Anas ibn Molik al-Ansoriy

حَدَّثَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ النَّضْرِ بْنِ أَبِي النَّضْرِ وَهَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ جَمِيعًا عَنْ أَبِي النَّضْرِ، قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ، - يَعْنِي هَاشِمَ بْنَ الْقَاسِمِ - حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا صَلَّى الْغَدَاةَ جَاءَ خَدَمُ الْمَدِينَةِ بِآنِيَتِهِمْ فِيهَا الْمَاءُ فَمَا يُؤْتَى بِإِنَاءٍ إِلاَّ غَمَسَ يَدَهُ فِيهَا فَرُبَّمَا جَاءُوهُ فِي الْغَدَاةِ الْبَارِدَةِ فَيَغْمِسُ يَدَهُ فِيهَا ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bomdod namozini oʻqib boʻlganlarida, Madina xizmatkorlari idishlarida suv olib kelishar edi. Qaysi idish keltirilsa, u zot ﷺ albatta qoʻllarini unga botirardilar. Baʼzan ular sovuq tongda kelishsa-da, u zot ﷺ qoʻllarini unga botirardilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бомдод намозини ўқиб бўлганларида, Мадина хизматкорлари идишларида сув олиб келишар эди. Қайси идиш келтирилса, у зот ﷺ албатта қўлларини унга ботирардилар. Баъзан улар совуқ тонгда келишса-да, у зот ﷺ қўлларини унга ботирардилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ لَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالْحَلاَّقُ يَحْلِقُهُ وَأَطَافَ بِهِ أَصْحَابُهُ فَمَا يُرِيدُونَ أَنْ تَقَعَ شَعْرَةٌ إِلاَّ فِي يَدِ رَجُلٍ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ni sartarosh sochlarini olayotgan holatda koʻrdim. Sahobalari u zotning atroflarini oʻrab olgan edilar. Ular biron tola soch faqat (oʻzlaridan) bir kishining qoʻliga tushishini istardilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ ни сартарош сочларини олаётган ҳолатда кўрдим. Саҳобалари у зотнинг атрофларини ўраб олган эдилар. Улар бирон тола соч фақат (ўзларидан) бир кишининг қўлига тушишини истардилар.

وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ امْرَأَةً، كَانَ فِي عَقْلِهَا شَىْءٌ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لِي إِلَيْكَ حَاجَةً فَقَالَ ‏"‏ يَا أُمَّ فُلاَنٍ انْظُرِي أَىَّ السِّكَكِ شِئْتِ حَتَّى أَقْضِيَ لَكِ حَاجَتَكِ ‏"‏ ‏.‏ فَخَلاَ مَعَهَا فِي بَعْضِ الطُّرُقِ حَتَّى فَرَغَتْ مِنْ حَاجَتِهَا ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: aqlida biroz nuqsoni boʻlgan bir ayol: «Yo Rasululloh! Sizdan menga bir hojat (bor)», dedi. Shunda u zot ﷺ: «Ey falonchining onasi, qaysi koʻchani xohlasang qarab tur, hojatingni bajaray», dedilar. Soʻng yoʻllardan birida u bilan (xilvatda) turdilar, toki u hojatini ado etib boʻlguncha.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: ақлида бироз нуқсони бўлган бир аёл: «Ё Расулуллоҳ! Сиздан менга бир ҳожат (бор)», деди. Шунда у зот ﷺ: «Эй фалончининг онаси, қайси кўчани хоҳласанг қараб тур, ҳожатингни бажарай», дедилар. Сўнг йўллардан бирида у билан (хилватда) турдилар, токи у ҳожатини адо этиб бўлгунча.

وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، ح وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا هَاشِمٌ، - يَعْنِي ابْنَ الْقَاسِمِ - حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، - وَهُوَ ابْنُ الْمُغِيرَةِ - عَنْ ثَابِتٍ، قَالَ أَنَسٌ مَا شَمِمْتُ عَنْبَرًا قَطُّ وَلاَ مِسْكًا وَلاَ شَيْئًا أَطْيَبَ مِنْ رِيحِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلاَ مَسِسْتُ شَيْئًا قَطُّ دِيبَاجًا وَلاَ حَرِيرًا أَلْيَنَ مَسًّا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men hech qachon na anbar, na mushk, na boshqa biron narsani Rasululloh ﷺ ning hidlaridan koʻra xushboʻyroq hidlamaganman va hech qachon na dibo (zarbof shoyi), na ipakni Rasululloh ﷺ dan koʻra teginishi yumshoqroq qilib (qoʻlim bilan) ushlamaganman.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен ҳеч қачон на анбар, на мушк, на бошқа бирон нарсани Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳидларидан кўра хушбўйроқ ҳидламаганман ва ҳеч қачон на дибо (зарбоф шойи), на ипакни Расулуллоҳ ﷺ дан кўра тегиниши юмшоқроқ қилиб (қўлим билан) ушламаганман.

وَحَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ صَخْرٍ الدَّارِمِيُّ، حَدَّثَنَا حَبَّانٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَزْهَرَ اللَّوْنِ كَأَنَّ عَرَقَهُ اللُّؤْلُؤُ إِذَا مَشَى تَكَفَّأَ وَلاَ مَسِسْتُ دِيبَاجَةً وَلاَ حَرِيرَةً أَلْيَنَ مِنْ كَفِّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلاَ شَمَمْتُ مِسْكَةً وَلاَ عَنْبَرَةً أَطْيَبَ مِنْ رَائِحَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ rangi yorugʻ (nurli) edilar, goʻyo ularning teri marvariddek (porlardi). Yurganlarida olgʻa egilib yurardilar. Men na diboni, na ipakni Rasululloh ﷺ ning kaftlaridan koʻra yumshoqroq qilib ushlaganman va na mushkni, na anbarni Rasululloh ﷺ ning hidlaridan koʻra xushboʻyroq hidlaganman.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ранги ёруғ (нурли) эдилар, гўё уларнинг тери марвариддек (порларди). Юрганларида олға эгилиб юрардилар. Мен на дибони, на ипакни Расулуллоҳ ﷺ нинг кафтларидан кўра юмшоқроқ қилиб ушлаганман ва на мушкни, на анбарни Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳидларидан кўра хушбўйроқ ҳидлаганман.

حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا هَاشِمٌ، - يَعْنِي ابْنَ الْقَاسِمِ - عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ دَخَلَ عَلَيْنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ عِنْدَنَا فَعَرِقَ وَجَاءَتْ أُمِّي بِقَارُورَةٍ فَجَعَلَتْ تَسْلُتُ الْعَرَقَ فِيهَا فَاسْتَيْقَظَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ يَا أُمَّ سُلَيْمٍ مَا هَذَا الَّذِي تَصْنَعِينَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ هَذَا عَرَقُكَ نَجْعَلُهُ فِي طِيبِنَا وَهُوَ مِنْ أَطْيَبِ الطِّيبِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ huzurimizga kirdilar va biznikida qaylula qildilar (tushlik vaqtida dam oldilar), shunda u zot terladilar. Onam bir shisha olib keldi va terni unga solishga (artib yigʻishga) tushdi. Nabiy ﷺ uygʻonib: «Yo Ummu Sulaym, bu nima qilayotganing?» — dedilar. U: «Bu sizning teringiz, biz uni oʻzimizning xushboʻyimizga qoʻshamiz, u eng xushboʻy atirlardan biridir», — dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ҳузуримизга кирдилар ва бизникида қайлула қилдилар (тушлик вақтида дам олдилар), шунда у зот терладилар. Онам бир шиша олиб келди ва терни унга солишга (артиб йиғишга) тушди. Набий ﷺ уйғониб: «Ё Умму Сулайм, бу нима қилаётганинг?» — дедилар. У: «Бу сизнинг терингиз, биз уни ўзимизнинг хушбўйимизга қўшамиз, у энг хушбўй атирлардан биридир», — деди.

وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا حُجَيْنُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، - وَهُوَ ابْنُ أَبِي سَلَمَةَ - عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَدْخُلُ بَيْتَ أُمِّ سُلَيْمٍ فَيَنَامُ عَلَى فِرَاشِهَا وَلَيْسَتْ فِيهِ - قَالَ - فَجَاءَ ذَاتَ يَوْمٍ فَنَامَ عَلَى فِرَاشِهَا فَأُتِيَتْ فَقِيلَ لَهَا هَذَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم نَامَ فِي بَيْتِكِ عَلَى فِرَاشِكِ - قَالَ - فَجَاءَتْ وَقَدْ عَرِقَ وَاسْتَنْقَعَ عَرَقُهُ عَلَى قِطْعَةِ أَدِيمٍ عَلَى الْفِرَاشِ فَفَتَحَتْ عَتِيدَتَهَا فَجَعَلَتْ تُنَشِّفُ ذَلِكَ الْعَرَقَ فَتَعْصِرُهُ فِي قَوَارِيرِهَا فَفَزِعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ مَا تَصْنَعِينَ يَا أُمَّ سُلَيْمٍ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ نَرْجُو بَرَكَتَهُ لِصِبْيَانِنَا قَالَ ‏"‏ أَصَبْتِ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Ummu Sulaymning uyiga kirib, u (Ummu Sulaym) uyda yoʻq paytida uning toʻshagiga yotib uxlar edilar. Bir kuni u zot kelib, uning toʻshagiga yotib uxladilar. Shunda (Ummu Sulaym) kelganida unga: «Mana Nabiy ﷺ sening uyingda, toʻshagingga yotib uxlayaptilar», — deyildi. U keldi, u zot esa terlagan va terlari toʻshak ustidagi bir parcha teriga toʻplangan edi. (Ummu Sulaym) oʻzining xushboʻylik qutisini ochib, oʻsha terni artib, uni shishalariga siqib quya boshladi. Nabiy ﷺ choʻchib uygʻonib: «Nima qilayapsan, yo Ummu Sulaym?» — dedilar. U: «Yo Rasululloh, biz buning barakasini bolalarimiz uchun umid qilamiz», — dedi. U zot: «Toʻgʻri qilibsan», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Умму Сулаймнинг уйига кириб, у (Умму Сулайм) уйда йўқ пайтида унинг тўшагига ётиб ухлар эдилар. Бир куни у зот келиб, унинг тўшагига ётиб ухладилар. Шунда (Умму Сулайм) келганида унга: «Мана Набий ﷺ сенинг уйингда, тўшагингга ётиб ухлаяптилар», — дейилди. У келди, у зот эса терлаган ва терлари тўшак устидаги бир парча терига тўпланган эди. (Умму Сулайм) ўзининг хушбўйлик қутисини очиб, ўша терни артиб, уни шишаларига сиқиб қуя бошлади. Набий ﷺ чўчиб уйғониб: «Нима қилаяпсан, ё Умму Сулайм?» — дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, биз бунинг баракасини болаларимиз учун умид қиламиз», — деди. У зот: «Тўғри қилибсан», — дедилар.

حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَبَّانُ بْنُ هِلاَلٍ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، قَالاَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَضْرِبُ شَعَرُهُ مَنْكِبَيْهِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ning sochlari yelkalariga urilib (yetib) turar edi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нинг сочлари елкаларига урилиб (етиб) турар эди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كَانَ شَعَرُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى أَنْصَافِ أُذُنَيْهِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ning sochlari quloqlarining oʻrtasigacha (uzunlikda) edi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нинг сочлари қулоқларининг ўртасигача (узунликда) эди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّهُ سَمِعَهُ يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْسَ بِالطَّوِيلِ الْبَائِنِ وَلاَ بِالْقَصِيرِ وَلَيْسَ بِالأَبْيَضِ الأَمْهَقِ وَلاَ بِالآدَمِ وَلاَ بِالْجَعْدِ الْقَطَطِ وَلاَ بِالسَّبِطِ بَعَثَهُ اللَّهُ عَلَى رَأْسِ أَرْبَعِينَ سَنَةً فَأَقَامَ بِمَكَّةَ عَشْرَ سِنِينَ وَبِالْمَدِينَةِ عَشْرَ سِنِينَ وَتَوَفَّاهُ اللَّهُ عَلَى رَأْسِ سِتِّينَ سَنَةً وَلَيْسَ فِي رَأْسِهِ وَلِحْيَتِهِ عِشْرُونَ شَعْرَةً بَيْضَاءَ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ na haddan tashqari uzun boʻyli, na past boʻyli edilar; na koʻzni qamashtiradigan oppoq, na bugʻdoyrang edilar; sochlari na juda jingalak, na juda tekis edi. Alloh u zotni qirq yoshga toʻlganlarida (Paygʻambar qilib) yubordi. (U zot) Makkada oʻn yil, Madinada oʻn yil turdilar va Alloh u zotni oltmish yoshga toʻlganlarida vafot ettirdi. Bosh va soqollarida yigirmata oq tola yoʻq edi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ на ҳаддан ташқари узун бўйли, на паст бўйли эдилар; на кўзни қамаштирадиган оппоқ, на буғдойранг эдилар; сочлари на жуда жингалак, на жуда текис эди. Аллоҳ у зотни қирқ ёшга тўлганларида (Пайғамбар қилиб) юборди. (У зот) Маккада ўн йил, Мадинада ўн йил турдилар ва Аллоҳ у зотни олтмиш ёшга тўлганларида вафот эттирди. Бош ва соқолларида йигирмата оқ тола йўқ эди.

وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، يَعْنُونَ ابْنَ جَعْفَرٍ ح وَحَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ، حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ، بِلاَلٍ كِلاَهُمَا عَنْ رَبِيعَةَ، - يَعْنِي ابْنَ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ - عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، ‏.‏ بِمِثْلِ حَدِيثِ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَزَادَ فِي حَدِيثِهِمَا كَانَ أَزْهَرَ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan Molik ibn Anasning hadisiga oʻxshash rivoyat qilinadi. Ularning hadisida (al-Amhaq oʻrniga) «azhar (nurli, oppoq)» edi, deb ziyoda qildilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан Молик ибн Анаснинг ҳадисига ўхшаш ривоят қилинади. Уларнинг ҳадисида (ал-Амҳақ ўрнига) «азҳар (нурли, оппоқ)» эди, деб зиёда қилдилар.

حَدَّثَنِي أَبُو غَسَّانَ الرَّازِيُّ، مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا حَكَّامُ بْنُ سَلْمٍ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ، بْنُ زَائِدَةَ عَنِ الزُّبَيْرِ بْنِ عَدِيٍّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ ابْنُ ثَلاَثٍ وَسِتِّينَ وَأَبُو بَكْرٍ وَهُوَ ابْنُ ثَلاَثٍ وَسِتِّينَ وَعُمَرُ وَهُوَ ابْنُ ثَلاَثٍ وَسِتِّينَ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oltmish uch yoshda vafot etdilar, Abu Bakr ham oltmish uch yoshda (vafot etdi), Umar ham oltmish uch yoshda (vafot etdi).Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ олтмиш уч ёшда вафот этдилар, Абу Бакр ҳам олтмиш уч ёшда (вафот этди), Умар ҳам олтмиш уч ёшда (вафот этди).

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ السُّلَمِيُّ، وَيَحْيَى بْنُ مُحَمَّدٍ اللُّؤْلُؤِيُّ، - وَأَلْفَاظُهُمْ مُتَقَارِبَةٌ قَالَ مَحْمُودٌ حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ، وَقَالَ الآخَرَانِ، أَخْبَرَنَا النَّضْرُ، - أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ أَنَسٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ بَلَغَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ أَصْحَابِهِ شَىْءٌ فَخَطَبَ فَقَالَ ‏"‏ عُرِضَتْ عَلَىَّ الْجَنَّةُ وَالنَّارُ فَلَمْ أَرَ كَالْيَوْمِ فِي الْخَيْرِ وَالشَّرِّ وَلَوْ تَعْلَمُونَ مَا أَعْلَمُ لَضَحِكْتُمْ قَلِيلاً وَلَبَكَيْتُمْ كَثِيرًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَمَا أَتَى عَلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمٌ أَشَدُّ مِنْهُ - قَالَ - غَطَّوْا رُءُوسَهُمْ وَلَهُمْ خَنِينٌ - قَالَ - فَقَامَ عُمَرُ فَقَالَ رَضِينَا بِاللَّهِ رَبًّا وَبِالإِسْلاَمِ دِينًا وَبِمُحَمَّدٍ نَبِيًّا - قَالَ - فَقَامَ ذَاكَ الرَّجُلُ فَقَالَ مَنْ أَبِي قَالَ ‏"‏ أَبُوكَ فُلاَنٌ ‏"‏ ‏.‏ فَنَزَلَتْ ‏{‏ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاَ تَسْأَلُوا عَنْ أَشْيَاءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ‏}‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ga ashoblari haqida biror narsa yetib bordi, shunda u zot xutba qilib: «Menga jannat va doʻzax koʻrsatildi, men yaxshilik va yomonlikni bugungidek (aniq) koʻrmaganman. Agar men bilgan narsani sizlar ham bilsangiz edi, oz kular va koʻp yigʻlar edingiz», — dedilar. (Roviy) dedi: Rasululloh ﷺ ning ashoblariga shundan ogʻirroq kun kelmadi. (Roviy) dedi: Ular boshlarini berkitib, ohista yigʻlar edilar. (Roviy) dedi: Soʻng Umar oʻrnidan turib: «Biz Allohni Robb deb, Islomni din deb, Muhammadni Nabiy deb (tan olib) rozi boʻldik», dedi. (Roviy) dedi: Soʻng oʻsha kishi oʻrnidan turib: «Mening otam kim?» dedi. (U zot): «Otang falonchi», — dedilar. Shunda mana bu (oyat) nozil boʻldi: {Ey imon keltirganlar! Sizlarga oshkor qilinsa, sizlarni xafa qiladigan narsalar haqida soʻramanglar} (Moida 101).Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ га ашоблари ҳақида бирор нарса етиб борди, шунда у зот хутба қилиб: «Менга жаннат ва дўзах кўрсатилди, мен яхшилик ва ёмонликни бугунгидек (аниқ) кўрмаганман. Агар мен билган нарсани сизлар ҳам билсангиз эди, оз кулар ва кўп йиғлар эдингиз», — дедилар. (Ровий) деди: Расулуллоҳ ﷺ нинг ашобларига шундан оғирроқ кун келмади. (Ровий) деди: Улар бошларини беркитиб, оҳиста йиғлар эдилар. (Ровий) деди: Сўнг Умар ўрнидан туриб: «Биз Аллоҳни Робб деб, Исломни дин деб, Муҳаммадни Набий деб (тан олиб) рози бўлдик», деди. (Ровий) деди: Сўнг ўша киши ўрнидан туриб: «Менинг отам ким?» деди. (У зот): «Отанг фалончи», — дедилар. Шунда мана бу (оят) нозил бўлди: {Эй имон келтирганлар! Сизларга ошкор қилинса, сизларни хафа қиладиган нарсалар ҳақида сўраманглар} (Моида 101).

وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرِ بْنِ رِبْعِيٍّ الْقَيْسِيُّ، حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، أَخْبَرَنِي مُوسَى بْنُ أَنَسٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ قَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ أَبِي قَالَ ‏"‏ أَبُوكَ فُلاَنٌ ‏"‏ ‏.‏ وَنَزَلَتْ ‏{‏ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاَ تَسْأَلُوا عَنْ أَشْيَاءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ‏}‏ تَمَامَ الآيَةِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi: «Yo Rasululloh! Mening otam kim?» dedi. (U zot): «Otang falonchi», — dedilar. Va {Ey imon keltirganlar! Sizlarga oshkor qilinsa, sizlarni xafa qiladigan narsalar haqida soʻramanglar} oyatining oxirigacha (boʻlgan qismi) nozil boʻldi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши: «Ё Расулуллоҳ! Менинг отам ким?» деди. (У зот): «Отанг фалончи», — дедилар. Ва {Эй имон келтирганлар! Сизларга ошкор қилинса, сизларни хафа қиладиган нарсалар ҳақида сўраманглар} оятининг охиригача (бўлган қисми) нозил бўлди.

وَحَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَرْمَلَةَ بْنِ عِمْرَانَ التُّجِيبِيُّ، أَخْبَرَنَا ابْنُ، وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ حِينَ زَاغَتِ الشَّمْسُ فَصَلَّى لَهُمْ صَلاَةَ الظُّهْرِ فَلَمَّا سَلَّمَ قَامَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَذَكَرَ السَّاعَةَ وَذَكَرَ أَنَّ قَبْلَهَا أُمُورًا عِظَامًا ثُمَّ قَالَ ‏"‏ مَنْ أَحَبَّ أَنْ يَسْأَلَنِي عَنْ شَىْءٍ فَلْيَسْأَلْنِي عَنْهُ فَوَاللَّهِ لاَ تَسْأَلُونَنِي عَنْ شَىْءٍ إِلاَّ أَخْبَرْتُكُمْ بِهِ مَا دُمْتُ فِي مَقَامِي هَذَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ فَأَكْثَرَ النَّاسُ الْبُكَاءَ حِينَ سَمِعُوا ذَلِكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَكْثَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَقُولَ ‏"‏ سَلُونِي ‏"‏ ‏.‏ فَقَامَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ حُذَافَةَ فَقَالَ مَنْ أَبِي يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ أَبُوكَ حُذَافَةُ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا أَكْثَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ أَنْ يَقُولَ ‏"‏ سَلُونِي ‏"‏ ‏.‏ بَرَكَ عُمَرُ فَقَالَ رَضِينَا بِاللَّهِ رَبًّا وَبِالإِسْلاَمِ دِينًا وَبِمُحَمَّدٍ رَسُولاً - قَالَ - فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ قَالَ عُمَرُ ذَلِكَ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَوْلَى وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَقَدْ عُرِضَتْ عَلَىَّ الْجَنَّةُ وَالنَّارُ آنِفًا فِي عُرْضِ هَذَا الْحَائِطِ فَلَمْ أَرَ كَالْيَوْمِ فِي الْخَيْرِ وَالشَّرِّ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ قَالَ قَالَتْ أُمُّ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حُذَافَةَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ حُذَافَةَ مَا سَمِعْتُ بِابْنٍ قَطُّ أَعَقَّ مِنْكَ أَأَمِنْتَ أَنْ تَكُونَ أُمُّكَ قَدْ قَارَفَتْ بَعْضَ مَا تُقَارِفُ نِسَاءُ أَهْلِ الْجَاهِلِيَّةِ فَتَفْضَحَهَا عَلَى أَعْيُنِ النَّاسِ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ حُذَافَةَ وَاللَّهِ لَوْ أَلْحَقَنِي بِعَبْدٍ أَسْوَدَ لَلَحِقْتُهُ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ quyosh ogʻgan paytda chiqib, ularga peshin namozini oʻqib berdilar. Salom berib boʻlgach, minbar ustiga chiqib, Qiyomatni zikr qildilar va undan oldin buyuk ishlar boʻlishini zikr qildilar. Soʻng: «Kim mendan biror narsa soʻrashni istasa, undan soʻrasin. Allohga qasamki, men shu turgan joyimda turar ekanman, mendan nimani soʻrasangiz, albatta sizga uni xabar beraman», — dedilar. Anas ibn Molik dedi: Odamlar buni Rasululloh ﷺ dan eshitganlarida koʻp yigʻladilar. Rasululloh ﷺ esa: «Mendan soʻranglar», deyaverdilar. Shunda Abdulloh ibn Huzofa oʻrnidan turib: «Mening otam kim, yo Rasululloh?» dedi. (U zot): «Otang Huzofa», — dedilar. Rasululloh ﷺ «Mendan soʻranglar» deyaverganlarida, Umar tiz choʻkib: «Biz Allohni Robb deb, Islomni din deb, Muhammadni Rasul deb (tan olib) rozi boʻldik», dedi. (Roviy) dedi: Umar shuni aytganda Rasululloh ﷺ jim boʻldilar. Soʻng Rasululloh ﷺ: «(Halokat) yaqinroq boʻldi! Muhammadning joni qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, hozirgina menga jannat va doʻzax mana shu devor koʻndalangida koʻrsatildi, men yaxshilik va yomonlikni bugungidek (aniq) koʻrmaganman», — dedilar. Ibn Shihob dedi: Menga Ubaydulloh ibn Abdulloh ibn Utba xabar berib (shunday) dedi: Abdulloh ibn Huzofaning onasi Abdulloh ibn Huzofaga: «Men sendan koʻra otaga oqq oʻgʻilni hech eshitmaganman. Onang johiliyat ahli ayollari qiladigan baʼzi (gunoh) ishlardan birortasini qilib qoʻygan boʻlishi va sen uni odamlar koʻzi oldida sharmanda qilib qoʻyishingdan amonda boʻldingmi?» dedi. Abdulloh ibn Huzofa: «Allohga qasamki, agar meni qora qulga nisbat bergan boʻlsalar ham, men unga (oʻgʻil sifatida) qoʻshilgan boʻlar edim», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қуёш оғган пайтда чиқиб, уларга пешин намозини ўқиб бердилар. Салом бериб бўлгач, минбар устига чиқиб, Қиёматни зикр қилдилар ва ундан олдин буюк ишлар бўлишини зикр қилдилар. Сўнг: «Ким мендан бирор нарса сўрашни истаса, ундан сўрасин. Аллоҳга қасамки, мен шу турган жойимда турар эканман, мендан нимани сўрасангиз, албатта сизга уни хабар бераман», — дедилар. Анас ибн Молик деди: Одамлар буни Расулуллоҳ ﷺ дан эшитганларида кўп йиғладилар. Расулуллоҳ ﷺ эса: «Мендан сўранглар», деявердилар. Шунда Абдуллоҳ ибн Ҳузофа ўрнидан туриб: «Менинг отам ким, ё Расулуллоҳ?» деди. (У зот): «Отанг Ҳузофа», — дедилар. Расулуллоҳ ﷺ «Мендан сўранглар» деяверганларида, Умар тиз чўкиб: «Биз Аллоҳни Робб деб, Исломни дин деб, Муҳаммадни Расул деб (тан олиб) рози бўлдик», деди. (Ровий) деди: Умар шуни айтганда Расулуллоҳ ﷺ жим бўлдилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «(Ҳалокат) яқинроқ бўлди! Муҳаммаднинг жони қўлида бўлган Зотга қасамки, ҳозиргина менга жаннат ва дўзах мана шу девор кўндалангида кўрсатилди, мен яхшилик ва ёмонликни бугунгидек (аниқ) кўрмаганман», — дедилар. Ибн Шиҳоб деди: Менга Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Утба хабар бериб (шундай) деди: Абдуллоҳ ибн Ҳузофанинг онаси Абдуллоҳ ибн Ҳузофага: «Мен сендан кўра отага оққ ўғилни ҳеч эшитмаганман. Онанг жоҳилият аҳли аёллари қиладиган баъзи (гуноҳ) ишлардан бирортасини қилиб қўйган бўлиши ва сен уни одамлар кўзи олдида шарманда қилиб қўйишингдан амонда бўлдингми?» деди. Абдуллоҳ ибн Ҳузофа: «Аллоҳга қасамки, агар мени қора қулга нисбат берган бўлсалар ҳам, мен унга (ўғил сифатида) қўшилган бўлар эдим», деди.

حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ حَمَّادٍ الْمَعْنِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ النَّاسَ، سَأَلُوا نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَحْفَوْهُ بِالْمَسْأَلَةِ فَخَرَجَ ذَاتَ يَوْمٍ فَصَعِدَ الْمِنْبَرَ فَقَالَ ‏"‏ سَلُونِي لاَ تَسْأَلُونِي عَنْ شَىْءٍ إِلاَّ بَيَّنْتُهُ لَكُمْ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا سَمِعَ ذَلِكَ الْقَوْمُ أَرَمُّوا وَرَهِبُوا أَنْ يَكُونَ بَيْنَ يَدَىْ أَمْرٍ قَدْ حَضَرَ ‏.‏ قَالَ أَنَسٌ فَجَعَلْتُ أَلْتَفِتُ يَمِينًا وَشِمَالاً فَإِذَا كُلُّ رَجُلٍ لاَفٌّ رَأْسَهُ فِي ثَوْبِهِ يَبْكِي فَأَنْشَأَ رَجُلٌ مِنَ الْمَسْجِدِ كَانَ يُلاَحَى فَيُدْعَى لِغَيْرِ أَبِيهِ فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ مَنْ أَبِي قَالَ ‏"‏ أَبُوكَ حُذَافَةُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ أَنْشَأَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رضى الله عنه فَقَالَ رَضِينَا بِاللَّهِ رَبًّا وَبِالإِسْلاَمِ دِينًا وَبِمُحَمَّدٍ رَسُولاً عَائِذًا بِاللَّهِ مِنْ سُوءِ الْفِتَنِ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَمْ أَرَ كَالْيَوْمِ قَطُّ فِي الْخَيْرِ وَالشَّرِّ إِنِّي صُوِّرَتْ لِيَ الْجَنَّةُ وَالنَّارُ فَرَأَيْتُهُمَا دُونَ هَذَا الْحَائِطِ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Odamlar Allohning Nabiysi ﷺ dan shu qadar koʻp soʻradilarki, hatto savol bilan u zotni qiynab qoʻydilar. Shunda u zot bir kuni chiqib, minbarga koʻtarilib: «Mendan soʻranglar! Mendan nimani soʻrasangiz, albatta uni sizlarga bayon qilib beraman», — dedilar. Qavm buni eshitganda jim qotib qoldilar va (yaqin) kelib qolgan biror (ofat) ishning oldida turishlaridan qoʻrqdilar. Anas dedi: Men oʻngga va chapga qaray boshladim, har bir kishi boshini koʻylagiga oʻrab yigʻlab oʻtirar edi. Shunda masjiddagi bir kishi — u (otasi haqida) janjallashilib, otasidan boshqaga nisbat berilar edi — gap boshlab: «Yo Allohning Nabiysi! Mening otam kim?» dedi. (U zot): «Otang Huzofa», — dedilar. Soʻng Umar ibn al-Xattob gap boshlab: «Biz Allohni Robb deb, Islomni din deb, Muhammadni Rasul deb (tan olib) rozi boʻldik. Fitnalarning yomonligidan Allohdan panoh tilayman», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Men yaxshilik va yomonlikni hech qachon bugungidek (aniq) koʻrmaganman. Menga jannat va doʻzax tasvirlangan (koʻrsatilgan) edi, men ularning ikkovini mana shu devorning narigi tomonida koʻrdim», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Одамлар Аллоҳнинг Набийси ﷺ дан шу қадар кўп сўрадиларки, ҳатто савол билан у зотни қийнаб қўйдилар. Шунда у зот бир куни чиқиб, минбарга кўтарилиб: «Мендан сўранглар! Мендан нимани сўрасангиз, албатта уни сизларга баён қилиб бераман», — дедилар. Қавм буни эшитганда жим қотиб қолдилар ва (яқин) келиб қолган бирор (офат) ишнинг олдида туришларидан қўрқдилар. Анас деди: Мен ўнгга ва чапга қарай бошладим, ҳар бир киши бошини кўйлагига ўраб йиғлаб ўтирар эди. Шунда масжиддаги бир киши — у (отаси ҳақида) жанжаллашилиб, отасидан бошқага нисбат берилар эди — гап бошлаб: «Ё Аллоҳнинг Набийси! Менинг отам ким?» деди. (У зот): «Отанг Ҳузофа», — дедилар. Сўнг Умар ибн ал-Хаттоб гап бошлаб: «Биз Аллоҳни Робб деб, Исломни дин деб, Муҳаммадни Расул деб (тан олиб) рози бўлдик. Фитналарнинг ёмонлигидан Аллоҳдан паноҳ тилайман», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Мен яхшилик ва ёмонликни ҳеч қачон бугунгидек (аниқ) кўрмаганман. Менга жаннат ва дўзах тасвирланган (кўрсатилган) эди, мен уларнинг икковини мана шу деворнинг нариги томонида кўрдим», — дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَمْرٌو النَّاقِدُ، كِلاَهُمَا عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ عَامِرٍ، - قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ، - حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، وَعَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مَرَّ بِقَوْمٍ يُلَقِّحُونَ فَقَالَ ‏"‏ لَوْ لَمْ تَفْعَلُوا لَصَلُحَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَخَرَجَ شِيصًا فَمَرَّ بِهِمْ فَقَالَ ‏"‏ مَا لِنَخْلِكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا قُلْتَ كَذَا وَكَذَا قَالَ ‏"‏ أَنْتُمْ أَعْلَمُ بِأَمْرِ دُنْيَاكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ changlatayotgan bir qavmning yonidan oʻtdilar. Shunda u zot: «Agar qilmasangizlar yaxshi boʻlardi», dedilar. (Roviy) dedi: (xurmo) yomon (puch) boʻlib chiqdi. Soʻng u zot ularning yonidan oʻtib: «Xurmolaringizga nima boʻldi?» dedilar. Ular: «Siz shunday-shunday deding», dedilar. U zot: «Sizlar dunyoyingiz ishini yaxshiroq bilasizlar», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ чанглатаётган бир қавмнинг ёнидан ўтдилар. Шунда у зот: «Агар қилмасангизлар яхши бўларди», дедилар. (Ровий) деди: (хурмо) ёмон (пуч) бўлиб чиқди. Сўнг у зот уларнинг ёнидан ўтиб: «Хурмоларингизга нима бўлди?» дедилар. Улар: «Сиз шундай-шундай дединг», дедилар. У зот: «Сизлар дунёйингиз ишини яхшироқ биласизлар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، وَابْنُ، فُضَيْلٍ عَنِ الْمُخْتَارِ، ح وَحَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، أَخْبَرَنَا الْمُخْتَارُ، بْنُ فُلْفُلٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا خَيْرَ الْبَرِيَّةِ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ ذَاكَ إِبْرَاهِيمُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺ ning oldilariga kelib: «Ey jamiki maxluqotning yaxshisi!» dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «U Ibrohim alayhissalomdir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига келиб: «Эй жамики махлуқотнинг яхшиси!» деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «У Иброҳим алайҳиссаломдир», дедилар.

وَحَدَّثَنَاهُ أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ، قَالَ سَمِعْتُ مُخْتَارَ بْنَ فُلْفُلٍ، مَوْلَى عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا، يَقُولُ قَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ بِمِثْلِهِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi: «Yo Rasululloh!» dedi, — deb yuqoridagining oʻxshashini (keltirdi).Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши: «Ё Расулуллоҳ!» деди, — деб юқоридагининг ўхшашини (келтирди).

وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الْمُخْتَارِ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِهِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Nabiy ﷺ dan yuqoridagining oʻxshashini (rivoyat qildi).Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Набий ﷺ дан юқоридагининг ўхшашини (ривоят қилди).

حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ، وَشَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ ثَابِتٍ، الْبُنَانِيِّ وَسُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَتَيْتُ - وَفِي رِوَايَةِ هَدَّابٍ مَرَرْتُ - عَلَى مُوسَى لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِي عِنْدَ الْكَثِيبِ الأَحْمَرِ وَهُوَ قَائِمٌ يُصَلِّي فِي قَبْرِهِ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Meʼrojga olib chiqilgan kechada men qizil tepalik yonida Muso (oldiga) keldim — Haddobning rivoyatida: oʻtdim — u oʻz qabrida tik turib namoz oʻqimoqda edi», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Меърожга олиб чиқилган кечада мен қизил тепалик ёнида Мусо (олдига) келдим — Ҳаддобнинг ривоятида: ўтдим — у ўз қабрида тик туриб намоз ўқимоқда эди», — дедилар.

وَحَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ، أَخْبَرَنَا عِيسَى يَعْنِي ابْنَ يُونُسَ، ح وَحَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ، أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، كِلاَهُمَا عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَنَسٍ، ح وَحَدَّثَنَاهُ أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، التَّيْمِيِّ سَمِعْتُ أَنَسًا، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَرَرْتُ عَلَى مُوسَى وَهُوَ يُصَلِّي فِي قَبْرِهِ ‏"‏ ‏.‏ وَزَادَ فِي حَدِيثِ عِيسَى ‏"‏ مَرَرْتُ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِي ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men Muso (oldiga) oʻtdim, u oʻz qabrida namoz oʻqimoqda edi», — dedilar. Iso hadisida: «Meʼrojga olib chiqilgan kechada oʻtdim», — deb (soʻz) ziyoda qildi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен Мусо (олдига) ўтдим, у ўз қабрида намоз ўқимоқда эди», — дедилар. Исо ҳадисида: «Меърожга олиб чиқилган кечада ўтдим», — деб (сўз) зиёда қилди.

حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ، قَالَ عَبْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، حَدَّثَنَا حَبَّانُ بْنُ هِلاَلٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ، حَدَّثَهُ قَالَ نَظَرْتُ إِلَى أَقْدَامِ الْمُشْرِكِينَ عَلَى رُءُوسِنَا وَنَحْنُ فِي الْغَارِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ أَنَّ أَحَدَهُمْ نَظَرَ إِلَى قَدَمَيْهِ أَبْصَرَنَا تَحْتَ قَدَمَيْهِ فَقَالَ ‏"‏ يَا أَبَا بَكْرٍ مَا ظَنُّكَ بِاثْنَيْنِ اللَّهُ ثَالِثُهُمَا ‏"‏ ‏.‏

Abu Bakr Siddiq (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz gʻorda turganimizda, men mushriklarning oyoqlari boshimiz uzra (turganini) koʻrdim va: ‹Yo Rasululloh, agar ulardan biri oyoqlariga qarasa, oyoqlari ostida bizni koʻrib qolar edi›, dedim. Shunda u zot: ‹Yo Abu Bakr, Alloh uchinchisi boʻlgan ikki kishi haqida nima oʻylaysan?›, dedilar.»Абу Бакр Сиддиқ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз ғорда турганимизда, мен мушрикларнинг оёқлари бошимиз узра (турганини) кўрдим ва: ‹Ё Расулуллоҳ, агар улардан бири оёқларига қараса, оёқлари остида бизни кўриб қолар эди›, дедим. Шунда у зот: ‹Ё Абу Бакр, Аллоҳ учинчиси бўлган икки киши ҳақида нима ўйлайсан?›, дедилар.»

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنْ خَالِدٍ، ح وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، أَخْبَرَنَا خَالِدٌ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، قَالَ قَالَ أَنَسٌ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ لِكُلِّ أُمَّةٍ أَمِينًا وَإِنَّ أَمِينَنَا أَيَّتُهَا الأُمَّةُ أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, har bir ummatning bir omini (ishonchli kishisi) boʻladi. Bizning ominimiz esa, ey ummat, Abu Ubayda ibn al-Jarrohdir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, ҳар бир умматнинг бир омини (ишончли кишиси) бўлади. Бизнинг оминимиз эса, эй уммат, Абу Убайда ибн ал-Жарроҳдир», дедилар.

حَدَّثَنِي عَمْرٌو النَّاقِدُ، حَدَّثَنَا عَفَّانُ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، - وَهُوَ ابْنُ سَلَمَةَ - عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ أَهْلَ الْيَمَنِ، قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا ابْعَثْ مَعَنَا رَجُلاً يُعَلِّمْنَا السُّنَّةَ وَالإِسْلاَمَ ‏.‏ قَالَ فَأَخَذَ بِيَدِ أَبِي عُبَيْدَةَ فَقَالَ ‏"‏ هَذَا أَمِينُ هَذِهِ الأُمَّةِ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Yaman ahli Rasululloh ﷺ ning huzurlariga keldilar va: «Biz bilan birga bizga sunnat va Islomni oʻrgatadigan bir kishini joʻnatgin», dedilar. (Anas) dedi: Shunda u zot Abu Ubaydaning qoʻlidan ushlab: «Bu kishi shu ummatning ominidir (ishonchli kishisidir)», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Яман аҳли Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларига келдилар ва: «Биз билан бирга бизга суннат ва Исломни ўргатадиган бир кишини жўнатгин», дедилар. (Анас) деди: Шунда у зот Абу Убайданинг қўлидан ушлаб: «Бу киши шу умматнинг оминидир (ишончли кишисидир)», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ بْنِ قَعْنَبٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، - يَعْنِي ابْنَ بِلاَلٍ - عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ فَضْلُ عَائِشَةَ عَلَى النِّسَاءِ كَفَضْلِ الثَّرِيدِ عَلَى سَائِرِ الطَّعَامِ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ning: «Oishaning ayollardan ustunligi, sariddan (yaʼni etli noxoʻtli osh) boshqa barcha taomlardan ustunligiga oʻxshaydi», — deganlarini eshitdim.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нинг: «Оишанинг аёллардан устунлиги, сариддан (яъни этли нохўтли ош) бошқа барча таомлардан устунлигига ўхшайди», — деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَقُتَيْبَةُ، وَابْنُ، حُجْرٍ قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، يَعْنُونَ ابْنَ جَعْفَرٍ ح وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، - يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ - كِلاَهُمَا عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ، عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ بِمِثْلِهِ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِهِمَا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ وَفِي حَدِيثِ إِسْمَاعِيلَ أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan, u Paygʻambar ﷺ dan boshqa isnodlar bilan shunga oʻxshashi rivoyat qilinadi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан, у Пайғамбар ﷺ дан бошқа иснодлар билан шунга ўхшаши ривоят қилинади.

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ انْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى أُمِّ أَيْمَنَ فَانْطَلَقْتُ مَعَهُ فَنَاوَلَتْهُ إِنَاءً فِيهِ شَرَابٌ - قَالَ - فَلاَ أَدْرِي أَصَادَفَتْهُ صَائِمًا أَوْ لَمْ يُرِدْهُ فَجَعَلَتْ تَصْخَبُ عَلَيْهِ وَتَذَمَّرُ عَلَيْهِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Umm Aymanning oldiga bordilar, men ham u zot bilan birga bordim. (Umm Ayman) u zotga ichida ichimlik bor bir idishni uzatdi. (Anas) dedi: Bilmadim, (Rasululloh ﷺ) roʻzador edilarmi yoki uni xohlamadilarmi, (har holda ichmadilar). Shunda u (Umm Ayman) u zotga baqirib, norozilik bildira boshladi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Умм Айманнинг олдига бордилар, мен ҳам у зот билан бирга бордим. (Умм Айман) у зотга ичида ичимлик бор бир идишни узатди. (Анас) деди: Билмадим, (Расулуллоҳ ﷺ) рўзадор эдиларми ёки уни хоҳламадиларми, (ҳар ҳолда ичмадилар). Шунда у (Умм Айман) у зотга бақириб, норозилик билдира бошлади.

حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ الْكِلاَبِيُّ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ رضى الله عنه بَعْدَ وَفَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِعُمَرَ انْطَلِقْ بِنَا إِلَى أُمِّ أَيْمَنَ نَزُورُهَا كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَزُورُهَا ‏.‏ فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَيْهَا بَكَتْ فَقَالاَ لَهَا مَا يُبْكِيكِ مَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ لِرَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَقَالَتْ مَا أَبْكِي أَنْ لاَ أَكُونَ أَعْلَمُ أَنَّ مَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ لِرَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم وَلَكِنْ أَبْكِي أَنَّ الْوَحْىَ قَدِ انْقَطَعَ مِنَ السَّمَاءِ ‏.‏ فَهَيَّجَتْهُمَا عَلَى الْبُكَاءِ فَجَعَلاَ يَبْكِيَانِ مَعَهَا ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vafot etganlaridan keyin Abu Bakr Umarga: «Yur, Umm Aymanning oldiga boraylik, Rasululloh ﷺ uni ziyorat qilib turganlaridek, biz ham uni ziyorat qilaylik», dedi. Uning oldiga yetib borganimizda u yigʻladi. Ikkovi unga: «Nima seni yigʻlatadi? Allohning huzuridagi narsa Rasuli ﷺ uchun (bu dunyodagidan) yaxshiroqdir-ku», dedi. U: «Men Allohning huzuridagi narsa Rasuli ﷺ uchun yaxshiroq ekanini bilmaganimdan yigʻlayotganim yoʻq, balki osmondan (keladigan) vahiy uzilib qolgani uchun yigʻlayapman», dedi. Shunda u ikkovini ham yigʻlatib yubordi va ikkovi u bilan birga yigʻlay boshlashdi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ вафот этганларидан кейин Абу Бакр Умарга: «Юр, Умм Айманнинг олдига борайлик, Расулуллоҳ ﷺ уни зиёрат қилиб турганларидек, биз ҳам уни зиёрат қилайлик», деди. Унинг олдига етиб борганимизда у йиғлади. Иккови унга: «Нима сени йиғлатади? Аллоҳнинг ҳузуридаги нарса Расули ﷺ учун (бу дунёдагидан) яхшироқдир-ку», деди. У: «Мен Аллоҳнинг ҳузуридаги нарса Расули ﷺ учун яхшироқ эканини билмаганимдан йиғлаётганим йўқ, балки осмондан (келадиган) ваҳий узилиб қолгани учун йиғлаяпман», деди. Шунда у икковини ҳам йиғлатиб юборди ва иккови у билан бирга йиғлай бошлашди.

حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ، اللَّهِ عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لاَ يَدْخُلُ عَلَى أَحَدٍ مِنَ النِّسَاءِ إِلاَّ عَلَى أَزْوَاجِهِ إِلاَّ أُمِّ سُلَيْمٍ فَإِنَّهُ كَانَ يَدْخُلُ عَلَيْهَا فَقِيلَ لَهُ فِي ذَلِكَ فَقَالَ ‏"‏ إِنِّي أَرْحَمُهَا قُتِلَ أَخُوهَا مَعِي ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ xotinlaridan boshqa hech bir ayolning oldiga kirmas edilar, faqat Umm Sulaymning oldiga kirardilar. Bu haqda u zotga (savol) aytilgan edi, (Rasululloh ﷺ): «Men unga rahmim keladi, uning akasi men bilan birga (jangda) shahid boʻlgan edi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ хотинларидан бошқа ҳеч бир аёлнинг олдига кирмас эдилар, фақат Умм Сулаймнинг олдига кирардилар. Бу ҳақда у зотга (савол) айтилган эди, (Расулуллоҳ ﷺ): «Мен унга раҳмим келади, унинг акаси мен билан бирга (жангда) шаҳид бўлган эди», дедилар.

وَحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا بِشْرٌ، - يَعْنِي ابْنَ السَّرِيِّ - حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ دَخَلْتُ الْجَنَّةَ فَسَمِعْتُ خَشْفَةً فَقُلْتُ مَنْ هَذَا قَالُوا هَذِهِ الْغُمَيْصَاءُ بِنْتُ مِلْحَانَ أُمُّ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: (Rasululloh ﷺ): «Men jannatga kirdim va bir shitirlash eshitdim. ‹Bu kim?› dedim. Ular: ‹Bu Anas ibn Molikning onasi Gʻumaysoʼ bint Milhondir›, dedilar», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: (Расулуллоҳ ﷺ): «Мен жаннатга кирдим ва бир шитирлаш эшитдим. ‹Бу ким?› дедим. Улар: ‹Бу Анас ибн Моликнинг онаси Ғумайсў бинт Милҳондир›, дедилар», дедилар.

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ، حَدَّثَنَا بَهْزٌ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ مَاتَ ابْنٌ لأَبِي طَلْحَةَ مِنْ أُمِّ سُلَيْمٍ فَقَالَتْ لأَهْلِهَا لاَ تُحَدِّثُوا أَبَا طَلْحَةَ بِابْنِهِ حَتَّى أَكُونَ أَنَا أُحَدِّثُهُ - قَالَ - فَجَاءَ فَقَرَّبَتْ إِلَيْهِ عَشَاءً فَأَكَلَ وَشَرِبَ - فَقَالَ - ثُمَّ تَصَنَّعَتْ لَهُ أَحْسَنَ مَا كَانَ تَصَنَّعُ قَبْلَ ذَلِكَ فَوَقَعَ بِهَا فَلَمَّا رَأَتْ أَنَّهُ قَدْ شَبِعَ وَأَصَابَ مِنْهَا قَالَتْ يَا أَبَا طَلْحَةَ أَرَأَيْتَ لَوْ أَنَّ قَوْمًا أَعَارُوا عَارِيَتَهُمْ أَهْلَ بَيْتٍ فَطَلَبُوا عَارِيَتَهُمْ أَلَهُمْ أَنْ يَمْنَعُوهُمْ قَالَ لاَ ‏.‏ قَالَتْ فَاحْتَسِبِ ابْنَكَ ‏.‏ قَالَ فَغَضِبَ وَقَالَ تَرَكْتِنِي حَتَّى تَلَطَّخْتُ ثُمَّ أَخْبَرْتِنِي بِابْنِي ‏.‏ فَانْطَلَقَ حَتَّى أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ بِمَا كَانَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ بَارَكَ اللَّهُ لَكُمَا فِي غَابِرِ لَيْلَتِكُمَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَحَمَلَتْ - قَالَ - فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ وَهِيَ مَعَهُ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَتَى الْمَدِينَةَ مِنْ سَفَرٍ لاَ يَطْرُقُهَا طُرُوقًا فَدَنَوْا مِنَ الْمَدِينَةِ فَضَرَبَهَا الْمَخَاضُ فَاحْتُبِسَ عَلَيْهَا أَبُو طَلْحَةَ وَانْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - قَالَ - يَقُولُ أَبُو طَلْحَةَ إِنَّكَ لَتَعْلَمُ يَا رَبِّ إِنَّهُ يُعْجِبُنِي أَنْ أَخْرُجَ مَعَ رَسُولِكَ إِذَا خَرَجَ وَأَدْخُلَ مَعَهُ إِذَا دَخَلَ وَقَدِ احْتُبِسْتُ بِمَا تَرَى - قَالَ - تَقُولُ أُمُّ سُلَيْمٍ يَا أَبَا طَلْحَةَ مَا أَجِدُ الَّذِي كُنْتُ أَجِدُ انْطَلِقْ ‏.‏ فَانْطَلَقْنَا - قَالَ - وَضَرَبَهَا الْمَخَاضُ حِينَ قَدِمَا فَوَلَدَتْ غُلاَمًا فَقَالَتْ لِي أُمِّي يَا أَنَسُ لاَ يُرْضِعُهُ أَحَدٌ حَتَّى تَغْدُوَ بِهِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَلَمَّا أَصْبَحَ احْتَمَلْتُهُ فَانْطَلَقْتُ بِهِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - قَالَ - فَصَادَفْتُهُ وَمَعَهُ مِيسَمٌ فَلَمَّا رَآنِي قَالَ ‏"‏ لَعَلَّ أُمَّ سُلَيْمٍ وَلَدَتْ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ نَعَمْ ‏.‏ فَوَضَعَ الْمِيسَمَ - قَالَ - وَجِئْتُ بِهِ فَوَضَعْتُهُ فِي حَجْرِهِ وَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِعَجْوَةٍ مِنْ عَجْوَةِ الْمَدِينَةِ فَلاَكَهَا فِي فِيهِ حَتَّى ذَابَتْ ثُمَّ قَذَفَهَا فِي فِي الصَّبِيِّ فَجَعَلَ الصَّبِيُّ يَتَلَمَّظُهَا - قَالَ - فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ انْظُرُوا إِلَى حُبِّ الأَنْصَارِ التَّمْرَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَمَسَحَ وَجْهَهُ وَسَمَّاهُ عَبْدَ اللَّهِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Talhaning Umm Sulaymdan boʻlgan oʻgʻli vafot etdi. (Umm Sulaym) oʻz oilasidagilarga: «Abu Talhaga oʻgʻli haqida men gapirmagunimcha gapirmanglar», dedi. (Abu Talha) keldi, (Umm Sulaym) unga kechki ovqat keltirdi, u yedi va ichdi. Soʻng (Umm Sulaym) u uchun ilgari hech qachon yasanmaganidek goʻzal yasandi, shunda (Abu Talha) u bilan yaqinlik qildi. (Umm Sulaym) uning toʻyib, oʻzidan murodiga yetganini koʻrgach: «Ey Abu Talha, qaranglar-chi, agar bir qavm bir oilaga oʻz omonatlarini bersayu, soʻng omonatlarini qaytarib soʻrasalar, ular (oila) buni rad eta oladimi?» dedi. U: «Yoʻq», dedi. U: «Unday boʻlsa, oʻgʻlingni (sabr bilan, Alloh ajrini deb) hisobga ol», dedi. Shunda u jahli chiqib: «Meni (oʻzimga) qoʻyib bering, men (yaqinlikdan) iflos boʻldim, soʻng menga oʻgʻlim haqida xabar berdingmi!» dedi. Soʻng u joʻnab, Rasululloh ﷺ ning oldiga keldi va boʻlgan voqeani u zotga xabar qildi. Rasululloh ﷺ: «Alloh ikkovingizning kechangizda baraka bersin», dedilar. Shunda u (Umm Sulaym) homilador boʻldi. Rasululloh ﷺ bir safarda edilar, u (Umm Sulaym) ham u zot bilan birga edi. Rasululloh ﷺ safardan Madinaga kelganlarida, unga tunda (kutilmaganda) kirmas edilar. Ular Madinaga yaqinlashdilar, shunda unga toʻlgʻoq tutdi va Abu Talha uning oldida ushlanib qoldi, Rasululloh ﷺ esa (yoʻlda) ketdilar. Abu Talha: «Ey Robbim, Sen bilasanki, Rasuling chiqqanida u bilan birga chiqishim va kirganida u bilan birga kirishim menga yoqadi, lekin men Oʻzing koʻrib turgan (sabab) bilan ushlanib qoldim», derdi. Umm Sulaym: «Ey Abu Talha, men ilgari sezgan (ogʻriqni) endi sezmayapman, yur», dedi. Biz joʻnadik. Ular (Madinaga) yetib kelganlarida unga toʻlgʻoq tutdi va u bir oʻgʻil tugʻdi. Onam menga: «Ey Anas, sen uni Rasululloh ﷺ ning oldiga olib bormaguningcha, hech kim uni emizmasin», dedi. Tong otgach, men uni koʻtarib, Rasululloh ﷺ ning oldiga olib bordim. Borsam, u zotning qoʻllarida (tuyalarga) tamgʻa bosadigan asbob bor ekan. (Rasululloh ﷺ) meni koʻrishlari bilan: «Umm Sulaym tugʻdi shekilli?» dedilar. Men: «Ha», dedim. (U zot) tamgʻa asbobini qoʻydilar. Men uni keltirib, u zotning bagʻirlariga qoʻydim. Rasululloh ﷺ Madina ajva xurmosidan bittasini olishni soʻradilar va uni ogʻizlarida erigunicha chaynadilar, soʻng uni chaqaloqning ogʻziga soldilar. Chaqaloq uni shimirib taʼmini ola boshladi. Rasululloh ﷺ: «Ansorlarning xurmoga boʻlgan muhabbatiga qaranglar!» dedilar. Soʻng (u zot) uning yuzini silab, unga Abdulloh deb ism qoʻydilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Талҳанинг Умм Сулаймдан бўлган ўғли вафот этди. (Умм Сулайм) ўз оиласидагиларга: «Абу Талҳага ўғли ҳақида мен гапирмагунимча гапирманглар», деди. (Абу Талҳа) келди, (Умм Сулайм) унга кечки овқат келтирди, у еди ва ичди. Сўнг (Умм Сулайм) у учун илгари ҳеч қачон ясанмаганидек гўзал ясанди, шунда (Абу Талҳа) у билан яқинлик қилди. (Умм Сулайм) унинг тўйиб, ўзидан муродига етганини кўргач: «Эй Абу Талҳа, қаранглар-чи, агар бир қавм бир оилага ўз омонатларини берсаю, сўнг омонатларини қайтариб сўрасалар, улар (оила) буни рад эта оладими?» деди. У: «Йўқ», деди. У: «Ундай бўлса, ўғлингни (сабр билан, Аллоҳ ажрини деб) ҳисобга ол», деди. Шунда у жаҳли чиқиб: «Мени (ўзимга) қўйиб беринг, мен (яқинликдан) ифлос бўлдим, сўнг менга ўғлим ҳақида хабар бердингми!» деди. Сўнг у жўнаб, Расулуллоҳ ﷺ нинг олдига келди ва бўлган воқеани у зотга хабар қилди. Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ икковингизнинг кечангизда барака берсин», дедилар. Шунда у (Умм Сулайм) ҳомиладор бўлди. Расулуллоҳ ﷺ бир сафарда эдилар, у (Умм Сулайм) ҳам у зот билан бирга эди. Расулуллоҳ ﷺ сафардан Мадинага келганларида, унга тунда (кутилмаганда) кирмас эдилар. Улар Мадинага яқинлашдилар, шунда унга тўлғоқ тутди ва Абу Талҳа унинг олдида ушланиб қолди, Расулуллоҳ ﷺ эса (йўлда) кетдилар. Абу Талҳа: «Эй Роббим, Сен биласанки, Расулинг чиққанида у билан бирга чиқишим ва кирганида у билан бирга киришим менга ёқади, лекин мен Ўзинг кўриб турган (сабаб) билан ушланиб қолдим», дерди. Умм Сулайм: «Эй Абу Талҳа, мен илгари сезган (оғриқни) энди сезмаяпман, юр», деди. Биз жўнадик. Улар (Мадинага) етиб келганларида унга тўлғоқ тутди ва у бир ўғил туғди. Онам менга: «Эй Анас, сен уни Расулуллоҳ ﷺ нинг олдига олиб бормагунингча, ҳеч ким уни эмизмасин», деди. Тонг отгач, мен уни кўтариб, Расулуллоҳ ﷺ нинг олдига олиб бордим. Борсам, у зотнинг қўлларида (туяларга) тамға босадиган асбоб бор экан. (Расулуллоҳ ﷺ) мени кўришлари билан: «Умм Сулайм туғди шекилли?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. (У зот) тамға асбобини қўйдилар. Мен уни келтириб, у зотнинг бағирларига қўйдим. Расулуллоҳ ﷺ Мадина ажва хурмосидан биттасини олишни сўрадилар ва уни оғизларида эригунича чайнадилар, сўнг уни чақалоқнинг оғзига солдилар. Чақалоқ уни шимириб таъмини ола бошлади. Расулуллоҳ ﷺ: «Ансорларнинг хурмога бўлган муҳаббатига қаранглар!» дедилар. Сўнг (у зот) унинг юзини силаб, унга Абдуллоҳ деб исм қўйдилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ خِرَاشٍ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ، الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، حَدَّثَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، قَالَ مَاتَ ابْنٌ لأَبِي طَلْحَةَ ‏.‏ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِمِثْلِهِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Talhaning bir oʻgʻli vafot etdi. Va hadisni shunga oʻxshash qilib (toʻliq) keltirdi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Талҳанинг бир ўғли вафот этди. Ва ҳадисни шунга ўхшаш қилиб (тўлиқ) келтирди.

حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لأُبَىٍّ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ أَمَرَنِي أَنْ أَقْرَأَ عَلَيْكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ آللَّهُ سَمَّانِي لَكَ قَالَ ‏"‏ اللَّهُ سَمَّاكَ لِي ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَجَعَلَ أُبَىٌّ يَبْكِي ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Ubayga: «Albatta, Alloh azza va jalla menga seni (Qurʼon) oʻqib berishimni buyurdi», dedilar. U: «Alloh senga mening ismimni aytdimi?» dedi. U zot: «Alloh menga sening isming(ni) aytdi», dedilar. (Anas) dedi: Shunda Ubay yigʻlay boshladi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Убайга: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла менга сени (Қуръон) ўқиб беришимни буюрди», дедилар. У: «Аллоҳ сенга менинг исмимни айтдими?» деди. У зот: «Аллоҳ менга сенинг исминг(ни) айтди», дедилар. (Анас) деди: Шунда Убай йиғлай бошлади.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لأُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي أَنْ أَقْرَأَ عَلَيْكَ ‏{‏ لَمْ يَكُنِ الَّذِينَ كَفَرُوا‏}‏ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَسَمَّانِي قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَبَكَى ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Ubay ibn Kaʼbga: «Albatta, Alloh menga seni {Lam yakunil-laziyna kafaru} (suras)ini oʻqib berishimni buyurdi», dedilar. U: «(Alloh) mening ismimni aytdimi?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. (Anas) dedi: Shunda u yigʻladi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Убай ибн Каъбга: «Албатта, Аллоҳ менга сени {Лам якунил-лазийна кафару} (сурас)ини ўқиб беришимни буюрди», дедилар. У: «(Аллоҳ) менинг исмимни айтдими?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. (Анас) деди: Шунда у йиғлади.

حَدَّثَنِيهِ يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، - يَعْنِي ابْنَ الْحَارِثِ - حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لأُبَىٍّ بِمِثْلِهِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Ubayga yuqoridagi (hadisning) misli kabi dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Убайга юқоридаги (ҳадиснинг) мисли каби дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الرُّزِّيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَطَاءٍ الْخَفَّافُ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ وَجِنَازَتُهُ مَوْضُوعَةٌ - يَعْنِي سَعْدًا - ‏"‏ اهْتَزَّ لَهَا عَرْشُ الرَّحْمَنِ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Allohning Nabiysi ﷺ — uning, yaʼni Saʼdning, tobuti qoʻyilgan holda — «Bunga Rohmonning Arshi larzaga keldi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Аллоҳнинг Набийси ﷺ — унинг, яъни Саъднинг, тобути қўйилган ҳолда — «Бунга Роҳмоннинг Арши ларзага келди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، أَنْبَأَنِي أَبُو إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ، يَقُولُ أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِثَوْبِ حَرِيرٍ ‏.‏ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ ثُمَّ قَالَ ابْنُ عَبْدَةَ أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنِي قَتَادَةُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِنَحْوِ هَذَا أَوْ بِمِثْلِهِ ‏.‏

al-Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ga bir ipak kiyim keltirildi — va u hadisni zikr qildi. Bu hadis Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺ dan ham shunga oʻxshash yoki uning misli kabi rivoyat qilingan.ал-Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ га бир ипак кийим келтирилди — ва у ҳадисни зикр қилди. Бу ҳадис Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺ дан ҳам шунга ўхшаш ёки унинг мисли каби ривоят қилинган.

حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ قَتَادَةَ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّهُ أُهْدِيَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جُبَّةٌ مِنْ سُنْدُسٍ وَكَانَ يَنْهَى عَنِ الْحَرِيرِ فَعَجِبَ النَّاسُ مِنْهَا فَقَالَ ‏"‏ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنَّ مَنَادِيلَ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ فِي الْجَنَّةِ أَحْسَنُ مِنْ هَذَا ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ga sundusdan (nafis ipakdan) bir jubba hadya qilindi — u zot esa ipakdan qaytarar edilar — odamlar undan hayratga tushdilar. Shunda u zot: «Muhammadning joni qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, albatta, jannatdagi Saʼd ibn Muozning roʻmolchalari bundan ham chiroyliroqdir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ га сундусдан (нафис ипакдан) бир жубба ҳадя қилинди — у зот эса ипакдан қайтарар эдилар — одамлар ундан ҳайратга тушдилар. Шунда у зот: «Муҳаммаднинг жони қўлида бўлган Зот билан қасамки, албатта, жаннатдаги Саъд ибн Муознинг рўмолчалари бундан ҳам чиройлироқдир», дедилар.

حَدَّثَنَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا سَالِمُ بْنُ نُوحٍ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عَامِرٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ أُكَيْدِرَ، دُومَةِ الْجَنْدَلِ أَهْدَى لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ حُلَّةً فَذَكَرَ نَحْوَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ وَكَانَ يَنْهَى عَنِ الْحَرِيرِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Dumatul-Jandal (hokimi) Ukaydir Rasululloh ﷺ ga bir hulla (chiroyli kiyim) hadya qildi — va u shunga oʻxshash hadisni zikr qildi, lekin unda «u ipakdan qaytarar edilar» (degan jumlani) zikr qilmadi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Думатул-Жандал (ҳокими) Укайдир Расулуллоҳ ﷺ га бир ҳулла (чиройли кийим) ҳадя қилди — ва у шунга ўхшаш ҳадисни зикр қилди, лекин унда «у ипакдан қайтарар эдилар» (деган жумлани) зикр қилмади.