Abu Muso Abdulloh ibn Qays al-Ash'ariy

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَرَّادٍ الأَشْعَرِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، - وَاللَّفْظُ لِعَبْدِ اللَّهِ - قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا مَرَّ أَحَدُكُمْ فِي مَسْجِدِنَا أَوْ فِي سُوقِنَا وَمَعَهُ نَبْلٌ فَلْيُمْسِكْ عَلَى نِصَالِهَا بِكَفِّهِ أَنْ يُصِيبَ أَحَدًا مِنَ الْمُسْلِمِينَ مِنْهَا بِشَىْءٍ ‏"‏ ‏.‏ أَوْ قَالَ ‏"‏ لِيَقْبِضْ عَلَى نِصَالِهَا ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺ dan rivoyat qilinadi. U zot: «Sizlardan biringiz bizning masjidimizdan yoki bizning bozorimizdan, yonida oʻq bor holda oʻtsa, undan musulmonlardan birortasiga biror narsa tegmasligi uchun uning paykonlarini kafti bilan ushlab tursin», — dedilar. Yoki: «Uning paykonlaridan ushlasin», — dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺ дан ривоят қилинади. У зот: «Сизлардан бирингиз бизнинг масжидимиздан ёки бизнинг бозоримиздан, ёнида ўқ бор ҳолда ўтса, ундан мусулмонлардан бирортасига бирор нарса тегмаслиги учун унинг пайконларини кафти билан ушлаб турсин», — дедилар. Ёки: «Унинг пайконларидан ушласин», — дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، وَحَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، عَنْ بُرَيْدِ، بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَتَاهُ طَالِبُ حَاجَةٍ أَقْبَلَ عَلَى جُلَسَائِهِ فَقَالَ ‏"‏ اشْفَعُوا فَلْتُؤْجَرُوا وَلْيَقْضِ اللَّهُ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّهِ مَا أَحَبَّ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ning huzurlariga biror hojat soʻrovchi kelsa, oʻtirgan kishilariga yuzlanib: «(Bunga) shafoat qilinglar, ajr olasizlar. Alloh Oʻz Paygʻambarining tili bilan Oʻzi yoqtirgan narsani hukm qiladi», derdilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларига бирор ҳожат сўровчи келса, ўтирган кишиларига юзланиб: «(Бунга) шафоат қилинглар, ажр оласизлар. Аллоҳ Ўз Пайғамбарининг тили билан Ўзи ёқтирган нарсани ҳукм қилади», дердилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ جَدِّهِ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ الْهَمْدَانِيُّ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّمَا مَثَلُ الْجَلِيسِ الصَّالِحِ وَالْجَلِيسِ السَّوْءِ كَحَامِلِ الْمِسْكِ وَنَافِخِ الْكِيرِ فَحَامِلُ الْمِسْكِ إِمَّا أَنْ يُحْذِيَكَ وَإِمَّا أَنْ تَبْتَاعَ مِنْهُ وَإِمَّا أَنْ تَجِدَ مِنْهُ رِيحًا طَيِّبَةً وَنَافِخُ الْكِيرِ إِمَّا أَنْ يُحْرِقَ ثِيَابَكَ وَإِمَّا أَنْ تَجِدَ رِيحًا خَبِيثَةً ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺ dan rivoyat qiladi. U zot shunday dedilar: «Yaxshi hamsuhbat bilan yomon hamsuhbatning misoli misk koʻtaruvchi bilan bosqon (koʻrik) puflovchining misoli kabidir. Misk koʻtaruvchi senga yo (miskdan) hadya qiladi, yoki undan sotib olasan, yoki undan xushboʻy hid topasan. Bosqon puflovchi esa yo kiyimingni kuydiradi, yoki (undan) yomon hid topasan».Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺ дан ривоят қилади. У зот шундай дедилар: «Яхши ҳамсуҳбат билан ёмон ҳамсуҳбатнинг мисоли миск кўтарувчи билан босқон (кўрик) пуфловчининг мисоли кабидир. Миск кўтарувчи сенга ё (мискдан) ҳадя қилади, ёки ундан сотиб оласан, ёки ундан хушбўй ҳид топасан. Босқон пуфловчи эса ё кийимингни куйдиради, ёки (ундан) ёмон ҳид топасан».

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ وَابْنُ نُمَيْرٍ وَإِسْحَاقُ الْحَنْظَلِيُّ جَمِيعًا عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِهِ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan Nabiy ﷺ dan shu misli kabi rivoyat qilinadi.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан Набий ﷺ дан шу мисли каби ривоят қилинади.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو عَامِرٍ الأَشْعَرِيُّ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ بُرَيْدٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ أَحَبَّ لِقَاءَ اللَّهِ أَحَبَّ اللَّهُ لِقَاءَهُ وَمَنْ كَرِهَ لِقَاءَ اللَّهِ كَرِهَ اللَّهُ لِقَاءَهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim Allohga roʻbaroʻ boʻlishni yoqtirsa, Alloh ham unga roʻbaroʻ boʻlishni yoqtiradi. Kim Allohga roʻbaroʻ boʻlishni yomon koʻrsa, Alloh ham unga roʻbaroʻ boʻlishni yomon koʻradi», — dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким Аллоҳга рўбарў бўлишни ёқтирса, Аллоҳ ҳам унга рўбарў бўлишни ёқтиради. Ким Аллоҳга рўбарў бўлишни ёмон кўрса, Аллоҳ ҳам унга рўбарў бўлишни ёмон кўради», — дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، وَأَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ فَجَعَلَ النَّاسُ يَجْهَرُونَ بِالتَّكْبِيرِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَيُّهَا النَّاسُ ارْبَعُوا عَلَى أَنْفُسِكُمْ إِنَّكُمْ لَيْسَ تَدْعُونَ أَصَمَّ وَلاَ غَائِبًا إِنَّكُمْ تَدْعُونَ سَمِيعًا قَرِيبًا وَهُوَ مَعَكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَأَنَا خَلْفَهُ وَأَنَا أَقُولُ لاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ فَقَالَ ‏"‏ يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ قَيْسٍ أَلاَ أَدُلُّكَ عَلَى كَنْزٍ مِنْ كُنُوزِ الْجَنَّةِ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ قُلْ لاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: biz Nabiy ﷺ bilan bir safarda edik. Odamlar takbirni baland ovozda ayta boshlashdi. Shunda Nabiy ﷺ: «Ey insonlar, oʻzlaringizga rahm qilinglar (ovozingizni pasaytiringlar)! Zero sizlar kar yoki gʻoyib (yiroq)dagi zotni chaqirayotganingiz yoʻq, balki Eshituvchi, yaqin boʻlmish zotni chaqirmoqdasiz va U sizlar bilan birgadir», dedilar. (Abu Muso) dedi: men u zotning orqalarida edim va: «Lo havla va lo quvvata illa billah» (Allohdan oʻzga (gunohdan saqlovchi) quvvat va (toatga) qudrat yoʻq) — deb turardim. Shunda (u zot): «Ey Abdulloh ibn Qays, seni jannat xazinalaridan bir xazinaga yoʻllaymi?» dedilar. Men: «Albatta, yo Rasululloh!» dedim. (U zot): «‹Lo havla va lo quvvata illa billah› — deb ayt», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: биз Набий ﷺ билан бир сафарда эдик. Одамлар такбирни баланд овозда айта бошлашди. Шунда Набий ﷺ: «Эй инсонлар, ўзларингизга раҳм қилинглар (овозингизни пасайтиринглар)! Зеро сизлар кар ёки ғойиб (йироқ)даги зотни чақираётганингиз йўқ, балки Эшитувчи, яқин бўлмиш зотни чақирмоқдасиз ва У сизлар билан биргадир», дедилар. (Абу Мусо) деди: мен у зотнинг орқаларида эдим ва: «Ло ҳавла ва ло қуввата илла биллаҳ» (Аллоҳдан ўзга (гуноҳдан сақловчи) қувват ва (тоатга) қудрат йўқ) — деб турардим. Шунда (у зот): «Эй Абдуллоҳ ибн Қайс, сени жаннат хазиналаридан бир хазинага йўллайми?» дедилар. Мен: «Албатта, ё Расулуллоҳ!» дедим. (У зот): «‹Ло ҳавла ва ло қуввата илла биллаҳ› — деб айт», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ، فُضَيْلُ بْنُ حُسَيْنٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، - يَعْنِي ابْنَ زُرَيْعٍ - حَدَّثَنَا التَّيْمِيُّ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، أَنَّهُمْ كَانُوا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُمْ يَصْعَدُونَ فِي ثَنِيَّةٍ - قَالَ - فَجَعَلَ رَجُلٌ كُلَّمَا عَلاَ ثَنِيَّةً نَادَى لاَ إِلَهَ إِلاَ اللَّهُ وَاللَّهُ أَكْبَرُ - قَالَ - فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّكُمْ لاَ تُنَادُونَ أَصَمَّ وَلاَ غَائِبًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَقَالَ ‏"‏ يَا أَبَا مُوسَى - أَوْ يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ قَيْسٍ - أَلاَ أَدُلُّكَ عَلَى كَلِمَةٍ مِنْ كَنْزِ الْجَنَّةِ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ مَا هِيَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ لاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: ular Rasululloh ﷺ bilan birga edilar va togʻ dovonidan koʻtarilib borardilar. (Roviy) dedi: bir kishi har gal dovonga koʻtarilganda ovozini koʻtarib: «La ilaha illalloh, vallohu akbar», deb nido qilardi. (Roviy) dedi: shunda Allohning Nabiysi ﷺ: «Siz, albatta, kar yoki gʻoyibga nido qilayotganingiz yoʻq», dedilar. (Roviy) dedi: soʻng u zot: «Ey Abu Musa — yoki: ey Abdulloh ibn Qays — seni jannat xazinalaridan boʻlgan bir soʻzga yoʻllab qoʻymaymi?» dedilar. Men: «U nima, yo Rasululloh?» dedim. U zot: «La havla va la quvvata illa billah (qudrat va quvvat faqat Alloh bilangina)», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: улар Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдилар ва тоғ довонидан кўтарилиб борардилар. (Ровий) деди: бир киши ҳар гал довонга кўтарилганда овозини кўтариб: «Ла илаҳа иллаллоҳ, валлоҳу акбар», деб нидо қиларди. (Ровий) деди: шунда Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Сиз, албатта, кар ёки ғойибга нидо қилаётганингиз йўқ», дедилар. (Ровий) деди: сўнг у зот: «Эй Абу Муса — ёки: эй Абдуллоҳ ибн Қайс — сени жаннат хазиналаридан бўлган бир сўзга йўллаб қўймайми?» дедилар. Мен: «У нима, ё Расулуллоҳ?» дедим. У зот: «Ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ (қудрат ва қувват фақат Аллоҳ билангина)», дедилар.

وَحَدَّثَنَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ، عَنْ أَبِيهِ، حَدَّثَنَا أَبُو عُثْمَانَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ بَيْنَمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ نَحْوَهُ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ (bilan birga edik)», deb yuqoridagiga oʻxshashini lafzida ozgina farq bilan zikr qildi.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ (билан бирга эдик)», деб юқоридагига ўхшашини лафзида озгина фарқ билан зикр қилди.

حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ هِشَامٍ، وَأَبُو الرَّبِيعِ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي، عُثْمَانَ عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ ‏.‏ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ عَاصِمٍ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: biz Nabiy ﷺ bilan birga safarda edik. Soʻng (roviy) Osimning hadisiga oʻxshashini zikr qildi.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: биз Набий ﷺ билан бирга сафарда эдик. Сўнг (ровий) Осимнинг ҳадисига ўхшашини зикр қилди.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ، - وَهُوَ ابْنُ غِيَاثٍ - حَدَّثَنَا أَبُو عُثْمَانَ، عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَلاَ أَدُلُّكَ عَلَى كَلِمَةٍ مِنْ كُنُوزِ الْجَنَّةِ - أَوْ قَالَ - عَلَى كَنْزٍ مِنْ كُنُوزِ الْجَنَّةِ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ بَلَى ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ لاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: «Seni jannat xazinalaridan boʻlgan bir soʻzga — yoki: jannat xazinalaridan boʻlgan bir xazinaga — yoʻllab qoʻymaymi?» dedilar. Men: «Ha (yoʻllang)», dedim. Shunda u zot: «La havla va la quvvata illa billah», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Сени жаннат хазиналаридан бўлган бир сўзга — ёки: жаннат хазиналаридан бўлган бир хазинага — йўллаб қўймайми?» дедилар. Мен: «Ҳа (йўлланг)», дедим. Шунда у зот: «Ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ», дедилар.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ بْنِ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ كَانَ يَدْعُو بِهَذَا الدُّعَاءِ ‏"‏ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي خَطِيئَتِي وَجَهْلِي وَإِسْرَافِي فِي أَمْرِي وَمَا أَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ مِنِّي اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي جِدِّي وَهَزْلِي وَخَطَئِي وَعَمْدِي وَكُلُّ ذَلِكَ عِنْدِي اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ وَمَا أَخَّرْتُ وَمَا أَسْرَرْتُ وَمَا أَعْلَنْتُ وَمَا أَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ مِنِّي أَنْتَ الْمُقَدِّمُ وَأَنْتَ الْمُؤَخِّرُ وَأَنْتَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ushbu duo bilan duo qilar edilar: «Allohim, xatoyimni, jaholatimni, ishimdagi isrofimni (haddan oshishimni) va Sen mendan koʻra yaxshiroq biladigan (gunohlarim)ni magʻfirat qil. Allohim, jiddiy (qilgan) va hazil (bilan qilgan), bilmasdan (qilgan) va atayin (qilgan) (gunohlarim)ni magʻfirat qil — bularning hammasi mende bor. Allohim, oldinroq (qilgan) va keyinroq (qilgan), yashirin (qilgan) va oshkora (qilgan), Sen mendan koʻra yaxshiroq biladigan (gunohlarim)ni magʻfirat qil. (Hamma narsani) oldinga oʻtkazguvchi ham Sensan, orqaga suruvchi ham Sensan va Sen har narsaga Qodirsan.»Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ушбу дуо билан дуо қилар эдилар: «Аллоҳим, хатойимни, жаҳолатимни, ишимдаги исрофимни (ҳаддан ошишимни) ва Сен мендан кўра яхшироқ биладиган (гуноҳларим)ни мағфират қил. Аллоҳим, жиддий (қилган) ва ҳазил (билан қилган), билмасдан (қилган) ва атайин (қилган) (гуноҳларим)ни мағфират қил — буларнинг ҳаммаси менде бор. Аллоҳим, олдинроқ (қилган) ва кейинроқ (қилган), яширин (қилган) ва ошкора (қилган), Сен мендан кўра яхшироқ биладиган (гуноҳларим)ни мағфират қил. (Ҳамма нарсани) олдинга ўтказгувчи ҳам Сенсан, орқага сурувчи ҳам Сенсан ва Сен ҳар нарсага Қодирсан.»

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا بَدْرُ بْنُ عُثْمَانَ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي مُوسَى، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ أَتَاهُ سَائِلٌ يَسْأَلُهُ عَنْ مَوَاقِيتِ الصَّلاَةِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِ شَيْئًا - قَالَ - فَأَقَامَ الْفَجْرَ حِينَ انْشَقَّ الْفَجْرُ وَالنَّاسُ لاَ يَكَادُ يَعْرِفُ بَعْضُهُمْ بَعْضًا ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ بِالظُّهْرِ حِينَ زَالَتِ الشَّمْسُ وَالْقَائِلُ يَقُولُ قَدِ انْتَصَفَ النَّهَارُ وَهُوَ كَانَ أَعْلَمَ مِنْهُمْ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ بِالْعَصْرِ وَالشَّمْسُ مُرْتَفِعَةٌ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ بِالْمَغْرِبِ حِينَ وَقَعَتِ الشَّمْسُ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ الْعِشَاءَ حِينَ غَابَ الشَّفَقُ ثُمَّ أَخَّرَ الْفَجْرَ مِنَ الْغَدِ حَتَّى انْصَرَفَ مِنْهَا وَالْقَائِلُ يَقُولُ قَدْ طَلَعَتِ الشَّمْسُ أَوْ كَادَتْ ثُمَّ أَخَّرَ الظُّهْرَ حَتَّى كَانَ قَرِيبًا مِنْ وَقْتِ الْعَصْرِ بِالأَمْسِ ثُمَّ أَخَّرَ الْعَصْرَ حَتَّى انْصَرَفَ مِنْهَا وَالْقَائِلُ يَقُولُ قَدِ احْمَرَّتِ الشَّمْسُ ثُمَّ أَخَّرَ الْمَغْرِبَ حَتَّى كَانَ عِنْدَ سُقُوطِ الشَّفَقِ ثُمَّ أَخَّرَ الْعِشَاءَ حَتَّى كَانَ ثُلُثُ اللَّيْلِ الأَوَّلُ ثُمَّ أَصْبَحَ فَدَعَا السَّائِلَ فَقَالَ ‏"‏ الْوَقْتُ بَيْنَ هَذَيْنِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U zotning oldilariga bir soʻrovchi kelib, namoz vaqtlari haqida soʻradi. U zot esa unga hech narsa bilan javob qaytarmadilar. (Roviy) dedi: soʻng tong yorishgan, odamlar bir-birlarini taniy olmaydigan paytda u zot bomdodga iqomat aytdirdilar. Soʻng quyosh ogʻgan, baʼzilar «Kun nisfiga yetdi» deydigan, holbuki u zot ulardan koʻra bilimliroq boʻlgan paytda unga buyurdilar, u peshinga iqomat aytdi. Soʻng quyosh hali baland boʻlgan paytda unga buyurdilar, u asrga iqomat aytdi. Soʻng quyosh botgan paytda unga buyurdilar, u shomga iqomat aytdi. Soʻng shafaq gʻoyib boʻlgan paytda unga buyurdilar, u xuftonga iqomat aytdi. Soʻng ertasi kuni bomdodni shu qadar kechiktirdilarki, undan chiqqach baʼzilar «Quyosh chiqdi yoki chiqay deb qoldi» deydigan boʻldilar. Soʻng peshinni kechagi asr vaqtiga yaqin boʻlguncha kechiktirdilar. Soʻng asrni shu qadar kechiktirdilarki, undan chiqqach baʼzilar «Quyosh qizardi» deydigan boʻldilar. Soʻng shomni shafaq botishga yaqin boʻlguncha kechiktirdilar. Soʻng xuftonni tunning birinchi uchdan biri boʻlguncha kechiktirdilar. Soʻng tong otgach, soʻrovchini chaqirib: «(Namoz) vaqti ana shu ikkovi orasidadir», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У зотнинг олдиларига бир сўровчи келиб, намоз вақтлари ҳақида сўради. У зот эса унга ҳеч нарса билан жавоб қайтармадилар. (Ровий) деди: сўнг тонг ёришган, одамлар бир-бирларини таний олмайдиган пайтда у зот бомдодга иқомат айтдирдилар. Сўнг қуёш оғган, баъзилар «Кун нисфига етди» дейдиган, ҳолбуки у зот улардан кўра билимлироқ бўлган пайтда унга буюрдилар, у пешинга иқомат айтди. Сўнг қуёш ҳали баланд бўлган пайтда унга буюрдилар, у асрга иқомат айтди. Сўнг қуёш ботган пайтда унга буюрдилар, у шомга иқомат айтди. Сўнг шафақ ғойиб бўлган пайтда унга буюрдилар, у хуфтонга иқомат айтди. Сўнг эртаси куни бомдодни шу қадар кечиктирдиларки, ундан чиққач баъзилар «Қуёш чиқди ёки чиқай деб қолди» дейдиган бўлдилар. Сўнг пешинни кечаги аср вақтига яқин бўлгунча кечиктирдилар. Сўнг асрни шу қадар кечиктирдиларки, ундан чиққач баъзилар «Қуёш қизарди» дейдиган бўлдилар. Сўнг шомни шафақ ботишга яқин бўлгунча кечиктирдилар. Сўнг хуфтонни туннинг биринчи учдан бири бўлгунча кечиктирдилар. Сўнг тонг отгач, сўровчини чақириб: «(Намоз) вақти ана шу иккови орасидадир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ بَدْرِ بْنِ عُثْمَانَ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي مُوسَى، سَمِعَهُ مِنْهُ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ سَائِلاً، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَهُ عَنْ مَوَاقِيتِ الصَّلاَةِ ‏.‏ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ نُمَيْرٍ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَصَلَّى الْمَغْرِبَ قَبْلَ أَنْ يَغِيبَ الشَّفَقُ فِي الْيَوْمِ الثَّانِي ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir soʻrovchi Nabiy ﷺ ning oldilariga kelib, namoz vaqtlari haqida soʻradi — Ibn Numayrning hadisiga oʻxshash. Faqat (Vakiʼ): «Ikkinchi kuni u zot shomni shafaq gʻoyib boʻlishidan oldin oʻqidilar», dedi.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир сўровчи Набий ﷺ нинг олдиларига келиб, намоз вақтлари ҳақида сўради — Ибн Нумайрнинг ҳадисига ўхшаш. Фақат (Вакиъ): «Иккинчи куни у зот шомни шафақ ғойиб бўлишидан олдин ўқидилар», деди.

وَحَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الأَشْعَرِيُّ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ كُنْتُ أَنَا وَأَصْحَابِي الَّذِينَ، قَدِمُوا مَعِي فِي السَّفِينَةِ نُزُولاً فِي بَقِيعِ بُطْحَانَ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْمَدِينَةِ فَكَانَ يَتَنَاوَبُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ صَلاَةِ الْعِشَاءِ كُلَّ لَيْلَةٍ نَفَرٌ مِنْهُمْ قَالَ أَبُو مُوسَى فَوَافَقْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَا وَأَصْحَابِي وَلَهُ بَعْضُ الشُّغُلِ فِي أَمْرِهِ حَتَّى أَعْتَمَ بِالصَّلاَةِ حَتَّى ابْهَارَّ اللَّيْلُ ثُمَّ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى بِهِمْ فَلَمَّا قَضَى صَلاَتَهُ قَالَ لِمَنْ حَضَرَهُ ‏"‏ عَلَى رِسْلِكُمْ أُعْلِمُكُمْ وَأَبْشِرُوا أَنَّ مِنْ نِعْمَةِ اللَّهِ عَلَيْكُمْ أَنَّهُ لَيْسَ مِنَ النَّاسِ أَحَدٌ يُصَلِّي هَذِهِ السَّاعَةَ غَيْرُكُمْ ‏"‏ ‏.‏ أَوْ قَالَ ‏"‏ مَا صَلَّى هَذِهِ السَّاعَةَ أَحَدٌ غَيْرُكُمْ ‏"‏ ‏.‏ لاَ نَدْرِي أَىَّ الْكَلِمَتَيْنِ قَالَ قَالَ أَبُو مُوسَى فَرَجَعْنَا فَرِحِينَ بِمَا سَمِعْنَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men va men bilan birga kemada kelgan sheriklarim Bathon vodiysidagi Baqiʼda toʻxtagan edik, Rasululloh ﷺ esa Madinada (turardilar). Ulardan bir guruh har tun xufton namozi vaqtida Rasululloh ﷺ ning oldiga navbatma-navbat borib turardi». Abu Muso dedi: «Bir kuni men va sheriklarim Rasululloh ﷺ (oldida) toʻgʻri keldik, u zotni biror ish band qilgan ekan, hatto namozni kechiktirib, tun yarmiga yetdi. Soʻng Rasululloh ﷺ chiqib, ularga namoz oʻqitdilar. Namozlarini tugatganlarida, hozir boʻlganlarga: ‹Shoshilmang, sizlarga (bir narsani) bildiraman va sizni xushxabar bilan suyuntiraman: Allohning sizga (bergan) neʼmatlaridan biri shuki, odamlardan sizdan boshqa hech kim bu soatda namoz oʻqimaydi›, — dedilar», — yoki: «‹Bu soatda sizdan boshqa hech kim namoz oʻqimadi›, — dedilar». Qaysi biri soʻzni aytganlarini bilmaymiz. Abu Muso dedi: «Biz Rasululloh ﷺ dan eshitgan (soʻzimiz)dan xursand boʻlib qaytdik».Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен ва мен билан бирга кемада келган шерикларим Батҳон водийсидаги Бақиъда тўхтаган эдик, Расулуллоҳ ﷺ эса Мадинада (турардилар). Улардан бир гуруҳ ҳар тун хуфтон намози вақтида Расулуллоҳ ﷺ нинг олдига навбатма-навбат бориб турарди». Абу Мусо деди: «Бир куни мен ва шерикларим Расулуллоҳ ﷺ (олдида) тўғри келдик, у зотни бирор иш банд қилган экан, ҳатто намозни кечиктириб, тун ярмига етди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ чиқиб, уларга намоз ўқитдилар. Намозларини тугатганларида, ҳозир бўлганларга: ‹Шошилманг, сизларга (бир нарсани) билдираман ва сизни хушхабар билан суюнтираман: Аллоҳнинг сизга (берган) неъматларидан бири шуки, одамлардан сиздан бошқа ҳеч ким бу соатда намоз ўқимайди›, — дедилар», — ёки: «‹Бу соатда сиздан бошқа ҳеч ким намоз ўқимади›, — дедилар». Қайси бири сўзни айтганларини билмаймиз. Абу Мусо деди: «Биз Расулуллоҳ ﷺ дан эшитган (сўзимиз)дан хурсанд бўлиб қайтдик».

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَرَّادٍ الأَشْعَرِيُّ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ أَعْظَمَ النَّاسِ أَجْرًا فِي الصَّلاَةِ أَبْعَدُهُمْ إِلَيْهَا مَمْشًى فَأَبْعَدُهُمْ وَالَّذِي يَنْتَظِرُ الصَّلاَةَ حَتَّى يُصَلِّيَهَا مَعَ الإِمَامِ أَعْظَمُ أَجْرًا مِنَ الَّذِي يُصَلِّيهَا ثُمَّ يَنَامُ ‏"‏ ‏.‏ وَفِي رِوَايَةِ أَبِي كُرَيْبٍ ‏"‏ حَتَّى يُصَلِّيَهَا مَعَ الإِمَامِ فِي جَمَاعَةٍ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Namozda odamlarning savobi eng ulugʻi unga (masjidga) eng uzoqdan yurib keladiganidir, soʻng (undan ham) uzoqroqdan keladiganidir. Namozni kutib turib, uni imom bilan birga oʻqiydigan kishi, uni (yolgʻiz) oʻqib, soʻng uxlaydigan kishidan savobi ulugʻroqdir», dedilar. Abu Kuraybning rivoyatida: «to uni imom bilan jamoatda oʻqigunicha (kutadi)» deyilgan.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Намозда одамларнинг савоби энг улуғи унга (масжидга) энг узоқдан юриб келадиганидир, сўнг (ундан ҳам) узоқроқдан келадиганидир. Намозни кутиб туриб, уни имом билан бирга ўқийдиган киши, уни (ёлғиз) ўқиб, сўнг ухлайдиган кишидан савоби улуғроқдир», дедилар. Абу Курайбнинг ривоятида: «то уни имом билан жамоатда ўқигунича (кутади)» дейилган.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عُبَيْدَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَبْسُطُ يَدَهُ بِاللَّيْلِ لِيَتُوبَ مُسِيءُ النَّهَارِ وَيَبْسُطُ يَدَهُ بِالنَّهَارِ لِيَتُوبَ مُسِيءُ اللَّيْلِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا ‏"‏ ‏.‏ وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ ‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ dedilar: «Alloh azza va jalla kunduzi gunoh qilganning tavba qilishi uchun kechasi qoʻlini yozadi, kechasi gunoh qilganning tavba qilishi uchun kunduzi qoʻlini yozadi — toki quyosh magʻribidan chiqquncha».Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ дедилар: «Аллоҳ азза ва жалла кундузи гуноҳ қилганнинг тавба қилиши учун кечаси қўлини ёзади, кечаси гуноҳ қилганнинг тавба қилиши учун кундузи қўлини ёзади — токи қуёш мағрибидан чиққунча».

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ يَحْيَى، عَنْ أَبِي، بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ دَفَعَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ إِلَى كُلِّ مُسْلِمٍ يَهُودِيًّا أَوْ نَصْرَانِيًّا فَيَقُولُ هَذَا فَكَاكُكَ مِنَ النَّارِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kuni boʻlganda, Aziz va Jalil Alloh har bir musulmonga bir yahudiy yoki bir nasroniyni topshiradi va: ‹Mana bu — seni doʻzaxdan qutqaruvching (toʻlovingdir)›, deydi», — dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат куни бўлганда, Азиз ва Жалил Аллоҳ ҳар бир мусулмонга бир яҳудий ёки бир насронийни топширади ва: ‹Мана бу — сени дўзахдан қутқарувчинг (тўловингдир)›, дейди», — дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، وَأَبُو أُسَامَةَ عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ أَحَدَ أَصْبَرُ عَلَى أَذًى يَسْمَعُهُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ إِنَّهُ يُشْرَكُ بِهِ وَيُجْعَلُ لَهُ الْوَلَدُ ثُمَّ هُوَ يُعَافِيهِمْ وَيَرْزُقُهُمْ ‏"‏ ‏.‏ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، وَأَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ بِمِثْلِهِ إِلاَّ قَوْلَهُ ‏"‏ وَيُجْعَلُ لَهُ الْوَلَدُ ‏"‏ ‏.‏ فَإِنَّهُ لَمْ يَذْكُرْهُ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Aziz va jalil boʻlgan Allohdan koʻra eshitgan ozoriga sabr qiluvchiroq zot yoʻq: Unga sherik keltiriladi, Unga bola nisbat beriladi, soʻng U ularga ofiyat beradi va ularni rizqlantiradi», — dedilar. Boshqa rivoyatda «Unga bola nisbat beriladi» degan soʻz zikr qilinmagan.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Азиз ва жалил бўлган Аллоҳдан кўра эшитган озорига сабр қилувчироқ зот йўқ: Унга шерик келтирилади, Унга бола нисбат берилади, сўнг У уларга офият беради ва уларни ризқлантиради», — дедилар. Бошқа ривоятда «Унга бола нисбат берилади» деган сўз зикр қилинмаган.

حَدَّثَنِي أَبُو جَعْفَرٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ، عَنْ بُرَيْدِ بْنِ، عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ سَمِعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم رَجُلاً يُثْنِي عَلَى رَجُلٍ وَيُطْرِيهِ فِي الْمِدْحَةِ فَقَالَ ‏"‏ لَقَدْ أَهْلَكْتُمْ أَوْ قَطَعْتُمْ ظَهْرَ الرَّجُلِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir kishi boshqa bir kishini maqtab, maqtovda haddan oshayotganini eshitib qoldilar va: «Sizlar (uni) halok qildingiz yoki kishining belini sindirdingiz», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир киши бошқа бир кишини мақтаб, мақтовда ҳаддан ошаётганини эшитиб қолдилар ва: «Сизлар (уни) ҳалок қилдингиз ёки кишининг белини синдирдингиз», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَرَّادٍ الأَشْعَرِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَثَلُ الْبَيْتِ الَّذِي يُذْكَرُ اللَّهُ فِيهِ وَالْبَيْتِ الَّذِي لاَ يُذْكَرُ اللَّهُ فِيهِ مَثَلُ الْحَىِّ وَالْمَيِّتِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Ichida Alloh zikr qilinadigan uy bilan ichida Alloh zikr qilinmaydigan uyning misoli — tirik bilan oʻlikning misolidir», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ичида Аллоҳ зикр қилинадиган уй билан ичида Аллоҳ зикр қилинмайдиган уйнинг мисоли — тирик билан ўликнинг мисолидир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَرَّادٍ الأَشْعَرِيُّ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ تَعَاهَدُوا هَذَا الْقُرْآنَ فَوَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَهُوَ أَشَدُّ تَفَلُّتًا مِنَ الإِبِلِ فِي عُقُلِهَا ‏"‏ ‏.‏ وَلَفْظُ الْحَدِيثِ لاِبْنِ بَرَّادٍ.

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Ushbu Qurʼonni (doimo oʻqib) takrorlab turinglar. Muhammadning joni Uning qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, u, oyogʻi boylab qoʻyilgan tuyalar (qochib ketishi)dan ham koʻra qattiqroq qochib ketuvchidir», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ушбу Қуръонни (доимо ўқиб) такрорлаб туринглар. Муҳаммаднинг жони Унинг қўлида бўлган Зотга қасамки, у, оёғи бойлаб қўйилган туялар (қочиб кетиши)дан ҳам кўра қаттиқроқ қочиб кетувчидир», дедилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَأَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ كِلاَهُمَا عَنْ أَبِي عَوَانَةَ، - قَالَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، - عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَثَلُ الْمُؤْمِنِ الَّذِي يَقْرَأُ الْقُرْآنَ مَثَلُ الأُتْرُجَّةِ رِيحُهَا طَيِّبٌ وَطَعْمُهَا طَيِّبٌ وَمَثَلُ الْمُؤْمِنِ الَّذِي لاَ يَقْرَأُ الْقُرْآنَ مَثَلُ التَّمْرَةِ لاَ رِيحَ لَهَا وَطَعْمُهَا حُلْوٌ وَمَثَلُ الْمُنَافِقِ الَّذِي يَقْرَأُ الْقُرْآنَ مَثَلُ الرَّيْحَانَةِ رِيحُهَا طَيِّبٌ وَطَعْمُهَا مُرٌّ وَمَثَلُ الْمُنَافِقِ الَّذِي لاَ يَقْرَأُ الْقُرْآنَ كَمَثَلِ الْحَنْظَلَةِ لَيْسَ لَهَا رِيحٌ وَطَعْمُهَا مُرٌّ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qurʼon oʻqiydigan moʻminning misoli turunjga oʻxshaydi: hidi ham xush, taʼmi ham xush. Qurʼon oʻqimaydigan moʻminning misoli xurmoga oʻxshaydi: hidi yoʻq, ammo taʼmi shirin. Qurʼon oʻqiydigan munofiqning misoli rayhonga oʻxshaydi: hidi xush, ammo taʼmi achchiq. Qurʼon oʻqimaydigan munofiqning misoli esa hanzal (achchiq koʻvachi)ga oʻxshaydi: hidi yoʻq, taʼmi achchiq», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръон ўқийдиган мўминнинг мисоли турунжга ўхшайди: ҳиди ҳам хуш, таъми ҳам хуш. Қуръон ўқимайдиган мўминнинг мисоли хурмога ўхшайди: ҳиди йўқ, аммо таъми ширин. Қуръон ўқийдиган мунофиқнинг мисоли райҳонга ўхшайди: ҳиди хуш, аммо таъми аччиқ. Қуръон ўқимайдиган мунофиқнинг мисоли эса ҳанзал (аччиқ кўвачи)га ўхшайди: ҳиди йўқ, таъми аччиқ», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، أَخْبَرَنَا شَرِيكُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، ح وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي زِيَادٍ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ حُبَابٍ، عَنْ يُونُسَ بْنِ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ نِكَاحَ إِلاَّ بِوَلِيٍّ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ وَأَنَسٍ ‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Valiysiz nikoh (sahih) boʻlmaydi», dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Валийсиз никоҳ (саҳиҳ) бўлмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، وَأَبُو السَّائِبِ، سَلْمُ بْنُ جُنَادَةَ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ جَدِّهِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ حَمَلَ عَلَيْنَا السِّلاَحَ فَلَيْسَ مِنَّا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ وَابْنِ الزُّبَيْرِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي مُوسَى حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kim bizga qarshi qurol koʻtarsa, u bizdan emas», dedilar. Abu Iso aytdi: Abu Muso hadisi hasan sahih hadisdir.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ким бизга қарши қурол кўтарса, у биздан эмас», дедилар. Абу Исо айтди: Абу Мусо ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، حَدَّثَنَا بُرَيْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ جَدِّهِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ قَدِمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي نَفَرٍ مِنَ الأَشْعَرِيِّينَ خَيْبَرَ فَأَسْهَمَ لَنَا مَعَ الَّذِينَ افْتَتَحُوهَا ‏.‏ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالَ الأَوْزَاعِيُّ مَنْ لَحِقَ بِالْمُسْلِمِينَ قَبْلَ أَنْ يُسْهَمَ لِلْخَيْلِ أُسْهِمَ لَهُ ‏.‏ وَبُرَيْدٌ يُكْنَى أَبَا بُرَيْدَةَ وَهُوَ ثِقَةٌ وَرَوَى عَنْهُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ عُيَيْنَةَ وَغَيْرُهُمَا ‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Asʼariylardan bir guruh kishilar bilan birga Xaybarda Rasululloh ﷺ huzurlariga keldim. U zot bizga ham (Xaybarni) fath qilgan kishilar bilan birga ulush berdilar», dedi. Bu hadis hasan gʻaribdir. Baʼzi ilm ahli shu (hadisga) amal qiladi. Avzoiy aytdi: Kim otlarga ulush taqsim qilinishidan oldin musulmonlarga yetib kelsa, unga ham ulush beriladi.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Асъарийлардан бир гуруҳ кишилар билан бирга Хайбарда Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келдим. У зот бизга ҳам (Хайбарни) фатҳ қилган кишилар билан бирга улуш бердилар», деди. Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Баъзи илм аҳли шу (ҳадисга) амал қилади. Авзоий айтди: Ким отларга улуш тақсим қилинишидан олдин мусулмонларга етиб келса, унга ҳам улуш берилади.

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الرَّجُلِ يُقَاتِلُ شَجَاعَةً وَيُقَاتِلُ حَمِيَّةً وَيُقَاتِلُ رِيَاءً فَأَىُّ ذَلِكَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ مَنْ قَاتَلَ لِتَكُونَ كَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيَا فَهُوَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عُمَرَ ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan bir kishi haqida soʻraldi: u botirligini koʻrsatish uchun jang qiladi, gʻayrat-asabiyat uchun jang qiladi, riyo uchun jang qiladi — bularning qaysi biri Alloh yoʻlida boʻladi? U zot: «Kim Allohning kalimasi oliy boʻlsin deb jang qilsa, ana oʻsha Alloh yoʻlidadir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Umardan ham (rivoyat) bor. Bu hadis hasan sahihdir.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан бир киши ҳақида сўралди: у ботирлигини кўрсатиш учун жанг қилади, ғайрат-асабият учун жанг қилади, риё учун жанг қилади — буларнинг қайси бири Аллоҳ йўлида бўлади? У зот: «Ким Аллоҳнинг калимаси олий бўлсин деб жанг қилса, ана ўша Аллоҳ йўлидадир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Умардан ҳам (ривоят) бор. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ حُرِّمَ لِبَاسُ الْحَرِيرِ وَالذَّهَبِ عَلَى ذُكُورِ أُمَّتِي وَأُحِلَّ لإِنَاثِهِمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عُمَرَ وَعَلِيٍّ وَعُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ وَأَنَسٍ وَحُذَيْفَةَ وَأُمِّ هَانِئٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ وَجَابِرٍ وَأَبِي رَيْحَانَةَ وَابْنِ عُمَرَ وَوَاثِلَةَ بْنِ الأَسْقَعِ ‏.‏ وَحَدِيثُ أَبِي مُوسَى حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ipak va oltin (kiyim) ummatimning erkaklariga harom, ayollariga esa halol qilindi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Umar, Ali, Uqba ibn Omir, Anas, Ummu Honiʼ, Huzayfa, Abdulloh ibn Amr, Imron ibn Husayn, Abdulloh ibn az-Zubayr, Jobir, Abu Rayhona, Ibn Umar va Vosila ibn al-Asqaʼdan ham (rivoyatlar) bor. Abu Musoning hadisi hasan sahih hadisdir.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ипак ва олтин (кийим) умматимнинг эркакларига ҳаром, аёлларига эса ҳалол қилинди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Умар, Али, Уқба ибн Омир, Анас, Умму Ҳониъ, Ҳузайфа, Абдуллоҳ ибн Амр, Имрон ибн Ҳусайн, Абдуллоҳ ибн аз-Зубайр, Жобир, Абу Райҳона, Ибн Умар ва Восила ибн ал-Асқаъдан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Мусонинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ مُرَّةَ الْهَمْدَانِيِّ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ كَمُلَ مِنَ الرِّجَالِ كَثِيرٌ وَلَمْ يَكْمُلْ مِنَ النِّسَاءِ إِلاَّ مَرْيَمُ ابْنَةُ عِمْرَانَ وَآسِيَةُ امْرَأَةُ فِرْعَوْنَ وَفَضْلُ عَائِشَةَ عَلَى النِّسَاءِ كَفَضْلِ الثَّرِيدِ عَلَى سَائِرِ الطَّعَامِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَائِشَةَ وَأَنَسٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Erkaklardan koʻplari kamolotga yetdi, ayollardan esa Imronning qizi Maryam hamda Firʼavnning xotini Osiyadan boshqa hech kim kamolotga yetmadi. Oishaning boshqa ayollardan ustunligi xuddi saridning (goʻshtli shoʻrvaga botirilgan non taomining) boshqa taomlardan ustunligi kabidir», dedilar. U (rivoyatchi): Bu bobda Oisha va Anasdan ham (rivoyatlar) bor, dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Эркаклардан кўплари камолотга етди, аёллардан эса Имроннинг қизи Марям ҳамда Фиръавннинг хотини Осиядан бошқа ҳеч ким камолотга етмади. Оишанинг бошқа аёллардан устунлиги худди сариднинг (гўштли шўрвага ботирилган нон таомининг) бошқа таомлардан устунлиги кабидир», дедилар. У (ривоятчи): Бу бобда Оиша ва Анасдан ҳам (ривоятлар) бор, деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ مِنْ وَرَائِكُمْ أَيَّامًا يُرْفَعُ فِيهَا الْعِلْمُ وَيَكْثُرُ فِيهَا الْهَرْجُ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْهَرْجُ قَالَ ‏"‏ الْقَتْلُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَخَالِدِ بْنِ الْوَلِيدِ وَمَعْقِلِ بْنِ يَسَارٍ ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, sizlardan keyin shunday kunlar keladiki, ularda ilm koʻtariladi va ularda harj koʻpayadi», dedilar. «Ey Rasululloh, harj nima?» deyishdi. U zot: «Qatldir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Abu Hurayra, Xolid ibn Validdan va Maʼqil ibn Yasordan ham rivoyat bor. Bu hadis sahihdir.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, сизлардан кейин шундай кунлар келадики, уларда илм кўтарилади ва уларда ҳарж кўпаяди», дедилар. «Эй Расулуллоҳ, ҳарж нима?» дейишди. У зот: «Қатлдир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Абу Ҳурайра, Холид ибн Валиддан ва Маъқил ибн Ясордан ҳам ривоят бор. Бу ҳадис саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ حَمَّادٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جُحَادَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ ثَرْوَانَ، عَنْ هُزَيْلِ بْنِ شُرَحْبِيلَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ فِي الْفِتْنَةِ ‏"‏ كَسِّرُوا فِيهَا قِسِيَّكُمْ وَقَطِّعُوا فِيهَا أَوْتَارَكُمْ وَالْزَمُوا فِيهَا أَجْوَافَ بُيُوتِكُمْ وَكُونُوا كَابْنِ آدَمَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ ثَرْوَانَ هُوَ أَبُو قَيْسٍ الأَوْدِيُّ ‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ fitna haqida: «U paytda kamonlaringizni sindiringlar, paylaringizni uzinglar, uylaringizning ichida (toʻrida) oʻtiringlar va Odamning (yaxshi) oʻgʻli kabi boʻlinglar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻarib sahihdir. Abdurahmon ibn Sarvon — u Abu Qays al-Avdiydir.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ фитна ҳақида: «У пайтда камонларингизни синдиринглар, пайларингизни узинглар, уйларингизнинг ичида (тўрида) ўтиринглар ва Одамнинг (яхши) ўғли каби бўлинглар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғариб саҳиҳдир. Абдураҳмон ибн Сарвон — у Абу Қайс ал-Авдийдир.

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ الْجَوْهَرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا بُرَيْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَىُّ الْمُسْلِمِينَ أَفْضَلُ قَالَ ‏"‏ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ ‏"‏ ‏.‏ هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ أَبِي مُوسَى ‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺdan: ‹Musulmonlarning qaysi biri afzalroq?› deb soʻraldi. U zot: ‹Musulmonlar uning tili va qoʻlidan salomat boʻlgan kishidir›, dedilar», dedi. Bu hadis Abu Musoning rivoyati orqali bu yoʻldan sahih gʻaribdir.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺдан: ‹Мусулмонларнинг қайси бири афзалроқ?› деб сўралди. У зот: ‹Мусулмонлар унинг тили ва қўлидан саломат бўлган кишидир›, дедилар», деди. Бу ҳадис Абу Мусонинг ривояти орқали бу йўлдан саҳиҳ ғарибдир.

حَدَّثَنَا بِذَلِكَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ الْجَوْهَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ جَدِّهِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم سُئِلَ أَىُّ الْمُسْلِمِينَ أَفْضَلُ قَالَ ‏"‏ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.

Abu Muso al-Ashariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺdan: «Musulmonlarning qaysi biri afzal?» deb soʻralganida, u zot: «Boshqa musulmonlar uning tili va qoʻlidan salomat boʻlgan kishi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis Abu Muso al-Ashariyning Nabiy ﷺdan (qilgan) hadisi jihatidan sahih gʻaribdir.Абу Мусо ал-Ашарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺдан: «Мусулмонларнинг қайси бири афзал?» деб сўралганида, у зот: «Бошқа мусулмонлар унинг тили ва қўлидан саломат бўлган киши», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис Абу Мусо ал-Ашарийнинг Набий ﷺдан (қилган) ҳадиси жиҳатидан саҳиҳ ғарибдир.

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، وَغَيْرُ، وَاحِدٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ جَدِّهِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ اشْفَعُوا وَلْتُؤْجَرُوا وَلْيَقْضِ اللَّهُ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّهِ مَا شَاءَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَبُرَيْدٌ يُكْنَى أَبَا بُرْدَةَ أَيْضًا وَهُوَ كُوفِيٌّ ثِقَةٌ فِي الْحَدِيثِ رَوَى عَنْهُ شُعْبَةُ وَالثَّوْرِيُّ وَابْنُ عُيَيْنَةَ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Shafoat qilinglar, (shunda) ajr olasizlar; Alloh oʻz Paygʻambari ﷺning tili orqali Oʻzi xohlagan narsani hukm qiladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Шафоат қилинглар, (шунда) ажр оласизлар; Аллоҳ ўз Пайғамбари ﷺнинг тили орқали Ўзи хоҳлаган нарсани ҳукм қилади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ حَكِيمِ بْنِ دَيْلَمَ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ بْنِ أَبِي مُوسَى، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ كَانَ الْيَهُودُ يَتَعَاطَسُونَ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَرْجُونَ أَنْ يَقُولَ لَهُمْ يَرْحَمُكُمُ اللَّهُ ‏.‏ فَيَقُولُ ‏"‏ يَهْدِيكُمُ اللَّهُ وَيُصْلِحُ بَالَكُمْ ‏"‏ ‏.‏ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ وَأَبِي أَيُّوبَ وَسَالِمِ بْنِ عُبَيْدٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Yahudiylar Nabiy ﷺning oldilarida atayin aksa urib, u zot ularga: «Yarhamukumulloh (Alloh sizlarga rahm qilsin)», deyishlarini umid qilar edilar. U zot esa: «Yahdikumulloh va yuslihu bolakum (Alloh sizlarni hidoyat qilsin va ahvolingizni yaxshilasin)», der edilar. Bu bobda Ali, Abu Ayyub, Solim ibn Ubayd, Abdulloh ibn Jaʼfar va Abu Hurayradan ham (rivoyatlar bor). Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Яҳудийлар Набий ﷺнинг олдиларида атайин акса уриб, у зот уларга: «Ярҳамукумуллоҳ (Аллоҳ сизларга раҳм қилсин)», дейишларини умид қилар эдилар. У зот эса: «Яҳдикумуллоҳ ва юслиҳу болакум (Аллоҳ сизларни ҳидоят қилсин ва аҳволингизни яхшиласин)», дер эдилар. Бу бобда Али, Абу Айюб, Солим ибн Убайд, Абдуллоҳ ибн Жаъфар ва Абу Ҳурайрадан ҳам (ривоятлар бор). Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ، عَنْ ثَابِتِ بْنِ عِمَارَةَ الْحَنَفِيِّ، عَنْ غُنَيْمِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ كُلُّ عَيْنٍ زَانِيَةٌ وَالْمَرْأَةُ إِذَا اسْتَعْطَرَتْ فَمَرَّتْ بِالْمَجْلِسِ فَهِيَ كَذَا وَكَذَا يَعْنِي زَانِيَةً ‏"‏ ‏.‏ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Har bir koʻz zino qiladi. Ayol kishi atir surtinib, biror majlis yonidan oʻtsa, u mana bunaqa va anaqa boʻladi», yaʼni zino qiluvchi (boʻladi), dedilar. Bu bobda Abu Hurayradan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ҳар бир кўз зино қилади. Аёл киши атир суртиниб, бирор мажлис ёнидан ўтса, у мана бунақа ва анақа бўлади», яъни зино қилувчи (бўлади), дедилар. Бу бобда Абу Ҳурайрадан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ‏ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَثَلُ الْمُؤْمِنِ الَّذِي يَقْرَأُ الْقُرْآنَ كَمَثَلِ الأُتْرُجَّةِ رِيحُهَا طَيِّبٌ وَطَعْمُهَا طَيِّبٌ وَمَثَلُ الْمُؤْمِنِ الَّذِي لاَ يَقْرَأُ الْقُرْآنَ كَمَثَلِ التَّمْرَةِ لاَ رِيحَ لَهَا وَطَعْمُهَا حُلْوٌ وَمَثَلُ الْمُنَافِقِ الَّذِي يَقْرَأُ الْقُرْآنَ كَمَثَلِ الرَّيْحَانَةِ رِيحُهَا طَيِّبٌ وَطَعْمُهَا مُرٌّ وَمَثَلُ الْمُنَافِقِ الَّذِي لاَ يَقْرَأُ الْقُرْآنَ كَمَثَلِ الْحَنْظَلَةِ رِيحُهَا مُرٌّ وَطَعْمُهَا مُرٌّ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ أَيْضًا ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Qurʼon oʻqiydigan moʻminning masali — turunj (sitrus mevasi)ning masaliga oʻxshaydi: hidi ham yoqimli, taʼmi ham yoqimli. Qurʼon oʻqimaydigan moʻminning masali — xurmoning masaliga oʻxshaydi: hidi yoʻq, ammo taʼmi shirin. Qurʼon oʻqiydigan munofiqning masali — rayhonning masaliga oʻxshaydi: hidi yoqimli, ammo taʼmi achchiq. Qurʼon oʻqimaydigan munofiqning masali — hanzal (achchiq qovoq)ning masaliga oʻxshaydi: hidi ham achchiq, taʼmi ham achchiq», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Buni Shuʼba ham Qatodadan rivoyat qilgan.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Қуръон ўқийдиган мўминнинг масали — турунж (ситрус меваси)нинг масалига ўхшайди: ҳиди ҳам ёқимли, таъми ҳам ёқимли. Қуръон ўқимайдиган мўминнинг масали — хурмонинг масалига ўхшайди: ҳиди йўқ, аммо таъми ширин. Қуръон ўқийдиган мунофиқнинг масали — райҳоннинг масалига ўхшайди: ҳиди ёқимли, аммо таъми аччиқ. Қуръон ўқимайдиган мунофиқнинг масали — ҳанзал (аччиқ қовоқ)нинг масалига ўхшайди: ҳиди ҳам аччиқ, таъми ҳам аччиқ», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Буни Шуъба ҳам Қатодадан ривоят қилган.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، وَابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، وَعَبْدُ الْوَهَّابِ، قَالُوا حَدَّثَنَا عَوْفُ بْنُ أَبِي جَمِيلَةَ الأَعْرَابِيِّ، عَنْ قَسَامَةَ بْنِ زُهَيْرٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى خَلَقَ آدَمَ مِنْ قَبْضَةٍ قَبَضَهَا مِنْ جَمِيعِ الأَرْضِ فَجَاءَ بَنُو آدَمَ عَلَى قَدْرِ الأَرْضِ فَجَاءَ مِنْهُمُ الأَحْمَرُ وَالأَبْيَضُ وَالأَسْوَدُ وَبَيْنَ ذَلِكَ وَالسَّهْلُ وَالْحَزْنُ وَالْخَبِيثُ وَالطَّيِّبُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta Alloh taolo Odamni butun yerdan olgan bir siqim (tuproq)dan yaratdi. Shu sababli Odam bolalari yerning (turli-tumanligiga) qarab (turlicha) keldi: ulardan qizili, oqi, qorasi va shularning orasidagisi; yumshogʻi va dagʻali; yomoni va yaxshisi keldi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта Аллоҳ таоло Одамни бутун ердан олган бир сиқим (тупроқ)дан яратди. Шу сабабли Одам болалари ернинг (турли-туманлигига) қараб (турлича) келди: улардан қизили, оқи, қораси ва шуларнинг орасидагиси; юмшоғи ва дағали; ёмони ва яхшиси келди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يُمْلِي وَرُبَّمَا قَالَ يُمْهِلُ لِلظَّالِمِ حَتَّى إِذَا أَخَذَهُ لَمْ يُفْلِتْهُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَرَأَ ‏:‏ ‏(‏ كَذَلِكَ أَخْذُ رَبِّكَ إِذَا أَخَذَ الْقُرَى ‏)‏ الآيَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رَوَاهُ أَبُو أُسَامَةَ عَنْ بُرَيْدٍ نَحْوَهُ وَقَالَ يُمْلِي ‏.‏ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ الْجَوْهَرِيُّ، عَنْ أَبِي أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ جَدِّهِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ وَقَالَ يُمْلِي وَلَمْ يَشُكَّ فِيهِ ‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh taboraka va taolo zolimga muhlat beradi — baʼzan ‹imkon beradi› dedilar — toki uni (jazo bilan) tutganida, uni qoʻyib yubormaydi», dedilar. Soʻng u zot: {Robbingning (zolim) qishloqlarni jazolab tutishi mana shunaqadir} (Hud 102) oyatini oʻqidilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih gʻaribdir. Buni Abu Usoma ham Burayddan shunga oʻxshash rivoyat qilgan va ‹yumli› (muhlat beradi) degan.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ таборака ва таоло золимга муҳлат беради — баъзан ‹имкон беради› дедилар — токи уни (жазо билан) тутганида, уни қўйиб юбормайди», дедилар. Сўнг у зот: {Роббингнинг (золим) қишлоқларни жазолаб тутиши мана шунақадир} (Ҳуд 102) оятини ўқидилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир. Буни Абу Усома ҳам Бурайддан шунга ўхшаш ривоят қилган ва ‹юмли› (муҳлат беради) деган.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مَرْحُومُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ الْعَطَّارُ حَدَّثَنَا أَبُو نَعَامَةَ السَّعْدِيُّ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ عَنْ أَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزَاةٍ فَلَمَّا قَفَلْنَا أَشْرَفْنَا عَلَى الْمَدِينَةِ فَكَبَّرَ النَّاسُ تَكْبِيرَةً وَرَفَعُوا بِهَا أَصْوَاتَهُمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ رَبَّكُمْ لَيْسَ بِأَصَمَّ وَلَا غَائِبٍ هُوَ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَ رُءُوسِ رِحَالِكُمْ ثُمَّ قَالَ يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ قَيْسٍ أَلَا أُعَلِّمُكَ كَنْزًا مِنْ كُنُوزِ الْجَنَّةِ لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَأَبُو عُثْمَانَ النَّهْدِيُّ اسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُلٍّ وَأَبُو نَعَامَةَ السَّعْدِيُّ اسْمُهُ عَمْرُو بْنُ عِيسَى. حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنْ حُمَيْدٍ أَبِي الْمَلِيحِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Rasululloh ﷺ bilan bir gʻazotda edik. Qaytayotganimizda Madinaga yaqinlashdik, shunda odamlar baland ovoz bilan takbir aytishdi. Rasululloh ﷺ: «Albatta, Robbingiz kar ham emas, gʻoyib ham emas. U sizlar bilan ulovlaringizning boshlari orasidadir», dedilar. Soʻng: «Ey Abdulloh ibn Qays, men senga jannat xazinalaridan bir xazinani — ‹Lo havla va lo quvvata illa billoh›ni oʻrgataymi?», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir. Abu Usmon an-Nahdiyning ismi Abdurahmon ibn Mulldir, Abu Naʼoma as-Saʼdiyning ismi Amr ibn Isodir.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бир ғазотда эдик. Қайтаётганимизда Мадинага яқинлашдик, шунда одамлар баланд овоз билан такбир айтишди. Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Роббингиз кар ҳам эмас, ғойиб ҳам эмас. У сизлар билан уловларингизнинг бошлари орасидадир», дедилар. Сўнг: «Эй Абдуллоҳ ибн Қайс, мен сенга жаннат хазиналаридан бир хазинани — ‹Ло ҳавла ва ло қуввата илла биллоҳ›ни ўргатайми?», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир. Абу Усмон ан-Наҳдийнинг исми Абдураҳмон ибн Муллдир, Абу Наъома ас-Саъдийнинг исми Амр ибн Исодир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مَرْحُومُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ الْعَطَّارُ، حَدَّثَنَا أَبُو نَعَامَةَ السَّعْدِيُّ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ، عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي غَزَاةٍ فَلَمَّا قَفَلْنَا أَشْرَفْنَا عَلَى الْمَدِينَةِ فَكَبَّرَ النَّاسُ تَكْبِيرَةً وَرَفَعُوا بِهَا أَصْوَاتَهُمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ رَبَّكُمْ لَيْسَ بِأَصَمَّ وَلاَ غَائِبٍ هُوَ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَ رُءُوسِ رِحَالِكُمْ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ قَيْسِ أَلاَ أُعَلِّمُكَ كَنْزًا مِنْ كُنُوزِ الْجَنَّةِ لاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو عُثْمَانَ النَّهْدِيُّ اسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَلٍّ وَأَبُو نَعَامَةَ اسْمُهُ عَمْرُو بْنُ عِيسَى ‏.‏ وَمَعْنَى قَوْلِهِ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَ رُءُوسِ رِحَالِكُمْ يَعْنِي عِلْمَهُ وَقُدْرَتَهُ ‏.‏

Abu Muso al-Ashariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Nabiy ﷺ bilan birga bir gʻazotda edik. Qaytayotganimizda Madinaga roʻbaroʻ boʻldik. Shunda odamlar baland ovoz bilan takbir aytdilar. Rasululloh ﷺ: ‹Albatta, Rabbingiz kar ham, gʻoyib ham emas; U siz bilan ulovlaringizning boshlari orasidadir›, dedilar. Soʻng: ‹Ey Abdulloh ibn Qays, men senga jannat xazinalaridan bir xazinani — ‹La havla va la quvvata illa billah›ni oʻrgatmaymi?›, dedilar.» Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Abu Usmon an-Nahdiyning ismi Abdurrahmon ibn Malldir, Abu Naomaning ismi esa Amr ibn Isodir. U zotning «siz bilan ulovlaringizning boshlari orasidadir» degan soʻzlarining maʼnosi — Uning ilmi va qudratidir.Абу Мусо ал-Ашарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Набий ﷺ билан бирга бир ғазотда эдик. Қайтаётганимизда Мадинага рўбарў бўлдик. Шунда одамлар баланд овоз билан такбир айтдилар. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Албатта, Раббингиз кар ҳам, ғойиб ҳам эмас; У сиз билан уловларингизнинг бошлари орасидадир›, дедилар. Сўнг: ‹Эй Абдуллоҳ ибн Қайс, мен сенга жаннат хазиналаридан бир хазинани — ‹Ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ›ни ўргатмайми?›, дедилар.» Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Абу Усмон ан-Наҳдийнинг исми Абдурраҳмон ибн Маллдир, Абу Наоманинг исми эса Амр ибн Исодир. У зотнинг «сиз билан уловларингизнинг бошлари орасидадир» деган сўзларининг маъноси — Унинг илми ва қудратидир.