أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ كُرَيْبٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ لَيْلَةٍ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِ فَصَلَّى ثُمَّ اضْطَجَعَ وَرَقَدَ فَجَاءَهُ الْمُؤَذِّنُ فَصَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْ مُخْتَصَرٌ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kecha Nabiy ﷺ bilan namoz oʻqidim va u zotning chap tomonlarida turdim. U zot meni oʻng tomonlariga oʻtkazdilar va namoz oʻqidilar. Soʻng yonboshlab uxladilar. Keyin muazzin keldi, u zot namoz oʻqidilar va taharat qilmadilar. Muxtasar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир кеча Набий ﷺ билан намоз ўқидим ва у зотнинг чап томонларида турдим. У зот мени ўнг томонларига ўтказдилар ва намоз ўқидилар. Сўнг ёнбошлаб ухладилар. Кейин муаззин келди, у зот намоз ўқидилар ва таҳарат қилмадилар. Мухтасар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَفْصِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ، - هُوَ ابْنُ طَهْمَانَ - عَنِ الْحَجَّاجِ بْنِ الْحَجَّاجِ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ عَقَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْحَسَنِ وَالْحُسَيْنِ رضى الله عنهما بِكَبْشَيْنِ كَبْشَيْنِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Hasan va Husayn (roziyallohu anhumo) uchun har biriga ikkitadan qoʻchqor soʻyib aqiqa qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Ҳасан ва Ҳусайн (розияллоҳу анҳумо) учун ҳар бирига иккитадан қўчқор сўйиб ақиқа қилдилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ مَيْمُونَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مَرَّ عَلَى شَاةٍ مَيِّتَةٍ مُلْقَاةٍ فَقَالَ " لِمَنْ هَذِهِ " . فَقَالُوا لِمَيْمُونَةَ . فَقَالَ " مَا عَلَيْهَا لَوِ انْتَفَعَتْ بِإِهَابِهَا " . قَالُوا إِنَّهَا مَيْتَةٌ . فَقَالَ " إِنَّمَا حَرَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَكْلَهَا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Maymuna (roziyallohu anho)dan rivoyat qiladi: Nabiy ﷺ tashlab qoʻyilgan bir oʻlik qoʻyning yonidan oʻtdilar va: «Bu kimniki?» deb soʻradilar. «Maymunaniki», deyishdi. U zot: «Uning terisidan foydalansa, unga nima zarari bor edi?» dedilar. «U oʻlimtikdir», deyishdi. Shunda u zot: «Aziz va Jalil Alloh faqat uni yeyishni harom qilgan», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Маймуна (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилади: Набий ﷺ ташлаб қўйилган бир ўлик қўйнинг ёнидан ўтдилар ва: «Бу кимники?» деб сўрадилар. «Маймунаники», дейишди. У зот: «Унинг терисидан фойдаланса, унга нима зарари бор эди?» дедилар. «У ўлимтикдир», дейишди. Шунда у зот: «Азиз ва Жалил Аллоҳ фақат уни ейишни ҳаром қилган», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ مَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِشَاةٍ مَيِّتَةٍ كَانَ أَعْطَاهَا مَوْلاَةً لِمَيْمُونَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " هَلاَّ انْتَفَعْتُمْ بِجِلْدِهَا " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهَا مَيْتَةٌ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّمَا حُرِّمَ أَكْلُهَا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Nabiy ﷺning ayollari Maymunaning bir ozod qilingan choʻrisiga berilgan oʻlik qoʻyning yonidan oʻtdilar va: «Nega uning terisidan foydalanmadingizlar?» dedilar. «Ey Allohning Rasuli, u oʻlimtikdir», deyishdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Faqat uni yeyish harom qilingan, xolos», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Набий ﷺнинг аёллари Маймунанинг бир озод қилинган чўрисига берилган ўлик қўйнинг ёнидан ўтдилар ва: «Нега унинг терисидан фойдаланмадингизлар?» дедилар. «Эй Аллоҳнинг Расули, у ўлимтикдир», дейишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Фақат уни ейиш ҳаром қилинган, холос», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ عَطَاءٍ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ، قَالَ مَرَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِشَاةٍ لِمَيْمُونَةَ مَيِّتَةٍ فَقَالَ " أَلاَّ أَخَذْتُمْ إِهَابَهَا فَدَبَغْتُمْ فَانْتَفَعْتُمْ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Maymunaning oʻlik qoʻyi yonidan oʻtib: «Uning terisini olib, oshlab, undan foydalansangiz boʻlmasmidi?», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Маймунанинг ўлик қўйи ёнидан ўтиб: «Унинг терисини олиб, ошлаб, ундан фойдалансангиз бўлмасмиди?», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ، عَنْ جَرِيرٍ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ مَرَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى شَاةٍ مَيِّتَةٍ فَقَالَ " أَلاَّ انْتَفَعْتُمْ بِإِهَابِهَا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir oʻlik qoʻy yonidan oʻtib: «Uning terisidan foydalansangiz boʻlmasmidi?», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир ўлик қўй ёнидан ўтиб: «Унинг терисидан фойдалансангиз бўлмасмиди?», дедилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنِ ابْنِ وَعْلَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَيُّمَا إِهَابٍ دُبِغَ فَقَدْ طَهُرَ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi teri oshlansa, bas, u pok boʻldi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси тери ошланса, бас, у пок бўлди», дедилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ مَيْمُونَةَ، أَنَّ فَأْرَةً، وَقَعَتْ، فِي سَمْنٍ فَمَاتَتْ فَسُئِلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " أَلْقُوهَا وَمَا حَوْلَهَا وَكُلُوهُ " .
Maymuna (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir sichqon saryogʻga tushib oʻlib qoldi. Nabiy ﷺdan bu haqda soʻralganida, u zot: «Uni va atrofidagini tashlab yuboringlar-da, qolganini yenglar», dedilar.Маймуна (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир сичқон сарёғга тушиб ўлиб қолди. Набий ﷺдан бу ҳақда сўралганида, у зот: «Уни ва атрофидагини ташлаб юборинглар-да, қолганини енглар», дедилар.
أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ النَّيْسَابُورِيُّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ مَيْمُونَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم سُئِلَ عَنْ فَأْرَةٍ وَقَعَتْ فِي سَمْنٍ جَامِدٍ فَقَالَ " خُذُوهَا وَمَا حَوْلَهَا فَأَلْقُوهُ " .
Maymuna (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺdan qotib qolgan saryogʻga tushgan sichqon haqida soʻralganida, u zot: «Uni va atrofidagini olib tashlab yuboringlar», dedilar.Маймуна (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺдан қотиб қолган сарёғга тушган сичқон ҳақида сўралганида, у зот: «Уни ва атрофидагини олиб ташлаб юборинглар», дедилар.
أَخْبَرَنَا خُشَيْشُ بْنُ أَصْرَمَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ بُؤْذُويَةَ، أَنَّ مَعْمَرًا، ذَكَرَهُ عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ مَيْمُونَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ سُئِلَ عَنِ الْفَأْرَةِ تَقَعُ فِي السَّمْنِ فَقَالَ " إِنْ كَانَ جَامِدًا فَأَلْقُوهَا وَمَا حَوْلَهَا وَإِنْ كَانَ مَائِعًا فَلاَ تَقْرَبُوهُ " .
Maymuna (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺdan saryogʻga tushgan sichqon haqida soʻralganida, u zot: «Agar u qotib turgan boʻlsa, uni va atrofidagini tashlab yuboringlar, agar suyuq boʻlsa, unga yaqinlashmanglar», dedilar.Маймуна (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺдан сарёғга тушган сичқон ҳақида сўралганида, у зот: «Агар у қотиб турган бўлса, уни ва атрофидагини ташлаб юборинглар, агар суюқ бўлса, унга яқинлашманглар», дедилар.
أَخْبَرَنَا سَلَمَةُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ سُلَيْمِ بْنِ عُثْمَانَ الْفَوْزِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا جَدِّي الْخَطَّابُ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حِمْيَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ثَابِتُ بْنُ عَجْلاَنَ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ، يَقُولُ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ، يَقُولُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَرَّ بِعَنْزٍ مَيِّتَةٍ فَقَالَ " مَا كَانَ عَلَى أَهْلِ هَذِهِ الشَّاةِ لَوِ انْتَفَعُوا بِإِهَابِهَا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻlgan bir echkining yonidan oʻtib qolib: «Bu qoʻyning egalari uning terisidan foydalansalar, ularga nima ziyon boʻlardi?» dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўлган бир эчкининг ёнидан ўтиб қолиб: «Бу қўйнинг эгалари унинг терисидан фойдалансалар, уларга нима зиён бўларди?» дедилар.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، ح وَأَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنْ وَهْبِ بْنِ مُنَبِّهٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ سَكَنَ الْبَادِيَةَ جَفَا وَمَنِ اتَّبَعَ الصَّيْدَ غَفُلَ وَمَنِ اتَّبَعَ السُّلْطَانَ افْتُتِنَ " . وَاللَّفْظُ لاِبْنِ الْمُثَنَّى .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim badavlatlik qilib choʻlda yashasa, dagʻal boʻlib qoladi; kim ov ketidan quvsa, gʻofil boʻlib qoladi; kim sulton eshigiga ergashsa, fitnaga uchraydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким бадавлатлик қилиб чўлда яшаса, дағал бўлиб қолади; ким ов кетидан қувса, ғофил бўлиб қолади; ким султон эшигига эргашса, фитнага учрайди», дедилар.
أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ خَالِدَ بْنَ الْوَلِيدِ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، دَخَلَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى مَيْمُونَةَ بِنْتِ الْحَارِثِ - وَهِيَ خَالَتُهُ - فَقُدِّمَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَحْمُ ضَبٍّ - وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَ يَأْكُلُ شَيْئًا حَتَّى يَعْلَمَ مَا هُوَ - فَقَالَ بَعْضُ النِّسْوَةِ أَلاَ تُخْبِرْنَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا يَأْكُلُ فَأَخْبَرَتْهُ أَنَّهُ لَحْمُ ضَبٍّ فَتَرَكَهُ قَالَ خَالِدٌ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَحَرَامٌ هُوَ قَالَ " لاَ وَلَكِنَّهُ طَعَامٌ لَيْسَ فِي أَرْضِ قَوْمِي فَأَجِدُنِي أَعَافُهُ " . قَالَ خَالِدٌ فَاجْتَرَرْتُهُ إِلَىَّ فَأَكَلْتُهُ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْظُرُ . وَحَدَّثَهُ ابْنُ الأَصَمِّ عَنْ مَيْمُونَةَ وَكَانَ فِي حَجْرِهَا .
Xolid ibn al-Walid (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺ bilan birga oʻzining xolasi Maymuna bint al-Horisning oldiga kirdi. Rasululloh ﷺga kaltakesak (zabb) goʻshti taqdim qilindi. Rasululloh ﷺ biror narsani, u nima ekanini bilmaguncha yemas edilar. Ayollardan biri: «Rasululloh ﷺga u nima yeyayotganlarini xabar bermaysizlarmi?» dedi. Shunda unga bu kaltakesak goʻshti ekanini aytdilar, u zot esa uni tark etdilar. Xolid aytdi: «Men Rasululloh ﷺdan: ‹Bu harommi?› deb soʻradim. U zot: ‹Yoʻq, lekin bu taom mening qavmimning yerida yoʻq, shu sababli oʻzimni undan koʻnglim tortmayotganini his qilyapman›, dedilar. Soʻng men uni oʻzimga tortib, undan yedim, Rasululloh ﷺ esa qarab turardilar.»Холид ибн ал-Wалид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺ билан бирга ўзининг холаси Маймуна бинт ал-Ҳориснинг олдига кирди. Расулуллоҳ ﷺга калтакесак (забб) гўшти тақдим қилинди. Расулуллоҳ ﷺ бирор нарсани, у нима эканини билмагунча емас эдилар. Аёллардан бири: «Расулуллоҳ ﷺга у нима еяётганларини хабар бермайсизларми?» деди. Шунда унга бу калтакесак гўшти эканини айтдилар, у зот эса уни тарк этдилар. Холид айтди: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан: ‹Бу ҳаромми?› деб сўрадим. У зот: ‹Йўқ, лекин бу таом менинг қавмимнинг ерида йўқ, шу сабабли ўзимни ундан кўнглим тортмаётганини ҳис қиляпман›, дедилар. Сўнг мен уни ўзимга тортиб, ундан едим, Расулуллоҳ ﷺ эса қараб турардилар.»
أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ أَهْدَتْ خَالَتِي إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَقِطًا وَسَمْنًا وَأَضُبًّا فَأَكَلَ مِنَ الأَقِطِ وَالسَّمْنِ وَتَرَكَ الأَضُبَّ تَقَذُّرًا وَأُكِلَ عَلَى مَائِدَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلَوْ كَانَ حَرَامًا مَا أُكِلَ عَلَى مَائِدَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Xolam Rasululloh ﷺga quritilgan qatiq, sariyogʻ va kaltakesaklar (zabb) hadya qildi. U zot qatiq va sariyogʻdan yedilar, kaltakesaklarni esa jirkanib tark etdilar. Ammo ular Rasululloh ﷺning dasturxonlarida yeyildi. Agar ular harom boʻlganda, Rasululloh ﷺning dasturxonlarida yeyilmas edi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Холам Расулуллоҳ ﷺга қуритилган қатиқ, сариёғ ва калтакесаклар (забб) ҳадя қилди. У зот қатиқ ва сариёғдан едилар, калтакесакларни эса жирканиб тарк этдилар. Аммо улар Расулуллоҳ ﷺнинг дастурхонларида ейилди. Агар улар ҳаром бўлганда, Расулуллоҳ ﷺнинг дастурхонларида ейилмас эди», деди.
أَخْبَرَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا أَبُو بِشْرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ أَكْلِ الضِّبَابِ، فَقَالَ أَهْدَتْ أُمُّ حُفَيْدٍ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَمْنًا وَأَقِطًا وَأَضُبًّا فَأَكَلَ مِنَ السَّمْنِ وَالأَقِطِ وَتَرَكَ الضِّبَابَ تَقَذُّرًا لَهُنَّ فَلَوْ كَانَ حَرَامًا مَا أُكِلَ عَلَى مَائِدَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلاَ أَمَرَ بِأَكْلِهِنَّ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: undan kaltakesak (dabb) yeyish haqida soʻralganda, u shunday dedi: «Umm Hufayd Rasululloh ﷺga sariyogʻ, quritilgan tvorog (aqit) va kaltakesaklar hadya qildi. U zot sariyogʻ va tvorogdan yedilar, kaltakesaklarni esa jirkanganlari uchun tark qildilar. Agar ular harom boʻlganda, Rasululloh ﷺning dasturxonlarida yeyilmas va u zot ularni yeyishga buyurmas edilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: ундан калтакесак (дабб) ейиш ҳақида сўралганда, у шундай деди: «Умм Ҳуфайд Расулуллоҳ ﷺга сариёғ, қуритилган творог (ақит) ва калтакесаклар ҳадя қилди. У зот сариёғ ва творогдан едилар, калтакесакларни эса жирканганлари учун тарк қилдилар. Агар улар ҳаром бўлганда, Расулуллоҳ ﷺнинг дастурхонларида ейилмас ва у зот уларни ейишга буюрмас эдилар».
أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، عَنْ بِشْرٍ، - هُوَ ابْنُ الْمُفَضَّلِ - قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ، عَنْ مَيْمُونِ بْنِ مِهْرَانَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى يَوْمَ خَيْبَرَ عَنْ كُلِّ ذِي مِخْلَبٍ مِنَ الطَّيْرِ وَعَنْ كُلِّ ذِي نَابٍ مِنَ السِّبَاعِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ Xaybar kuni changalli har bir qushni va oziq tishli har bir yirtqichni yeyishdan qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ Хайбар куни чангалли ҳар бир қушни ва озиқ тишли ҳар бир йиртқични ейишдан қайтардилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ غَزْوَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، عَنْ حُسَيْنٍ، - يَعْنِي ابْنَ وَاقِدٍ - عَنْ عِلْبَاءَ بْنِ أَحْمَرَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ فَحَضَرَ النَّحْرُ فَاشْتَرَكْنَا فِي الْبَعِيرِ عَنْ عَشْرَةٍ وَالْبَقَرَةِ عَنْ سَبْعَةٍ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz safarda Rasululloh ﷺ bilan birga edik. Qurbonlik kuni yetib keldi. Shunda biz tuyaga oʻn kishi, sigirga esa yetti kishi boʻlib sherik boʻldik.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз сафарда Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдик. Қурбонлик куни етиб келди. Шунда биз туяга ўн киши, сигирга эса етти киши бўлиб шерик бўлдик.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تَتَّخِذُوا شَيْئًا فِيهِ الرُّوحُ غَرَضًا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Joni bor narsani nishon qilib olmanglar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жони бор нарсани нишон қилиб олманглар», дедилар.
أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْمُجَثَّمَةِ وَلَبَنِ الْجَلاَّلَةِ وَالشُّرْبِ مِنْ فِي السِّقَاءِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ nishonga qoʻyib otib oʻldirilgan hayvondan, jallola (najosat yeydigan hayvon) sutidan va meshning ogʻzidan toʻgʻridan-toʻgʻri suv ichishdan qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нишонга қўйиб отиб ўлдирилган ҳайвондан, жаллола (нажосат ейдиган ҳайвон) сутидан ва мешнинг оғзидан тўғридан-тўғри сув ичишдан қайтардилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا قَاسِمٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنِ ابْتَاعَ طَعَامًا فَلاَ يَبِيعُهُ حَتَّى يَكْتَالَهُ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim taom sotib olsa, uni oʻlchab olmagunicha sotmasin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким таом сотиб олса, уни ўлчаб олмагунича сотмасин», дедилар.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِهِ وَالَّذِي قَبْلَهُ حَتَّى يَقْبِضَهُ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺdan avvalgi ikki hadisga oʻxshash, «toki uni qoʻlga olmagunicha» degan mazmundagi soʻzlarni eshitdim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺдан аввалги икки ҳадисга ўхшаш, «токи уни қўлга олмагунича» деган мазмундаги сўзларни эшитдим.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنِ ابْتَاعَ طَعَامًا فَلاَ يَبِيعُهُ حَتَّى يَقْبِضَهُ " . قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَحْسَبُ أَنَّ كُلَّ شَىْءٍ بِمَنْزِلَةِ الطَّعَامِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim taom sotib olsa, uni qoʻlga olmagunicha sotmasin», dedilar. Ibn Abbos: «Menimcha, har bir narsa taom hukmida», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким таом сотиб олса, уни қўлга олмагунича сотмасин», дедилар. Ибн Аббос: «Менимча, ҳар бир нарса таом ҳукмида», деди.
أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " السَّلَفُ فِي حَبَلِ الْحَبَلَةِ رِبًا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Homilador tuyaning tugʻiladigan bolasining bolasi evaziga oldindan pul berish ribodir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Ҳомиладор туянинг туғиладиган боласининг боласи эвазига олдиндан пул бериш рибодир», дедилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَفْصِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي نَجِيحٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ بَيْعِ الْمَغَانِمِ حَتَّى تُقْسَمَ وَعَنِ الْحَبَالَى أَنْ يُوطَأْنَ حَتَّى يَضَعْنَ مَا فِي بُطُونِهِنَّ وَعَنْ لَحْمِ كُلِّ ذِي نَابٍ مِنَ السِّبَاعِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻljalarni taqsimlanmasidan turib sotishdan, homilador (asir) ayollarga qorinlaridagini tugʻib olmagunlaricha yaqinlik qilishdan va yirtqichlardan boʻlgan har qanday qozeqtishli hayvonning goʻshtidan qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўлжаларни тақсимланмасидан туриб сотишдан, ҳомиладор (асир) аёлларга қоринларидагини туғиб олмагунларича яқинлик қилишдан ва йиртқичлардан бўлган ҳар қандай қозеқтишли ҳайвоннинг гўштидан қайтардилар.
أَخْبَرَنَا يُوسُفُ بْنُ حَمَّادٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ حَبِيبٍ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَدِرْعُهُ مَرْهُونَةٌ عِنْدَ يَهُودِيٍّ بِثَلاَثِينَ صَاعًا مِنْ شَعِيرٍ لأَهْلِهِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vafot etganlarida, sovutlari ahllari uchun oʻttiz soʻ arpaga bir yahudiyning huzurida garovda edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ вафот этганларида, совутлари аҳллари учун ўттиз сў арпага бир яҳудийнинг ҳузурида гаровда эди.
أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عِيسَى، قَالَ أَنْبَأَنَا الْمُفَضَّلُ بْنُ فَضَالَةَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي أَشْيَاءَ حَرَّمَهَا " وَثَمَنِ الْكَلْبِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻzlari harom qilgan narsalar orasida: «Va it bahosi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўзлари ҳаром қилган нарсалар орасида: «Ва ит баҳоси», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا قَطَنٌ أَبُو الْهَيْثَمِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو يَزِيدَ الْمَدَنِيُّ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ أَوَّلُ قَسَامَةٍ كَانَتْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ كَانَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي هَاشِمٍ اسْتَأْجَرَ رَجُلاً مِنْ قُرَيْشٍ مِنْ فَخِذِ أَحَدِهِمْ - قَالَ - فَانْطَلَقَ مَعَهُ فِي إِبِلِهِ فَمَرَّ بِهِ رَجُلٌ مِنْ بَنِي هَاشِمٍ قَدِ انْقَطَعَتْ عُرْوَةُ جُوَالِقِهِ فَقَالَ أَغِثْنِي بِعِقَالٍ أَشُدُّ بِهِ عُرْوَةَ جُوَالِقِي لاَ تَنْفِرُ الإِبِلُ فَأَعْطَاهُ عِقَالاً يَشُدُّ بِهِ عُرْوَةَ جُوَالِقِهِ فَلَمَّا نَزَلُوا وَعُقِلَتِ الإِبِلُ إِلاَّ بَعِيرًا وَاحِدًا فَقَالَ الَّذِي اسْتَأْجَرَهُ مَا شَأْنُ هَذَا الْبَعِيرِ لَمْ يُعْقَلْ مِنْ بَيْنِ الإِبِلِ قَالَ لَيْسَ لَهُ عِقَالٌ . قَالَ فَأَيْنَ عِقَالُهُ قَالَ مَرَّ بِي رَجُلٌ مِنْ بَنِي هَاشِمٍ قَدِ انْقَطَعَتْ عُرْوَةَ جُوَالِقِهِ فَاسْتَغَاثَنِي فَقَالَ أَغِثْنِي بِعِقَالٍ أَشُدُّ بِهِ عُرْوَةَ جُوَالِقِي لاَ تَنْفِرُ الإِبِلُ . فَأَعْطَيْتُهُ عِقَالاً فَحَذَفَهُ بِعَصًا كَانَ فِيهَا أَجَلُهُ فَمَرَّ بِهِ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْيَمَنِ فَقَالَ أَتَشْهَدُ الْمَوْسِمَ قَالَ مَا أَشْهَدُ وَرُبَّمَا شَهِدْتُ . قَالَ هَلْ أَنْتَ مُبَلِّغٌ عَنِّي رِسَالَةً مَرَّةً مِنَ الدَّهْرِ قَالَ نَعَمْ . قَالَ إِذَا شَهِدْتَ الْمَوْسِمَ فَنَادِ يَا آلَ قُرَيْشٍ فَإِذَا أَجَابُوكَ فَنَادِ يَا آلَ هَاشِمٍ فَإِذَا أَجَابُوكَ فَسَلْ عَنْ أَبِي طَالِبٍ فَأَخْبِرْهُ أَنَّ فُلاَنًا قَتَلَنِي فِي عِقَالٍ وَمَاتَ الْمُسْتَأْجَرُ فَلَمَّا قَدِمَ الَّذِي اسْتَأْجَرَهُ أَتَاهُ أَبُو طَالِبٍ فَقَالَ مَا فَعَلَ صَاحِبُنَا قَالَ مَرِضَ فَأَحْسَنْتُ الْقِيَامَ عَلَيْهِ ثُمَّ مَاتَ فَنَزَلْتُ فَدَفَنْتُهُ . فَقَالَ كَانَ ذَا أَهْلَ ذَاكَ مِنْكَ . فَمَكُثَ حِينًا ثُمَّ إِنَّ الرَّجُلَ الْيَمَانِيَّ الَّذِي كَانَ أَوْصَى إِلَيْهِ أَنْ يُبَلِّغَ عَنْهُ وَافَى الْمَوْسِمَ قَالَ يَا آلَ قُرَيْشٍ . قَالُوا هَذِهِ قُرَيْشٌ . قَالَ يَا آلَ بَنِي هَاشِمٍ . قَالُوا هَذِهِ بَنُو هَاشِمٍ . قَالَ أَيْنَ أَبُو طَالِبٍ قَالَ هَذَا أَبُو طَالِبٍ . قَالَ أَمَرَنِي فُلاَنٌ أَنْ أُبَلِّغَكَ رِسَالَةً أَنَّ فُلاَنًا قَتَلَهُ فِي عِقَالٍ . فَأَتَاهُ أَبُو طَالِبٍ فَقَالَ اخْتَرْ مِنَّا إِحْدَى ثَلاَثٍ إِنْ شِئْتَ أَنْ تُؤَدِّيَ مِائَةً مِنَ الإِبِلِ فَإِنَّكَ قَتَلْتَ صَاحِبَنَا خَطَأً وَإِنْ شِئْتَ يَحْلِفُ خَمْسُونَ مِنْ قَوْمِكَ أَنَّكَ لَمْ تَقْتُلْهُ فَإِنْ أَبَيْتَ قَتَلْنَاكَ بِهِ . فَأَتَى قَوْمَهُ فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُمْ فَقَالُوا نَحْلِفُ . فَأَتَتْهُ امْرَأَةٌ مِنْ بَنِي هَاشِمٍ كَانَتْ تَحْتَ رَجُلٍ مِنْهُمْ قَدْ وَلَدَتْ لَهُ فَقَالَتْ يَا أَبَا طَالِبٍ أُحِبُّ أَنْ تُجِيزَ ابْنِي هَذَا بِرَجُلٍ مِنَ الْخَمْسِينَ وَلاَ تُصْبِرْ يَمِينَهُ . فَفَعَلَ فَأَتَاهُ رَجُلٌ مِنْهُمْ فَقَالَ يَا أَبَا طَالِبٍ أَرَدْتَ خَمْسِينَ رَجُلاً أَنْ يَحْلِفُوا مَكَانَ مِائَةٍ مِنَ الإِبِلِ يُصِيبُ كُلُّ رَجُلٍ بَعِيرَانِ فَهَذَانِ بَعِيرَانِ فَاقْبَلْهُمَا عَنِّي وَلاَ تُصْبِرْ يَمِينِي حَيْثُ تُصْبَرُ الأَيْمَانُ . فَقَبِلَهُمَا وَجَاءَ ثَمَانِيَةٌ وَأَرْبَعُونَ رَجُلاً حَلَفُوا . قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا حَالَ الْحَوْلُ وَمِنَ الثَّمَانِيَةِ وَالأَرْبَعِينَ عَيْنٌ تَطْرِفُ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U kishi aytdilar: Johiliyat davridagi birinchi qasama shunday boʻlgan edi: Banu Hoshimdan boʻlgan bir kishi Qurayshning bir qabilasidan boʻlgan bir kishini yollagan edi. U yollangan kishi bilan tuyalarini haydab yoʻlga chiqdi. Yoʻlda Banu Hoshimdan boʻlgan bir kishi ularning yonidan oʻtdi, uning xurjinining bogʻichi uzilib qolgan edi. U: «Menga bitta arqon berib yordam qil, xurjinim bogʻichini bogʻlab olay, tuyalar hurkib ketmasin», dedi. Yollangan kishi unga xurjin bogʻichini bogʻlash uchun bir arqon berdi. Ular tushgan joyga qoʻnib, tuyalarning tizzasi bogʻlanganda, faqat bitta tuya bogʻsiz qoldi. Yollagan kishi: «Bu tuyaga nima boʻldi, boshqa tuyalar orasida uning tizzasi bogʻlanmagan?», dedi. Yollangan kishi: «Uning arqoni yoʻq», dedi. U: «Arqoni qani?», dedi. Yollangan kishi: «Yonimdan Banu Hoshimdan boʻlgan bir kishi oʻtib qoldi, uning xurjinining bogʻichi uzilib qolgan ekan, mendan yordam soʻrab: ‹Menga bitta arqon berib yordam qil, xurjinim bogʻichini bogʻlab olay, tuyalar hurkib ketmasin›, dedi. Men unga arqonni berdim», dedi. Shunda yollagan kishi hassa bilan uni urib yubordi, uning ajali oʻsha hassada edi. Uning yonidan Yamanlik bir kishi oʻtib qoldi. U: «Mavsimda (hajda) hozir boʻlasanmi?», dedi. Yamanlik: «Hozir boʻlmayman, baʼzan boʻlsam boʻlaman», dedi. U: «Umringda bir marta mendan bir xabarni yetkazib qoʻyarmisan?», dedi. Yamanlik: «Ha», dedi. U: «Mavsimda hozir boʻlsang: ‹Ey Qurayshlar!› deb chaqir. Ular senga javob berishsa: ‹Ey Hoshim oilasi!› deb chaqir. Ular senga javob berishsa, Abu Tolibni soʻra va unga falon kishi meni bitta arqon uchun oʻldirdi, deb xabar ber», dedi. Soʻng yollangan kishi (yaʼni maqtul) vafot etdi. Yollagan kishi (Madinaga) qaytib kelgach, Abu Tolib uning oldiga keldi va: «Bizning hamrohimiz nima boʻldi?», dedi. U: «Kasal boʻldi, men uni yaxshi parvarish qildim, soʻng vafot etdi. Men tushib uni koʻmdim», dedi. Abu Tolib: «U sendan shuni loyiq koʻrar edi», dedi. Bir muddat oʻtdi. Soʻng oʻsha xabar yetkazishga vasiyat qilingan Yamanlik kishi mavsimga (hajga) yetib keldi. U: «Ey Qurayshlar!», dedi. Ular: «Mana Quraysh», deyishdi. U: «Ey Banu Hoshim oilasi!», dedi. Ular: «Mana Banu Hoshim», deyishdi. U: «Abu Tolib qani?», dedi. Ular: «Mana Abu Tolib», deyishdi. U: «Falon kishi menga bir xabarni sizga yetkazishni buyurdi: falon kishi uni bitta arqon uchun oʻldirdi», dedi. Shunda Abu Tolib yollagan kishining oldiga kelib: «Bizdan uch narsadan birini ixtiyor qil: xohlasang, yuzta tuya toʻla, chunki sen bizning hamrohimizni bexosdan oʻldirding. Xohlasang, qavmingdan ellik kishi sen uni oʻldirmaganingga qasam ichsin. Agar bosh tortsang, uning uchun seni oʻldiramiz», dedi. U qavmining oldiga borib buni ularga aytdi. Ular: «Qasam ichamiz», deyishdi. Shunda Banu Hoshimdan boʻlgan, ulardan bir kishining nikohida boʻlgan va undan bola tuqqan bir ayol Abu Tolibning oldiga kelib: «Ey Abu Tolib, mening bu oʻgʻlimni ellik kishidan biriga (qasam ichishdan) ozod qilishingni istayman, uning qasamini majburan oldirmagin», dedi. U shunday qildi. Soʻng ulardan bir kishi kelib: «Ey Abu Tolib, sen yuzta tuya oʻrniga ellik kishining qasam ichishini istading, har bir kishiga ikki tuyadan tegadi. Mana bu ikki tuya, ularni mendan qabul qil va qasamlar majburan oldiriladigan joyda mening qasamimni majburan oldirmagin», dedi. U ikki tuyani qabul qildi va qirq sakkiz kishi kelib qasam ichdi. Ibn Abbos aytdilar: Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasam ichamanki, oʻsha qirq sakkiz kishidan bironta koʻz koʻz ochib yumguncha oʻtmasdan (hammasi halok boʻlib ketdi).Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У киши айтдилар: Жоҳилият давридаги биринчи қасама шундай бўлган эди: Бану Ҳошимдан бўлган бир киши Қурайшнинг бир қабиласидан бўлган бир кишини ёллаган эди. У ёлланган киши билан туяларини ҳайдаб йўлга чиқди. Йўлда Бану Ҳошимдан бўлган бир киши уларнинг ёнидан ўтди, унинг хуржинининг боғичи узилиб қолган эди. У: «Менга битта арқон бериб ёрдам қил, хуржиним боғичини боғлаб олай, туялар ҳуркиб кетмасин», деди. Ёлланган киши унга хуржин боғичини боғлаш учун бир арқон берди. Улар тушган жойга қўниб, туяларнинг тиззаси боғланганда, фақат битта туя боғсиз қолди. Ёллаган киши: «Бу туяга нима бўлди, бошқа туялар орасида унинг тиззаси боғланмаган?», деди. Ёлланган киши: «Унинг арқони йўқ», деди. У: «Арқони қани?», деди. Ёлланган киши: «Ёнимдан Бану Ҳошимдан бўлган бир киши ўтиб қолди, унинг хуржинининг боғичи узилиб қолган экан, мендан ёрдам сўраб: ‹Менга битта арқон бериб ёрдам қил, хуржиним боғичини боғлаб олай, туялар ҳуркиб кетмасин›, деди. Мен унга арқонни бердим», деди. Шунда ёллаган киши ҳасса билан уни уриб юборди, унинг ажали ўша ҳассада эди. Унинг ёнидан Яманлик бир киши ўтиб қолди. У: «Мавсимда (ҳажда) ҳозир бўласанми?», деди. Яманлик: «Ҳозир бўлмайман, баъзан бўлсам бўламан», деди. У: «Умрингда бир марта мендан бир хабарни етказиб қўярмисан?», деди. Яманлик: «Ҳа», деди. У: «Мавсимда ҳозир бўлсанг: ‹Эй Қурайшлар!› деб чақир. Улар сенга жавоб беришса: ‹Эй Ҳошим оиласи!› деб чақир. Улар сенга жавоб беришса, Абу Толибни сўра ва унга фалон киши мени битта арқон учун ўлдирди, деб хабар бер», деди. Сўнг ёлланган киши (яъни мақтул) вафот этди. Ёллаган киши (Мадинага) қайтиб келгач, Абу Толиб унинг олдига келди ва: «Бизнинг ҳамроҳимиз нима бўлди?», деди. У: «Касал бўлди, мен уни яхши парвариш қилдим, сўнг вафот этди. Мен тушиб уни кўмдим», деди. Абу Толиб: «У сендан шуни лойиқ кўрар эди», деди. Бир муддат ўтди. Сўнг ўша хабар етказишга васият қилинган Яманлик киши мавсимга (ҳажга) етиб келди. У: «Эй Қурайшлар!», деди. Улар: «Мана Қурайш», дейишди. У: «Эй Бану Ҳошим оиласи!», деди. Улар: «Мана Бану Ҳошим», дейишди. У: «Абу Толиб қани?», деди. Улар: «Мана Абу Толиб», дейишди. У: «Фалон киши менга бир хабарни сизга етказишни буюрди: фалон киши уни битта арқон учун ўлдирди», деди. Шунда Абу Толиб ёллаган кишининг олдига келиб: «Биздан уч нарсадан бирини ихтиёр қил: хоҳласанг, юзта туя тўла, чунки сен бизнинг ҳамроҳимизни бехосдан ўлдирдинг. Хоҳласанг, қавмингдан эллик киши сен уни ўлдирмаганингга қасам ичсин. Агар бош тортсанг, унинг учун сени ўлдирамиз», деди. У қавмининг олдига бориб буни уларга айтди. Улар: «Қасам ичамиз», дейишди. Шунда Бану Ҳошимдан бўлган, улардан бир кишининг никоҳида бўлган ва ундан бола туққан бир аёл Абу Толибнинг олдига келиб: «Эй Абу Толиб, менинг бу ўғлимни эллик кишидан бирига (қасам ичишдан) озод қилишингни истайман, унинг қасамини мажбуран олдирмагин», деди. У шундай қилди. Сўнг улардан бир киши келиб: «Эй Абу Толиб, сен юзта туя ўрнига эллик кишининг қасам ичишини истадинг, ҳар бир кишига икки туядан тегади. Мана бу икки туя, уларни мендан қабул қил ва қасамлар мажбуран олдириладиган жойда менинг қасамимни мажбуран олдирмагин», деди. У икки туяни қабул қилди ва қирқ саккиз киши келиб қасам ичди. Ибн Аббос айтдилар: Жоним қўлида бўлган Зот билан қасам ичаманки, ўша қирқ саккиз кишидан биронта кўз кўз очиб юмгунча ўтмасдан (ҳаммаси ҳалок бўлиб кетди).
أَخْبَرَنَا الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ دِينَارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، قَالَ أَنْبَأَنَا عَلِيٌّ، - وَهُوَ ابْنُ صَالِحٍ - عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ قُرَيْظَةُ وَالنَّضِيرُ وَكَانَ النَّضِيرُ أَشْرَفَ مِنْ قُرَيْظَةَ وَكَانَ إِذَا قَتَلَ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْظَةَ رَجُلاً مِنَ النَّضِيرِ قُتِلَ بِهِ وَإِذَا قَتَلَ رَجُلٌ مِنَ النَّضِيرِ رَجُلاً مِنْ قُرَيْظَةَ أَدَّى مِائَةَ وَسْقٍ مِنْ تَمْرٍ فَلَمَّا بُعِثَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَتَلَ رَجُلٌ مِنَ النَّضِيرِ رَجُلاً مِنْ قُرَيْظَةَ فَقَالُوا ادْفَعُوهُ إِلَيْنَا نَقْتُلْهُ . فَقَالُوا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم . فَأَتَوْهُ فَنَزَلَتْ { وَإِنْ حَكَمْتَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ } وَالْقِسْطُ النَّفْسُ بِالنَّفْسِ ثُمَّ نَزَلَتْ { أَفَحُكْمَ الْجَاهِلِيَّةِ يَبْغُونَ } .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Qurayza va Nazir qabilalari bor edi, Nazir Qurayzadan koʻra sharafliroq edi. Agar Qurayzadan bir kishi Nazirdan bir kishini oʻldirsa, uning oʻrniga oʻldirilardi; agar Nazirdan bir kishi Qurayzadan bir kishini oʻldirsa, yuz vasq xurmo toʻlardi. Nabiy ﷺ paygʻambar qilib yuborilganlarida, Nazirdan bir kishi Qurayzadan bir kishini oʻldirdi. Qurayzaliklar: «Uni bizga topshiringlar, biz uni oʻldiramiz», deyishdi. Nazirliklar: «Biz bilan sizlarning oramizda Nabiy ﷺ hukm chiqarsinlar», deyishdi. Ular u zot huzurlariga kelishdi. Shunda: {Agar hukm chiqarsang, ular orasida adolat bilan hukm chiqar} degan oyat nozil boʻldi. Adolat esa jonga jondir. Soʻng: {Ular johiliyat hukmini istayaptilarmi?} degan oyat nozil boʻldi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Қурайза ва Назир қабилалари бор эди, Назир Қурайзадан кўра шарафлироқ эди. Агар Қурайзадан бир киши Назирдан бир кишини ўлдирса, унинг ўрнига ўлдириларди; агар Назирдан бир киши Қурайзадан бир кишини ўлдирса, юз васқ хурмо тўларди. Набий ﷺ пайғамбар қилиб юборилганларида, Назирдан бир киши Қурайзадан бир кишини ўлдирди. Қурайзаликлар: «Уни бизга топширинглар, биз уни ўлдирамиз», дейишди. Назирликлар: «Биз билан сизларнинг орамизда Набий ﷺ ҳукм чиқарсинлар», дейишди. Улар у зот ҳузурларига келишди. Шунда: {Агар ҳукм чиқарсанг, улар орасида адолат билан ҳукм чиқар} деган оят нозил бўлди. Адолат эса жонга жондир. Сўнг: {Улар жоҳилият ҳукмини истаяптиларми?} деган оят нозил бўлди.
قَالَ الْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ الْقِصَاصُ وَلَمْ تَكُنْ فِيهِمُ الدِّيَةُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصَاصُ فِي الْقَتْلَى الْحُرُّ بِالْحُرِّ وَالْعَبْدُ بِالْعَبْدِ وَالأُنْثَى بِالأُنْثَى } إِلَى قَوْلِهِ { فَمَنْ عُفِيَ لَهُ مِنْ أَخِيهِ شَىْءٌ فَاتِّبَاعٌ بِالْمَعْرُوفِ وَأَدَاءٌ إِلَيْهِ بِإِحْسَانٍ } فَالْعَفْوُ أَنْ يَقْبَلَ الدِّيَةَ فِي الْعَمْدِ وَاتِّبَاعٌ بِمَعْرُوفٍ يَقُولُ يَتَّبِعُ هَذَا بِالْمَعْرُوفِ وَأَدَاءٌ بِإِحْسَانٍ وَيُؤَدِّي هَذَا بِإِحْسَانٍ { ذَلِكَ تَخْفِيفٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَرَحْمَةٌ } مِمَّا كُتِبَ عَلَى مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ إِنَّمَا هُوَ الْقِصَاصُ لَيْسَ الدِّيَةَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Bani Isroilda qasos bor edi, ammo ularda diyat yoʻq edi. Shunda Alloh azza va jalla: {Ey imon keltirganlar! Sizlarga oʻldirilganlar haqida qasos farz qilindi: hur kishi uchun hur, qul uchun qul, ayol uchun ayol} degan oyatdan {Ammo kimga oʻz (musulmon) birodari tomonidan biror narsa (kechirim) berilsa, u holda yaxshilik bilan (diyat talabiga) ergashsin va (qotil) unga chiroyli tarzda (diyatni) ado etsin} degan soʻzigacha nozil qildi. Kechirim — ataylab oʻldirishda diyatni qabul qilishdir. ‹Yaxshilik bilan ergashish› — (diyat oluvchi) buni yaxshilik bilan talab qiladi, degani. ‹Chiroyli tarzda ado etish› esa (qotil) buni chiroyli tarzda toʻlaydi, deganidir. {Bu Rabbingiz tomonidan yengillik va rahmatdir} — sizlardan avvalgilarga farz qilingan narsadan (yengillik), ularda faqat qasosning oʻzi boʻlib, diyat yoʻq edi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Бани Исроилда қасос бор эди, аммо уларда дият йўқ эди. Шунда Аллоҳ азза ва жалла: {Эй имон келтирганлар! Сизларга ўлдирилганлар ҳақида қасос фарз қилинди: ҳур киши учун ҳур, қул учун қул, аёл учун аёл} деган оятдан {Аммо кимга ўз (мусулмон) биродари томонидан бирор нарса (кечирим) берилса, у ҳолда яхшилик билан (дият талабига) эргашсин ва (қотил) унга чиройли тарзда (диятни) адо этсин} деган сўзигача нозил қилди. Кечирим — атайлаб ўлдиришда диятни қабул қилишдир. ‹Яхшилик билан эргашиш› — (дият олувчи) буни яхшилик билан талаб қилади, дегани. ‹Чиройли тарзда адо этиш› эса (қотил) буни чиройли тарзда тўлайди, деганидир. {Бу Раббингиз томонидан енгиллик ва раҳматдир} — сизлардан аввалгиларга фарз қилинган нарсадан (енгиллик), уларда фақат қасоснинг ўзи бўлиб, дият йўқ эди».
أَخْبَرَنَا هِلاَلُ بْنُ الْعَلاَءِ بْنِ هِلاَلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ أَنْبَأَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ كَثِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ قُتِلَ فِي عِمِّيَا أَوْ رِمِّيَا تَكُونُ بَيْنَهُمْ بِحَجَرٍ أَوْ سَوْطٍ أَوْ بِعَصًا فَعَقْلُهُ عَقْلُ خَطَإٍ وَمَنْ قَتَلَ عَمْدًا فَقَوَدُ يَدِهِ فَمَنْ حَالَ بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلاَئِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ لاَ يُقْبَلُ مِنْهُ صَرْفٌ وَلاَ عَدْلٌ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim (ikki jamoa) oʻrtasidagi koʻr janjalda yoki otishmada tosh, qamchi yoxud tayoq bilan oʻldirilsa, uning tovoni xato (bexosdan) oʻldirish tovonidir. Kim ataylab oʻldirsa, uning qoʻliga qasos boʻladi. Kim (qasos bilan qotil) oʻrtasiga toʻsiq boʻlsa, unga Allohning, farishtalarning va barcha odamlarning laʼnati boʻlsin, undan na fidya (badal) va na (boshqa) tovon qabul qilinadi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким (икки жамоа) ўртасидаги кўр жанжалда ёки отишмада тош, қамчи ёхуд таёқ билан ўлдирилса, унинг товони хато (бехосдан) ўлдириш товонидир. Ким атайлаб ўлдирса, унинг қўлига қасос бўлади. Ким (қасос билан қотил) ўртасига тўсиқ бўлса, унга Аллоҳнинг, фаришталарнинг ва барча одамларнинг лаънати бўлсин, ундан на фидя (бадал) ва на (бошқа) товон қабул қилинади», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، عَنْ مُعَاذِ بْنِ هَانِئٍ، قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، ح وَأَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هَانِئٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَتَلَ رَجُلٌ رَجُلاً عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجَعَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم دِيَتَهُ اثْنَىْ عَشَرَ أَلْفًا وَذَكَرَ قَوْلَهُ إِلاَّ أَنْ أَغْنَاهُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ مِنْ فَضْلِهِ فِي أَخْذِهِمُ الدِّيَةَ . وَاللَّفْظُ لأَبِي دَاوُدَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ davrida bir kishi boshqa bir kishini oʻldirdi. Paygʻambar ﷺ uning diyatini oʻn ikki ming (dirham) qilib belgiladilar. U zot {Alloh va Uning Paygʻambari Oʻz fazlidan ularni boy qilib qoʻygani uchungina} degan oyatni ularning diyat olishi haqida zikr qildilar. Bu lafz Abu Dovudnikidir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ даврида бир киши бошқа бир кишини ўлдирди. Пайғамбар ﷺ унинг диятини ўн икки минг (дирҳам) қилиб белгиладилар. У зот {Аллоҳ ва Унинг Пайғамбари Ўз фазлидан уларни бой қилиб қўйгани учунгина} деган оятни уларнинг дият олиши ҳақида зикр қилдилар. Бу лафз Абу Довудникидир.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَيْمُونٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ عِكْرِمَةَ، سَمِعْنَاهُ مَرَّةً، يَقُولُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَضَى بِاثْنَىْ عَشَرَ أَلْفًا يَعْنِي فِي الدِّيَةِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ diyat sifatida oʻn ikki ming (dirham) toʻlanishiga hukm qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ дият сифатида ўн икки минг (дирҳам) тўланишига ҳукм қилдилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْمُكَاتَبِ يُقْتَلُ بِدِيَةِ الْحُرِّ عَلَى قَدْرِ مَا أَدَّى .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻldirilgan mukotab (ozodlik uchun pul toʻlab kelayotgan qul) haqida u toʻlagan miqdorga qarab hur (ozod) kishining diyatiga hukm qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўлдирилган мукотаб (озодлик учун пул тўлаб келаётган қул) ҳақида у тўлаган миқдорга қараб ҳур (озод) кишининг диятига ҳукм қилдилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الطَّرَائِفِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَضَى فِي الْمُكَاتَبِ أَنْ يُودَى بِقَدْرِ مَا عَتَقَ مِنْهُ دِيَةَ الْحُرِّ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ mukotab haqida u ozod boʻlgan miqdorga qarab hur kishining diyati toʻlanishiga hukm qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ мукотаб ҳақида у озод бўлган миқдорга қараб ҳур кишининг дияти тўланишига ҳукм қилдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْلَى، عَنِ الْحَجَّاجِ الصَّوَّافِ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْمُكَاتَبِ يُودَى بِقَدْرِ مَا أَدَّى مِنْ مُكَاتَبَتِهِ دِيَةَ الْحُرِّ وَمَا بَقِيَ دِيَةَ الْعَبْدِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mukotab haqida u oʻz kotibatidan (ozodlik shartnomasidan) toʻlagan miqdoriga hur kishining diyati, qolgan miqdoriga esa qulning diyati toʻlanishiga hukm qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мукотаб ҳақида у ўз котибатидан (озодлик шартномасидан) тўлаган миқдорига ҳур кишининг дияти, қолган миқдорига эса қулнинг дияти тўланишига ҳукм қилдилар.
أَخْبَرَنَا الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ دِينَارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَمْرٍو الأَشْعَثِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، وَعَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ مُكَاتَبًا، قُتِلَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرَ أَنْ يُودَى مَا أَدَّى دِيَةَ الْحُرِّ وَمَا لاَ دِيَةَ الْمَمْلُوكِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida bir mukotab oʻldirilgan edi. Shunda u zot toʻlagan miqdoriga hur kishining diyati, toʻlamagan miqdoriga esa qulning diyati toʻlanishiga buyurdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида бир мукотаб ўлдирилган эди. Шунда у зот тўлаган миқдорига ҳур кишининг дияти, тўламаган миқдорига эса қулнинг дияти тўланишига буюрдилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ حَكِيمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو، عَنْ أَسْبَاطٍ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَتِ امْرَأَتَانِ جَارَتَانِ كَانَ بَيْنَهُمَا صَخَبٌ فَرَمَتْ إِحْدَاهُمَا الأُخْرَى بِحَجَرٍ فَأَسْقَطَتْ غُلاَمًا قَدْ نَبَتَ شَعْرُهُ مَيْتًا وَمَاتَتِ الْمَرْأَةُ فَقَضَى عَلَى الْعَاقِلَةِ الدِّيَةَ . فَقَالَ عَمُّهَا إِنَّهَا قَدْ أَسْقَطَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ غُلاَمًا قَدْ نَبَتَ شَعْرُهُ . فَقَالَ أَبُو الْقَاتِلَةِ إِنَّهُ كَاذِبٌ إِنَّهُ وَاللَّهِ مَا اسْتَهَلّ وَلاَ شَرِبَ وَلاَ أَكَلْ فَمِثْلُهُ يُطَلّ . قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَسَجْعٌ كَسَجْعِ الْجَاهِلِيَّةِ وَكِهَانَتِهَا إِنَّ فِي الصَّبِيِّ غُرَّةً " . قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ كَانَتْ إِحْدَاهُمَا مُلَيْكَةَ وَالأُخْرَى أُمَّ غَطِيفٍ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Ikki ayol qoʻshni edi, ular oʻrtasida janjal chiqib qoldi. Ulardan biri ikkinchisiga tosh otib, u soch chiqargan bir bolani oʻlik holida tushirib yubordi, ayolning oʻzi ham vafot etdi. Shunda (Nabiy ﷺ) diyatni oqila zimmasiga hukm qildilar. Shunda ayolning amakisi: «Ey Rasululloh, u soch chiqargan bir bolani tushirib yubordi-ku», dedi. Qotil ayolning otasi esa: «U yolgʻonchi. Allohga qasamki, u na (tugʻilib) ovoz chiqardi, na ichdi, na yedi. Bunday narsa esa bekor ketishi kerak», dedi. Nabiy ﷺ: «Johiliyatning va uning kohinligining qofiyabozligiday qofiyabozlikmi bu? Albatta, bola uchun bir qul (diyat) bordir», dedilar. Ibn Abbos aytdi: Ulardan biri Mulayka, ikkinchisi esa Ummu Gʻatif edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Икки аёл қўшни эди, улар ўртасида жанжал чиқиб қолди. Улардан бири иккинчисига тош отиб, у соч чиқарган бир болани ўлик ҳолида тушириб юборди, аёлнинг ўзи ҳам вафот этди. Шунда (Набий ﷺ) диятни оқила зиммасига ҳукм қилдилар. Шунда аёлнинг амакиси: «Эй Расулуллоҳ, у соч чиқарган бир болани тушириб юборди-ку», деди. Қотил аёлнинг отаси эса: «У ёлғончи. Аллоҳга қасамки, у на (туғилиб) овоз чиқарди, на ичди, на еди. Бундай нарса эса бекор кетиши керак», деди. Набий ﷺ: «Жоҳилиятнинг ва унинг коҳинлигининг қофиябозлигидай қофиябозликми бу? Албатта, бола учун бир қул (дият) бордир», дедилар. Ибн Аббос айтди: Улардан бири Мулайка, иккинчиси эса Умму Ғатиф эди.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنِي قَتَادَةُ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، رضى الله عنهما عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " هَذِهِ وَهَذِهِ سَوَاءٌ " . يَعْنِي الْخِنْصَرَ وَالإِبْهَامَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ, chinchaloq bilan bosh barmoqni nazarda tutib: «Bu bilan bu barobardir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ, чинчалоқ билан бош бармоқни назарда тутиб: «Бу билан бу баробардир», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ الأَصَابِعُ عَشْرٌ عَشْرٌ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Barmoqlarning har birida oʻn tuyadan (diyat bor)».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Бармоқларнинг ҳар бирида ўн туядан (дият бор)».
أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَلاَّمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ الأَزْرَقُ، عَنِ الْفُضَيْلِ بْنِ غَزْوَانَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَزْنِي الْعَبْدُ حِينَ يَزْنِي وَهُوَ مُؤْمِنٌ وَلاَ يَشْرَبُ الْخَمْرَ حِينَ يَشْرَبُهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ وَلاَ يَسْرِقُ وَهُوَ مُؤْمِنٌ وَلاَ يَقْتُلُ وَهُوَ مُؤْمِنٌ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Zino qilayotgan banda zino qilayotgan paytida moʻmin holida boʻlmaydi, xamr ichayotgan kishi uni ichayotgan paytida moʻmin holida boʻlmaydi, oʻgʻirlik qilayotgan kishi moʻmin holida boʻlmaydi va odam oʻldirayotgan kishi moʻmin holida boʻlmaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Зино қилаётган банда зино қилаётган пайтида мўмин ҳолида бўлмайди, хамр ичаётган киши уни ичаётган пайтида мўмин ҳолида бўлмайди, ўғирлик қилаётган киши мўмин ҳолида бўлмайди ва одам ўлдираётган киши мўмин ҳолида бўлмайди», дедилар.