ثنا يَحْيَى بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ صَاعِدٍ ، نَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ , وَيَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , قَالا : نَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ , حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ , أَخْبَرَنِي نَافِعٌ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , " أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، دَفَعَ خَيْبَرَ إِلَى أَهْلِهَا عَلَى الشَّطْرِ مِمَّا يَخْرُجُ مِنْهَا مِنْ ثَمَرٍ أَوْ زَرْعٍ "
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Xaybarni uning ahliga undan chiqadigan meva yoki ekinning yarmi evaziga berdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Хайбарни унинг аҳлига ундан чиқадиган мева ёки экиннинг ярми эвазига бердилар.
ثنا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ بِشْرٍ , نَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ بِهَذَا ، وَقَالَ : " عَامَلَ أَهْلَ خَيْبَرَ بِشَطْرِ مَا يَخْرُجُ مِنْ ثَمَرٍ أَوْ زَرْعٍ "
Yahyo ibn Said buni shu (sanad) bilan rivoyat qildi va: «U zot Xaybar ahli bilan undan chiqadigan meva yoki ekinning yarmi evaziga muomala qildilar», dedi.Яҳё ибн Саид буни шу (санад) билан ривоят қилди ва: «У зот Хайбар аҳли билан ундан чиқадиган мева ёки экиннинг ярми эвазига муомала қилдилар», деди.
حَدَّثَنَا ابْنُ صَاعِدٍ , نَا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى الْقَطَّانُ , وَشُعَيْبُ بْنُ أَيُّوبَ , قَالا : نَا ابْنُ نُمَيْرٍ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , " أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، عَامَلَ أَهْلَ خَيْبَرَ بِشَطْرِ مَا يَخْرُجُ مِنَ النَّخْلِ وَالزَّرْعِ " ، وَقَالَ يُوسُفُ : مِنَ النَّخْلِ وَالشَّجَرِ , قَالَ ابْنُ صَاعِدٍ : وَهِمَ فِي ذِكْرِ الشَّجَرِ ، وَلَمْ يَقُلْهُ غَيْرُهُ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Xaybar ahli bilan xurmozor va ekindan chiqadiganning yarmi evaziga muomala qildilar. Yusuf esa: «xurmozor va daraxtdan», dedi. Ibn Soid aytdi: U daraxtni zikr qilishda vahm qilgan (adashgan), buni undan boshqa hech kim aytmagan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Хайбар аҳли билан хурмозор ва экиндан чиқадиганнинг ярми эвазига муомала қилдилар. Юсуф эса: «хурмозор ва дарахтдан», деди. Ибн Соид айтди: У дарахтни зикр қилишда ваҳм қилган (адашган), буни ундан бошқа ҳеч ким айтмаган.
ثنا ابْنُ صَاعِدٍ , ثنا بَحْرُ بْنُ نَصْرٍ , نَا يَحْيَى بْنُ سَلامٍ , نَا حَمَّادٌ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , " أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، أَعْطَى خَيْبَرَ عَلَى النِّصْفِ مِنْ كُلِّ نَخْلٍ أَوْ زَرْعٍ أَوْ شَيْءٍ "
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Xaybarni har bir xurmo yoki ekin yoki (boshqa) narsaning yarmi evaziga berdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Хайбарни ҳар бир хурмо ёки экин ёки (бошқа) нарсанинг ярми эвазига бердилар.
نَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ الْمِصْرِيُّ , نَا يَحْيَى بْنُ عُثْمَانَ بْنِ صَالِحٍ , عَنْ عَلِيِّ بْنِ مَعْبَدٍ , نَا عَمْرُو بْنُ هَاشِمٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلانَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , أَنَّهُ دَعَاهُ رَجُلٌ فَأَشْهَدَهُ عَلَى وَصِيَّةٍ فَإِذَا هُوَ قَدْ آثَرَ بَعْضَ وَلَدِهِ عَلَى بَعْضٍ , فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ : " نَهَانَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَشْهَدَ عَلَى جَوْرٍ , وَقَالَ : مَنْ شَهِدَ عَلَى جَوْرٍ فَهُوَ شَاهِدُ زُورٍ ، ثُمَّ أَسْرَعَ الْمَشْيَ "
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi uni chaqirib, bir vasiyatga guvoh qildi. Qarasa, u bolalarining baʼzisini baʼzisidan afzal koʻrgan ekan. Shunda Abdulloh ibn Umar: «Rasululloh ﷺ bizni zulmga guvoh boʻlishdan qaytarganlar va: ‹Kim zulmga guvoh boʻlsa, u yolgʻon guvohdir›, deganlar», dedi-da, tez yurib ketdi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши уни чақириб, бир васиятга гувоҳ қилди. Қараса, у болаларининг баъзисини баъзисидан афзал кўрган экан. Шунда Абдуллоҳ ибн Умар: «Расулуллоҳ ﷺ бизни зулмга гувоҳ бўлишдан қайтарганлар ва: ‹Ким зулмга гувоҳ бўлса, у ёлғон гувоҳдир›, деганлар», деди-да, тез юриб кетди.
ثنا أَبُو عَلِيٍّ الصَّفَّارُ مِنْ أَصْلِ كِتَابِهِ ، نَا عَلِيُّ بْنُ سَهْلِ بْنِ الْمُغِيرَةِ , حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى , نَا حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ , قَالَ : سَمِعْتُ سَالِمَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " مَنْ وَهَبَ هِبَةً فَهُوَ أَحَقُّ بِهَا مَا لَمْ يُثَبْ مِنْهَا " ، لا يَثْبُتُ هَذَا مَرْفُوعًا , وَالصَّوَابُ عَنِ ابْنِ عُمَرَ ، عَنْ عُمَرَ مَوْقُوفًا
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: «Kim bir hadya qilsa, undan evaz olinmagan ekan, unga haqliroqdir». Bu marfuʼ tarzda sobit boʻlmaydi; toʻgʻrisi Ibn Umardan, u Umardan mavquf tarzdadir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: «Ким бир ҳадя қилса, ундан эваз олинмаган экан, унга ҳақлироқдир». Бу марфуъ тарзда собит бўлмайди; тўғриси Ибн Умардан, у Умардан мавқуф тарздадир.
ثنا أَحْمَدُ بْنُ الْمُطَّلِبِ الْهَاشِمِيُّ , نَا مُوسَى بْنُ هَارُونَ , نَا عَطِيَّةُ بْنُ بَقِيَّةَ , حَدَّثَنِي أَبِي , حَدَّثَنِي لَوْذَانُ بْنُ سُلَيْمَانَ , نَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " مَنْ أَسْلَفَ سَلَفًا فَلا يَشْتَرِطْ عَلَى صَاحِبِهِ غَيْرَ قَضَائِهِ "
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Kim bir qarz bersa, sherigiga uni qaytarishdan boshqa shart qoʻymasin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Ким бир қарз берса, шеригига уни қайтаришдан бошқа шарт қўймасин», дедилар.
ثنا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نَا عَلِيُّ بْنُ مُسْلِمٍ , نَا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ , حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ عُبَيْدَةَ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : " نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنِ الْمُزَابَنَةِ ، وَأَنْ يُبَاعَ الرُّطَبُ بِالْيَابِسِ كَيْلا "
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) dedi: Rasululloh ﷺ muzobanadan va hoʻl xurmoni quruq xurmoga oʻlchov bilan sotishdan qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) деди: Расулуллоҳ ﷺ музобанадан ва ҳўл хурмони қуруқ хурмога ўлчов билан сотишдан қайтардилар.
ثنا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْوَكِيلُ , نَا زَيْدُ بْنُ أَخْزَمَ , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دَاوُدَ , نَا مُوسَى بْنُ عُبَيْدَةَ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : " نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنِ الرُّطَبِ بِالْيَابِسِ "
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) dedi: Rasululloh ﷺ hoʻlni quruqqa sotishdan qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) деди: Расулуллоҳ ﷺ ҳўлни қуруққа сотишдан қайтардилар.
ثنا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ الْمُهْتَدِي بِاللَّهِ ، نَا الْوَلِيدُ بْنُ حَمَّادِ بْنِ جَابِرٍ الرَّمْلِيُّ , نَا أَبُو مَسْلَمَةَ يَعْنِي يَزِيدَ بْنِ خَالِدِ بْنِ مُرْسَلٍ ، نَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَيَّانَ , عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي أُنَيْسَةَ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ سَالِمٍ , عَنْ أَبِيهِ , قَالَ : " نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُبَاعَ الرُّطَبُ بِالتَّمْرِ الْجَافِّ "
Solim otasidan rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺ hoʻl xurmoni quruq xurmoga sotishdan qaytardilar.Солим отасидан ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺ ҳўл хурмони қуруқ хурмога сотишдан қайтардилар.
ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، نَا دَاوُدُ بْنُ رُشَيْدٍ , نَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ , نَا الأَوْزَاعِيُّ ، عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ حَمْزَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , عَنْ أَبِيهِ , قَالَ : " مَا أَدْرَكَتْهُ الصَّفْقَةُ حَيًّا مَجْمُوعًا فَهُوَ مِنْ مَالِ الْمُبْتَاعِ "
Hamza ibn Abdulloh ibn Umar otasidan rivoyat qiladi: «Savdo tirik va butun holda yetgan narsa xaridorning molidandir».Ҳамза ибн Абдуллоҳ ибн Умар отасидан ривоят қилади: «Савдо тирик ва бутун ҳолда етган нарса харидорнинг молидандир».
ثنا يَحْيَى بْنُ صَاعِدٍ ، نَا عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ الْعَلاءِ , نَا سُفْيَانُ , حَدَّثَنِي ابْنُ إِسْحَاقَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : " كَانَ حَبَّانُ بْنُ مُنْقِذٍ ، رَجُلا ضَعِيفًا , وَكَانَ قَدْ سُفِعَ فِي رَأْسِهِ مَأْمُومَةً فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَهُ الْخِيَارَ فِيمَا يَشْتَرِي ثَلاثًا , وَكَانَ قَدْ ثَقُلَ لِسَانُهُ , فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : بِعْ ، وَقُلْ : لا خِلابَةَ , فَكُنْتُ أَسْمَعُهُ ، يَقُولُ : لا خِذَابَةُ , لا خِذَابَةَ "
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) dedi: Habbon ibn Munqiz zaif bir kishi edi, boshiga miyaga yetgan jarohat yetkazilgan edi. Shuning uchun Rasululloh ﷺ unga sotib oladigan narsasida uch kun ixtiyor belgiladilar. Uning tili ogʻir edi, shuning uchun Rasululloh ﷺ unga: «Sot va: ‹Aldash yoʻq›, deb ayt», dedilar. Men uning: «Xizoba yoʻq, xizoba yoʻq», deganini eshitar edim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) деди: Ҳаббон ибн Мунқиз заиф бир киши эди, бошига мияга етган жароҳат етказилган эди. Шунинг учун Расулуллоҳ ﷺ унга сотиб оладиган нарсасида уч кун ихтиёр белгиладилар. Унинг тили оғир эди, шунинг учун Расулуллоҳ ﷺ унга: «Сот ва: ‹Алдаш йўқ›, деб айт», дедилар. Мен унинг: «Хизоба йўқ, хизоба йўқ», деганини эшитар эдим.
ثنا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ نَصْرٍ الدَّقَّاقُ ، وَالْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , قَالا : نَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ الْعَبَّاسِ الْبَاهِلِيُّ , نَا عَبْدُ الأَعْلَى , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ , نَا نَافِعٌ , أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ ، حَدَّثَهُ ، " أَنَّ رَجُلا مِنَ الأَنْصَارِ كَانَ بِلِسَانِهِ لُوثَةٌ وَكَانَ لا يَزَالُ يُغْبَنُ فِي الْبُيُوعِ , فَأَتَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ ، فَقَالَ : إِذَا بِعْتَ فَقُلْ : لا خِلابَةَ " مَرَّتَيْنِ "
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytib berdiki, ansorlardan bir kishining tilida nuqson bor edi va u savdolarda doim aldanar edi. Shunda u Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib, buni u zotga aytdi. U zot: «Sotsang: ‹Aldash yoʻq›, deb ayt», dedilar — ikki marta.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтиб бердики, ансорлардан бир кишининг тилида нуқсон бор эди ва у савдоларда доим алданар эди. Шунда у Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб, буни у зотга айтди. У зот: «Сотсанг: ‹Алдаш йўқ›, деб айт», дедилар — икки марта.
ثنا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ الصَّلْتِ الأَطْرُوشُ مِنْ أَصْلِهِ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ الرَّاسِبِيُّ , نَا أَبُو مَيْسَرَةَ أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَيْسَرَةَ ، نَا أَبُو عَلْقَمَةَ الْفَرْوِيُّ ، نَا نَافِعٌ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " الْخِيَارُ ثَلاثَةُ أَيَّامٍ "
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: «Ixtiyor uch kundir».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: «Ихтиёр уч кундир».
ثنا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمِصْرِيُّ , نَا سُلَيْمَانُ بْنُ شُعَيْبٍ الْكَيْسَانِيُّ , ثنا الْخَصِيبُ بْنُ نَاصِحٍ , نَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ الدَّرَاوَرْدِيُّ , عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , " أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، نَهَى عَنْ بَيْعِ الْكَالِئِ بِالْكَالِئِ "
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ koliʼni koliʼga sotishdan qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ колиъни колиъга сотишдан қайтардилар.
ثنا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ , نَا مِقْدَامُ بْنُ دَاوُدَ , نَا ذُؤَيْبُ بْنُ عِمَامَةَ , نَا حَمْزَةُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ , عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، أَنَّهُ " نَهَى عَنْ بَيْعِ الْكَالِئِ بِالْكَالِئِ " ، قَالَ اللُّغَوِيُّونَ : هُوَ النَّسِيئَةُ بِالنَّسِيئَةِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladiki, u zot koliʼni koliʼga sotishdan qaytardilar. Lugʻat olimlari aytdilar: U nasiyani nasiyaga sotishdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қиладики, у зот колиъни колиъга сотишдан қайтардилар. Луғат олимлари айтдилар: У насияни насияга сотишдир.
ثنا يَحْيَى بْنُ صَاعِدٍ ، نَا سَوَّارُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْعَنْبَرِيُّ , نَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ , عَنْ لَيْثٍ , عَنْ مُجَاهِدٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ ، وَأَبِي هُرَيْرَةَ رَفَعَا الْحَدِيثَ , قَالَ : " لا يَبِيعُ حَاضِرٌ لِبَادٍ , وَلا تَلَقَّوُا السِّلَعَ بِأَفْوَاهِ الطُّرُقِ , وَلا تَنَاجَشُوا , وَلا يَسِمُ الرَّجُلُ عَلَى سَوْمِ أَخِيهِ , وَلا يَخْطِبُ عَلَى خِطْبَةِ أَخِيهِ حَتَّى يَنْكِحَ أَوْ يَرُدَّ , وَلا تَسْأَلُ الْمَرْأَةُ طَلاقَ أُخْتِهَا لِتَكْتَفِئَ مَا فِي صَحْفَتِهَا , فَإِنَّمَا لَهَا مَا كُتِبَ لَهَا , وَلا تَبِيعُوا الْمُصَرَّاةَ مِنَ الإِبِلِ وَالْغَنَمِ , فَمَنِ اشْتَرَاهَا فَهُوَ بِالْخِيَارِ إِنْ شَاءَ رَدَّهَا وَصَاعًا مِنْ تَمْرٍ , وَالرَّهْنُ مَرْكُوبٌ وَمَحْلُوبٌ "
Mujohid Ibn Umar va Abu Hurayra (roziyallohu anhum)dan rivoyat qildi, ikkovi hadisni marfuʼ qilib aytdilar: «Shahar aholisi badaviy uchun sotmasin, mollarni yoʻl ogʻzida qarshi olib olmanglar, najsh qilmanglar, kishi birodarining savdosi ustiga savdo qilmasin, birodarining sovchiligi ustiga sovchi qoʻymasin — toki u nikohlansin yoki voz kechsin, ayol oʻz opa-singlisining idishidagini oʻziga agʻdarib olish uchun uning talogʻini soʻramasin, chunki unga faqat oʻziga yozilgani boʻladi. Tuya va qoʻyning sutini toʻplab sotmanglar; kim uni sotib olsa, ixtiyorlidir: xohlasa uni bir soʼ xurmo bilan qaytaradi. Garovga qoʻyilgan hayvon minilib, sogʻiladi».Мужоҳид Ибн Умар ва Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳум)дан ривоят қилди, иккови ҳадисни марфуъ қилиб айтдилар: «Шаҳар аҳолиси бадавий учун сотмасин, молларни йўл оғзида қарши олиб олманглар, нажш қилманглар, киши биродарининг савдоси устига савдо қилмасин, биродарининг совчилиги устига совчи қўймасин — токи у никоҳлансин ёки воз кечсин, аёл ўз опа-синглисининг идишидагини ўзига ағдариб олиш учун унинг талоғини сўрамасин, чунки унга фақат ўзига ёзилгани бўлади. Туя ва қўйнинг сутини тўплаб сотманглар; ким уни сотиб олса, ихтиёрлидир: хоҳласа уни бир сў хурмо билан қайтаради. Гаровга қўйилган ҳайвон минилиб, соғилади».
نَا أَبُو حَامِدٍ مُحَمَّدُ بْنُ هَارُونَ ، نَا إِسْحَاقُ بْنُ أَبِي إِسْرَائِيلَ , نَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ , عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ , عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ رَبِيعَةَ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : " قَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى دَرَجِ الْكَعْبَةِ يَوْمَ الْفَتْحِ , فَقَالَ : الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي صَدَقَنَا وَعْدَهُ , وَنَصَرَ عَبْدَهُ , وَهَزَمَ الأَحْزَابَ وَحْدَهُ , أَلا إِنَّ قَتِيلَ الْعَمْدِ الْخَطَأِ بِالسَّوْطِ ، أَوِ الْعَصَا مِائَةٌ مِنَ الإِبِلِ مُغَلَّظَةٌ , مِنْهَا أَرْبَعُونَ خَلِفَةً فِي بُطُونِهَا أَوْلادُهَا , أَلا إِنَّ كُلَّ مَأْثُرَةٍ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَدَمٍ ، وَمَالٍ تَحْتَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ , إِلا مَا كَانَ مِنْ سِدَانَةِ الْبَيْتِ ، أَوْ سِقَايَةِ الْحَاجِّ , فَإِنِّي أَمْضَيْتُهَا لأَهْلِهَا كَمَا كَانَتْ " ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْفَارِسِيُّ , نَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , أنا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , أنا مَعْمَرٌ , عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ , عَنِ الْقَاسِمِ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، يَقُولُ عَلَى دَرَجِ الْكَعْبَةِ ثُمَّ ذَكَرَ نَحْوَهُ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ Fath kuni Kaʼba zinasi ustida turib: «Bizga vaʼdasini rost qilgan, bandasiga nusrat bergan va ahzobni yolgʻiz oʻzi magʻlub qilgan Allohga hamd boʻlsin. Ogoh boʻlinglar, qamchi yoki tayoq bilan qasd xatosi bilan oʻldirilgan kishida ogʻirlashtirilgan yuzta tuya bor, ulardan qirqtasi qorinlarida bolalari boʻlgan homilador tuyalardir. Ogoh boʻlinglar, johiliyatdagi har bir faxr, har bir qon va mol mana shu ikki oyogʻim ostidadir, Baytning sidonasi yoki hojilarni suv bilan taʼminlashdan boshqasi; men uni ahliga avvalgidek qoldirdim», dedilar. Abdurrazzoq Maʼmardan, u Ali ibn Zayddan, u Qosimdan, u Ibn Umardan rivoyat qildi. Ibn Umar aytdi: Men Rasululloh ﷺning Kaʼba zinasi ustida turib aytganlarini eshitdim, soʻng shunga oʻxshashini zikr qildi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ Фатҳ куни Каъба зинаси устида туриб: «Бизга ваъдасини рост қилган, бандасига нусрат берган ва аҳзобни ёлғиз ўзи мағлуб қилган Аллоҳга ҳамд бўлсин. Огоҳ бўлинглар, қамчи ёки таёқ билан қасд хатоси билан ўлдирилган кишида оғирлаштирилган юзта туя бор, улардан қирқтаси қоринларида болалари бўлган ҳомиладор туялардир. Огоҳ бўлинглар, жоҳилиятдаги ҳар бир фахр, ҳар бир қон ва мол мана шу икки оёғим остидадир, Байтнинг сидонаси ёки ҳожиларни сув билан таъминлашдан бошқаси; мен уни аҳлига аввалгидек қолдирдим», дедилар. Абдурраззоқ Маъмардан, у Али ибн Зайддан, у Қосимдан, у Ибн Умардан ривоят қилди. Ибн Умар айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг Каъба зинаси устида туриб айтганларини эшитдим, сўнг шунга ўхшашини зикр қилди.
نَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ نُصَيْرٍ ، نَا أَبُو أَحْمَدَ ، نَا عَلِيُّ بْنُ الْجَعْدِ , نَا أَبُو كُرْزٍ ، قَالَ : سَمِعْتُ نَافِعًا , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , ذَكَرَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " أَنَّهُ وَدَى ذِمِّيًّا دِيَةَ مُسْلِمٍ " ، أَبُو كُرْزٍ هَذَا مَتْرُوكُ الْحَدِيثِ , وَلَمْ يَرْوِهِ عَنْ نَافِعٍ ، غَيْرُهُ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinishicha, Nabiy ﷺ bir zimmiyning diyatini musulmonning diyati (miqdorida) toʻlaganlar. Bu Abu Kurz matruk ul-hadisdir va uni Nofeʼdan undan boshqa hech kim rivoyat qilmagan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинишича, Набий ﷺ бир зиммийнинг диятини мусулмоннинг дияти (миқдорида) тўлаганлар. Бу Абу Курз матрук ул-ҳадисдир ва уни Нофеъдан ундан бошқа ҳеч ким ривоят қилмаган.
نَا الْحَسَنُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ سَعِيدٍ الرَّهَاوِيُّ , أَخْبَرَنِي جَدِّي سَعِيدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الرَّهَاوِيُّ , أَنَّ عَمَّارَ بْنَ مَطَرٍ ، حَدَّثَهُمْ , نَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُحَمَّدٍ الأَسْلَمِيُّ , عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ , عَنِ ابْنِ الْبَيْلَمَانِيِّ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، " قَتَلَ مُسْلِمًا بِمُعَاهَدٍ , وَقَالَ : أَنَا أَكْرَمُ مَنْ وَفَى بِذِمَّتِهِ "
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinishicha, Rasululloh ﷺ bir muohad uchun musulmonni oʻldirdilar va: «Men zimmasiga vafo qilganlarning eng karamlisiman», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинишича, Расулуллоҳ ﷺ бир муоҳад учун мусулмонни ўлдирдилар ва: «Мен зиммасига вафо қилганларнинг энг карамлисиман», дедилар.
نَا الْحَسَنُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ صَالِحٍ الْكُوفِيُّ , نَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ الصَّيْرَفِيُّ , نَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الصَّفَّارُ , نَا أَبُو دَاوُدَ الْحَفَرِيُّ ، عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ , عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أُمَيَّةَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا أَمْسَكَ الرَّجُلُ الرَّجُلَ وَقَتَلَهُ الآخَرُ ، يُقْتَلُ الَّذِي قَتَلَ , وَيُحْبَسُ الَّذِي أَمْسَكَ "
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: «Agar bir kishi (biror) kishini ushlab tursa-yu, boshqasi uni oʻldirsa, oʻldirgan kishi oʻldiriladi, ushlab turgan kishi esa hibsga olinadi».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: «Агар бир киши (бирор) кишини ушлаб турса-ю, бошқаси уни ўлдирса, ўлдирган киши ўлдирилади, ушлаб турган киши эса ҳибсга олинади».
نَا عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ حَمَّادٍ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ , نَا عَلِيُّ بْنُ الْجَعْدِ , نَا أَبُو كُرْزٍ الْقُرَشِيُّ ، عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " دِيَةُ ذِمِّيٍّ دِيَةُ مُسْلِمٍ " ، لَمْ يَرْوِهِ عَنْ نَافِعٍ غَيْرُ أَبُو كُرْزٍ ، وَهُوَ مَتْرُوكٌ ، وَاسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ الْفِهْرِيُّ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinishicha, Nabiy ﷺ: «Zimmiyning diyati musulmonning diyatidir», dedilar. Buni Nofeʼdan Abu Kurzdan boshqa hech kim rivoyat qilmagan, u esa matrukdir, ismi Abdulloh ibn Abdulmalik al-Fihriydir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинишича, Набий ﷺ: «Зиммийнинг дияти мусулмоннинг диятидир», дедилар. Буни Нофеъдан Абу Курздан бошқа ҳеч ким ривоят қилмаган, у эса матрукдир, исми Абдуллоҳ ибн Абдулмалик ал-Фиҳрийдир.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْفَارِسِيُّ , نَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , نَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , عَنْ مَعْمَرٍ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ سَالِمٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , أَنَّ رَجُلا مُسْلِمًا قَتَلَ رَجُلا مِنْ أَهْلِ الذِّمَّةِ عَمْدًا , فَرُفِعَ إِلَى عُثْمَانَ ، " فَلَمْ يَقْتُلْهُ ، وَغَلَّظَ عَلَيْهِ الدِّيَةَ مثل دِيَةِ الْمُسْلِمِ "
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinishicha, musulmon bir kishi zimma ahlidan boʻlgan bir kishini qasddan oʻldirdi va (ish) Usmonga koʻtarildi. U uni oʻldirmadi, lekin unga diyatni ogʻirlashtirib, musulmonning diyati miqdorida (hukm) qildi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинишича, мусулмон бир киши зимма аҳлидан бўлган бир кишини қасддан ўлдирди ва (иш) Усмонга кўтарилди. У уни ўлдирмади, лекин унга диятни оғирлаштириб, мусулмоннинг дияти миқдорида (ҳукм) қилди.
نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ ثَابِتٍ الْبَزَّازُ , نَا أَحْمَدُ بْنُ يُوسُفَ الثَّعْلَبِيُّ , نَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي نَافِعٍ , نَا عَفِيفُ بْنُ سَالِمٍ , نَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ , عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لا يُحْصِنُ الْمُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا " ، وَهِمَ عَفِيفٌ فِي رَفْعِهِ ، وَالصَّوَابُ مَوْقُوفٌ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Allohga shirk keltirgan kishi hech kimni muhsan qilmaydi», dedilar. Afif uni marfuʼ qilishda xato qildi, toʻgʻrisi mavquftir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳга ширк келтирган киши ҳеч кимни муҳсан қилмайди», дедилар. Афиф уни марфуъ қилишда хато қилди, тўғриси мавқуфтир.
نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ خُشَيْشٍ ، نَا سَلْمُ بْنُ جُنَادَةَ , نَا وَكِيعٌ , عَنْ سُفْيَانَ , عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : " مَنْ أَشْرَكَ بِاللَّهِ فَلَيْسَ بِمُحْصَنٍ "
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: «Kim Allohga shirk keltirsa, u muhsan emas».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Ким Аллоҳга ширк келтирса, у муҳсан эмас».
نَا دَعْلَجٌ ، نَا ابْنُ شِيرَوَيْهِ , نَا إِسْحَاقُ , نَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " مَنْ أَشْرَكَ بِاللَّهِ فَلَيْسَ بِمُحْصَنٍ " ، وَلَمْ يَرْفَعْهُ غَيْرُ إِسْحَاقَ ، وَيُقَالُ أَنَّهُ رَجَعَ عَنْهُ ، وَالصَّوَابُ مَوْقُوفٌ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kim Allohga shirk keltirsa, u muhsan emas», dedilar. Uni Ishoqdan boshqa hech kim marfuʼ qilmagan, aytilishicha, u bundan qaytgan; toʻgʻrisi mavquftir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ким Аллоҳга ширк келтирса, у муҳсан эмас», дедилар. Уни Ишоқдан бошқа ҳеч ким марфуъ қилмаган, айтилишича, у бундан қайтган; тўғриси мавқуфтир.
نَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ الصَّيْدَلانِيُّ , نَا عَلِيُّ بْنُ حَرْبٍ , نَا أَبُو عَاصِمٍ ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ دَاوُدَ , عَنْ خَالِدِ بْنِ دِينَارٍ , عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , " أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُتِيَ بِرَجُلٍ قَدْ سَكِرَ مِنْ نَبِيذِ تَمْرٍ ، فَجَلَدَهُ "
Ibn Umardan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺning oldilariga xurmo nabizidan mast boʻlgan bir kishi keltirildi va u zot unga darra urdilar.Ибн Умардан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига хурмо набизидан маст бўлган бир киши келтирилди ва у зот унга дарра урдилар.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْفَارِسِيُّ , نَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , نَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , عَنْ مَعْمَرٍ , عَنْ أَيُّوبَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : " إِنَّمَا قَطَعَ أَبُو بَكْرٍ رِجْلَ الَّذِي قَطَعَ يَعْلَى بْنُ أُمَيَّةَ , وَكَانَ مَقْطُوعَ الْيَدِ قَبْلَ ذَلِكَ "
Ibn Umar aytdi: Abu Bakr Yaʼlo ibn Umayya (qoʻlini) kesgan kishining oyogʻini kesdi; u bundan oldin qoʻli kesilgan edi.Ибн Умар айтди: Абу Бакр Яъло ибн Умайя (қўлини) кесган кишининг оёғини кесди; у бундан олдин қўли кесилган эди.
نَا ابْنُ صَاعِدٍ , نَا خَلادُ بْنُ أَسْلَمَ , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ , عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ , وَمُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ / , وَمَالِكِ بْنِ أَنَسٍ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " قَطَعَ فِي مِجَنٍّ قِيمَتُهُ ثَلاثَةُ دَرَاهِمَ "
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qiymati uch dirham boʻlgan qalqon uchun qoʻlni kesdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қиймати уч дирҳам бўлган қалқон учун қўлни кесдилар.
نَا أَبُو سَهْلِ بْنُ زِيَادٍ ، نَا أَبُو إِسْمَاعِيلَ ، نَا أَبُو صَالِحٍ ، نَا الْهِقْلُ بْنُ زِيَادٍ , حَدَّثَنِي الأَوْزَاعِيُّ , عَنِ ابْنِ شِهَابٍ , أَنَّهُ حَدَّثَهُ عَنْ حَمْزَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , عَنْ أَبِيهِ , قَالَ : كَانَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ ، " يَجْلِدُ فِي التَّعْرِيضِ الْحَدَّ "
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Umar ibn Xattob taʼriz (ishora bilan qazf qilish)da had urar edi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Умар ибн Хаттоб таъриз (ишора билан қазф қилиш)да ҳад урар эди.
نَا دَعْلَجُ بْنُ أَحْمَدَ ، نَا الْحَسَنُ بْنُ سُفْيَانَ , نَا حَبَّانُ , نَا ابْنُ الْمُبَارَكِ , عَنِ الأَوْزَاعِيِّ ، عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ حَمْزَةَ , وَسَالِمٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : كَانَ عُمَرُ ، " يَضْرِبُ فِي التَّعْرِيضِ الْحَدَّ تَامًّا "
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Umar taʼrizda toʻliq had urar edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Умар таъризда тўлиқ ҳад урар эди.
نَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نَا أَبُو خُرَاسَانَ مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ السَّكَن ِ ح وَنا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ و , َمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحُسَيْنِ الْعَلافُ و َعُثْمَانُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ السَّمَّاكِ , قَالُوا : نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي سَعْدٍ , قَالا : نَا إِسْحَاقُ بْنُ هِشَامٍ التَّمَّارُ , نَا ثَابِتُ بْنُ زُهَيْرٍ , نَا نَافِعٌ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لا نِكَاحَ إِلا بِوَلِيٍّ وَشَاهِدَيْ عَدْلٍ "
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Valiysiz va ikki odil guvohsiz nikoh boʻlmaydi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Валийсиз ва икки одил гувоҳсиз никоҳ бўлмайди», дедилар.
نَا أَبُو مُحَمَّدِ بْنُ صَاعِدٍ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ الْمِصْرِيُّ , وَأَحْمَدُ بْنُ الْفَرَحِ بْنِ سُلَيْمَانَ أَبُو عُتْبَةَ الْحِمْصِيُّ , قَالا : نَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي فُدَيْكٍ , نَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ , عَنْ عُمَرَ بْنِ حُسَيْنٍ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , أَنَّهُ تَزَوَّجَ بِنْتَ خَالِهِ عُثْمَانَ بْنِ مَظْعُونٍ ، قَالَ : فَذَهَبَتْ أُمُّهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَقَالَتْ : إِنَّ ابْنَتِي تَكْرَهُ ذَلِكَ " فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُفَارِقَهَا فَفَارَقَهَا , وَقَالَ : لا تَنْكِحُوا الْيَتَامَى حَتَّى تَسْتَأْمِرُوهُنَّ ، فَإِذَا سَكَتَتْ فَهُوَ إِذْنُهَا ، فَتَزَوَّجَهَا بَعْدُ عَبْدُ اللَّهِ الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ " ، وَرَوَاهُ الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ وَصَدَقَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ , عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ , عَنْ نَافِعٍ مُخْتَصَرًا ، مُرْسَلا . وَابْنُ أَبِي ذِئْبٍ لَمْ يَسْمَعْهُ مِنْ نَافِعٍ , وَإِنَّمَا رَوَاهُ ، عَنْ عُمَرَ بْنِ حُسَيْنٍ عَنْهُ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u toqasi Usmon ibn Mazʼunning qiziga uylandi. U aytdi: Qizning onasi Rasululloh ﷺ huzuriga borib: «Qizim buni yoqtirmayapti», dedi. Shunda Nabiy ﷺ unga (Ibn Umarga) undan ajralishni buyurdilar, u ham ajraldi. Va u zot: «Yetim qizlarni ulardan izn soʻramaguningizcha nikohlab bermanglar; agar jim tursa, bu — uning iznidir», dedilar. Keyin unga Mugʻiyra ibn Shuʼba uylandi. Buni Valid ibn Muslim va Sadaqa ibn Abdulloh Ibn Abu Diʼbdan, u Nofeʼdan qisqartirilgan holda, mursal qilib rivoyat qilishgan. Ibn Abu Diʼb esa uni Nofeʼdan eshitmagan, balki uni Umar ibn Husayndan, u orqali rivoyat qilgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у тоқаси Усмон ибн Мазъуннинг қизига уйланди. У айтди: Қизнинг онаси Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига бориб: «Қизим буни ёқтирмаяпти», деди. Шунда Набий ﷺ унга (Ибн Умарга) ундан ажралишни буюрдилар, у ҳам ажралди. Ва у зот: «Етим қизларни улардан изн сўрамагунингизча никоҳлаб берманглар; агар жим турса, бу — унинг изнидир», дедилар. Кейин унга Муғийра ибн Шуъба уйланди. Буни Валид ибн Муслим ва Садақа ибн Абдуллоҳ Ибн Абу Диъбдан, у Нофеъдан қисқартирилган ҳолда, мурсал қилиб ривоят қилишган. Ибн Абу Диъб эса уни Нофеъдан эшитмаган, балки уни Умар ибн Ҳусайндан, у орқали ривоят қилган.
نَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ , نَا عَبْدُ الْكَرِيمِ بْنُ الْهَيْثَمِ , نَا عُبَيْدُ بْنُ يَعِيشَ , نَا يُونُسُ بْنُ بُكَيْرٍ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : زَوَّجَنِي خَالِي قُدَامَةُ بْنُ مَظْعُونٍ بِنْتَ أَخِيهِ عُثْمَانَ بْنِ مَظْعُونٍ ، فَدَخَلَ الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ عَلَى أُمِّهَا فَأَرْغَبَهَا فِي الْمَالِ وَخَطَبَهَا إِلَيْهَا ، فَرُفِعَ شَأْنُهَا إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَقَالَ قُدَامَةُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، " ابْنَةُ أَخِي وَأَنَا وَصِيُّ أَبِيهَا وَلَمْ أُقَصِّرْ بِهَا ، زَوَّجْتُهَا مَنْ قَدْ عَلِمْتُ فَضْلَهُ وَقَرَابَتَهُ , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : إِنَّهَا يَتِيمَةٌ وَالْيَتِيمَةُ أَوْلَى بِأَمْرِهَا ، فَنُزِعَتْ مِنِّي وَزَوَّجَهَا الْمُغِيرَةِ بْنَ شُعْبَةَ " ، لَمْ يَسْمَعْهُ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ مِنْ نَافِعٍ , وَإِنَّمَا سَمِعَهُ مِنْ عُمَرَ بْنِ حُسَيْنٍ عَنْهُ . وَكَذَلِكَ رَوَاهُ إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْهُ , وَتَابَعَهُ مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ عُمَرَ بْنِ حُسَيْنٍ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Toqam Qudoma ibn Mazʼun meni akasi Usmon ibn Mazʼunning qiziga uylantirdi. Soʻng Mugʻiyra ibn Shuʼba qizning onasi huzuriga kirib, uni molga qiziqtirdi va qizga sovchi qoʻydi. Uning ishi Nabiy ﷺ huzuriga koʻtarildi. Qudoma: «Ey Allohning Rasuli, u — akamning qizi, men esa uning otasining vasiysiman; men unga nisbatan kamchilikka yoʻl qoʻyganim yoʻq, uni Siz fazlini ham, qarindoshligini ham bilgan kishiga nikohlab berdim», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «U — yetim qiz, yetim qiz esa oʻz ishiga haqliroqdir», dedilar. Bas, u mendan tortib olindi va uni Mugʻiyra ibn Shuʼbaga nikohlab berishdi. Muhammad ibn Ishoq buni Nofeʼdan eshitmagan, balki uni Umar ibn Husayndan, u orqali eshitgan. Ibrohim ibn Saʼd ham undan shunday rivoyat qilgan; Muhammad ibn Salama esa Muhammad ibn Ishoqdan, u Umar ibn Husayndan (rivoyat qilib) unga mutobaat qilgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Тоқам Қудома ибн Мазъун мени акаси Усмон ибн Мазъуннинг қизига уйлантирди. Сўнг Муғийра ибн Шуъба қизнинг онаси ҳузурига кириб, уни молга қизиқтирди ва қизга совчи қўйди. Унинг иши Набий ﷺ ҳузурига кўтарилди. Қудома: «Эй Аллоҳнинг Расули, у — акамнинг қизи, мен эса унинг отасининг васийсиман; мен унга нисбатан камчиликка йўл қўйганим йўқ, уни Сиз фазлини ҳам, қариндошлигини ҳам билган кишига никоҳлаб бердим», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «У — етим қиз, етим қиз эса ўз ишига ҳақлироқдир», дедилар. Бас, у мендан тортиб олинди ва уни Муғийра ибн Шуъбага никоҳлаб беришди. Муҳаммад ибн Ишоқ буни Нофеъдан эшитмаган, балки уни Умар ибн Ҳусайндан, у орқали эшитган. Иброҳим ибн Саъд ҳам ундан шундай ривоят қилган; Муҳаммад ибн Салама эса Муҳаммад ибн Ишоқдан, у Умар ибн Ҳусайндан (ривоят қилиб) унга мутобаат қилган.
قُرِئَ عَلَى أَبِي مُحَمَّدِ بْنِ صَاعِدٍ ، وَأَنَا أَسْمَعُ حَدَّثَكُمْ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدٍ الزُّهْرِيُّ , نَا عَمِّي , نَا أَبِي , عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ , حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ حُسَيْنٍ مَوْلَى آلِ حَاطِبٍ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : تُوُفِّيَ عُثْمَانُ بْنُ مَظْعُونٍ وَتَرَكَ بِنْتًا لَهُ مِنْ خَوْلَةَ بِنْتِ حَكِيمِ بْنِ أُمَيَّةَ , فَأَوْصَى إِلَى أَخِيهِ قُدَامَةَ بْنِ مَظْعُونٍ وَهُمَا خَالايَ فَخَطَبْتُ إِلَى قُدَامَةَ بِنْتَ عُثْمَانَ فَزَوَّجَنِيهَا , فَدَخَلَ الْمُغِيرَةُ إِلَى أُمِّهَا فَأَرْغَبَهَا فِي الْمَالِ فَحَطَّتْ إِلَيْهِ وَحَطَّتِ الْجَارِيَةُ إِلَى هَوَى أُمِّهَا ، حَتَّى ارْتَفَعَ أَمْرُهُمْ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَقَالَ قُدَامَةُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، " ابْنَةُ أَخِي وَأَوْصَى بِهَا إِلَيَّ فَزَوَّجْتُهَا ابْنَ عَمٍّ وَلَمْ أُقَصِّرْ بِالصَّلاحِ وَالْكَفَاءَةِ , وَلَكِنَّهَا امْرَأَةٌ وَأَنَّهَا حَطَّتْ إِلَى هَوَى أُمِّهَا , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : هِيَ يَتِيمَةٌ وَلا تُنْكَحُ إِلا بِإِذْنِهَا ، فَانْتُزِعَتْ مِنِّي وَاللَّهِ بَعْدَ أَنْ مَلَكْتُهَا ، فَزَوَّجُوهَا الْمُغِيرَةِ بْنَ شُعْبَةَ "
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Usmon ibn Mazʼun vafot etib, Xavla bint Hakim ibn Umayyadan boʻlgan bir qizini qoldirdi va akasi Qudoma ibn Mazʼunga vasiyat qildi; ikkovi ham mening toqalarim edi. Men Qudomadan Usmonning qizini soʻradim, u esa uni menga nikohlab berdi. Soʻng Mugʻiyra qizning onasi huzuriga kirib, uni molga qiziqtirdi; ona unga moyil boʻldi, qiz ham onasining havosiga moyil boʻldi. Nihoyat ularning ishi Nabiy ﷺ huzuriga koʻtarildi. Qudoma: «Ey Allohning Rasuli, u — akamning qizi, akam uni menga vasiyat qilgan edi; men uni amakivachchasiga nikohlab berdim va solihlik hamda tenglik borasida kamchilikka yoʻl qoʻyganim yoʻq. Lekin u — ayol kishi, onasining havosiga moyil boʻldi», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «U — yetim qiz, yetim qiz esa faqat oʻz izni bilan nikohlanadi», dedilar. Bas, Allohga qasamki, men unga ega boʻlganimdan keyin u mendan tortib olindi va uni Mugʻiyra ibn Shuʼbaga nikohlab berishdi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Усмон ибн Мазъун вафот этиб, Хавла бинт Ҳаким ибн Умайядан бўлган бир қизини қолдирди ва акаси Қудома ибн Мазъунга васият қилди; иккови ҳам менинг тоқаларим эди. Мен Қудомадан Усмоннинг қизини сўрадим, у эса уни менга никоҳлаб берди. Сўнг Муғийра қизнинг онаси ҳузурига кириб, уни молга қизиқтирди; она унга мойил бўлди, қиз ҳам онасининг ҳавосига мойил бўлди. Ниҳоят уларнинг иши Набий ﷺ ҳузурига кўтарилди. Қудома: «Эй Аллоҳнинг Расули, у — акамнинг қизи, акам уни менга васият қилган эди; мен уни амакиваччасига никоҳлаб бердим ва солиҳлик ҳамда тенглик борасида камчиликка йўл қўйганим йўқ. Лекин у — аёл киши, онасининг ҳавосига мойил бўлди», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «У — етим қиз, етим қиз эса фақат ўз изни билан никоҳланади», дедилар. Бас, Аллоҳга қасамки, мен унга эга бўлганимдан кейин у мендан тортиб олинди ва уни Муғийра ибн Шуъбага никоҳлаб беришди.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدِ بْنِ حَفْصٍ ، نَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُعَاوِيَةَ , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نَافِعٍ الصَّائِغُ , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نَافِعٍ مَوْلَى ابْنِ عُمَرَ , عَنْ أَبِيهِ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : لَمَّا هَلَكَ عُثْمَانُ بْنُ مَظْعُونٍ تَرَكَ ابْنَتَهُ , قَالَ ابْنُ عُمَرَ : زَوَّجَنِيهَا خَالِي قُدَامَةُ بْنُ مَظْعُونٍ ، وَلَمْ يُشَاوِرْهَا فِي ذَلِكَ وَهُوَ عَمُّهَا , وَكَلَّمْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذَلِكَ ، فَرَدَّ نِكَاحَهُ , فَأَحَبَّتْ أَنْ يَتَزَوَّجَهَا الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ , فَزَوَّجَهَا إِيَّاهُ "
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Usmon ibn Mazʼun vafot etganida qizini qoldirdi. Toqam Qudoma ibn Mazʼun uni menga nikohlab berdi; u qizning amakisi edi va bu haqda u bilan maslahatlashmagan edi. Bu haqda Rasulullohga ﷺ gapirildi, u zot esa bu nikohni rad etdilar. Soʻng qiz Mugʻiyra ibn Shuʼbaning unga uylanishini yoqtirdi va uni unga nikohlab berishdi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Усмон ибн Мазъун вафот этганида қизини қолдирди. Тоқам Қудома ибн Мазъун уни менга никоҳлаб берди; у қизнинг амакиси эди ва бу ҳақда у билан маслаҳатлашмаган эди. Бу ҳақда Расулуллоҳга ﷺ гапирилди, у зот эса бу никоҳни рад этдилар. Сўнг қиз Муғийра ибн Шуъбанинг унга уйланишини ёқтирди ва уни унга никоҳлаб беришди.
نَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ نُصَيْرٍ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ يَحْيَى الْحُلْوَانِيُّ , نَا عَلِيُّ بْنُ قَرِينٍ , نَا سَلَمَةُ الأَبْرَشُ , نَا ابْنُ إِسْحَاقَ , عَنْ عُمَرَ بْنِ حُسَيْنٍ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " لا تُنْكَحُ الْيَتِيمَةُ إِلا بِإِذْنِهَا " ، عُمَرُ بْنُ حُسَيْنٍ مَوْلَى آلِ حَاطِبٍ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Yetim qiz faqat oʻz izni bilan nikohlanadi», dedilar. Umar ibn Husayn — Hotib oilasining mavlosidir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Етим қиз фақат ўз изни билан никоҳланади», дедилар. Умар ибн Ҳусайн — Ҳотиб оиласининг мавлосидир.
حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ الأَصْبَهَانِيُّ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ رَاشِدٍ , نَا مُوسَى بْنُ عَامِرٍ , نَا الْوَلِيدُ , قَالَ : قَالَ ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ ، أَخْبَرَنِي نَافِعٌ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , " أَنَّ رَجُلا زَوَّجَ ابْنَتَهُ بِكْرًا فَكَرِهَتْ ذَلِكَ , فَأَتَتِ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَدَّ نِكَاحَهَا " ، لا يُثْبَتُ هَذَا عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ , عَنْ نَافِعٍ , وَالصَّوَابُ حَدِيثُ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ , عَنْ عُمَرَ بْنِ حُسَيْنٍ ، وَقَدْ تَقَدَّمَ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinishicha, bir kishi bokira qizini nikohlab berdi, qiz esa buni yoqtirmadi. U Nabiy ﷺ huzuriga keldi, u zot esa uning nikohini rad etdilar. Bu Ibn Abu Diʼbdan, u Nofeʼdan (kelgani) sobit emas. Toʻgʻrisi — Ibn Abu Diʼbning Umar ibn Husayndan (rivoyat qilgan) hadisidir, u yuqorida oʻtdi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинишича, бир киши бокира қизини никоҳлаб берди, қиз эса буни ёқтирмади. У Набий ﷺ ҳузурига келди, у зот эса унинг никоҳини рад этдилар. Бу Ибн Абу Диъбдан, у Нофеъдан (келгани) собит эмас. Тўғриси — Ибн Абу Диъбнинг Умар ибн Ҳусайндан (ривоят қилган) ҳадисидир, у юқорида ўтди.
نَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا أَبُو أُمَيَّةَ الطَّرَسُوسِيُّ مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ، نَا الأَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ , نَا أَيُّوبُ بْنُ عُتْبَةَ , نَا عِكْرِمَةُ بْنُ خَالِدٍ , قَالَ : سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ ، " عَنِ امْرَأَةَ أَرَادَ أَنْ يَتَزَوَّجَهَا رَجُلٌ وَهُوَ خَارِجٌ مِنْ مَكَّةَ وَأَرَادَ أَنْ يَعْتَمِرَ أَوْ يَحُجَّ , فَقَالَ : قَالَ : لا تَزَوَّجْهَا وَأَنْتَ مُحْرِمٌ , نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ ذَلِكَ "
Ikrima ibn Xolid aytdi: Men Abdulloh ibn Umardan Makkadan chiqib ketayotgan va umra yoki haj qilmoqchi boʻlgan bir kishi uylanmoqchi boʻlgan ayol haqida soʻradim. U: «Sen ehromda turib unga uylanma; Rasululloh ﷺ bundan qaytarganlar», dedi.Икрима ибн Холид айтди: Мен Абдуллоҳ ибн Умардан Маккадан чиқиб кетаётган ва умра ёки ҳаж қилмоқчи бўлган бир киши уйланмоқчи бўлган аёл ҳақида сўрадим. У: «Сен эҳромда туриб унга уйланма; Расулуллоҳ ﷺ бундан қайтарганлар», деди.
نَا أَبُو طَالِبٍ أَحْمَدُ بْنُ نَصْرٍ الْحَافِظُ , نَا هِلالُ بْنُ الْعَلاءِ , نَا النُّفَيْلِيُّ ، نَا مُسْلِمُ بْنُ خَالِدٍ , نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أُمَيَّةَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " الْمُحْرِمُ لا يَنْكِحُ ، وَلا يُنْكِحُ ، وَلا يَخْطُبُ "
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Ehromdagi kishi na uylanadi, na uylantiradi va na sovchilik qiladi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Эҳромдаги киши на уйланади, на уйлантиради ва на совчилик қилади», дедилар.