حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ قَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَطَافَ بِالْبَيْتِ سَبْعًا وَصَلَّى خَلْفَ الْمَقَامِ رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّفَا، وَقَدْ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى [quran sura="33" aya_start="21" aya_end="21"]{لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ}.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Makkaga yetib keldilar, Kaʼbani yetti marta tavof qildi, soʻng Maqom Ibrohim ortida ikki rakat (namoz) oʻqidi. Soʻng u zot Safo tomonga bordi. Alloh: ‹Albatta, Allohning Rasulida siz uchun goʻzal namuna bor› (Ahzob, 21), — degan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Маккага етиб келдилар, Каъбани етти марта тавоф қилди, сўнг Мақом Иброҳим ортида икки ракат (намоз) ўқиди. Сўнг у зот Сафо томонга борди. Аллоҳ: ‹Албатта, Аллоҳнинг Расулида сиз учун гўзал намуна бор› (Аҳзоб, 21), — деган.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي الأَسْوَدِ، حَدَّثَنَا أَبُو ضَمْرَةَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ اسْتَأْذَنَ الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ ـ رضى الله عنه ـ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَبِيتَ بِمَكَّةَ لَيَالِيَ مِنًى مِنْ أَجْلِ سِقَايَتِهِ، فَأَذِنَ لَهُ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Abbos ibn Abdulmuttalib Rasululloh ﷺ dan — hojilarga (ichish uchun) suv berish (saqoya) uchun, Mino kechalarida Makkada qolishga — ruxsat soʻradi; bas, Paygʻambar ﷺ unga ruxsat berdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аббос ибн Абдулмутталиб Расулуллоҳ ﷺ дан — ҳожиларга (ичиш учун) сув бериш (сақоя) учун, Мино кечаларида Маккада қолишга — рухсат сўради; бас, Пайғамбар ﷺ унга рухсат бердилар.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمِنًى رَكْعَتَيْنِ، وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَعُثْمَانُ صَدْرًا مِنْ خِلاَفَتِهِ.
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Minoda ikki rakat namoz oʻqidilar. Abu Bakr, Umar va Usmon ham (xalifaligining dastlabki yillarida) xuddi shu amalga amal qildi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Минода икки ракат намоз ўқидилар. Абу Бакр, Умар ва Усмон ҳам (халифалигининг дастлабки йилларида) худди шу амалга амал қилди.
حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ جَمَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ بِجَمْعٍ، كُلُّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا بِإِقَامَةٍ، وَلَمْ يُسَبِّحْ بَيْنَهُمَا وَلاَ عَلَى إِثْرِ كُلِّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Jamʼda (Muzdalifada) shom va xufton namozini birga — har biri uchun alohida iqomat bilan — oʻqidilar va ular orasida yoki har biridan keyin (boshqa) hech nafl namoz oʻqimadilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Жамъда (Муздалифада) шом ва хуфтон намозини бирга — ҳар бири учун алоҳида иқомат билан — ўқидилар ва улар орасида ёки ҳар биридан кейин (бошқа) ҳеч нафл намоз ўқимадилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ تَمَتَّعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ، وَأَهْدَى فَسَاقَ مَعَهُ الْهَدْىَ مِنْ ذِي الْحُلَيْفَةِ، وَبَدَأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَهَلَّ بِالْعُمْرَةِ، ثُمَّ أَهَلَّ بِالْحَجِّ، فَتَمَتَّعَ النَّاسُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ، فَكَانَ مِنَ النَّاسِ مَنْ أَهْدَى فَسَاقَ الْهَدْىَ، وَمِنْهُمْ مَنْ لَمْ يُهْدِ، فَلَمَّا قَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَكَّةَ، قَالَ لِلنَّاسِ " مَنْ كَانَ مِنْكُمْ أَهْدَى فَإِنَّهُ لاَ يَحِلُّ لِشَىْءٍ حَرُمَ مِنْهُ حَتَّى يَقْضِيَ حَجَّهُ، وَمَنْ لَمْ يَكُنْ مِنْكُمْ أَهْدَى فَلْيَطُفْ بِالْبَيْتِ، وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ، وَلْيُقَصِّرْ، وَلْيَحْلِلْ، ثُمَّ لِيُهِلَّ بِالْحَجِّ، فَمَنْ لَمْ يَجِدْ هَدْيًا فَلْيَصُمْ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَسَبْعَةً إِذَا رَجَعَ إِلَى أَهْلِهِ ". فَطَافَ حِينَ قَدِمَ مَكَّةَ، وَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ أَوَّلَ شَىْءٍ، ثُمَّ خَبَّ ثَلاَثَةَ أَطْوَافٍ، وَمَشَى أَرْبَعًا، فَرَكَعَ حِينَ قَضَى طَوَافَهُ بِالْبَيْتِ عِنْدَ الْمَقَامِ رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ سَلَّمَ، فَانْصَرَفَ فَأَتَى الصَّفَا فَطَافَ بِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ سَبْعَةَ أَطْوَافٍ، ثُمَّ لَمْ يَحْلِلْ مِنْ شَىْءٍ حَرُمَ مِنْهُ حَتَّى قَضَى حَجَّهُ وَنَحَرَ هَدْيَهُ يَوْمَ النَّحْرِ، وَأَفَاضَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ، ثُمَّ حَلَّ مِنْ كُلِّ شَىْءٍ حَرُمَ مِنْهُ، وَفَعَلَ مِثْلَ مَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَنْ أَهْدَى وَسَاقَ الْهَدْىَ مِنَ النَّاسِ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ning soʻnggi hajida (Vidoʼ hajida) u zot umra va haj qildi. U Zulhulayfadan Hadiyini (oʻzi bilan) haydab bordi. Rasululloh ﷺ avval umra va haj uchun ehrom bogʻlab boshladi. Odamlar ham Paygʻambar ﷺ bilan birga umra va haj qildi. Ulardan baʼzilari Hadiy keltirib, uni oʻzlari bilan haydab bordi, baʼzilari esa (Hadiy keltirmadi). Bas, Paygʻambar ﷺ Makkaga yetib kelganda, odamlarga: «Sizlardan kim Hadiy haydab kelgan boʻlsa, u — hajini tugatguncha — ehromdan chiqmasin. Sizlardan kimda Hadiy boʻlmasa, u Kaʼbani tavof qilsin, Safo bilan Marva orasida tavof (saʼy) qilsin, soʻng sochini qisqartirib, ehromdan chiqsin va keyin haj uchun (yana) ehrom bogʻlasin; lekin u Hadiy (qurbonlik) soʻyishi kerak; kim Hadiy topa olmasa, u hajda uch kun va uyiga qaytgach, yetti kun roʻza tutsin», — dedilar. Paygʻambar ﷺ (Makkaga) yetib kelganda, Kaʼbani tavof qildi; u zot avval (Hajarul-Asvad) burchagini istilom qildi, soʻng Kaʼba atrofidagi birinchi uch aylanishda raml qildi va soʻnggi toʻrt aylanishda (oddiy) yurdi. Kaʼba tavofini tugatgach, u zot Maqom Ibrohimda ikki rakat namoz oʻqidi va namozni tugatgach, Safo bilan Marva tomonga borib, ular orasida yetti marta tavof (saʼy) qildi. U zot — hajning barcha marosimlarini tugatguncha va Nahr kuni (Zulhijjaning oʻninchisi) Hadiyini soʻyguncha — ehrom sababli taqiqlangan hech narsani qilmadi. Soʻng u zot (Makkaga) shoshilib bordi va Kaʼbani tavof qildi; soʻng ehrom sababli taqiqlangan har bir narsa halol boʻldi. Hadiyni oʻzlari bilan haydab olib borganlar ham Rasululloh ﷺ qilganidek qildi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нинг сўнгги ҳажида (Видў ҳажида) у зот умра ва ҳаж қилди. У Зулҳулайфадан Ҳадийини (ўзи билан) ҳайдаб борди. Расулуллоҳ ﷺ аввал умра ва ҳаж учун эҳром боғлаб бошлади. Одамлар ҳам Пайғамбар ﷺ билан бирга умра ва ҳаж қилди. Улардан баъзилари Ҳадий келтириб, уни ўзлари билан ҳайдаб борди, баъзилари эса (Ҳадий келтирмади). Бас, Пайғамбар ﷺ Маккага етиб келганда, одамларга: «Сизлардан ким Ҳадий ҳайдаб келган бўлса, у — ҳажини тугатгунча — эҳромдан чиқмасин. Сизлардан кимда Ҳадий бўлмаса, у Каъбани тавоф қилсин, Сафо билан Марва орасида тавоф (саъй) қилсин, сўнг сочини қисқартириб, эҳромдан чиқсин ва кейин ҳаж учун (яна) эҳром боғласин; лекин у Ҳадий (қурбонлик) сўйиши керак; ким Ҳадий топа олмаса, у ҳажда уч кун ва уйига қайтгач, етти кун рўза туцин», — дедилар. Пайғамбар ﷺ (Маккага) етиб келганда, Каъбани тавоф қилди; у зот аввал (Ҳажарул-Асвад) бурчагини истилом қилди, сўнг Каъба атрофидаги биринчи уч айланишда рамл қилди ва сўнгги тўрт айланишда (оддий) юрди. Каъба тавофини тугатгач, у зот Мақом Иброҳимда икки ракат намоз ўқиди ва намозни тугатгач, Сафо билан Марва томонга бориб, улар орасида етти марта тавоф (саъй) қилди. У зот — ҳажнинг барча маросимларини тугатгунча ва Наҳр куни (Зулҳижжанинг ўнинчиси) Ҳадийини сўйгунча — эҳром сабабли тақиқланган ҳеч нарсани қилмади. Сўнг у зот (Маккага) шошилиб борди ва Каъбани тавоф қилди; сўнг эҳром сабабли тақиқланган ҳар бир нарса ҳалол бўлди. Ҳадийни ўзлари билан ҳайдаб олиб борганлар ҳам Расулуллоҳ ﷺ қилганидек қилди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ حَفْصَةَ ـ رضى الله عنهم ـ أَنَّهَا قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَا شَأْنُ النَّاسِ حَلُّوا بِعُمْرَةٍ وَلَمْ تَحْلِلْ أَنْتَ مِنْ عُمْرَتِكَ قَالَ " إِنِّي لَبَّدْتُ رَأْسِي، وَقَلَّدْتُ هَدْيِي، فَلاَ أَحِلُّ حَتَّى أَنْحَرَ ".
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Hafsa: «Yo Rasululloh, odamlarga nima boʻldi — ular umra qilgach ehromdan chiqdi, siz esa umrangizdan keyin chiqmadingiz?» — dedi. U zot: «Men sochimni yelimladi va Hadiyimga garland taqdi. Bas, men — (Hadiyimni) soʻyguncha — ehromdan chiqa olmayman», — deb javob berdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ҳафса: «Ё Расулуллоҳ, одамларга нима бўлди — улар умра қилгач эҳромдан чиқди, сиз эса умрангиздан кейин чиқмадингиз?» — деди. У зот: «Мен сочимни елимлади ва Ҳадийимга гарланд тақди. Бас, мен — (Ҳадийимни) сўйгунча — эҳромдан чиқа олмайман», — деб жавоб бердилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ، قَالَ نَافِعٌ كَانَ ابْنُ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ حَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَجَّتِهِ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hajini bajargach, boshini oldirdi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳажини бажаргач, бошини олдирди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " اللَّهُمَّ ارْحَمِ الْمُحَلِّقِينَ ". قَالُوا وَالْمُقَصِّرِينَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " اللَّهُمَّ ارْحَمِ الْمُحَلِّقِينَ ". قَالُوا وَالْمُقَصِّرِينَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " وَالْمُقَصِّرِينَ ". وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي نَافِعٌ " رَحِمَ اللَّهُ الْمُحَلِّقِينَ " مَرَّةً أَوْ مَرَّتَيْنِ. قَالَ وَقَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ حَدَّثَنِي نَافِعٌ وَقَالَ فِي الرَّابِعَةِ " وَالْمُقَصِّرِينَ ".
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Allohim! Boshini oldirgan(lar)ga rahm qil», — dedilar. Odamlar: «Yo Rasululloh, sochini qisqartirgan(lar)ga ham (duo qiling)», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Allohim! Boshini oldirgan(lar)ga rahm qil», — dedilar. Odamlar: «Yo Rasululloh, sochini qisqartirgan(lar)ga ham», — dedi. Paygʻambar ﷺ (uchinchi martada): «Va sochini qisqartirgan(lar)ga ham», — dedilar. Nofiʼ dediki, Paygʻambar ﷺ bir yoki ikki marta: «Allohim! Boshini oldirgan(lar)ga rahm qil», — dedilar va toʻrtinchi (martada): «Va sochini qisqartirgan(lar)ga ham», — deb qoʻshdilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳим! Бошини олдирган(лар)га раҳм қил», — дедилар. Одамлар: «Ё Расулуллоҳ, сочини қисқартирган(лар)га ҳам (дуо қилинг)», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Аллоҳим! Бошини олдирган(лар)га раҳм қил», — дедилар. Одамлар: «Ё Расулуллоҳ, сочини қисқартирган(лар)га ҳам», — деди. Пайғамбар ﷺ (учинчи мартада): «Ва сочини қисқартирган(лар)га ҳам», — дедилар. Нофиъ дедики, Пайғамбар ﷺ бир ёки икки марта: «Аллоҳим! Бошини олдирган(лар)га раҳм қил», — дедилар ва тўртинчи (мартада): «Ва сочини қисқартирган(лар)га ҳам», — деб қўшдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا عَاصِمُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِمِنًى " أَتَدْرُونَ أَىُّ يَوْمٍ هَذَا ". قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. فَقَالَ " فَإِنَّ هَذَا يَوْمٌ حَرَامٌ، أَفَتَدْرُونَ أَىُّ بَلَدٍ هَذَا ". قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ " بَلَدٌ حَرَامٌ، أَفَتَدْرُونَ أَىُّ شَهْرٍ هَذَا ". قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ " شَهْرٌ حَرَامٌ ـ قَالَ ـ فَإِنَّ اللَّهَ حَرَّمَ عَلَيْكُمْ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ وَأَعْرَاضَكُمْ، كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا، فِي شَهْرِكُمْ هَذَا، فِي بَلَدِكُمْ هَذَا ". وَقَالَ هِشَامُ بْنُ الْغَازِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ وَقَفَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ النَّحْرِ بَيْنَ الْجَمَرَاتِ فِي الْحَجَّةِ الَّتِي حَجَّ بِهَذَا، وَقَالَ " هَذَا يَوْمُ الْحَجِّ الأَكْبَرِ "، فَطَفِقَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " اللَّهُمَّ اشْهَدْ ". وَوَدَّعَ النَّاسَ. فَقَالُوا هَذِهِ حَجَّةُ الْوَدَاعِ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Minoda Paygʻambar ﷺ: «Bilasizlarmi, bugun qaysi kun?» — dedilar. Odamlar: «Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biladi», — dedi. U zot: «Bu — harom (muqaddas) kun. Bilasizlarmi, bu qaysi shahar?» — dedilar. Ular: «Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biladi», — dedi. U zot: «Bu — harom (muqaddas) shahar (Makka). Bilasizlarmi, bu qaysi oy?» — dedilar. Odamlar: «Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biladi», — dedi. U zot: «Bu — harom (muqaddas) oy», — dedilar. Paygʻambar ﷺ qoʻshdilar: «Shubhasiz, Alloh sizlarning qonlaringizni, mollaringizni va nomuslaringizni — bir-biringizga — mana shu kuningizning, mana shu oyingizning, mana shu shahringizning hurmatidek harom (daxlsiz) qildi». Ibn Umar (yana) rivoyat qildi: Nahr kuni (Zulhijjaning oʻninchisi) Paygʻambar ﷺ oʻz hajida jamarot orasida turib: «Bu — eng ulugʻ kun (yaʼni Zulhijjaning oʻninchisi)», — dedilar. Paygʻambar ﷺ: «Allohim! Sen guvoh boʻl (men risolatingni yetkazdim)», — deb qayta-qayta ayta boshladilar. Soʻng u zot odamlar bilan xayrlashdilar. Odamlar: «Bu — Vidoʼ haji (xayrlashish haji)», — dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Минода Пайғамбар ﷺ: «Биласизларми, бугун қайси кун?» — дедилар. Одамлар: «Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ билади», — деди. У зот: «Бу — ҳаром (муқаддас) кун. Биласизларми, бу қайси шаҳар?» — дедилар. Улар: «Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ билади», — деди. У зот: «Бу — ҳаром (муқаддас) шаҳар (Макка). Биласизларми, бу қайси ой?» — дедилар. Одамлар: «Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ билади», — деди. У зот: «Бу — ҳаром (муқаддас) ой», — дедилар. Пайғамбар ﷺ қўшдилар: «Шубҳасиз, Аллоҳ сизларнинг қонларингизни, молларингизни ва номусларингизни — бир-бирингизга — мана шу кунингизнинг, мана шу ойингизнинг, мана шу шаҳрингизнинг ҳурматидек ҳаром (дахлсиз) қилди». Ибн Умар (яна) ривоят қилди: Наҳр куни (Зулҳижжанинг ўнинчиси) Пайғамбар ﷺ ўз ҳажида жамарот орасида туриб: «Бу — энг улуғ кун (яъни Зулҳижжанинг ўнинчиси)», — дедилар. Пайғамбар ﷺ: «Аллоҳим! Сен гувоҳ бўл (мен рисолатингни етказдим)», — деб қайта-қайта айта бошладилар. Сўнг у зот одамлар билан хайрлашдилар. Одамлар: «Бу — Видў ҳажи (хайрлашиш ҳажи)», — деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ بْنِ مَيْمُونٍ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ رَخَّصَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ hojilarga suv beruvchilarga — Mino kechalarida Makkada qolishga — ruxsat berdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ ҳожиларга сув берувчиларга — Мино кечаларида Маккада қолишга — рухсат бердилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَذِنَ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ hojilarga suv beruvchilarga — Mino kechalarida Makkada qolishga — ruxsat berdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ ҳожиларга сув берувчиларга — Мино кечаларида Маккада қолишга — рухсат бердилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ الْعَبَّاسَ ـ رضى الله عنه ـ اسْتَأْذَنَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لِيَبِيتَ بِمَكَّةَ لَيَالِيَ مِنًى، مِنْ أَجْلِ سِقَايَتِهِ، فَأَذِنَ لَهُ. تَابَعَهُ أَبُو أُسَامَةَ وَعُقْبَةُ بْنُ خَالِدٍ وَأَبُو ضَمْرَةَ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Abbos Paygʻambar ﷺ dan — odamlarga suv berish uchun, Mino kechalarida Makkada qolishga — ruxsat soʻradi; bas, Paygʻambar ﷺ unga ruxsat berdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аббос Пайғамбар ﷺ дан — одамларга сув бериш учун, Мино кечаларида Маккада қолишга — рухсат сўради; бас, Пайғамбар ﷺ унга рухсат бердилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا قَفَلَ مِنْ غَزْوٍ أَوْ حَجٍّ أَوْ عُمْرَةٍ يُكَبِّرُ عَلَى كُلِّ شَرَفٍ مِنَ الأَرْضِ ثَلاَثَ تَكْبِيرَاتٍ، ثُمَّ يَقُولُ " لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ، وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ، آيِبُونَ تَائِبُونَ عَابِدُونَ سَاجِدُونَ لِرَبِّنَا حَامِدُونَ، صَدَقَ اللَّهُ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الأَحْزَابَ وَحْدَهُ ".
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ gʻazot, haj yoki umradan qaytgan har safar, har bir balandlikka (chiqqanda) uch marta takbir aytar, soʻng: «Laa ilaaha illalloh, vahdahu laa shariyka lah, lahul-mulku va lahul-hamdu va huva alaa kulli shay-in qadiyr. Aayibuna, taaibuna, aabiduna, saajiduna, li-Robbinaa haamiduun. Sadaqallohu vaʼdah, va nasara abdah, va hazamal-ahzaaba vahdah (Allohdan oʻzga (haq) iloh yoʻq, U yagonadir, Uning sherigi yoʻq; mulk Unikidir va hamd Ungadir, U har bir narsaga qodirdir. Biz — (gunohlardan) qaytuvchilar, tavba qiluvchilar, ibodat qiluvchilar, sajda qiluvchilar va Robbimizga hamd aytuvchilarmiz. Alloh oʻz vaʼdasini rost qildi, oʻz bandasiga yordam berdi va (kofir) guruhlarni yolgʻiz oʻzi tor-mor qildi)», — der edilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ ғазот, ҳаж ёки умрадан қайтган ҳар сафар, ҳар бир баландликка (чиққанда) уч марта такбир айтар, сўнг: «Лаа илааҳа иллаллоҳ, ваҳдаҳу лаа шарийка лаҳ, лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамду ва ҳува алаа кулли шай-ин қадийр. Аайибуна, тааибуна, аабидуна, саажидуна, ли-Роббинаа ҳаамидуун. Садақаллоҳу ваъдаҳ, ва насара абдаҳ, ва ҳазамал-аҳзааба ваҳдаҳ (Аллоҳдан ўзга (ҳақ) илоҳ йўқ, У ягонадир, Унинг шериги йўқ; мулк Уникидир ва ҳамд Унгадир, У ҳар бир нарсага қодирдир. Биз — (гуноҳлардан) қайтувчилар, тавба қилувчилар, ибодат қилувчилар, сажда қилувчилар ва Роббимизга ҳамд айтувчилармиз. Аллоҳ ўз ваъдасини рост қилди, ўз бандасига ёрдам берди ва (кофир) гуруҳларни ёлғиз ўзи тор-мор қилди)», — дер эдилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْحَجَّاجِ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ عِيَاضٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا خَرَجَ إِلَى مَكَّةَ يُصَلِّي فِي مَسْجِدِ الشَّجَرَةِ، وَإِذَا رَجَعَ صَلَّى بِذِي الْحُلَيْفَةِ بِبَطْنِ الْوَادِي وَبَاتَ حَتَّى يُصْبِحَ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ Makkaga (qaray) joʻnagan har safar, Shajara masjidida namoz oʻqir; (Madinaga) qaytishda esa, Zulhulayfadagi vodiyning oʻrtasida namoz oʻqir va u yerda tonggacha tunar edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ Маккага (қарай) жўнаган ҳар сафар, Шажара масжидида намоз ўқир; (Мадинага) қайтишда эса, Зулҳулайфадаги водийнинг ўртасида намоз ўқир ва у ерда тонггача тунар эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " خَمْسٌ مِنَ الدَّوَابِّ لَيْسَ عَلَى الْمُحْرِمِ فِي قَتْلِهِنَّ جُنَاحٌ ". وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ.
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Muhrimning besh xil hayvonni oʻldirishi gunoh emas», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Муҳримнинг беш хил ҳайвонни ўлдириши гуноҳ эмас», — дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، حَدَّثَنَا نَافِعٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَامَ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَاذَا تَأْمُرُنَا أَنْ نَلْبَسَ مِنَ الثِّيَابِ فِي الإِحْرَامِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَلْبَسُوا الْقَمِيصَ وَلاَ السَّرَاوِيلاَتِ وَلاَ الْعَمَائِمَ، وَلاَ الْبَرَانِسَ إِلاَّ أَنْ يَكُونَ أَحَدٌ لَيْسَتْ لَهُ نَعْلاَنِ، فَلْيَلْبَسِ الْخُفَّيْنِ، وَلْيَقْطَعْ أَسْفَلَ مِنَ الْكَعْبَيْنِ، وَلاَ تَلْبَسُوا شَيْئًا مَسَّهُ زَعْفَرَانٌ، وَلاَ الْوَرْسُ، وَلاَ تَنْتَقِبِ الْمَرْأَةُ الْمُحْرِمَةُ وَلاَ تَلْبَسِ الْقُفَّازَيْنِ ". تَابَعَهُ مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ وَجُوَيْرِيَةُ وَابْنُ إِسْحَاقَ فِي النِّقَابِ وَالْقُفَّازَيْنِ. وَقَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ وَلاَ وَرْسٌ وَكَانَ يَقُولُ لاَ تَتَنَقَّبِ الْمُحْرِمَةُ، وَلاَ تَلْبَسِ الْقُفَّازَيْنِ. وَقَالَ مَالِكٌ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ لاَ تَتَنَقَّبِ الْمُحْرِمَةُ. وَتَابَعَهُ لَيْثُ بْنُ أَبِي سُلَيْمٍ.
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi (oʻrnidan) turib: «Yo Rasululloh, ehromda qanday kiyim kiyish (mumkin)?» — deb soʻradi. Paygʻambar ﷺ: «Koʻylak, ishton, bosh kiyim (salla) yoki burnus (kappushli choʻponkamzul) kiymanglar; lekin oyoq kiyimi boʻlmagan kishi — toʻpiqdan pastini kesgan holda — maxsi kiysa (boʻladi). Yana vars yoki zaʼfaron bilan boʻyalgan (xushboʻy) hech narsani kiymanglar; muhrima (ehromdagi ayol) esa yuzini yopmasin va qoʻlqop kiymasin», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши (ўрнидан) туриб: «Ё Расулуллоҳ, эҳромда қандай кийим кийиш (мумкин)?» — деб сўради. Пайғамбар ﷺ: «Кўйлак, иштон, бош кийим (салла) ёки бурнус (каппушли чўпонкамзул) кийманглар; лекин оёқ кийими бўлмаган киши — тўпиқдан пастини кесган ҳолда — махси кийса (бўлади). Яна варс ёки заъфарон билан бўялган (хушбўй) ҳеч нарсани кийманглар; муҳрима (эҳромдаги аёл) эса юзини ёпмасин ва қўлқоп киймасин», — дедилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ مِنَ الشَّجَرِ شَجَرَةً لاَ يَسْقُطُ وَرَقُهَا، وَإِنَّهَا مَثَلُ الْمُسْلِمِ، فَحَدِّثُونِي مَا هِيَ ". فَوَقَعَ النَّاسُ فِي شَجَرِ الْبَوَادِي. قَالَ عَبْدُ اللَّهِ وَوَقَعَ فِي نَفْسِي أَنَّهَا النَّخْلَةُ، فَاسْتَحْيَيْتُ ثُمَّ قَالُوا حَدِّثْنَا مَا هِيَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " هِيَ النَّخْلَةُ ".
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Daraxtlar ichida bargi toʻkilmaydigan, musulmonga oʻxshash bir daraxt bor. Uning nomini menga aytinglar», — dedilar. Odamlar choʻl daraxtlari haqida oʻylay boshlashdi. Mening xayolimga xurmo daraxti keldi, lekin (aytishga) uyaldim. Soʻng ular: «U qaysi daraxt, yo Rasululloh?» — deyishdi. U zot: «U — xurmo daraxti», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Дарахтлар ичида барги тўкилмайдиган, мусулмонга ўхшаш бир дарахт бор. Унинг номини менга айтинглар», — дедилар. Одамлар чўл дарахтлари ҳақида ўйлай бошлашди. Менинг хаёлимга хурмо дарахти келди, лекин (айтишга) уялдим. Сўнг улар: «У қайси дарахт, ё Расулуллоҳ?» — дейишди. У зот: «У — хурмо дарахти», — дедилар.
حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ مِنَ الشَّجَرِ شَجَرَةً لاَ يَسْقُطُ وَرَقُهَا، وَإِنَّهَا مَثَلُ الْمُسْلِمِ، حَدِّثُونِي مَا هِيَ ". قَالَ فَوَقَعَ النَّاسُ فِي شَجَرِ الْبَوَادِي. قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَوَقَعَ فِي نَفْسِي أَنَّهَا النَّخْلَةُ، ثُمَّ قَالُوا حَدِّثْنَا مَا هِيَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " هِيَ النَّخْلَةُ ".
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Daraxtlar ichida bargi toʻkilmaydigan, musulmonga oʻxshash bir daraxt bor. Uning nomini menga aytinglar», — dedilar. Odamlar choʻl daraxtlari haqida oʻylay boshlashdi. Mening xayolimga xurmo daraxti keldi. Soʻng ular: «Bizga ayting, u qaysi daraxt, yo Rasululloh?» — deyishdi. U zot: «U — xurmo daraxti», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Дарахтлар ичида барги тўкилмайдиган, мусулмонга ўхшаш бир дарахт бор. Унинг номини менга айтинглар», — дедилар. Одамлар чўл дарахтлари ҳақида ўйлай бошлашди. Менинг хаёлимга хурмо дарахти келди. Сўнг улар: «Бизга айтинг, у қайси дарахт, ё Расулуллоҳ?» — дейишди. У зот: «У — хурмо дарахти», — дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ قَالَ لِي ابْنُ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ، قَالَ صَحِبْتُ ابْنَ عُمَرَ إِلَى الْمَدِينَةِ فَلَمْ أَسْمَعْهُ يُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلاَّ حَدِيثًا وَاحِدًا، قَالَ كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأُتِيَ بِجُمَّارٍ فَقَالَ " إِنَّ مِنَ الشَّجَرِ شَجَرَةً مَثَلُهَا كَمَثَلِ الْمُسْلِمِ ". فَأَرَدْتُ أَنْ أَقُولَ هِيَ النَّخْلَةُ، فَإِذَا أَنَا أَصْغَرُ الْقَوْمِ فَسَكَتُّ، قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " هِيَ النَّخْلَةُ ".
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Paygʻambar ﷺ bilan birga edik. U zotga (yangi) xurmo (mevasi) keltirildi. Shunda u zot: «Daraxtlar ichida musulmonga oʻxshaydigan bir daraxt bor», — dedilar. Men: ‹U xurmo daraxti›, — demoqchi boʻldim, lekin (ular orasida) eng yoshi men boʻlganim uchun jim turdim. Soʻng Paygʻambar ﷺ: «U — xurmo daraxti», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Пайғамбар ﷺ билан бирга эдик. У зотга (янги) хурмо (меваси) келтирилди. Шунда у зот: «Дарахтлар ичида мусулмонга ўхшайдиган бир дарахт бор», — дедилар. Мен: ‹У хурмо дарахти›, — демоқчи бўлдим, лекин (улар орасида) энг ёши мен бўлганим учун жим турдим. Сўнг Пайғамбар ﷺ: «У — хурмо дарахти», — дедилар.
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ حَمْزَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " بَيْنَا أَنَا نَائِمٌ أُتِيتُ بِقَدَحِ لَبَنٍ، فَشَرِبْتُ حَتَّى إِنِّي لأَرَى الرِّيَّ يَخْرُجُ فِي أَظْفَارِي، ثُمَّ أَعْطَيْتُ فَضْلِي عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ ". قَالُوا فَمَا أَوَّلْتَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " الْعِلْمَ ".
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men uxlab yotganimda (tushimda) menga bir kosa toʻla sut keltirildi. Men undan tirnoqlarimdan (sut) nami chiqayotganini sezgunimcha qondim. Soʻng qolganini Umar ibn al-Xattobga berdim», — dedilar. Sahobalar: «Buni qanday taʼbir qildingiz, yo Rasululloh?» — deyishdi. U zot: «(U) — ilmdir», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен ухлаб ётганимда (тушимда) менга бир коса тўла сут келтирилди. Мен ундан тирноқларимдан (сут) нами чиқаётганини сезгунимча қондим. Сўнг қолганини Умар ибн ал-Хаттобга бердим», — дедилар. Саҳобалар: «Буни қандай таъбир қилдингиз, ё Расулуллоҳ?» — дейишди. У зот: «(У) — илмдир», — дедилар.
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ خَالِدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمٍ، وَأَبِي، بَكْرِ بْنِ سُلَيْمَانَ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، قَالَ صَلَّى بِنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْعِشَاءَ فِي آخِرِ حَيَاتِهِ، فَلَمَّا سَلَّمَ قَامَ فَقَالَ " أَرَأَيْتَكُمْ لَيْلَتَكُمْ هَذِهِ، فَإِنَّ رَأْسَ مِائَةِ سَنَةٍ مِنْهَا لاَ يَبْقَى مِمَّنْ هُوَ عَلَى ظَهْرِ الأَرْضِ أَحَدٌ ".
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kun Paygʻambar ﷺ umrlarining oxirlarida bizga xufton namozini oʻqib berdilar va (salomdan) keyin: «Bu kechani (ahamiyatini) bilasizlarmi? Bu kechadan boshlab yuz yil oʻtgach, bugun yer yuzida boʻlgan hech kim (tirik) qolmaydi», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир кун Пайғамбар ﷺ умрларининг охирларида бизга хуфтон намозини ўқиб бердилар ва (саломдан) кейин: «Бу кечани (аҳамиятини) биласизларми? Бу кечадан бошлаб юз йил ўтгач, бугун ер юзида бўлган ҳеч ким (тирик) қолмайди», — дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ مِنَ الشَّجَرِ شَجَرَةً لاَ يَسْقُطُ وَرَقُهَا، وَهِيَ مَثَلُ الْمُسْلِمِ، حَدِّثُونِي مَا هِيَ ". فَوَقَعَ النَّاسُ فِي شَجَرِ الْبَادِيَةِ، وَوَقَعَ فِي نَفْسِي أَنَّهَا النَّخْلَةُ. قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَاسْتَحْيَيْتُ. فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَخْبِرْنَا بِهَا. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هِيَ النَّخْلَةُ ". قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَحَدَّثْتُ أَبِي بِمَا وَقَعَ فِي نَفْسِي فَقَالَ لأَنْ تَكُونَ قُلْتَهَا أَحَبُّ إِلَىَّ مِنْ أَنْ يَكُونَ لِي كَذَا وَكَذَا.
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni Rasululloh ﷺ: «Daraxtlar ichida bargi toʻkilmaydigan, musulmonga oʻxshash bir daraxt bor. Uning nomini aytinglar», — dedilar. Odamlar choʻl daraxtlari haqida oʻylab, men esa xurmo daraxtini oʻyladim, lekin (aytishga) uyaldim. Boshqalar: «Yo Rasululloh, bizga ayting», — dedi. U zot: «U — xurmo daraxti», — dedilar. Men xayolimga kelganni otamga aytdim. U: «Agar aytganingda, menga falon-falon mol(im)dan koʻra suyukliroq boʻlardi», — dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир куни Расулуллоҳ ﷺ: «Дарахтлар ичида барги тўкилмайдиган, мусулмонга ўхшаш бир дарахт бор. Унинг номини айтинглар», — дедилар. Одамлар чўл дарахтлари ҳақида ўйлаб, мен эса хурмо дарахтини ўйладим, лекин (айтишга) уялдим. Бошқалар: «Ё Расулуллоҳ, бизга айтинг», — деди. У зот: «У — хурмо дарахти», — дедилар. Мен хаёлимга келганни отамга айтдим. У: «Агар айтганингда, менга фалон-фалон мол(им)дан кўра суюклироқ бўларди», — деди.
حَدَّثَنَا آدَمُ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم. وَعَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ رَجُلاً سَأَلَهُ مَا يَلْبَسُ الْمُحْرِمُ فَقَالَ " لاَ يَلْبَسِ الْقَمِيصَ وَلاَ الْعِمَامَةَ وَلاَ السَّرَاوِيلَ وَلاَ الْبُرْنُسَ وَلاَ ثَوْبًا مَسَّهُ الْوَرْسُ أَوِ الزَّعْفَرَانُ، فَإِنْ لَمْ يَجِدِ النَّعْلَيْنِ فَلْيَلْبَسِ الْخُفَّيْنِ وَلْيَقْطَعْهُمَا حَتَّى يَكُونَا تَحْتَ الْكَعْبَيْنِ ".
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Paygʻambar ﷺ dan: «Muhrim (haj yoki umra niyatidagi kishi) qanday (kiyim) kiyadi?» — deb soʻradi. U zot: «U koʻylak, salla, ishton, bosh kiyimi va zaʼfaron yoki vars (xushboʻy) surtilgan kiyim kiymasin. Agar yalangoyoq boʻlsa, kovush topmasa, maxsi kiysin — lekin uni toʻpiqdan pastini kesib (qisqartsin)», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Пайғамбар ﷺ дан: «Муҳрим (ҳаж ёки умра ниятидаги киши) қандай (кийим) кияди?» — деб сўради. У зот: «У кўйлак, салла, иштон, бош кийими ва заъфарон ёки варс (хушбўй) суртилган кийим киймасин. Агар ялангоёқ бўлса, ковуш топмаса, махси кийсин — лекин уни тўпиқдан пастини кесиб (қисқарцин)», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ صَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَاشُورَاءَ، وَأَمَرَ بِصِيَامِهِ. فَلَمَّا فُرِضَ رَمَضَانُ تُرِكَ. وَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ لاَ يَصُومُهُ، إِلاَّ أَنْ يُوَافِقَ صَوْمَهُ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Muharram (oyi)ning oʻninchi kuni (Ashuroda) roʻza tutdi va (musulmonlarni) oʻsha kuni roʻza tutishga buyurdi; lekin Ramazon oyi roʻzasi farz qilinganda, Ashuro roʻzasi tark etildi. Abdulloh (Ibn Umar) oʻsha kuni — odatdagi roʻzasi tasodifan oʻsha kunga toʻgʻri kelmasa — roʻza tutmas edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Муҳаррам (ойи)нинг ўнинчи куни (Ашурода) рўза тутди ва (мусулмонларни) ўша куни рўза тутишга буюрди; лекин Рамазон ойи рўзаси фарз қилинганда, Ашуро рўзаси тарк этилди. Абдуллоҳ (Ибн Умар) ўша куни — одатдаги рўзаси тасодифан ўша кунга тўғри келмаса — рўза тутмас эди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمٌ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِذَا رَأَيْتُمُوهُ فَصُومُوا، وَإِذَا رَأَيْتُمُوهُ فَأَفْطِرُوا، فَإِنْ غُمَّ عَلَيْكُمْ فَاقْدُرُوا لَهُ ". وَقَالَ غَيْرُهُ عَنِ اللَّيْثِ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ وَيُونُسُ لِهِلاَلِ رَمَضَانَ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Allohning Rasuli ﷺ ning shunday deganini eshitdim: «Siz (Ramazon oyi) hilolini koʻrganda, roʻza tuta boshlanglar; (Shavvol oyi) hilolini koʻrganda, roʻzani toʻxtatinglar; agar osmon bulutli (boʻlib, uni koʻra olmasangiz), Ramazon oyini oʻttiz kun deb (hisoblanglar)», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг шундай деганини эшитдим: «Сиз (Рамазон ойи) ҳилолини кўрганда, рўза тута бошланглар; (Шаввол ойи) ҳилолини кўрганда, рўзани тўхтатинглар; агар осмон булутли (бўлиб, уни кўра олмасангиз), Рамазон ойини ўттиз кун деб (ҳисобланглар)», — дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَكَرَ رَمَضَانَ فَقَالَ " لاَ تَصُومُوا حَتَّى تَرَوُا الْهِلاَلَ، وَلاَ تُفْطِرُوا حَتَّى تَرَوْهُ، فَإِنْ غُمَّ عَلَيْكُمْ فَاقْدُرُوا لَهُ ".
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ Ramazonni zikr qilib: «(Ramazon) hilolini koʻrmaguncha roʻza tutmanglar va (Shavvol) hilolini koʻrmaguncha roʻzani tark etmanglar; lekin osmon bulutli boʻlsa (uni koʻra olmasangiz), taxminga koʻra amal qilinglar (yaʼni Shaʼbonni oʻttiz kun (qilib toʻldiring))», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ Рамазонни зикр қилиб: «(Рамазон) ҳилолини кўрмагунча рўза тутманглар ва (Шаввол) ҳилолини кўрмагунча рўзани тарк этманглар; лекин осмон булутли бўлса (уни кўра олмасангиз), тахминга кўра амал қилинглар (яъни Шаъбонни ўттиз кун (қилиб тўлдиринг))», — дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الشَّهْرُ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ لَيْلَةً، فَلاَ تَصُومُوا حَتَّى تَرَوْهُ، فَإِنْ غُمَّ عَلَيْكُمْ فَأَكْمِلُوا الْعِدَّةَ ثَلاَثِينَ ".
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Oy (gohida) yigirma toʻqqiz kecha (yaʼni kun) boʻladi; oyni koʻrmaguncha roʻza tutmanglar; agar osmon bulutli boʻlsa, Shaʼbonni oʻttiz kun (qilib) toʻldiringlar», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Ой (гоҳида) йигирма тўққиз кеча (яъни кун) бўлади; ойни кўрмагунча рўза тутманглар; агар осмон булутли бўлса, Шаъбонни ўттиз кун (қилиб) тўлдиринглар», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ جَبَلَةَ بْنِ سُحَيْمٍ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " الشَّهْرُ هَكَذَا وَهَكَذَا ". وَخَنَسَ الإِبْهَامَ فِي الثَّالِثَةِ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Oy mana shunday va mana shunday (boʻladi)», — dedilar (shu bilan birga u zot ikki qoʻlining barmoqlarini uch marta koʻrsatdi) va uchinchi safar bir bosh barmoqni (qaytarib) qoldirdilar (yaʼni oy 29 kun ham boʻlishi mumkin).Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ой мана шундай ва мана шундай (бўлади)», — дедилар (шу билан бирга у зот икки қўлининг бармоқларини уч марта кўрсатди) ва учинчи сафар бир бош бармоқни (қайтариб) қолдирдилар (яъни ой 29 кун ҳам бўлиши мумкин).
حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا الأَسْوَدُ بْنُ قَيْسٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَمْرٍو، أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " إِنَّا أُمَّةٌ أُمِّيَّةٌ، لاَ نَكْتُبُ وَلاَ نَحْسُبُ الشَّهْرُ هَكَذَا وَهَكَذَا ". يَعْنِي مَرَّةً تِسْعَةً وَعِشْرِينَ، وَمَرَّةً ثَلاَثِينَ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Biz — ummiy (savodsiz) ummatmiz; na yozamiz, na hisob bilamiz. Oy mana shunday va mana shunday — yaʼni gohida yigirma toʻqqiz kun, gohida oʻttiz kun (boʻladi)», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Биз — уммий (саводсиз) умматмиз; на ёзамиз, на ҳисоб биламиз. Ой мана шундай ва мана шундай — яъни гоҳида йигирма тўққиз кун, гоҳида ўттиз кун (бўлади)», — дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْوِصَالِ. قَالُوا إِنَّكَ تُوَاصِلُ. قَالَ " إِنِّي لَسْتُ مِثْلَكُمْ، إِنِّي أُطْعَمُ وَأُسْقَى ".
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ visoldan qaytardi. Odamlar (unga): «Lekin siz uni qilyapsiz-ku?» — dedi. U zot: «Men sizlarga oʻxshamayman — chunki men Alloh tomonidan taom va ichimlik bilan taʼminlanaman», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ висолдан қайтарди. Одамлар (унга): «Лекин сиз уни қиляпсиз-ку?» — деди. У зот: «Мен сизларга ўхшамайман — чунки мен Аллоҳ томонидан таом ва ичимлик билан таъминланаман», — дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ الصِّيَامُ لِمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ، إِلَى يَوْمِ عَرَفَةَ، فَإِنْ لَمْ يَجِدْ هَدْيًا وَلَمْ يَصُمْ صَامَ أَيَّامَ مِنًى. وَعَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ مِثْلَهُ. تَابَعَهُ إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Tamatuʼ haji qilganlar uchun (qurbi yetmagan Hadiy oʻrniga) roʻza — to Arafa kunigacha tutilishi mumkin. Agar kishi Hadiy topmasa va (Iyddan oldin) roʻza (ham) tutmagan boʻlsa, u Mino kunlarida (Zulhijjaning 11, 12 va 13-kunlarida) roʻza tutsin.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Таматуъ ҳажи қилганлар учун (қурби етмаган Ҳадий ўрнига) рўза — то Арафа кунигача тутилиши мумкин. Агар киши Ҳадий топмаса ва (Ийддан олдин) рўза (ҳам) тутмаган бўлса, у Мино кунларида (Зулҳижжанинг 11, 12 ва 13-кунларида) рўза туцин.
حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنْ عُمَرَ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ عَاشُورَاءَ " إِنْ شَاءَ صَامَ ".
Solim (otasidan) rivoyat qiladi: Paygʻambar ﷺ: «Kim xohlasa, Ashuro kuni roʻza tutsin», — dedilar.Солим (отасидан) ривоят қилади: Пайғамбар ﷺ: «Ким хоҳласа, Ашуро куни рўза туцин», — дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رِجَالاً، مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أُرُوا لَيْلَةَ الْقَدْرِ فِي الْمَنَامِ فِي السَّبْعِ الأَوَاخِرِ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَرَى رُؤْيَاكُمْ قَدْ تَوَاطَأَتْ فِي السَّبْعِ الأَوَاخِرِ، فَمَنْ كَانَ مُتَحَرِّيَهَا فَلْيَتَحَرَّهَا فِي السَّبْعِ الأَوَاخِرِ ".
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ ning sahobalaridan baʼzilariga tushida — Qadr kechasi Ramazonning oxirgi yetti kechasida (ekanligi) — koʻrsatildi. Allohning Rasuli ﷺ: «Koʻrinishicha, sizlarning tushlaringiz — (Qadr kechasi) oxirgi yetti kechada (ekanligi haqida) — bir-biriga muvofiq (keldi); bas, kim uni (Qadr kechasini) izlashni xohlasa, (Ramazonning) oxirgi yetti (kechasida) izlasin», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ нинг саҳобаларидан баъзиларига тушида — Қадр кечаси Рамазоннинг охирги етти кечасида (эканлиги) — кўрсатилди. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Кўринишича, сизларнинг тушларингиз — (Қадр кечаси) охирги етти кечада (эканлиги ҳақида) — бир-бирига мувофиқ (келди); бас, ким уни (Қадр кечасини) излашни хоҳласа, (Рамазоннинг) охирги етти (кечасида) изласин», — дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، أَنَّ نَافِعًا، أَخْبَرَهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعْتَكِفُ الْعَشْرَ الأَوَاخِرَ مِنْ رَمَضَانَ.
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ Ramazon oyining oxirgi oʻn kunida eʼtikof qilar edilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ Рамазон ойининг охирги ўн кунида эътикоф қилар эдилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ عُمَرَ، سَأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ كُنْتُ نَذَرْتُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ أَنْ أَعْتَكِفَ لَيْلَةً فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ، قَالَ " فَأَوْفِ بِنَذْرِكَ ".
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar Paygʻambar ﷺ ga: «Men johiliyat davrida — Masjidul-Haromda bir kecha eʼtikofda boʻlishga — nazr qilgan edim», — dedi. Paygʻambar ﷺ unga: «Nazringni bajar», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар Пайғамбар ﷺ га: «Мен жоҳилият даврида — Масжидул-Ҳаромда бир кеча эътикофда бўлишга — назр қилган эдим», — деди. Пайғамбар ﷺ унга: «Назрингни бажар», — дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَخِيهِ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي نَذَرْتُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ أَنْ أَعْتَكِفَ لَيْلَةً فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ. فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَوْفِ نَذْرَكَ ". فَاعْتَكَفَ لَيْلَةً.
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn Xattob: «Yo Rasululloh, men johiliyat davrida — Masjidul-Haromda bir kecha eʼtikof qilishga — nazr qilgan edim», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Nazringni bajar», — dedilar. Bas, u bir kecha eʼtikof qildi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар ибн Хаттоб: «Ё Расулуллоҳ, мен жоҳилият даврида — Масжидул-Ҳаромда бир кеча эътикоф қилишга — назр қилган эдим», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Назрингни бажар», — дедилар. Бас, у бир кеча эътикоф қилди.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ نَذَرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ أَنْ يَعْتَكِفَ فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ـ قَالَ أُرَاهُ قَالَ ـ لَيْلَةً قَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَوْفِ بِنَذْرِكَ ".
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar johiliyat davrida Masjidul-Haromda eʼtikof qilishga nazr qilgan edi. (Rivoyatchi menimcha: Umar bir kecha eʼtikof qilishga nazr qildi.) Allohning Rasuli ﷺ Umarga: «Nazringni bajar», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар жоҳилият даврида Масжидул-Ҳаромда эътикоф қилишга назр қилган эди. (Ривоятчи менимча: Умар бир кеча эътикоф қилишга назр қилди.) Аллоҳнинг Расули ﷺ Умарга: «Назрингни бажар», — дедилар.
حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ حَفْصٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ أَرْسَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ بِحُلَّةِ حَرِيرٍ ـ أَوْ سِيرَاءَ ـ فَرَآهَا عَلَيْهِ، فَقَالَ " إِنِّي لَمْ أُرْسِلْ بِهَا إِلَيْكَ لِتَلْبَسَهَا، إِنَّمَا يَلْبَسُهَا مَنْ لاَ خَلاَقَ لَهُ، إِنَّمَا بَعَثْتُ إِلَيْكَ لِتَسْتَمْتِعَ بِهَا ". يَعْنِي تَبِيعُهَا.
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir marta Paygʻambar ﷺ Umarga ipakdan (toʻqilgan) ikki boʻlak kiyim joʻnatdi va u zot Umarning uni kiygan holda (koʻrganlarida), unga: «Men buni — sen kiyishing uchun — joʻnatmadim. Uni Oxiratda (hech) nasibasi boʻlmagan kishi kiyadi; men buni senga — undan (sotib) foydalanishing uchun — joʻnatdim», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир марта Пайғамбар ﷺ Умарга ипакдан (тўқилган) икки бўлак кийим жўнатди ва у зот Умарнинг уни кийган ҳолда (кўрганларида), унга: «Мен буни — сен кийишинг учун — жўнатмадим. Уни Охиратда (ҳеч) насибаси бўлмаган киши кияди; мен буни сенга — ундан (сотиб) фойдаланишинг учун — жўнатдим», — дедилар.
حَدَّثَنَا صَدَقَةُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى، قَالَ سَمِعْتُ نَافِعًا، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، رضى الله عنهما عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ الْمُتَبَايِعَيْنِ بِالْخِيَارِ فِي بَيْعِهِمَا، مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا، أَوْ يَكُونُ الْبَيْعُ خِيَارًا ". قَالَ نَافِعٌ وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ إِذَا اشْتَرَى شَيْئًا يُعْجِبُهُ فَارَقَ صَاحِبَهُ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Xaridor va sotuvchi — ular bir-biridan ajrashmaguncha — savdoni bekor qilish yoki tasdiqlash ixtiyoriga ega; yoki (savdo) ixtiyorli (shartli) boʻlsa (ham shunday)», — dedilar. Nofiʼ: «Ibn Umar oʻziga yoqgan biror narsani sotib olsa, sotuvchidan tezda ajrar (uzoqlashar) edi», — dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Харидор ва сотувчи — улар бир-биридан ажрашмагунча — савдони бекор қилиш ёки тасдиқлаш ихтиёрига эга; ёки (савдо) ихтиёрли (шартли) бўлса (ҳам шундай)», — дедилар. Нофиъ: «Ибн Умар ўзига ёқган бирор нарсани сотиб олса, сотувчидан тезда ажрар (узоқлашар) эди», — деди.
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " الْبَيِّعَانِ بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا، أَوْ يَقُولُ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ اخْتَرْ ". وَرُبَّمَا قَالَ أَوْ يَكُونُ بَيْعَ خِيَارٍ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Sotuvchi va xaridor — ular ajrashmaguncha, yoki ulardan biri boshqasiga: ‹(Endi) tanla (yaʼni savdoni bekor yoki tasdiqlash haqida qaror qil)›, — demaguncha — savdoni bekor qilish yoki tasdiqlash ixtiyoriga ega», — dedilar. Balki u zot: «Yoki (savdo) ixtiyorli boʻlsa», — degan boʻlishi (mumkin). Ibn Umar, Shurayh, Shaʼbiy, Tovus, Ato va Ibn Abu Mulayka bu hukmda (bir-biriga) muvofiq (keldi).Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Сотувчи ва харидор — улар ажрашмагунча, ёки улардан бири бошқасига: ‹(Энди) танла (яъни савдони бекор ёки тасдиқлаш ҳақида қарор қил)›, — демагунча — савдони бекор қилиш ёки тасдиқлаш ихтиёрига эга», — дедилар. Балки у зот: «Ёки (савдо) ихтиёрли бўлса», — деган бўлиши (мумкин). Ибн Умар, Шурайҳ, Шаъбий, Товус, Ато ва Ибн Абу Мулайка бу ҳукмда (бир-бирига) мувофиқ (келди).