- وعن أبي هريرة، رضي الله عنه ، قال: قال رسول الله ، صلى الله عليه وسلم لما خلق الله الخلق، كتب في كتاب، فهو عنده فوق العرش: إن رحمتي تغلب غضبي".
((متفق عليه))
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh Odamni yaratganida, uning belini siladi. Shunda uning belidan Qiyomat kunigacha yaratadigan har bir jonzot — zurriyotidan — tushdi va ularning har bir insonining ikki koʻzi orasida nurdan bir yorugʻlik qildi. Soʻng ularni Odamga koʻrsatdi. Odam: ‹Ey Robbim, bular kimlar?› dedi. (Alloh:) ‹Bular sening zurriyotingdir›, dedi. Odam ulardan bir kishini koʻrib, uning ikki koʻzi orasidagi yorugʻlik uni hayratga soldi-da: ‹Ey Robbim, bu kim?› dedi. (Alloh:) ‹Bu sening zurriyotingdan, oxirgi ummatlardan boʻlgan bir kishi, unga Dovud deyiladi›, dedi. (Odam:) ‹Robbim, uning umrini qancha qilding?› dedi. (Alloh:) ‹Oltmish yil›, dedi. (Odam:) ‹Ey Robbim, mening umrimdan unga qirq yil qoʻshgin›, dedi. Odamning umri tugaganda, oʻlim farishtasi keldi. Odam: ‹Mening umrimdan qirq yil qolmaganmidi?› dedi. (Farishta:) ‹Uni oʻgʻling Dovudga bermaganmiding?› dedi. Shunda Odam tonib qoʻydi, bas, uning zurriyoti ham tonadigan boʻldi; Odam unutdi, bas, uning zurriyoti ham unutadigan boʻldi; Odam xato qildi, bas, uning zurriyoti ham xato qiladigan boʻldi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. U Abu Hurayradan Paygʻambar ﷺ orqali bir necha yoʻl bilan ham rivoyat qilingan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ Одамни яратганида, унинг белини силади. Шунда унинг белидан Қиёмат кунигача яратадиган ҳар бир жонзот — зурриётидан — тушди ва уларнинг ҳар бир инсонининг икки кўзи орасида нурдан бир ёруғлик қилди. Сўнг уларни Одамга кўрсатди. Одам: ‹Эй Роббим, булар кимлар?› деди. (Аллоҳ:) ‹Булар сенинг зурриётингдир›, деди. Одам улардан бир кишини кўриб, унинг икки кўзи орасидаги ёруғлик уни ҳайратга солди-да: ‹Эй Роббим, бу ким?› деди. (Аллоҳ:) ‹Бу сенинг зурриётингдан, охирги умматлардан бўлган бир киши, унга Довуд дейилади›, деди. (Одам:) ‹Роббим, унинг умрини қанча қилдинг?› деди. (Аллоҳ:) ‹Олтмиш йил›, деди. (Одам:) ‹Эй Роббим, менинг умримдан унга қирқ йил қўшгин›, деди. Одамнинг умри тугаганда, ўлим фариштаси келди. Одам: ‹Менинг умримдан қирқ йил қолмаганмиди?› деди. (Фаришта:) ‹Уни ўғлинг Довудга бермаганмидинг?› деди. Шунда Одам тониб қўйди, бас, унинг зурриёти ҳам тонадиган бўлди; Одам унутди, бас, унинг зурриёти ҳам унутадиган бўлди; Одам хато қилди, бас, унинг зурриёти ҳам хато қиладиган бўлди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. У Абу Ҳурайрадан Пайғамбар ﷺ орқали бир неча йўл билан ҳам ривоят қилинган.
- وعنه قال: سمعت رسول الله ، صلى الله عليه وسلم يقول: “جعل الله الرحمة مائة جزء فأمسك عنده تسعة وتسعين، وأنزل في الأرض جزءا واحداً، فمن ذلك الجزء يتراحم الخلائق حتى ترفع الدابة حافرها عن ولدها خشية أن تصيبه".
"وفي رواية: "إن لله تعالى مائة رحمة أنزل منها رحمة واحدة بين الجن والإنس والبهائم والهوام، فيها يتعاطفون، وبها يتراحمون، وبها تعطف الوحش على ولدها، وأخر الله تعالى تسعاً وتسعين رحمة يرحم بها عباده يوم القيامة” ((متفق عليه)) .
ورواه مسلم أيضاً من رواية سلمان الفارسي، رضي الله عنه ، قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: “إن لله تعالى مائة رحمة فمنها رحمة يتراحم بها الخلق بينهم، وتسع وتسعون ليوم القيامة"
"وفي رواية: "إن الله تعالى خلق يوم خلق السماوات والأرض مائة رحمة كل رحمة طباق ما بين السماء إلى الأرض، فجعل منها في الأرض رحمة، فيها تعطف الوالدة على ولدها، والوحش والطير بعضها على بعض، فإذا كان يوم القيامة، أكملها بهذه الرحمة”.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ni: «Alloh rahmatni yuz boʻlakka boʻldi. Toqson toqqiztasini Oʻz huzurida ushlab qoldi va yer yuziga bir boʻlagini tushirdi. Ana oʻsha bir boʻlak tufayli xaloyiq bir-biriga rahm qiladi, hatto hayvon bolasiga (zarar) yetib qolishidan qoʻrqib, oyogʻini undan koʻtaradi», deb aytayotganlarini eshitdim.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ ни: «Аллоҳ раҳматни юз бўлакка бўлди. Тоқсон тоққизтасини Ўз ҳузурида ушлаб қолди ва ер юзига бир бўлагини туширди. Ана ўша бир бўлак туфайли халойиқ бир-бирига раҳм қилади, ҳатто ҳайвон боласига (зарар) етиб қолишидан қўрқиб, оёғини ундан кўтаради», деб айтаётганларини эшитдим.
- وعنه عن النبي صلى الله عليه وسلم، فيما يحكى عن ربه، تبارك وتعالى، قال: “أذنب عبدي ذنباً، فقال: اللهم اغفر لى ذنبي، فقال الله تبارك وتعالى: أذنب عبدى ذنبا، فعلم أن له رباً يغفر الذنب، ويأخذ بالذنب، ثم عاد فأذنب، فقال: أي رب اغفر لي ذنبي، فقال تبارك وتعالى: أذنب عبدي ذنباً، فعلم أن له رباً يغفر الذنب، ويأخذ بالذنب، ثم عاد فأذنب، فقال: أي رب اغفر لى ذنبي، فقال، تبارك وتعالى: أذنب عبدي ذنباً، فعلم أن له رباً يغفر الذنب، ويأخذ بالذنب، قد غفرت لعبدى فليفعل ما شاء” ((متفق عليه)) .
وقوله تعالى: “فليفعل ما شاء” أي: ما دام يفعل هكذا، يذنب ويتوب اغفر له، فإن التوبة تهدم ما قبلها.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ oʻz Robbi azza va jalladan hikoya qilib, u zot dedilar: «Bir banda bir gunoh qildi-da: ‹Allohim, gunohimni magʻfirat qil›, dedi. Shunda (Alloh) tabaroka va taolo: ‹Bandam bir gunoh qildi va uning gunohni magʻfirat qiladigan hamda gunoh uchun (jazoga) tutadigan Robbi borligini bildi›, dedi. Soʻng u yana (gunohga) qaytib gunoh qildi-da: ‹Ey Robbim, gunohimni magʻfirat qil›, dedi. Shunda (Alloh) tabaroka va taolo: ‹Bandam bir gunoh qildi va uning gunohni magʻfirat qiladigan hamda gunoh uchun (jazoga) tutadigan Robbi borligini bildi›, dedi. Soʻng u yana qaytib gunoh qildi-da: ‹Ey Robbim, gunohimni magʻfirat qil›, dedi. Shunda (Alloh) tabaroka va taolo: ‹Bandam bir gunoh qildi va uning gunohni magʻfirat qiladigan hamda gunoh uchun (jazoga) tutadigan Robbi borligini bildi. Bas, xohlaganingni qil, Men seni magʻfirat qildim›, dedi». Abdul-Aʼlo dedi: «xohlaganingni qil» (deganini) uchinchisidami yoki toʻrtinchisidami aytganini bilmadim.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ўз Робби азза ва жалладан ҳикоя қилиб, у зот дедилар: «Бир банда бир гуноҳ қилди-да: ‹Аллоҳим, гуноҳимни мағфират қил›, деди. Шунда (Аллоҳ) табарока ва таоло: ‹Бандам бир гуноҳ қилди ва унинг гуноҳни мағфират қиладиган ҳамда гуноҳ учун (жазога) тутадиган Робби борлигини билди›, деди. Сўнг у яна (гуноҳга) қайтиб гуноҳ қилди-да: ‹Эй Роббим, гуноҳимни мағфират қил›, деди. Шунда (Аллоҳ) табарока ва таоло: ‹Бандам бир гуноҳ қилди ва унинг гуноҳни мағфират қиладиган ҳамда гуноҳ учун (жазога) тутадиган Робби борлигини билди›, деди. Сўнг у яна қайтиб гуноҳ қилди-да: ‹Эй Роббим, гуноҳимни мағфират қил›, деди. Шунда (Аллоҳ) табарока ва таоло: ‹Бандам бир гуноҳ қилди ва унинг гуноҳни мағфират қиладиган ҳамда гуноҳ учун (жазога) тутадиган Робби борлигини билди. Бас, хоҳлаганингни қил, Мен сени мағфират қилдим›, деди». Абдул-Аъло деди: «хоҳлаганингни қил» (деганини) учинчисидами ёки тўртинчисидами айтганини билмадим.
- وعنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : “والذي نفسي بيده لو لم تذنبوا، لذهب الله بكم، ولجاء بقوم يذنبون، فيستغفرون الله تعالى، فيغفر لهم” ((رواه مسلم)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zot ila qasamki, agar sizlar gunoh qilmaganingizda, Alloh sizlarni (yoʻqotib) ketkazgan va gunoh qiladigan, soʻng Allohdan magʻfirat soʻraydigan, U esa ularni magʻfirat etadigan bir qavmni keltirgan boʻlardi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жоним қўлида бўлган Зот ила қасамки, агар сизлар гуноҳ қилмаганингизда, Аллоҳ сизларни (йўқотиб) кетказган ва гуноҳ қиладиган, сўнг Аллоҳдан мағфират сўрайдиган, У эса уларни мағфират этадиган бир қавмни келтирган бўларди», — дедилар.
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه ، قال: كنا قعوداً مع رسول الله صلى الله عليه وسلم، معنا أبو بكر وعمر، رضي الله عنهما في نفر، فقام رسول الله، صلى الله عليه وسلم، من بين أظهرنا، فأبطأ علينا، فخشينا أن يقتطع دوننا، ففزعنا، فقمنا، فكنت أول من فزع، فخرجت ابتغي رسول الله صلى الله عليه وسلم، حتى أتيت حائطاً للأنصار -وذكر الحديث بطوله إلى قوله: فقال رسول الله، صلى الله عليه وسلم، “اذهب فمن لقيت وراء هذا الحائط يشهد أن لا إله إلا الله ، مستيقناً بها قلبه فبشره بالجنة” ((رواه مسلم)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ ning atroflarida oʻtirgan edik — biz bilan birga bir necha (kishi) ichida Abu Bakr va Umar (ham) bor edi. Shunda Rasululloh ﷺ oramizdan oʻrnilaridan turib (ketdilar) va bizga (qaytishlari) kechikdi. Biz U Zot bizdan (ayri) joyda (dushman tomonidan) yoʻldan urilishidan (ushlanishidan) qoʻrqib, vahimaga tushdik-da, oʻrnimizdan turdik. Men vahimaga tushganlarning birinchisi edim. Bas, men Rasululloh ﷺ ni qidirib chiqdim — toki Ansorning, Banu Najjorga (qarashli) bir bogʻiga keldim. Men unga eshik bormikan deb, atrofidan aylandim, ammo topmadim. Shunda (qarasam) tashqaridagi quduqdan bogʻning ichiga kirib turgan bir ariq (rabiʼ) bor ekan. Men tulki siqilib (kirgandek) siqilib, Rasululloh ﷺ ning oldilariga kirdim. (Paygʻambar): «Abu Hurayrami?» dedilar. Men: «Ha, ey Allohning Rasuli», dedim. (Paygʻambar): «Senga nima boʻldi?» dedilar. Men: «Siz oramizda edingiz, soʻng oʻrningizdan turib (ketdingiz) va bizga (qaytishingiz) kechikdi; biz Siz bizdan (ayri) joyda yoʻldan urilishingizdan qoʻrqib, vahimaga tushdik. Men vahimaga tushganlarning birinchisi edim; shu bogʻga keldim va tulki siqilgandek siqildim; mana bu odamlar ham ortimda (kelyapti)», dedim. Shunda (Paygʻambar): «Ey Abu Hurayra!» deb, menga (oʻz) ikki kavushlarini berdilar-da: «Mana bu ikki kavushimni olib bor; bu bogʻdan tashqarida qalbi (bunga) qattiq ishongan holda «Allohdan boshqa iloh yoʻq» deb guvohlik beradigan kimni uchratsang, uni jannat bilan xushxabarla», dedilar. Men uchratgan birinchi (kishi) Umar boʻldi. U: «Bu ikki kavush nima, ey Abu Hurayra?» dedi. Men: «Bu Rasululloh ﷺ ning ikki kavushlari; meni shular bilan (shunday vazifa bilan) yubordilarki, qalbi (bunga) qattiq ishongan holda «Allohdan boshqa iloh yoʻq» deb guvohlik beradigan kimni uchratsam, uni jannat bilan xushxabarlayman», dedim. Shunda Umar qoʻli bilan koʻkragimga (shunday) urdiki, men orqamga (yiqilib) tushdim. U: «Qaytib bor, ey Abu Hurayra», dedi. Men Rasululloh ﷺ ning oldilariga qaytdim va yigʻlab yubordim. Umar meni (ortimdan) quvib keldi — mana, u ortimda (turardi). Rasululloh ﷺ menga: «Senga nima boʻldi, ey Abu Hurayra?» dedilar. Men: «Umarni uchratdim va siz meni yuborgan (vazifa) haqida unga xabar berdim. Shunda u koʻkragimga bir (shunday) urdiki, orqamga (yiqilib) tushdim; (soʻng): ‹Qaytib bor›, dedi», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Ey Umar, seni bunday qilishga nima undadi?» dedilar. U: «Ey Allohning Rasuli, otam-onam Sizga fido boʻlsin, Siz Abu Hurayrani ikki kavushingiz bilan, qalbi (bunga) qattiq ishongan holda «Allohdan boshqa iloh yoʻq» deb guvohlik beradigan kimni uchratsa, uni jannat bilan xushxabarlasin deb yubordingizmi?» dedi. (Paygʻambar): «Ha», dedilar. U: «Unday qilmang, chunki men odamlar (faqat) shunga suyanib qolishidan qoʻrqaman; bas, ularni (amal qilib) ishlayverishlariga qoʻyib bering», dedi. Rasululloh ﷺ: «Mayli, ularni (oʻz holiga) qoʻy», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ нинг атрофларида ўтирган эдик — биз билан бирга бир неча (киши) ичида Абу Бакр ва Умар (ҳам) бор эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ орамиздан ўрниларидан туриб (кетдилар) ва бизга (қайтишлари) кечикди. Биз У Зот биздан (айри) жойда (душман томонидан) йўлдан урилишидан (ушланишидан) қўрқиб, ваҳимага тушдик-да, ўрнимиздан турдик. Мен ваҳимага тушганларнинг биринчиси эдим. Бас, мен Расулуллоҳ ﷺ ни қидириб чиқдим — токи Ансорнинг, Бану Нажжорга (қарашли) бир боғига келдим. Мен унга эшик бормикан деб, атрофидан айландим, аммо топмадим. Шунда (қарасам) ташқаридаги қудуқдан боғнинг ичига кириб турган бир ариқ (рабиъ) бор экан. Мен тулки сиқилиб (киргандек) сиқилиб, Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига кирдим. (Пайғамбар): «Абу Ҳурайрами?» дедилар. Мен: «Ҳа, эй Аллоҳнинг Расули», дедим. (Пайғамбар): «Сенга нима бўлди?» дедилар. Мен: «Сиз орамизда эдингиз, сўнг ўрнингиздан туриб (кетдингиз) ва бизга (қайтишингиз) кечикди; биз Сиз биздан (айри) жойда йўлдан урилишингиздан қўрқиб, ваҳимага тушдик. Мен ваҳимага тушганларнинг биринчиси эдим; шу боғга келдим ва тулки сиқилгандек сиқилдим; мана бу одамлар ҳам ортимда (келяпти)», дедим. Шунда (Пайғамбар): «Эй Абу Ҳурайра!» деб, менга (ўз) икки кавушларини бердилар-да: «Мана бу икки кавушимни олиб бор; бу боғдан ташқарида қалби (бунга) қаттиқ ишонган ҳолда «Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ» деб гувоҳлик берадиган кимни учратсанг, уни жаннат билан хушхабарла», дедилар. Мен учратган биринчи (киши) Умар бўлди. У: «Бу икки кавуш нима, эй Абу Ҳурайра?» деди. Мен: «Бу Расулуллоҳ ﷺ нинг икки кавушлари; мени шулар билан (шундай вазифа билан) юбордиларки, қалби (бунга) қаттиқ ишонган ҳолда «Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ» деб гувоҳлик берадиган кимни учратсам, уни жаннат билан хушхабарлайман», дедим. Шунда Умар қўли билан кўкрагимга (шундай) урдики, мен орқамга (йиқилиб) тушдим. У: «Қайтиб бор, эй Абу Ҳурайра», деди. Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига қайтдим ва йиғлаб юбордим. Умар мени (ортимдан) қувиб келди — мана, у ортимда (турарди). Расулуллоҳ ﷺ менга: «Сенга нима бўлди, эй Абу Ҳурайра?» дедилар. Мен: «Умарни учратдим ва сиз мени юборган (вазифа) ҳақида унга хабар бердим. Шунда у кўкрагимга бир (шундай) урдики, орқамга (йиқилиб) тушдим; (сўнг): ‹Қайтиб бор›, деди», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Эй Умар, сени бундай қилишга нима ундади?» дедилар. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, отам-онам Сизга фидо бўлсин, Сиз Абу Ҳурайрани икки кавушингиз билан, қалби (бунга) қаттиқ ишонган ҳолда «Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ» деб гувоҳлик берадиган кимни учратса, уни жаннат билан хушхабарласин деб юбордингизми?» деди. (Пайғамбар): «Ҳа», дедилар. У: «Ундай қилманг, чунки мен одамлар (фақат) шунга суяниб қолишидан қўрқаман; бас, уларни (амал қилиб) ишлайверишларига қўйиб беринг», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Майли, уларни (ўз ҳолига) қўй», дедилар.
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه ، عن رسول الله صلى الله عليه وسلم أنه قال: “ قال الله، عز وجل: أنا عند ظن عبدي بي وأنا معه حيث يذكرني، والله لله أفرح بتوبة عبده من أحدكم يجد ضالته بالفلاة، ومن تقرب إلي شبراً، تقربت إليه ذراعاً، ومن تقرب إلي ذراعاً، تقربت إليه باعاً، وإذا أقبل إلي يمشي، أقبلت إليه أهرول" ((متفق عليه)) . وهذا لفظ إحدى روايات مسلم. وتقدم شرحه في الباب قبله.
وروي في الصحيحين : "وأنا معه حين يذكرني" بالنون، وفي هذه الرواية "حيث” بالثاء وكلاهما صحيح.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Aziz va jalil Alloh aytdi: ‹Men bandamning Men haqimdagi gumonida boʻlaman va u Meni zikr qilgan joyida Men u bilan birga boʻlaman›. Vallohi, Alloh bandasining tavbasidan sizlardan biringizning sahroda yoʻqolgan tuyasini topib olganidan koʻra koʻproq quvonadi. Kim Menga bir qarich yaqinlashsa, Men unga bir tirsak yaqinlashaman; kim Menga bir tirsak yaqinlashsa, Men unga bir quloch yaqinlashaman; kim Menga yurib kelsa, Men unga shoshilib boraman», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Азиз ва жалил Аллоҳ айтди: ‹Мен бандамнинг Мен ҳақимдаги гумонида бўламан ва у Мени зикр қилган жойида Мен у билан бирга бўламан›. Валлоҳи, Аллоҳ бандасининг тавбасидан сизлардан бирингизнинг саҳрода йўқолган туясини топиб олганидан кўра кўпроқ қувонади. Ким Менга бир қарич яқинлашса, Мен унга бир тирсак яқинлашаман; ким Менга бир тирсак яқинлашса, Мен унга бир қулоч яқинлашаман; ким Менга юриб келса, Мен унга шошилиб бораман», — дедилар.
- وعن أبي هريرة، رضي الله عنه ، أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال" لو يعلم المؤمن ما عند الله من العقوبة، ما طمع بجنته أحد، ولو يعلم الكافر ما عند الله من الرحمة، ما قنط من جنته أحد” ((رواه مسلم)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar moʻmin Allohning huzuridagi (doʻzax) jazosini bilganida edi, hech kim Uning jannatiga tama qilmas edi. Agar kofir Allohning huzuridagi rahmatni bilganida edi, hech kim Uning jannatidan noumid boʻlmas edi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар мўмин Аллоҳнинг ҳузуридаги (дўзах) жазосини билганида эди, ҳеч ким Унинг жаннатига тама қилмас эди. Агар кофир Аллоҳнинг ҳузуридаги раҳматни билганида эди, ҳеч ким Унинг жаннатидан ноумид бўлмас эди», дедилар.
- وعن أبي هريرة، رضي الله عنه ، قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم، لا يلج النار رجل بكى من خشية الله حتى يعود اللبن في الضرع، ولا يجتمع غبار في سبيل الله ودخان جهنم” ((رواه الترمذي: وقال حديث حسن صحيح)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Allohdan qoʻrqib yigʻlagan kishi sut yelinga qaytmaguncha doʻzaxga kirmaydi. Alloh yoʻlidagi (gʻuborli) chang bilan jahannam tutuni bir joyda jam boʻlmaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Abu Rayhona va Ibn Abbosdan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Muhammad ibn Abdurrahmon — Tolha oilasining ozod qilgan qulidir, u madinalik, ishonchli kishidir. Undan Shuʼba va Sufyon as-Savriy rivoyat qilishgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳдан қўрқиб йиғлаган киши сут елинга қайтмагунча дўзахга кирмайди. Аллоҳ йўлидаги (ғуборли) чанг билан жаҳаннам тутуни бир жойда жам бўлмайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Абу Райҳона ва Ибн Аббосдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Муҳаммад ибн Абдурраҳмон — Толҳа оиласининг озод қилган қулидир, у мадиналик, ишончли кишидир. Ундан Шуъба ва Суфён ас-Саврий ривоят қилишган.
- وعنه قال: قال رسول الله ، صلى الله عليه وسلم:"سبعة يظلهم الله في ظله يوم لا ظل إلا ظله: إمام عادل، وشاب نشأ في عبادة الله ، ورجل قلبه معلق في المساجد، ورجلان تحابا في الله، اجتمعا عليه، وتفرقا عليه، ورجل دعته امرأة ذات منصب وجمال، فقال: إنى أخاف الله، ورجل تصدق بصدقة فأخفاها حتى لا تعلم شماله ما تنفق يمينه، ورجل ذكر الله خالياً ففاضت عيناه” ((متفق عليه)) .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Yetti (toifa) kishini Alloh — Oʻz soyasidan boshqa soya boʻlmagan kunda — Oʻz soyasida soyalaydi: (1) odil rahbar (imom); (2) Allohga ibodatda (yaʼni bolaligidan Allohga ixlos bilan) tarbiyalangan yigit; (3) qalbi masjidga bogʻlangan kishi (yaʼni besh vaqt namozni jamoat bilan masjidda oʻqiydigan); (4) bir-birini faqat Alloh uchun sevgan va Alloh yoʻlida (gina) uchrashib, ajraladigan ikki kishi; (5) obroʻ-nasabli goʻzal ayolning (zinoga) chaqirigʻini rad etib: ‹Men Allohdan qoʻrqaman›, — degan kishi; (6) shunchalik maxfiy sadaqa qiladigan kishiki, chap qoʻli oʻng qoʻli nima berganini bilmaydi (yaʼni u sadaqani yashirin qiladi); (7) yolgʻizlikda Allohni yodga olib, koʻzlari yoshga toʻlgan kishi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Етти (тоифа) кишини Аллоҳ — Ўз соясидан бошқа соя бўлмаган кунда — Ўз соясида соялайди: (1) одил раҳбар (имом); (2) Аллоҳга ибодатда (яъни болалигидан Аллоҳга ихлос билан) тарбияланган йигит; (3) қалби масжидга боғланган киши (яъни беш вақт намозни жамоат билан масжидда ўқийдиган); (4) бир-бирини фақат Аллоҳ учун севган ва Аллоҳ йўлида (гина) учрашиб, ажраладиган икки киши; (5) обрў-насабли гўзал аёлнинг (зинога) чақириғини рад этиб: ‹Мен Аллоҳдан қўрқаман›, — деган киши; (6) шунчалик махфий садақа қиладиган кишики, чап қўли ўнг қўли нима берганини билмайди (яъни у садақани яширин қилади); (7) ёлғизликда Аллоҳни ёдга олиб, кўзлари ёшга тўлган киши», — дедилар.
- وعن عبد الله بن الشخير، رضي الله عنه ، قال: أتيت رسول الله صلى الله عليه وسلم، وهو يصلي ولجوفه أزيز كأزير المرجل من البكاء. ((حديث صحيح رواه أبو داود، والترمذي بإسناد صحيح)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men — Xaybar musulmonlar qoʻliga oʻtganidan keyin — Allohning Rasuli ﷺ ning oldiga, u zot Xaybarda (turgan) paytda bordim. Men: «Yo Rasululloh! Menga (Xaybar yeridan) ulush bering», — dedim. Said ibn Osning oʻgʻillaridan biri: «Yo Rasululloh! Unga ulush bermang», — dedi. Men: «Bu — Ibn Qavqalning qotili», — dedim. Said ibn Osning oʻgʻli: «Ajab! Qaduyim togʻidan (qoʻy oʻtloqlaridan) bizning oldimizga tushib kelgan bir vabr (kemiruvchi hayvon) — meni — Alloh men sababli (sharaf bilan) afzal qilgan va Alloh meni uning qoʻlida sharmanda qilmagan (yaʼni kofir holda oʻldirilmagan) — bir musulmonni oʻldirganlikda — ayblayaptimi?» — dedi (Rivoyatchi: «Paygʻambar ﷺ unga ulush berdimi yoki yoʻqmi — bilmayman», — dedi).Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен — Хайбар мусулмонлар қўлига ўтганидан кейин — Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг олдига, у зот Хайбарда (турган) пайтда бордим. Мен: «Ё Расулуллоҳ! Менга (Хайбар еридан) улуш беринг», — дедим. Саид ибн Оснинг ўғилларидан бири: «Ё Расулуллоҳ! Унга улуш берманг», — деди. Мен: «Бу — Ибн Қавқалнинг қотили», — дедим. Саид ибн Оснинг ўғли: «Ажаб! Қадуйим тоғидан (қўй ўтлоқларидан) бизнинг олдимизга тушиб келган бир вабр (кемирувчи ҳайвон) — мени — Аллоҳ мен сабабли (шараф билан) афзал қилган ва Аллоҳ мени унинг қўлида шарманда қилмаган (яъни кофир ҳолда ўлдирилмаган) — бир мусулмонни ўлдирганликда — айблаяптими?» — деди (Ривоятчи: «Пайғамбар ﷺ унга улуш бердими ёки йўқми — билмайман», — деди).
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه، عن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: "لو كان لي مثل أحد ذهباً، لسرنى أن لا تمر على ثلاث ليال وعندي منه شئ إلا شئ أرصده لدين" ((متفق عليه))
(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Agar menda Uhuddek oltin boʻlsa, uning hech narsasi mening oldimda uch kechadan ortiq qolmasligi meni xursand qilardi — qarz uchun ajratib qoʻyadiganimdan boshqa(si)», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Агар менда Уҳуддек олтин бўлса, унинг ҳеч нарсаси менинг олдимда уч кечадан ортиқ қолмаслиги мени хурсанд қиларди — қарз учун ажратиб қўядиганимдан бошқа(си)», дедилар.
- وعنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم انظروا إلى من هو أسفل منكم ولا تنظروا إلى من هو فوقكم فهو أجدر أن لا تزدروا نعمة الله عليكم" ((متفق عليه وهذا لفظ مسلم)). وفي رواية البخاري: "إذا نظر أحدكم إلى من فضل عليه في المال والخلق، فلينظر إلى من هو أسفل منه".
وفي رواية البخاري: "إذا نظر أحدكم إلى من فضل عليه في المال والخلق، فلينظر إلى من هو أسفل منه".
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oʻzingizdan pastroqdagiga qarang, oʻzingizdan yuqoridagiga qaramang. Zero, bu Allohning sizga bergan neʼmatini kamsitmasligingizga koʻproq munosibdir», dedilar. Bu sahih hadisdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ўзингиздан пастроқдагига қаранг, ўзингиздан юқоридагига қараманг. Зеро, бу Аллоҳнинг сизга берган неъматини камситмаслигингизга кўпроқ муносибдир», дедилар. Бу саҳиҳ ҳадисдир.
- وعنه عن النبي صلى الله عليه وسلم، قال: “تعس عبد الدينار والدرهم والقطيفة والخميصة؛ إن أعطى رضي؛ وإن لم يعط لم يرض" ((رواه البخاري)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Dinor va dirham, qatifa va xamisa (yaʼni pul va hashamatli kiyim)ning quli halok boʻlsin — chunki unga bu narsalar berilsa, u rozi boʻladi; berilmasa, norozi boʻladi!» — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Динор ва дирҳам, қатифа ва хамиса (яъни пул ва ҳашаматли кийим)нинг қули ҳалок бўлсин — чунки унга бу нарсалар берилса, у рози бўлади; берилмаса, норози бўлади!» — деди.
- وعنه، رضي الله عنه، قال: لقد رأيت سبعين من أهل الصفة، ما منهم رجل عليه رداء، إما إزار وأما كساء، قد ربطوا في أعناقهم، فمنها ما يبلغ نصف الساقين، ومنها ما يبلغ الكعبين، فيجمعه بيده كراهية أن ترى عورته” ((رواه البخاري)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Suffa ahlidan yetmish (kishi)ni koʻrdim; ularning hech birida rido yoʻq edi. Ularda yo (faqat) izor, yo boʻyinlariga bogʻlagan choyshablar bor edi. Bu choyshablarning baʼzisi oyoq (boldir)ning oʻrtasigacha, baʼzisi tovongacha yetar edi; ular avratlari ochilib qolmasin deb ularni qoʻllari bilan (ushlab) yigʻar edi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Суффа аҳлидан етмиш (киши)ни кўрдим; уларнинг ҳеч бирида ридо йўқ эди. Уларда ё (фақат) изор, ё бўйинларига боғлаган чойшаблар бор эди. Бу чойшабларнинг баъзиси оёқ (болдир)нинг ўртасигача, баъзиси товонгача етар эди; улар авратлари очилиб қолмасин деб уларни қўллари билан (ушлаб) йиғар эди.
- وعنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم "الدنيا سجن المؤمن وجنة الكافر" ((رواه مسلم)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Dunyo moʻminning zindoni va kofirning jannatidir», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Дунё мўминнинг зиндони ва кофирнинг жаннатидир», — дедилар.
- وعن أبي العباس سهل بن سعد الساعدى، رضي الله عنه، قال: جاء رجل إلى النبي صلى الله عليه وسلم فقال: يا رسول الله دلني على عمل إذا عملته أحبني الله، واحبني الناس، فقال: “ازهد في الدنيا يحبك الله، وازهد فيما عند الناس يحبك الناس” ((حديث حسن رواه ابن ماجه وغيره بأسانيد حسنة)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy Rasululloh ﷺ ning oldiga kelib: «Ey Allohning Rasuli, men qilsam jannatga kiradigan (biror) amalga yoʻllang», dedi. (Rasululloh): «Allohga ibodat qilasan, Unga hech narsani sherik qilmaysan, farz namozni toʻkis ado etasan, farz qilingan zakotni berasan va Ramazon roʻzasini tutasan», dedilar. (U): «Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, men bunga hech qachon hech narsa qoʻshmayman va undan kamaytirmayman ham», dedi. U orqasiga burilgach, Paygʻambar ﷺ: «Kimni jannat ahlidan boʻlgan bir kishiga qarash xursand qilsa, mana shu (kishi)ga qarasin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аъробий Расулуллоҳ ﷺ нинг олдига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен қилсам жаннатга кирадиган (бирор) амалга йўлланг», деди. (Расулуллоҳ): «Аллоҳга ибодат қиласан, Унга ҳеч нарсани шерик қилмайсан, фарз намозни тўкис адо этасан, фарз қилинган закотни берасан ва Рамазон рўзасини тутасан», дедилар. (У): «Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, мен бунга ҳеч қачон ҳеч нарса қўшмайман ва ундан камайтирмайман ҳам», деди. У орқасига бурилгач, Пайғамбар ﷺ: «Кимни жаннат аҳлидан бўлган бир кишига қараш хурсанд қилса, мана шу (киши)га қарасин», дедилар.
- وعن أبي هُرَيْرَة رضي اللَّه عنه ، قال : سمعتُ رسولَ اللَّه صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم يقول ألا إن الدنيا ملعونة، ملعون ما فيها، إلا ذكر الله تعالى، وما والاه، وعالماً ومتعلماً". ((رواه الترمذي وقال: حديث حسن)).
((رواه الترمذي وقال: حديث حسن)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ogoh boʻlinglar! Albatta, dunyo laʼnatlangandir, undagi narsalar ham laʼnatlangandir. Faqat Allohni zikr qilish, Unga yaqinlashtiradigan narsa, olim va ilm oʻrganuvchi bundan mustasno», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Огоҳ бўлинглар! Албатта, дунё лаънатлангандир, ундаги нарсалар ҳам лаънатлангандир. Фақат Аллоҳни зикр қилиш, Унга яқинлаштирадиган нарса, олим ва илм ўрганувчи бундан мустасно», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.
- وعن أبي هريرة، رضي الله عنه، قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: " يدخل الفقراء الجنة قبل الأغنياء بخمسمائة عام" ((رواه الترمذي وقال: جديث صحيح)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ: «Faqirlar boylardan besh yuz yil — yaʼni yarim kun — oldin jannatga kiradilar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Фақирлар бойлардан беш юз йил — яъни ярим кун — олдин жаннатга кирадилар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
- وعن أبي هريرة، رضي الله عنه، عن النبي صلى الله عليه وسلم، قال: "أصدق كلمة قالها شاعر كلمة لبيد: ألا كل شئ ما خلا الله باطل". ((متفق عليه)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Shoir aytgan eng rost soʻz Labidning soʻzidir: ‹Ogʻoh boʻlinglar, Allohdan boshqa har bir narsa botildir›», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Шоир айтган энг рост сўз Лабиднинг сўзидир: ‹Оғоҳ бўлинглар, Аллоҳдан бошқа ҳар бир нарса ботилдир›», дедилар.
- وعن أبي سعيد المقبري عن أبي هريرة رضي الله عنه، أنه مر بقوم بين أيديهم شاة مصلية، فدعوه فأبي أن يأكل، وقال: خرج رسول الله صلى الله عليه وسلم من الدنيا ولم يشبع من خبز الشعير. ((رواه البخاري)).
'مصلية' بفتح الميم: أي: مشوية.
(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, u — oldilarida qovurilgan bir qoʻ y boʻ lgan bir qavmning yonidan oʻ tdi; ular uni (taomga) chaqirdi; (lekin) u yeyishdan bosh tortdi va: «Rasululloh ﷺ dunyodan — arpa nonidan (ham) toʻ ymagan holda — chiqib ketdilar» dedi.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, у — олдиларида қовурилган бир қў й бў лган бир қавмнинг ёнидан ў тди; улар уни (таомга) чақирди; (лекин) у ейишдан бош тортди ва: «Расулуллоҳ ﷺ дунёдан — арпа нонидан (ҳам) тў ймаган ҳолда — чиқиб кетдилар» деди.
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال: خرج رسول الله صلى الله عليه وسلم ذات يوم أو ليلة، فإذا هو بأبي بكر وعمر رضي الله عنهما، فقال: " ما أخرجكما من بيوتكما هذه الساعة؟” قالا: الجوع يا رسول الله. قال: " وأنا، والذي نفسي بيده، لأخرجني الذي أخرجكما. قوما" فقاما معه، فأتى رجلا من الأنصار، فإذا هو ليس في بيته، فلما رأته المرأة قالت: مرحباً وأهلا، فقال لها رسول الله صلى الله عليه وسلم "أين فلان؟" قالت ذهب يستعذب لنا الماء، إذ جاء الأنصاري، فنظر إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم وصاحبيه، ثم قال: الحمد الله، ما أحد اليوم أكرم أضيافاً مني. فانطلق فجاءهم بعذق فيه بسر وتمر ورطب، فقال: كلوا وأخذ المدية فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم " إياك والحلوب" فذبح لهم فأكلوا من الشاة ومن ذلك العذق وشربوا فلما أن شبعوا ورووا قال رسول الله صلى الله عليه وسلم لأبي بكر وعمر رضي الله عنهما: " والذي نفسي بيده، لتسألن عن هذا النعيم يوم القيامة، أخرجكم من بيوتكم الجوع، ثم لم ترجعوا حتى أصابكم هذا النعيم" ((رواه مسلم)).
((قولها: يستعذب أي: يطلب الماء العذب، وهو الطيب. و العذق بكسر العين وإسكان الذال المعجمة: وهو الكباسة، وهي الغضن. و المدية بضم الميم وكسرها: هي السكين. و الحلوب ذات اللبن. والسؤال عن الأنصاري الذي أتوه هو أبو الهيثم بن التيهان رضي الله عنه، كذا جاء مبيناً في رواية الترمذي وغيره)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir kuni yoki bir kechasi (uydan) chiqdilar. Birdan Abu Bakr va Umarga duch keldilar va: «Sizlarni bu vaqtda uylaringizdan nima chiqardi?» dedilar. Ular: «Ochlik, yo Rasululloh», dedilar. U zot: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, sizlarni chiqargan narsa meni ham chiqardi. Turinglar», dedilar. Ular u zot bilan birga turdilar. U zot ansorlardan bir kishinikiga keldilar. Qarasalar, u kishi uyida yoʻq edi. Uning ayoli u zotni koʻrgach: «Marhamat, xush kelibsizlar», dedi. Rasululloh ﷺ unga: «Falonchi qani?» dedilar. U: «Bizga toza suv keltirgani ketgan edi», dedi. Shu payt ansoriy keldi va Rasululloh ﷺ ni hamda u zotning ikki hamrohlarini koʻrib: «Alhamdulilloh, bugun mendan koʻra hurmatliroq mehmonlarga ega boʻlgan hech kim yoʻq», dedi. (Roviy) dedi: U ketib, ularga ichida gʻoʻra xurmo, quruq xurmo va yangi xurmo boʻlgan bir shingil (xurmo) keltirdi va: «Mana shundan yenglar», dedi. Soʻng pichoqni qoʻliga oldi. Rasululloh ﷺ unga: «Sutlik (sogʻin)idan saqlan (uni soʻyma)», dedilar. U ularga (boshqa) qoʻyni soʻydi. Ular qoʻy goʻshtidan va oʻsha shingil (xurmo)dan yedilar hamda ichdilar. Ular toʻyib, qonib boʻlganlarida, Rasululloh ﷺ Abu Bakr va Umarga: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, qiyomat kuni mana shu neʼmatdan albatta soʻralasizlar. Sizlarni uylaringizdan ochlik chiqardi, soʻng mana shu neʼmatga erishmaguningizcha qaytmadingizlar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир куни ёки бир кечаси (уйдан) чиқдилар. Бирдан Абу Бакр ва Умарга дуч келдилар ва: «Сизларни бу вақтда уйларингиздан нима чиқарди?» дедилар. Улар: «Очлик, ё Расулуллоҳ», дедилар. У зот: «Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, сизларни чиқарган нарса мени ҳам чиқарди. Туринглар», дедилар. Улар у зот билан бирга турдилар. У зот ансорлардан бир кишиникига келдилар. Қарасалар, у киши уйида йўқ эди. Унинг аёли у зотни кўргач: «Марҳамат, хуш келибсизлар», деди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Фалончи қани?» дедилар. У: «Бизга тоза сув келтиргани кетган эди», деди. Шу пайт ансорий келди ва Расулуллоҳ ﷺ ни ҳамда у зотнинг икки ҳамроҳларини кўриб: «Алҳамдулиллоҳ, бугун мендан кўра ҳурматлироқ меҳмонларга эга бўлган ҳеч ким йўқ», деди. (Ровий) деди: У кетиб, уларга ичида ғўра хурмо, қуруқ хурмо ва янги хурмо бўлган бир шингил (хурмо) келтирди ва: «Мана шундан енглар», деди. Сўнг пичоқни қўлига олди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Сутлик (соғин)идан сақлан (уни сўйма)», дедилар. У уларга (бошқа) қўйни сўйди. Улар қўй гўштидан ва ўша шингил (хурмо)дан едилар ҳамда ичдилар. Улар тўйиб, қониб бўлганларида, Расулуллоҳ ﷺ Абу Бакр ва Умарга: «Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, қиёмат куни мана шу неъматдан албатта сўраласизлар. Сизларни уйларингиздан очлик чиқарди, сўнг мана шу неъматга эришмагунингизча қайтмадингизлар», дедилар.
- وعن أبي هريرة، رضي الله عنه، قال: قال رسول الله، صلى الله عليه وسلم : " اللهم اجعل رزق آل محمد قوتاً" ((متفق عليه)).
قال أهل اللغة والغريب: معنى " قوتاً" أي: ما يسد الرمق.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Allohim! Muhammad oilasining rizqini (kunlik) tirikchilikka yetadigan miqdorda qilgin», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳим! Муҳаммад оиласининг ризқини (кунлик) тирикчиликка етадиган миқдорда қилгин», — дедилар.
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال: والله الذي لا إله إلا هو، إن كنت لأعتمد بكبدي على الأرض من الجوع، وإن كنت لأشد الحجر على بطني من الجوع. ولقد قعدت يوماً على طريقهم الذي يخرجون منه، فمر بي النبي، صلى الله عليه وسلم ، فتبسم حين رآني، وعرف ما في وجهي وما في نفسي، ثم قال: " أبا هر" قلت لبيك يا رسول الله، قال: " الحق" ومضى فاتبعته، فدخل فاستأذن، فأذن لي فدخلت، فوجد لبنا في قدح فقال: " من أين هذا اللبن؟" قالوا: أهداه لك فلان- أو فلانة- قال:" أبا هر" قلت: لبيك يارسول الله، قال: " الحق إلى أهل الصفة فادعهم لي" قال: وأهل الصفة أضياف الإسلام، لا يأوون على أهل، ولا مال، وإذا أتته هدية أرسل إليهم، وأصاب منها وأشركهم فيها، فساءني ذلك فقلت: وما هذا اللبن في أهل الصفة! كنت أحق أن أصيب من هذا اللبن شربة أتقوى بها، فإذا جأووا وأمرني فكنت أنا أعطيهم؛ وما عسى أن يبلغني من هذا اللبن، ولم يكن من طاعة الله وطاعة رسوله، صلى الله عليه وسلم بد، فأتيتهم فدعوتهم،
فأقبلوا واستأذنوا، فأذن لهم وأخذوا مجالسهم من البيت قال:" يا أبا هر" قلت: لبيك يا رسول الله قال: " خذ فأعطهم" قال: فأخذت القدح، فجعلت أعطيه الرجل فيشرب حتى يروى، ثم يرد علي القدح، فأعطيه الآخر فيشرب حتى يروى، ثم يرد علي القدح حتى انتيهت إلى النبي صلى الله عليه وسلم ، وقد روي القوم كلهم، فأخذ القدح فوضعه على يده، فنظر إلي فتبسم، فقال: " أبا هر" قلت: لبيك يا رسول الله، قال: " بقيت أنا وأنت" قلت: صدقت يا رسول الله، قال: " اقعد فاشرب" فقعدت فشربت: فقال: " اشرب" فشربت، فما زال يقول: " اشرب" حتى قلت: لا والذي بعثك بالحق ما أجد له مسلكاً! قال: " فأرني" فأعطيته القدح، فحمد الله تعالى، وسمى وشرب الفضلة" ((رواه البخاري)).
(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) shunday der edi:) Oʻzidan oʻzga iloh boʻlmagan Alloh bilan qasamki, men ochlikdan jigarimni (qornimni) yerga bosib yotardim; ochlikdan qornimga tosh bogʻlardim. Bir kuni men ularning (sahobalarning) chiqadigan yoʻliga oʻtirdim. Abu Bakr oʻtdi; men undan Allohning Kitobidan bir oyatni soʻradim — uni faqat meni (taomga chaqirib) toʻydirsin deb soʻragandim, lekin u (shunchaki) oʻtib ketdi va (shunday) qilmadi. Soʻng Umar oldimdan oʻtdi; men undan ham Allohning Kitobidan bir oyatni soʻradim — uni faqat meni toʻydirsin deb soʻragandim, lekin u ham oʻtib ketdi va qilmadi. Soʻng Abul-Qosim ﷺ oldimdan oʻtdilar; meni koʻrib jilmaydilar — qalbimdagi va yuzimdagi (holatni) bildilar — va: «Ey Abu Hirr!» dedilar. Men: «Labbay, yo Rasululloh», dedim. U zot: «(Ortimdan) yur», dedilar va (ketdilar); men ergashdim. U zot (uyga) kirib, izn soʻradilar, menga izn berdilar; men kirdim. U zot bir qadahda sut topdilar va: «Bu sut qayerdan (keldi)?» dedilar. (Uydagilar): «Uni sizga falonchi yoki falonchi (ayol) hadya qildi», dedilar. U zot: «Ey Abu Hirr!» dedilar. Men: «Labbay, yo Rasululloh», dedim. U zot: «Suffa ahliga borib, ularni mening oldimga chaqir», dedilar. (Abu Hurayra) aytdi: Suffa ahli Islomning mehmonlari boʻlib, ularning na oilasi, na moli, na suyanadigan biror kishisi bor edi. U zotga sadaqa kelsa, uni ularga yuborar, oʻzi undan hech narsa olmas edi; hadya kelsa, ularga (ham) yuborar, oʻzi (ham) undan olib, ularni (unga) sherik qilardi. Bu (chaqiriq) meni xafa qildi; men oʻzimga: ‹Bu (ozgina) sut Suffa ahliga (qayoqdan yetadi)? Men bu sutdan bir hoʻplam ichib, undan quvvat olishga haqliroq edim-ku. Endi u (zot) kelsa, menga buyuradi, men ularga beraman — bu sutdan menga nima ham yetardi?› dedim. Lekin Allohga va Uning Rasuli ﷺga itoatdan oʻzga chora yoʻq edi. Men ularning oldiga borib, ularni chaqirdim; ular keldilar, (kirishga) izn soʻradilar, u zot izn berdilar va ular uydan oʻz joylarini olib (oʻtirdilar). U zot: «Ey Abu Hirr!» dedilar. Men: «Labbay, yo Rasululloh», dedim. U zot: «(Qadahni) ol va ularga ber», dedilar. Men qadahni olib, bir kishiga bera boshladim; u toʻyguncha ichib, qadahni menga qaytarardi, men (boshqa) kishiga berardim, u toʻyguncha ichib, qadahni menga qaytarardi — toki men Paygʻambar ﷺning oldilariga yetdim, butun qavm toʻygan edi. U zot qadahni olib, (sutni) qoʻllariga qoʻyib, menga qarab jilmaydilar va: «Ey Abu Hirr!» dedilar. Men: «Labbay, yo Rasululloh», dedim. U zot: «Men bilan sen qoldik», dedilar. Men: «Rost aytdingiz, yo Rasululloh», dedim. U zot: «Oʻtir, ich», dedilar. Men oʻtirib ichdim. U zot: «Ich», dedilar; men ichdim. U zot: «Ich», deyaverdilar — toki men: «Yoʻq, sizni haq (din) bilan yuborgan Zot bilan qasamki, menda unga (boʻsh) joy topolmayapman», dedim. U zot: «Unday boʻlsa, menga ber», dedilar. Men qadahni berdim; u zot Allohga hamd aytib, (bismillah deb) nomladilar va qoldigʻini ichdilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) шундай дер эди:) Ўзидан ўзга илоҳ бўлмаган Аллоҳ билан қасамки, мен очликдан жигаримни (қорнимни) ерга босиб ётардим; очликдан қорнимга тош боғлардим. Бир куни мен уларнинг (саҳобаларнинг) чиқадиган йўлига ўтирдим. Абу Бакр ўтди; мен ундан Аллоҳнинг Китобидан бир оятни сўрадим — уни фақат мени (таомга чақириб) тўйдирсин деб сўрагандим, лекин у (шунчаки) ўтиб кетди ва (шундай) қилмади. Сўнг Умар олдимдан ўтди; мен ундан ҳам Аллоҳнинг Китобидан бир оятни сўрадим — уни фақат мени тўйдирсин деб сўрагандим, лекин у ҳам ўтиб кетди ва қилмади. Сўнг Абул-Қосим ﷺ олдимдан ўтдилар; мени кўриб жилмайдилар — қалбимдаги ва юзимдаги (ҳолатни) билдилар — ва: «Эй Абу Ҳирр!» дедилар. Мен: «Лаббай, ё Расулуллоҳ», дедим. У зот: «(Ортимдан) юр», дедилар ва (кетдилар); мен эргашдим. У зот (уйга) кириб, изн сўрадилар, менга изн бердилар; мен кирдим. У зот бир қадаҳда сут топдилар ва: «Бу сут қаердан (келди)?» дедилар. (Уйдагилар): «Уни сизга фалончи ёки фалончи (аёл) ҳадя қилди», дедилар. У зот: «Эй Абу Ҳирр!» дедилар. Мен: «Лаббай, ё Расулуллоҳ», дедим. У зот: «Суффа аҳлига бориб, уларни менинг олдимга чақир», дедилар. (Абу Ҳурайра) айтди: Суффа аҳли Исломнинг меҳмонлари бўлиб, уларнинг на оиласи, на моли, на суянадиган бирор кишиси бор эди. У зотга садақа келса, уни уларга юборар, ўзи ундан ҳеч нарса олмас эди; ҳадя келса, уларга (ҳам) юборар, ўзи (ҳам) ундан олиб, уларни (унга) шерик қиларди. Бу (чақириқ) мени хафа қилди; мен ўзимга: ‹Бу (озгина) сут Суффа аҳлига (қаёқдан етади)? Мен бу сутдан бир ҳўплам ичиб, ундан қувват олишга ҳақлироқ эдим-ку. Энди у (зот) келса, менга буюради, мен уларга бераман — бу сутдан менга нима ҳам етарди?› дедим. Лекин Аллоҳга ва Унинг Расули ﷺга итоатдан ўзга чора йўқ эди. Мен уларнинг олдига бориб, уларни чақирдим; улар келдилар, (киришга) изн сўрадилар, у зот изн бердилар ва улар уйдан ўз жойларини олиб (ўтирдилар). У зот: «Эй Абу Ҳирр!» дедилар. Мен: «Лаббай, ё Расулуллоҳ», дедим. У зот: «(Қадаҳни) ол ва уларга бер», дедилар. Мен қадаҳни олиб, бир кишига бера бошладим; у тўйгунча ичиб, қадаҳни менга қайтарарди, мен (бошқа) кишига берардим, у тўйгунча ичиб, қадаҳни менга қайтарарди — токи мен Пайғамбар ﷺнинг олдиларига етдим, бутун қавм тўйган эди. У зот қадаҳни олиб, (сутни) қўлларига қўйиб, менга қараб жилмайдилар ва: «Эй Абу Ҳирр!» дедилар. Мен: «Лаббай, ё Расулуллоҳ», дедим. У зот: «Мен билан сен қолдик», дедилар. Мен: «Рост айтдингиз, ё Расулуллоҳ», дедим. У зот: «Ўтир, ич», дедилар. Мен ўтириб ичдим. У зот: «Ич», дедилар; мен ичдим. У зот: «Ич», деявердилар — токи мен: «Йўқ, сизни ҳақ (дин) билан юборган Зот билан қасамки, менда унга (бўш) жой тополмаяпман», дедим. У зот: «Ундай бўлса, менга бер», дедилар. Мен қадаҳни бердим; у зот Аллоҳга ҳамд айтиб, (бисмиллаҳ деб) номладилар ва қолдиғини ичдилар.
- وعن أبي هريرة، رضي الله عنه، قال: لقد رأيت سبعين من أهل الصفة، ما منهم رجل عليه رداء، إما إزار وإما كساء، قد ربطوا في أعناقهم منها ما يبلغ نصف الساقين، ومنها ما يبلغ الكعبين، فيجمعه بيده كراهية أن ترى عورته. ((رواه البخاري)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Suffa ahlidan yetmish (kishi)ni koʻrdim; ularning hech birida rido yoʻq edi. Ularda yo (faqat) izor, yo boʻyinlariga bogʻlagan choyshablar bor edi. Bu choyshablarning baʼzisi oyoq (boldir)ning oʻrtasigacha, baʼzisi tovongacha yetar edi; ular avratlari ochilib qolmasin deb ularni qoʻllari bilan (ushlab) yigʻar edi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Суффа аҳлидан етмиш (киши)ни кўрдим; уларнинг ҳеч бирида ридо йўқ эди. Уларда ё (фақат) изор, ё бўйинларига боғлаган чойшаблар бор эди. Бу чойшабларнинг баъзиси оёқ (болдир)нинг ўртасигача, баъзиси товонгача етар эди; улар авратлари очилиб қолмасин деб уларни қўллари билан (ушлаб) йиғар эди.
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "من سأل الناس تكثراً فإنما يسأل جمراً؛ فليستقل أو ليستكثر" ((رواه مسلم)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim molini koʻpaytirish uchun odamlardan soʻrasa, aslida choʻgʻ soʻrayotgan boʻladi; endi oz soʻrasin yoki koʻp soʻrasin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким молини кўпайтириш учун одамлардан сўраса, аслида чўғ сўраётган бўлади; энди оз сўрасин ёки кўп сўрасин», дедилар.
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: "ليس المسكين الذي يطوف على الناس ترده اللقمة واللقمتان، والتمرة والتمرتان، ولكن المسكين الذي لا يجد غنى يغنيه، ولا يفطن له، فيتصدق عليه، ولا يقوم فيسأل الناس" ((متفق عليه)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Miskin (kambagʻal) — odamlarni aylanib yurib, ulardan bir-ikki luqma (taom) yoki bir-ikki xurmo soʻraydigan kishi emas; balki miskin — oʻz ehtiyojini qondirishga (mablagʻi) yetmaydigan, ahvoli boshqalarga maʼlum boʻlmagan (shuning uchun unga sadaqa berilmaydigan) va odamlardan tilamaydigan kishidir», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мискин (камбағал) — одамларни айланиб юриб, улардан бир-икки луқма (таом) ёки бир-икки хурмо сўрайдиган киши эмас; балки мискин — ўз эҳтиёжини қондиришга (маблағи) етмайдиган, аҳволи бошқаларга маълум бўлмаган (шунинг учун унга садақа берилмайдиган) ва одамлардан тиламайдиган кишидир», — дедилар.
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "لأن يحتطب أحدكم حزمة على ظهره، خير له من أن يسأل أحداً فيعطيه أو يمنعه" ((متفق عليه)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Shubhasiz, sizning bir bogʻlam oʻtin yigʻib, uni yelkangda koʻtarish(ib sotish va shu bilan kun kechirish)ing — biror kishidan soʻrashdan yaxshiroqdir; u (soʻralgan) senga berishi yoki bermasligi (mumkin)», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Шубҳасиз, сизнинг бир боғлам ўтин йиғиб, уни елкангда кўтариш(иб сотиш ва шу билан кун кечириш)инг — бирор кишидан сўрашдан яхшироқдир; у (сўралган) сенга бериши ёки бермаслиги (мумкин)», — дедилар.
- وعنه عن النبي صلى الله عليه وسلم قال: "كان داود عليه السلام لا يأكل إلا من عمل يده". ((رواه البخاري)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Dovud alayhissalom faqat oʻz qoʻli mehnatidan yer edilar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Довуд алайҳиссалом фақат ўз қўли меҳнатидан ер эдилар», дедилар.
- وعنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: “كان زكريا عليه السلام نجاراً” ((رواه مسلم)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Zakariyo duradgor edi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Закариё дурадгор эди», дедилар.
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : " ما من يوم يصبح العباد فيه إلا ملكان ينزلان فيقول أحدهما: اللهم أعط منفقاً خلفاً، ويقول الآخر: اللهم أعط ممسكاً تلفاً" ((متفق عليه)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bandalar tongni qarshilagan har bir kunda albatta ikki farishta tushib keladi. Ulardan biri: ‹Ey Alloh, (yaxshilik yoʻlida) infoq qiluvchiga (sarflaganining) oʻrnini ber›, deydi. Ikkinchisi: ‹Ey Alloh, (molini) ushlab qoluvchiga talofat (yoʻqotish) ber›, deydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бандалар тонгни қаршилаган ҳар бир кунда албатта икки фаришта тушиб келади. Улардан бири: ‹Эй Аллоҳ, (яхшилик йўлида) инфоқ қилувчига (сарфлаганининг) ўрнини бер›, дейди. Иккинчиси: ‹Эй Аллоҳ, (молини) ушлаб қолувчига талофат (йўқотиш) бер›, дейди», дедилар.
- وعنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: “قال الله تعالى: انفق يا ابن آدم ينفق عليك” ((متفق عليه)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh taolo: ‹Ey Odam bolasi, infoq qil, senga ham infoq qilinur›, dedi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ таоло: ‹Эй Одам боласи, инфоқ қил, сенга ҳам инфоқ қилинур›, деди», дедилар.
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: “ما نقصت صدقة من مال، وما زاد الله عبداً بعفو إلا عزاً، وما تواضع أحد لله إلا رفعه الله عز وجل” ((رواه مسلم)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sadaqa moldan (hech narsani) kamaytirmaydi; banda kechirim qilgani sayin Alloh uning izzatini ziyoda qiladi; va kim Alloh uchun tavozuʼ qilsa, Alloh uni yuksaltiradi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Садақа молдан (ҳеч нарсани) камайтирмайди; банда кечирим қилгани сайин Аллоҳ унинг иззатини зиёда қилади; ва ким Аллоҳ учун тавозуъ қилса, Аллоҳ уни юксалтиради», — дедилар.
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه أنه سمع رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول: “مثل البخيل والمنفق، كمثل رجلين عليهما جنتان من حديد من ثديهما إلى ترا قيهما، فأما المنفق، فلا ينفق إلا سبغت، أو وفرت على جلده حتى تخفى بنانه، وتعفو أثره، وأما البخيل، فلا يريد أن ينفق شيئاً إلا لزقت كل حلقةْ مكانها، فهو يوسعها فلا تتسع” ((متفق عليه)) .
و”الجنة” الدرع، ومعناه: أن المنفق كلما أنفق سبغت، وطالت حتى تجر وارءه، وتخفى رجليه وأثر مشيه وخطواته.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Baxil va sadaqa beruvchining misoli — ikki temir choʻlka (zirh) kiygan ikki kishining misolidek», — dedilar. Rasululloh ﷺ yana: «Sadaqa beruvchi va baxilning misoli — koʻkraklaridan boʻyin suyaklarigacha ikki temir zirh kiygan ikki kishining misolidek; sadaqa beruvchi sadaqa bermoqchi boʻlganda, (zirh) kengayadi — to butun badanini yopguncha — hatto barmoq uchlarini yopadi va izlarini (yoʻlini) bekitadi. Baxil esa (mol) sarflamoqchi boʻlganda, u (temir zirh) yopishib qoladi va har bir halqa oʻz joyiga yopishadi; u uni kengaytirmoqchi boʻladi, lekin u keng boʻlmaydi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Бахил ва садақа берувчининг мисоли — икки темир чўлка (зирҳ) кийган икки кишининг мисолидек», — дедилар. Расулуллоҳ ﷺ яна: «Садақа берувчи ва бахилнинг мисоли — кўкракларидан бўйин суякларигача икки темир зирҳ кийган икки кишининг мисолидек; садақа берувчи садақа бермоқчи бўлганда, (зирҳ) кенгаяди — то бутун баданини ёпгунча — ҳатто бармоқ учларини ёпади ва изларини (йўлини) бекитади. Бахил эса (мол) сарфламоқчи бўлганда, у (темир зирҳ) ёпишиб қолади ва ҳар бир ҳалқа ўз жойига ёпишади; у уни кенгайтирмоқчи бўлади, лекин у кенг бўлмайди», — дедилар.
- وعنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "من تصدق بعدل تمرة من كسب طيب، ولا يقبل إلا الطيب، فإن الله يقبلها بيمينه، ثم يربيها لصاحبها كما يربى أحدكم فلوه حتى تكون مثل الجبل " ((متفق عليه))
“الفلو” بفتح الفاء وضم اللام وتشديد الواو، ويقال أيضاً: بكسر الفاء وإسكان اللام وتخفيف الواو: وهو المهر .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim halol topgan moldan bir xurmoga teng (narsa)ni sadaqa qilsa — Alloh esa faqat halol (topilgan)ni qabul qiladi — Alloh uni oʻz oʻng (qoʻli)da oladi, soʻng — biringiz oʻz toychasini katta qilganidek — uni (sadaqani) oʻsha kishi uchun — to u togʻdek (katta) boʻlguncha — kattalashtiradi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ҳалол топган молдан бир хурмога тенг (нарса)ни садақа қилса — Аллоҳ эса фақат ҳалол (топилган)ни қабул қилади — Аллоҳ уни ўз ўнг (қўли)да олади, сўнг — бирингиз ўз тойчасини катта қилганидек — уни (садақани) ўша киши учун — то у тоғдек (катта) бўлгунча — катталаштиради», — дедилар.
- وعنه عن النبي صلى الله عليه وسلم قال: “بينما رجل يمشى بفلاة من الأرض، فسمع صوتاً فى سحابة: إسق حديقة فلان، فتنحى ذلك السحاب فأفرغ ماءه فى حرة، فإذا شرجة من تلك الشراح قد استوعبت ذلك الماء كله، فتتبع الماء، فإذا رجل قائم فى حديقته يحول الماء بمسحاته، فقال له: يا عبد الله ما اسمك ، قال: فلان للاسم الذى سمع فى السحابة، فقال له: يا عبد الله لم تسألني عن اسمي ؟ فقال: إنى سمعت صوتاً فى السحاب الذى هذا ماؤه يقول: اسق حديقة فلان لإسمك، فما تصنع فيها؟ فقال: أما إذا قلت هذا فإنى أنظر إلى ما يخرج منها، فأتصدق بثلثه، وآكل أنا وعيالى ثلثاً، وأرد فيها ثلثه ((رواه مسلم)).
“الحرة” الأرض الملبسة حجارة سوداء. “والشرجة” بفتح الشين المعجمة وإسكان الراء وبالجيم: هى مسيل الماء.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Bir kishi yerning sahrosida (ketayotgan) edi, bulutda bir ovozni eshitdi: ‹Falonchining bogʻini sugʻor!› (deyilardi). Soʻng oʻsha bulut bir tomonga surilib, suvini bir toshloq yerga toʻkdi. Shunda oʻsha ariqlardan biri butun suvni oʻziga oldi. (Kishi) suvga ergashib bordi-da, bir kishini koʻrdi: u oʻz bogʻida turib, suvni belkuragi bilan (u yoqdan bu yoqqa) burib turardi. (U) unga: ‹Ey Ollohning bandasi, isming nima?› dedi. (Bogʻbon) bulutda eshitilgan oʻsha ismni aytib: ‹Falonchiman›, dedi. Soʻng (bogʻbon) unga: ‹Ey Ollohning bandasi, nega mendan ismimni soʻrayapsan?› dedi. (Kishi): ‹Men suvi mana shu (boʻlgan) bulutda bir ovozni eshitdim, u: ‹Falonchining bogʻini — sening isming bilan — sugʻor› deyardi. Sen u (bogʻ)da nima qilasan?› dedi. (Bogʻbon): ‹Modomiki, buni aytdingmi (sen soʻraganing uchun aytaman): men undan chiqqan (hosil)ga qarayman-da, uchdan birini sadaqa qilaman, uchdan birini oʻzim va oilam yeymiz, uchdan birini esa unga (bogʻga) qaytaraman›, dedi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай дедилар: «Бир киши ернинг саҳросида (кетаётган) эди, булутда бир овозни эшитди: ‹Фалончининг боғини суғор!› (дейиларди). Сўнг ўша булут бир томонга сурилиб, сувини бир тошлоқ ерга тўкди. Шунда ўша ариқлардан бири бутун сувни ўзига олди. (Киши) сувга эргашиб борди-да, бир кишини кўрди: у ўз боғида туриб, сувни белкураги билан (у ёқдан бу ёққа) буриб турарди. (У) унга: ‹Эй Оллоҳнинг бандаси, исминг нима?› деди. (Боғбон) булутда эшитилган ўша исмни айтиб: ‹Фалончиман›, деди. Сўнг (боғбон) унга: ‹Эй Оллоҳнинг бандаси, нега мендан исмимни сўраяпсан?› деди. (Киши): ‹Мен суви мана шу (бўлган) булутда бир овозни эшитдим, у: ‹Фалончининг боғини — сенинг исминг билан — суғор› деярди. Сен у (боғ)да нима қиласан?› деди. (Боғбон): ‹Модомики, буни айтдингми (сен сўраганинг учун айтаман): мен ундан чиққан (ҳосил)га қарайман-да, учдан бирини садақа қиламан, учдан бирини ўзим ва оилам еймиз, учдан бирини эса унга (боғга) қайтараман›, деди».
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال: جاء رجل إلى النبي صلى الله عليه وسلم فقال: إنى مجهود، فأرسل إلى بعض نسائه، فقالت: والذى بعثك بالحق ما عندى إلا ماء، ثم أرسل إلى أخرى، فقالت مثل ذلك، حتى قلن كلهن مثل ذلك: لا والذى بعثك بالحق ما عندى إلا ماء. فقال النبي صلى الله عليه وسلم “ من يضيفه هذا الليلة؟” فقال رجل من الأنصار: أنا يا رسول الله، فانطلق به إلى رحله ، فقال لامرأته: أكرمي ضيف رسول الله صلى الله عليه وسلم
وفى رواية قال لامرأته : هل عندك شئ؟ قالت: لا، إلا قوت صبيانى. قال: فعلليهن بشئ.وإذا أرادوا العشاء فنوميهم. وإذا دخل ضيفنا فأطفئ السراج وأريه أنا نأكل، فقعدوا وأكل الضيف وبات طاويين، فلما أصبح ، غدا على النبي صلى الله عليه وسلم فقال: “لقد عجب الله من صنيعكما بضيفكما الليلة” ((متفق عليه)) .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺ ning oldilariga kelib: «Men juda ochman (kuchdan ketganman)», dedi. Shunda u zot ayollaridan biriga (odam) yubordilar. U (ayol): «Sizni haq bilan (paygʻambar qilib) yuborgan Zot bilan qasamki, mening oldimda suvdan boshqa hech narsa yoʻq», dedi. Soʻng u zot boshqasiga yubordilar, u ham xuddi shunday dedi. Nihoyat ularning hammasi ayni shunday: «Yoʻq, sizni haq bilan yuborgan Zot bilan qasamki, mening oldimda suvdan boshqa hech narsa yoʻq», dedilar. Shunda u zot: «Bu (mehmon)ni bu kecha kim mehmon qiladi? Alloh unga rahm qilsin», dedilar. Ansorlardan bir kishi turib: «Men, ey Rasululloh!» dedi. Soʻng u (mehmonni) oʻz uyiga olib bordi va xotiniga: «Oldingda biror narsa bormi?» dedi. U (ayol): «Yoʻq, faqat bolalarimning ozigʻidan boshqa», dedi. (Er): «Ularni biror narsa bilan ovutib (uxlatib qoʻy), mehmonimiz kirsa, chirogʻni oʻchir va unga biz ham yeyayotgandek koʻrsat. U yeyish uchun (qoʻlini) choʻzganda, chiroq oldiga borib uni oʻchirib qoʻy», dedi. (Rovi) dedi: Shunday qilib, ular oʻtirdilar va mehmon yedi. Tong otgach, u (ansoriy) Nabiy ﷺ ning oldilariga bordi. U zot: «Bu kecha mehmoningizga qilgan (ikkovingiz qilgan) ishingizdan Alloh hayratga keldi (rozi boʻldi)», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига келиб: «Мен жуда очман (кучдан кетганман)», деди. Шунда у зот аёлларидан бирига (одам) юбордилар. У (аёл): «Сизни ҳақ билан (пайғамбар қилиб) юборган Зот билан қасамки, менинг олдимда сувдан бошқа ҳеч нарса йўқ», деди. Сўнг у зот бошқасига юбордилар, у ҳам худди шундай деди. Ниҳоят уларнинг ҳаммаси айни шундай: «Йўқ, сизни ҳақ билан юборган Зот билан қасамки, менинг олдимда сувдан бошқа ҳеч нарса йўқ», дедилар. Шунда у зот: «Бу (меҳмон)ни бу кеча ким меҳмон қилади? Аллоҳ унга раҳм қилсин», дедилар. Ансорлардан бир киши туриб: «Мен, эй Расулуллоҳ!» деди. Сўнг у (меҳмонни) ўз уйига олиб борди ва хотинига: «Олдингда бирор нарса борми?» деди. У (аёл): «Йўқ, фақат болаларимнинг озиғидан бошқа», деди. (Эр): «Уларни бирор нарса билан овутиб (ухлатиб қўй), меҳмонимиз кирса, чироғни ўчир ва унга биз ҳам еяётгандек кўрсат. У ейиш учун (қўлини) чўзганда, чироқ олдига бориб уни ўчириб қўй», деди. (Рови) деди: Шундай қилиб, улар ўтирдилар ва меҳмон еди. Тонг отгач, у (ансорий) Набий ﷺ нинг олдиларига борди. У зот: «Бу кеча меҳмонингизга қилган (икковингиз қилган) ишингиздан Аллоҳ ҳайратга келди (рози бўлди)», дедилар.
- وعنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم " طعام الاثنين كافي الثلاثة، وطعام الثلاثة كافي الأربعة" ((متفق عليه)) .
وفى رواية لمسلم عن جابر رضي الله عنه ، عن النبي صلى الله عليه وسلم قال: طعام الواحد يكفي الاثنين وطعام الاثنين يكفي الأربعة، وطعام الأربعة يكفي الثمانية.
(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ: «Ikki (kishi)ning taomi — uch (kishi)ga kifoya (yetarli); uch (kishi)ning taomi — toʻ rt (kishi)ga kifoya» dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ: «Икки (киши)нинг таоми — уч (киши)га кифоя (етарли); уч (киши)нинг таоми — тў рт (киши)га кифоя» дедилар.
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه ، عن النبي صلى الله عليه وسلم قال: “بينما أيوب عليه السلام يغتسل عريانا، فخر عليه جراد من ذهب، فجعل أيوب يحثي فى ثوبه فناداه ربه عز وجل يا أيوب ألم أكن أغنيتك عما ترى؟! قال:بلى وعزتك، ولكن لا غنى بى عن بركتك، ((رواه البخاري)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Ayyub alayhissalom yalangʻoch gusl qilayotganida, unga oltin chigirtkalar yogʻa boshladi. Ayyub ularni kiyimiga yigʻa boshladi. Robbi unga: ‹Ey Ayyub, Men senga bularga muhtoj boʻlmaydigan (qadar) bermaganmidim?› — dedi. Ayyub: ‹Ha, izzating bilan (qasam)! Lekin men Sening barakatingdan behojat (mustagʻni) boʻla olmayman›, — dedi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Айюб алайҳиссалом яланғоч гусл қилаётганида, унга олтин чигирткалар ёға бошлади. Айюб уларни кийимига йиға бошлади. Робби унга: ‹Эй Айюб, Мен сенга буларга муҳтож бўлмайдиган (қадар) бермаганмидим?› — деди. Айюб: ‹Ҳа, иззатинг билан (қасам)! Лекин мен Сенинг баракатингдан беҳожат (мустағни) бўла олмайман›, — деди», — дедилар.
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه أن فقراء المهاجرين أتوا رسول الله صلى الله عليه وسلم فقالوا: "ذهب أهل الدثور بالدرجات العلى والنعيم المقيم، فقال: "وما ذاك؟” فقالو”:يصلون كما نصلى، ويصومون كما نصوم ويتصدقون ولانتصدق، ويعتقون ولا نعتق فقال: رسول الله صلى الله عليه وسلم :” أفلا أعلمكم شيئا تدركون به من سبقكم، وتسبقون به من بعدكم ، ولا يكون أحد أفضل منكم إلا من صنع مثل ما صنعتم؟” قالوا: بلى يا رسول الله ، قال: تسبحون ، وتكبرون، وتحمدون ، دبر كل صلاة ثلاثاً وثلاثين مرة” فرجع فقراء المهاجرين إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم ، فقالو: سمع إخواننا أهل الأموال بما فعلنا، ففعلوا مثله؟ فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم “ذلك فضل الله يؤتيه من يشاء” ((متفق عليه)) ، وهذا لفظ رواية مسلم.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Muhojirlarning kambagʻallari Rasululloh ﷺ huzuriga kelib: «Boylik egalari yuksak darajalarni va abadiy neʼmatni olib ketdilar», dedilar. (Rasululloh ﷺ): «Bu qanday boʻldi?» dedilar. Ular: «Ular biz oʻqiganday namoz oʻqiydilar, biz tutganday roʻza tutadilar, ammo ular sadaqa beradilar, biz sadaqa bera olmaymiz; ular qul ozod qiladilar, biz qul ozod qila olmaymiz», dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Sizlarga shunday bir narsani oʻrgataymi, u bilan oʻzingizdan oʻtib ketganlarga yetib olasizlar va oʻzingizdan keyingilardan oʻzib ketasizlar, sizlar qilgan ishni qilganlardan boshqa hech kim sizlardan afzal boʻlmaydi?» dedilar. Ular: «Albatta, yo Rasululloh!» dedilar. (Rasululloh ﷺ): «Har bir namoz ortidan oʻttiz uch marta tasbeh (Subhanalloh), takbir (Allohu akbar) va tahmid (Alhamdulilloh) aytasizlar», dedilar. Abu Solih dedi: Soʻng muhojirlarning kambagʻallari yana Rasululloh ﷺ huzuriga qaytib kelib: «Boylik egasi boʻlgan birodarlarimiz biz qilgan ishni eshitib, ular ham xuddi shunday qilibdilar», dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bu Allohning fazlidir, uni Oʻzi xohlagan kishiga beradi», dedilar. Sumay dedi: Men oilamdan baʼzilariga bu hadisni aytib berdim. Shunda u: «Sen adashibsan, balki u (Nabiy ﷺ): ‹Allohga oʻttiz uch marta tasbeh aytasan, Allohga oʻttiz uch marta tahmid aytasan, Allohga oʻttiz uch marta takbir aytasan› deganlar», dedi. Men Abu Solihning oldiga qaytib, unga buni aytdim. U qoʻlimdan ushlab: «Allohu akbar va subhanalloh va alhamdulilloh, va Allohu akbar va subhanalloh va alhamdulilloh — hammasidan oʻttiz uchtaga yetkazguningcha (shunday aytasan)», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Муҳожирларнинг камбағаллари Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келиб: «Бойлик эгалари юксак даражаларни ва абадий неъматни олиб кетдилар», дедилар. (Расулуллоҳ ﷺ): «Бу қандай бўлди?» дедилар. Улар: «Улар биз ўқигандай намоз ўқийдилар, биз тутгандай рўза тутадилар, аммо улар садақа берадилар, биз садақа бера олмаймиз; улар қул озод қиладилар, биз қул озод қила олмаймиз», дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларга шундай бир нарсани ўргатайми, у билан ўзингиздан ўтиб кетганларга етиб оласизлар ва ўзингиздан кейингилардан ўзиб кетасизлар, сизлар қилган ишни қилганлардан бошқа ҳеч ким сизлардан афзал бўлмайди?» дедилар. Улар: «Албатта, ё Расулуллоҳ!» дедилар. (Расулуллоҳ ﷺ): «Ҳар бир намоз ортидан ўттиз уч марта тасбеҳ (Субҳаналлоҳ), такбир (Аллоҳу акбар) ва таҳмид (Алҳамдулиллоҳ) айтасизлар», дедилар. Абу Солиҳ деди: Сўнг муҳожирларнинг камбағаллари яна Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига қайтиб келиб: «Бойлик эгаси бўлган биродарларимиз биз қилган ишни эшитиб, улар ҳам худди шундай қилибдилар», дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бу Аллоҳнинг фазлидир, уни Ўзи хоҳлаган кишига беради», дедилар. Сумай деди: Мен оиламдан баъзиларига бу ҳадисни айтиб бердим. Шунда у: «Сен адашибсан, балки у (Набий ﷺ): ‹Аллоҳга ўттиз уч марта тасбеҳ айтасан, Аллоҳга ўттиз уч марта таҳмид айтасан, Аллоҳга ўттиз уч марта такбир айтасан› деганлар», деди. Мен Абу Солиҳнинг олдига қайтиб, унга буни айтдим. У қўлимдан ушлаб: «Аллоҳу акбар ва субҳаналлоҳ ва алҳамдулиллоҳ, ва Аллоҳу акбар ва субҳаналлоҳ ва алҳамдулиллоҳ — ҳаммасидан ўттиз учтага етказгунингча (шундай айтасан)», деди.
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم: قال: “بادروا بالأعمال سبعاً، هل تنتظرون إلا فقراً منسياً، أو غنى مطغياً، أو مرضاً مفسداً، أو هرماً مفنداً، أو موتاً مجهزاً، أو الدجال، فشر غائب ينتظر، أو الساعة، فالساعة أدهى وأمر؟!” ((رواه الترمذى وقال: حديث حسن)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Amallarni (qilishga) yettita (narsadan) oldin shoshiling. Sizlar unutdiruvchi qashshoqlik, yoxud tugʻyonga soluvchi boylik, yoxud (badanni) buzuvchi kasallik, yoxud (aqlni) sustaytiruvchi qarilik, yoxud nogahon kelguvchi oʻlim, yoxud Dajjoldan — bu kutilayotgan eng yomon gʻoyib (balo)dir, yoxud Qiyomatdan — Qiyomat esa eng dahshatli va eng achchiqdir — boshqa narsani kutyapsizlarmi?» dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir, uni al-Aʼrajning Abu Hurayradan rivoyatidan faqat Muharrir ibn Horun hadisi orqaligina bilamiz. Bishr ibn Umar va boshqalar ham buni Muharrir ibn Horundan rivoyat qilishgan. Maʼmar ham bu hadisni Said al-Maqburiydan eshitgan bir kishidan, u Abu Hurayradan, u Paygʻambar ﷺdan shunga oʻxshash rivoyat qilgan va «tantazirun» deb keltirgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Амалларни (қилишга) еттита (нарсадан) олдин шошилинг. Сизлар унутдирувчи қашшоқлик, ёхуд туғёнга солувчи бойлик, ёхуд (баданни) бузувчи касаллик, ёхуд (ақлни) сустайтирувчи қарилик, ёхуд ногаҳон келгувчи ўлим, ёхуд Дажжолдан — бу кутилаётган энг ёмон ғойиб (бало)дир, ёхуд Қиёматдан — Қиёмат эса энг даҳшатли ва энг аччиқдир — бошқа нарсани кутяпсизларми?» дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, уни ал-Аъражнинг Абу Ҳурайрадан ривоятидан фақат Муҳаррир ибн Ҳорун ҳадиси орқалигина биламиз. Бишр ибн Умар ва бошқалар ҳам буни Муҳаррир ибн Ҳорундан ривоят қилишган. Маъмар ҳам бу ҳадисни Саид ал-Мақбурийдан эшитган бир кишидан, у Абу Ҳурайрадан, у Пайғамбар ﷺдан шунга ўхшаш ривоят қилган ва «тантазирун» деб келтирган.