أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ قَالَ ذُكِرَ التَّلاَعُنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ عَاصِمُ بْنُ عَدِيٍّ فِي ذَلِكَ قَوْلاً ثُمَّ انْصَرَفَ فَأَتَاهُ رَجُلٌ مِنْ قَوْمِهِ يَشْكُو إِلَيْهِ أَنَّهُ وَجَدَ مَعَ امْرَأَتِهِ رَجُلاً قَالَ عَاصِمٌ مَا ابْتُلِيتُ بِهَذَا إِلاَّ بِقَوْلِي فَذَهَبَ بِهِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ بِالَّذِي وَجَدَ عَلَيْهِ امْرَأَتَهُ وَكَانَ ذَلِكَ الرَّجُلُ مُصْفَرًّا قَلِيلَ اللَّحْمِ سَبِطَ الشَّعَرِ وَكَانَ الَّذِي ادَّعَى عَلَيْهِ أَنَّهُ وَجَدَهُ عِنْدَ أَهْلِهِ آدَمَ خَدْلاً كَثِيرَ اللَّحْمِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اللَّهُمَّ بَيِّنْ " . فَوَضَعَتْ شَبِيهًا بِالرَّجُلِ الَّذِي ذَكَرَ زَوْجُهَا أَنَّهُ وَجَدَهُ عِنْدَهَا فَلاَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَهُمَا . فَقَالَ رَجُلٌ لاِبْنِ عَبَّاسٍ فِي الْمَجْلِسِ أَهِيَ الَّتِي قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَوْ رَجَمْتُ أَحَدًا بِغَيْرِ بَيِّنَةٍ رَجَمْتُ هَذِهِ " . قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ لاَ تِلْكَ امْرَأَةٌ كَانَتْ تُظْهِرُ فِي الإِسْلاَمِ الشَّرَّ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ huzurida liʼon haqida soʻz boʻldi. Osim ibn Adiy bu haqda bir soʻz aytdi, soʻng qaytib ketdi. Uning qavmidan bir kishi uning oldiga kelib, xotini bilan (yot) erkakni topganidan shikoyat qildi. Osim: «Men bu (balo)ga faqat oʻz soʻzim sababli giriftor boʻldim», dedi. U (kishi)ni Allohning Rasuli ﷺ huzuriga olib bordi va xotinini qanday holatda topganini xabar berdi. Bu kishi sargʻish rangli, oz goʻshtli, silliq sochli edi; u ayblagan (yot) kishi esa bugʻdayrang, semiz, koʻp goʻshtli edi. Allohning Rasuli ﷺ: «Ey Alloh, (haqiqatni) bayon qilgin», dedilar. Soʻng u (ayol) erining oldida topganini aytgan kishiga oʻxshagan bola tugʻdi. Shunda Allohning Rasuli ﷺ ular oʻrtasida liʼon qildirdilar. Majlisda bir kishi Ibn Abbosga: «Bu Allohning Rasuli ﷺ: ‹Agar birortasini dalilsiz tosh bilan urib oʻldiradigan boʻlsam, shu ayolni oʻldirardim› deb aytgan ayolmi?» dedi. Ibn Abbos: «Yoʻq, u Islomda ochiqchasiga yomonlik qilib yuradigan boshqa bir ayol edi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ ҳузурида лиъон ҳақида сўз бўлди. Осим ибн Адий бу ҳақда бир сўз айтди, сўнг қайтиб кетди. Унинг қавмидан бир киши унинг олдига келиб, хотини билан (ёт) эркакни топганидан шикоят қилди. Осим: «Мен бу (бало)га фақат ўз сўзим сабабли гирифтор бўлдим», деди. У (киши)ни Аллоҳнинг Расули ﷺ ҳузурига олиб борди ва хотинини қандай ҳолатда топганини хабар берди. Бу киши сарғиш рангли, оз гўштли, силлиқ сочли эди; у айблаган (ёт) киши эса буғдайранг, семиз, кўп гўштли эди. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Эй Аллоҳ, (ҳақиқатни) баён қилгин», дедилар. Сўнг у (аёл) эрининг олдида топганини айтган кишига ўхшаган бола туғди. Шунда Аллоҳнинг Расули ﷺ улар ўртасида лиъон қилдирдилар. Мажлисда бир киши Ибн Аббосга: «Бу Аллоҳнинг Расули ﷺ: ‹Агар бирортасини далилсиз тош билан уриб ўлдирадиган бўлсам, шу аёлни ўлдирардим› деб айтган аёлми?» деди. Ибн Аббос: «Йўқ, у Исломда очиқчасига ёмонлик қилиб юрадиган бошқа бир аёл эди», деди.
أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ السَّكَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَهْضَمٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ، عَنْ يَحْيَى، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الْقَاسِمِ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ قَالَ ذُكِرَ التَّلاَعُنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ عَاصِمُ بْنُ عَدِيٍّ فِي ذَلِكَ قَوْلاً ثُمَّ انْصَرَفَ فَلَقِيَهُ رَجُلٌ مِنْ قَوْمِهِ فَذَكَرَ أَنَّهُ وَجَدَ مَعَ امْرَأَتِهِ رَجُلاً فَذَهَبَ بِهِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ بِالَّذِي وَجَدَ عَلَيْهِ امْرَأَتَهُ وَكَانَ ذَلِكَ الرَّجُلُ مُصْفَرًّا قَلِيلَ اللَّحْمِ سَبِطَ الشَّعْرِ وَكَانَ الَّذِي ادَّعَى عَلَيْهِ أَنَّهُ وَجَدَ عِنْدَ أَهْلِهِ آدَمَ خَدْلاً كَثِيرَ اللَّحْمِ جَعْدًا قَطَطًا . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اللَّهُمَّ بَيِّنْ " . فَوَضَعَتْ شَبِيهًا بِالَّذِي ذَكَرَ زَوْجُهَا أَنَّهُ وَجَدَهُ عِنْدَهَا فَلاَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَهُمَا فَقَالَ رَجُلٌ لاِبْنِ عَبَّاسٍ فِي الْمَجْلِسِ أَهِيَ الَّتِي قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَوْ رَجَمْتُ أَحَدًا بِغَيْرِ بَيِّنَةٍ رَجَمْتُ هَذِهِ " . قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ لاَ تِلْكَ امْرَأَةٌ كَانَتْ تُظْهِرُ الشَّرَّ فِي الإِسْلاَمِ .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ huzurida liʼon haqida soʻz boʻldi. Osim ibn Adiy bu haqda bir soʻz aytdi, soʻng qaytib ketdi. Uni qavmidan bir kishi uchratib, xotini bilan (yot) erkakni topganini aytdi. U (kishi)ni Allohning Rasuli ﷺ huzuriga olib bordi va xotinini qanday holatda topganini xabar berdi. Bu kishi sargʻish rangli, oz goʻshtli, silliq sochli edi; u ayblagan (yot) kishi esa bugʻdayrang, semiz, koʻp goʻshtli, juda jingalak sochli edi. Allohning Rasuli ﷺ: «Ey Alloh, (haqiqatni) bayon qilgin», dedilar. Soʻng u (ayol) erining topganini aytgan kishiga oʻxshagan bola tugʻdi. Shunda Allohning Rasuli ﷺ ular oʻrtasida liʼon qildirdilar. Majlisda bir kishi Ibn Abbosga: «Bu Allohning Rasuli ﷺ: ‹Agar birortasini dalilsiz tosh bilan urib oʻldiradigan boʻlsam, shu ayolni oʻldirardim› deb aytgan ayolmi?» dedi. Ibn Abbos: «Yoʻq, u Islomda ochiqchasiga yomonlik qilib yuradigan boshqa bir ayol edi», dedi.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ ҳузурида лиъон ҳақида сўз бўлди. Осим ибн Адий бу ҳақда бир сўз айтди, сўнг қайтиб кетди. Уни қавмидан бир киши учратиб, хотини билан (ёт) эркакни топганини айтди. У (киши)ни Аллоҳнинг Расули ﷺ ҳузурига олиб борди ва хотинини қандай ҳолатда топганини хабар берди. Бу киши сарғиш рангли, оз гўштли, силлиқ сочли эди; у айблаган (ёт) киши эса буғдайранг, семиз, кўп гўштли, жуда жингалак сочли эди. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Эй Аллоҳ, (ҳақиқатни) баён қилгин», дедилар. Сўнг у (аёл) эрининг топганини айтган кишига ўхшаган бола туғди. Шунда Аллоҳнинг Расули ﷺ улар ўртасида лиъон қилдирдилар. Мажлисда бир киши Ибн Аббосга: «Бу Аллоҳнинг Расули ﷺ: ‹Агар бирортасини далилсиз тош билан уриб ўлдирадиган бўлсам, шу аёлни ўлдирардим› деб айтган аёлми?» деди. Ибн Аббос: «Йўқ, у Исломда очиқчасига ёмонлик қилиб юрадиган бошқа бир аёл эди», деди.
أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، قَالَ حَدَّثَنَا وَرْقَاءُ، عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ، قَالَ عَطَاءٌ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، نَسَخَتْ هَذِهِ الآيَةُ عِدَّتَهَا فِي أَهْلِهَا فَتَعْتَدُّ حَيْثُ شَاءَتْ وَهُوَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ { غَيْرَ إِخْرَاجٍ } .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bu oyat ayolning oʻz oilasida idda saqlashini bekor qildi, endi u xohlagan joyida idda saqlaydi. Bu Alloh azza va jallaning {chiqarilmagan holda} degan soʻzidir. (Baqara 240)Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бу оят аёлнинг ўз оиласида идда сақлашини бекор қилди, энди у хоҳлаган жойида идда сақлайди. Бу Аллоҳ азза ва жалланинг {чиқарилмаган ҳолда} деган сўзидир. (Бақара 240)
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ لَوْ غَضَّ النَّاسُ إِلَى الرُّبُعِ لأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الثُّلُثَ وَالثُّلُثُ كَثِيرٌ أَوْ كَبِيرٌ ".
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Agar odamlar vasiyatlarini toʻrtdan birga kamaytirsalar edi, yaxshiroq boʻlardi. Chunki Rasululloh ﷺ: ‹Uchdan birini, uchdan biri esa koʻp yoki kattadir›, deganlar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Агар одамлар васиятларини тўртдан бирга камайтирсалар эди, яхшироқ бўларди. Чунки Расулуллоҳ ﷺ: ‹Учдан бирини, учдан бири эса кўп ёки каттадир›, деганлар».
أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ عِيسَى، قَالَ أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ سَعْدًا، سَأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم إِنَّ أُمِّي مَاتَتْ وَلَمْ تُوصِ أَفَأَتَصَدَّقُ عَنْهَا قَالَ " نَعَمْ ".
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Saʼd Nabiy ﷺdan: «Onam vafot etdi, biroq vasiyat qilmagan edi. Uning nomidan sadaqa qilsam boʻladimi?» deb soʻradi. U zot: «Ha», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Саъд Набий ﷺдан: «Онам вафот этди, бироқ васият қилмаган эди. Унинг номидан садақа қилсам бўладими?» деб сўради. У зот: «Ҳа», дедилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ الأَزْهَرِ، قَالَ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا بْنُ إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَجُلاً، قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أُمَّهُ تُوُفِّيَتْ أَفَيَنْفَعُهَا إِنْ تَصَدَّقْتُ عَنْهَا قَالَ " نَعَمْ ". قَالَ فَإِنَّ لِي مَخْرَفًا فَأُشْهِدُكَ أَنِّي قَدْ تَصَدَّقْتُ بِهِ عَنْهَا.
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi: «Yo Rasululloh, onam vafot etdi. Agar men uning nomidan sadaqa qilsam, unga foydasi boʻladimi?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. U: «Mening bir bogʻim bor. Men uni onam nomidan sadaqa qilganimga sizni guvoh qilaman», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши: «Ё Расулуллоҳ, онам вафот этди. Агар мен унинг номидан садақа қилсам, унга фойдаси бўладими?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. У: «Менинг бир боғим бор. Мен уни онам номидан садақа қилганимга сизни гувоҳ қиламан», деди.
أَخْبَرَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ الْوَلِيدِ بْنِ مَزْيَدَ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ أَخْبَرَنِي الزُّهْرِيُّ، أَنَّ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، أَخْبَرَهُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ اسْتَفْتَى سَعْدٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي نَذْرٍ كَانَ عَلَى أُمِّهِ فَتُوُفِّيَتْ قَبْلَ أَنْ تَقْضِيَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اقْضِهِ عَنْهَا ".
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Saʼd onasining zimmasida boʻlgan bir nazr haqida Rasululloh ﷺdan fatvo soʻradi. Onasi uni ado etmasdan vafot etgan edi. Rasululloh ﷺ: «Uni onang nomidan ado et», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Саъд онасининг зиммасида бўлган бир назр ҳақида Расулуллоҳ ﷺдан фатво сўради. Онаси уни адо этмасдан вафот этган эди. Расулуллоҳ ﷺ: «Уни онанг номидан адо эт», дедилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ اسْتَفْتَى سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ الأَنْصَارِيُّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي نَذْرٍ كَانَ عَلَى أُمِّهِ فَتُوُفِّيَتْ قَبْلَ أَنْ تَقْضِيَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اقْضِهِ عَنْهَا ".
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Saʼd ibn Uboda al-Ansoriy onasining zimmasida boʻlgan bir nazr haqida Rasululloh ﷺdan fatvo soʻradi. Onasi uni ado etmasdan vafot etgan edi. Rasululloh ﷺ: «Uni onang nomidan ado et», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Саъд ибн Убода ал-Ансорий онасининг зиммасида бўлган бир назр ҳақида Расулуллоҳ ﷺдан фатво сўради. Онаси уни адо этмасдан вафот этган эди. Расулуллоҳ ﷺ: «Уни онанг номидан адо эт», дедилар.
أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِيُّ، عَنْ عَبْدَةَ، عَنْ هِشَامٍ، - هُوَ ابْنُ عُرْوَةَ - عَنْ بَكْرِ بْنِ وَائِلٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ جَاءَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّ أُمِّي مَاتَتْ وَعَلَيْهَا نَذْرٌ وَلَمْ تَقْضِهِ قَالَ " اقْضِهِ عَنْهَا ".
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Saʼd ibn Uboda Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Onam vafot etdi, uning zimmasida nazr bor edi, biroq uni ado etmadi», dedi. U zot: «Uni onang nomidan ado et», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Саъд ибн Убода Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Онам вафот этди, унинг зиммасида назр бор эди, бироқ уни адо этмади», деди. У зот: «Уни онанг номидан адо эт», дедилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ حَكِيمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّلْتِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو كُدَيْنَةَ، عَنْ عَطَاءٍ، - وَهُوَ ابْنُ السَّائِبِ - عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ {وَلاَ تَقْرَبُوا مَالَ الْيَتِيمِ إِلاَّ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ} وَ{إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوَالَ الْيَتَامَى ظُلْمًا} قَالَ اجْتَنَبَ النَّاسُ مَالَ الْيَتِيمِ وَطَعَامَهُ فَشَقَّ ذَلِكَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ فَشَكَوْا ذَلِكَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَنْزَلَ اللَّهُ {وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْيَتَامَى قُلْ إِصْلاَحٌ لَهُمْ خَيْرٌ} إِلَى قَوْلِهِ {لأَعْنَتَكُمْ}.
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «{Yetimning moliga, u voyaga yetguncha, faqat eng chiroyli yoʻsinda yaqinlashinglar} degan oyat va {Albatta, yetimlarning mollarini zulm bilan yeydiganlar} degan oyat nozil boʻlganda, odamlar yetimning molidan va taomidan chetlashdilar. Bu esa musulmonlarga ogʻir keldi va ular buni Nabiy ﷺga arz qildilar. Shunda Alloh: {Sendan yetimlar toʻgʻrisida soʻraydilar. Ayt: ‹Ularning ishlarini oʻnglash yaxshidir›} degan oyatdan to {sizni mashaqqatga soladi} degan soʻzigacha nozil qildi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «{Етимнинг молига, у вояга етгунча, фақат энг чиройли йўсинда яқинлашинглар} деган оят ва {Албатта, етимларнинг молларини зулм билан ейдиганлар} деган оят нозил бўлганда, одамлар етимнинг молидан ва таомидан четлашдилар. Бу эса мусулмонларга оғир келди ва улар буни Набий ﷺга арз қилдилар. Шунда Аллоҳ: {Сендан етимлар тўғрисида сўрайдилар. Айт: ‹Уларнинг ишларини ўнглаш яхшидир›} деган оятдан то {сизни машаққатга солади} деган сўзигача нозил қилди», деди.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عِمْرَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَطَاءُ بْنُ السَّائِبِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، فِي قَوْلِهِ {إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوَالَ الْيَتَامَى ظُلْمًا} قَالَ كَانَ يَكُونُ فِي حِجْرِ الرَّجُلِ الْيَتِيمَ فَيَعْزِلُ لَهُ طَعَامَهُ وَشَرَابَهُ وَآنِيَتَهُ فَشَقَّ ذَلِكَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {وَإِنْ تُخَالِطُوهُمْ فَإِخْوَانُكُمْ} {فِي الدِّينِ} فَأَحَلَّ لَهُمْ خُلْطَتَهُمْ.
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan {Albatta, yetimlarning mollarini zulm bilan yeydiganlar} oyati haqida rivoyat qilinadi: «Bir kishining qoʻlida yetim boʻlar, u yetimning taomini, ichimligini va idishlarini ajratib qoʻyardi. Bu esa musulmonlarga ogʻir keldi. Shunda Alloh azza va jalla: {Agar ular bilan aralashib yashasangiz, ular sizning dindagi birodarlaringizdir} oyatini nozil qilib, ular bilan aralashib yashashni ularga halol qildi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан {Албатта, етимларнинг молларини зулм билан ейдиганлар} ояти ҳақида ривоят қилинади: «Бир кишининг қўлида етим бўлар, у етимнинг таомини, ичимлигини ва идишларини ажратиб қўярди. Бу эса мусулмонларга оғир келди. Шунда Аллоҳ азза ва жалла: {Агар улар билан аралашиб яшасангиз, улар сизнинг диндаги биродарларингиздир} оятини нозил қилиб, улар билан аралашиб яшашни уларга ҳалол қилди», деди.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْخَلَنْجِيُّ الْمَقْدِسِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ، - وَهُوَ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ - عَنْ وُهَيْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْعَائِدُ فِي هِبَتِهِ كَالْكَلْبِ يَقِيءُ ثُمَّ يَعُودُ فِي قَيْئِهِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Hadyasini qaytarib oluvchi qusib, soʻng qusugʻiga qaytadigan itga oʻxshaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳадясини қайтариб олувчи қусиб, сўнг қусуғига қайтадиган итга ўхшайди», дедилар.
أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عُمَرُ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ، قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَثَلُ الَّذِي يَرْجِعُ فِي صَدَقَتِهِ كَمَثَلِ الْكَلْبِ يَرْجِعُ فِي قَيْئِهِ فَيَأْكُلُهُ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sadaqasini qaytarib oluvchining misoli qusugʻiga qaytib, uni yeydigan itning misoliga oʻxshaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Садақасини қайтариб олувчининг мисоли қусуғига қайтиб, уни ейдиган итнинг мисолига ўхшайди», дедилар.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَرْبٌ، - وَهُوَ ابْنُ شَدَّادٍ - قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى، - هُوَ ابْنُ أَبِي كَثِيرٍ - قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَمْرٍو، - وَهُوَ الأَوْزَاعِيُّ - أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنِ بْنِ فَاطِمَةَ بِنْتِ رَسُولِ اللَّهِ، صلى الله عليه وسلم حَدَّثَهُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَثَلُ الَّذِي يَتَصَدَّقُ بِالصَّدَقَةِ ثُمَّ يَرْجِعُ فِيهَا كَمَثَلِ الْكَلْبِ قَاءَ ثُمَّ عَادَ فِي قَيْئِهِ فَأَكَلَهُ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Sadaqa berib, soʻng uni qaytarib oluvchining misoli qusib, soʻng qusugʻiga qaytib, uni yeydigan itning misoliga oʻxshaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Садақа бериб, сўнг уни қайтариб олувчининг мисоли қусиб, сўнг қусуғига қайтиб, уни ейдиган итнинг мисолига ўхшайди», дедилар.
أَخْبَرَنَا الْهَيْثَمُ بْنُ مَرْوَانَ بْنِ الْهَيْثَمِ بْنِ عِمْرَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، - وَهُوَ ابْنُ بَكَّارِ بْنِ بِلاَلٍ - قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ، حَدَّثَهُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَثَلُ الَّذِي يَرْجِعُ فِي صَدَقَتِهِ كَمَثَلِ الْكَلْبِ يَقِيءُ ثُمَّ يَعُودُ فِي قَيْئِهِ " . قَالَ الأَوْزَاعِيُّ سَمِعْتُهُ يُحَدِّثُ عَطَاءَ بْنَ أَبِي رَبَاحٍ بِهَذَا الْحَدِيثِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sadaqasini qaytarib oluvchining misoli qusib, soʻng qusugʻiga qaytadigan itning misoliga oʻxshaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Садақасини қайтариб олувчининг мисоли қусиб, сўнг қусуғига қайтадиган итнинг мисолига ўхшайди», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْعَائِدُ فِي هِبَتِهِ كَالْعَائِدِ فِي قَيْئِهِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Hadyasini qaytarib oluvchi qusugʻiga qaytuvchi kabidir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ҳадясини қайтариб олувчи қусуғига қайтувчи кабидир», дедилар.
أَخْبَرَنَا أَبُو الأَشْعَثِ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْعَائِدُ فِي هِبَتِهِ كَالْعَائِدِ فِي قَيْئِهِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Hadyasini qaytarib oluvchi qusugʻiga qaytuvchi kabidir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳадясини қайтариб олувчи қусуғига қайтувчи кабидир», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ، - وَهُوَ سُلَيْمَانُ بْنُ حَيَّانَ - عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَيْسَ لَنَا مَثَلُ السَّوْءِ الْعَائِدُ فِي هِبَتِهِ كَالْعَائِدِ فِي قَيْئِهِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bizga yomon misol yarashmaydi. Hadyasini qaytarib oluvchi qusugʻiga qaytuvchi kabidir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бизга ёмон мисол ярашмайди. Ҳадясини қайтариб олувчи қусуғига қайтувчи кабидир», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ زُرَارَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَيْسَ لَنَا مَثَلُ السَّوْءِ الْعَائِدُ فِي هِبَتِهِ كَالْكَلْبِ يَعُودُ فِي قَيْئِهِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bizga yomon misol yarashmaydi. Hadyasini qaytarib oluvchi qusugʻiga qaytadigan itga oʻxshaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бизга ёмон мисол ярашмайди. Ҳадясини қайтариб олувчи қусуғига қайтадиган итга ўхшайди», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ نُعَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حِبَّانُ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَيْسَ لَنَا مَثَلُ السَّوْءِ الرَّاجِعُ فِي هِبَتِهِ كَالْكَلْبِ فِي قَيْئِهِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bizga yomon misol yarashmaydi. Hadyasini qaytarib oluvchi qusugʻidagi itga oʻxshaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бизга ёмон мисол ярашмайди. Ҳадясини қайтариб олувчи қусуғидаги итга ўхшайди», дедилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنْ حَجَّاجٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْعَائِدُ فِي هِبَتِهِ كَالْعَائِدِ فِي قَيْئِهِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Hadyasini qaytarib olgan kishi qusugʻiga qaytgan kishiga oʻxshaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳадясини қайтариб олган киши қусуғига қайтган кишига ўхшайди», дедилар.
أَخْبَرَنِي زَكَرِيَّا بْنُ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَخْزَمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ الْحَجُورِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْعُمْرَى جَائِزَةٌ " .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Umro joizdir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Умро жоиздир», дедилар.
أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بَكَّارِ بْنِ بِلاَلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، - هُوَ ابْنُ بَشِيرٍ - عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ الْعُمْرَى جَائِزَةٌ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Albatta, umro joizdir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Албатта, умро жоиздир», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ الأَحْوَلُ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ مَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِرَجُلٍ يَقُودُ رَجُلاً فِي قَرَنٍ فَتَنَاوَلَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَطَعَهُ قَالَ إِنَّهُ نَذْرٌ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir kishining oldidan oʻtdilar, u boshqa bir kishini arqonga bogʻlab yetaklab borar edi. Shunda Nabiy ﷺ uni olib uzib tashladilar va: «Bu nazr edi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир кишининг олдидан ўтдилар, у бошқа бир кишини арқонга боғлаб етаклаб борар эди. Шунда Набий ﷺ уни олиб узиб ташладилар ва: «Бу назр эди», дедилар.
أَخْبَرَنَا بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ الْعَسْكَرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ شُعْبَةَ، قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَانَ، يُحَدِّثُ عَنْ مُسْلِمٍ الْبَطِينِ، عَنِ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ رَكِبَتِ امْرَأَةٌ الْبَحْرَ فَنَذَرَتْ أَنْ تَصُومَ شَهْرًا فَمَاتَتْ قَبْلَ أَنْ تَصُومَ فَأَتَتْ أُخْتُهَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَذَكَرَتْ ذَلِكَ لَهُ فَأَمَرَهَا أَنْ تَصُومَ عَنْهَا .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol dengizga chiqdi va bir oy roʻza tutishni nazr qildi, ammo roʻza tutishdan oldin vafot etdi. Shunda uning singlisi Nabiy ﷺ huzurlariga keldi va buni u zotga aytdi. U zot unga (marhuma) tomonidan roʻza tutishni buyurdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир аёл денгизга чиқди ва бир ой рўза тутишни назр қилди, аммо рўза тутишдан олдин вафот этди. Шунда унинг синглиси Набий ﷺ ҳузурларига келди ва буни у зотга айтди. У зот унга (марҳума) томонидан рўза тутишни буюрдилар.
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ سَعْدَ بْنَ عُبَادَةَ، اسْتَفْتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي نَذْرٍ كَانَ عَلَى أُمِّهِ تُوُفِّيَتْ قَبْلَ أَنْ تَقْضِيَهُ فَقَالَ " اقْضِهِ عَنْهَا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Saʼd ibn Uboda Rasululloh ﷺdan onasi zimmasida boʻlgan bir nazr haqida soʻradi. Onasi uni ado etmasidan avval vafot etgan edi. Shunda u zot: «Uni onang oʻrniga ado et», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Саъд ибн Убода Расулуллоҳ ﷺдан онаси зиммасида бўлган бир назр ҳақида сўради. Онаси уни адо этмасидан аввал вафот этган эди. Шунда у зот: «Уни онанг ўрнига адо эт», дедилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ اسْتَفْتَى سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي نَذْرٍ كَانَ عَلَى أُمِّهِ فَتُوُفِّيَتْ قَبْلَ أَنْ تَقْضِيَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اقْضِهِ عَنْهَا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Saʼd ibn Uboda Rasululloh ﷺdan onasi zimmasida boʻlgan bir nazr haqida soʻradi. Onasi uni ado etmasidan avval vafot etgan edi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uni onang oʻrniga ado et», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Саъд ибн Убода Расулуллоҳ ﷺдан онаси зиммасида бўлган бир назр ҳақида сўради. Онаси уни адо этмасидан аввал вафот этган эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Уни онанг ўрнига адо эт», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ آدَمَ، وَهَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِيُّ، عَنْ عَبْدَةَ، عَنْ هِشَامٍ، - وَهُوَ ابْنُ عُرْوَةَ - عَنْ بَكْرِ بْنِ وَائِلٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ جَاءَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّ أُمِّي مَاتَتْ وَعَلَيْهَا نَذْرٌ فَلَمْ تَقْضِهِ . قَالَ " اقْضِهِ عَنْهَا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Saʼd ibn Uboda Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Onam vafot etdi, uning zimmasida bir nazr bor edi, ammo uni ado etmadi», dedi. U zot: «Uni onang oʻrniga ado et», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Саъд ибн Убода Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Онам вафот этди, унинг зиммасида бир назр бор эди, аммо уни адо этмади», деди. У зот: «Уни онанг ўрнига адо эт», дедилар.
أَخْبَرَنَا حَاجِبُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْمَنْبِجِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي رَوَّادٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ عَبْدِ الأَعْلَى الثَّعْلَبِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ قَوْمًا، كَانُوا قَتَلُوا فَأَكْثَرُوا وَزَنَوْا فَأَكْثَرُوا وَانْتَهَكُوا فَأَتَوُا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالُوا يَا مُحَمَّدُ إِنَّ الَّذِي تَقُولُ وَتَدْعُو إِلَيْهِ لَحَسَنٌ لَوْ تُخْبِرُنَا أَنَّ لِمَا عَمِلْنَا كَفَّارَةً . فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { وَالَّذِينَ لاَ يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ } إِلَى { فَأُولَئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئَاتِهِمْ حَسَنَاتٍ } قَالَ يُبَدِّلُ اللَّهُ شِرْكَهُمْ إِيمَانًا وَزِنَاهُمْ إِحْصَانًا وَنَزَلَتْ { قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ } الآيَةَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir qavm koʻp odam oʻldirgan, koʻp zino qilgan va koʻp harom ishlarga qoʻl urgan edi. Ular Nabiy ﷺning huzurlariga kelib: «Ey Muhammad, sen aytayotgan va daʼvat qilayotgan narsa albatta yaxshi. Qani endi bizga qilgan ishlarimizga kafforat borligini xabar bersang», dedilar. Shunda Alloh azza va jalla {Ular Alloh bilan birga boshqa ilohga iltijo qilmaydilar} oyatidan {Ana oʻshalarning yomonliklarini Alloh yaxshiliklarga aylantiradi} oyatigacha nozil qildi. Ibn Abbos: «Alloh ularning shirkini iymonga, zinolarini poklikka aylantiradi», dedi. Yana {Ayting: ‹Ey oʻz jonlariga isrof qilgan bandalarim!›} degan oyat nozil boʻldi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир қавм кўп одам ўлдирган, кўп зино қилган ва кўп ҳаром ишларга қўл урган эди. Улар Набий ﷺнинг ҳузурларига келиб: «Эй Муҳаммад, сен айтаётган ва даъват қилаётган нарса албатта яхши. Қани энди бизга қилган ишларимизга каффорат борлигини хабар берсанг», дедилар. Шунда Аллоҳ азза ва жалла {Улар Аллоҳ билан бирга бошқа илоҳга илтижо қилмайдилар} оятидан {Ана ўшаларнинг ёмонликларини Аллоҳ яхшиликларга айлантиради} оятигача нозил қилди. Ибн Аббос: «Аллоҳ уларнинг ширкини иймонга, зиноларини покликка айлантиради», деди. Яна {Айтинг: ‹Эй ўз жонларига исроф қилган бандаларим!›} деган оят нозил бўлди.
أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي يَعْلَى، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ نَاسًا، مِنْ أَهْلِ الشِّرْكِ أَتَوْا مُحَمَّدًا فَقَالُوا إِنَّ الَّذِي تَقُولُ وَتَدْعُو إِلَيْهِ لَحَسَنٌ لَوْ تُخْبِرُنَا أَنَّ لِمَا عَمِلْنَا كَفَّارَةً . فَنَزَلَتْ { وَالَّذِينَ لاَ يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ } وَنَزَلَتْ { قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ } .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Mushriklardan bir necha kishi Muhammad ﷺning huzurlariga kelib: «Sen aytayotgan va daʼvat qilayotgan narsa albatta yaxshi. Qani endi bizga qilgan ishlarimizga kafforat borligini xabar bersang», dedilar. Shunda {Ular Alloh bilan birga boshqa ilohga iltijo qilmaydilar} oyati nozil boʻldi va {Ayting: ‹Ey oʻz jonlariga isrof qilgan bandalarim!›} oyati nozil boʻldi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мушриклардан бир неча киши Муҳаммад ﷺнинг ҳузурларига келиб: «Сен айтаётган ва даъват қилаётган нарса албатта яхши. Қани энди бизга қилган ишларимизга каффорат борлигини хабар берсанг», дедилар. Шунда {Улар Аллоҳ билан бирга бошқа илоҳга илтижо қилмайдилар} ояти нозил бўлди ва {Айтинг: ‹Эй ўз жонларига исроф қилган бандаларим!›} ояти нозил бўлди.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شَبَابَةُ بْنُ سَوَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنِي وَرْقَاءُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " يَجِيءُ الْمَقْتُولُ بِالْقَاتِلِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ نَاصِيَتُهُ وَرَأْسُهُ فِي يَدِهِ وَأَوْدَاجُهُ تَشْخُبُ دَمًا يَقُولُ يَا رَبِّ قَتَلَنِي حَتَّى يُدْنِيَهُ مِنَ الْعَرْشِ " . قَالَ فَذَكَرُوا لاِبْنِ عَبَّاسٍ التَّوْبَةَ فَتَلاَ هَذِهِ الآيَةَ { وَمَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا } قَالَ مَا نُسِخَتْ مُنْذُ نَزَلَتْ وَأَنَّى لَهُ التَّوْبَةُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Qiyomat kuni oʻldirilgan kishi qotilni yetaklab keladi, uning peshona sochi va boshi qoʻlida, tomirlaridan qon otilib turadi, u: ‹Ey Robbim, bu meni oʻldirdi›, deydi va Arshga yaqinlashtiriladi», dedilar. Ibn Abbosning oldida tavbani eslashganda, u mana bu oyatni tilovat qildi: {Kim bir muminni qasddan oʻldirsa, uning jazosi jahannamdir}. Soʻng: «Bu oyat nozil boʻlganidan beri bekor qilinmagan, unga qayerdan tavba boʻlsin?!» dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Қиёмат куни ўлдирилган киши қотилни етаклаб келади, унинг пешона сочи ва боши қўлида, томирларидан қон отилиб туради, у: ‹Эй Роббим, бу мени ўлдирди›, дейди ва Аршга яқинлаштирилади», дедилар. Ибн Аббоснинг олдида тавбани эслашганда, у мана бу оятни тиловат қилди: {Ким бир муминни қасддан ўлдирса, унинг жазоси жаҳаннамдир}. Сўнг: «Бу оят нозил бўлганидан бери бекор қилинмаган, унга қаердан тавба бўлсин?!» деди.
أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّا بْنُ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنِي عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ بْنِ وَاقِدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ النَّحْوِيُّ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، فِي قَوْلِهِ تَعَالَى { إِنَّمَا جَزَاءُ الَّذِينَ يُحَارِبُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ } الآيَةَ قَالَ نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ فِي الْمُشْرِكِينَ فَمَنْ تَابَ مِنْهُمْ قَبْلَ أَنْ يُقْدَرَ عَلَيْهِ لَمْ يَكُنْ عَلَيْهِ سَبِيلٌ وَلَيْسَتْ هَذِهِ الآيَةُ لِلرَّجُلِ الْمُسْلِمِ فَمَنْ قَتَلَ وَأَفْسَدَ فِي الأَرْضِ وَحَارَبَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ ثُمَّ لَحِقَ بِالْكُفَّارِ قَبْلَ أَنْ يُقْدَرَ عَلَيْهِ لَمْ يَمْنَعْهُ ذَلِكَ أَنْ يُقَامَ فِيهِ الْحَدُّ الَّذِي أَصَابَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan Alloh taoloning {Alloh va Uning Rasuliga qarshi urush qiladiganlarning jazosi} degan oyati haqida rivoyat qilinadi. U dedi: Bu oyat mushriklar haqida nozil boʻldi. Ulardan kim tutilishidan oldin tavba qilsa, unga qarshi yoʻl yoʻqdir. Bu oyat musulmon kishi haqida emas. Kimki oʻldirsa, yer yuzida fasod qilsa, Alloh va Uning Rasuliga qarshi urush qilsa, soʻng tutilishidan oldin kofirlarga qoʻshilib ketsa, bu narsa uni qilgan gunohi uchun unga had jazosi qoʻllanishidan saqlab qololmaydi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан Аллоҳ таолонинг {Аллоҳ ва Унинг Расулига қарши уруш қиладиганларнинг жазоси} деган ояти ҳақида ривоят қилинади. У деди: Бу оят мушриклар ҳақида нозил бўлди. Улардан ким тутилишидан олдин тавба қилса, унга қарши йўл йўқдир. Бу оят мусулмон киши ҳақида эмас. Кимки ўлдирса, ер юзида фасод қилса, Аллоҳ ва Унинг Расулига қарши уруш қилса, сўнг тутилишидан олдин кофирларга қўшилиб кетса, бу нарса уни қилган гуноҳи учун унга ҳад жазоси қўлланишидан сақлаб қололмайди.
أَخْبَرَنَا عِمْرَانُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ عِكْرِمَةَ، قَالَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ بَدَّلَ دِينَهُ فَاقْتُلُوهُ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim dinini oʻzgartirsa, uni oʻldiringlar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким динини ўзгартирса, уни ўлдиринглар», дедилар.
أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ بَدَّلَ دِينَهُ فَاقْتُلُوهُ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim dinini oʻzgartirsa, uni oʻldiringlar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким динини ўзгартирса, уни ўлдиринглар», дедилар.
أَخْبَرَنِي هِلاَلُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زُرَارَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ الْعَوَّامِ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ بَدَّلَ دِينَهُ فَاقْتُلُوهُ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim dinini oʻzgartirsa, uni oʻldiringlar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким динини ўзгартирса, уни ўлдиринглар», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَزِيعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، - وَهُوَ ابْنُ زُرَيْعٍ - قَالَ أَنْبَأَنَا دَاوُدُ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ أَسْلَمَ ثُمَّ ارْتَدَّ وَلَحِقَ بِالشِّرْكِ ثُمَّ تَنَدَّمَ فَأَرْسَلَ إِلَى قَوْمِهِ سَلُوا لِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم هَلْ لِي مِنْ تَوْبَةٍ فَجَاءَ قَوْمُهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا إِنَّ فُلاَنًا قَدْ نَدِمَ وَإِنَّهُ أَمَرَنَا أَنْ نَسْأَلَكَ هَلْ لَهُ مِنْ تَوْبَةٍ فَنَزَلَتْ { كَيْفَ يَهْدِي اللَّهُ قَوْمًا كَفَرُوا بَعْدَ إِيمَانِهِمْ } إِلَى قَوْلِهِ { غَفُورٌ رَحِيمٌ } " . فَأَرْسَلَ إِلَيْهِ فَأَسْلَمَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Ansorlardan bir kishi musulmon boʻlgan, soʻng murtad boʻlib shirkka qoʻshilgan, keyin bunga pushaymon boʻlgan edi. U oʻz qavmiga: «Rasululloh ﷺ dan mening uchun tavba bor-yoʻqligini soʻranglar», deb xabar yubordi. Uning qavmi Rasululloh ﷺ huzuriga kelib: «Falonchi pushaymon boʻldi va u bizga sizdan uning uchun tavba bor-yoʻqligini soʻrashimizni buyurdi», dedi. Shunda {Iymon keltirganlaridan keyin kufr keltirgan qavmni Alloh qanday hidoyat qilsin} degan oyat {gʻofur va rohiym} degan soʻzigacha nozil boʻldi. So u kishiga xabar yuborildi va u musulmon boʻldi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ансорлардан бир киши мусулмон бўлган, сўнг муртад бўлиб ширкка қўшилган, кейин бунга пушаймон бўлган эди. У ўз қавмига: «Расулуллоҳ ﷺ дан менинг учун тавба бор-йўқлигини сўранглар», деб хабар юборди. Унинг қавми Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келиб: «Фалончи пушаймон бўлди ва у бизга сиздан унинг учун тавба бор-йўқлигини сўрашимизни буюрди», деди. Шунда {Иймон келтирганларидан кейин куфр келтирган қавмни Аллоҳ қандай ҳидоят қилсин} деган оят {ғофур ва роҳийм} деган сўзигача нозил бўлди. Со у кишига хабар юборилди ва у мусулмон бўлди.
أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّا بْنُ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ بْنِ وَاقِدٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ يَزِيدَ النَّحْوِيِّ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ فِي سُورَةِ النَّحْلِ { مَنْ كَفَرَ بِاللَّهِ مِنْ بَعْدِ إِيمَانِهِ إِلاَّ مَنْ أُكْرِهَ } إِلَى قَوْلِهِ { لَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ } فَنُسِخَ وَاسْتَثْنَى مِنْ ذَلِكَ فَقَالَ { ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ هَاجَرُوا مِنْ بَعْدِ مَا فُتِنُوا ثُمَّ جَاهَدُوا وَصَبَرُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِهَا لَغَفُورٌ رَحِيمٌ } وَهُوَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ أَبِي سَرْحٍ الَّذِي كَانَ عَلَى مِصْرَ كَانَ يَكْتُبُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَزَلَّهُ الشَّيْطَانُ فَلَحِقَ بِالْكُفَّارِ فَأَمَرَ بِهِ أَنْ يُقْتَلَ يَوْمَ الْفَتْحِ فَاسْتَجَارَ لَهُ عُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ فَأَجَارَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U Nahl surasi haqida shunday dedi: {Kim iymon keltirganidan soʻng Allohga kufr keltirsa, magar majbur qilingan kishi bundan mustasno} degan oyat {ularga ulkan azob bor} degan soʻzigacha keldi. Soʻng bu nasx qilindi va undan istisno etilib: {Soʻng, albatta, Robbing sinovga solinganlaridan keyin hijrat qilgan, soʻng jihod qilib sabr etgan kishilar uchun — albatta, Robbing shundan keyin gʻofur va rohiymdir} dedi. Bu Misr voliysi boʻlgan Abdulloh ibn Saʼd ibn Abu Sarh edi, u Rasululloh ﷺ ga vahiy bitib turardi. Shayton uni toydirdi va u kofirlarga qoʻshildi. Rasululloh ﷺ fath kuni uning oʻldirilishini buyurdilar. Usmon ibn Affon uning uchun omonlik soʻradi va Rasululloh ﷺ unga omonlik berdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У Наҳл сураси ҳақида шундай деди: {Ким иймон келтирганидан сўнг Аллоҳга куфр келтирса, магар мажбур қилинган киши бундан мустасно} деган оят {уларга улкан азоб бор} деган сўзигача келди. Сўнг бу насх қилинди ва ундан истисно этилиб: {Сўнг, албатта, Роббинг синовга солинганларидан кейин ҳижрат қилган, сўнг жиҳод қилиб сабр этган кишилар учун — албатта, Роббинг шундан кейин ғофур ва роҳиймдир} деди. Бу Миср волийси бўлган Абдуллоҳ ибн Саъд ибн Абу Сарҳ эди, у Расулуллоҳ ﷺ га ваҳий битиб турарди. Шайтон уни тойдирди ва у кофирларга қўшилди. Расулуллоҳ ﷺ фатҳ куни унинг ўлдирилишини буюрдилар. Усмон ибн Аффон унинг учун омонлик сўради ва Расулуллоҳ ﷺ унга омонлик бердилар.
أَخْبَرَنَا عُثْمَانُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي إِسْرَائِيلُ، عَنْ عُثْمَانَ الشَّحَّامِ، قَالَ كُنْتُ أَقُودُ رَجُلاً أَعْمَى فَانْتَهَيْتُ إِلَى عِكْرِمَةَ فَأَنْشَأَ يُحَدِّثُنَا قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ أَنَّ أَعْمَى كَانَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَتْ لَهُ أُمُّ وَلَدٍ وَكَانَ لَهُ مِنْهَا ابْنَانِ وَكَانَتْ تُكْثِرُ الْوَقِيعَةَ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَتَسُبُّهُ فَيَزْجُرُهَا فَلاَ تَنْزَجِرُ وَيَنْهَاهَا فَلاَ تَنْتَهِي فَلَمَّا كَانَ ذَاتَ لَيْلَةٍ ذَكَرْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَوَقَعَتْ فِيهِ فَلَمْ أَصْبِرْ أَنْ قُمْتُ إِلَى الْمِغْوَلِ فَوَضَعْتُهُ فِي بَطْنِهَا فَاتَّكَأْتُ عَلَيْهِ فَقَتَلْتُهَا فَأَصْبَحَتْ قَتِيلاً فَذُكِرَ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَجَمَعَ النَّاسَ وَقَالَ " أَنْشُدُ اللَّهَ رَجُلاً لِي عَلَيْهِ حَقٌّ فَعَلَ مَا فَعَلَ إِلاَّ قَامَ " . فَأَقْبَلَ الأَعْمَى يَتَدَلْدَلُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَا صَاحِبُهَا كَانَتْ أُمَّ وَلَدِي وَكَانَتْ بِي لَطِيفَةً رَفِيقَةً وَلِي مِنْهَا ابْنَانِ مِثْلُ اللُّؤْلُؤَتَيْنِ وَلَكِنَّهَا كَانَتْ تُكْثِرُ الْوَقِيعَةَ فِيكَ وَتَشْتُمُكَ فَأَنْهَاهَا فَلاَ تَنْتَهِي وَأَزْجُرُهَا فَلاَ تَنْزَجِرُ فَلَمَّا كَانَتِ الْبَارِحَةَ ذَكَرْتُكَ فَوَقَعَتْ فِيكَ فَقُمْتُ إِلَى الْمِغْوَلِ فَوَضَعْتُهُ فِي بَطْنِهَا فَاتَّكَأْتُ عَلَيْهَا حَتَّى قَتَلْتُهَا . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَلاَ اشْهَدُوا أَنَّ دَمَهَا هَدَرٌ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida bir koʻzi ojiz kishi bor edi, uning bir umm valadi (kanizagi) bor edi va undan uning ikki oʻgʻli bor edi. Bu ayol Rasululloh ﷺ ni koʻp taʼna qilib soʻkar edi. U kishi uni qaytarar edi, lekin u qaytmasdi, taqiqlar edi, lekin u toʻxtamasdi. Bir kechasi u Nabiy ﷺ ni tilga oldi va u zotni yomonladi. Men sabr qila olmay, bigʻizga oʻrnimdan turdim va uni ayolning qorniga tiqib, ustidan bosdim, so uni oʻldirdim. Ertalab u oʻlgan holda topildi. Bu Nabiy ﷺ ga zikr qilindi, u zot odamlarni yigʻib: «Bu ishni qilgan, mening unda haqqim bor kishini Alloh nomi bilan qasam ichib chaqiraman, oʻrnidan tursin», dedilar. Shunda haligi koʻzi ojiz kishi qaltirab kelib: «Ey Rasululloh, men uning egasiman. U mening umm valadim edi, menga mehribon va yumshoq edi, undan menda ikkita dur kabi oʻgʻlim bor. Lekin u sizni koʻp taʼna qilib soʻkardi. Men uni qaytarardim, u toʻxtamasdi, taqiqlardim, u tiyilmasdi. Kecha men sizni tilga oldim, u sizni yomonladi. So men bigʻizga turdim va uni ayolning qorniga tiqib, ustidan bosib, uni oʻldirdim», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Ogoh boʻlinglar, guvoh boʻlinglarki, uning qoni behuda ketdi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида бир кўзи ожиз киши бор эди, унинг бир умм валади (канизаги) бор эди ва ундан унинг икки ўғли бор эди. Бу аёл Расулуллоҳ ﷺ ни кўп таъна қилиб сўкар эди. У киши уни қайтарар эди, лекин у қайтмасди, тақиқлар эди, лекин у тўхтамасди. Бир кечаси у Набий ﷺ ни тилга олди ва у зотни ёмонлади. Мен сабр қила олмай, биғизга ўрнимдан турдим ва уни аёлнинг қорнига тиқиб, устидан босдим, со уни ўлдирдим. Эрталаб у ўлган ҳолда топилди. Бу Набий ﷺ га зикр қилинди, у зот одамларни йиғиб: «Бу ишни қилган, менинг унда ҳаққим бор кишини Аллоҳ номи билан қасам ичиб чақираман, ўрнидан турсин», дедилар. Шунда ҳалиги кўзи ожиз киши қалтираб келиб: «Эй Расулуллоҳ, мен унинг эгасиман. У менинг умм валадим эди, менга меҳрибон ва юмшоқ эди, ундан менда иккита дур каби ўғлим бор. Лекин у сизни кўп таъна қилиб сўкарди. Мен уни қайтарардим, у тўхтамасди, тақиқлардим, у тийилмасди. Кеча мен сизни тилга олдим, у сизни ёмонлади. Со мен биғизга турдим ва уни аёлнинг қорнига тиқиб, устидан босиб, уни ўлдирдим», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Огоҳ бўлинглар, гувоҳ бўлингларки, унинг қони беҳуда кетди», дедилар.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي مَنْصُورٌ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الْفَتْحِ " لاَ هِجْرَةَ وَلَكِنْ جِهَادٌ وَنِيَّةٌ فَإِذَا اسْتُنْفِرْتُمْ فَانْفِرُوا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Fath kuni: «Hijrat yoʻq, lekin jihod va niyat bordir. Bas, jangga chorlansangiz, otlaninglar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Фатҳ куни: «Ҳижрат йўқ, лекин жиҳод ва ният бордир. Бас, жангга чорлансангиз, отланинглар», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مَخْلَدُ بْنُ يَزِيدَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ تَذَاكَرَ عَلِيٌّ وَالْمِقْدَادُ وَعَمَّارٌ فَقَالَ عَلِيٌّ إِنِّي امْرَؤٌ مَذَّاءٌ وَإِنِّي أَسْتَحِي أَنْ أَسْأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِمَكَانِ ابْنَتِهِ مِنِّي فَيَسْأَلُهُ أَحَدُكُمَا فَذَكَرَ لِي أَنَّ أَحَدَهُمَا وَنَسِيتُهُ سَأَلَهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " ذَاكَ الْمَذْىُ إِذَا وَجَدَهُ أَحَدُكُمْ فَلْيَغْسِلْ ذَلِكَ مِنْهُ وَلْيَتَوَضَّأْ وُضُوءَهُ لِلصَّلاَةِ أَوْ كَوُضُوءِ الصَّلاَةِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Ali, Miqdod va Ammor suhbatlashib turishdi. Ali: «Men maziy koʻp keladigan kishiman, ammo qizi mening yonimda boʻlgani uchun Rasululloh ﷺdan buni soʻrashga uyalaman, birortangiz u zotdan soʻrab bering», dedi. Menga aytilishicha, ulardan biri — men uni unutdim — u zotdan soʻradi. Shunda Nabiy ﷺ: «U mazidir. Biringiz uni sezsa, oʻsha joyni yuvsin va namoz uchun qiladigan taharatiday yoki namoz taharatiday taharat qilsin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Али, Миқдод ва Аммор суҳбатлашиб туришди. Али: «Мен мазий кўп келадиган кишиман, аммо қизи менинг ёнимда бўлгани учун Расулуллоҳ ﷺдан буни сўрашга уяламан, бирортангиз у зотдан сўраб беринг», деди. Менга айтилишича, улардан бири — мен уни унутдим — у зотдан сўради. Шунда Набий ﷺ: «У мазидир. Бирингиз уни сезса, ўша жойни ювсин ва намоз учун қиладиган таҳаратидай ёки намоз таҳаратидай таҳарат қилсин», дедилар.