حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَامِرٍ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ مَرُّوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِجَنَازَةٍ فَأَثْنَوْا عَلَيْهَا خَيْرًا فَقَالَ " وَجَبَتْ " . ثُمَّ مَرُّوا بِأُخْرَى فَأَثْنَوْا عَلَيْهَا شَرًّا فَقَالَ " وَجَبَتْ " . ثُمَّ قَالَ " إِنَّ بَعْضَكُمْ عَلَى بَعْضٍ شُهَدَاءُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning yonlaridan bir janoza olib oʻtildi. Odamlar uni yaxshilik bilan tilga olib maqtadilar. Shunda u zot ﷺ: «Vojib boʻldi», dedilar. Soʻng yana boshqa bir janoza olib oʻtildi va odamlar uni yomonlik bilan tilga oldilar. Shunda u zot ﷺ: «Vojib boʻldi», dedilar. Keyin: «Albatta, sizlar bir-biringizga guvohsiz», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг ёнларидан бир жаноза олиб ўтилди. Одамлар уни яхшилик билан тилга олиб мақтадилар. Шунда у зот ﷺ: «Вожиб бўлди», дедилар. Сўнг яна бошқа бир жаноза олиб ўтилди ва одамлар уни ёмонлик билан тилга олдилар. Шунда у зот ﷺ: «Вожиб бўлди», дедилар. Кейин: «Албатта, сизлар бир-бирингизга гувоҳсиз», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ الأَنْبَارِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ كَيْسَانَ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ أَتَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَبْرَ أُمِّهِ فَبَكَى وَأَبْكَى مَنْ حَوْلَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اسْتَأْذَنْتُ رَبِّي تَعَالَى عَلَى أَنْ أَسْتَغْفِرَ لَهَا فَلَمْ يُؤْذَنْ لِي فَاسْتَأْذَنْتُ أَنْ أَزُورَ قَبْرَهَا فَأُذِنَ لِي فَزُورُوا الْقُبُورَ فَإِنَّهَا تُذَكِّرُ بِالْمَوْتِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ onalarining qabriga keldilar va yigʻladilar hamda atroflaridagilarni ham yigʻlatdilar. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Robbim taoloning huzurida unga magʻfirat soʻrashga izn soʻradim, ammo menga izn berilmadi. Soʻng uning qabrini ziyorat qilishga izn soʻradim, menga izn berildi. Bas, qabrlarni ziyorat qilinglar, chunki u oʻlimni eslatadi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ оналарининг қабрига келдилар ва йиғладилар ҳамда атрофларидагиларни ҳам йиғлатдилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Роббим таолонинг ҳузурида унга мағфират сўрашга изн сўрадим, аммо менга изн берилмади. Сўнг унинг қабрини зиёрат қилишга изн сўрадим, менга изн берилди. Бас, қабрларни зиёрат қилинглар, чунки у ўлимни эслатади», дедилар.
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ الْعَلاَءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ إِلَى الْمَقْبَرَةِ فَقَالَ " السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ دَارَ قَوْمٍ مُؤْمِنِينَ وَإِنَّا إِنْ شَاءَ اللَّهُ بِكُمْ لاَحِقُونَ " . .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ qabristonga chiqdilar va: «Assalomu alaykum, ey moʻminlar qavmining maskani! Inshaalloh, biz ham sizlarga qoʻshilamiz», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ қабристонга чиқдилар ва: «Ассалому алайкум, эй мўминлар қавмининг маскани! Иншааллоҳ, биз ҳам сизларга қўшиламиз», дедилар.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ حَلَفَ فَقَالَ فِي حَلِفِهِ وَاللاَّتِ فَلْيَقُلْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَمَنْ قَالَ لِصَاحِبِهِ تَعَالَ أُقَامِرْكَ فَلْيَتَصَدَّقْ بِشَىْءٍ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim qasam ichib, qasamida ‹Lot haqqi› desa, ‹La ilaha illalloh› desin. Va kim oʻz oʻrtogʻiga: ‹Kel, sen bilan qimor oʻynayman› desa, biror narsani sadaqa qilsin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким қасам ичиб, қасамида ‹Лот ҳаққи› деса, ‹Ла илаҳа иллаллоҳ› десин. Ва ким ўз ўртоғига: ‹Кел, сен билан қимор ўйнайман› деса, бирор нарсани садақа қилсин», дедилар.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عَوْفٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ وَلاَ بِأُمَّهَاتِكُمْ وَلاَ بِالأَنْدَادِ وَلاَ تَحْلِفُوا إِلاَّ بِاللَّهِ وَلاَ تَحْلِفُوا بِاللَّهِ إِلاَّ وَأَنْتُمْ صَادِقُونَ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Otalaringiz bilan ham, onalaringiz bilan ham, (Allohga) tenglashtirilgan narsalar bilan ham qasam ichmanglar. Faqat Alloh bilangina qasam iching va Alloh bilan qasam ichganda ham faqat rost soʻzlovchi holingizda qasam iching», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Оталарингиз билан ҳам, оналарингиз билан ҳам, (Аллоҳга) тенглаштирилган нарсалар билан ҳам қасам ичманглар. Фақат Аллоҳ билангина қасам ичинг ва Аллоҳ билан қасам ичганда ҳам фақат рост сўзловчи ҳолингизда қасам ичинг», дедилар.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ، قَالَ أَنَا هُشَيْمٌ، ح وَحَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَمِينُكَ عَلَى مَا يُصَدِّقُكَ عَلَيْهَا صَاحِبُكَ " . قَالَ مُسَدَّدٌ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي صَالِحٍ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ هُمَا وَاحِدٌ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي صَالِحٍ وَعَبَّادُ بْنُ أَبِي صَالِحٍ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sening qasaming — oʻrtogʻing seni nimaga ishontirsa, shunga (binoan boʻladi)», dedilar. Musaddad (rivoyatida): «Menga Abdulloh ibn Abu Solih xabar berdi», dedi. Abu Dovud aytdi: Abdulloh ibn Abu Solih bilan Abbod ibn Abu Solih — ikkovi bir kishidir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сенинг қасаминг — ўртоғинг сени нимага ишонтирса, шунга (биноан бўлади)», дедилар. Мусаддад (ривоятида): «Менга Абдуллоҳ ибн Абу Солиҳ хабар берди», деди. Абу Довуд айтди: Абдуллоҳ ибн Абу Солиҳ билан Аббод ибн Абу Солиҳ — иккови бир кишидир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ أَبِي رِزْمَةَ، أَخْبَرَنِي زَيْدُ بْنُ حُبَابٍ، أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ هِلاَلٍ، حَدَّثَنِي أَبِي أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ : كَانَتْ يَمِينُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا حَلَفَ يَقُولُ : " لاَ، وَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ " .
Muhammad ibn Abdulaziz ibn Abu Rizma bizga aytdiki, Zayd ibn Hubob menga xabar berdiki, Muhammad ibn Hilol menga xabar berdiki, otam menga aytdiki, u Abu Hurayra (roziyallohu anhu)ning shunday deganini eshitdi: «Rasululloh ﷺ qasam ichganlarida, qasamlari shunday boʻlar edi: ‹Yoʻq, Allohdan magʻfirat soʻrayman›».Муҳаммад ибн Абдулазиз ибн Абу Ризма бизга айтдики, Зайд ибн Ҳубоб менга хабар бердики, Муҳаммад ибн Ҳилол менга хабар бердики, отам менга айтдики, у Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деганини эшитди: «Расулуллоҳ ﷺ қасам ичганларида, қасамлари шундай бўлар эди: ‹Йўқ, Аллоҳдан мағфират сўрайман›».
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ الْجُوزَجَانِيُّ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، قَالَ أَخْبَرَنِي الْمَسْعُودِيُّ، عَنْ عَوْنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، : أَنَّ رَجُلاً، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بِجَارِيَةٍ سَوْدَاءَ فَقَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ عَلَىَّ رَقَبَةً مُؤْمِنَةً . فَقَالَ لَهَا : " أَيْنَ اللَّهُ " . فَأَشَارَتْ إِلَى السَّمَاءِ بِأُصْبُعِهَا . فَقَالَ لَهَا : " فَمَنْ أَنَا " . فَأَشَارَتْ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَإِلَى السَّمَاءِ، يَعْنِي أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ . فَقَالَ : " أَعْتِقْهَا فَإِنَّهَا مُؤْمِنَةٌ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Paygʻambar ﷺ huzurlariga bir qora choʻri olib keldi va: «Ey Allohning Rasuli, zimmamda bir moʻmina qulni ozod qilish (vojib) boʻldi», dedi. Shunda u zot choʻriga: «Alloh qaerda?» dedilar. U barmogʻi bilan osmon tomonga ishora qildi. Soʻng u zot: «Men kimman?» dedilar. U Paygʻambar ﷺ ga va osmonga ishora qildi, yaʼni: «Sen Allohning Rasulisan», (demoqchi boʻldi). Shunda u zot: «Uni ozod qil, chunki u moʻminadir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир киши Пайғамбар ﷺ ҳузурларига бир қора чўри олиб келди ва: «Эй Аллоҳнинг Расули, зиммамда бир мўмина қулни озод қилиш (вожиб) бўлди», деди. Шунда у зот чўрига: «Аллоҳ қаэрда?» дедилар. У бармоғи билан осмон томонга ишора қилди. Сўнг у зот: «Мен кимман?» дедилар. У Пайғамбар ﷺ га ва осмонга ишора қилди, яъни: «Сен Аллоҳнинг Расулисан», (демоқчи бўлди). Шунда у зот: «Уни озод қил, чунки у мўминадир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ قُرِئَ عَلَى الْحَارِثِ بْنِ مِسْكِينٍ وَأَنَا شَاهِدٌ، أَخْبَرَكُمُ ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ هُرْمُزَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ : " لاَ يَأْتِي ابْنَ آدَمَ النَّذْرُ الْقَدَرَ بِشَىْءٍ لَمْ أَكُنْ قَدَّرْتُهُ لَهُ، وَلَكِنْ يُلْقِيهِ النَّذْرُ الْقَدَرَ قَدَّرْتُهُ يُسْتَخْرَجُ مِنَ الْبَخِيلِ يُؤْتَى عَلَيْهِ مَا لَمْ يَكُنْ يُؤْتَى مِنْ قَبْلُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Allohning Rasuli ﷺ: «Nazr Odam bolasiga men unga taqdir qilmagan narsani keltirmaydi, balki nazr (uni shunday narsaga) duchor qiladiki, Men uni (oldindan) taqdir qilib qoʻyganman. (Nazr) baxil kishidan (mol) chiqaradi; (shu bois) unga ilgari berilmayotgan narsa beriladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Назр Одам боласига мен унга тақдир қилмаган нарсани келтирмайди, балки назр (уни шундай нарсага) дучор қиладики, Мен уни (олдиндан) тақдир қилиб қўйганман. (Назр) бахил кишидан (мол) чиқаради; (шу боис) унга илгари берилмаётган нарса берилади», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا عَبَّادُ بْنُ رَاشِدٍ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ أَبِي خَيْرَةَ، يَقُولُ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ، مُنْذُ أَرْبَعِينَ سَنَةً عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ح وَحَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ أَخْبَرَنَا خَالِدٌ عَنْ دَاوُدَ - يَعْنِي ابْنَ أَبِي هِنْدٍ - وَهَذَا لَفْظُهُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي خَيْرَةَ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لَيَأْتِيَنَّ عَلَى النَّاسِ زَمَانٌ لاَ يَبْقَى أَحَدٌ إِلاَّ أَكَلَ الرِّبَا فَإِنْ لَمْ يَأْكُلْهُ أَصَابَهُ مِنْ بُخَارِهِ " . قَالَ ابْنُ عِيسَى " أَصَابَهُ مِنْ غُبَارِهِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Odamlarga shunday bir zamon keladiki, hech kim qolmaydiki, illo ribo (sudxoʻrlik) yegan boʻlur. Agar uni yemagan boʻlsa ham, unga uning chang-gʻuboridan yetadi», dedilar. Ibn Iso (oʻz rivoyatida): «Unga uning changidan yetadi», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Одамларга шундай бир замон келадики, ҳеч ким қолмайдики, илло рибо (судхўрлик) еган бўлур. Агар уни емаган бўлса ҳам, унга унинг чанг-ғуборидан етади», дедилар. Ибн Исо (ўз ривоятида): «Унга унинг чангидан етади», деди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، ح وَحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَنْبَسَةُ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ الْمُسَيَّبِ إِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " الْحَلِفُ مَنْفَقَةٌ لِلسِّلْعَةِ مَمْحَقَةٌ لِلْبَرَكَةِ " . قَالَ ابْنُ السَّرْحِ " لِلْكَسْبِ " . وَقَالَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ: «Qasam ichish molni oʻtkazadi, (lekin) barakani yoʻqotadi», deyayotganlarini eshitdim. Ibn Sarh (oʻz rivoyatida): «Kasbni (yoʻqotadi)», dedi. U (roviy) buni Said ibn Musayyabdan, u Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan ham rivoyat qildi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ: «Қасам ичиш молни ўтказади, (лекин) баракани йўқотади», деяётганларини эшитдим. Ибн Сарҳ (ўз ривоятида): «Касбни (йўқотади)», деди. У (ровий) буни Саид ибн Мусайябдан, у Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан ҳам ривоят қилди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَطْلُ الْغَنِيِّ ظُلْمٌ وَإِذَا أُتْبِعَ أَحَدُكُمْ عَلَى مَلِيءٍ فَلْيَتْبَعْ " .
Abdulloh ibn Maslama al-Qaʼnabiy bizga Molikdan, u Abuz-Zinoddan, u al-Aʼrajdan, u Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladiki, Rasululloh ﷺ: «Boyning (qarzni) kechiktirishi zulmdir. Sizlardan biringiz toʻlovga qodir boy kishiga (qarz uchun) havola qilinsa, unga (havolaga) ergashsin (yaʼni qabul qilsin)», dedilar.Абдуллоҳ ибн Маслама ал-Қаънабий бизга Моликдан, у Абуз-Зиноддан, у ал-Аъраждан, у Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қиладики, Расулуллоҳ ﷺ: «Бойнинг (қарзни) кечиктириши зулмдир. Сизлардан бирингиз тўловга қодир бой кишига (қарз учун) ҳавола қилинса, унга (ҳаволага) эргашсин (яъни қабул қилсин)», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ الْحُصَيْنِ، عَنْ مَوْلَى ابْنِ أَبِي أَحْمَدَقَالَ أَبُو دَاوُدَ وَقَالَ لَنَا الْقَعْنَبِيُّ فِيمَا قَرَأَ عَلَى مَالِكٍ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ وَاسْمُهُ قُزْمَانُ مَوْلَى ابْنِ أَبِي أَحْمَدَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَخَّصَ فِي بَيْعِ الْعَرَايَا فِيمَا دُونَ خَمْسَةِ أَوْسُقٍ أَوْ فِي خَمْسَةِ أَوْسُقٍ شَكَّ دَاوُدُ بْنُ الْحُصَيْنِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ حَدِيثُ جَابِرٍ إِلَى أَرْبَعَةِ أَوْسُقٍ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ aroyoni besh vasqdan kam yoki besh vasq miqdorida sotishga ruxsat berdilar — Dovud ibn al-Husayn (ikkisidan qaysi biri ekanida) shubha qildi. Abu Dovud aytdi: Jobirning hadisi toʻrt vasqgacha (ekanini bildiradi).Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ароёни беш васқдан кам ёки беш васқ миқдорида сотишга рухсат бердилар — Довуд ибн ал-Ҳусайн (иккисидан қайси бири эканида) шубҳа қилди. Абу Довуд айтди: Жобирнинг ҳадиси тўрт васқгача (эканини билдиради).
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ النَّمَرِيُّ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ خُمَيْرٍ، عَنْ مَوْلًى، لِقُرَيْشٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ بَيْعِ الْغَنَائِمِ حَتَّى تُقْسَمَ وَعَنْ بَيْعِ النَّخْلِ حَتَّى تُحْرَزَ مِنْ كُلِّ عَارِضٍ وَأَنْ يُصَلِّيَ الرَّجُلُ بِغَيْرِ حِزَامٍ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ oʻljalarni taqsimlanmaguncha sotishdan, xurmoni har qanday ofatdan omonda boʻlmaguncha sotishdan va kishining belbogʻsiz namoz oʻqishidan qaytardilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ ўлжаларни тақсимланмагунча сотишдан, хурмони ҳар қандай офатдан омонда бўлмагунча сотишдан ва кишининг белбоғсиз намоз ўқишидан қайтардилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، وَعُثْمَانُ، ابْنَا أَبِي شَيْبَةَ قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ بَيْعِ الْغَرَرِ - زَادَ عُثْمَانُ - وَالْحَصَاةِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ gʻarar (noaniqlik bor) savdosidan qaytardilar. Usmon (rivoyatida): «va tosh (otish bilan qilinadigan) savdodan (ham qaytardilar)» deb (ziyoda qildi).Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ ғарар (ноаниқлик бор) савдосидан қайтардилар. Усмон (ривоятида): «ва тош (отиш билан қилинадиган) савдодан (ҳам қайтардилар)» деб (зиёда қилди).
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْمِصِّيصِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الزِّبْرِقَانِ، عَنْ أَبِي حَيَّانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، رَفَعَهُ قَالَ " إِنَّ اللَّهَ يَقُولُ أَنَا ثَالِثُ الشَّرِيكَيْنِ، مَا لَمْ يَخُنْ أَحَدُهُمَا صَاحِبَهُ فَإِذَا خَانَهُ خَرَجْتُ مِنْ بَيْنِهِمَا " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. Uni (hadisni) Paygʻambar ﷺga koʻtarib (marfuʼ qilib) aytdi: «Alloh taolo aytadi: ‹Ikki sherikning biri ikkinchisiga xiyonat qilmagunicha, Men ularning uchinchisi (ularga madadkor)man. Biri ikkinchisiga xiyonat qilsa, ular orasidan chiqib ketaman›».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. Уни (ҳадисни) Пайғамбар ﷺга кўтариб (марфуъ қилиб) айтди: «Аллоҳ таоло айтади: ‹Икки шерикнинг бири иккинчисига хиёнат қилмагунича, Мен уларнинг учинчиси (уларга мададкор)ман. Бири иккинчисига хиёнат қилса, улар орасидан чиқиб кетаман›».
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُحَادَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا حَازِمٍ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ كَسْبِ الإِمَاءِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ choʻri (choʻrilar)ning kasbidan qaytardilar».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ чўри (чўрилар)нинг касбидан қайтардилар».
حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ نَافِعٍ أَبُو تَوْبَةَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، - يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو الرَّقِّيَّ - عَنْ أَيُّوبَ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ تَلَقِّي الْجَلَبِ فَإِنْ تَلَقَّاهُ مُتَلَقٍّ مُشْتَرٍ فَاشْتَرَاهُ فَصَاحِبُ السِّلْعَةِ بِالْخِيَارِ إِذَا وَرَدَتِ السُّوقَ . قَالَ أَبُو عَلِيٍّ سَمِعْتُ أَبَا دَاوُدَ يَقُولُ قَالَ سُفْيَانُ لاَ يَبِعْ بَعْضُكُمْ عَلَى بَيْعِ بَعْضٍ أَنْ يَقُولَ إِنَّ عِنْدِي خَيْرًا مِنْهُ بِعَشْرَةٍ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ (bozorga) keltirilayotgan molni qarshi olishdan qaytardilar. Agar uni qarshi oluvchi xaridor qarshi olib, sotib olsa, mol egasi bozorga kelganida (savdoni bekor qilish yoki qoldirish) ixtiyoriga ega boʻladi. Abu Ali aytadi: Men Abu Dovudning shunday deganini eshitdim: Sufyon dedi: «Baʼzingiz baʼzingizning savdosi ustiga savdo qilmasin» degani — kishining ‹Mendagi undan yaxshirogʻini oʻn (dirham)ga (beraman)› deyishidir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ (бозорга) келтирилаётган молни қарши олишдан қайтардилар. Агар уни қарши олувчи харидор қарши олиб, сотиб олса, мол эгаси бозорга келганида (савдони бекор қилиш ёки қолдириш) ихтиёрига эга бўлади. Абу Али айтади: Мен Абу Довуднинг шундай деганини эшитдим: Суфён деди: «Баъзингиз баъзингизнинг савдоси устига савдо қилмасин» дегани — кишининг ‹Мендаги ундан яхшироғини ўн (дирҳам)га (бераман)› дейишидир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَنَاجَشُوا " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ shunday dedilar: «Bir-biringizning narxingiz ustiga narx oshirib, (sotib olmoqchi boʻlmagan holda baho) koʻtarmanglar.»Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ шундай дедилар: «Бир-бирингизнинг нархингиз устига нарх ошириб, (сотиб олмоқчи бўлмаган ҳолда баҳо) кўтарманглар.»
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تَلَقَّوُا الرُّكْبَانَ لِلْبَيْعِ وَلاَ يَبِعْ بَعْضُكُمْ عَلَى بَيْعِ بَعْضٍ وَلاَ تُصَرُّوا الإِبِلَ وَالْغَنَمَ فَمَنِ ابْتَاعَهَا بَعْدَ ذَلِكَ فَهُوَ بِخَيْرِ النَّظَرَيْنِ بَعْدَ أَنْ يَحْلِبَهَا فَإِنْ رَضِيَهَا أَمْسَكَهَا وَإِنْ سَخِطَهَا رَدَّهَا وَصَاعًا مِنْ تَمْرٍ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Savdo qilish uchun (mol keltirayotgan) ulovlilarni (shahar tashqarisida) qarshi olmanglar. Baʼzingiz baʼzingizning savdosi ustiga savdo qilmasin. Tuya va qoʻylarning (sutini koʻp koʻrsatib aldash uchun) sutini yelinida toʻplab qoʻymanglar. Kim shundan keyin ularni sotib olsa, ularni sogʻgach, ikki ish orasida ixtiyorlidir: agar (sutidan) rozi boʻlsa, ularni olib qoladi; agar norozi boʻlsa, ularni bir soʼ xurmo bilan birga qaytarib beradi.»Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Савдо қилиш учун (мол келтираётган) уловлиларни (шаҳар ташқарисида) қарши олманглар. Баъзингиз баъзингизнинг савдоси устига савдо қилмасин. Туя ва қўйларнинг (сутини кўп кўрсатиб алдаш учун) сутини елинида тўплаб қўйманглар. Ким шундан кейин уларни сотиб олса, уларни соғгач, икки иш орасида ихтиёрлидир: агар (сутидан) рози бўлса, уларни олиб қолади; агар норози бўлса, уларни бир сў хурмо билан бирга қайтариб беради.»
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، وَهِشَامٍ، وَحَبِيبٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنِ اشْتَرَى شَاةً مُصَرَّاةً فَهُوَ بِالْخِيَارِ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ إِنْ شَاءَ رَدَّهَا وَصَاعًا مِنْ طَعَامٍ لاَ سَمْرَاءَ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Kimki yelini boylab (suti yigʻib) qoʻyilgan qoʻyni sotib olsa, uch kun ixtiyorlidir: agar xohlasa, uni (egasiga) qaytaradi va u bilan birga bir soʼ taom (beradi), bugʻdoy (boʻlishi shart) emas».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай дедилар: «Кимки елини бойлаб (сути йиғиб) қўйилган қўйни сотиб олса, уч кун ихтиёрлидир: агар хоҳласа, уни (эгасига) қайтаради ва у билан бирга бир сў таом (беради), буғдой (бўлиши шарт) эмас».
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَخْلَدٍ التَّمِيمِيُّ، حَدَّثَنَا الْمَكِّيُّ، - يَعْنِي ابْنَ إِبْرَاهِيمَ - حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، حَدَّثَنِي زِيَادٌ، أَنَّ ثَابِتًا، مَوْلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زَيْدٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنِ اشْتَرَى غَنَمًا مُصَرَّاةً احْتَلَبَهَا فَإِنْ رَضِيَهَا أَمْسَكَهَا وَإِنْ سَخِطَهَا فَفِي حَلْبَتِهَا صَاعٌ مِنْ تَمْرٍ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kimki yelini boylab (suti yigʻib) qoʻyilgan qoʻyni sotib olib, uni sogʻib koʻrsa, agar undan rozi boʻlsa, oʻzida ushlab qoladi; agar undan koʻngli toʻlmasa, sogʻib olgan suti uchun bir soʼ xurmo (beradi)».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Кимки елини бойлаб (сути йиғиб) қўйилган қўйни сотиб олиб, уни соғиб кўрса, агар ундан рози бўлса, ўзида ушлаб қолади; агар ундан кўнгли тўлмаса, соғиб олган сути учун бир сў хурмо (беради)».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ الدِّمَشْقِيُّ، أَنَّ سُلَيْمَانَ بْنَ بِلاَلٍ، حَدَّثَهُمْ حَدَّثَنِي الْعَلاَءُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَجُلاً، جَاءَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ سَعِّرْ . فَقَالَ " بَلْ أَدْعُو " . ثُمَّ جَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ سَعِّرْ فَقَالَ " بَلِ اللَّهُ يَخْفِضُ وَيَرْفَعُ وَإِنِّي لأَرْجُو أَنْ أَلْقَى اللَّهَ وَلَيْسَ لأَحَدٍ عِنْدِي مَظْلَمَةٌ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi kelib: «Yo Rasululloh, narx belgilang!» dedi. U (zot): «Yoʻq, balki men duo qilaman», dedilar. Soʻng (yana) bir kishi kelib: «Yo Rasululloh, narx belgilang!» dedi. U (zot): «Balki Allohning Oʻzi (narxni) pasaytiradi va koʻtaradi. Men Allohga shunday holatda yoʻliqishni umid qilamanki, hech kimda mening zimmamda (qilgan) zulmim boʻlmasin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши келиб: «Ё Расулуллоҳ, нарх белгиланг!» деди. У (зот): «Йўқ, балки мен дуо қиламан», дедилар. Сўнг (яна) бир киши келиб: «Ё Расулуллоҳ, нарх белгиланг!» деди. У (зот): «Балки Аллоҳнинг Ўзи (нархни) пасайтиради ва кўтаради. Мен Аллоҳга шундай ҳолатда йўлиқишни умид қиламанки, ҳеч кимда менинг зиммамда (қилган) зулмим бўлмасин», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الْعَلاَءِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَرَّ بِرَجُلٍ يَبِيعُ طَعَامًا فَسَأَلَهُ " كَيْفَ تَبِيعُ " . فَأَخْبَرَهُ فَأُوحِيَ إِلَيْهِ أَنْ أَدْخِلْ يَدَكَ فِيهِ فَأَدْخَلَ يَدَهُ فِيهِ فَإِذَا هُوَ مَبْلُولٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَيْسَ مِنَّا مَنْ غَشَّ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ taom (don) sotayotgan bir kishining yonidan oʻtdilar va undan: «Qanday sotyapsan?» deb soʻradilar. U (zot)ga (narxini) aytdi. Shunda u (zot)ga: «Qoʻlingni uning ichiga sol», deb vahiy qilindi. U (zot) qoʻllarini uning ichiga solsalar, u nam ekan. Shunda Rasululloh ﷺ: «Kim (oldi-sotdida) aldasa, bizdan emas», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ таом (дон) сотаётган бир кишининг ёнидан ўтдилар ва ундан: «Қандай сотяпсан?» деб сўрадилар. У (зот)га (нархини) айтди. Шунда у (зот)га: «Қўлингни унинг ичига сол», деб ваҳий қилинди. У (зот) қўлларини унинг ичига солсалар, у нам экан. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Ким (олди-сотдида) алдаса, биздан эмас», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ، حَدَّثَنَا حَفْصٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أَقَالَ مُسْلِمًا أَقَالَهُ اللَّهُ عَثْرَتَهُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim bir musulmonning (savdosini) bekor qilishga rozilik bersa, Alloh uning (xato-)kechishini kechirar.»Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким бир мусулмоннинг (савдосини) бекор қилишга розилик берса, Аллоҳ унинг (хато-)кечишини кечирар.»
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَنْ بَاعَ بَيْعَتَيْنِ فِي بَيْعَةٍ فَلَهُ أَوْكَسُهُمَا أَوِ الرِّبَا " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Kim bitta savdoda ikki savdo qilsa, unga shu ikkovining arzonrogʻi (tegishli boʻlsin), aks holda (bu) ribo boʻlur.»Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай дедилар: «Ким битта савдода икки савдо қилса, унга шу икковининг арзонроғи (тегишли бўлсин), акс ҳолда (бу) рибо бўлур.»
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يُمْنَعُ فَضْلُ الْمَاءِ لِيُمْنَعَ بِهِ الْكَلأُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ortiqcha suv, u bilan oʻt-oʻlanni (boshqalardan) toʻsib qoʻyish uchun, manʼ qilinmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ортиқча сув, у билан ўт-ўланни (бошқалардан) тўсиб қўйиш учун, манъ қилинмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " ثَلاَثَةٌ لاَ يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ رَجُلٌ مَنَعَ ابْنَ السَّبِيلِ فَضْلَ مَاءٍ عِنْدَهُ وَرَجُلٌ حَلَفَ عَلَى سِلْعَةٍ بَعْدَ الْعَصْرِ - يَعْنِي كَاذِبًا - وَرَجُلٌ بَايَعَ إِمَامًا فَإِنْ أَعْطَاهُ وَفَى لَهُ وَإِنْ لَمْ يُعْطِهِ لَمْ يَفِ لَهُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uch (toifa) odam borki, Alloh Qiyomat kunida ular bilan gaplashmaydi: oʻzida boʻlgan ortiqcha suvni yoʻlovchidan manʼ qilgan kishi; asrdan keyin bir mol ustida qasam ichgan — yaʼni yolgʻon qasam ichgan — kishi; va bir imomga (rahbarga) bayʼat berib, agar u oʻziga (biror narsa) bersa, unga (bergan vaʼdasiga) vafo qiladigan, bermasa vafo qilmaydigan kishi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уч (тоифа) одам борки, Аллоҳ Қиёмат кунида улар билан гаплашмайди: ўзида бўлган ортиқча сувни йўловчидан манъ қилган киши; асрдан кейин бир мол устида қасам ичган — яъни ёлғон қасам ичган — киши; ва бир имомга (раҳбарга) байъат бериб, агар у ўзига (бирор нарса) берса, унга (берган ваъдасига) вафо қиладиган, бермаса вафо қилмайдиган киши», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي مَعْرُوفُ بْنُ سُوَيْدٍ الْجُذَامِيُّ، أَنَّ عُلَىَّ بْنَ رَبَاحٍ اللَّخْمِيَّ، حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَحِلُّ ثَمَنُ الْكَلْبِ وَلاَ حُلْوَانُ الْكَاهِنِ وَلاَ مَهْرُ الْبَغِيِّ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Itning narxi, kohinning haqi va fohishaning haqi halol emasdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Итнинг нархи, коҳиннинг ҳақи ва фоҳишанинг ҳақи ҳалол эмасдир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ، عَنْ عَبْدِ الْوَهَّابِ بْنِ بُخْتٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ اللَّهَ حَرَّمَ الْخَمْرَ وَثَمَنَهَا وَحَرَّمَ الْمَيْتَةَ وَثَمَنَهَا وَحَرَّمَ الْخِنْزِيرَ وَثَمَنَهُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Albatta, Alloh xamr (mayni) va uning narxini harom qildi, oʻlimtikni va uning narxini harom qildi hamda choʻchqani va uning narxini harom qildi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Албатта, Аллоҳ хамр (майни) ва унинг нархини ҳаром қилди, ўлимтикни ва унинг нархини ҳаром қилди ҳамда чўчқани ва унинг нархини ҳаром қилди».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ، حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، أَوْ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَوْ عَنْهُمَا جَمِيعًا عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا قُسِّمَتِ الأَرْضُ وَحُدَّتْ فَلاَ شُفْعَةَ فِيهَا " .
Muhammad ibn Yahyo ibn Foris bizga aytib berdi: al-Hasan ibn ar-Rabiʼ bizga aytib berdi: Ibn Idris bizga Ibn Jurayjdan, u Ibn Shihob az-Zuhriydan, u Abu Salamadan yoki Said ibn al-Musayyabdan yoxud ikkalasidan birgalikda, ular Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildilar. U dedi: Rasululloh ﷺ: «Yer boʻlinib, chegaralari belgilangach, unda shufʼa boʻlmaydi», dedilar.Муҳаммад ибн Яҳё ибн Форис бизга айтиб берди: ал-Ҳасан ибн ар-Рабиъ бизга айтиб берди: Ибн Идрис бизга Ибн Журайждан, у Ибн Шиҳоб аз-Зуҳрийдан, у Абу Саламадан ёки Саид ибн ал-Мусайябдан ёхуд иккаласидан биргаликда, улар Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилдилар. У деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ер бўлиниб, чегаралари белгилангач, унда шуфъа бўлмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، ح وَحَدَّثَنَا النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، - الْمَعْنَى - عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ، عَنْ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَيُّمَا رَجُلٍ أَفْلَسَ فَأَدْرَكَ الرَّجُلُ مَتَاعَهُ بِعَيْنِهِ فَهُوَ أَحَقُّ بِهِ مِنْ غَيْرِهِ " .
Abdulloh ibn Maslama bizga Molikdan aytib berdi; shuningdek an-Nufayliy bizga aytib berdi: Zuhayr bizga aytib berdi — maʼnosi bir — Yahyo ibn Saiddan, u Abu Bakr ibn Muhammad ibn Amr ibn Hazmdan, u Umar ibn Abdulazizdan, u Abu Bakr ibn Abdurrahmondan, u Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildilarki, Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir kishi sinib (qarzdor boʻlib) qolsa-yu, (sotuvchi) kishi oʻz molini aynan oʻzini topsa, u (mol) unga boshqalardan haqliroqdir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Маслама бизга Моликдан айтиб берди; шунингдек ан-Нуфайлий бизга айтиб берди: Зуҳайр бизга айтиб берди — маъноси бир — Яҳё ибн Саиддан, у Абу Бакр ибн Муҳаммад ибн Амр ибн Ҳазмдан, у Умар ибн Абдулазиздан, у Абу Бакр ибн Абдурраҳмондан, у Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилдиларки, Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир киши синиб (қарздор бўлиб) қолса-ю, (сотувчи) киши ўз молини айнан ўзини топса, у (мол) унга бошқалардан ҳақлироқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، عَنِ ابْنِ الْمُبَارَكِ، عَنْ زَكَرِيَّاءَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لَبَنُ الدَّرِّ يُحْلَبُ بِنَفَقَتِهِ إِذَا كَانَ مَرْهُونًا وَالظَّهْرُ يُرْكَبُ بِنَفَقَتِهِ إِذَا كَانَ مَرْهُونًا وَعَلَى الَّذِي يَرْكَبُ وَيَحْلِبُ النَّفَقَةُ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَهُوَ عِنْدَنَا صَحِيحٌ .
Hannod bizga Ibn al-Muborakdan, u Zakariyodan, u ash-Shaʼbiydan, u Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, u Paygʻambar ﷺ dan rivoyat qildi. U zot: «Garovga qoʻyilgan (sutlik hayvonning) suti sarflagan kishiga (oʻz xarajati evaziga) sogʻib olinadi; garovga qoʻyilgan ulov ham xarajati evaziga minib olinadi; minadigan va sogʻadigan kishi (uning) xarajatini (koʻtaradi)», dedilar. Abu Dovud dedi: Bu bizning nazdimizda sahihdir.Ҳаннод бизга Ибн ал-Муборакдан, у Закариёдан, у аш-Шаъбийдан, у Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, у Пайғамбар ﷺ дан ривоят қилди. У зот: «Гаровга қўйилган (сутлик ҳайвоннинг) сути сарфлаган кишига (ўз харажати эвазига) соғиб олинади; гаровга қўйилган улов ҳам харажати эвазига миниб олинади; минадиган ва соғадиган киши (унинг) харажатини (кўтаради)», дедилар. Абу Довуд деди: Бу бизнинг наздимизда саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، وَأَحْمَدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالاَ حَدَّثَنَا طَلْقُ بْنُ غَنَّامٍ، عَنْ شَرِيكٍ، - قَالَ ابْنُ الْعَلاَءِ وَقَيْسٍ - عَنْ أَبِي حُصَيْنٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَدِّ الأَمَانَةَ إِلَى مَنِ ائْتَمَنَكَ وَلاَ تَخُنْ مَنْ خَانَكَ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Senga omonat topshirgan kishiga omonatni ado et, senga xiyonat qilgan kishiga xiyonat qilma», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Сенга омонат топширган кишига омонатни адо эт, сенга хиёнат қилган кишига хиёнат қилма», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو الرَّازِيُّ، حَدَّثَنَا سَلَمَةُ، - يَعْنِي ابْنَ الْفَضْلِ - حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَايْمُ اللَّهِ لاَ أَقْبَلُ بَعْدَ يَوْمِي هَذَا مِنْ أَحَدٍ هَدِيَّةً إِلاَّ أَنْ يَكُونَ مُهَاجِرًا قُرَشِيًّا أَوْ أَنْصَارِيًّا أَوْ دَوْسِيًّا أَوْ ثَقَفِيًّا " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Alloh nomi bilan qasamki, bugungi kundan soʻng birovning hadyasini qabul qilmayman, faqat quraysh muhojiri, yoki ansoriy, yoki davsiy, yoki saqafiy boʻlsagina (qabul qilaman)», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ номи билан қасамки, бугунги кундан сўнг бировнинг ҳадясини қабул қилмайман, фақат қурайш муҳожири, ёки ансорий, ёки давсий, ёки сақафий бўлсагина (қабул қиламан)», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ بَشِيرِ بْنِ نَهِيكٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْعُمْرَى جَائِزَةٌ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺ dan (rivoyat qilishicha), u zot: «Umro (umrbod berilgan inʼom) joizdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺ дан (ривоят қилишича), у зот: «Умро (умрбод берилган инъом) жоиздир», дедилар.
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، أَخْبَرَنَا فُضَيْلُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ أَبِي عَمْرٍو، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ وَلِيَ الْقَضَاءَ فَقَدْ ذُبِحَ بِغَيْرِ سِكِّينٍ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim qozilik mansabini egallasa, demak, u pichoqsiz boʻgʻizlanibdi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким қозилик мансабини эгалласа, демак, у пичоқсиз бўғизланибди», дедилар.
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، أَخْبَرَنَا بِشْرُ بْنُ عُمَرَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ مُحَمَّدٍ الأَخْنَسِيِّ، عَنِ الْمَقْبُرِيِّ، وَالأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ جُعِلَ قَاضِيًا بَيْنَ النَّاسِ فَقَدْ ذُبِحَ بِغَيْرِ سِكِّينٍ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim odamlar oʻrtasida qozi qilib tayinlansa, demak, u pichoqsiz boʻgʻizlanibdi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким одамлар ўртасида қози қилиб тайинланса, демак, у пичоқсиз бўғизланибди», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبَّاسٌ الْعَنْبَرِيُّ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا مُلاَزِمُ بْنُ عَمْرٍو، حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ نَجْدَةَ، عَنْ جَدِّهِ، يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ - وَهُوَ أَبُو كَثِيرٍ - قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ طَلَبَ قَضَاءَ الْمُسْلِمِينَ حَتَّى يَنَالَهُ ثُمَّ غَلَبَ عَدْلُهُ جَوْرَهُ فَلَهُ الْجَنَّةُ وَمَنْ غَلَبَ جَوْرُهُ عَدْلَهُ فَلَهُ النَّارُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, u kishi Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi. U zot: «Kim musulmonlar oʻrtasida qozilik mansabini istab, unga erishsa, soʻng uning adolati zulmidan ustun kelsa, unga jannat boʻladi. Kimning zulmi adolatidan ustun kelsa, unga doʻzax boʻladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, у киши Набий ﷺдан ривоят қилади. У зот: «Ким мусулмонлар ўртасида қозилик мансабини истаб, унга эришса, сўнг унинг адолати зулмидан устун келса, унга жаннат бўлади. Кимнинг зулми адолатидан устун келса, унга дўзах бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْمَهْرِيُّ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، ح وَحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا مَرْوَانُ، - يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ - حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، أَوْ عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ - شَكَّ الشَّيْخُ - عَنْ كَثِيرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ رَبَاحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الصُّلْحُ جَائِزٌ بَيْنَ الْمُسْلِمِينَ " . زَادَ أَحْمَدُ " إِلاَّ صُلْحًا أَحَلَّ حَرَامًا أَوْ حَرَّمَ حَلاَلاً " . وَزَادَ سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْمُسْلِمُونَ عَلَى شُرُوطِهِمْ " .
Sulaymon ibn Dovud al-Mahriy bizga hadis aytdi, Ibn Vahb bizga xabar berdi, Sulaymon ibn Bilol menga xabar berdi; (boshqa sanad bilan) Ahmad ibn Abdulvohid ad-Dimashqiy ham bizga hadis aytdi, Marvon — yaʼni ibn Muhammad — bizga hadis aytdi, Sulaymon ibn Bilol yoki Abdulaziz ibn Muhammad bizga hadis aytdi — shayx (rovi) shubha qildi — u Kasir ibn Zayddan, u Valid ibn Robohdan, u Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildi. U dedi: «Rasululloh ﷺ: ‹Musulmonlar oʻrtasida sulh qilish joizdir›, dedilar». Ahmad oʻz rivoyatida shuni qoʻshdi: «Harom narsani halol qiladigan yoki halol narsani harom qiladigan sulhdan boshqa». Sulaymon ibn Dovud esa shuni qoʻshdi: «Rasululloh ﷺ: ‹Musulmonlar oʻz shartlariga (rioya qilishlari) lozim›, dedilar».Сулаймон ибн Довуд ал-Маҳрий бизга ҳадис айтди, Ибн Ваҳб бизга хабар берди, Сулаймон ибн Билол менга хабар берди; (бошқа санад билан) Аҳмад ибн Абдулвоҳид ад-Димашқий ҳам бизга ҳадис айтди, Марвон — яъни ибн Муҳаммад — бизга ҳадис айтди, Сулаймон ибн Билол ёки Абдулазиз ибн Муҳаммад бизга ҳадис айтди — шайх (рови) шубҳа қилди — у Касир ибн Зайддан, у Валид ибн Робоҳдан, у Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилди. У деди: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Мусулмонлар ўртасида сулҳ қилиш жоиздир›, дедилар». Аҳмад ўз ривоятида шуни қўшди: «Ҳаром нарсани ҳалол қиладиган ёки ҳалол нарсани ҳаром қиладиган сулҳдан бошқа». Сулаймон ибн Довуд эса шуни қўшди: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Мусулмонлар ўз шартларига (риоя қилишлари) лозим›, дедилар».