Anas ibn Molik al-Ansoriy

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ وَيَزِيدُ أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ الْمَعْنَى عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَنُودِيَ بِالصَّلَاةِ فَقَامَ كُلُّ قَرِيبِ الدَّارِ مِنْ الْمَسْجِدِ وَبَقِيَ مَنْ كَانَ أَهْلُهُ نَائِيَ الدَّارِ فَأُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِخْضَبٍ مِنْ حِجَارَةٍ فَصَغُرَ أَنْ يَبْسُطَ أَكُفَّهُ فِيهِ قَالَ فَضَمَّ أَصَابِعَهُ قَالَ فَتَوَضَّأَ بَقِيَّتُهُمْقَالَ حُمَيْدٌ وَسُئِلَ أَنَسٌ كَمْ كَانُوا قَالَ ثَمَانِينَ أَوْ زِيَادَةً

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Namozga chaqirildi. Shunda uyi masjidga yaqin boʻlganlarning barchasi turib ketdi, ahli uzoqda boʻlganlar esa qoldi. Rasululloh ﷺga toshdan (yasalgan) bir tos keltirildi, u shu qadar kichik ediki, u zot kaftlarini unga yoyolmadilar, shuning uchun barmoqlarini jamladilar. Bas, qolganlarning hammasi (oʻsha suvdan) tahorat oldi. Humayd aytdi: Anasdan: «Ular necha kishi edi?» deb soʻralganda, u: «Sakson yoki undan koʻproq», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Намозга чақирилди. Шунда уйи масжидга яқин бўлганларнинг барчаси туриб кетди, аҳли узоқда бўлганлар эса қолди. Расулуллоҳ ﷺга тошдан (ясалган) бир тос келтирилди, у шу қадар кичик эдики, у зот кафтларини унга ёёлмадилар, шунинг учун бармоқларини жамладилар. Бас, қолганларнинг ҳаммаси (ўша сувдан) таҳорат олди. Ҳумайд айтди: Анасдан: «Улар неча киши эди?» деб сўралганда, у: «Саксон ёки ундан кўпроқ», деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍأَنَّ بَنِي سَلِمَةَ أَرَادُوا أَنْ يَتَحَوَّلُوا مِنْ مَنَازِلِهِمْ فَيَسْكُنُوا قُرْبَ الْمَسْجِدِ فَبَلَغَ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَرِهَ أَنْ تُعْرَى الْمَدِينَةُ فَقَالَ يَا بَنِي سَلِمَةَ أَلَا تَحْتَسِبُونَ آثَارَكُمْ إِلَى الْمَسْجِدِ قَالُوا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ فَأَقَامُوا

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Banu Salima (qabilasi) uylaridan koʻchib, masjidga yaqin joyga oʻrnashmoqchi boʻldilar. Bu (xabar) Rasululloh ﷺga yetdi, u zot Madinaning (chekkasi) boʻshab qolishini yoqtirmadilar va: «Ey Banu Salima, masjid tomon (bosgan) qadamlaringiz uchun ajr umid qilmaysizlarmi?» dedilar. Ular: «Albatta, ey Allohning Rasuli», dedilar. Bas, ular oʻz joylarida qolishdi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бану Салима (қабиласи) уйларидан кўчиб, масжидга яқин жойга ўрнашмоқчи бўлдилар. Бу (хабар) Расулуллоҳ ﷺга етди, у зот Мадинанинг (чеккаси) бўшаб қолишини ёқтирмадилар ва: «Эй Бану Салима, масжид томон (босган) қадамларингиз учун ажр умид қилмайсизларми?» дедилар. Улар: «Албатта, эй Аллоҳнинг Расули», дедилар. Бас, улар ўз жойларида қолишди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ وَسُهَيْلُ بْنُ يُوسُفَ الْمَعْنَى عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَأُقِيمَتْ الصَّلَاةُ فَجَاءَ رَجُلٌ يَسْعَى فَانْتَهَى وَقَدْ حَفَزَهُ النَّفَسُ أَوْ انْبَهَرَ فَلَمَّا انْتَهَى إِلَى الصَّفِّ قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ حَمْدًا كَثِيرًا طَيِّبًا مُبَارَكًا فِيهِ فَلَمَّا قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاتَهُ قَالَ أَيُّكُمْ الْمُتَكَلِّمُ فَسَكَتَ الْقَوْمُ فَقَالَ أَيُّكُمْ الْمُتَكَلِّمُ فَإِنَّهُ قَالَ خَيْرًا أَوْ لَمْ يَقُلْ بَأْسًا قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَا أَسْرَعْتُ الْمَشْيَ فَانْتَهَيْتُ إِلَى الصَّفِّ فَقُلْتُ الَّذِي قُلْتُ قَالَ لَقَدْ رَأَيْتُ اثْنَيْ عَشَرَ مَلَكًا يَبْتَدِرُونَهَا أَيُّهُمْ يَرْفَعُهَا ثُمَّ قَالَ إِذَا جَاءَ أَحَدُكُمْ إِلَى الصَّلَاةِ فَلْيَمْشِ عَلَى هِينَتِهِ فَلْيُصَلِّ مَا أَدْرَكَ وَلْيَقْضِ مَا سُبِقَهُ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Namozga iqoma aytildi. Bir kishi yugurib keldi va nafasi siqilgan holda yetib keldi. Safga yetgach: «Alhamdu lillahi hamdan kasiran toyyiban muborakan fih» (Hamd Allohga xosdir, koʻp, pok va barakali hamd bilan), dedi. Rasululloh ﷺ namozlarini tugatgach: «Qaysingiz gapirdi?» dedilar. Jamoat jim qoldi. U zot: «Qaysingiz gapirdi? Zero u yaxshi (soʻz) aytdi, yomon narsa aytgani yoʻq», dedilar. Shunda oʻsha kishi: «Ey Allohning Rasuli, men yurishni tezlatdim va safga yetib kelib, aytganimni aytdim», dedi. U zot: «Men oʻn ikki farishtani koʻrdim, ular uni qaysi biri koʻtarib chiqishi uchun bir-birlaridan oʻzmoqchi boʻlishardi», dedilar. Soʻng: «Biringiz namozga kelsa, vazminlik bilan yursin, yetgan (rakat)ini oʻqisin, oʻtkazib yuborganini esa (keyin) qazo qilsin», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Намозга иқома айтилди. Бир киши югуриб келди ва нафаси сиқилган ҳолда етиб келди. Сафга етгач: «Алҳамду лиллаҳи ҳамдан касиран тоййибан муборакан фиҳ» (Ҳамд Аллоҳга хосдир, кўп, пок ва баракали ҳамд билан), деди. Расулуллоҳ ﷺ намозларини тугатгач: «Қайсингиз гапирди?» дедилар. Жамоат жим қолди. У зот: «Қайсингиз гапирди? Зеро у яхши (сўз) айтди, ёмон нарса айтгани йўқ», дедилар. Шунда ўша киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен юришни тезлатдим ва сафга етиб келиб, айтганимни айтдим», деди. У зот: «Мен ўн икки фариштани кўрдим, улар уни қайси бири кўтариб чиқиши учун бир-бирларидан ўзмоқчи бўлишарди», дедилар. Сўнг: «Бирингиз намозга келса, вазминлик билан юрсин, етган (ракат)ини ўқисин, ўтказиб юборганини эса (кейин) қазо қилсин», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلْتُ الْجَنَّةَ فَسَمِعْتُ بَيْنَ يَدَيَّ خَشْفَةً فَإِذَا أَنَا بِالْغُمَيْصَاءِ بِنْتِ مِلْحَانَ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men jannatga kirdim va oldimda bir shitirlashni eshitdim. Qarasam, u Gʻumaysoʼ binti Milhon ekan», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен жаннатга кирдим ва олдимда бир шитирлашни эшитдим. Қарасам, у Ғумайсў бинти Милҳон экан», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ اللَّهُ بِعَبْدٍ خَيْرًا اسْتَعْمَلَهُ قَالُوا وَكَيْفَ يَسْتَعْمِلُهُ قَالَ يُوَفِّقُهُ لِعَمَلٍ صَالِحٍ قَبْلَ مَوْتِهِ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh bir banda haqida yaxshilik istasa, uni (amalga) ishlatadi», dedilar. Ular: «Uni qanday ishlatadi?» dedilar. U zot: «Oʻlimidan oldin uni solih amalga muvaffaq qiladi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ бир банда ҳақида яхшилик истаса, уни (амалга) ишлатади», дедилар. Улар: «Уни қандай ишлатади?» дедилар. У зот: «Ўлимидан олдин уни солиҳ амалга муваффақ қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رُؤْيَا الْمُؤْمِنِ جُزْءٌ مِنْ سِتَّةٍ وَأَرْبَعِينَ جُزْءًا مِنْ النُّبُوَّةِ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Moʻminning tushi nubuvvatning qirq olti boʻlagidan bir boʻlagidir».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Мўминнинг туши нубувватнинг қирқ олти бўлагидан бир бўлагидир».

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَرَأَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا يُهَادَى بَيْنَ ابْنَيْهِ قَالَ مَا هَذَا قَالُوا نَذَرَ أَنْ يَمْشِيَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَغَنِيٌّ أَنْ يُعَذِّبَ هَذَا نَفْسَهُ فَأَمَرَهُ فَرَكِبَحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى رَجُلًا يُهَادَى بَيْنَ ابْنَيْهِ فَذَكَرَ مِثْلَهُ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ikki oʻgʻlining orasida suyanib yetaklab kelinayotgan bir kishini koʻrdilar va: «Bu nima?» dedilar. Ular: «U (Kaʼbagacha) piyoda yurishni nazr qilgan», dedilar. Rasululloh ﷺ: «Albatta Alloh bu (kishi)ning oʻzini qiynashidan behojatdir», dedilar. Soʻng unga (ulovga minishni) buyurdilar, u ham mindi. Ibn Abu Adiy Humayddan, u Sobitdan, u Anasdan (rivoyat qildi): Rasululloh ﷺ ikki oʻgʻlining orasida suyanib yetaklab kelinayotgan bir kishini koʻrdilar — soʻng shunga oʻxshashini zikr qildi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ икки ўғлининг орасида суяниб етаклаб келинаётган бир кишини кўрдилар ва: «Бу нима?» дедилар. Улар: «У (Каъбагача) пиёда юришни назр қилган», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта Аллоҳ бу (киши)нинг ўзини қийнашидан беҳожатдир», дедилар. Сўнг унга (уловга минишни) буюрдилар, у ҳам минди. Ибн Абу Адий Ҳумайддан, у Собитдан, у Анасдан (ривоят қилди): Расулуллоҳ ﷺ икки ўғлининг орасида суяниб етаклаб келинаётган бир кишини кўрдилар — сўнг шунга ўхшашини зикр қилди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَرَأَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا يَسُوقُ بَدَنَةً قَدْ جَهَدَهُ الْمَشْيُ فَقَالَ ارْكَبْهَا فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهَا بَدَنَةٌ قَالَ ارْكَبْهَا وَإِنْ كَانَتْ بَدَنَةً

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qurbonlik tuyasini haydab borayotgan, yurishdan holdan toygan bir kishini koʻrdilar va: «Unga min», dedilar. U: «Yo Rasululloh, bu — qurbonlik tuyasi-ku», dedi. U zot: «Qurbonlik tuyasi boʻlsa ham, unga min», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қурбонлик туясини ҳайдаб бораётган, юришдан ҳолдан тойган бир кишини кўрдилар ва: «Унга мин», дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, бу — қурбонлик туяси-ку», деди. У зот: «Қурбонлик туяси бўлса ҳам, унга мин», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَ رَجُلٌ يَسُوقُ بِأُمَّهَاتِ الْمُؤْمِنِينَ يُقَالُ لَهُ أَنْجَشَةُ فَاشْتَدَّ فِي السِّيَاقَةِ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَنْجَشَةُ رُوَيْدَكَ سَوْقًا بِالْقَوَارِيرِ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Anjasha deb ataladigan bir kishi moʻminlarning onalarini (koʻtargan tuyalarni) haydab borar edi. U haydashni tezlatib yubordi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Ey Anjasha, shisha idishlarni (asta) hayda», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Анжаша деб аталадиган бир киши мўминларнинг оналарини (кўтарган туяларни) ҳайдаб борар эди. У ҳайдашни тезлатиб юборди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Эй Анжаша, шиша идишларни (аста) ҳайда», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَأَسْلَمَ نَاسٌ مِنْ عُرَيْنَةَ فَاجْتَوَوْا الْمَدِينَةَ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ خَرَجْتُمْ إِلَى ذَوْدٍ لَنَا فَشَرِبْتُمْ مِنْ أَلْبَانِهَا قَالَ حُمَيْدٌ وَقَالَ قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍ وَأَبْوَالِهَا فَفَعَلُوا فَلَمَّا صَحُّوا كَفَرُوا بَعْدَ إِسْلَامِهِمْ وَقَتَلُوا رَاعِيَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُؤْمِنًا أَوْ مُسْلِمًا وَسَاقُوا ذَوْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهَرَبُوا مُحَارِبِينَ فَأَرْسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي آثَارِهِمْ فَأُخِذُوا فَقَطَّعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ وَسَمَرَ أَعْيُنَهُمْ وَتَرَكَهُمْ فِي الْحَرَّةِ حَتَّى مَاتُوا

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Urayna qabilasidan bir necha odam Islomni qabul qildilar, ammo Madinaning havosi ularga yoqmadi. Rasululloh ﷺ ularga: «Tuyalarimiz qoshiga chiqib, ularning sutidan ichmaysizmi?» dedilar. Humayd aytdi: «Qatoda Anasdan: ‹Va siydigidan› deb rivoyat qildi». Ular shunday qildilar. Sogʻayganlaridan soʻng Islomlaridan keyin kofir boʻldilar va Rasululloh ﷺning moʻmin choʻponini oʻldirib, Rasululloh ﷺning tuyalarini haydab ketdilar hamda qochdilar. Rasululloh ﷺ ularning izidan (odam) yubordilar, ular ushlandi. U zot ularning qoʻllari va oyoqlarini kesdilar, koʻzlariga mix qizdirib bosdilar va oʻlgunlaricha Harra degan joyda tashlab qoʻydilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Урайна қабиласидан бир неча одам Исломни қабул қилдилар, аммо Мадинанинг ҳавоси уларга ёқмади. Расулуллоҳ ﷺ уларга: «Туяларимиз қошига чиқиб, уларнинг сутидан ичмайсизми?» дедилар. Ҳумайд айтди: «Қатода Анасдан: ‹Ва сийдигидан› деб ривоят қилди». Улар шундай қилдилар. Соғайганларидан сўнг Исломларидан кейин кофир бўлдилар ва Расулуллоҳ ﷺнинг мўмин чўпонини ўлдириб, Расулуллоҳ ﷺнинг туяларини ҳайдаб кетдилар ҳамда қочдилар. Расулуллоҳ ﷺ уларнинг изидан (одам) юбордилар, улар ушланди. У зот уларнинг қўллари ва оёқларини кесдилар, кўзларига мих қиздириб босдилар ва ўлгунларича Ҳарра деган жойда ташлаб қўйдилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى لَا يُقَالَ فِي الْأَرْضِ اللَّهُ اللَّهُ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yer yuzida ‹Alloh, Alloh› deyilmay qolgunicha qiyomat qoyim boʻlmaydi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ер юзида ‹Аллоҳ, Аллоҳ› дейилмай қолгунича қиёмат қойим бўлмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْأَلُونِي عَنْ شَيْءٍ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ إِلَّا حَدَّثْتُكُمْ قَالَ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ حُذَافَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ أَبِي قَالَ أَبُوكَ حُذَافَةُ فَقَالَتْ أُمُّهُ مَا أَرَدْتَ إِلَى هَذَا قَالَ أَرَدْتُ أَنْ أَسْتَرِيحَ قَالَ وَكَانَ يُقَالُ فِيهِ قَالَ حُمَيْدٌ وَأَحْسَبُ هَذَا عَنْ أَنَسٍ قَالَ فَغَضِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ عُمَرُ رَضِينَا بِاللَّهِ رَبًّا وَبِالْإِسْلَامِ دِينًا وَبِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَبِيًّا نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ غَضِبِ اللَّهِ وَغَضِبِ رَسُولِهِ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kunigacha (boʻladigan) hech narsa haqida mendan soʻramanglar, magar men sizlarga aytib beraman», dedilar. Shunda Abdulloh ibn Huzofa turib: «Ey Allohning Rasuli, mening otam kim?» dedi. U zot: «Otang Huzofadir», dedilar. Onasi unga: «Bundan nima maqsad qilding?» dedi. U: «Xotirjam boʻlishni istadim», dedi — chunki u haqida (gap-soʻz) aytilar edi. Humayd aytdi: Menimcha, bu (qism) Anasdandir. (Anas) dedi: Bas, Rasululloh ﷺ gʻazablandilar. Shunda Umar: «Biz Allohning Rabb boʻlishiga, Islomning din boʻlishiga va Muhammad ﷺning nabiy boʻlishiga rozi boʻldik. Allohning gʻazabidan va Uning Rasulining gʻazabidan Allohdan panoh soʻraymiz», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат кунигача (бўладиган) ҳеч нарса ҳақида мендан сўраманглар, магар мен сизларга айтиб бераман», дедилар. Шунда Абдуллоҳ ибн Ҳузофа туриб: «Эй Аллоҳнинг Расули, менинг отам ким?» деди. У зот: «Отанг Ҳузофадир», дедилар. Онаси унга: «Бундан нима мақсад қилдинг?» деди. У: «Хотиржам бўлишни истадим», деди — чунки у ҳақида (гап-сўз) айтилар эди. Ҳумайд айтди: Менимча, бу (қисм) Анасдандир. (Анас) деди: Бас, Расулуллоҳ ﷺ ғазабландилар. Шунда Умар: «Биз Аллоҳнинг Рабб бўлишига, Исломнинг дин бўлишига ва Муҳаммад ﷺнинг набий бўлишига рози бўлдик. Аллоҳнинг ғазабидан ва Унинг Расулининг ғазабидан Аллоҳдан паноҳ сўраймиз», деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ خَيْرُ مَا تَدَاوَيْتُمْ بِهِ الْحِجَامَةُ وَالْقُسْطُ الْبَحْرِيُّ وَلَا تُعَذِّبُوا صِبْيَانَكُمْ بِالْغَمْزِ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Davolanadigan narsalaringizning eng yaxshisi hijoma va dengiz qustidir. Bolalaringizni (tomogʻini) bosib qiynamanglar», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Даволанадиган нарсаларингизнинг энг яхшиси ҳижома ва денгиз қустидир. Болаларингизни (томоғини) босиб қийнаманглар», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلْتُ الْجَنَّةَ فَإِذَا أَنَا بِقَصْرٍ مِنْ ذَهَبٍ فَقُلْتُ لِمَنْ هَذَا الْقَصْرُ قَالُوا لِشَابٍّ مِنْ قُرَيْشٍ قُلْتُ لِمَنْ قَالُوا لِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ قَالَ فَلَوْلَا مَا عَلِمْتُ مِنْ غَيْرَتِكَ لَدَخَلْتُهُفَقَالَ عُمَرُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَغَارُ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Men jannatga kirdim, mana, oltindan (yasalgan) bir qasr (oldida) edim. Men: ‹Bu qasr kimniki?› dedim. Ular: ‹Qurayshdan bir yigitniki›, dedilar. Men: ‹Kimniki?› dedim. Ular: ‹Umar ibn Xattobniki›, dedilar». Soʻng u zot: «Sening gʻayrating (rashking)ni bilmaganimda edi, unga kirgan boʻlardim», dedilar. Shunda Umar: «Sizdan rashk qilamanmi, yo Rasululloh?!» dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Мен жаннатга кирдим, мана, олтиндан (ясалган) бир қаср (олдида) эдим. Мен: ‹Бу қаср кимники?› дедим. Улар: ‹Қурайшдан бир йигитники›, дедилар. Мен: ‹Кимники?› дедим. Улар: ‹Умар ибн Хаттобники›, дедилар». Сўнг у зот: «Сенинг ғайратинг (рашкинг)ни билмаганимда эди, унга кирган бўлардим», дедилар. Шунда Умар: «Сиздан рашк қиламанми, ё Расулуллоҳ?!» деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَحَبَّ لِقَاءَ اللَّهِ أَحَبَّ اللَّهُ لِقَاءَهُ وَمَنْ كَرِهَ لِقَاءَ اللَّهِ كَرِهَ اللَّهُ لِقَاءَهُ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ كُلُّنَا نَكْرَهُ الْمَوْتَ قَالَ لَيْسَ ذَاكَ كَرَاهِيَةَ الْمَوْتِ وَلَكِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حُضِرَ جَاءَهُ الْبَشِيرُ مِنْ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ بِمَا هُوَ صَائِرٌ إِلَيْهِ فَلَيْسَ شَيْءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ أَنْ يَكُونَ قَدْ لَقِيَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ فَأَحَبَّ اللَّهُ لِقَاءَهُ وَإِنَّ الْفَاجِرَ أَوْ الْكَافِرَ إِذَا حُضِرَ جَاءَهُ بِمَا هُوَ صَائِرٌ إِلَيْهِ مِنْ الشَّرِّ أَوْ مَا يَلْقَاهُ مِنْ الشَّرِّ فَكَرِهَ لِقَاءَ اللَّهِ وَكَرِهَ اللَّهُ لِقَاءَهُ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Allohga roʻbaroʻ boʻlishni sevsa, Alloh ham unga roʻbaroʻ boʻlishni sevadi; kim Allohga roʻbaroʻ boʻlishni yomon koʻrsa, Alloh ham unga roʻbaroʻ boʻlishni yomon koʻradi», dedilar. Biz: «Ey Allohning Rasuli, barchamiz oʻlimni yomon koʻramiz-ku», dedik. U zot: «Bu oʻlimni yomon koʻrish (degani) emas. Balki moʻminning (ajali) hozir boʻlganda, unga Allohdan qaytadigan joyi haqida xushxabar beruvchi keladi, shunda unga Allohga roʻbaroʻ boʻlishdan koʻra sevimliroq narsa boʻlmaydi, bas, Alloh ham unga roʻbaroʻ boʻlishni sevadi. Fojir yoki kofirning (ajali) hozir boʻlganda esa, unga qaytadigan yomonligi haqida (xabar) keladi, shunda u Allohga roʻbaroʻ boʻlishni yomon koʻradi, Alloh ham unga roʻbaroʻ boʻlishni yomon koʻradi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳга рўбарў бўлишни севса, Аллоҳ ҳам унга рўбарў бўлишни севади; ким Аллоҳга рўбарў бўлишни ёмон кўрса, Аллоҳ ҳам унга рўбарў бўлишни ёмон кўради», дедилар. Биз: «Эй Аллоҳнинг Расули, барчамиз ўлимни ёмон кўрамиз-ку», дедик. У зот: «Бу ўлимни ёмон кўриш (дегани) эмас. Балки мўминнинг (ажали) ҳозир бўлганда, унга Аллоҳдан қайтадиган жойи ҳақида хушхабар берувчи келади, шунда унга Аллоҳга рўбарў бўлишдан кўра севимлироқ нарса бўлмайди, бас, Аллоҳ ҳам унга рўбарў бўлишни севади. Фожир ёки кофирнинг (ажали) ҳозир бўлганда эса, унга қайтадиган ёмонлиги ҳақида (хабар) келади, шунда у Аллоҳга рўбарў бўлишни ёмон кўради, Аллоҳ ҳам унга рўбарў бўлишни ёмон кўради», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ قَالَ قَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍمَا مَسِسْتُ شَيْئًا قَطُّ خَزًّا وَلَا حَرِيرًا أَلْيَنَ مِنْ كَفِّ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا شَمَمْتُ رَائِحَةً أَطْيَبَ مِنْ رِيحِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) dedi: «Men hech qachon na diboni, na ipakni Rasululloh ﷺning kaftlaridan koʻra yumshoqroq qilib ushlaganman va hech qachon Rasululloh ﷺning hidlaridan koʻra xushboʻyroq hidni hidlaganman».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) деди: «Мен ҳеч қачон на дибони, на ипакни Расулуллоҳ ﷺнинг кафтларидан кўра юмшоқроқ қилиб ушлаганман ва ҳеч қачон Расулуллоҳ ﷺнинг ҳидларидан кўра хушбўйроқ ҳидни ҳидлаганман».

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَكْرٍ السَّهْمِيُّ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَادَ رَجُلًا مِنْ الْمُسْلِمِينَ قَدْ صَارَ مِثْلَ الْفَرْخِ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ كُنْتَ تَدْعُو بِشَيْءٍ أَوْ تَسْأَلُهُ إِيَّاهُ قَالَ نَعَمْ كُنْتُ أَقُولُ اللَّهُمَّ مَا كُنْتَ مُعَاقِبِي بِهِ فِي الْآخِرَةِ فَعَجِّلْهُ لِي فِي الدُّنْيَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُبْحَانَ اللَّهِ لَا تُطِيقُهُ وَلَا تَسْتَطِيعُهُ فَهَلَّا قُلْتَ اللَّهُمَّ آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ قَالَ فَدَعَا اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ فَشَفَاهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ musulmonlardan bir kishini koʻrgani bordilar, u (shu qadar) ozib ketgan ediki, jujaga oʻxshab qolibdi. Rasululloh ﷺ unga: «Sen biror narsa bilan duo qilar, yoki Allohdan biror narsani soʻrar miding?» — dedilar. U: «Ha, men: ‹Allohim, oxiratda menga beradigan jazongni bu dunyoda menga tezlashtirib bergin›, — derdim», — dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Subhanalloh! Sen unga toqat qila olmaysan — yoki: kuching yetmaydi —. Nega: ‹Allohim, bizga bu dunyoda yaxshilik va oxiratda yaxshilik bergin va bizni doʻzax azobidan saqlagin›, — demading?» — dedilar. (Roviy) dedi: Soʻng (Rasululloh ﷺ) Allohga u uchun duo qildilar, shunda (Alloh) unga shifo berdi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мусулмонлардан бир кишини кўргани бордилар, у (шу қадар) озиб кетган эдики, жужага ўхшаб қолибди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Сен бирор нарса билан дуо қилар, ёки Аллоҳдан бирор нарсани сўрар мидинг?» — дедилар. У: «Ҳа, мен: ‹Аллоҳим, охиратда менга берадиган жазонгни бу дунёда менга тезлаштириб бергин›, — дердим», — деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Субҳаналлоҳ! Сен унга тоқат қила олмайсан — ёки: кучинг етмайди —. Нега: ‹Аллоҳим, бизга бу дунёда яхшилик ва охиратда яхшилик бергин ва бизни дўзах азобидан сақлагин›, — демадинг?» — дедилар. (Ровий) деди: Сўнг (Расулуллоҳ ﷺ) Аллоҳга у учун дуо қилдилар, шунда (Аллоҳ) унга шифо берди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَ الرَّجُلُ يَأْتِي النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيُسْلِمُ لِشَيْءٍ يُعْطَاهُ مِنْ الدُّنْيَا فَلَا يُمْسِي حَتَّى يَكُونَ الْإِسْلَامُ أَحَبَّ إِلَيْهِ وَأَعَزَّ عَلَيْهِ مِنْ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Bir kishi Nabiy ﷺning huzurlariga kelib, oʻziga beriladigan dunyoviy bir narsa uchun Islomga kirar edi, ammo kechga yetmasdanoq Islom uning uchun dunyo va undagi barcha narsadan sevimliroq va azizroq boʻlib qolar edi».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Бир киши Набий ﷺнинг ҳузурларига келиб, ўзига бериладиган дунёвий бир нарса учун Исломга кирар эди, аммо кечга етмасданоқ Ислом унинг учун дунё ва ундаги барча нарсадан севимлироқ ва азизроқ бўлиб қолар эди».

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ مُوسَى بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَنَسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَكُنْ يُسْأَلُ شَيْئًا عَلَى الْإِسْلَامِ إِلَّا أَعْطَاهُ قَالَ فَأَتَاهُ رَجُلٌ فَسَأَلَهُ فَأَمَرَ لَهُ بِشَاءٍ كَثِيرٍ بَيْنَ جَبَلَيْنِ مِنْ شَاءِ الصَّدَقَةِ قَالَ فَرَجَعَ إِلَى قَوْمِهِ فَقَالَ يَا قَوْمِ أَسْلِمُوا فَإِنَّ مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعْطِي عَطَاءً مَا يَخْشَى الْفَاقَةَ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan Islom (yoʻlida) biror narsa soʻralsa, albatta uni berar edilar. Bir kishi u zotning huzurlariga kelib soʻradi. U zot unga sadaqa qoʻylaridan ikki togʻ orasini toʻldiradigan koʻp qoʻyni berishga buyurdilar. U qavmiga qaytib: «Ey qavmim, Islomga kiringlar! Chunki Muhammad ﷺ faqirlikdan qoʻrqmagan kishidek ato beradi», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан Ислом (йўлида) бирор нарса сўралса, албатта уни берар эдилар. Бир киши у зотнинг ҳузурларига келиб сўради. У зот унга садақа қўйларидан икки тоғ орасини тўлдирадиган кўп қўйни беришга буюрдилар. У қавмига қайтиб: «Эй қавмим, Исломга киринглар! Чунки Муҳаммад ﷺ фақирликдан қўрқмаган кишидек ато беради», деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَبَعَثَتْ مَعِي أُمُّ سُلَيْمٍ بِمِكْتَلٍ فِيهِ رُطَبٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ أَجِدْهُ وَخَرَجَ قَرِيبًا إِلَى مَوْلًى لَهُ دَعَاهُ صَنَعَ لَهُ طَعَامًا قَالَ فَأَتَيْتُهُ فَإِذَا هُوَ يَأْكُلُ فَدَعَانِي لِآكُلَ مَعَهُ قَالَ وَصَنَعَ لَهُ ثَرِيدًا بِلَحْمٍ وَقَرْعٍ قَالَ وَإِذَا هُوَ يُعْجِبُهُ الْقَرْعُ قَالَ فَجَعَلْتُ أَجْمَعُهُ وَأُدْنِيهِ مِنْهُ قَالَ فَلَمَّا طَعِمَ رَجَعَ إِلَى مَنْزِلِهِ قَالَ وَوَضَعْتُ الْمِكْتَلَ بَيْنَ يَدَيْهِ قَالَ فَجَعَلَ يَأْكُلُ وَيَقْسِمُ حَتَّى فَرَغَ مِنْ آخِرِهِ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ummu Sulaym men bilan ichida yangi xurmo boʻlgan bir savatni Rasululloh ﷺga joʻnatdi. Men u zotni topmadim, chunki u zot oʻzlarini taklif qilib, taom tayyorlagan bir ozod qilingan qullarining huzuriga chiqib ketgan edilar. Men u zotning oldilariga bordim, u zot taom yeyayotgan edilar va meni oʻzlari bilan birga yeyishga chaqirdilar. U kishi u zotga goʻshtli va qovoqli tarid tayyorlagan edi. U zot qovoqni yoqtirar edilar, shuning uchun men qovoqni yigʻib, u zotning oldilariga yaqinlashtira boshladim. U zot taomdan yeb boʻlgach, uylariga qaytdilar. Men savatni u zotning oldilariga qoʻydim. U zot undan yeb va ulashib, oxirigacha tugatdilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Умму Сулайм мен билан ичида янги хурмо бўлган бир саватни Расулуллоҳ ﷺга жўнатди. Мен у зотни топмадим, чунки у зот ўзларини таклиф қилиб, таом тайёрлаган бир озод қилинган қулларининг ҳузурига чиқиб кетган эдилар. Мен у зотнинг олдиларига бордим, у зот таом еяётган эдилар ва мени ўзлари билан бирга ейишга чақирдилар. У киши у зотга гўштли ва қовоқли тарид тайёрлаган эди. У зот қовоқни ёқтирар эдилар, шунинг учун мен қовоқни йиғиб, у зотнинг олдиларига яқинлаштира бошладим. У зот таомдан еб бўлгач, уйларига қайтдилар. Мен саватни у зотнинг олдиларига қўйдим. У зот ундан еб ва улашиб, охиригача тугатдилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَدَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى أُمِّ سُلَيْمٍ فَأَتَتْهُ بِتَمْرٍ وَسَمْنٍ وَكَانَ صَائِمًا فَقَالَ أَعِيدُوا تَمْرَكُمْ فِي وِعَائِهِ وَسَمْنَكُمْ فِي سِقَائِهِ ثُمَّ قَامَ إِلَى نَاحِيَةِ الْبَيْتِ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ وَصَلَّيْنَا مَعَهُ ثُمَّ دَعَا لِأُمِّ سُلَيْمٍ وَلِأَهْلِهَا بِخَيْرٍ فَقَالَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لِي خُوَيْصَّةً قَالَ وَمَا هِيَ قَالَتْ خَادِمُكَ أَنَسٌ قَالَ فَمَا تَرَكَ خَيْرَ آخِرَةٍ وَلَا دُنْيَا إِلَّا دَعَا لِي بِهِ وَقَالَ اللَّهُمَّ ارْزُقْهُ مَالًا وَوَلَدًا وَبَارِكْ لَهُ فِيهِ قَالَ فَمَا مِنْ الْأَنْصَارِ إِنْسَانٌ أَكْثَرُ مِنِّي مَالًا وَذَكَرَ أَنَّهُ لَا يَمْلِكُ ذَهَبًا وَلَا فِضَّةً غَيْرَ خَاتَمِهِ قَالَ وَذَكَرَ أَنَّ ابْنَتَهُ الْكُبْرَى أُمَيْنَةَ أَخْبَرَتْهُ أَنَّهُ دُفِنَ مِنْ صُلْبِهِ إِلَى مَقْدَمِ الْحَجَّاجِ نَيِّفًا عَلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Ummu Sulaymning huzuriga kirdilar. U u zotga xurmo va sariyogʻ keltirdi, u zot esa roʻzador edilar. Shunda u zot: «Xurmoyingizni idishiga, yogʻingizni meshiga qaytaringlar», dedilar. Soʻng uyning bir chekkasiga turib, ikki rakat namoz oʻqidilar, biz ham u zot bilan birga oʻqidik. Keyin Ummu Sulaymga va uning ahliga yaxshilik (soʻrab) duo qildilar. Ummu Sulaym: «Ey Allohning Rasuli, mening kichkina bir hojatim bor», dedi. U zot: «U nima?» dedilar. U: «Xizmatkoringiz Anas», dedi. Bas, u zot menga na oxirat va na dunyo yaxshiligini qoldirmay, hammasini soʻrab duo qildilar va: «Allohim, unga mol va farzand ato et hamda unga baraka ber», dedilar. (Anas) dedi: Ansorlar orasida mendan koʻra koʻproq moli boʻlgan odam yoʻq edi. U yana uzugidan boshqa na oltini, na kumushi yoʻqligini aytdi. Va katta qizi Umina unga xabar berdiki, Hajjoj (Basraga) kelgunga qadar uning oʻz pushtidan boʻlgan bir yuz yigirmadan ortiq (farzandi) dafn etilgan edi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Умму Сулаймнинг ҳузурига кирдилар. У у зотга хурмо ва сариёғ келтирди, у зот эса рўзадор эдилар. Шунда у зот: «Хурмойингизни идишига, ёғингизни мешига қайтаринглар», дедилар. Сўнг уйнинг бир чеккасига туриб, икки ракат намоз ўқидилар, биз ҳам у зот билан бирга ўқидик. Кейин Умму Сулаймга ва унинг аҳлига яхшилик (сўраб) дуо қилдилар. Умму Сулайм: «Эй Аллоҳнинг Расули, менинг кичкина бир ҳожатим бор», деди. У зот: «У нима?» дедилар. У: «Хизматкорингиз Анас», деди. Бас, у зот менга на охират ва на дунё яхшилигини қолдирмай, ҳаммасини сўраб дуо қилдилар ва: «Аллоҳим, унга мол ва фарзанд ато эт ҳамда унга барака бер», дедилар. (Анас) деди: Ансорлар орасида мендан кўра кўпроқ моли бўлган одам йўқ эди. У яна узугидан бошқа на олтини, на кумуши йўқлигини айтди. Ва катта қизи Умина унга хабар бердики, Ҳажжож (Басрага) келгунга қадар унинг ўз пуштидан бўлган бир юз йигирмадан ортиқ (фарзанди) дафн этилган эди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ قَالَسُئِلَ أَنَسٌ هَلْ خَضَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّهُ لَمْ يَرَ مِنْ الشَّيْبِ إِلَّا نَحْوًا مِنْ سَبْعَ عَشْرَةَ أَوْ عِشْرِينَ شَعْرَةً فِي مُقَدَّمِ لِحْيَتِهِ وَقَالَ إِنَّهُ لَمْ يَشِنْ بِالشَّيْبِفَقِيلَ لِأَنَسٍ أَشَيْنٌ هُوَ قَالَ كُلُّكُمْ يَكْرَهُهُ وَلَكِنْ خَضَبَ أَبُو بَكْرٍ بِالْحِنَّاءِ وَالْكَتَمِ وَخَضَبَ عُمَرُ بِالْحِنَّاءِ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Anasdan: «Rasululloh ﷺ (sochlarini) boʻyaganmilar?» deb soʻralganda, u: «U zotda soqollarining old tomonidagi taxminan oʻn yetti yoki yigirmatacha oq sochdan boshqa oqargan soch koʻrinmagan», dedi. Va u: «Oq soch u zotni ayblab (nuqson qilib) qoʻymagan», dedi. Anasga: «Bu ayb (nuqson)mi?» deyildi. U: «Barchangiz uni yomon koʻrasiz. Lekin Abu Bakr xina va katam bilan boʻyagan, Umar esa xina bilan boʻyagan», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Анасдан: «Расулуллоҳ ﷺ (сочларини) бўяганмилар?» деб сўралганда, у: «У зотда соқолларининг олд томонидаги тахминан ўн етти ёки йигирматача оқ сочдан бошқа оқарган соч кўринмаган», деди. Ва у: «Оқ соч у зотни айблаб (нуқсон қилиб) қўймаган», деди. Анасга: «Бу айб (нуқсон)ми?» дейилди. У: «Барчангиз уни ёмон кўрасиз. Лекин Абу Бакр хина ва катам билан бўяган, Умар эса хина билан бўяган», деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَيْتِهِ فَاطَّلَعَ إِلَيْهِ رَجُلٌ فَأَهْوَى إِلَيْهِ بِمِشْقَصٍ مَعَهُ فَتَأَخَّرَ الرَّجُلُ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ uylarida edilar, bir kishi u zotga (teshikdan) moʻraladi. Shunda u zot oʻzlaridagi keng paykon bilan unga qarab intildilar, u kishi esa orqaga chekindi».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ уйларида эдилар, бир киши у зотга (тешикдан) мўралади. Шунда у зот ўзларидаги кенг пайкон билан унга қараб интилдилар, у киши эса орқага чекинди».

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍأَنَّ أَبَا مُوسَى اسْتَحْمَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَافَقَ مِنْهُ شُغْلًا فَقَالَ وَاللَّهِ لَا أَحْمِلُكَ فَلَمَّا قَفَّى دَعَاهُ فَحَمَلَهُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ حَلَفْتَ أَنْ تَحْمِلَنِي قَالَ فَأَنَا أَحْلِفُ لَأَحْمِلَنَّكَ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Muso Nabiy ﷺdan ulov soʻradi, ammo u zotni band boʻlgan paytlarida uchratdi. Shunda u zot: «Allohga qasamki, senga ulov bermayman», dedilar. U orqasiga qaytib ketayotganida uni chaqirib, unga ulov berdilar. U: «Ey Allohning Rasuli, siz menga ulov bermaslikka qasam ichgan edingiz», dedi. U zot: «Men esa senga albatta ulov berishga qasam ichaman», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Мусо Набий ﷺдан улов сўради, аммо у зотни банд бўлган пайтларида учратди. Шунда у зот: «Аллоҳга қасамки, сенга улов бермайман», дедилар. У орқасига қайтиб кетаётганида уни чақириб, унга улов бердилар. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, сиз менга улов бермасликка қасам ичган эдингиз», деди. У зот: «Мен эса сенга албатта улов беришга қасам ичаман», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍأَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَلَامٍ أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَقْدَمَهُ الْمَدِينَةَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي سَائِلُكَ عَنْ ثَلَاثِ خِصَالٍ لَا يَعْلَمُهُنَّ إِلَّا نَبِيٌّ قَالَ سَلْ قَالَ مَا أَوَّلُ أَشْرَاطِ السَّاعَةِ وَمَا أَوَّلُ مَا يَأْكُلُ مِنْهُ أَهْلُ الْجَنَّةِ وَمِنْ أَيْنَ يُشْبِهُ الْوَلَدُ أَبَاهُ وَأُمَّهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَنِي بِهِنَّ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام آنِفًا قَالَ ذَلِكَ عَدُوُّ الْيَهُودِ مِنْ الْمَلَائِكَةِ قَالَ أَمَّا أَوَّلُ أَشْرَاطِ السَّاعَةِ فَنَارٌ تَخْرُجُ مِنْ الْمَشْرِقِ فَتَحْشُرُ النَّاسَ إِلَى الْمَغْرِبِ وَأَمَّا أَوَّلُ مَا يَأْكُلُ مِنْهُ أَهْلُ الْجَنَّةِ زِيَادَةُ كَبِدِ حُوتٍ وَأَمَّا شَبَهُ الْوَلَدِ أَبَاهُ وَأُمَّهُ فَإِذَا سَبَقَ مَاءُ الرَّجُلِ مَاءَ الْمَرْأَةِ نَزَعَ إِلَيْهِ الْوَلَدُ وَإِذَا سَبَقَ مَاءُ الْمَرْأَةِ مَاءَ الرَّجُلِ نَزَعَ إِلَيْهَا قَالَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ وَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ الْيَهُودَ قَوْمٌ بُهْتٌ وَإِنَّهُمْ إِنْ يَعْلَمُوا بِإِسْلَامِي يَبْهَتُونِي عِنْدَكَ فَأَرْسِلْ إِلَيْهِمْ فَاسْأَلْهُمْ عَنِّي أَيُّ رَجُلٍ ابْنُ سَلَامٍ فِيكُمْ قَالَ فَأَرْسَلَ إِلَيْهِمْ فَقَالَ أَيُّ رَجُلٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلَامٍ فِيكُمْ قَالُوا خَيْرُنَا وَابْنُ خَيْرِنَا وَعَالِمُنَا وَابْنُ عَالِمِنَا وَأَفْقَهُنَا وَابْنُ أَفْقَهِنَا قَالَ أَرَأَيْتُمْ إِنْ أَسْلَمَ تُسْلِمُونَ قَالُوا أَعَاذَهُ اللَّهُ مِنْ ذَلِكَ قَالَ فَخَرَجَ ابْنُ سَلَامٍ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Salom Rasululloh ﷺ Madinaga kelganlarida u zotning huzurlariga keldi va: «Ey Allohning Rasuli, men sizdan uch narsa haqida soʻrayman, ularni faqat nabiygina biladi», dedi. U zot: «Soʻra», dedilar. U: «Qiyomatning birinchi alomati nima? Jannat ahli birinchi boʻlib nimadan yeydi? Farzand nimadan otasiga yoki onasiga oʻxshaydi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Bularni menga hozirgina Jibril alayhissalom xabar berdi», dedilar. U: «U — farishtalar ichida yahudiylarning dushmani boʻlgan (zot)», dedi. U zot: «Qiyomatning birinchi alomatiga kelsak, u mashriqdan chiqib, odamlarni magʻribga toʻplaydigan olovdir. Jannat ahli birinchi boʻlib yeydigan narsa esa baliq jigarining ortiqcha (boʻlagi)dir. Farzandning otasiga yoki onasiga oʻxshashiga kelsak, agar erkakning suvi ayolning suvidan oʻzib ketsa, farzand unga tortadi; agar ayolning suvi erkakning suvidan oʻzib ketsa, farzand unga tortadi», dedilar. U: «Ashhadu an la ilaha illalloh va annaka Rasululloh», dedi. Soʻng: «Ey Allohning Rasuli, yahudiylar bugʻtonchi qavmdir. Agar ular mening Islomga kirganimni bilsalar, huzuringizda menga bugʻton qiladilar. Ularga (odam) yuboring va mening haqimda soʻrang», dedi. Bas, u zot ularga (odam) yubordilar va: «Abdulloh ibn Salom sizlarning oranglarda qanday kishi?» dedilar. Ular: «Bizning eng yaxshimiz va eng yaxshimizning oʻgʻli, olimimiz va olimimizning oʻgʻli, eng fahmlimiz va eng fahmlimizning oʻgʻli», dedilar. U zot: «Aytinglar-chi, agar u Islomga kirsa, sizlar ham kirasizmi?» dedilar. Ular: «Alloh uni bundan asrasin», dedilar. Shunda Ibn Salom chiqib: «Ashhadu an la ilaha illalloh va anna...»Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Салом Расулуллоҳ ﷺ Мадинага келганларида у зотнинг ҳузурларига келди ва: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен сиздан уч нарса ҳақида сўрайман, уларни фақат набийгина билади», деди. У зот: «Сўра», дедилар. У: «Қиёматнинг биринчи аломати нима? Жаннат аҳли биринчи бўлиб нимадан ейди? Фарзанд нимадан отасига ёки онасига ўхшайди?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Буларни менга ҳозиргина Жибрил алайҳиссалом хабар берди», дедилар. У: «У — фаришталар ичида яҳудийларнинг душмани бўлган (зот)», деди. У зот: «Қиёматнинг биринчи аломатига келсак, у машриқдан чиқиб, одамларни мағрибга тўплайдиган оловдир. Жаннат аҳли биринчи бўлиб ейдиган нарса эса балиқ жигарининг ортиқча (бўлаги)дир. Фарзанднинг отасига ёки онасига ўхшашига келсак, агар эркакнинг суви аёлнинг сувидан ўзиб кетса, фарзанд унга тортади; агар аёлнинг суви эркакнинг сувидан ўзиб кетса, фарзанд унга тортади», дедилар. У: «Ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ ва аннака Расулуллоҳ», деди. Сўнг: «Эй Аллоҳнинг Расули, яҳудийлар буғтончи қавмдир. Агар улар менинг Исломга кирганимни билсалар, ҳузурингизда менга буғтон қиладилар. Уларга (одам) юборинг ва менинг ҳақимда сўранг», деди. Бас, у зот уларга (одам) юбордилар ва: «Абдуллоҳ ибн Салом сизларнинг орангларда қандай киши?» дедилар. Улар: «Бизнинг энг яхшимиз ва энг яхшимизнинг ўғли, олимимиз ва олимимизнинг ўғли, энг фаҳмлимиз ва энг фаҳмлимизнинг ўғли», дедилар. У зот: «Айтинглар-чи, агар у Исломга кирса, сизлар ҳам кирасизми?» дедилар. Улар: «Аллоҳ уни бундан асрасин», дедилар. Шунда Ибн Салом чиқиб: «Ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ ва анна...»

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَلَمَّا انْهَزَمَ الْمُسْلِمُونَ يَوْمَ حُنَيْنٍ نَادَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ اقْتُلْ مَنْ بَعْدَنَا انْهَزَمُوا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أُمَّ سُلَيْمٍ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ كَفَى قَالَ فَأَتَاهَا أَبُو طَلْحَةَ وَمَعَهَا مِعْوَلٌ فَقَالَ مَا هَذَا يَا أُمَّ سُلَيْمٍ قَالَتْ إِنْ دَنَا مِنِّي أَحَدٌ مِنْ الْمُشْرِكِينَ بَعَجْتُهُ قَالَ فَقَالَ أَبُو طَلْحَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ انْظُرْ مَا تَقُولُ أُمُّ سُلَيْمٍحَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلَامٍ قَالَ لَمَّا أَرَدْتُ أَنْ أُسْلِمَ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ إِنِّي سَائِلُكَ فَقَالَ سَلْ عَمَّا بَدَا لَكَ قَالَ قُلْتُ مَا أَوَّلُ مَا يَأْكُلُ أَهْلُ الْجَنَّةِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Hunayn kuni musulmonlar magʻlub boʻlib chekinganlarida, Ummu Sulaym: «Ey Allohning Rasuli, ortimizdan qochib ketganlarni oʻldiring», deb nido qildi. Rasululloh ﷺ: «Ey Ummu Sulaym, albatta Alloh azza va jalla kifoya qildi», dedilar. Soʻng Abu Talha uning oldiga keldi, uning qoʻlida ketmon bor edi. U: «Bu nima, ey Ummu Sulaym?» dedi. U: «Agar mushriklardan biri menga yaqinlashsa, uning qornini yorib tashlayman», dedi. Shunda Abu Talha: «Ey Allohning Rasuli, Ummu Sulaym nima deyayotganiga qarang», dedi. Abdulloh ibn Salom aytdi: Islomga kirmoqchi boʻlganimda, Rasululloh ﷺning huzurlariga borib: «Men sizdan soʻrayman», dedim. U zot: «Koʻnglingga kelganini soʻra», dedilar. Men: «Jannat ahli birinchi boʻlib nimadan yeydi?» dedim — soʻng hadisni zikr qildi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ҳунайн куни мусулмонлар мағлуб бўлиб чекинганларида, Умму Сулайм: «Эй Аллоҳнинг Расули, ортимиздан қочиб кетганларни ўлдиринг», деб нидо қилди. Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Умму Сулайм, албатта Аллоҳ азза ва жалла кифоя қилди», дедилар. Сўнг Абу Талҳа унинг олдига келди, унинг қўлида кетмон бор эди. У: «Бу нима, эй Умму Сулайм?» деди. У: «Агар мушриклардан бири менга яқинлашса, унинг қорнини ёриб ташлайман», деди. Шунда Абу Талҳа: «Эй Аллоҳнинг Расули, Умму Сулайм нима деяётганига қаранг», деди. Абдуллоҳ ибн Салом айтди: Исломга кирмоқчи бўлганимда, Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига бориб: «Мен сиздан сўрайман», дедим. У зот: «Кўнглингга келганини сўра», дедилар. Мен: «Жаннат аҳли биринчи бўлиб нимадан ейди?» дедим — сўнг ҳадисни зикр қилди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ وَيَزِيدُ قَالَا أَنَا حُمَيْدٌ عَنْ أَنَسٍ قَالَكُنْتُ أَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَلَّمَ قَالَ يَزِيدُ فِي حَدِيثِهِ عَلَيْنَا وَأَخَذَ بِيَدِي فَبَعَثَنِي فِي حَاجَةٍ وَقَعَدَ فِي ظِلِّ حَائِطٍ أَوْ جِدَارٍ حَتَّى رَجَعْتُ إِلَيْهِ فَبَلَّغْتُ الرِّسَالَةَ الَّتِي بَعَثَنِي فِيهَا فَلَمَّا أَتَيْتُ أُمَّ سُلَيْمٍ قَالَتْ مَا حَبَسَكَ قُلْتُ بَعَثَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَاجَةٍ لَهُ قَالَتْ وَمَا هِيَ قُلْتُ سِرٌّ قَالَتْ احْفَظْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سِرَّهُ قَالَ فَمَا حَدَّثْتُ بِهِ أَحَدًا بَعْدُ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men bolalar bilan oʻynayotgan edim, Rasululloh ﷺ oldimizga keldilar va salom berdilar — Yazid oʻz hadisida: «bizga (salom berdilar)», dedi — soʻng qoʻlimdan ushlab, meni bir hojat bilan yubordilar va men qaytib kelgunimcha bir bogʻ yoki devor soyasida oʻtirdilar. Men meni yuborgan xabarni yetkazdim. Ummu Sulaymning oldiga kelganimda, u: «Nima seni ushlab qoldi?» dedi. Men: «Nabiy ﷺ meni bir hojatlari bilan yubordilar», dedim. U: «U nima?» dedi. Men: «Sir», dedim. U: «Rasululloh ﷺning sirini saqla», dedi. (Anas) dedi: Bas, men undan keyin uni hech kimga aytmadim.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен болалар билан ўйнаётган эдим, Расулуллоҳ ﷺ олдимизга келдилар ва салом бердилар — Язид ўз ҳадисида: «бизга (салом бердилар)», деди — сўнг қўлимдан ушлаб, мени бир ҳожат билан юбордилар ва мен қайтиб келгунимча бир боғ ёки девор соясида ўтирдилар. Мен мени юборган хабарни етказдим. Умму Сулаймнинг олдига келганимда, у: «Нима сени ушлаб қолди?» деди. Мен: «Набий ﷺ мени бир ҳожатлари билан юбордилар», дедим. У: «У нима?» деди. Мен: «Сир», дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺнинг сирини сақла», деди. (Анас) деди: Бас, мен ундан кейин уни ҳеч кимга айтмадим.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِرَجُلٍ أَسْلِمْ قَالَ أَجِدُنِي كَارِهًا قَالَ أَسْلِمْ وَإِنْ كُنْتَ كَارِهًا

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir kishiga: «Islomga kir», dedilar. U: «Oʻzimni (bunga) ragʻbatsiz sezyapman», dedi. U zot: «Ragʻbatsiz boʻlsang ham, Islomga kir», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир кишига: «Исломга кир», дедилар. У: «Ўзимни (бунга) рағбатсиз сезяпман», деди. У зот: «Рағбатсиз бўлсанг ҳам, Исломга кир», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ وَابْنُ جَعْفَرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ النُّخَاعَةُ فِي الْمَسْجِدِ خَطِيئَةٌ وَكَفَّارَتُهَا دَفْنُهَا

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Masjidga tupurish — xatodir, uning kafforati esa uni koʻmishdir», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Масжидга тупуриш — хатодир, унинг каффорати эса уни кўмишдир», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ وَابْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا كَانَ أَحَدُكُمْ فِي الصَّلَاةِ فَإِنَّهُ مُنَاجٍ رَبَّهُ فَلَا يَتْفُلَنَّ أَحَدٌ مِنْكُمْ عَنْ يَمِينِهِ قَالَ ابْنُ جَعْفَرٍ فَلَا يَتْفُلُ أَمَامَهُ وَلَا عَنْ يَمِينِهِ وَلَكِنْ عَنْ يَسَارِهِ أَوْ تَحْتَ قَدَمَيْهِ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ: «Biringiz namozda boʻlsa, albatta u Robbi bilan munojot qilayotgan boʻladi. Bas, sizlardan hech kim oʻng tomoniga tupurmasin», dedilar. Ibn Jaʼfar (oʻz rivoyatida): «Oldiga ham, oʻng tomoniga ham tupurmasin, balki chap tomoniga yoki ikki oyogʻi ostiga (tupursin)», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Бирингиз намозда бўлса, албатта у Робби билан муножот қилаётган бўлади. Бас, сизлардан ҳеч ким ўнг томонига тупурмасин», дедилар. Ибн Жаъфар (ўз ривоятида): «Олдига ҳам, ўнг томонига ҳам тупурмасин, балки чап томонига ёки икки оёғи остига (тупурсин)», деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ وَابْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ الْمَعْنَى عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ عَلَيْهِ الصَّلَاة وَالسَّلَامُ أَتَاهُ رِعْلٌ وَذَكْوَانُ وَعُصَيَّةُ وَبَنُو لِحْيَانَ فَزَعَمُوا أَنَّهُمْ قَدْ أَسْلَمُوا فَاسْتَمَدُّوهُ عَلَى قَوْمِهِمْ فَأَمَدَّهُمْ نَبِيُّ اللَّهِ عَلَيْهِ الصَّلَاة وَالسَّلَامُ يَوْمَئِذٍ بِسَبْعِينَ مِنْ الْأَنْصَارِ قَالَ أَنَسٌ كُنَّا نُسَمِّيهِمْ فِي زَمَانِهِمْ الْقُرَّاءَ كَانُوا يَحْطِبُونَ بِالنَّهَارِ وَيُصَلُّونَ بِاللَّيْلِ فَانْطَلَقُوا بِهِمْ حَتَّى إِذَا أَتَوْا بِئْرَ مَعُونَةَ غَدَرُوا بِهِمْ فَقَتَلُوهُمْ فَقَنَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَهْرًا فِي صَلَاةِ الصُّبْحِ يَدْعُو عَلَى هَذِهِ الْأَحْيَاءِ رِعْلٍ وَذَكْوَانَ وَعُصَيَّةَ وَبَنِي لِحْيَانَ قَالَ قَالَ قَتَادَةُ وَحَدَّثَنَا أَنَسٌ أَنَّهُمْ قَرَءُوا بِهِ قُرْآنًا وَقَالَ ابْنُ جَعْفَرٍ فِي حَدِيثِهِ إِنَّا قَرَأْنَا بِهِمْ قُرْآنًا بَلِّغُوا عَنَّا قَوْمَنَا وَإِنَّا قَدْ لَقِينَا رَبَّنَا فَرَضِيَ عَنَّا وَأَرْضَانَا ثُمَّ رُفِعَ ذَلِكَ بَعْدُ وَقَالَ ابْنُ جَعْفَرٍ ثُمَّ نُسِخَ ذَلِكَ أَوْ رُفِعَ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺning huzurlariga Riʼl, Zakvon, Usayya va Banu Lihyon (qabilalari) kelib, Islomga kirganliklarini daʼvo qildilar va oʻz qavmlariga qarshi u zotdan yordam soʻradilar. Allohning Nabiysi ﷺ oʻsha kuni ularga ansorlardan yetmish kishi bilan yordam berdilar. Anas dedi: Biz ularni oʻz zamonlarida qorilar deb atar edik; ular kunduzi oʻtin terar, kechasi namoz oʻqir edilar. Bas, ularni olib ketdilar va Biʼri Mauna(ga) yetganlarida ularga xiyonat qilib, ularni oʻldirdilar. Shunda Rasululloh ﷺ bir oy davomida bomdod namozida qunut qilib, mana shu qabilalarga — Riʼl, Zakvon, Usayya va Banu Lihyonga qarshi duo qildilar. Qatoda aytdi: Anas bizga aytdiki, ular (bu haqda) Qurʼon oʻqir edilar. Ibn Jaʼfar oʻz hadisida: «Biz ular haqida Qurʼon oʻqir edik: ‹Qavmimizga bizdan yetkazinglar, biz Robbimizga yoʻliqdik, U bizdan rozi boʻldi va bizni rozi qildi›», dedi. Soʻng bu keyinchalik koʻtarildi. Ibn Jaʼfar: «Soʻng u mansux qilindi yoki koʻtarildi», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺнинг ҳузурларига Риъл, Заквон, Усайя ва Бану Лиҳён (қабилалари) келиб, Исломга кирганликларини даъво қилдилар ва ўз қавмларига қарши у зотдан ёрдам сўрадилар. Аллоҳнинг Набийси ﷺ ўша куни уларга ансорлардан етмиш киши билан ёрдам бердилар. Анас деди: Биз уларни ўз замонларида қорилар деб атар эдик; улар кундузи ўтин терар, кечаси намоз ўқир эдилар. Бас, уларни олиб кетдилар ва Биъри Мауна(га) етганларида уларга хиёнат қилиб, уларни ўлдирдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ бир ой давомида бомдод намозида қунут қилиб, мана шу қабилаларга — Риъл, Заквон, Усайя ва Бану Лиҳёнга қарши дуо қилдилар. Қатода айтди: Анас бизга айтдики, улар (бу ҳақда) Қуръон ўқир эдилар. Ибн Жаъфар ўз ҳадисида: «Биз улар ҳақида Қуръон ўқир эдик: ‹Қавмимизга биздан етказинглар, биз Роббимизга йўлиқдик, У биздан рози бўлди ва бизни рози қилди›», деди. Сўнг бу кейинчалик кўтарилди. Ибн Жаъфар: «Сўнг у мансух қилинди ёки кўтарилди», деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ وَابْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ وَالْخَفَّافُ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا بَالُ أَقْوَامٍ يَرْفَعُونَ أَبْصَارَهُمْ إِلَى السَّمَاءِ فِي صَلَاتِهِمْ وَاشْتَدَّ قَوْلُهُ فِي ذَلِكَ حَتَّى قَالَ لَيَنْتَهُنَّ عَنْ ذَلِكَ أَوْ لَتُخْطَفَنَّ أَبْصَارُهُمْ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ: «Baʼzi kishilarga nima boʻldiki, namozlarida koʻzlarini osmonga koʻtaradilar?» dedilar. Bu haqdagi soʻzlarini shu qadar keskin qildilarki, hatto: «Yo bundan tiyilsinlar, yo koʻzlari sugʻurib olinadi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Баъзи кишиларга нима бўлдики, намозларида кўзларини осмонга кўтарадилар?» дедилар. Бу ҳақдаги сўзларини шу қадар кескин қилдиларки, ҳатто: «Ё бундан тийилсинлар, ё кўзлари суғуриб олинади», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ وَعَبْدُ الْوَهَّابِ الْخَفَّافُ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ عَلَيْهِ الصَّلَاة وَالسَّلَامُ قَالَ اعْتَدِلُوا فِي السُّجُودِ وَلَا يَفْتَرِشْ أَحَدُكُمْ ذِرَاعَيْهِ كَالْكَلْبِ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ: «Sajdada meʼyorda boʻlinglar, biringiz itga oʻxshab ikki bilagini yerga toʻshamasin», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Саждада меъёрда бўлинглар, бирингиз итга ўхшаб икки билагини ерга тўшамасин», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ وَابْنُ جَعْفَرٍ وَعَبْدُ الْوَهَّابِ الْخَفَّافُ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ عَلَيْهِ الصَّلَاة وَالسَّلَامُ قَالَ إِنِّي لَأَدْخُلُ الصَّلَاةَ وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أُطِيلَهَا فَأَسْمَعُ بُكَاءَ الصَّبِيِّ فَأَتَجَاوَزُ فِي صَلَاتِي مِمَّا أَعْلَمُ مِنْ شِدَّةِ وَجْدِ أُمِّهِ مِنْ بُكَائِهِ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ: «Men namozga kiraman va uni uzaytirmoqchi boʻlaman. Shunda bolaning yigʻisini eshitaman va onasining uning yigʻisidan qanchalik iztirobga tushishini bilganim uchun namozimni qisqartiraman», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Мен намозга кираман ва уни узайтирмоқчи бўламан. Шунда боланинг йиғисини эшитаман ва онасининг унинг йиғисидан қанчалик изтиробга тушишини билганим учун намозимни қисқартираман», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَنَسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ يَوْمَ الْفَتْحِ مَكَّةَ وَعَلَيْهِ الْمِغْفَرُ فَقِيلَ لَهُ إِنَّ ابْنَ خَطَلٍ مُتَعَلِّقٌ بِأَسْتَارِ الْكَعْبَةِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اقْتُلُوهُقَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ وَفِيمَا قَرَأْتُ عَلَيْهِ يَعْنِي مَالِكٍ قَالَ وَلَمْ يَكُنْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَئِذٍ مُحْرِمًا وَاللَّهُ أَعْلَمُ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Fath kuni Makkaga boshlarida dubulgʻa boʻlgan holda kirdilar. U zotga: «Ibn Xatal Kaʼba pardalariga osilib turibdi», deyildi. Nabiy ﷺ: «Uni oʻldiringlar», dedilar. Abdurrahmon aytdi: Men unga — yaʼni Molikka — oʻqib bergan (rivoyat)da: «Nabiy ﷺ oʻsha kuni ehromda emas edilar», (deyilgan). Alloh aʼlam.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Фатҳ куни Маккага бошларида дубулға бўлган ҳолда кирдилар. У зотга: «Ибн Хатал Каъба пардаларига осилиб турибди», дейилди. Набий ﷺ: «Уни ўлдиринглар», дедилар. Абдурраҳмон айтди: Мен унга — яъни Моликка — ўқиб берган (ривоят)да: «Набий ﷺ ўша куни эҳромда эмас эдилар», (дейилган). Аллоҳ аълам.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ قَالَسَأَلْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ كَيْفَ كُنْتُمْ تَصْنَعُونَ فِي هَذَا الْيَوْمِ يَعْنِي يَوْمَ عَرَفَةَ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُهِلُّ الْمُهِلُّ مِنَّا فَلَا يُنْكِرُ عَلَيْهِ وَيُكَبِّرُ الْمُكَبِّرُ مِنَّا فَلَا يُنْكِرُ عَلَيْهِ

Muhammad ibn Abu Bakr aytdi: Men Anas ibn Molikdan: «Bu kunda — yaʼni Arafa kunida — qanday qilar edingiz?» deb soʻradim. U: «Biz Rasululloh ﷺ bilan birga edik; bizdan tahlil aytguvchi tahlil aytar va unga eʼtiroz qilinmas edi, bizdan takbir aytguvchi takbir aytar va unga ham eʼtiroz qilinmas edi», dedi.Муҳаммад ибн Абу Бакр айтди: Мен Анас ибн Моликдан: «Бу кунда — яъни Арафа кунида — қандай қилар эдингиз?» деб сўрадим. У: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдик; биздан таҳлил айтгувчи таҳлил айтар ва унга эътироз қилинмас эди, биздан такбир айтгувчи такбир айтар ва унга ҳам эътироз қилинмас эди», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا سَلِيمُ بْنُ حَيَّانَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ فِي الْجَنَّةِ شَجَرَةً يَسِيرُ الرَّاكِبُ فِي ظِلِّهَا مِائَةَ عَامٍ لَا يَقْطَعُهَاقَالَ فَحَدَّثْتُ بِهِ أَبِي قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يُحَدِّثُ بِهِ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jannatda shunday bir daraxt borki, otliq kishi uning soyasida yuz yil yursa ham uni kesib oʻta olmaydi», dedilar. (Qatoda) dedi: Men buni otamga aytib berdim, u: «Men buni Abu Hurayraning rivoyat qilayotganini eshitganman», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жаннатда шундай бир дарахт борки, отлиқ киши унинг соясида юз йил юрса ҳам уни кесиб ўта олмайди», дедилар. (Қатода) деди: Мен буни отамга айтиб бердим, у: «Мен буни Абу Ҳурайранинг ривоят қилаётганини эшитганман», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْمُزَفَّتِ وَأَنْ يُنْبَذَ فِيهِ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ qovoq (idish)dan va smola surilgan idishdan hamda ularda nabiz tayyorlashdan qaytardilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ қовоқ (идиш)дан ва смола сурилган идишдан ҳамда уларда набиз тайёрлашдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَنَسٍ قَالَآخِرُ نَظْرَةٍ نَظَرْتُهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الِاثْنَيْنِ كَشَفَ السِّتَارَةَ وَالنَّاسُ خَلْفَ أَبِي بَكْرٍ فَنَظَرْتُ إِلَى وَجْهِهِ كَأَنَّهُ وَرَقَةُ مُصْحَفٍ فَأَرَادَ النَّاسُ أَنْ يَتَحَرَّكُوا فَأَشَارَ إِلَيْهِمْ أَنْ اثْبُتُوا وَيَلْقَى السَّجْفَ وَتُوُفِّيَ فِي آخِرِ ذَلِكَ الْيَوْمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺga qaragan eng soʻnggi qarashim dushanba kuni boʻldi. U zot pardani koʻtardilar, odamlar esa Abu Bakrning orqasida (namozda) edilar. Men u zotning yuzlariga qaradim, goʻyo u mushafning varagʻidek edi. Odamlar qimirlamoqchi boʻldilar, ammo u zot ularga: ‹Joyingizda turinglar›, deb ishora qildilar va pardani tashladilar. U zot oʻsha kunning oxirida vafot etdilar».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺга қараган энг сўнгги қарашим душанба куни бўлди. У зот пардани кўтардилар, одамлар эса Абу Бакрнинг орқасида (намозда) эдилар. Мен у зотнинг юзларига қарадим, гўё у мушафнинг варағидек эди. Одамлар қимирламоқчи бўлдилар, аммо у зот уларга: ‹Жойингизда туринглар›, деб ишора қилдилар ва пардани ташладилар. У зот ўша куннинг охирида вафот этдилар».

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الزُّهْرِيِّ سَمِعَهُ مِنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقَاطَعُوا وَلَا تَبَاغَضُوا وَلَا تَدَابَرُوا وَلَا تَحَاسَدُوا وَكُونُوا عِبَادَ اللَّهِ إِخْوَانًا وَلَا يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلَاثٍ

Anas (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Bir-biringiz bilan aloqani uzmanglar, bir-biringizni yomon koʻrmanglar, bir-biringizga orqa oʻgirmanglar, bir-biringizga hasad qilmanglar. Ey Allohning bandalari, birodar boʻlinglar! Musulmonga oʻz birodaridan uch (kun)dan ortiq yuz oʻgirib yurishi halol emas».Анас (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Бир-бирингиз билан алоқани узманглар, бир-бирингизни ёмон кўрманглар, бир-бирингизга орқа ўгирманглар, бир-бирингизга ҳасад қилманглар. Эй Аллоҳнинг бандалари, биродар бўлинглар! Мусулмонга ўз биродаридан уч (кун)дан ортиқ юз ўгириб юриши ҳалол эмас».