Abu Ma'mar

حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، أَنَّ عِمْرَانَ بْنَ حُصَيْنٍ ـ وَكَانَ رَجُلاً مَبْسُورًا ـ وَقَالَ أَبُو مَعْمَرٍ مَرَّةً عَنْ عِمْرَانَ، قَالَ سَأَلْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنْ صَلاَةِ الرَّجُلِ وَهْوَ قَاعِدٌ فَقَالَ ‏"‏ مَنْ صَلَّى قَائِمًا فَهْوَ أَفْضَلُ، وَمَنْ صَلَّى قَاعِدًا فَلَهُ نِصْفُ أَجْرِ الْقَائِمِ، وَمَنْ صَلَّى نَائِمًا فَلَهُ نِصْفُ أَجْرِ الْقَاعِدِ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ نَائِمًا عِنْدِي مُضْطَجِعًا هَا هُنَا‏.‏

Abdulloh ibn Burayda (Imron ibn Husayndan) rivoyat qiladi: Imron ibn Husayn bavosir (kasalligiga giriftor) edi. Bir kuni Abu Maʼmar Imron ibn Husayndan (rivoyat qilib) aytdi: «Men Paygʻambar ﷺ dan kishining oʻtirgan holda namoz oʻqishi haqida soʻradim. U zot: ‹Kishi uchun tik turib namoz oʻqish yaxshiroq; oʻtirib namoz oʻqigan kishi tik turib oʻqigan (kishi)ning savobining yarmiga (erishadi); yonboshlab namoz oʻqigan kishi esa oʻtirib oʻqigan (kishi)ning savobining yarmiga (erishadi)›, — dedilar».Абдуллоҳ ибн Бурайда (Имрон ибн Ҳусайндан) ривоят қилади: Имрон ибн Ҳусайн бавосир (касаллигига гирифтор) эди. Бир куни Абу Маъмар Имрон ибн Ҳусайндан (ривоят қилиб) айтди: «Мен Пайғамбар ﷺ дан кишининг ўтирган ҳолда намоз ўқиши ҳақида сўрадим. У зот: ‹Киши учун тик туриб намоз ўқиш яхшироқ; ўтириб намоз ўқиган киши тик туриб ўқиган (киши)нинг савобининг ярмига (эришади); ёнбошлаб намоз ўқиган киши эса ўтириб ўқиган (киши)нинг савобининг ярмига (эришади)›, — дедилар».

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْجَعْدِ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي ذُبْيَانَ، خَلِيفَةَ بْنِ كَعْبٍ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ الزُّبَيْرِ، يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ، يَقُولُ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ لَبِسَ الْحَرِيرَ فِي الدُّنْيَا لَمْ يَلْبَسْهُ فِي الآخِرَةِ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ لَنَا أَبُو مَعْمَرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ يَزِيدَ، قَالَتْ مُعَاذَةُ أَخْبَرَتْنِي أُمُّ عَمْرٍو بِنْتُ عَبْدِ اللَّهِ، سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ، سَمِعَ عُمَرَ، سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم‏ نَحْوَهُ.

(Abu Zubyon Xalifa ibn Kaʼb aytdi:) Men Ibn Zubayr (roziyallohu anhumo)ning (shunday) deganini eshitdim: «Men Umar (roziyallohu anhu)ning (shunday) deganlarini eshitdim: Paygʻambar ﷺ: ‹Kim bu dunyoda ipak kiysa, oxiratda uni kiymaydi› dedilar». (Yana Abu Maʼmar bizga aytdi: ... Ummu Amr binti Abdulloh: «Men Abdulloh ibn Zubayrning — u Umardan, u Paygʻambar ﷺdan eshitgan holda — shunga oʻxshash (rivoyat qilganini) eshitdim» dedi.)(Абу Зубён Халифа ибн Каъб айтди:) Мен Ибн Зубайр (розияллоҳу анҳумо)нинг (шундай) деганини эшитдим: «Мен Умар (розияллоҳу анҳу)нинг (шундай) деганларини эшитдим: Пайғамбар ﷺ: ‹Ким бу дунёда ипак кийса, охиратда уни киймайди› дедилар». (Яна Абу Маъмар бизга айтди: ... Умму Амр бинти Абдуллоҳ: «Мен Абдуллоҳ ибн Зубайрнинг — у Умардан, у Пайғамбар ﷺдан эшитган ҳолда — шунга ўхшаш (ривоят қилганини) эшитдим» деди.)

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، وَأَبُو مَعْمَرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَوْ تَرَكْنَا هَذَا الْبَابَ لِلنِّسَاءِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَافِعٌ فَلَمْ يَدْخُلْ مِنْهُ ابْنُ عُمَرَ حَتَّى مَاتَ ‏.‏ وَقَالَ غَيْرُ عَبْدِ الْوَارِثِ قَالَ عُمَرُ وَهُوَ أَصَحُّ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar va Abu Maʼmar bizga hadis aytib, Abdulvoris bizga hadis aytib, Ayyub bizga hadis aytib, u Nofeʼdan, u Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladi. U: «Rasululloh ﷺ: ‹Koshki, bu eshikni ayollar uchun qoldirsak (yaxshi boʻlardi)›, dedilar» dedi. Nofeʼ aytdi: «Shundan soʻng Ibn Umar vafotigacha undan kirmadi». Abdulvorisdan boshqasi esa: «Buni Umar aytgan», dedi va bu ishonchliroqdir.Абдуллоҳ ибн Умар ва Абу Маъмар бизга ҳадис айтиб, Абдулворис бизга ҳадис айтиб, Айюб бизга ҳадис айтиб, у Нофеъдан, у Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилади. У: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Кошки, бу эшикни аёллар учун қолдирсак (яхши бўларди)›, дедилар» деди. Нофеъ айтди: «Шундан сўнг Ибн Умар вафотигача ундан кирмади». Абдулворисдан бошқаси эса: «Буни Умар айтган», деди ва бу ишончлироқдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى، وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَبُو مَعْمَرٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ شُجَاعٍ، عَنْ خُصَيْفٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، وَمُجَاهِدٍ، وَعَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْحَائِضُ وَالنُّفَسَاءُ إِذَا أَتَتَا عَلَى الْوَقْتِ تَغْتَسِلاَنِ وَتُحْرِمَانِ وَتَقْضِيَانِ الْمَنَاسِكَ كُلَّهَا غَيْرَ الطَّوَافِ بِالْبَيْتِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو مَعْمَرٍ فِي حَدِيثِهِ حَتَّى تَطْهُرَ وَلَمْ يَذْكُرِ ابْنُ عِيسَى عِكْرِمَةَ وَمُجَاهِدًا قَالَ عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَلَمْ يَقُلِ ابْنُ عِيسَى ‏"‏ كُلَّهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ الْمَنَاسِكَ إِلاَّ الطَّوَافَ بِالْبَيْتِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ dedilar: «Hayzli va nifosli ayollar miqotga yetib kelganlarida gʻusl qiladilar, ehrom bogʻlaydilar va Baytni tavof qilishdan boshqa barcha haj amallarini bajaradilar». Abu Maʼmar oʻz hadisida: «toki poklanmagunlaricha», dedi. Ibn Iso esa Ikrima va Mujohidni zikr qilmadi, u: «Atodan, u Ibn Abbosdan», dedi va Ibn Iso «barchasini» soʻzini aytmasdan: «Baytni tavof qilishdan boshqa haj amallarini», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ дедилар: «Ҳайзли ва нифосли аёллар миқотга етиб келганларида ғусл қиладилар, эҳром боғлайдилар ва Байтни тавоф қилишдан бошқа барча ҳаж амалларини бажарадилар». Абу Маъмар ўз ҳадисида: «токи покланмагунларича», деди. Ибн Исо эса Икрима ва Мужоҳидни зикр қилмади, у: «Атодан, у Ибн Аббосдан», деди ва Ибн Исо «барчасини» сўзини айтмасдан: «Байтни тавоф қилишдан бошқа ҳаж амалларини», деди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، وَأَبُو مَعْمَرٍ قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ حَبِيبٍ، حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ يَنْكِحُ الزَّانِي الْمَجْلُودُ إِلاَّ مِثْلَهُ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ أَبُو مَعْمَرٍ حَدَّثَنِي حَبِيبٌ الْمُعَلِّمُ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ: «Zino qilib, (had) kaltagini yegan erkak faqat oʻziga oʻxshashga uylanadi», dedilar. Abu Maʼmar aytadi: Bizga Habib al-Muallim Amr ibn Shuaybdan rivoyat qildi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Зино қилиб, (ҳад) калтагини еган эркак фақат ўзига ўхшашга уйланади», дедилар. Абу Маъмар айтади: Бизга Ҳабиб ал-Муаллим Амр ибн Шуайбдан ривоят қилди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرِو بْنِ أَبِي الْحَجَّاجِ أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ عُتْبَةَ، عَنْ مُسْلِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ جُنْدُبِ بْنِ مَكِيثٍ، قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَبْدَ اللَّهِ بْنَ غَالِبٍ اللَّيْثِيَّ فِي سَرِيَّةٍ وَكُنْتُ فِيهِمْ وَأَمَرَهُمْ أَنْ يَشُنُّوا الْغَارَةَ عَلَى بَنِي الْمُلَوِّحِ بِالْكَدِيدِ فَخَرَجْنَا حَتَّى إِذَا كُنَّا بِالْكَدِيدِ لَقِينَا الْحَارِثَ بْنَ الْبَرْصَاءِ اللَّيْثِيَّ فَأَخَذْنَاهُ فَقَالَ إِنَّمَا جِئْتُ أُرِيدُ الإِسْلاَمَ وَإِنَّمَا خَرَجْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْنَا إِنْ تَكُنْ مُسْلِمًا لَمْ يَضُرَّكَ رِبَاطُنَا يَوْمًا وَلَيْلَةً وَإِنْ تَكُنْ غَيْرَ ذَلِكَ نَسْتَوْثِقْ مِنْكَ فَشَدَدْنَاهُ وِثَاقًا ‏.‏

Abdulloh ibn Amr ibn Abulhajjoj Abu Maʼmar bizga aytib berdi: Abdulvoris bizga aytib berdi: Muhammad ibn Ishoq bizga aytib berdi: Yaʼqub ibn Utbadan, u Muslim ibn Abdullohdan, u Jundub ibn Makisdan rivoyat qildi. (Jundub roziyallohu anhu) dedi: Rasululloh ﷺ Abdulloh ibn Gʻolib al-Laysiyni bir sariya (qoʻshin) bilan joʻnatdilar, men ham ular ichida edim. U zot ularga al-Kadid (degan joy)da Banul-Mulavvih (qabilasi)ga har tomondan birdan hujum qilishni buyurdilar. Biz (yoʻlga) chiqdik, nihoyat al-Kadidga yetganimizda al-Horis ibn al-Barsoʼ al-Laysiyga duch keldik va uni ushlab oldik. U: «Men faqat islomni xohlab keldim va Rasululloh ﷺning huzurlariga chiqqan edim», dedi. Biz: «Agar musulmon boʻlsang, bir kun-bir kecha bogʻlab qoʻyishimiz senga zarar qilmaydi; agar undan boshqa boʻlsang, sendan ehtiyot boʻlamiz», dedik. Soʻng uni mahkam bogʻlab qoʻydik.Абдуллоҳ ибн Амр ибн Абулҳажжож Абу Маъмар бизга айтиб берди: Абдулворис бизга айтиб берди: Муҳаммад ибн Ишоқ бизга айтиб берди: Яъқуб ибн Утбадан, у Муслим ибн Абдуллоҳдан, у Жундуб ибн Макисдан ривоят қилди. (Жундуб розияллоҳу анҳу) деди: Расулуллоҳ ﷺ Абдуллоҳ ибн Ғолиб ал-Лайсийни бир сария (қўшин) билан жўнатдилар, мен ҳам улар ичида эдим. У зот уларга ал-Кадид (деган жой)да Банул-Мулаввиҳ (қабиласи)га ҳар томондан бирдан ҳужум қилишни буюрдилар. Биз (йўлга) чиқдик, ниҳоят ал-Кадидга етганимизда ал-Ҳорис ибн ал-Барсў ал-Лайсийга дуч келдик ва уни ушлаб олдик. У: «Мен фақат исломни хоҳлаб келдим ва Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига чиққан эдим», деди. Биз: «Агар мусулмон бўлсанг, бир кун-бир кеча боғлаб қўйишимиз сенга зарар қилмайди; агар ундан бошқа бўлсанг, сендан эҳтиёт бўламиз», дедик. Сўнг уни маҳкам боғлаб қўйдик.

حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرِو بْنِ أَبِي الْحَجَّاجِ الْمِنْقَرِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، أَنَّهُ قَرَأَ ‏{‏ هَيْتَ لَكَ ‏}‏ فَقَالَ شَقِيقٌ إِنَّا نَقْرَؤُهَا ‏{‏ هِئْتُ لَكَ ‏}‏ يَعْنِي فَقَالَ ابْنُ مَسْعُودٍ أَقْرَؤُهَا كَمَا عُلِّمْتُ أَحَبُّ إِلَىَّ ‏.‏

Abu Maʼmar Abdulloh ibn Amr ibn Abu al-Hajjoj al-Minqariy bizga hadis aytib, Abdulvoris bizga aytib, Shaybon bizga Aʼmashdan, u Shaqiqdan, u Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildiki, u {hayta lak} (qani, bu yoqqa kel) deb oʻqigan edi. Shunda Shaqiq: «Biz uni {hiʼtu lak} deb oʻqiymiz», dedi. Bunga javoban Ibn Masʼud (roziyallohu anhu): «Men uni qanday oʻrgatilgan boʻlsa, shunday oʻqishim oʻzimga koʻra suyukliroqdir», dedi.Абу Маъмар Абдуллоҳ ибн Амр ибн Абу ал-Ҳажжож ал-Минқарий бизга ҳадис айтиб, Абдулворис бизга айтиб, Шайбон бизга Аъмашдан, у Шақиқдан, у Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилдики, у {ҳайта лак} (қани, бу ёққа кел) деб ўқиган эди. Шунда Шақиқ: «Биз уни {ҳиъту лак} деб ўқиймиз», деди. Бунга жавобан Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу): «Мен уни қандай ўргатилган бўлса, шундай ўқишим ўзимга кўра суюклироқдир», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ، حَدَّثَنِي أَبِي، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ جُمْهَانَ، حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ أَبِي بَكْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ يَنْزِلُ نَاسٌ مِنْ أُمَّتِي بِغَائِطٍ يُسَمُّونَهُ الْبَصْرَةَ عِنْدَ نَهْرٍ يُقَالُ لَهُ دِجْلَةُ يَكُونُ عَلَيْهِ جِسْرٌ يَكْثُرُ أَهْلُهَا وَتَكُونُ مِنْ أَمْصَارِ الْمُهَاجِرِينَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ يَحْيَى قَالَ أَبُو مَعْمَرٍ ‏"‏ وَتَكُونُ مِنْ أَمْصَارِ الْمُسْلِمِينَ فَإِذَا كَانَ فِي آخِرِ الزَّمَانِ جَاءَ بَنُو قَنْطُورَاءَ عِرَاضُ الْوُجُوهِ صِغَارُ الأَعْيُنِ حَتَّى يَنْزِلُوا عَلَى شَطِّ النَّهْرِ فَيَتَفَرَّقُ أَهْلُهَا ثَلاَثَ فِرَقٍ فِرْقَةٌ يَأْخُذُونَ أَذْنَابَ الْبَقَرِ وَالْبَرِّيَّةِ وَهَلَكُوا وَفِرْقَةٌ يَأْخُذُونَ لأَنْفُسِهِمْ وَكَفَرُوا وَفِرْقَةٌ يَجْعَلُونَ ذَرَارِيَّهُمْ خَلْفَ ظُهُورِهِمْ وَيُقَاتِلُونَهُمْ وَهُمُ الشُّهَدَاءُ ‏"‏ ‏.‏

Muhammad ibn Yahyo ibn Foris bizga aytib berdi: Abdussamad ibn Abdulvoris bizga aytib berdi: Otam menga aytib berdi: Said ibn Jumhon bizga aytib berdi: Muslim ibn Abu Bakra bizga aytib berdi: Otamning rivoyat qilayotganini eshitdim, Rasululloh ﷺ dedilar: «Ummatimdan baʼzi odamlar pastlik bir joyga tushadilar, uni Basra deb ataydilar, Dajla deb nomlanadigan daryoning yonida boʻladi, uning ustida koʻprik boʻladi, aholisi koʻp boʻladi va u muhojirlar shaharlaridan biri boʻladi». Ibn Yahyo aytdi: Abu Maʼmar: «U musulmonlar shaharlaridan biri boʻladi» dedi va dedi: «Oxir zamon kelganda, yuzlari keng, koʻzlari kichik boʻlgan Qanturoʼ avlodi keladi, hatto daryo boʻyiga tushadilar. Shunda uning aholisi uch firqaga boʻlinadi: bir firqa sigirlar va biyobon hayvonlarining dumlaridan ushlab (qishloqqa qochib) ketadi va halok boʻladi; bir firqa oʻzlari uchun (omon qolishni) afzal koʻradi va kufr keltiradi; bir firqa esa bola-chaqasini orqalariga qoʻyib (himoyalanib), ular bilan jang qiladi — ana shular shahidlardir».Муҳаммад ибн Яҳё ибн Форис бизга айтиб берди: Абдуссамад ибн Абдулворис бизга айтиб берди: Отам менга айтиб берди: Саид ибн Жумҳон бизга айтиб берди: Муслим ибн Абу Бакра бизга айтиб берди: Отамнинг ривоят қилаётганини эшитдим, Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Умматимдан баъзи одамлар пастлик бир жойга тушадилар, уни Басра деб атайдилар, Дажла деб номланадиган дарёнинг ёнида бўлади, унинг устида кўприк бўлади, аҳолиси кўп бўлади ва у муҳожирлар шаҳарларидан бири бўлади». Ибн Яҳё айтди: Абу Маъмар: «У мусулмонлар шаҳарларидан бири бўлади» деди ва деди: «Охир замон келганда, юзлари кенг, кўзлари кичик бўлган Қантурў авлоди келади, ҳатто дарё бўйига тушадилар. Шунда унинг аҳолиси уч фирқага бўлинади: бир фирқа сигирлар ва биёбон ҳайвонларининг думларидан ушлаб (қишлоққа қочиб) кетади ва ҳалок бўлади; бир фирқа ўзлари учун (омон қолишни) афзал кўради ва куфр келтиради; бир фирқа эса бола-чақасини орқаларига қўйиб (ҳимояланиб), улар билан жанг қилади — ана шулар шаҳидлардир».

وَعَن أبي بكرَة أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: " يَنْزِلُ أُنَاسٌ مِنْ أُمَّتِي بِغَائِطٍ يُسَمُّونَهُ الْبَصْرَةَ عِنْدَ نَهْرٍ يُقَالُ لَهُ: دِجْلَةُ يَكُونُ عَلَيْهِ جِسْرٌ يَكْثُرُ أَهْلُهَا وَيَكُونُ مِنْ أَمْصَارِ الْمُسْلِمِينَ وَإِذَا كَانَ فِي آخِرِ الزَّمَانِ جَاءَ بَنُو قَنْطُورَاءَ عِرَاضُ الْوُجُوهِ صِغَارُ الْأَعْيُنِ حَتَّى يَنْزِلُوا عَلَى شَطِّ النَّهْرِ فَيَتَفَرَّقُ أَهْلُهَا ثَلَاثَ فِرَقٍ فِرْقَةٌ يَأْخُذُونَ فِي أَذْنَابِ الْبَقَرِ وَالْبَرِّيَّةِ وَهَلَكُوا وَفِرْقَةٌ يَأْخُذُونَ لِأَنْفُسِهِمْ وَهَلَكُوا وَفِرْقَةٌ يَجْعَلُونَ ذَرَارِيَّهُمْ خَلْفَ ظُهُورِهِمْ وَيُقَاتِلُونَهُمْ وَهُمُ الشُّهَدَاءُ ". رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Muhammad ibn Yahyo ibn Foris bizga aytib berdi: Abdussamad ibn Abdulvoris bizga aytib berdi: Otam menga aytib berdi: Said ibn Jumhon bizga aytib berdi: Muslim ibn Abu Bakra bizga aytib berdi: Otamning rivoyat qilayotganini eshitdim, Rasululloh ﷺ dedilar: «Ummatimdan baʼzi odamlar pastlik bir joyga tushadilar, uni Basra deb ataydilar, Dajla deb nomlanadigan daryoning yonida boʻladi, uning ustida koʻprik boʻladi, aholisi koʻp boʻladi va u muhojirlar shaharlaridan biri boʻladi». Ibn Yahyo aytdi: Abu Maʼmar: «U musulmonlar shaharlaridan biri boʻladi» dedi va dedi: «Oxir zamon kelganda, yuzlari keng, koʻzlari kichik boʻlgan Qanturoʼ avlodi keladi, hatto daryo boʻyiga tushadilar. Shunda uning aholisi uch firqaga boʻlinadi: bir firqa sigirlar va biyobon hayvonlarining dumlaridan ushlab (qishloqqa qochib) ketadi va halok boʻladi; bir firqa oʻzlari uchun (omon qolishni) afzal koʻradi va kufr keltiradi; bir firqa esa bola-chaqasini orqalariga qoʻyib (himoyalanib), ular bilan jang qiladi — ana shular shahidlardir».Муҳаммад ибн Яҳё ибн Форис бизга айтиб берди: Абдуссамад ибн Абдулворис бизга айтиб берди: Отам менга айтиб берди: Саид ибн Жумҳон бизга айтиб берди: Муслим ибн Абу Бакра бизга айтиб берди: Отамнинг ривоят қилаётганини эшитдим, Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Умматимдан баъзи одамлар пастлик бир жойга тушадилар, уни Басра деб атайдилар, Дажла деб номланадиган дарёнинг ёнида бўлади, унинг устида кўприк бўлади, аҳолиси кўп бўлади ва у муҳожирлар шаҳарларидан бири бўлади». Ибн Яҳё айтди: Абу Маъмар: «У мусулмонлар шаҳарларидан бири бўлади» деди ва деди: «Охир замон келганда, юзлари кенг, кўзлари кичик бўлган Қантурў авлоди келади, ҳатто дарё бўйига тушадилар. Шунда унинг аҳолиси уч фирқага бўлинади: бир фирқа сигирлар ва биёбон ҳайвонларининг думларидан ушлаб (қишлоққа қочиб) кетади ва ҳалок бўлади; бир фирқа ўзлари учун (омон қолишни) афзал кўради ва куфр келтиради; бир фирқа эса бола-чақасини орқаларига қўйиб (ҳимояланиб), улар билан жанг қилади — ана шулар шаҳидлардир».

أَخْبَرَنَا أَبُو مَعْمَرٍ إِسْمَاعِيل بْنُ إِبْرَاهِيمَ ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي جَعْفَرٍ الرَّازِيُّ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ الرَّبِيعِ ، عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ ، قَالَ : " كُنَّا نَأْتِي الرَّجُلَ لِنَأْخُذَ عَنْهُ، فَنَنْظُرُ إِذَا صَلَّى، فَإِنْ أَحْسَنَهَا، جَلَسْنَا إِلَيْهِ وَقُلْنَا : هُوَ لِغَيْرِهَا أَحْسَنُ، وَإِنْ أَسَاءَهَا، قُمْنَا عَنْهُ وَقُلْنَا : هُوَ لِغَيْرِهَا أَسْوَأُ " ، قَالَ أَبُو مَعْمَرٍ : لَفْظُهُ نَحْوُ هَذَا

Abul Oliya aytdi: «Biz bir kishining oldiga undan olish uchun kelardik va u namoz oʻqiganda qarab turardik. Agar uni chiroyli ado etsa, uning oldida oʻtirardik va: U boshqa ishlarda bundan ham yaxshiroqdir, derdik. Agar uni yomon ado etsa, oʻrnimizdan turib ketardik va: U boshqa ishlarda bundan ham yomonroqdir, derdik». Abu Maʼmar aytdi: Uning lafzi shunga yaqin.Абул Олия айтди: «Биз бир кишининг олдига ундан олиш учун келардик ва у намоз ўқиганда қараб турардик. Агар уни чиройли адо этса, унинг олдида ўтирардик ва: У бошқа ишларда бундан ҳам яхшироқдир, дердик. Агар уни ёмон адо этса, ўрнимиздан туриб кетардик ва: У бошқа ишларда бундан ҳам ёмонроқдир, дердик». Абу Маъмар айтди: Унинг лафзи шунга яқин.

أَخْبَرَنَا أَبُو مَعْمَرٍ ، عَنْ هُشَيْمٍ ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْريَّ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ، قَالَ : " تَذَاكَرُوا الْحَدِيثَ، فَإِنَّ الْحَدِيثَ يُهَيِّجُ الْحَدِيثَ " ، أَخْبَرَنَا أَبُو مَعْمَرٍ ، عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ ، عَنْ الْأَعْمَشِ ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ ، عَن أَبِي سَعِيدٍ ، وَابْنِ عُلَيَّةَ ، عَنْ الْجُرَيْرِيِّ ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ ، عَن أَبِي سَعِيدٍ ، أَخْبَرَنَا أَبُو مَسْلَمَةَ يُعْنِي، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ ، عَن أَبي سَعيدٍ ، وَفِيهِ كَلَامٌ أَكْثَرُ مِنْ هَذَا

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: «Hadisni oʻzaro muzokara qilinglar, chunki hadis hadisni qoʻzgʻaydi». Abu Maʼmar bizga Abu Muoviyadan, u Aʼmashdan, u Abu Bishrdan, u Abu Nazradan, u Abu Saiddan xabar berdi; Ibn Ulayya esa Jurayriydan, u Abu Nazradan, u Abu Saiddan (rivoyat qildi). Abu Maslama ham bizga Abu Nazradan, u Abu Saiddan xabar berdi. Unda bundan koʻproq soʻz bordir.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: «Ҳадисни ўзаро музокара қилинглар, чунки ҳадис ҳадисни қўзғайди». Абу Маъмар бизга Абу Муовиядан, у Аъмашдан, у Абу Бишрдан, у Абу Назрадан, у Абу Саиддан хабар берди; Ибн Улайя эса Журайрийдан, у Абу Назрадан, у Абу Саиддан (ривоят қилди). Абу Маслама ҳам бизга Абу Назрадан, у Абу Саиддан хабар берди. Унда бундан кўпроқ сўз бордир.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ يَزِيدَ الزَّعْفَرَانِيُّ , ثنا عُثْمَانُ بْنُ صَالِحٍ الْخَيَّاطُ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ , ثنا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ مُجَاهِدٍ , حَدَّثَنِي مُجَاهِدٌ , حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي لَيْلَى , أَوْ أَبُو مَعْمَرٍ , قَالَ : عَلَّمَنِي ابْنُ مَسْعُودٍ التَّشَهُّدَ , وَقَالَ : عَلَّمَنِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا يُعَلِّمُنَا السُّورَةَ مِنَ الْقُرْآنِ : " التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ , السَّلامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ , السَّلامُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ , أَشْهَدُ أَنْ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ , اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ بَيْتِهِ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ , اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَيْنَا مَعَهُمُ , اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى أَهْلِ بَيْتِهِ , كَمَا بَارَكْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ , اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَيْنَا مَعَهُمْ , صَلَوَاتُ اللَّهِ وَصَلَوَاتُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَى مُحَمَّدٍ النَّبِيِّ الأُمِّيِّ , السَّلامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ " . قَالَ : وَكَانَ مُجَاهِدٌ يَقُولُ : إِذَا سَلَّمَ فَبَلَغَ , وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ فَقَدْ سَلَّمَ عَلَى أَهْلِ السَّمَاءِ وَأَهْلِ الأَرْضِ . ابْنُ مُجَاهِدٍ ضَعِيفُ الْحَدِيثِ

Mujohid aytdi: Menga Ibn Abu Layla yoki Abu Maʼmar aytdi: Ibn Masʼud menga tashahhudni oʻrgatdi va: Menga uni Rasululloh ﷺ, xuddi bizga Qurʼondan bir surani oʻrgatganlaridek oʻrgatdilar, dedi: «Attahiyyatu lillahi vas-salavatu vat-toyyibat, assalomu alayka ayyuhan-Nabiyyu va rahmatullohi va barakotuh, assalomu alayno va alo ibodillahis-solihiyn, ashhadu an la ilaha illalloh va ashhadu anna Muhammadan abduhu va rasuluh. Allohumma solli alo Muhammadin va alo ahli baytihi kama sollayta alo Ibrohima innaka Hamidun Majid. Allohumma solli alayno maahum. Allohumma borik alo Muhammadin va alo ahli baytihi kama borakta alo oli Ibrohima innaka Hamidun Majid. Allohumma borik alayno maahum. Salavotullohi va salavotul-muʼminina alo Muhammadinin-nabiyyil-ummiyy. Assalomu alaykum va rahmatullohi va barakotuh». Roviy aytdi: Mujohid: Kishi salom berib, «va alo ibodillahis-solihiyn»ga yetganida, osmon ahliga ham, yer ahliga ham salom bergan boʻladi, der edi. Ibn Mujohid zaif ul-hadisdir.Мужоҳид айтди: Менга Ибн Абу Лайла ёки Абу Маъмар айтди: Ибн Масъуд менга ташаҳҳудни ўргатди ва: Менга уни Расулуллоҳ ﷺ, худди бизга Қуръондан бир сурани ўргатганларидек ўргатдилар, деди: «Аттаҳийяту лиллаҳи вас-салавату ват-тоййибат, ассалому алайка айюҳан-Набийю ва раҳматуллоҳи ва баракотуҳ, ассалому алайно ва ало ибодиллаҳис-солиҳийн, ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ ва ашҳаду анна Муҳаммадан абдуҳу ва расулуҳ. Аллоҳумма солли ало Муҳаммадин ва ало аҳли байтиҳи кама соллайта ало Иброҳима иннака Ҳамидун Мажид. Аллоҳумма солли алайно мааҳум. Аллоҳумма борик ало Муҳаммадин ва ало аҳли байтиҳи кама боракта ало оли Иброҳима иннака Ҳамидун Мажид. Аллоҳумма борик алайно мааҳум. Салавотуллоҳи ва салавотул-муъминина ало Муҳаммадинин-набиййил-уммийй. Ассалому алайкум ва раҳматуллоҳи ва баракотуҳ». Ровий айтди: Мужоҳид: Киши салом бериб, «ва ало ибодиллаҳис-солиҳийн»га етганида, осмон аҳлига ҳам, ер аҳлига ҳам салом берган бўлади, дер эди. Ибн Мужоҳид заиф ул-ҳадисдир.