وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، - رضى الله عنهما - قَالَ سَافَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي رَمَضَانَ فَصَامَ حَتَّى بَلَغَ عُسْفَانَ ثُمَّ دَعَا بِإِنَاءٍ فِيهِ شَرَابٌ فَشَرِبَهُ نَهَارًا لِيَرَاهُ النَّاسُ ثُمَّ أَفْطَرَ حَتَّى دَخَلَ مَكَّةَ . قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ - رضى الله عنهما - فَصَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَفْطَرَ فَمَنْ شَاءَ صَامَ وَمَنْ شَاءَ أَفْطَرَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Ramazonda safarga chiqdilar va Usfonga yetgunlaricha roʻza tutdilar. Soʻng ichida ichimlik bor idishni soʻradilar va odamlar koʻrishi uchun uni kunduzi ichdilar, soʻngra Makkaga kirgunlaricha iftor qilib (roʻzani tutmay) yurdilar». Ibn Abbos dedi: «Rasululloh ﷺ (safarda) roʻza ham tutdilar, iftor ham qildilar. Bas, kim xohlasa roʻza tutsin, kim xohlasa iftor qilsin».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Рамазонда сафарга чиқдилар ва Усфонга етгунларича рўза тутдилар. Сўнг ичида ичимлик бор идишни сўрадилар ва одамлар кўриши учун уни кундузи ичдилар, сўнгра Маккага киргунларича ифтор қилиб (рўзани тутмай) юрдилар». Ибн Аббос деди: «Расулуллоҳ ﷺ (сафарда) рўза ҳам тутдилар, ифтор ҳам қилдилар. Бас, ким хоҳласа рўза тутсин, ким хоҳласа ифтор қилсин».
وَحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ، عَبَّاسٍ - رضى الله عنهما - قَالَ لاَ تَعِبْ عَلَى مَنْ صَامَ وَلاَ عَلَى مَنْ أَفْطَرَ قَدْ صَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي السَّفَرِ وَأَفْطَرَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «(Safarda) roʻza tutgan kishini ham, iftor qilgan kishini ham ayblama. Darhaqiqat, Rasululloh ﷺ safarda roʻza ham tutdilar, iftor ham qildilar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «(Сафарда) рўза тутган кишини ҳам, ифтор қилган кишини ҳам айблама. Дарҳақиқат, Расулуллоҳ ﷺ сафарда рўза ҳам тутдилар, ифтор ҳам қилдилар», деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ، عَبَّاسٍ - رضى الله عنهما - قَالَ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ فَوَجَدَ الْيَهُودَ يَصُومُونَ يَوْمَ عَاشُورَاءَ فَسُئِلُوا عَنْ ذَلِكَ فَقَالُوا هَذَا الْيَوْمُ الَّذِي أَظْهَرَ اللَّهُ فِيهِ مُوسَى وَبَنِي إِسْرَائِيلَ عَلَى فِرْعَوْنَ فَنَحْنُ نَصُومُهُ تَعْظِيمًا لَهُ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " نَحْنُ أَوْلَى بِمُوسَى مِنْكُمْ " . فَأَمَرَ بِصَوْمِهِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Madinaga kelganlarida, yahudiylarni oshuro kuni roʻza tutayotgan holda topdilar. Ulardan bu haqda soʻralganda: «Bu shunday kunki, Alloh unda Muso va Bani Isroilni Firʼavn ustidan gʻolib qildi, biz esa uni ulugʻlab roʻza tutamiz», dedilar. Shunda Nabiy ﷺ: «Biz Musoga sizlardan koʻra haqliroqmiz», dedilar. Soʻng uni (oshuro kunini) roʻza tutishga buyurdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Мадинага келганларида, яҳудийларни ошуро куни рўза тутаётган ҳолда топдилар. Улардан бу ҳақда сўралганда: «Бу шундай кунки, Аллоҳ унда Мусо ва Бани Исроилни Фиръавн устидан ғолиб қилди, биз эса уни улуғлаб рўза тутамиз», дедилар. Шунда Набий ﷺ: «Биз Мусога сизлардан кўра ҳақлироқмиз», дедилар. Сўнг уни (ошуро кунини) рўза тутишга буюрдилар.
وَحَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، حَدَّثَنِي إِسْمَاعِيلُ بْنُ أُمَيَّةَ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا غَطَفَانَ بْنَ طَرِيفٍ الْمُرِّيَّ، يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ، بْنَ عَبَّاسٍ - رضى الله عنهما - يَقُولُ حِينَ صَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ عَاشُورَاءَ وَأَمَرَ بِصِيَامِهِ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ يَوْمٌ تُعَظِّمُهُ الْيَهُودُ وَالنَّصَارَى . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فَإِذَا كَانَ الْعَامُ الْمُقْبِلُ - إِنْ شَاءَ اللَّهُ - صُمْنَا الْيَوْمَ التَّاسِعَ " . قَالَ فَلَمْ يَأْتِ الْعَامُ الْمُقْبِلُ حَتَّى تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم.
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Ashuro kuni roʻza tutgan va uni tutishga buyurgan paytlarida (sahobalar): «Yo Rasululloh! Bu yahudiylar va nasorolar ulugʻlaydigan kundir», dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Kelasi yil boʻlsa, in shaa Alloh, toʻqqizinchi kuni roʻza tutamiz», dedilar. (Roviy) dedi: Kelasi yil kelmasdan turib, Rasululloh ﷺ vafot etdilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Ашуро куни рўза тутган ва уни тутишга буюрган пайтларида (саҳобалар): «Ё Расулуллоҳ! Бу яҳудийлар ва насоролар улуғлайдиган кундир», дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Келаси йил бўлса, ин шаа Аллоҳ, тўққизинчи куни рўза тутамиз», дедилар. (Ровий) деди: Келаси йил келмасдан туриб, Расулуллоҳ ﷺ вафот этдилар.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَيْرٍ، - لَعَلَّهُ قَالَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، - رضى الله عنهما - قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَئِنْ بَقِيتُ إِلَى قَابِلٍ لأَصُومَنَّ التَّاسِعَ " . وَفِي رِوَايَةِ أَبِي بَكْرٍ قَالَ يَعْنِي يَوْمَ عَاشُورَاءَ .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar kelasi yilgacha tirik qolsam, albatta toʻqqizinchi kuni roʻza tutaman», dedilar. Abu Bakrning rivoyatida: «Yaʼni Ashuro kunini», deyilgan.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар келаси йилгача тирик қолсам, албатта тўққизинчи куни рўза тутаман», дедилар. Абу Бакрнинг ривоятида: «Яъни Ашуро кунини», дейилган.
وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ مُسْلِمٍ، الْبَطِينِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، - رضى الله عنهما - أَنَّ امْرَأَةً، أَتَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ إِنَّ أُمِّي مَاتَتْ وَعَلَيْهَا صَوْمُ شَهْرٍ . فَقَالَ " أَرَأَيْتِ لَوْ كَانَ عَلَيْهَا دَيْنٌ أَكُنْتِ تَقْضِينَهُ " . قَالَتْ نَعَمْ . قَالَ " فَدَيْنُ اللَّهِ أَحَقُّ بِالْقَضَاءِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol Rasululloh ﷺ ga kelib: «Onam vafot etdi, ustida bir oylik roʻza (qarzi) bor edi», dedi. Shunda u zot: «Aytgin-chi, agar uning ustida (mol) qarzi boʻlganida, sen uni toʻlar miding?» dedilar. Ayol: «Ha», dedi. U zot: «Allohning qarzi toʻlanishga (undan ham) haqliroqdir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир аёл Расулуллоҳ ﷺ га келиб: «Онам вафот этди, устида бир ойлик рўза (қарзи) бор эди», деди. Шунда у зот: «Айтгин-чи, агар унинг устида (мол) қарзи бўлганида, сен уни тўлар мидинг?» дедилар. Аёл: «Ҳа», деди. У зот: «Аллоҳнинг қарзи тўланишга (ундан ҳам) ҳақлироқдир», дедилар.
وَحَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ عُمَرَ الْوَكِيعِيُّ، حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ زَائِدَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ مُسْلِمٍ الْبَطِينِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، - رضى الله عنهما - قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أُمِّي مَاتَتْ وَعَلَيْهَا صَوْمُ شَهْرٍ أَفَأَقْضِيهِ عَنْهَا فَقَالَ " لَوْ كَانَ عَلَى أُمِّكَ دَيْنٌ أَكُنْتَ قَاضِيَهُ عَنْهَا " . قَالَ نَعَمْ . قَالَ " فَدَيْنُ اللَّهِ أَحَقُّ أَنْ يُقْضَى " . قَالَ سُلَيْمَانُ فَقَالَ الْحَكَمُ وَسَلَمَةُ بْنُ كُهَيْلٍ جَمِيعًا وَنَحْنُ جُلُوسٌ حِينَ حَدَّثَ مُسْلِمٌ بِهَذَا الْحَدِيثِ فَقَالاَ سَمِعْنَا مُجَاهِدًا يَذْكُرُ هَذَا عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ.
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: bir kishi Nabiy ﷺ ga kelib: «Yo Rasululloh! Onam vafot etdi, ustida bir oylik roʻza (qarzi) bor edi, uning oʻrniga men qazo qilaymi?» dedi. Shunda u zot: «Agar onangning ustida (mol) qarzi boʻlganida, sen uning oʻrniga toʻlar miding?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Allohning qarzi toʻlanishga (undan ham) haqliroqdir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: бир киши Набий ﷺ га келиб: «Ё Расулуллоҳ! Онам вафот этди, устида бир ойлик рўза (қарзи) бор эди, унинг ўрнига мен қазо қилайми?» деди. Шунда у зот: «Агар онангнинг устида (мол) қарзи бўлганида, сен унинг ўрнига тўлар мидинг?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Аллоҳнинг қарзи тўланишга (ундан ҳам) ҳақлироқдир», дедилар.
وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، وَابْنُ أَبِي خَلَفٍ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، جَمِيعًا عَنْ زَكَرِيَّاءَ، بْنِ عَدِيٍّ - قَالَ عَبْدٌ حَدَّثَنِي زَكَرِيَّاءُ بْنُ عَدِيٍّ، - أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو، عَنْ زَيْدِ، بْنِ أَبِي أُنَيْسَةَ حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ عُتَيْبَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، - رضى الله عنهما - قَالَ جَاءَتِ امْرَأَةٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أُمِّي مَاتَتْ وَعَلَيْهَا صَوْمُ نَذْرٍ أَفَأَصُومُ عَنْهَا قَالَ " أَرَأَيْتِ لَوْ كَانَ عَلَى أُمِّكِ دَيْنٌ فَقَضَيْتِيهِ أَكَانَ يُؤَدِّي ذَلِكِ عَنْهَا " . قَالَتْ نَعَمْ . قَالَ " فَصُومِي عَنْ أُمِّكِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: bir ayol Rasululloh ﷺ ga kelib: «Yo Rasululloh! Onam vafot etdi, ustida nazr qilgan roʻzasi (qarzi) bor edi, uning oʻrniga men roʻza tutaymi?» dedi. U zot: «Aytgin-chi, agar onangning ustida (mol) qarzi boʻlsa-yu, sen uni toʻlasang, bu undan adlanadimi (qarzi uzilganga oʻtadimi)?» dedilar. Ayol: «Ha», dedi. U zot: «Unday boʻlsa, onangning oʻrniga roʻza tutgin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: бир аёл Расулуллоҳ ﷺ га келиб: «Ё Расулуллоҳ! Онам вафот этди, устида назр қилган рўзаси (қарзи) бор эди, унинг ўрнига мен рўза тутайми?» деди. У зот: «Айтгин-чи, агар онангнинг устида (мол) қарзи бўлса-ю, сен уни тўласанг, бу ундан адланадими (қарзи узилганга ўтадими)?» дедилар. Аёл: «Ҳа», деди. У зот: «Ундай бўлса, онангнинг ўрнига рўза тутгин», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، - رضى الله عنهما - قَالَ مَا صَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَهْرًا كَامِلاً قَطُّ غَيْرَ رَمَضَانَ . وَكَانَ يَصُومُ إِذَا صَامَ حَتَّى يَقُولَ الْقَائِلُ لاَ وَاللَّهِ لاَ يُفْطِرُ . وَيُفْطِرُ إِذَا أَفْطَرَ حَتَّى يَقُولَ الْقَائِلُ لاَ وَاللَّهِ لاَ يَصُومُ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Ramazondan boshqa biror oyni hech qachon toʻla roʻza tutmaganlar. U zot roʻza tutganlarida (shunchalik) tutardilarki, hatto aytuvchi: ‹Yoʻq, Allohga qasamki, roʻzani ochmaydilar›, der edi. Va roʻza ochganlarida (shunchalik) ochardilarki, hatto aytuvchi: ‹Yoʻq, Allohga qasamki, roʻza tutmaydilar›, der edi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Рамазондан бошқа бирор ойни ҳеч қачон тўла рўза тутмаганлар. У зот рўза тутганларида (шунчалик) тутардиларки, ҳатто айтувчи: ‹Йўқ, Аллоҳга қасамки, рўзани очмайдилар›, дер эди. Ва рўза очганларида (шунчалик) очардиларки, ҳатто айтувчи: ‹Йўқ, Аллоҳга қасамки, рўза тутмайдилар›, дер эди».
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَأَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، جَمِيعًا عَنْ حَمَّادٍ، - قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، - عَنْ عَمْرٍو، عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، - رضى الله عنهما - قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَخْطُبُ يَقُولُ " السَّرَاوِيلُ لِمَنْ لَمْ يَجِدِ الإِزَارَ وَالْخُفَّانِ لِمَنْ لَمْ يَجِدِ النَّعْلَيْنِ " . يَعْنِي الْمُحْرِمَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ni xutba qilayotganlarida shunday deyayotganlarini eshitdim: «Belbogʻ (izor) topa olmagan kishi uchun ishton, oyoq kiyimi topa olmagan kishi uchun maxsi (joiz)», — yaʼni ehrom bogʻlagan kishini nazarda tutdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ ни хутба қилаётганларида шундай деяётганларини эшитдим: «Белбоғ (изор) топа олмаган киши учун иштон, оёқ кийими топа олмаган киши учун махси (жоиз)», — яъни эҳром боғлаган кишини назарда тутдилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَخَلَفُ بْنُ هِشَامٍ، وَأَبُو الرَّبِيعِ، وَقُتَيْبَةُ، جَمِيعًا عَنْ حَمَّادٍ، - قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، - عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، - رضى الله عنهما - قَالَ وَقَّتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لأَهْلِ الْمَدِينَةِ ذَا الْحُلَيْفَةِ وَلأَهْلِ الشَّامِ الْجُحْفَةَ وَلأَهْلِ نَجْدٍ قَرْنَ الْمَنَازِلِ وَلأَهْلِ الْيَمَنِ يَلَمْلَمَ . قَالَ " فَهُنَّ لَهُنَّ وَلِمَنْ أَتَى عَلَيْهِنَّ مِنْ غَيْرِ أَهْلِهِنَّ مِمَّنْ أَرَادَ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ فَمَنْ كَانَ دُونَهُنَّ فَمِنْ أَهْلِهِ وَكَذَا فَكَذَلِكَ حَتَّى أَهْلُ مَكَّةَ يُهِلُّونَ مِنْهَا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Madina ahli uchun Zul-Hulayfani, Shom ahli uchun Juhfani, Najd ahli uchun Qarnul-Manozilni, Yaman ahli uchun Yalamlamni (mavqot qilib) belgilab berdilar. U zot: «Bular ham shu (joy) ahli uchun, ham ulardan boshqa, hajj yoki umra qilishni istab shu joylar orqali oʻtgan kishilar uchundir. Bu joylardan beriroqda (Makkaga yaqinroqda) boʻlgan kishi esa oʻz joyidan (ehrom bogʻlaydi); shunday qilib, hatto Makka ahli ham oʻsha yerning oʻzidan (Makkadan) ehrom bogʻlaydilar», — dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Мадина аҳли учун Зул-Ҳулайфани, Шом аҳли учун Жуҳфани, Нажд аҳли учун Қарнул-Манозилни, Яман аҳли учун Яламламни (мавқот қилиб) белгилаб бердилар. У зот: «Булар ҳам шу (жой) аҳли учун, ҳам улардан бошқа, ҳажж ёки умра қилишни истаб шу жойлар орқали ўтган кишилар учундир. Бу жойлардан берироқда (Маккага яқинроқда) бўлган киши эса ўз жойидан (эҳром боғлайди); шундай қилиб, ҳатто Макка аҳли ҳам ўша ернинг ўзидан (Маккадан) эҳром боғлайдилар», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، بْنُ طَاوُسٍ عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، - رضى الله عنهما - أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَّتَ لأَهْلِ الْمَدِينَةِ ذَا الْحُلَيْفَةِ وَلأَهْلِ الشَّامِ الْجُحْفَةَ وَلأَهْلِ نَجْدٍ قَرْنَ الْمَنَازِلِ وَلأَهْلِ الْيَمَنِ يَلَمْلَمَ . وَقَالَ " هُنَّ لَهُمْ وَلِكُلِّ آتٍ أَتَى عَلَيْهِنَّ مِنْ غَيْرِهِنَّ مِمَّنْ أَرَادَ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ وَمَنْ كَانَ دُونَ ذَلِكَ فَمِنْ حَيْثُ أَنْشَأَ حَتَّى أَهْلُ مَكَّةَ مِنْ مَكَّةَ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Madina ahli uchun Zul-Hulayfani, Shom ahli uchun Juhfani, Najd ahli uchun Qarnul-Manozilni, Yaman ahli uchun Yalamlamni (mavqot qilib) belgilab berdilar va: «Bular ular uchun, ham hajj yoki umra qilishni istab, ulardan boshqa (joydan) shu joylar orqali oʻtgan har bir keluvchi uchundir. Bundan beriroqda boʻlgan kishi esa qayerdan yoʻlga chiqqan boʻlsa, oʻsha yerdan (ehrom bogʻlaydi); hatto Makka ahli ham Makkadan (ehrom bogʻlaydilar)», — dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Мадина аҳли учун Зул-Ҳулайфани, Шом аҳли учун Жуҳфани, Нажд аҳли учун Қарнул-Манозилни, Яман аҳли учун Яламламни (мавқот қилиб) белгилаб бердилар ва: «Булар улар учун, ҳам ҳажж ёки умра қилишни истаб, улардан бошқа (жойдан) шу жойлар орқали ўтган ҳар бир келувчи учундир. Бундан берироқда бўлган киши эса қаердан йўлга чиққан бўлса, ўша ердан (эҳром боғлайди); ҳатто Макка аҳли ҳам Маккадан (эҳром боғлайдилар)», — дедилар.
وَحَدَّثَنِي عَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْعَظِيمِ الْعَنْبَرِيُّ، حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْيَمَامِيُّ، حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ، - يَعْنِي ابْنَ عَمَّارٍ - حَدَّثَنَا أَبُو زُمَيْلٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، - رضى الله عنهما - قَالَ كَانَ الْمُشْرِكُونَ يَقُولُونَ لَبَّيْكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ - قَالَ - فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَيْلَكُمْ قَدْ قَدْ " . فَيَقُولُونَ إِلاَّ شَرِيكًا هُوَ لَكَ تَمْلِكُهُ وَمَا مَلَكَ . يَقُولُونَ هَذَا وَهُمْ يَطُوفُونَ بِالْبَيْتِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Mushriklar: «Labbayk, la sharika lak (Mana men huzuringdaman, Sening sheriging yoʻq)», — der edilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Voy holingizga, bas, bas!» — der edilar. Ular esa: «Magar bir sherik bundan mustasno, u Senikidir; unga ham, uning egalik qilgan narsalariga ham Sen egalik qilursan», — der edilar. Ular buni Kaʼbani tavof qilib yurgan holatlarida aytar edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мушриклар: «Лаббайк, ла шарика лак (Мана мен ҳузурингдаман, Сенинг шеригинг йўқ)», — дер эдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Вой ҳолингизга, бас, бас!» — дер эдилар. Улар эса: «Магар бир шерик бундан мустасно, у Сеникидир; унга ҳам, унинг эгалик қилган нарсаларига ҳам Сен эгалик қилурсан», — дер эдилар. Улар буни Каъбани тавоф қилиб юрган ҳолатларида айтар эдилар.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، - رضى الله عنهما - قَالَ أَهْدَى الصَّعْبُ بْنُ جَثَّامَةَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حِمَارَ وَحْشٍ وَهُوَ مُحْرِمٌ فَرَدَّهُ عَلَيْهِ وَقَالَ " لَوْلاَ أَنَّا مُحْرِمُونَ لَقَبِلْنَاهُ مِنْكَ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Saʼb ibn Jassoma Nabiy ﷺ ga yovvoyi eshak hadya qildi, u zot esa ehromda edilar. Shunda u zot uni unga qaytarib berib: «Agar biz ehromda boʻlmaganimizda, uni sendan qabul qilgan boʻlardik», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Саъб ибн Жассома Набий ﷺ га ёввойи эшак ҳадя қилди, у зот эса эҳромда эдилар. Шунда у зот уни унга қайтариб бериб: «Агар биз эҳромда бўлмаганимизда, уни сендан қабул қилган бўлардик», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ طَاوُسٍ، وَعَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ، عَبَّاسٍ - رضى الله عنهما - أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم احْتَجَمَ وَهُوَ مُحْرِمٌ .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ihrom holatlarida hijomat (qon oldirish) qildirdilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ иҳром ҳолатларида ҳижомат (қон олдириш) қилдирдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ سَعِيدِ بْنِ، جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، - رضى الله عنهما - عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم خَرَّ رَجُلٌ مِنْ بَعِيرِهِ فَوُقِصَ فَمَاتَ فَقَالَ " اغْسِلُوهُ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ وَكَفِّنُوهُ فِي ثَوْبَيْهِ وَلاَ تُخَمِّرُوا رَأْسَهُ فَإِنَّ اللَّهَ يَبْعَثُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مُلَبِّيًا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: bir kishi tuyasidan yiqilib, boʻyni sinib vafot etdi. Shunda u zot ﷺ: «Uni suv va sidr (bargi) bilan yuvinglar, ikki kiyimiga (ehromiga) kafanlanglar va boshini bekitmanglar, chunki Alloh uni qiyomat kuni talbiya aytgan holida tiriltiradi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: бир киши туясидан йиқилиб, бўйни синиб вафот этди. Шунда у зот ﷺ: «Уни сув ва сидр (барги) билан ювинглар, икки кийимига (эҳромига) кафанланглар ва бошини бекитманглар, чунки Аллоҳ уни қиёмат куни талбия айтган ҳолида тирилтиради», дедилар.
وَحَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، وَأَيُّوبَ، عَنْ سَعِيدِ، بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، - رضى الله عنهما - قَالَ بَيْنَمَا رَجُلٌ وَاقِفٌ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِعَرَفَةَ إِذْ وَقَعَ مِنْ رَاحِلَتِهِ - قَالَ أَيُّوبُ فَأَوْقَصَتْهُ أَوْ قَالَ - فَأَقْعَصَتْهُ وَقَالَ عَمْرٌو فَوَقَصَتْهُ - فَذُكِرَ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " اغْسِلُوهُ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ وَكَفِّنُوهُ فِي ثَوْبَيْنِ وَلاَ تُحَنِّطُوهُ وَلاَ تُخَمِّرُوا رَأْسَهُ - قَالَ أَيُّوبُ فَإِنَّ اللَّهَ يَبْعَثُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مُلَبِّيًا وَقَالَ عَمْرٌو - فَإِنَّ اللَّهَ يَبْعَثُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يُلَبِّي " .
وَحَدَّثَنِيهِ عَمْرٌو النَّاقِدُ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَيُّوبَ، قَالَ نُبِّئْتُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، - رضى الله عنهما - أَنَّ رَجُلاً، كَانَ وَاقِفًا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ مُحْرِمٌ . فَذَكَرَ نَحْوَ مَا ذَكَرَ حَمَّادٌ عَنْ أَيُّوبَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: bir kishi Arafotda Rasululloh ﷺ bilan birga turgan edi, birdan u ulovidan tushib ketdi — (tuya) uning boʻynini sindirdi — bu Nabiy ﷺ ga aytildi. Shunda u zot ﷺ: «Uni suv va sidr (bargi) bilan yuvinglar, ikki kiyimga kafanlanglar, unga xushboʻylik surtmanglar va boshini bekitmanglar, chunki Alloh uni qiyomat kuni talbiya aytgan holida tiriltiradi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: бир киши Арафотда Расулуллоҳ ﷺ билан бирга турган эди, бирдан у уловидан тушиб кетди — (туя) унинг бўйнини синдирди — бу Набий ﷺ га айтилди. Шунда у зот ﷺ: «Уни сув ва сидр (барги) билан ювинглар, икки кийимга кафанланглар, унга хушбўйлик суртманглар ва бошини бекитманглар, чунки Аллоҳ уни қиёмат куни талбия айтган ҳолида тирилтиради», дедилар.
وَحَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ، أَخْبَرَنَا عِيسَى، - يَعْنِي ابْنَ يُونُسَ - عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، - رضى الله عنهما - قَالَ أَقْبَلَ رَجُلٌ حَرَامًا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَخَرَّ مِنْ بَعِيرِهِ فَوُقِصَ وَقْصًا فَمَاتَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اغْسِلُوهُ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ وَأَلْبِسُوهُ ثَوْبَيْهِ وَلاَ تُخَمِّرُوا رَأْسَهُ فَإِنَّهُ يَأْتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ يُلَبِّي " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: bir kishi Nabiy ﷺ bilan birga ehromda kelayotgan edi, tuyasidan yiqilib boʻyni qattiq sinib vafot etdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uni suv va sidr (bargi) bilan yuvinglar, ikki kiyimini kiydiringlar va boshini bekitmanglar, chunki u qiyomat kuni talbiya aytayotgan holida keladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: бир киши Набий ﷺ билан бирга эҳромда келаётган эди, туясидан йиқилиб бўйни қаттиқ синиб вафот этди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Уни сув ва сидр (барги) билан ювинглар, икки кийимини кийдиринглар ва бошини бекитманглар, чунки у қиёмат куни талбия айтаётган ҳолида келади», дедилар.
وَحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ، جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، - رضى الله عنهما - أَنَّ رَجُلاً، أَوْقَصَتْهُ رَاحِلَتُهُ وَهُوَ مُحْرِمٌ فَمَاتَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اغْسِلُوهُ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ وَكَفِّنُوهُ فِي ثَوْبَيْهِ وَلاَ تُخَمِّرُوا رَأْسَهُ وَلاَ وَجْهَهُ فَإِنَّهُ يُبْعَثُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مُلَبِّيًا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: bir kishini ulovi (yiqitib) boʻynini sindirdi, u ehromda edi, va vafot etdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uni suv va sidr (bargi) bilan yuvinglar, ikki kiyimiga kafanlanglar, boshini ham, yuzini ham bekitmanglar, chunki u qiyomat kuni talbiya aytgan holida tiriltiriladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: бир кишини улови (йиқитиб) бўйнини синдирди, у эҳромда эди, ва вафот этди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Уни сув ва сидр (барги) билан ювинглар, икки кийимига кафанланглар, бошини ҳам, юзини ҳам бекитманглар, чунки у қиёмат куни талбия айтган ҳолида тирилтирилади», дедилар.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا أَبُو بِشْرٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، رضى الله عنهما ح .
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، - وَاللَّفْظُ لَهُ - أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ سَعِيدِ، بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، رضى الله عنهما أَنَّ رَجُلاً، كَانَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُحْرِمًا فَوَقَصَتْهُ نَاقَتُهُ فَمَاتَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اغْسِلُوهُ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ وَكَفِّنُوهُ فِي ثَوْبَيْهِ وَلاَ تُمِسُّوهُ بِطِيبٍ وَلاَ تُخَمِّرُوا رَأْسَهُ فَإِنَّهُ يُبْعَثُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مُلَبِّدًا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: bir kishi Rasululloh ﷺ bilan birga ehromda edi, tuyasi (yiqitib) boʻynini sindirdi va u vafot etdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uni suv va sidr (bargi) bilan yuvinglar, ikki kiyimiga kafanlanglar, unga xushboʻylik tegizmanglar va boshini bekitmanglar, chunki u qiyomat kuni talbiya aytgan holida tiriltiriladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: бир киши Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эҳромда эди, туяси (йиқитиб) бўйнини синдирди ва у вафот этди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Уни сув ва сидр (барги) билан ювинглар, икки кийимига кафанланглар, унга хушбўйлик тегизманглар ва бошини бекитманглар, чунки у қиёмат куни талбия айтган ҳолида тирилтирилади», дедилар.
وَحَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، - رضى الله عنهما - قَالَ كَانَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلٌ فَوَقَصَتْهُ نَاقَتُهُ فَمَاتَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " اغْسِلُوهُ وَلاَ تُقَرِّبُوهُ طِيبًا وَلاَ تُغَطُّوا وَجْهَهُ فَإِنَّهُ يُبْعَثُ يُلَبِّي " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bilan birga bir kishi bor edi, tuyasi (yiqitib) boʻynini sindirdi va u vafot etdi. Shunda Nabiy ﷺ: «Uni yuvinglar, unga xushboʻylik yaqinlashtirmanglar va yuzini berkitmanglar, chunki u talbiya aytayotgan holida tiriltiriladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ билан бирга бир киши бор эди, туяси (йиқитиб) бўйнини синдирди ва у вафот этди. Шунда Набий ﷺ: «Уни ювинглар, унга хушбўйлик яқинлаштирманглар ва юзини беркитманглар, чунки у талбия айтаётган ҳолида тирилтирилади», дедилар.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ، وَأَبُو عَاصِمٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ، بَكْرٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ طَاوُسًا، وَعِكْرِمَةَ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ ضُبَاعَةَ بِنْتَ الزُّبَيْرِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ، - رضى الله عنها - أَتَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ إِنِّي امْرَأَةٌ ثَقِيلَةٌ وَإِنِّي أُرِيدُ الْحَجَّ فَمَا تَأْمُرُنِي قَالَ " أَهِلِّي بِالْحَجِّ وَاشْتَرِطِي أَنَّ مَحِلِّي حَيْثُ تَحْبِسُنِي " . قَالَ فَأَدْرَكَتْ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Zubayr ibn Abdulmuttalibning qizi Dubaʼa Rasululloh ﷺ ning oldilariga kelib: «Men ogʻir (kasalmand) ayolman, hajni ado etmoqchiman, menga nima buyurasiz?» dedi. U zot: «Hajga ehrom bogʻla va ‹Meni (qaerda) ushlab qolsang, oʻsha yer mening ehromdan chiqadigan joyimdir› deb shart qilib qoʻy», dedilar. (Roviy) aytdi: Shunday qilib, u (hajni) ado etib oldi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Зубайр ибн Абдулмутталибнинг қизи Дубаъа Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига келиб: «Мен оғир (касалманд) аёлман, ҳажни адо этмоқчиман, менга нима буюрасиз?» деди. У зот: «Ҳажга эҳром боғла ва ‹Мени (қаэрда) ушлаб қолсанг, ўша ер менинг эҳромдан чиқадиган жойимдир› деб шарт қилиб қўй», дедилар. (Ровий) айтди: Шундай қилиб, у (ҳажни) адо этиб олди.
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ، حَدَّثَنَا حَبِيبُ بْنُ يَزِيدَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ هَرِمٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، وَعِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، رضى الله عنهما أَنَّ ضُبَاعَةَ، أَرَادَتِ الْحَجَّ فَأَمَرَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ تَشْتَرِطَ فَفَعَلَتْ ذَلِكَ عَنْ أَمْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Dubaʼa hajni ado etmoqchi boʻldi, shunda Nabiy ﷺ unga (ehromdan chiqishni) shart qilib qoʻyishni buyurdilar, u esa Rasululloh ﷺ ning buyrugʻiga binoan shuni qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Дубаъа ҳажни адо этмоқчи бўлди, шунда Набий ﷺ унга (эҳромдан чиқишни) шарт қилиб қўйишни буюрдилар, у эса Расулуллоҳ ﷺ нинг буйруғига биноан шуни қилди.
وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَأَبُو أَيُّوبَ الْغَيْلاَنِيُّ وَأَحْمَدُ بْنُ خِرَاشٍ قَالَ إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ، - وَهُوَ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو - حَدَّثَنَا رَبَاحٌ، - وَهُوَ ابْنُ أَبِي مَعْرُوفٍ - عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، - رضى الله عنهما - أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِضُبَاعَةَ رضى الله عنها " حُجِّي وَاشْتَرِطِي أَنَّ مَحِلِّي حَيْثُ تَحْبِسُنِي " . وَفِي رِوَايَةِ إِسْحَاقَ أَمَرَ ضُبَاعَةَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Dubaʼaga: «Haj qil va ‹Meni (qaerda) ushlab qolsang, oʻsha yer mening ehromdan chiqadigan joyimdir› deb shart qilib qoʻy», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Дубаъага: «Ҳаж қил ва ‹Мени (қаэрда) ушлаб қолсанг, ўша ер менинг эҳромдан чиқадиган жойимдир› деб шарт қилиб қўй», дедилар.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا بَهْزٌ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، - رضى الله عنهما - قَالَ كَانُوا يَرَوْنَ أَنَّ الْعُمْرَةَ فِي أَشْهُرِ الْحَجِّ مِنْ أَفْجَرِ الْفُجُورِ فِي الأَرْضِ وَيَجْعَلُونَ الْمُحَرَّمَ صَفَرً وَيَقُولُونَ إِذَا بَرَأَ الدَّبَرْ وَعَفَا الأَثَرْ وَانْسَلَخَ صَفَرْ حَلَّتِ الْعُمْرَةُ لِمَنِ اعْتَمَرْ . فَقَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابُهُ صَبِيحَةَ رَابِعَةٍ مُهِلِّينَ بِالْحَجِّ فَأَمَرَهُمْ أَنْ يَجْعَلُوهَا عُمْرَةً فَتَعَاظَمَ ذَلِكَ عِنْدَهُمْ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَىُّ الْحِلِّ قَالَ " الْحِلُّ كُلُّهُ " .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «(Johiliyat ahli) haj oylarida umra qilishni yer yuzidagi eng katta fisq-fasoddan deb bilar, Muharramni Safar (oʻrniga hisoblab) qoʻyar va: ‹Tuyalarning belidagi yara tuzalsa, izlar yoʻqolsa, Safar oyi oʻtsa, umra qilmoqchi boʻlgan kishiga umra halol boʻladi›, der edilar. Nabiy ﷺ va sahobalari (Zul-hijjaning) toʻrtinchi kuni tongida hajga niyat qilib (talbiya aytib) kelishdi. (Nabiy ﷺ) ularga uni umraga aylantirishni buyurdilar. Bu ularga ogʻir tuyuldi va: ‹Yo Rasululloh! Qanaqa halol boʻlish?› deyishdi. (U zot): ‹Toʻliq halol boʻlish›, dedilar».Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «(Жоҳилият аҳли) ҳаж ойларида умра қилишни ер юзидаги энг катта фисқ-фасоддан деб билар, Муҳаррамни Сафар (ўрнига ҳисоблаб) қўяр ва: ‹Туяларнинг белидаги яра тузалса, излар йўқолса, Сафар ойи ўтса, умра қилмоқчи бўлган кишига умра ҳалол бўлади›, дер эдилар. Набий ﷺ ва саҳобалари (Зул-ҳижжанинг) тўртинчи куни тонгида ҳажга ният қилиб (талбия айтиб) келишди. (Набий ﷺ) уларга уни умрага айлантиришни буюрдилар. Бу уларга оғир туюлди ва: ‹Ё Расулуллоҳ! Қанақа ҳалол бўлиш?› дейишди. (У зот): ‹Тўлиқ ҳалол бўлиш›, дедилар».
وَحَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْفَضْلِ السَّدُوسِيُّ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ، عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ الْبَرَّاءِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، - رضى الله عنهما - قَالَ قَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابُهُ لأَرْبَعٍ خَلَوْنَ مِنَ الْعَشْرِ وَهُمْ يُلَبُّونَ بِالْحَجِّ فَأَمَرَهُمْ أَنْ يَجْعَلُوهَا عُمْرَةً .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ va sahobalari (Zul-hijjaning) oʻn kunidan toʻrt kun oʻtgach, hajga talbiya aytayotgan holda keldilar. (U zot) ularga uni umraga aylantirishni buyurdilar».Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ ва саҳобалари (Зул-ҳижжанинг) ўн кунидан тўрт кун ўтгач, ҳажга талбия айтаётган ҳолда келдилар. (У зот) уларга уни умрага айлантиришни буюрдилар».
وَحَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، - رضى الله عنهما - قَالَ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الصُّبْحَ بِذِي طَوًى وَقَدِمَ لأَرْبَعٍ مَضَيْنَ مِنْ ذِي الْحِجَّةِ وَأَمَرَ أَصْحَابَهُ أَنْ يُحَوِّلُوا إِحْرَامَهُمْ بِعُمْرَةٍ إِلاَّ مَنْ كَانَ مَعَهُ الْهَدْىُ .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bomdod namozini Zu Tavoda oʻqidilar va Zul-hijjadan toʻrt kun oʻtgach (Makkaga) keldilar. Sahobalariga oʻzi bilan qurbonlik (hadiy) moli boʻlganlardan boshqa hammasi ehromlarini umraga aylantirishni buyurdilar».Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ бомдод намозини Зу Тавода ўқидилар ва Зул-ҳижжадан тўрт кун ўтгач (Маккага) келдилар. Саҳобаларига ўзи билан қурбонлик (ҳадий) моли бўлганлардан бошқа ҳаммаси эҳромларини умрага айлантиришни буюрдилар».
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، ح وَحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، - رضى الله عنهما - قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هَذِهِ عُمْرَةٌ اسْتَمْتَعْنَا بِهَا فَمَنْ لَمْ يَكُنْ عِنْدَهُ الْهَدْىُ فَلْيَحِلَّ الْحِلَّ كُلَّهُ فَإِنَّ الْعُمْرَةَ قَدْ دَخَلَتْ فِي الْحَجِّ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ " .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ: ‹Bu biz foydalangan umradir (tamattuʼ). Kimning oldida qurbonlik (hadiy) moli boʻlmasa, toʻliq ehromdan chiqsin. Chunki umra qiyomat kunigacha hajga kirib ketdi (haj ichiga qoʻshildi)›, dedilar».Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Бу биз фойдаланган умрадир (таматтуъ). Кимнинг олдида қурбонлик (ҳадий) моли бўлмаса, тўлиқ эҳромдан чиқсин. Чунки умра қиёмат кунигача ҳажга кириб кетди (ҳаж ичига қўшилди)›, дедилар».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ جَمِيعًا عَنِ ابْنِ أَبِي عَدِيٍّ، - قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، - عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي حَسَّانَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، - رضى الله عنهما - قَالَ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الظُّهْرَ بِذِي الْحُلَيْفَةِ ثُمَّ دَعَا بِنَاقَتِهِ فَأَشْعَرَهَا فِي صَفْحَةِ سَنَامِهَا الأَيْمَنِ وَسَلَتَ الدَّمَ وَقَلَّدَهَا نَعْلَيْنِ ثُمَّ رَكِبَ رَاحِلَتَهُ فَلَمَّا اسْتَوَتْ بِهِ عَلَى الْبَيْدَاءِ أَهَلَّ بِالْحَجِّ .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ peshin namozini Zul-Hulayfada oʻqidilar, soʻng tuyalarini soʻrab keltirib, uning oʻrkachi oʻng tomonini (qurbonlik belgisi sifatida) qonatdilar, qonni artdilar va uning boʻyniga ikkita choriq (taqib) qiladilar. Soʻng ulovlariga mindilar. Ulov u zotni Baydoga olib chiqib, tik turgach, hajga niyat qilib (talbiya aytdilar)».Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ пешин намозини Зул-Ҳулайфада ўқидилар, сўнг туяларини сўраб келтириб, унинг ўркачи ўнг томонини (қурбонлик белгиси сифатида) қонатдилар, қонни артдилар ва унинг бўйнига иккита чориқ (тақиб) қиладилар. Сўнг уловларига миндилар. Улов у зотни Байдога олиб чиқиб, тик тургач, ҳажга ният қилиб (талбия айтдилар)».
حَدَّثَنَا عَمْرٌو النَّاقِدُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ حُجَيْرٍ، عَنْ طَاوُسٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ لِي مُعَاوِيَةُ أَعَلِمْتَ أَنِّي قَصَّرْتُ مِنْ رَأْسِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ الْمَرْوَةِ بِمِشْقَصٍ فَقُلْتُ لَهُ لاَ أَعْلَمُ هَذَا إِلاَّ حُجَّةً عَلَيْكَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Muoviya menga: «Bilasanmi, men Marvada qaychi bilan Rasululloh ﷺ ning boshlaridan (soch) qisqartirdim?» dedi. Men unga: «Buni faqat sizga qarshi hujjat deb bilaman», dedim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Муовия менга: «Биласанми, мен Марвада қайчи билан Расулуллоҳ ﷺ нинг бошларидан (соч) қисқартирдим?» деди. Мен унга: «Буни фақат сизга қарши ҳужжат деб биламан», дедим.
وَحَدَّثَنِي أَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، - يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ - عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابُهُ مَكَّةَ وَقَدْ وَهَنَتْهُمْ حُمَّى يَثْرِبَ . قَالَ الْمُشْرِكُونَ إِنَّهُ يَقْدَمُ عَلَيْكُمْ غَدًا قَوْمٌ قَدْ وَهَنَتْهُمُ الْحُمَّى وَلَقُوا مِنْهَا شِدَّةً . فَجَلَسُوا مِمَّا يَلِي الْحِجْرَ وَأَمَرَهُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَرْمُلُوا ثَلاَثَةَ أَشْوَاطٍ وَيَمْشُوا مَا بَيْنَ الرُّكْنَيْنِ لِيَرَى الْمُشْرِكُونَ جَلَدَهُمْ فَقَالَ الْمُشْرِكُونَ هَؤُلاَءِ الَّذِينَ زَعَمْتُمْ أَنَّ الْحُمَّى قَدْ وَهَنَتْهُمْ هَؤُلاَءِ أَجْلَدُ مِنْ كَذَا وَكَذَا . قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَلَمْ يَمْنَعْهُ أَنْ يَأْمُرَهُمْ أَنْ يَرْمُلُوا الأَشْوَاطَ كُلَّهَا إِلاَّ الإِبْقَاءُ عَلَيْهِمْ .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ va sahobalari Makkaga kelganlarida, Yasrib (Madina) bezgagi ularni holdan toydirgan edi. Mushriklar: «Ertaga sizlarning oldingizga bezgak holdan toydirgan, undan qattiq aziyat chekkan bir qavm keladi», deyishdi. (Sahobalar) Hijr tomonida oʻtirishdi. Nabiy ﷺ esa mushriklar ularning baquvvatligini koʻrsinlar deb, ularga uch aylanishda raml qilib (yengil yugurib), ikki rukn orasida (oddiy) yurishni buyurdilar. Shunda mushriklar: «Bezgak holdan toydirgan, deb oʻylaganingiz ana shularmi?! Bular falon-falonchidan ham baquvvatroq ekan!» deyishdi. Ibn Abbos dedi: U zotni ularga barcha aylanishlarda raml qilishni buyurishdan faqat ularga rahmi kelgani (ularni asragani) toʻsdi.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ва саҳобалари Маккага келганларида, Ясриб (Мадина) безгаги уларни ҳолдан тойдирган эди. Мушриклар: «Эртага сизларнинг олдингизга безгак ҳолдан тойдирган, ундан қаттиқ азият чеккан бир қавм келади», дейишди. (Саҳобалар) Ҳижр томонида ўтиришди. Набий ﷺ эса мушриклар уларнинг бақувватлигини кўрсинлар деб, уларга уч айланишда рамл қилиб (енгил югуриб), икки рукн орасида (оддий) юришни буюрдилар. Шунда мушриклар: «Безгак ҳолдан тойдирган, деб ўйлаганингиз ана шуларми?! Булар фалон-фалончидан ҳам бақувватроқ экан!» дейишди. Ибн Аббос деди: У зотни уларга барча айланишларда рамл қилишни буюришдан фақат уларга раҳми келгани (уларни асрагани) тўсди.
وَحَدَّثَنِي عَمْرٌو النَّاقِدُ، وَابْنُ أَبِي عُمَرَ، وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، جَمِيعًا عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ، - قَالَ ابْنُ عَبْدَةَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، - عَنْ عَمْرٍو، عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ إِنَّمَا سَعَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَرَمَلَ بِالْبَيْتِ لِيُرِيَ الْمُشْرِكِينَ قُوَّتَهُ .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mushriklarga oʻz kuch-quvvatlarini koʻrsatish uchungina saʼy qildilar va Baytni raml qilib (yengil yugurib) tavof qildilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мушрикларга ўз куч-қувватларини кўрсатиш учунгина саъй қилдилар ва Байтни рамл қилиб (енгил югуриб) тавоф қилдилар.
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، قَالاَ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم طَافَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ عَلَى بَعِيرٍ يَسْتَلِمُ الرُّكْنَ بِمِحْجَنٍ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Vidoʼ (Vidolashuv) hajjida tuya ustida tavof qilib, ruknni (qora toshni) mihjan (egri tayoq) bilan istilom qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Видў (Видолашув) ҳажжида туя устида тавоф қилиб, рукнни (қора тошни) миҳжан (эгри таёқ) билан истилом қилдилар.
وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَعَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ، كِلاَهُمَا عَنْ عِيسَى بْنِ يُونُسَ، - قَالَ ابْنُ خَشْرَمٍ أَخْبَرَنَا عِيسَى، - عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، أَخْبَرَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَرْدَفَ الْفَضْلَ مِنْ جَمْعٍ قَالَ فَأَخْبَرَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ أَنَّ الْفَضْلَ أَخْبَرَهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَزَلْ يُلَبِّي حَتَّى رَمَى جَمْرَةَ الْعَقَبَةِ.
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Jamʼ (Muzdalifa)dan Fazlni ortlariga (tuyaga) mindirdilar. (Ibn Abbos dedi:) Menga Fazl xabar berib, Nabiy ﷺ Jamratul-Aqabani toshboʻron qilgunlaricha talbiya aytishda davom etgan ekanlar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Жамъ (Муздалифа)дан Фазлни ортларига (туяга) миндирдилар. (Ибн Аббос деди:) Менга Фазл хабар бериб, Набий ﷺ Жамратул-Ақабани тошбўрон қилгунларича талбия айтишда давом этган эканлар.
وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ رُمْحٍ، أَخْبَرَنِي اللَّيْثُ، عَنْ أَبِي، الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ، وَكَانَ، رَدِيفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ فِي عَشِيَّةِ عَرَفَةَ وَغَدَاةِ جَمْعٍ لِلنَّاسِ حِينَ دَفَعُوا " عَلَيْكُمْ بِالسَّكِينَةِ " . وَهْوَ كَافٌّ نَاقَتَهُ حَتَّى دَخَلَ مُحَسِّرًا - وَهُوَ مِنْ مِنًى - قَالَ " عَلَيْكُمْ بِحَصَى الْخَذْفِ الَّذِي يُرْمَى بِهِ الْجَمْرَةُ " . وَقَالَ لَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُلَبِّي حَتَّى رَمَى الْجَمْرَةَ .
Fazl ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi — u Rasululloh ﷺ ning ortida (ulovga) mingashib oʻtirar edi: Rasululloh ﷺ Arafa kechasi va Jamʼ (Muzdalifa) tongida, odamlar (qaytib) yoʻlga tushganlarida ularga: «Salmoqdor (vazminlik) bilan boring», — dedilar. U zot oʻz tuyasini (shoshilmasligi uchun) ushlab borardilar, hatto Muhassirga — bu Mino joylaridan biri — kirdilar. (Soʻng) dedilar: «Jamraga otiladigan, barmoq orasidan otiladigan mayda toshchalardan olishni (lozim tuting)». Rasululloh ﷺ Jamrani toshboʻron qilgunlariga qadar talbiya aytishda davom etdilar.Фазл ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади — у Расулуллоҳ ﷺ нинг ортида (уловга) мингашиб ўтирар эди: Расулуллоҳ ﷺ Арафа кечаси ва Жамъ (Муздалифа) тонгида, одамлар (қайтиб) йўлга тушганларида уларга: «Салмоқдор (вазминлик) билан боринг», — дедилар. У зот ўз туясини (шошилмаслиги учун) ушлаб борардилар, ҳатто Муҳассирга — бу Мино жойларидан бири — кирдилар. (Сўнг) дедилар: «Жамрага отиладиган, бармоқ орасидан отиладиган майда тошчалардан олишни (лозим тутинг)». Расулуллоҳ ﷺ Жамрани тошбўрон қилгунларига қадар талбия айтишда давом этдилар.
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَفَاضَ مِنْ عَرَفَةَ وَأُسَامَةُ رِدْفُهُ قَالَ أُسَامَةُ فَمَازَالَ يَسِيرُ عَلَى هَيْئَتِهِ حَتَّى أَتَى جَمْعًا .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Arafotdan qaytdilar, Usoma esa ortlarida (ulovda hamroh) edi. Usoma dedi: «U zot xuddi shu holatda yurib bordilar, toki Muzdalifaga (Jamʼga) yetib keldilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Арафотдан қайтдилар, Усома эса ортларида (уловда ҳамроҳ) эди. Усома деди: «У зот худди шу ҳолатда юриб бордилар, токи Муздалифага (Жамъга) етиб келдилар».
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، جَمِيعًا عَنْ حَمَّادٍ، - قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، - عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي يَزِيدَ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ، يَقُولُ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الثَّقَلِ - أَوْ قَالَ فِي الضَّعَفَةِ - مِنْ جَمْعٍ بِلَيْلٍ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ meni Jamʼdan (Muzdalifadan) kechasi yuk-asbob bilan — yoki: zaiflar bilan — (oldin) joʻnatdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мени Жамъдан (Муздалифадан) кечаси юк-асбоб билан — ёки: заифлар билан — (олдин) жўнатдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي، يَزِيدَ أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ، يَقُولُ أَنَا مِمَّنْ، قَدَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي ضَعَفَةِ أَهْلِهِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ oʻz ahlining zaiflari bilan birga (oldin) joʻnatgan kishilardan edim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ ўз аҳлининг заифлари билан бирга (олдин) жўнатган кишилардан эдим.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا بَهْزٌ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قِيلَ لَهُ فِي الذَّبْحِ وَالْحَلْقِ وَالرَّمْىِ وَالتَّقْدِيمِ وَالتَّأْخِيرِ فَقَالَ " لاَ حَرَجَ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ga (qurbonlik) soʻyish, soch oldirish, tosh otish hamda (ulardan birini) oldinga surish va keyinga qoldirish toʻgʻrisida aytilgan edi, u zot: «Hech qanday gunoh yoʻq», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ га (қурбонлик) сўйиш, соч олдириш, тош отиш ҳамда (улардан бирини) олдинга суриш ва кейинга қолдириш тўғрисида айтилган эди, у зот: «Ҳеч қандай гуноҳ йўқ», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَابْنُ أَبِي عُمَرَ، وَأَحْمَدُ بْنُ، عَبْدَةَ - وَاللَّفْظُ لأَبِي بَكْرٍ - حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ لَيْسَ التَّحْصِيبُ بِشَىْءٍ إِنَّمَا هُوَ مَنْزِلٌ نَزَلَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Tahsib (Muhassabda toʻxtash) hech narsa emas (alohida shariy ahamiyatga ega emas). U faqat Rasululloh ﷺ toʻxtagan bir manzildir, xolos».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Таҳсиб (Муҳассабда тўхташ) ҳеч нарса эмас (алоҳида шарий аҳамиятга эга эмас). У фақат Расулуллоҳ ﷺ тўхтаган бир манзилдир, холос».