zayd al-Xayl at-Toiy — Banu Nabhondan biri oʻrtasida taqsimladilar. Shunda Quraysh va Ansor gʻazablandi va: «U Najd ahlining kattalariga beradi-yu, bizni tashlab qoʻyadi», deyishdi. U zot: «Men ularning koʻnglini ovlamoqdaman», dedilar. Shu payt koʻzlari chuqur, peshonasi doʻng, soqoli qalin, boshi qirilgan bir kishi kelib: «Ey Muhammad, Allohdan qoʻrq!» dedi. U zot: «Men Allohga itoat qilmasam, boshqa kim itoat qiladi? U meni yer ahli ustidan ishonch bilan qoʻydi, sizlar esa menga ishonmaysizlarmi?» dedilar. Qavmdan bir kishi uni oʻldirishga izn soʻradi, ammo u zot uni man qildilar. U kishi ortga qaytgach, u zot: «Bu kishining naslidan bir qavm chiqadiki, ular Qurʼon oʻqiydilar, ammo u tomoqlaridan oʻtmaydi. Ular oʻqning ovdan oʻtib ketganidek dindan chiqib ketadilar. Ular islom ahlini oʻldiradilar, butparastlarni esa tark etadilar. Agar men ularga yetsam, ularni Od qavmini oʻldirgandek oʻldirgan boʻlardim», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Али Яманда экан, Набий ﷺ га тупроғи ичида бўлган бир бўлак олтин юборди. У зот уни ал-Ақраъ ибн Ҳобис ал-Ҳанзалий — Бану Мужошиъдан бири, Уяйна ибн Бадр ал-Фазорий, Алқама ибн Улоса ал-Омирий — Бану Килобдан бири ва Зайд ал-Хайл ат-Тоий — Бану Набҳондан бири ўртасида тақсимладилар. Шунда Қурайш ва Ансор ғазабланди ва: «У Нажд аҳлининг катталарига беради-ю, бизни ташлаб қўяди», дейишди. У зот: «Мен уларнинг кўнглини овламоқдаман», дедилар. Шу пайт кўзлари чуқур, пешонаси дўнг, соқоли қалин, боши қирилган бир киши келиб: «Эй Муҳаммад, Аллоҳдан қўрқ!» деди. У зот: «Мен Аллоҳга итоат қилмасам, бошқа ким итоат қилади? У мени ер аҳли устидан ишонч билан қўйди, сизлар эса менга ишонмайсизларми?» дедилар. Қавмдан бир киши уни ўлдиришга изн сўради, аммо у зот уни ман қилдилар. У киши ортга қайтгач, у зот: «Бу кишининг наслидан бир қавм чиқадики, улар Қуръон ўқийдилар, аммо у томоқларидан ўтмайди. Улар ўқнинг овдан ўтиб кетганидек диндан чиқиб кетадилар. Улар ислом аҳлини ўлдирадилар, бутпарастларни эса тарк этадилар. Агар мен уларга етсам, уларни Од қавмини ўлдиргандек ўлдирган бўлардим», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ خَيْثَمَةَ، عَنْ سُوَيْدِ بْنِ غَفَلَةَ، عَنْ عَلِيٍّ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ يَخْرُجُ قَوْمٌ فِي آخِرِ الزَّمَانِ أَحْدَاثُ الأَسْنَانِ سُفَهَاءُ الأَحْلاَمِ يَقُولُونَ مِنْ خَيْرِ قَوْلِ الْبَرِيَّةِ لاَ يُجَاوِزُ إِيمَانُهُمْ حَنَاجِرَهُمْ يَمْرُقُونَ مِنَ الدِّينِ كَمَا يَمْرُقُ السَّهْمُ مِنَ الرَّمِيَّةِ فَإِذَا لَقِيتُمُوهُمْ فَاقْتُلُوهُمْ فَإِنَّ قَتْلَهُمْ أَجْرٌ لِمَنْ قَتَلَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏"‏ ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning: «Oxirzamonda yoshi kichik, aqli yengil bir qavm chiqadi. Ular xaloyiqning eng yaxshi soʻzidan gapiradilar, ammo imonlari tomoqlaridan oʻtmaydi. Ular oʻqning ovdan oʻtib ketganidek dindan chiqib ketadilar. Bas, ularni uchratsangiz, oʻldiringlar, chunki ularni oʻldirish qiyomat kunida oʻldirgan kishi uchun ajrdir», deganlarini eshitdim.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг: «Охирзамонда ёши кичик, ақли енгил бир қавм чиқади. Улар халойиқнинг энг яхши сўзидан гапирадилар, аммо имонлари томоқларидан ўтмайди. Улар ўқнинг овдан ўтиб кетганидек диндан чиқиб кетадилар. Бас, уларни учратсангиз, ўлдиринглар, чунки уларни ўлдириш қиёмат кунида ўлдирган киши учун ажрдир», деганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرٍ الْبَصْرِيُّ الْحَرَّانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنِ الأَزْرَقِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ شَرِيكِ بْنِ شِهَابٍ، قَالَ كُنْتُ أَتَمَنَّى أَنْ أَلْقَى، رَجُلاً مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَسْأَلُهُ عَنِ الْخَوَارِجِ فَلَقِيتُ أَبَا بَرْزَةَ فِي يَوْمِ عِيدٍ فِي نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فَقُلْتُ لَهُ هَلْ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَذْكُرُ الْخَوَارِجَ فَقَالَ نَعَمْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِأُذُنِي وَرَأَيْتُهُ بِعَيْنِي أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمَالٍ فَقَسَمَهُ فَأَعْطَى مَنْ عَنْ يَمِينِهِ وَمَنْ عَنْ شِمَالِهِ وَلَمْ يُعْطِ مَنْ وَرَاءَهُ شَيْئًا فَقَامَ رَجُلٌ مِنْ وَرَائِهِ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ مَا عَدَلْتَ فِي الْقِسْمَةِ ‏.‏ رَجُلٌ أَسْوَدُ مَطْمُومُ الشَّعْرِ عَلَيْهِ ثَوْبَانِ أَبْيَضَانِ فَغَضِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَضَبًا شَدِيدًا وَقَالَ ‏"‏ وَاللَّهِ لاَ تَجِدُونَ بَعْدِي رَجُلاً هُوَ أَعْدَلُ مِنِّي ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ يَخْرُجُ فِي آخِرِ الزَّمَانِ قَوْمٌ كَأَنَّ هَذَا مِنْهُمْ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ لاَ يُجَاوِزُ تَرَاقِيَهُمْ يَمْرُقُونَ مِنَ الإِسْلاَمِ كَمَا يَمْرُقُ السَّهْمُ مِنَ الرَّمِيَّةِ سِيمَاهُمُ التَّحْلِيقُ لاَ يَزَالُونَ يَخْرُجُونَ حَتَّى يَخْرُجَ آخِرُهُمْ مَعَ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ فَإِذَا لَقِيتُمُوهُمْ فَاقْتُلُوهُمْ هُمْ شَرُّ الْخَلْقِ وَالْخَلِيقَةِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ رَحِمَهُ اللَّهُ شَرِيكُ بْنُ شِهَابٍ لَيْسَ بِذَلِكَ الْمَشْهُورِ ‏.‏

Abu Barza (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi undan xavorijlar haqida soʻraganida, u dedi: «Rasululloh ﷺni oʻz qulogʻim bilan eshitdim va oʻz koʻzim bilan koʻrdim. Rasululloh ﷺga bir mol keltirilib, u zot uni taqsimladilar. Oʻng tomonidagilar va chap tomonidagilarga berdilar, orqasidagilarga esa hech narsa bermadilar. Shunda orqasida bir kishi turib: ‹Ey Muhammad, taqsimda odil boʻlmadingiz!› dedi. U qora, sochi qirilgan, egnida ikkita oq kiyim bor kishi edi. Rasululloh ﷺ qattiq gʻazablandilar va: «Allohga qasamki, mendan keyin siz mendan koʻra odilroq kishini topolmaysiz», dedilar. Soʻng: «Oxirzamonda bir qavm chiqadi, goʻyo bu ulardandir. Ular Qurʼon oʻqiydilar, ammo u boʻgʻizlaridan oʻtmaydi. Ular oʻqning ovdan oʻtib ketganidek islomdan chiqib ketadilar. Ularning belgisi — bosh qirishdir. Ular toʻxtamay chiqaveradilar, hatto ularning oxirgisi Masih Dajjol bilan chiqadi. Bas, ularni uchratsangiz, oʻldiringlar, ular xaloyiqning va jamiki maxluqotning eng yomonidir», dedilar». Abu Abdurrahmon (rahimahulloh) aytdi: Sharik ibn Shihob unchalik mashhur roviy emas.Абу Барза (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши ундан хаворижлар ҳақида сўраганида, у деди: «Расулуллоҳ ﷺни ўз қулоғим билан эшитдим ва ўз кўзим билан кўрдим. Расулуллоҳ ﷺга бир мол келтирилиб, у зот уни тақсимладилар. Ўнг томонидагилар ва чап томонидагиларга бердилар, орқасидагиларга эса ҳеч нарса бермадилар. Шунда орқасида бир киши туриб: ‹Эй Муҳаммад, тақсимда одил бўлмадингиз!› деди. У қора, сочи қирилган, эгнида иккита оқ кийим бор киши эди. Расулуллоҳ ﷺ қаттиқ ғазабландилар ва: «Аллоҳга қасамки, мендан кейин сиз мендан кўра одилроқ кишини тополмайсиз», дедилар. Сўнг: «Охирзамонда бир қавм чиқади, гўё бу улардандир. Улар Қуръон ўқийдилар, аммо у бўғизларидан ўтмайди. Улар ўқнинг овдан ўтиб кетганидек исломдан чиқиб кетадилар. Уларнинг белгиси — бош қиришдир. Улар тўхтамай чиқаверадилар, ҳатто уларнинг охиргиси Масиҳ Дажжол билан чиқади. Бас, уларни учратсангиз, ўлдиринглар, улар халойиқнинг ва жамики махлуқотнинг энг ёмонидир», дедилар». Абу Абдурраҳмон (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Шарик ибн Шиҳоб унчалик машҳур ровий эмас.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عُمَرَ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ قِتَالُ الْمُسْلِمِ كُفْرٌ وَسِبَابُهُ فُسُوقٌ ‏"‏ ‏.‏

Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Musulmon bilan jang qilish kufr, uni soʻkish esa fosiqlikdir», dedilar.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмон билан жанг қилиш куфр, уни сўкиш эса фосиқликдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الأَحْوَصِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ سِبَابُ الْمُسْلِمِ فُسُوقٌ وَقِتَالُهُ كُفْرٌ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Musulmonni soʻkish fosiqlik, u bilan jang qilish esa kufrdir», dedi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мусулмонни сўкиш фосиқлик, у билан жанг қилиш эса куфрдир», деди.

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ سِبَابُ الْمُسْلِمِ فِسْقٌ وَقِتَالُهُ كُفْرٌ ‏.‏ فَقَالَ لَهُ أَبَانُ يَا أَبَا إِسْحَاقَ أَمَا سَمِعْتَهُ إِلاَّ مِنْ أَبِي الأَحْوَصِ قَالَ بَلْ سَمِعْتُهُ مِنَ الأَسْوَدِ وَهُبَيْرَةَ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Musulmonni soʻkish fisq, u bilan urushish esa kufrdir».Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мусулмонни сўкиш фисқ, у билан урушиш эса куфрдир».

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَبِي الزَّعْرَاءِ، عَنْ عَمِّهِ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ سِبَابُ الْمُسْلِمِ فُسُوقٌ وَقِتَالُهُ كُفْرٌ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Musulmonni soʻkish fisq, u bilan urushish esa kufrdir».Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мусулмонни сўкиш фисқ, у билан урушиш эса куфрдир».

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، سَمِعْتُ عَبْدَ الْمَلِكِ بْنَ عُمَيْرٍ، يُحَدِّثُهُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ سِبَابُ الْمُسْلِمِ فُسُوقٌ وَقِتَالُهُ كُفْرٌ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Musulmonni soʻkish fisq, u bilan urushish esa kufrdir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмонни сўкиш фисқ, у билан урушиш эса куфрдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ قُلْتُ لِحَمَّادٍ سَمِعْتُ مَنْصُورًا، وَسُلَيْمَانَ، وَزُبَيْدًا، يُحَدِّثُونَ عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ سِبَابُ الْمُسْلِمِ فُسُوقٌ وَقِتَالُهُ كُفْرٌ ‏"‏ ‏.‏ مَنْ تَتَّهِمُ أَتَتَّهِمُ مَنْصُورًا أَتَتَّهِمُ زُبَيْدًا أَتَتَّهِمُ سُلَيْمَانَ قَالَ لاَ وَلَكِنِّي أَتَّهِمُ أَبَا وَائِلٍ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Musulmonni soʻkish fisq, u bilan urushish esa kufrdir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмонни сўкиш фисқ, у билан урушиш эса куфрдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ زُبَيْدٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ سِبَابُ الْمُسْلِمِ فُسُوقٌ وَقِتَالُهُ كُفْرٌ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ لأَبِي وَائِلٍ سَمِعْتَهُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ نَعَمْ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Musulmonni soʻkish fisq, u bilan urushish esa kufrdir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмонни сўкиш фисқ, у билан урушиш эса куфрдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ سِبَابُ الْمُسْلِمِ فُسُوقٌ وَقِتَالُهُ كُفْرٌ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Musulmonni soʻkish fisq, u bilan urushish esa kufrdir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмонни сўкиш фисқ, у билан урушиш эса куфрдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ سِبَابُ الْمُسْلِمِ فُسُوقٌ وَقِتَالُهُ كُفْرٌ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Musulmonni soʻkish fisq, u bilan urushish esa kufrdir».Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мусулмонни сўкиш фисқ, у билан урушиш эса куфрдир».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قِتَالُ الْمُؤْمِنِ كُفْرٌ وَسِبَابُهُ فُسُوقٌ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Moʻminni oʻldirish kufr, uni soʻkish esa fisqdir».Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мўминни ўлдириш куфр, уни сўкиш эса фисқдир».

أَخْبَرَنَا بِشْرُ بْنُ هِلاَلٍ الصَّوَّافُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ غَيْلاَنَ بْنِ جَرِيرٍ، عَنْ زِيَادِ بْنِ رَبَاحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ خَرَجَ مِنَ الطَّاعَةِ وَفَارَقَ الْجَمَاعَةَ فَمَاتَ مَاتَ مِيتَةً جَاهِلِيَّةً وَمَنْ خَرَجَ عَلَى أُمَّتِي يَضْرِبُ بَرَّهَا وَفَاجِرَهَا لاَ يَتَحَاشَى مِنْ مُؤْمِنِهَا وَلاَ يَفِي لِذِي عَهْدِهَا فَلَيْسَ مِنِّي وَمَنْ قَاتَلَ تَحْتَ رَايَةٍ عُمِّيَّةٍ يَدْعُو إِلَى عَصَبِيَّةٍ أَوْ يَغْضَبُ لِعَصَبِيَّةٍ فَقُتِلَ فَقِتْلَةٌ جَاهِلِيَّةٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimki itoatdan chiqib, jamoatdan ajralsa va shu holida oʻlsa, u johiliyat oʻlimi bilan oʻladi. Kimki mening ummatimga qarshi chiqib, uning yaxshisi ham, yomoni ham demay urib, moʻminidan qochmay va ahd egasiga vafo qilmay yursa, u mendan emas. Kimki koʻzi berk bayroq ostida, asabiylikka (qavmparastlikka) chorlab yoki asabiylik uchun gʻazablanib urushsa va oʻldirilsa, uning oʻlimi johiliyat oʻlimidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимки итоатдан чиқиб, жамоатдан ажралса ва шу ҳолида ўлса, у жоҳилият ўлими билан ўлади. Кимки менинг умматимга қарши чиқиб, унинг яхшиси ҳам, ёмони ҳам демай уриб, мўминидан қочмай ва аҳд эгасига вафо қилмай юрса, у мендан эмас. Кимки кўзи берк байроқ остида, асабийликка (қавмпарастликка) чорлаб ёки асабийлик учун ғазабланиб урушса ва ўлдирилса, унинг ўлими жоҳилият ўлимидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا عِمْرَانُ الْقَطَّانُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي مِجْلَزٍ، عَنْ جُنْدُبِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ قَاتَلَ تَحْتَ رَايَةٍ عُمِّيَّةٍ يُقَاتِلُ عَصَبِيَّةً وَيَغْضَبُ لِعَصَبِيَّةٍ فَقِتْلَتُهُ جَاهِلِيَّةٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ عِمْرَانُ الْقَطَّانُ لَيْسَ بِالْقَوِيِّ ‏.‏

Jundub ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimki koʻzi berk bayroq ostida, asabiylik (qavmparastlik) uchun urushib va asabiylik uchun gʻazablanib jang qilsa, uning oʻlimi johiliyat oʻlimidir», dedilar.Жундуб ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимки кўзи берк байроқ остида, асабийлик (қавмпарастлик) учун урушиб ва асабийлик учун ғазабланиб жанг қилса, унинг ўлими жоҳилият ўлимидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، عَنْ شُعْبَةَ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَنْصُورٌ، قَالَ سَمِعْتُ رِبْعِيًّا، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا أَشَارَ الْمُسْلِمُ عَلَى أَخِيهِ الْمُسْلِمِ بِالسِّلاَحِ فَهُمَا عَلَى جُرُفِ جَهَنَّمَ فَإِذَا قَتَلَهُ خَرَّا جَمِيعًا فِيهَا ‏"‏ ‏.‏

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qachonki musulmon oʻz musulmon birodariga qurol koʻtarsa, ikkalasi ham jahannam labida boʻladi. Agar uni oʻldirsa, ikkalasi ham unga qulaydi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қачонки мусулмон ўз мусулмон биродарига қурол кўтарса, иккаласи ҳам жаҳаннам лабида бўлади. Агар уни ўлдирса, иккаласи ҳам унга қулайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ رِبْعِيٍّ، عَنْ أَبِي بَكْرَةَ، قَالَ إِذَا حَمَلَ الرَّجُلاَنِ الْمُسْلِمَانِ السِّلاَحَ أَحَدُهُمَا عَلَى الآخَرِ فَهُمَا عَلَى جُرُفِ جَهَنَّمَ فَإِذَا قَتَلَ أَحَدُهُمَا الآخَرَ فَهُمَا فِي النَّارِ ‏.‏

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Qachonki ikki musulmon kishi bir-biriga qurol koʻtarsa, ikkalasi ham jahannam labida boʻladi. Agar biri ikkinchisini oʻldirsa, ikkalasi ham doʻzaxda boʻladi».Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Қачонки икки мусулмон киши бир-бирига қурол кўтарса, иккаласи ҳам жаҳаннам лабида бўлади. Агар бири иккинчисини ўлдирса, иккаласи ҳам дўзахда бўлади».

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ يَزِيدَ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا تَوَاجَهَ الْمُسْلِمَانِ بِسَيْفَيْهِمَا فَقَتَلَ أَحَدُهُمَا صَاحِبَهُ فَهُمَا فِي النَّارِ ‏"‏ ‏.‏ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الْقَاتِلُ فَمَا بَالُ الْمَقْتُولِ قَالَ ‏"‏ أَرَادَ قَتْلَ صَاحِبِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Qachonki ikki musulmon qilichlari bilan bir-biriga yuzlansa va biri ikkinchisini oʻldirsa, ikkalasi ham doʻzaxda boʻladi», dedilar. «Ey Rasululloh, bu oʻldiruvchi-ku, oʻldirilganning holi nima boʻladi?» deyildi. U zot: «U ham oʻz sherigini oʻldirishni istagan edi», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Қачонки икки мусулмон қиличлари билан бир-бирига юзланса ва бири иккинчисини ўлдирса, иккаласи ҳам дўзахда бўлади», дедилар. «Эй Расулуллоҳ, бу ўлдирувчи-ку, ўлдирилганнинг ҳоли нима бўлади?» дейилди. У зот: «У ҳам ўз шеригини ўлдиришни истаган эди», дедилар.

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، - وَهُوَ ابْنُ هَارُونَ - قَالَ أَنْبَأَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا تَوَاجَهَ الْمُسْلِمَانِ بِسَيْفَيْهِمَا فَقَتَلَ أَحَدُهُمَا صَاحِبَهُ فَهُمَا فِي النَّارِ مِثْلَهُ سَوَاءً ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Qachonki ikki musulmon qilichlari bilan bir-biriga yuzlansa va biri ikkinchisini oʻldirsa, ikkalasi ham doʻzaxda barobar boʻladi», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Қачонки икки мусулмон қиличлари билан бир-бирига юзланса ва бири иккинчисини ўлдирса, иккаласи ҳам дўзахда баробар бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ الْمِصِّيصِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا خَلَفٌ، عَنْ زَائِدَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَبِي بَكْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا تَوَاجَهَ الْمُسْلِمَانِ بِسَيْفَيْهِمَا كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا يُرِيدُ قَتْلَ صَاحِبِهِ فَهُمَا فِي النَّارِ ‏"‏ ‏.‏ قِيلَ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الْقَاتِلُ فَمَا بَالُ الْمَقْتُولِ قَالَ ‏"‏ إِنَّهُ كَانَ حَرِيصًا عَلَى قَتْلِ صَاحِبِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Ikki musulmon qilichlari bilan bir-biriga roʻpara kelib, har biri oʻz sherigini oʻldirmoqchi boʻlsa, ikkovi ham doʻzaxda boʻladi», dedilar. U zotga: «Ey Allohning Rasuli, bu oʻldiruvchi (shunday boʻldi), ammo oʻldirilganning holi nechuk?» deyildi. U zot: «Chunki u ham oʻz sherigini oʻldirishga oshiqqan edi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Икки мусулмон қиличлари билан бир-бирига рўпара келиб, ҳар бири ўз шеригини ўлдирмоқчи бўлса, иккови ҳам дўзахда бўлади», дедилар. У зотга: «Эй Аллоҳнинг Расули, бу ўлдирувчи (шундай бўлди), аммо ўлдирилганнинг ҳоли нечук?» дейилди. У зот: «Чунки у ҳам ўз шеригини ўлдиришга ошиққан эди», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا الْخَلِيلُ بْنُ عُمَرَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنِي قَتَادَةُ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَبِي بَكْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا الْتَقَى الْمُسْلِمَانِ بِسَيْفَيْهِمَا فَقَتَلَ أَحَدُهُمَا صَاحِبَهُ فَالْقَاتِلُ وَالْمَقْتُولُ فِي النَّارِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ikki musulmon qilichlari bilan toʻqnashib, biri ikkinchisini oʻldirsa, oʻldiruvchi ham, oʻldirilgan ham doʻzaxda boʻladi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Икки мусулмон қиличлари билан тўқнашиб, бири иккинчисини ўлдирса, ўлдирувчи ҳам, ўлдирилган ҳам дўзахда бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ فَضَالَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنِ الأَحْنَفِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ أَبِي بَكْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِذَا تَوَاجَهَ الْمُسْلِمَانِ بِسَيْفَيْهِمَا فَقَتَلَ أَحَدُهُمَا صَاحِبَهُ فَالْقَاتِلُ وَالْمَقْتُولُ فِي النَّارِ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الْقَاتِلُ فَمَا بَالُ الْمَقْتُولِ قَالَ ‏"‏ إِنَّهُ أَرَادَ قَتْلَ صَاحِبِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ikki musulmon qilichlari bilan bir-biriga roʻpara kelib, biri ikkinchisini oʻldirsa, oʻldiruvchi ham, oʻldirilgan ham doʻzaxda boʻladi», deganlarini eshitdim. Ular: «Ey Allohning Rasuli, bu oʻldiruvchi (shunday boʻldi), ammo oʻldirilganning holi nechuk?» dedilar. U zot: «Chunki u oʻz sherigini oʻldirishni istagan edi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Икки мусулмон қиличлари билан бир-бирига рўпара келиб, бири иккинчисини ўлдирса, ўлдирувчи ҳам, ўлдирилган ҳам дўзахда бўлади», деганларини эшитдим. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, бу ўлдирувчи (шундай бўлди), аммо ўлдирилганнинг ҳоли нечук?» дедилар. У зот: «Чунки у ўз шеригини ўлдиришни истаган эди», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، عَنْ حَمَّادٍ، عَنْ أَيُّوبَ، وَيُونُسَ، وَالْعَلاَءِ بْنِ زِيَادٍ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنِ الأَحْنَفِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ أَبِي بَكْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا الْتَقَى الْمُسْلِمَانِ بِسَيْفَيْهِمَا فَقَتَلَ أَحَدُهُمَا صَاحِبَهُ فَالْقَاتِلُ وَالْمَقْتُولُ فِي النَّارِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ikki musulmon qilichlari bilan toʻqnashib, biri ikkinchisini oʻldirsa, oʻldiruvchi ham, oʻldirilgan ham doʻzaxda boʻladi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Икки мусулмон қиличлари билан тўқнашиб, бири иккинчисини ўлдирса, ўлдирувчи ҳам, ўлдирилган ҳам дўзахда бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - وَهُوَ ابْنُ عُلَيَّةَ - عَنْ يُونُسَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا تَوَاجَهَ الْمُسْلِمَانِ بِسَيْفَيْهِمَا فَقَتَلَ أَحَدُهُمَا صَاحِبَهُ فَالْقَاتِلُ وَالْمَقْتُولُ فِي النَّارِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الْقَاتِلُ فَمَا بَالُ الْمَقْتُولِ قَالَ ‏"‏ إِنَّهُ أَرَادَ قَتْلَ صَاحِبِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ikki musulmon qilichlari bilan bir-biriga roʻpara kelib, biri ikkinchisini oʻldirsa, oʻldiruvchi ham, oʻldirilgan ham doʻzaxda boʻladi», dedilar. Bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, bu oʻldiruvchi (shunday boʻldi), ammo oʻldirilganning holi nechuk?» dedi. U zot: «Chunki u oʻz sherigini oʻldirishni istagan edi», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Икки мусулмон қиличлари билан бир-бирига рўпара келиб, бири иккинчисини ўлдирса, ўлдирувчи ҳам, ўлдирилган ҳам дўзахда бўлади», дедилар. Бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, бу ўлдирувчи (шундай бўлди), аммо ўлдирилганнинг ҳоли нечук?» деди. У зот: «Чунки у ўз шеригини ўлдиришни истаган эди», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَكَمِ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ وَاقِدِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَاهُ، يُحَدِّثُ عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ تَرْجِعُوا بَعْدِي كُفَّارًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Mendan keyin bir-biringizning boʻyningizni chopib, kofirlarga aylanib qaytmang», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мендан кейин бир-бирингизнинг бўйнингизни чопиб, кофирларга айланиб қайтманг», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تَرْجِعُوا بَعْدِي كُفَّارًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ لاَ يُؤْخَذُ الرَّجُلُ بِجِنَايَةِ أَبِيهِ وَلاَ جِنَايَةِ أَخِيهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ هَذَا خَطَأٌ وَالصَّوَابُ مُرْسَلٌ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mendan keyin bir-biringizning boʻyningizni chopib, kofirlarga aylanib qaytmang. Kishi otasining jinoyati uchun ham, akasining jinoyati uchun ham javobgar qilinmaydi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мендан кейин бир-бирингизнинг бўйнингизни чопиб, кофирларга айланиб қайтманг. Киши отасининг жинояти учун ҳам, акасининг жинояти учун ҳам жавобгар қилинмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُسْلِمٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تَرْجِعُوا بَعْدِي كُفَّارًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ وَلاَ يُؤْخَذُ الرَّجُلُ بِجَرِيرَةِ أَبِيهِ وَلاَ بِجَرِيرَةِ أَخِيهِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mendan keyin bir-biringizning boʻyningizni chopib, kofirlarga aylanib qaytmang. Kishi otasining jinoyati uchun ham, akasining jinoyati uchun ham javobgar qilinmaydi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мендан кейин бир-бирингизнинг бўйнингизни чопиб, кофирларга айланиб қайтманг. Киши отасининг жинояти учун ҳам, акасининг жинояти учун ҳам жавобгар қилинмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُسْلِمٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ أُلْفِيَنَّكُمْ تَرْجِعُونَ بَعْدِي كُفَّارًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ لاَ يُؤْخَذُ الرَّجُلُ بِجَرِيرَةِ أَبِيهِ وَلاَ بِجَرِيرَةِ أَخِيهِ ‏"‏ ‏.‏ هَذَا الصَّوَابُ ‏.‏

Masruq (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mendan keyin sizni bir-biringizning boʻyningizni chopib, kofirlarga aylanib qaytayotgan holda koʻrmayin. Kishi otasining jinoyati uchun ham, akasining jinoyati uchun ham javobgar qilinmaydi», dedilar.Масруқ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мендан кейин сизни бир-бирингизнинг бўйнингизни чопиб, кофирларга айланиб қайтаётган ҳолда кўрмайин. Киши отасининг жинояти учун ҳам, акасининг жинояти учун ҳам жавобгар қилинмайди», дедилар.

أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تَرْجِعُوا بَعْدِي كُفَّارًا ‏"‏ ‏.‏ مُرْسَلٌ ‏.‏

Masruq (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mendan keyin kofirlarga aylanib qaytmang», dedilar.Масруқ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мендан кейин кофирларга айланиб қайтманг», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ زُرَارَةَ، قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي بَكْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ تَرْجِعُوا بَعْدِي ضُلاَّلاً يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ ‏"‏ ‏.‏

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Mendan keyin bir-biringizning boʻyningizni chopib, adashganlarga aylanib qaytmang», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мендан кейин бир-бирингизнинг бўйнингизни чопиб, адашганларга айланиб қайтманг», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالاَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُدْرِكٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا زُرْعَةَ بْنَ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ، عَنْ جَرِيرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ اسْتَنْصَتَ النَّاسَ قَالَ ‏"‏ لاَ تَرْجِعُوا بَعْدِي كُفَّارًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ ‏"‏ ‏.‏

Jarir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Vidolashuv hajjida odamlarni jim boʻlishga chaqirib: «Mendan keyin bir-biringizning boʻyningizni chopib, kofirlarga aylanib qaytmang», dedilar.Жарир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Видолашув ҳажжида одамларни жим бўлишга чақириб: «Мендан кейин бир-бирингизнинг бўйнингизни чопиб, кофирларга айланиб қайтманг», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ أَبِي السَّفَرِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ قَيْسٍ، قَالَ بَلَغَنِي أَنَّ جَرِيرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اسْتَنْصِتِ النَّاسَ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ لاَ أُلْفِيَنَّكُمْ بَعْدَ مَا أَرَى تَرْجِعُونَ بَعْدِي كُفَّارًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ ‏"‏ ‏.‏

Jarir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: «Odamlarni jim boʻlishga chaqir», dedilar. Soʻng: «Mendan keyin sizni bir-biringizning boʻyningizni chopib, kofirlarga aylanib qaytayotgan holda koʻrmayin», dedilar.Жарир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Одамларни жим бўлишга чақир», дедилар. Сўнг: «Мендан кейин сизни бир-бирингизнинг бўйнингизни чопиб, кофирларга айланиб қайтаётган ҳолда кўрмайин», дедилар.