حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا أَشْهَلُ بْنُ حَاتِمٍ، قَالَ ابْنُ عَوْنٍ حُدِّثْنَاهُ عَنْ عَمْرِو بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كُنْتُ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَتَى بَابَ امْرَأَةٍ عَرَّسَ بِهَا فَإِذَا عِنْدَهَا قَوْمٌ فَانْطَلَقَ فَقَضَى حَاجَتَهُ فَاحْتَبَسَ ثُمَّ رَجَعَ وَعِنْدَهَا قَوْمٌ فَانْطَلَقَ فَقَضَى حَاجَتَهُ فَرَجَعَ وَقَدْ خَرَجُوا قَالَ فَدَخَلَ وَأَرْخَى بَيْنِي وَبَيْنَهُ سِتْرًا قَالَ فَذَكَرْتُهُ لأَبِي طَلْحَةَ قَالَ فَقَالَ لَئِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَيَنْزِلَنَّ فِي هَذَا شَيْءٌ . فَنَزَلَتْ آيَةُ الْحِجَابِ . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Men Nabiy ﷺning huzurlarida edim. U zot oʻzlari nikohga olgan bir ayolning eshigiga keldilar va uning oldida bir qavm bor edi. Shunda (u zot) ketib, hojatlarini oʻtab, ushlanib qoldilar, soʻng qaytdilar, uning oldida (hamon) bir qavm bor edi. Yana ketib, hojatlarini oʻtab qaytdilar, ular esa allaqachon chiqib ketishgan edi. (Anas) aytdi: U zot kirdilar va men bilan oʻzlarining orasiga parda tortdilar. (Anas) aytdi: Men buni Abu Talhaga eslatdim. U aytdi: Agar sen aytganingdek boʻlsa, bu haqda albatta biror narsa nozil boʻladi. Shunda hijob oyati nozil boʻldi. Bu hadis ushbu vajh boʻyicha hasan gʻaribdir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Мен Набий ﷺнинг ҳузурларида эдим. У зот ўзлари никоҳга олган бир аёлнинг эшигига келдилар ва унинг олдида бир қавм бор эди. Шунда (у зот) кетиб, ҳожатларини ўтаб, ушланиб қолдилар, сўнг қайтдилар, унинг олдида (ҳамон) бир қавм бор эди. Яна кетиб, ҳожатларини ўтаб қайтдилар, улар эса аллақачон чиқиб кетишган эди. (Анас) айтди: У зот кирдилар ва мен билан ўзларининг орасига парда тортдилар. (Анас) айтди: Мен буни Абу Талҳага эслатдим. У айтди: Агар сен айтганингдек бўлса, бу ҳақда албатта бирор нарса нозил бўлади. Шунда ҳижоб ояти нозил бўлди. Бу ҳадис ушбу важҳ бўйича ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُجَالِدٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ بَيَانٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، رضى الله عنه قَالَ بَنَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِامْرَأَةٍ مِنْ نِسَائِهِ فَأَرْسَلَنِي فَدَعَوْتُ قَوْمًا إِلَى الطَّعَامِ فَلَمَّا أَكَلُوا وَخَرَجُوا قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُنْطَلِقًا قِبَلَ بَيْتِ عَائِشَةَ فَرَأَى رَجُلَيْنِ جَالِسَيْنِ فَانْصَرَفَ رَاجِعًا فَقَامَ الرَّجُلاَنِ فَخَرَجَا فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ : ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاَ تَدْخُلُوا بُيُوتَ النَّبِيِّ إِلاَّ أَنْ يُؤْذَنَ لَكُمْ إِلَى طَعَامٍ غَيْرَ نَاظِرِينَ إِنَاهُ ) وَفِي الْحَدِيثِ قِصَّةٌ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ بَيَانٍ . وَرَوَى ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ هَذَا الْحَدِيثَ بِطُولِهِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Rasululloh ﷺ xotinlaridan biri bilan qoʻshildilar va meni yubordilar. Men bir qavmni taomga chaqirdim. Ular yeb chiqib ketganlaridan soʻng, Rasululloh ﷺ turib, Oishaning uyi tomon yoʻl oldilar va oʻtirgan ikki kishini koʻrdilar, shunda orqaga qaytdilar. Soʻng u ikki kishi turib chiqib ketdilar. Bas, Alloh azza va jalla: {Ey iymon keltirganlar, taom uchun izn berilmaguncha va uning pishishini kutib turmagan holda Nabiyning uylariga kirmanglar} (oyatini) nozil qildi. Hadisda (uzun) bir qissa bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis Bayonning rivoyatidan hasan gʻaribdir. Sobit bu hadisni Anasdan toʻliq holda rivoyat qilgan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Расулуллоҳ ﷺ хотинларидан бири билан қўшилдилар ва мени юбордилар. Мен бир қавмни таомга чақирдим. Улар еб чиқиб кетганларидан сўнг, Расулуллоҳ ﷺ туриб, Оишанинг уйи томон йўл олдилар ва ўтирган икки кишини кўрдилар, шунда орқага қайтдилар. Сўнг у икки киши туриб чиқиб кетдилар. Бас, Аллоҳ азза ва жалла: {Эй иймон келтирганлар, таом учун изн берилмагунча ва унинг пишишини кутиб турмаган ҳолда Набийнинг уйларига кирманглар} (оятини) нозил қилди. Ҳадисда (узун) бир қисса бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис Баённинг ривоятидан ҳасан ғарибдир. Собит бу ҳадисни Анасдан тўлиқ ҳолда ривоят қилган.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا لَيْثُ بْنُ أَبِي سُلَيْمٍ، عَنْ بِشْرٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا مِنْ دَاعٍ دَعَا إِلَى شَيْءٍ إِلاَّ كَانَ مَوْقُوفًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ لاَزِمًا لَهُ لاَ يُفَارِقُهُ وَإِنْ دَعَا رَجُلٌ رَجُلاً " . ثُمَّ قَرَأَ قَوْلَ اللَّهِ : ( وقِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْئُولُونَ * مَا لَكُمْ لاَ تَنَاصَرُونَ ) . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Rasululloh ﷺ (shunday) dedilar: «(Birovni) biror narsaga chaqirgan har bir chaqiruvchi, qiyomat kuni u (chaqirgan narsa) bilan birga toʻxtatib qoʻyiladi, u (chaqirgan narsa) undan ajralmay, unga lozim boʻlib qoladi, agar bir kishi (boshqa) bir kishini chaqirgan boʻlsa ham». Soʻng (u zot) Allohning soʻzini oʻqidilar: {Va ularni toʻxtatib qoʻyinglar, chunki ular soʻraluvchilardir. Sizlarga nima boʻldi, nega bir-biringizga yordam bermayapsizlar?}. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Расулуллоҳ ﷺ (шундай) дедилар: «(Бировни) бирор нарсага чақирган ҳар бир чақирувчи, қиёмат куни у (чақирган нарса) билан бирга тўхтатиб қўйилади, у (чақирган нарса) ундан ажралмай, унга лозим бўлиб қолади, агар бир киши (бошқа) бир кишини чақирган бўлса ҳам». Сўнг (у зот) Аллоҳнинг сўзини ўқидилар: {Ва уларни тўхтатиб қўйинглар, чунки улар сўралувчилардир. Сизларга нима бўлди, нега бир-бирингизга ёрдам бермаяпсизлар?}. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир.
حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ، عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ الْفَلاَّسُ حَدَّثَنَا أَبُو قُتَيْبَةَ، سَلْمُ بْنُ قُتَيْبَةَ حَدَّثَنَا سُهَيْلُ بْنُ أَبِي حَزْمٍ الْقُطَعِيُّ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَرَأَ : (إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا ) قَالَ " قَدْ قَالَ النَّاسُ ثُمَّ كَفَرَ أَكْثَرُهُمْ فَمَنْ مَاتَ عَلَيْهَا فَهُوَ مِمَّنِ اسْتَقَامَ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . سَمِعْتُ أَبَا زُرْعَةَ يَقُولُ رَوَى عَفَّانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ عَلِيٍّ حَدِيثًا وَيُرْوَى فِي هَذِهِ الآيَةِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ رضى الله عنهما مَعْنَى اسْتَقَامُوا .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: {Albatta, ‹Robbimiz Allohdir› deb, soʻngra (shu yoʻlda) sobit turganlar} (Fussilat 30) (oyatini) oʻqib: «Odamlar (buni) aytishgan, soʻng ularning koʻpchiligi kofir boʻlishgan. Bas, kim shu (eʼtiqod) ustida vafot etsa, u sobit turganlardandir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat shu yoʻldan bilamiz. Men Abu Zurʼaning shunday deganini eshitdim: Affon, Amr ibn Alidan bir hadis rivoyat qilgan. Bu oyat haqida Nabiy ﷺdan, Abu Bakr va Umar (roziyallohu anhumo)dan «istaqomu» (sobit turdilar)ning maʼnosi rivoyat qilingan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: {Албатта, ‹Роббимиз Аллоҳдир› деб, сўнгра (шу йўлда) собит турганлар} (Фуссилат 30) (оятини) ўқиб: «Одамлар (буни) айтишган, сўнг уларнинг кўпчилиги кофир бўлишган. Бас, ким шу (эътиқод) устида вафот этса, у собит турганлардандир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат шу йўлдан биламиз. Мен Абу Зуръанинг шундай деганини эшитдим: Аффон, Амр ибн Алидан бир ҳадис ривоят қилган. Бу оят ҳақида Набий ﷺдан, Абу Бакр ва Умар (розияллоҳу анҳумо)дан «истақому» (собит турдилар)нинг маъноси ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبَانَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا مِنْ مُؤْمِنٍ إِلاَّ وَلَهُ بَابَانِ بَابٌ يَصْعَدُ مِنْهُ عَمَلُهُ وَبَابٌ يَنْزِلُ مِنْهُ رِزْقُهُ فَإِذَا مَاتَ بَكَيَا عَلَيْهِ فَذَلِكَ قَوْلُهُ عَزَّ وَجَلَّ ( فَمَا بَكَتْ عَلَيْهِمُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ وَمَا كَانُوا مُنْظَرِينَ ) . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . وَمُوسَى بْنُ عُبَيْدَةَ وَيَزِيدُ بْنُ أَبَانَ الرَّقَاشِيُّ يُضَعَّفَانِ فِي الْحَدِيثِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Har bir muʼmin uchun ikkita eshik bordir: bir eshikdan uning amali (yuqoriga) koʻtariladi, bir eshikdan uning rizqi (pastga) tushadi. Bas, u vafot etganda, ikkalasi unga (achinib) yigʻlaydi. Mana shu, Alloh azza va jallaning: {Bas, ularga osmon ham, yer ham yigʻlamadi va ularga muhlat ham berilmadi} (Duxon 29) degan soʻzidir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni marfuʼ (Nabiyga koʻtarilgan) holatda faqat shu yoʻldan bilamiz. Muso ibn Ubayda va Yazid ibn Abon ar-Raqoshiy hadisda zaif sanaladilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир муъмин учун иккита эшик бордир: бир эшикдан унинг амали (юқорига) кўтарилади, бир эшикдан унинг ризқи (пастга) тушади. Бас, у вафот этганда, иккаласи унга (ачиниб) йиғлайди. Мана шу, Аллоҳ азза ва жалланинг: {Бас, уларга осмон ҳам, ер ҳам йиғламади ва уларга муҳлат ҳам берилмади} (Духон 29) деган сўзидир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни марфуъ (Набийга кўтарилган) ҳолатда фақат шу йўлдан биламиз. Мусо ибн Убайда ва Язид ибн Абон ар-Рақоший ҳадисда заиф саналадилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، رضى الله عنه قَالَ أُنْزِلَتْ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلمَ : (ليغْفِرَ لَكَ اللَّهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ ) مَرْجِعَهُ مِنَ الْحُدَيْبِيَةِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لَقَدْ أُنْزِلَتْ عَلَىَّ آيَةٌ أَحَبُّ إِلَىَّ مِمَّا عَلَى الأَرْضِ ثُمَّ قَرَأَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَيْهِمْ فَقَالُوا هَنِيئًا مَرِيئًا يَا نَبِيَّ اللَّهِ قَدْ بَيَّنَ اللَّهُ لَكَ مَاذَا يُفْعَلُ بِكَ فَمَاذَا يُفْعَلُ بِنَا فَنَزَلَتْ عَلَيْهِ : ( ليُدْخِلَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهَارُ ) حَتَّى بَلَغَ : (فوزًا عَظِيمًا ) قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِيهِ عَنْ مُجَمِّعِ بْنِ جَارِيَةَ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Nabiy ﷺga Hudaybiyadan qaytishlarida {Alloh sening avvalgi va keyingi gunohlaringni magʻfirat qilishi uchun} (Fath 2) (oyati) nozil boʻldi. Shunda Nabiy ﷺ: «Menga yer yuzidagi har narsadan koʻra menga sevimliroq boʻlgan bir oyat nozil boʻldi», dedilar. Soʻng Nabiy ﷺ uni ularga oʻqib berdilar. Ular: «Sizga muborak va xush boʻlsin, ey Allohning Nabiysi! Alloh sizga oʻzingiz haqingizda nima qilinishini bayon qildi, peshona bizga nima qilinadi?» dedilar. Shunda u zotga: {Moʻminu moʻminalarni ostidan anhorlar oqib turgan jannatlarga kiritishi uchun} (oyati) {ulugʻ yutuq} (degan joygacha) nozil boʻldi (Fath 5). (Abu Iso) aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Bu bobda Mujammiʼ ibn Joriyadan ham (rivoyat) bor.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Набий ﷺга Ҳудайбиядан қайтишларида {Аллоҳ сенинг аввалги ва кейинги гуноҳларингни мағфират қилиши учун} (Фатҳ 2) (ояти) нозил бўлди. Шунда Набий ﷺ: «Менга ер юзидаги ҳар нарсадан кўра менга севимлироқ бўлган бир оят нозил бўлди», дедилар. Сўнг Набий ﷺ уни уларга ўқиб бердилар. Улар: «Сизга муборак ва хуш бўлсин, эй Аллоҳнинг Набийси! Аллоҳ сизга ўзингиз ҳақингизда нима қилинишини баён қилди, пешона бизга нима қилинади?» дедилар. Шунда у зотга: {Мўмину мўминаларни остидан анҳорлар оқиб турган жаннатларга киритиши учун} (ояти) {улуғ ютуқ} (деган жойгача) нозил бўлди (Фатҳ 5). (Абу Исо) айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу бобда Мужаммиъ ибн Жориядан ҳам (ривоят) бор.
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ ثَمَانِينَ، هَبَطُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابِهِ مِنْ جَبَلِ التَّنْعِيمِ عِنْدَ صَلاَةِ الصُّبْحِ وَهُمْ يُرِيدُونَ أَنْ يَقْتُلُوهُ فَأُخِذُوا أَخْذًا فَأَعْتَقَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَنْزَلَ اللَّهُ : ( هُوَ الَّذِي كَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ عَنْهُمْ ) الآيَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Saksun kishi bomdod namozi paytida Tanʼim togʻidan Rasululloh ﷺ va ashoblari ustiga tushdilar, ular u zotni oʻldirmoqchi edilar. Bas, ular asir olindilar va Rasululloh ﷺ ularni ozod qildilar. Shunda Alloh: {U sizlardan ularning qoʻllarini va ulardan sizlarning qoʻllaringizni tortgan Zotdir} (Fath 24) oyatini nozil qildi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Саксун киши бомдод намози пайтида Танъим тоғидан Расулуллоҳ ﷺ ва ашоблари устига тушдилар, улар у зотни ўлдирмоқчи эдилар. Бас, улар асир олиндилар ва Расулуллоҳ ﷺ уларни озод қилдилар. Шунда Аллоҳ: {У сизлардан уларнинг қўлларини ва улардан сизларнинг қўлларингизни тортган Зотдир} (Фатҳ 24) оятини нозил қилди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ قَتَادَةَ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تَزَالُ جَهَنَّمُ تَقُولُ هَلْ مِنْ مَزِيدٍ حَتَّى يَضَعَ فِيهَا رَبُّ الْعِزَّةِ قَدَمَهُ فَتَقُولُ قَطْ قَطْ وَعِزَّتِكَ وَيُزْوَى بَعْضُهَا إِلَى بَعْضٍ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . وَفِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Allohning Paygʻambari ﷺ: «Jahannam: ‹Yana bormi?› deb turaveradi, toki izzat Egasi boʻlmish Robb unga Oyogʻini qoʻyguniga qadar. Shunda u: ‹Bas, bas! Izzatingga qasamki!› deydi va uning bir qismi boshqa qismiga qovushadi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis shu yoʻldan hasan sahih gʻaribdir. Bu bobda Abu Hurayradan ham (rivoyat) bor.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ: «Жаҳаннам: ‹Яна борми?› деб тураверади, токи иззат Эгаси бўлмиш Робб унга Оёғини қўйгунига қадар. Шунда у: ‹Бас, бас! Иззатингга қасамки!› дейди ва унинг бир қисми бошқа қисмига қовушади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис шу йўлдан ҳасан саҳиҳ ғарибдир. Бу бобда Абу Ҳурайрадан ҳам (ривоят) бор.
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ سَأَلَ أَهْلُ مَكَّةَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم آيَةً فَانْشَقَّ الْقَمَرُ بِمَكَّةَ مَرَّتَيْنِ فَنَزَلَت : (اقتَرَبَتِ السَّاعَةُ وَانْشَقَّ الْقَمَرُ ) إِلَى قَوْلِهِ : (سحْرٌ مُسْتَمِرٌّ ) يَقُولُ ذَاهِبٌ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Makka ahli Paygʻambar ﷺdan biror moʻjiza (oyat) soʻrashdi. Shunda Makkada oy ikki marta boʻlindi va: {Soat (qiyomat) yaqinlashdi va oy boʻlindi} — Allohning {oʻtkinchi sehrdir} degan soʻzigacha (Qamar 1-2) (oyatlar) nozil boʻldi». U: «‹Mustamir› — oʻtib ketuvchi, degani», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Макка аҳли Пайғамбар ﷺдан бирор мўжиза (оят) сўрашди. Шунда Маккада ой икки марта бўлинди ва: {Соат (қиёмат) яқинлашди ва ой бўлинди} — Аллоҳнинг {ўткинчи сеҳрдир} деган сўзигача (Қамар 1-2) (оятлар) нозил бўлди». У: «‹Мустамир› — ўтиб кетувчи, дегани», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ فِي الْجَنَّةِ لَشَجَرَةً يَسِيرُ الرَّاكِبُ فِي ظِلِّهَا مِائَةَ عَامٍ لاَ يَقْطَعُهَا وَإِنْ شِئْتُمْ فَاقْرَءُوا : ( وَظِلٍّ مَمْدُودٍ * وَمَاءٍ مَسْكُوبٍ ) " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Albatta, jannatda shunday daraxt borki, otliq uning soyasida yuz yil yursa ham uni bosib oʻta olmaydi. Agar xohlasangiz, oʻqinglar: {Hamda choʻzilgan soyada, oqib turgan suvda} (Voqea 30-31)», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Bu bobda Abu Saiddan ham (rivoyat) bor.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Албатта, жаннатда шундай дарахт борки, отлиқ унинг соясида юз йил юрса ҳам уни босиб ўта олмайди. Агар хоҳласангиз, ўқинглар: {Ҳамда чўзилган сояда, оқиб турган сувда} (Воқеа 30-31)», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу бобда Абу Саиддан ҳам (ривоят) бор.
حَدَّثَنَا أَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ الْخُزَاعِيُّ الْمَرْوَزِيُّ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبَانَ، عَنْ أَنَسٍ، رضى الله عنه قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلمَّ : (إنا أَنْشَأْنَاهُنَّ إِنْشَاءً ) قَالَ " إِنَّ مِنَ الْمُنْشَآتِ اللاَّئِي كُنَّ فِي الدُّنْيَا عَجَائِزَ عُمْشًا رُمْصًا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ مُوسَى بْنِ عُبَيْدَةَ وَمُوسَى بْنُ عُبَيْدَةَ وَيَزِيدُ بْنُ أَبَانَ الرَّقَاشِيُّ يُضَعَّفَانِ فِي الْحَدِيثِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ {Albatta, Biz ularni (joriyalarni) yangidan yaratdik} (Voqea 35) (oyatini) oʻqib: «Bu yangidan yaratilganlar orasida dunyoda koʻzlari xira, qovoqlari yiringlagan kampirlar ham boʻladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat Musa ibn Ubaydaning rivoyati orqaligina marfuʼ holda bilamiz. Musa ibn Ubayda va Yazid ibn Abon ar-Raqoshiy hadis (rivoyat qilish)da zaif sanaladilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ {Албатта, Биз уларни (жорияларни) янгидан яратдик} (Воқеа 35) (оятини) ўқиб: «Бу янгидан яратилганлар орасида дунёда кўзлари хира, қовоқлари йиринглаган кампирлар ҳам бўлади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат Муса ибн Убайданинг ривояти орқалигина марфуъ ҳолда биламиз. Муса ибн Убайда ва Язид ибн Абон ар-Рақоший ҳадис (ривоят қилиш)да заиф саналадилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا يُونُسُ، عَنْ شَيْبَانَ، عَنْ قَتَادَةَ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّ يَهُودِيًّا، أَتَى عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابِهِ فَقَالَ السَّامُ عَلَيْكُمْ فَرَدَّ عَلَيْهِ الْقَوْمُ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هَلْ تَدْرُونَ مَا قَالَ هَذَا " . قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ سَلَّمَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ . قَالَ " لاَ وَلَكِنَّهُ قَالَ كَذَا وَكَذَا رُدُّوهُ عَلَىَّ " . فَرَدُّوهُ قَالَ " قُلْتَ السَّامُ عَلَيْكُمْ " . قَالَ نَعَمْ . قَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ ذَلِكَ " إِذَا سَلَّمَ عَلَيْكُمْ أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ فَقُولُوا عَلَيْكَ " . قَالَ " عَلَيْكَ مَا قُلْتَ " . قَالَ : (وإِذَا جَاءُوكَ حَيَّوْكَ بِمَا لَمْ يُحَيِّكَ بِهِ اللَّهُ ) . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir yahudiy Nabiy ﷺ va u zotning sahobalarining oldiga kelib: ‹Assomu alaykum (sizlarga oʻlim boʻlsin)›, dedi. Shunda jamoa unga (alaykum, deb) javob qaytardi. Allohning Nabiysi ﷺ: «Bu (kishi) nima deganini bilasizlarmi?», dedilar. Ular: ‹Alloh va Uning Rasuli yaxshi biladi. U salom berdi, ey Allohning Nabiysi›, dedilar. U zot: «Yoʻq, balki u manday-manday dedi. Uni menga qaytaringlar», dedilar. Shunda uni qaytarib olib kelishdi. U zot: «Sen ‹assomu alaykum› dedingmi?», dedilar. U: ‹Ha›, dedi. Shunda Allohning Nabiysi ﷺ: «Ahli kitobdan biri sizlarga salom bersa, ‹alayka› (senga ham) deb javob qaytaringlar», dedilar. Yana: «Senga oʻzing aytgan narsa boʻlsin», dedilar. U zot dedilar: {Ular sening oldingga kelganlarida, seni Alloh salomlamagan (soʻz) bilan salomlaydilar} (Mujodala 8). Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир яҳудий Набий ﷺ ва у зотнинг саҳобаларининг олдига келиб: ‹Ассому алайкум (сизларга ўлим бўлсин)›, деди. Шунда жамоа унга (алайкум, деб) жавоб қайтарди. Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Бу (киши) нима деганини биласизларми?», дедилар. Улар: ‹Аллоҳ ва Унинг Расули яхши билади. У салом берди, эй Аллоҳнинг Набийси›, дедилар. У зот: «Йўқ, балки у мандай-мандай деди. Уни менга қайтаринглар», дедилар. Шунда уни қайтариб олиб келишди. У зот: «Сен ‹ассому алайкум› дедингми?», дедилар. У: ‹Ҳа›, деди. Шунда Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Аҳли китобдан бири сизларга салом берса, ‹алайка› (сенга ҳам) деб жавоб қайтаринглар», дедилар. Яна: «Сенга ўзинг айтган нарса бўлсин», дедилар. У зот дедилар: {Улар сенинг олдингга келганларида, сени Аллоҳ саломламаган (сўз) билан саломлайдилар} (Мужодала 8). Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَزَّارُ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ حُبَابٍ، أَخْبَرَنَا سُهَيْلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْقُطَعِيُّ، وَهُوَ أَخُو حَزْمِ بْنِ أَبِي حَزْمٍ الْقُطَعِيِّ عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ فِي هَذِهِ الْآيَةَ ( هُوَ أَهْلُ التَّقْوَى وَأَهْلُ الْمَغْفِرَةِ ) قَالَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنَا أَهْلٌ أَنْ أُتَّقَى فَمَنْ اتَّقَانِي فَلَمْ يَجْعَلْ مَعِي إِلَهًا فَأَنَا أَهْلٌ أَنْ أَغْفِرَ لَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَسُهَيْلٌ لَيْسَ بِالْقَوِيِّ فِي الْحَدِيثِ وَقَدْ تَفَرَّدَ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ ثَابِتٍ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) Rasululloh ﷺdan rivoyat qiladi: U zot {U taqvoga loyiq va magʻfiratga loyiq Zotdir} (Muddassir 56) degan oyat haqida shunday dedilar: «Alloh azza va jalla aytdi: ‹Men taqvo qilinishga loyiqman, kim Mendan taqvo qilib, Men bilan birga (boshqa) iloh qilmasa, Men uni magʻfirat qilishga loyiqman›». Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Suhayl hadisda kuchli (rovi) emas, u bu hadisni Sobitdan yakka oʻzi rivoyat qilgan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилади: У зот {У тақвога лойиқ ва мағфиратга лойиқ Зотдир} (Муддассир 56) деган оят ҳақида шундай дедилар: «Аллоҳ азза ва жалла айтди: ‹Мен тақво қилинишга лойиқман, ким Мендан тақво қилиб, Мен билан бирга (бошқа) илоҳ қилмаса, Мен уни мағфират қилишга лойиқман›». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Суҳайл ҳадисда кучли (рови) эмас, у бу ҳадисни Собитдан якка ўзи ривоят қилган.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْهَمْدَانِيُّ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ هَمَّامٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ حُوسِبَ عُذِّبَ " . قَالَ وَهَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kim (qattiq) hisob-kitob qilinsa, azoblanadi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni Qatodadan, u Anasdan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qilgani yuzasidan faqat shu yoʻldan bilamiz.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ким (қаттиқ) ҳисоб-китоб қилинса, азобланади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни Қатодадан, у Анасдан, у Набий ﷺдан ривоят қилгани юзасидан фақат шу йўлдан биламиз.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، وَابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ صَعْصَعَةَ، رَجُلٌ مِنْ قَوْمِهِ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " بَيْنَمَا أَنَا عِنْدَ الْبَيْتِ بَيْنَ النَّائِمِ وَالْيَقْظَانِ إِذْ سَمِعْتُ قَائِلاً يَقُولُ أَحَدٌ بَيْنَ الثَّلاَثَةِ فَأُتِيتُ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ فِيهَا مَاءُ زَمْزَمَ فَشَرَحَ صَدْرِي إِلَى كَذَا وَكَذَا " . قَالَ قَتَادَةُ قُلْتُ يَعْنِي قُلْتُ لأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ مَا يَعْنِي قَالَ " إِلَى أَسْفَلِ بَطْنِي فَاسْتُخْرِجَ قَلْبِي فَغُسِلَ قَلْبِي بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ أُعِيدَ مَكَانَهُ ثُمَّ حُشِيَ إِيمَانًا وَحِكْمَةً " . وَفِي الْحَدِيثِ قِصَّةٌ طَوِيلَةٌ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رَوَاهُ هِشَامٌ الدَّسْتَوَائِيُّ وَهَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ . وَفِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) qavmidan boʻlgan Molik ibn Sahʼsahʼadan rivoyat qiladiki, Nabiy ﷺ: «Men (Kaʼba) yonida uyqu bilan uygʻoqlik orasida turganimda, bir aytuvchining ‹Uchovi orasidagi biri› deyayotganini eshitdim. Bas, menga ichida Zamzam suvi boʻlgan oltindan bir tos keltirildi va koʻksim falon joygacha yorildi», dedilar. Qatoda aytdi: Men Anas ibn Molikdan: «Bu nimani anglatadi?» deb soʻradim. U: «Qornimning ostigacha (deganlar)», dedi. (Nabiy ﷺ) dedilar: «Soʻng qalbim chiqarilib, Zamzam suvi bilan yuvildi, keyin joyiga qaytarildi, soʻng iymon va hikmatga toʻldirildi». Bu hadisda uzun qissa bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Uni Hishom ad-Dastavoiy va Hammom ham Qatodadan rivoyat qilganlar. Bu bobda Abu Zardan (ham rivoyat) bor.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) қавмидан бўлган Молик ибн Саҳъсаҳъадан ривоят қиладики, Набий ﷺ: «Мен (Каъба) ёнида уйқу билан уйғоқлик орасида турганимда, бир айтувчининг ‹Учови орасидаги бири› деяётганини эшитдим. Бас, менга ичида Замзам суви бўлган олтиндан бир тос келтирилди ва кўксим фалон жойгача ёрилди», дедилар. Қатода айтди: Мен Анас ибн Моликдан: «Бу нимани англатади?» деб сўрадим. У: «Қорнимнинг остигача (деганлар)», деди. (Набий ﷺ) дедилар: «Сўнг қалбим чиқарилиб, Замзам суви билан ювилди, кейин жойига қайтарилди, сўнг иймон ва ҳикматга тўлдирилди». Бу ҳадисда узун қисса бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Уни Ҳишом ад-Даставоий ва Ҳаммом ҳам Қатодадан ривоят қилганлар. Бу бобда Абу Зардан (ҳам ривоят) бор.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الْمُخْتَارِ بْنِ فُلْفُلٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ قَالَ رَجُلٌ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَا خَيْرَ الْبَرِيَّةِ . قَالَ " ذَلِكَ إِبْرَاهِيمُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytadi: Bir kishi Nabiy ﷺga: «Ey xaloyiqning yaxshisi!» dedi. Shunda u zot: «U Ibrohim (alayhissalom)dir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтади: Бир киши Набий ﷺга: «Эй халойиқнинг яхшиси!» деди. Шунда у зот: «У Иброҳим (алайҳиссалом)дир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ : ( إناَّ، أَعْطَيْنَاكَ الْكَوْثَرَ ) أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " هُوَ نَهْرٌ فِي الْجَنَّةِ " . قَالَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " رَأَيْتُ نَهْرًا فِي الْجَنَّةِ حَافَتَاهُ قِبَابُ اللُّؤْلُؤِ قُلْتُ مَا هَذَا يَا جِبْرِيلُ قَالَ هَذَا الْكَوْثَرُ الَّذِي قَدْ أَعْطَاكَهُ اللَّهُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Anas (roziyallohu anhu)dan {Albatta, Biz senga Kavsarni ato etdik} (oyati) haqida rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «U — jannatdagi bir daryodir», dedilar. (Anas) aytdi: Nabiy ﷺ: «Jannatda bir daryoni koʻrdim, uning ikki qirgʻogʻi marvarid gumbazlardan (iborat) edi. ‹Bu nima, ey Jibril?› dedim. U: ‹Bu — Alloh senga ato etgan Kavsardir›, dedi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Анас (розияллоҳу анҳу)дан {Албатта, Биз сенга Кавсарни ато этдик} (ояти) ҳақида ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «У — жаннатдаги бир дарёдир», дедилар. (Анас) айтди: Набий ﷺ: «Жаннатда бир дарёни кўрдим, унинг икки қирғоғи марварид гумбазлардан (иборат) эди. ‹Бу нима, эй Жибрил?› дедим. У: ‹Бу — Аллоҳ сенга ато этган Кавсардир›, деди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا سُرَيْجُ بْنُ النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " بَيْنَا أَنَا أَسِيرُ فِي الْجَنَّةِ إِذْ عَرَضَ لِي نَهْرٌ حَافَّتَاهُ قِبَابُ اللُّؤْلُؤِ . قُلْتُ لِلْمَلَكِ مَا هَذَا قَالَ هَذَا الْكَوْثَرُ الَّذِي أَعْطَاكَهُ اللَّهُ قَالَ ثُمَّ ضَرَبَ بِيَدِهِ إِلَى طِينَةٍ فَاسْتَخْرَجَ مِسْكًا ثُمَّ رُفِعَتْ لِي سِدْرَةُ الْمُنْتَهَى فَرَأَيْتُ عِنْدَهَا نُورًا عَظِيمًا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَنَسٍ .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men jannatda yurib borayotsam, toʻsatdan oldimda bir daryo paydo boʻldi, uning ikki qirgʻogʻi marvarid gumbazlardan (iborat) edi. Farishtaga: ‹Bu nima?› dedim. U: ‹Bu — Alloh senga ato etgan Kavsardir›, dedi», dedilar. (Anas) aytdi: «Soʻngra u qoʻlini loyga urib, undan mushk chiqardi. Keyin men uchun Sidratul-muntaho koʻtarildi va men uning yonida ulkan bir nurni koʻrdim.» Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. U Anasdan boshqa yoʻllar bilan ham rivoyat qilingan.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен жаннатда юриб бораётсам, тўсатдан олдимда бир дарё пайдо бўлди, унинг икки қирғоғи марварид гумбазлардан (иборат) эди. Фариштага: ‹Бу нима?› дедим. У: ‹Бу — Аллоҳ сенга ато этган Кавсардир›, деди», дедилар. (Анас) айтди: «Сўнгра у қўлини лойга уриб, ундан мушк чиқарди. Кейин мен учун Сидратул-мунтаҳо кўтарилди ва мен унинг ёнида улкан бир нурни кўрдим.» Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. У Анасдан бошқа йўллар билан ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، حَدَّثَنَا الْعَوَّامُ بْنُ حَوْشَبٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لَمَّا خَلَقَ اللَّهُ الأَرْضَ جَعَلَتْ تَمِيدُ فَخَلَقَ الْجِبَالَ فَعَادَ بِهَا عَلَيْهَا فَاسْتَقَرَّتْ فَعَجِبَتِ الْمَلاَئِكَةُ مِنْ شِدَّةِ الْجِبَالِ قَالُوا يَا رَبِّ هَلْ مِنْ خَلْقِكَ شَيْءٌ أَشَدُّ مِنَ الْجِبَالِ قَالَ نَعَمِ الْحَدِيدُ . قَالُوا يَا رَبِّ فَهَلْ مِنْ خَلْقِكَ شَيْءٌ أَشَدُّ مِنَ الْحَدِيدِ قَالَ نَعَمِ النَّارُ . فَقَالُوا يَا رَبِّ فَهَلْ مِنْ خَلْقِكَ شَيْءٌ أَشَدُّ مِنَ النَّارِ قَالَ نَعَمِ الْمَاءُ . قَالُوا يَا رَبِّ فَهَلْ مِنْ خَلْقِكَ شَيْءٌ أَشَدُّ مِنَ الْمَاءِ قَالَ نَعَمْ الرِّيحُ قَالُوا يَا رَبِّ فَهَلْ مِنْ خَلْقِكَ شَيْءٌ أَشَدُّ مِنَ الرِّيحِ قَالَ نَعَمِ ابْنُ آدَمَ تَصَدَّقَ بِصَدَقَةٍ بِيَمِينِهِ يُخْفِيهَا مِنْ شِمَالِهِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Alloh yerni yaratganda, u tebrana boshladi. Shunda U togʻlarni yaratdi va ularni uning ustiga qoʻydi, shu bilan u qaror topdi. Farishtalar togʻlarning qattiqligidan hayratga tushib: ‹Ey Rabbim, yaratganlaringdan togʻlardan ham qattiqrogʻi bormi?› dedilar. U: ‹Ha, temir›, dedi. Ular: ‹Ey Rabbim, yaratganlaringdan temirdan ham qattiqrogʻi bormi?› dedilar. U: ‹Ha, olov›, dedi. Ular: ‹Ey Rabbim, yaratganlaringdan olovdan ham qattiqrogʻi bormi?› dedilar. U: ‹Ha, suv›, dedi. Ular: ‹Ey Rabbim, yaratganlaringdan suvdan ham qattiqrogʻi bormi?› dedilar. U: ‹Ha, shamol›, dedi. Ular: ‹Ey Rabbim, yaratganlaringdan shamoldan ham qattiqrogʻi bormi?› dedilar. U: ‹Ha, oʻng qoʻli bilan sadaqa berib, uni chap qoʻlidan yashiradigan odam farzandi›, dedi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat shu yoʻl bilangina marfuʼ holatda bilamiz.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Аллоҳ ерни яратганда, у тебрана бошлади. Шунда У тоғларни яратди ва уларни унинг устига қўйди, шу билан у қарор топди. Фаришталар тоғларнинг қаттиқлигидан ҳайратга тушиб: ‹Эй Раббим, яратганларингдан тоғлардан ҳам қаттиқроғи борми?› дедилар. У: ‹Ҳа, темир›, деди. Улар: ‹Эй Раббим, яратганларингдан темирдан ҳам қаттиқроғи борми?› дедилар. У: ‹Ҳа, олов›, деди. Улар: ‹Эй Раббим, яратганларингдан оловдан ҳам қаттиқроғи борми?› дедилар. У: ‹Ҳа, сув›, деди. Улар: ‹Эй Раббим, яратганларингдан сувдан ҳам қаттиқроғи борми?› дедилар. У: ‹Ҳа, шамол›, деди. Улар: ‹Эй Раббим, яратганларингдан шамолдан ҳам қаттиқроғи борми?› дедилар. У: ‹Ҳа, ўнг қўли билан садақа бериб, уни чап қўлидан яширадиган одам фарзанди›, деди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат шу йўл билангина марфуъ ҳолатда биламиз.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، أَخْبَرَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنِ ابْنِ لَهِيعَةَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي جَعْفَرٍ، عَنْ أَبَانَ بْنِ صَالِحٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الدُّعَاءُ مُخُّ الْعِبَادَةِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi, Nabiy ﷺ: «Duo — ibodatning iligidir (asosidir)», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis bu yoʻldan gʻaribdir, biz uni faqat Ibn Lahiyaning hadisidan bilamiz.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади, Набий ﷺ: «Дуо — ибодатнинг илигидир (асосидир)», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис бу йўлдан ғарибдир, биз уни фақат Ибн Лаҳиянинг ҳадисидан биламиз.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، رضى الله عنه أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا أَوَى إِلَى فِرَاشِهِ قَالَ " الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَطْعَمَنَا وَسَقَانَا وَكَفَانَا وَآوَانَا وَكَمْ مِمَّنْ لاَ كَافِيَ لَهُ وَلاَ مُؤْوِيَ " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ oʻrinlariga yotganlarida: «Al-hamdu lillahillaziy atʼamana va saqona va kafana va avana, va kam mimman la kafiya lahu va la muʼviy (Bizni ovqatlantirgan, suv bergan, kifoya qilgan va boshpana bergan Allohga hamdlar boʻlsin, kifoya qiluvchisi ham, boshpana beruvchisi ham yoʻq qancha (kishilar) bor)», derdilar. (Abu Iso) aytdi: Bu hadis hasan sahih gʻaribdir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ўринларига ётганларида: «Ал-ҳамду лиллаҳиллазий атъамана ва сақона ва кафана ва авана, ва кам мимман ла кафия лаҳу ва ла муъвий (Бизни овқатлантирган, сув берган, кифоя қилган ва бошпана берган Аллоҳга ҳамдлар бўлсин, кифоя қилувчиси ҳам, бошпана берувчиси ҳам йўқ қанча (кишилар) бор)», дердилар. (Абу Исо) айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир.
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الأُمَوِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ قَالَ - يَعْنِي إِذَا خَرَجَ مِنْ بَيْتِهِ - بِسْمِ اللَّهِ تَوَكَّلْتُ عَلَى اللَّهِ لاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ . يُقَالُ لَهُ كُفِيتَ وَوُقِيتَ . وَتَنَحَّى عَنْهُ الشَّيْطَانُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim — yaʼni uyidan chiqayotganda — ‹Bismillah, tavakkaltu alalloh, la havla va la quvvata illa billah (Alloh nomi bilan, Allohga tavakkal qildim, Allohdan boshqa qudrat ham, quvvat ham yoʻq)› desa, unga: ‹Sen kifoya qilinding va saqlanding› deyiladi va shayton undan uzoqlashadi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih gʻaribdir, biz uni faqat shu yoʻl bilangina bilamiz.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким — яъни уйидан чиқаётганда — ‹Бисмиллаҳ, таваккалту алаллоҳ, ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ (Аллоҳ номи билан, Аллоҳга таваккал қилдим, Аллоҳдан бошқа қудрат ҳам, қувват ҳам йўқ)› деса, унга: ‹Сен кифоя қилиндинг ва сақландинг› дейилади ва шайтон ундан узоқлашади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир, биз уни фақат шу йўл билангина биламиз.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا قَدِمَ مِنْ سَفَرٍ فَنَظَرَ إِلَى جُدُرَاتِ الْمَدِينَةِ أَوْضَعَ رَاحِلَتَهُ وَإِنْ كَانَ عَلَى دَابَّةٍ حَرَّكَهَا مِنْ حُبِّهَا . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ safardan qaytib, Madina devorlarini koʻrganlarida, Madinaga boʻlgan muhabbatlaridan tuyalarini tezlatar, agar (boshqa) ulovda boʻlsalar, uni qoʻzgʻatar edilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih gʻaribdir.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ сафардан қайтиб, Мадина деворларини кўрганларида, Мадинага бўлган муҳаббатларидан туяларини тезлатар, агар (бошқа) уловда бўлсалар, уни қўзғатар эдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي زِيَادٍ، حَدَّثَنَا سَيَّارٌ، حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أُرِيدُ سَفَرًا فَزَوِّدْنِي . قَالَ " زَوَّدَكَ اللَّهُ التَّقْوَى " . قَالَ زِدْنِي . قَالَ " وَغَفَرَ ذَنْبَكَ " . قَالَ زِدْنِي بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي . قَالَ " وَيَسَّرَ لَكَ الْخَيْرَ حَيْثُمَا كُنْتَ " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺning huzurlariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, men safar qilmoqchiman, menga zod (toʻla) bering», dedi. U zot: «Zavvadakallohut-taqvo (Alloh senga taqvoni zod qilib bersin)», dedilar. U: «Yana qoʻshing», dedi. U zot: «Va gʻafara zanbaka (va gunohingni magʻfirat qilsin)», dedilar. U: «Otam-onam sizga fido boʻlsin, yana qoʻshing», dedi. U zot: «Va yassara lakal-xayra haysumo kunta (qayerda boʻlsang, senga yaxshilikni oson qilsin)», dedilar. (Abu Iso) aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺнинг ҳузурларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен сафар қилмоқчиман, менга зод (тўла) беринг», деди. У зот: «Заввадакаллоҳут-тақво (Аллоҳ сенга тақвони зод қилиб берсин)», дедилар. У: «Яна қўшинг», деди. У зот: «Ва ғафара занбака (ва гуноҳингни мағфират қилсин)», дедилар. У: «Отам-онам сизга фидо бўлсин, яна қўшинг», деди. У зот: «Ва яссара лакал-хайра ҳайсумо кунта (қаерда бўлсанг, сенга яхшиликни осон қилсин)», дедилар. (Абу Исо) айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَدْعُو يَقُولُ " اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْكَسَلِ وَالْهَرَمِ وَالْجُبْنِ وَالْبُخْلِ وَفِتْنَةِ الْمَسِيحِ وَعَذَابِ الْقَبْرِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Allohim, men Sendan dangasalikdan, qarilik ojizligidan, qoʻrqoqlikdan, baxillikdan, Masihning fitnasidan va qabr azobidan panoh soʻrayman», deb duo qilar edilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аллоҳим, мен Сендан дангасаликдан, қарилик ожизлигидан, қўрқоқликдан, бахилликдан, Масиҳнинг фитнасидан ва қабр азобидан паноҳ сўрайман», деб дуо қилар эдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَادَ رَجُلاً قَدْ جُهِدَ حَتَّى صَارَ مِثْلَ الْفَرْخِ فَقَالَ لَهُ " أَمَا كُنْتَ تَدْعُو أَمَا كُنْتَ تَسْأَلُ رَبَّكَ الْعَافِيَةَ " . قَالَ كُنْتُ أَقُولُ اللَّهُمَّ مَا كُنْتَ مُعَاقِبِي بِهِ فِي الآخِرَةِ فَعَجِّلْهُ لِي فِي الدُّنْيَا . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " سُبْحَانَ اللَّهِ إِنَّكَ لاَ تُطِيقُهُ - أَوْ لاَ تَسْتَطِيعُهُ أَفَلاَ كُنْتَ تَقُولُ اللَّهُمَّ آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَنَسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shu qadar nimjon boʻlib qolgan, hatto jujadek boʻlib qolgan bir kishini koʻrgani bordilar va unga: «Sen duo qilmasmiding? Robbingdan ofiyat soʻramasmiding?» dedilar. U: «Men: ‹Allohim, oxiratda meni jazolaydigan narsang bilan dunyoda menga tezda jazo ber›, der edim», dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Subhonalloh, sen unga toqat qila olmaysan — yoki: bardosh bera olmaysan. Nega ‹Allohim, bizga dunyoda ham yaxshilik, oxiratda ham yaxshilik ber va bizni doʻzax azobidan saqla› demaysan?» dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis shu yoʻldan hasan sahih gʻaribdir. U Anasdan Nabiy ﷺ orqali boshqa yoʻldan ham rivoyat qilingan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шу қадар нимжон бўлиб қолган, ҳатто жужадек бўлиб қолган бир кишини кўргани бордилар ва унга: «Сен дуо қилмасмидинг? Роббингдан офият сўрамасмидинг?» дедилар. У: «Мен: ‹Аллоҳим, охиратда мени жазолайдиган нарсанг билан дунёда менга тезда жазо бер›, дер эдим», деди. Шунда Набий ﷺ: «Субҳоналлоҳ, сен унга тоқат қила олмайсан — ёки: бардош бера олмайсан. Нега ‹Аллоҳим, бизга дунёда ҳам яхшилик, охиратда ҳам яхшилик бер ва бизни дўзах азобидан сақла› демайсан?» дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис шу йўлдан ҳасан саҳиҳ ғарибдир. У Анасдан Набий ﷺ орқали бошқа йўлдан ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَخْبَرَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ، وَهُوَ ابْنُ يَزِيدَ الْحِمْصِيُّ عَنْ بَقِيَّةَ بْنِ الْوَلِيدِ، عَنْ مُسْلِمِ بْنِ زِيَادٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا، يَقُولُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ قَالَ حِينَ يُصْبِحُ اللَّهُمَّ أَصْبَحْنَا نُشْهِدُكَ وَنُشْهِدُ حَمَلَةَ عَرْشِكَ وَمَلاَئِكَتَكَ وَجَمِيعَ خَلْقِكَ بِأَنَّكَ الله لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ وَحْدَكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُكَ وَرَسُولُكَ . إِلاَّ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ مَا أَصَابَ فِي يَوْمِهِ ذَلِكَ وَإِنْ قَالَهَا حِينَ يُمْسِي غَفَرَ اللَّهُ لَهُ مَا أَصَابَ فِي تِلْكَ اللَّيْلَةِ مِنْ ذَنْبٍ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim tongda: ‹Allohim, biz tongga yetdik, Seni guvoh qilamiz va Arshingni koʻtaruvchilarni, farishtalaringni hamda barcha maxluqotingni guvoh qilamizki, albatta Sen Allohsan, Sendan boshqa iloh yoʻq, yolgʻizsan, sherigʻing yoʻq va Muhammad Sening bandang va Rasulingdir›, desa, Alloh uning oʻsha kuni qilgan (gunohini) magʻfirat qiladi. Agar buni kechqurun aytsa, Alloh uning oʻsha kechasi qilgan gunohini magʻfirat qiladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким тонгда: ‹Аллоҳим, биз тонгга етдик, Сени гувоҳ қиламиз ва Аршингни кўтарувчиларни, фаришталарингни ҳамда барча махлуқотингни гувоҳ қиламизки, албатта Сен Аллоҳсан, Сендан бошқа илоҳ йўқ, ёлғизсан, шериғинг йўқ ва Муҳаммад Сенинг банданг ва Расулингдир›, деса, Аллоҳ унинг ўша куни қилган (гуноҳини) мағфират қилади. Агар буни кечқурун айтса, Аллоҳ унинг ўша кечаси қилган гуноҳини мағфират қилади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ عَبْدِ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ ثَابِتٍ الْبُنَانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، رضى الله عنه أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا مَرَرْتُمْ بِرِيَاضِ الْجَنَّةِ فَارْتَعُوا " . قَالَ وَمَا رِيَاضُ الْجَنَّةِ قَالَ " حِلَقُ الذِّكْرِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jannat bogʻlaridan oʻtganingizda, oʻtloqlaridan baraka oling», dedilar. «Jannat bogʻlari nima?» deb soʻrashdi. U zot: «Zikr halqalaridir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis bu yoʻldan, Sobitning Anasdan rivoyatidan hasan gʻaribdir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жаннат боғларидан ўтганингизда, ўтлоқларидан барака олинг», дедилар. «Жаннат боғлари нима?» деб сўрашди. У зот: «Зикр ҳалқаларидир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис бу йўлдан, Собитнинг Анасдан ривоятидан ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ وَرْدَانَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَجُلاً، جَاءَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَىُّ الدُّعَاءِ أَفْضَلُ قَالَ " سَلْ رَبَّكَ الْعَافِيَةَ وَالْمُعَافَاةَ فِي الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ " . ثُمَّ أَتَاهُ فِي الْيَوْمِ الثَّانِي فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَىُّ الدُّعَاءِ أَفْضَلُ فَقَالَ لَهُ مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ أَتَاهُ فِي الْيَوْمِ الثَّالِثِ فَقَالَ لَهُ مِثْلَ ذَلِكَ . قَالَ " فَإِذَا أُعْطِيتَ الْعَافِيَةَ فِي الدُّنْيَا وَأُعْطِيتَهَا فِي الآخِرَةِ فَقَدْ أَفْلَحْتَ " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ إِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ سَلَمَةَ بْنِ وَرْدَانَ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺning oldilariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, qaysi duo afzaldir?» dedi. U zot: «Robbingdan dunyo va oxiratda ofiyat (sogʻ-salomatlik) va muʼofatni soʻra», dedilar. Soʻng u ikkinchi kuni kelib: «Ey Allohning Rasuli, qaysi duo afzaldir?» dedi. U zot unga shunga oʻxshash javob berdilar. Soʻng u uchinchi kuni kelganda ham unga shunga oʻxshash aytdilar. Keyin u zot: «Dunyoda ofiyat berilsang va oxiratda ham u senga berilsa, bas, sen najot topibsan», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis bu yoʻldan hasan gʻaribdir, biz uni faqat Salama ibn Vardonning rivoyatidangina bilamiz.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺнинг олдиларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, қайси дуо афзалдир?» деди. У зот: «Роббингдан дунё ва охиратда офият (соғ-саломатлик) ва муъофатни сўра», дедилар. Сўнг у иккинчи куни келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, қайси дуо афзалдир?» деди. У зот унга шунга ўхшаш жавоб бердилар. Сўнг у учинчи куни келганда ҳам унга шунга ўхшаш айтдилар. Кейин у зот: «Дунёда офият берилсанг ва охиратда ҳам у сенга берилса, бас, сен нажот топибсан», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис бу йўлдан ҳасан ғарибдир, биз уни фақат Салама ибн Вардоннинг ривоятидангина биламиз.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ الْمُكْتِبُ، حَدَّثَنَا أَبُو بَدْرٍ، شُجَاعُ بْنُ الْوَلِيدِ عَنِ الرُّحَيْلِ بْنِ مُعَاوِيَةَ، أَخِي زُهَيْرِ بْنِ مُعَاوِيَةَ عَنِ الرَّقَاشِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا كَرَبَهُ أَمْرٌ قَالَ " يَا حَىُّ يَا قَيُّومُ بِرَحْمَتِكَ أَسْتَغِيثُ " .
وَبِإِسْنَادِهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَلِظُّوا بِيَا ذَا الْجَلاَلِ وَالإِكْرَامِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ . وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ أَنَسٍ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺni biror ish gʻamgin qilganida: «Yo Hayyu yo Qayyum, marhamating ila nusrat soʻrayman», der edilar. Yana shu isnod bilan keladi: Rasululloh ﷺ: «‹Yo Zal-Jaloli val-Ikrom› (deyishni) doimiy qilinglar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir. Bu hadis Anasdan boshqa yoʻl bilan ham rivoyat qilingan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺни бирор иш ғамгин қилганида: «Ё Ҳайю ё Қайюм, марҳаматинг ила нусрат сўрайман», дер эдилар. Яна шу иснод билан келади: Расулуллоҳ ﷺ: «‹Ё Зал-Жалоли вал-Икром› (дейишни) доимий қилинглар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир. Бу ҳадис Анасдан бошқа йўл билан ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا الْمُؤَمِّلُ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَلِظُّوا بِيَا ذَا الْجَلاَلِ وَالإِكْرَامِ " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَلَيْسَ بِمَحْفُوظٍ . وَإِنَّمَا يُرْوَى هَذَا عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ حُمَيْدٍ عَنِ الْحَسَنِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهَذَا أَصَحُّ وَمُؤَمِّلٌ غَلِطَ فِيهِ فَقَالَ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ وَلاَ يُتَابَعُ فِيهِ .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «‹Yo Zal-Jaloli val-Ikrom› (deyishni) doimiy qilinglar», dedilar. (Abu Iso) aytdi: Bu hadis gʻarib boʻlib, mahfuz emas. Bu (hadis) aslida Hammod ibn Salama orqali Humayddan, u Hasandan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi va bu (rivoyat) sahihroqdir. Muammil bunda xato qilib, «Hammoddan, u Humayddan, u Anasdan» dedi va bunda unga mutobaat qilinmagan.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «‹Ё Зал-Жалоли вал-Икром› (дейишни) доимий қилинглар», дедилар. (Абу Исо) айтди: Бу ҳадис ғариб бўлиб, маҳфуз эмас. Бу (ҳадис) аслида Ҳаммод ибн Салама орқали Ҳумайддан, у Ҳасандан, у Набий ﷺдан ривоят қилинади ва бу (ривоят) саҳиҳроқдир. Муаммил бунда хато қилиб, «Ҳаммоддан, у Ҳумайддан, у Анасдан» деди ва бунда унга мутобаат қилинмаган.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ الرَّازِيُّ، حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَرَّ بِشَجَرَةٍ يَابِسَةِ الْوَرَقِ فَضَرَبَهَا بِعَصَاهُ فَتَنَاثَرَ الْوَرَقُ فَقَالَ " إِنَّ الْحَمْدَ لِلَّهِ وَسُبْحَانَ اللَّهِ وَلاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَاللَّهُ أَكْبَرُ لَتُسَاقِطُ مِنْ ذُنُوبِ الْعَبْدِ كَمَا تَسَاقَطَ وَرَقُ هَذِهِ الشَّجَرَةِ " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ . وَلاَ نَعْرِفُ لِلأَعْمَشِ سَمَاعًا مِنْ أَنَسٍ إِلاَّ أَنَّهُ قَدْ رَآهُ وَنَظَرَ إِلَيْهِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ barglari qurigan bir daraxt yonidan oʻtib, uni hassalari bilan urdilar, shunda barglar toʻkilib ketdi. Soʻng u zot: «Albatta ‹Alhamdulillah›, ‹Subhonalloh›, ‹La ilaha illalloh› va ‹Allohu akbar› (kalimalari) banda gunohlarini xuddi mana shu daraxtning barglari toʻkilganidek toʻkadi», dedilar. (Abu Iso) aytdi: Bu hadis gʻaribdir. Biz Aʼmashning Anasdan eshitganini bilmaymiz, faqat uni koʻrgani va unga qaragani (maʼlum).Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ барглари қуриган бир дарахт ёнидан ўтиб, уни ҳассалари билан урдилар, шунда барглар тўкилиб кетди. Сўнг у зот: «Албатта ‹Алҳамдулиллаҳ›, ‹Субҳоналлоҳ›, ‹Ла илаҳа иллаллоҳ› ва ‹Аллоҳу акбар› (калималари) банда гуноҳларини худди мана шу дарахтнинг барглари тўкилганидек тўкади», дедилар. (Абу Исо) айтди: Бу ҳадис ғарибдир. Биз Аъмашнинг Анасдан эшитганини билмаймиз, фақат уни кўргани ва унга қарагани (маълум).
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِسْحَاقَ الْجَوْهَرِيُّ الْبَصْرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، حَدَّثَنَا كَثِيرُ بْنُ فَائِدٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُبَيْدٍ، قَالَ سَمِعْتُ بَكْرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيَّ، يَقُولُ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " قَالَ اللَّهُ يَا ابْنَ آدَمَ إِنَّكَ مَا دَعَوْتَنِي وَرَجَوْتَنِي غَفَرْتُ لَكَ عَلَى مَا كَانَ فِيكَ وَلاَ أُبَالِي يَا ابْنَ آدَمَ لَوْ بَلَغَتْ ذُنُوبُكَ عَنَانَ السَّمَاءِ ثُمَّ اسْتَغْفَرْتَنِي غَفَرْتُ لَكَ وَلاَ أُبَالِي يَا ابْنَ آدَمَ إِنَّكَ لَوْ أَتَيْتَنِي بِقُرَابِ الأَرْضِ خَطَايَا ثُمَّ لَقِيتَنِي لاَ تُشْرِكُ بِي شَيْئًا لأَتَيْتُكَ بِقُرَابِهَا مَغْفِرَةً " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning shunday deb aytayotganlarini eshitdim: «Alloh tabaroka va taolo aytdi: ‹Ey Odam farzandi, sen Menga duo qilib, Mendan umid qilib turar ekansan, senda boʻlgan narsalarga qaramay, Men seni magʻfirat qildim va parvo qilmadim. Ey Odam farzandi, agar gunohlaring osmonning bulutlariga yetsa-yu, soʻng Mendan magʻfirat soʻrasang, Men seni magʻfirat qilaman va parvo qilmayman. Ey Odam farzandi, agar yer toʻlasi xatolar bilan Mening huzurimga kelsang, soʻng Menga hech narsani sherik qilmagan holda Menga roʻbaroʻ boʻlsang, Men senga ana shuncha magʻfirat bilan kelaman›.» Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat shu yoʻldan bilamiz.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деб айтаётганларини эшитдим: «Аллоҳ табарока ва таоло айтди: ‹Эй Одам фарзанди, сен Менга дуо қилиб, Мендан умид қилиб турар экансан, сенда бўлган нарсаларга қарамай, Мен сени мағфират қилдим ва парво қилмадим. Эй Одам фарзанди, агар гуноҳларинг осмоннинг булутларига етса-ю, сўнг Мендан мағфират сўрасанг, Мен сени мағфират қиламан ва парво қилмайман. Эй Одам фарзанди, агар ер тўласи хатолар билан Менинг ҳузуримга келсанг, сўнг Менга ҳеч нарсани шерик қилмаган ҳолда Менга рўбарў бўлсанг, Мен сенга ана шунча мағфират билан келаман›.» Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат шу йўлдан биламиз.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي الثَّلْجِ، - رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ بَغْدَادَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ صَاحِبُ أَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ زَرْبِيٍّ، عَنْ عَاصِمٍ الأَحْوَلِ، وَثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ دَخَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْمَسْجِدَ وَرَجُلٌ قَدْ صَلَّى وَهُوَ يَدْعُو وَيَقُولُ فِي دُعَائِهِ اللَّهُمَّ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ الْمَنَّانُ بَدِيعُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ ذَا الْجَلاَلِ وَالإِكْرَامِ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " تَدْرُونَ بِمَ دَعَا اللَّهَ دَعَا اللَّهَ بِاسْمِهِ الأَعْظَمِ الَّذِي إِذَا دُعِيَ بِهِ أَجَابَ وَإِذَا سُئِلَ بِهِ أَعْطَى " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ . وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ عَنْ أَنَسٍ .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ masjidga kirdilar, bir kishi esa namozini oʻqib boʻlib, duo qilar va oʻz duosida: «Allohumma, Sendan oʻzga iloh yoʻq, Sen Mannonsan, osmonlar va yerning Yaratuvchisisan, ey Jalol va Ikrom Egasi», derdi. Bas, Nabiy ﷺ: «Bilasizlarmi, u Allohga nima bilan duo qildi? U Allohga Uning ismi aʼzami bilan duo qildiki, u (ism) bilan duo qilinsa, U ijobat qiladi va u bilan soʻralsa, U ato etadi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis Sobitning Anasdan (qilgan rivoyati) jihatidan gʻaribdir. U bundan boshqa yoʻl bilan ham Anasdan rivoyat qilingan.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ масжидга кирдилар, бир киши эса намозини ўқиб бўлиб, дуо қилар ва ўз дуосида: «Аллоҳумма, Сендан ўзга илоҳ йўқ, Сен Маннонсан, осмонлар ва ернинг Яратувчисисан, эй Жалол ва Икром Эгаси», дерди. Бас, Набий ﷺ: «Биласизларми, у Аллоҳга нима билан дуо қилди? У Аллоҳга Унинг исми аъзами билан дуо қилдики, у (исм) билан дуо қилинса, У ижобат қилади ва у билан сўралса, У ато этади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис Собитнинг Анасдан (қилган ривояти) жиҳатидан ғарибдир. У бундан бошқа йўл билан ҳам Анасдан ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ، أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنِ الْمُثَنَّى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا غَزَا قَالَ " اللَّهُمَّ أَنْتَ عَضُدِي وَأَنْتَ نَصِيرِي وَبِكَ أُقَاتِلُ " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَمَعْنَى قَوْلِهِ عَضُدِي . يَعْنِي عَوْنِي .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ gʻazotga chiqsalar: «Allohumma anta azudiy va anta nasiyriy va bika uqotil (Ey Allohim, Sen mening madadkorimsan, Sen mening yordamchimsan va Sening (yordaming) bilan jang qilaman)», derdilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. «Azudiy» degan soʻzning maʼnosi «mening madadkorim»dir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ғазотга чиқсалар: «Аллоҳумма анта азудий ва анта насийрий ва бика уқотил (Эй Аллоҳим, Сен менинг мададкоримсан, Сен менинг ёрдамчимсан ва Сенинг (ёрдаминг) билан жанг қиламан)», дердилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. «Азудий» деган сўзнинг маъноси «менинг мададкорим»дир.
حَدَّثَنَا أَبُو هِشَامٍ الرِّفَاعِيُّ، مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ الْكُوفِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ الْيَمَانِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ زَيْدٍ الْعَمِّيِّ، عَنْ أَبِي إِيَاسٍ، مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الدُّعَاءُ لاَ يُرَدُّ بَيْنَ الأَذَانِ وَالإِقَامَةِ " . قَالُوا فَمَاذَا نَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " سَلُوا اللَّهَ الْعَافِيَةَ فِي الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَقَدْ زَادَ يَحْيَى بْنُ الْيَمَانِ فِي هَذَا الْحَدِيثِ هَذَا الْحَرْفَ قَالُوا فَمَاذَا نَقُولُ قَالَ " سَلُوا اللَّهَ الْعَافِيَةَ فِي الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Azon bilan iqoma orasida (qilingan) duo rad qilinmaydi», dedilar. (Sahobalar): «Ey Allohning Rasuli, unda biz nima deylik?» deyishdi. U zot: «Allohdan dunyo va oxiratda ofiyat (sogʻ-salomatlik) soʻranglar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir. Yahyo ibn Yamon bu hadisda quyidagi (qoʻshimcha) soʻzni ziyoda qilgan: (Sahobalar): «Unda biz nima deylik?» deyishdi. U zot: «Allohdan dunyo va oxiratda ofiyat soʻranglar», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Азон билан иқома орасида (қилинган) дуо рад қилинмайди», дедилар. (Саҳобалар): «Эй Аллоҳнинг Расули, унда биз нима дейлик?» дейишди. У зот: «Аллоҳдан дунё ва охиратда офият (соғ-саломатлик) сўранглар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир. Яҳё ибн Ямон бу ҳадисда қуйидаги (қўшимча) сўзни зиёда қилган: (Саҳобалар): «Унда биз нима дейлик?» дейишди. У зот: «Аллоҳдан дунё ва охиратда офият сўранглар», дедилар.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ، وَأَبُو أَحْمَدَ وَأَبُو نُعَيْمٍ عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ زَيْدٍ الْعَمِّيِّ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الدُّعَاءُ لاَ يُرَدُّ بَيْنَ الأَذَانِ وَالإِقَامَةِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى أَبُو إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِيُّ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ بُرَيْدِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ الْكُوفِيِّ عَنْ أَنَسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَ هَذَا وَهَذَا أَصَحُّ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Azon bilan iqoma orasida (qilingan) duo rad qilinmaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Abu Ishoq al-Hamdoniy ham bu hadisni shu tarzda Burayd ibn Abu Maryam al-Kufiydan, u Anasdan, u Paygʻambar ﷺdan shunga oʻxshash rivoyat qilgan, va bu (rivoyat) koʻproq sahihdir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Азон билан иқома орасида (қилинган) дуо рад қилинмайди», дедилар. Абу Исо айтди: Абу Ишоқ ал-Ҳамдоний ҳам бу ҳадисни шу тарзда Бурайд ибн Абу Марям ал-Куфийдан, у Анасдан, у Пайғамбар ﷺдан шунга ўхшаш ривоят қилган, ва бу (ривоят) кўпроқ саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ يَزِيدَ الْكُوفِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلاَمِ بْنُ حَرْبٍ، عَنْ لَيْثٍ، عَنِ الرَّبِيعِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَنَا أَوَّلُ النَّاسِ خُرُوجًا إِذَا بُعِثُوا وَأَنَا خَطِيبُهُمْ إِذَا وَفَدُوا وَأَنَا مُبَشِّرُهُمْ إِذَا أَيِسُوا لِوَاءُ الْحَمْدِ يَوْمَئِذٍ بِيَدِي وَأَنَا أَكْرَمُ وَلَدِ آدَمَ عَلَى رَبِّي وَلاَ فَخْرَ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Odamlar qayta tirilganlarida (qabridan) birinchi boʻlib chiqadigan menman, ular toʻplanganlarida ularning xatibi menman va ular umidsizlikka tushganlarida ularga xushxabar beruvchi menman. Oʻsha kuni hamd bayrogʻi qoʻlimda boʻladi. Men Robbim huzurida Odam farzandlarining eng karamlisiman va (bunda) faxrlanish yoʻq», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Одамлар қайта тирилганларида (қабридан) биринчи бўлиб чиқадиган менман, улар тўпланганларида уларнинг хатиби менман ва улар умидсизликка тушганларида уларга хушхабар берувчи менман. Ўша куни ҳамд байроғи қўлимда бўлади. Мен Роббим ҳузурида Одам фарзандларининг энг карамлисиман ва (бунда) фахрланиш йўқ», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ هِلاَلٍ الصَّوَّافُ الْبَصْرِيُّ، حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ الضُّبَعِيُّ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ لَمَّا كَانَ الْيَوْمُ الَّذِي دَخَلَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ أَضَاءَ مِنْهَا كُلُّ شَيْءٍ فَلَمَّا كَانَ الْيَوْمُ الَّذِي مَاتَ فِيهِ أَظْلَمَ مِنْهَا كُلُّ شَيْءٍ وَمَا نَفَضْنَا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الأَيْدِي وَإِنَّا لَفِي دَفْنِهِ حَتَّى أَنْكَرْنَا قُلُوبَنَا . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Madinaga kirgan kunlari undagi har bir narsa nurlanib ketdi. U zot vafot etgan kunlari esa undagi har bir narsa qorongʻulashib qoldi. Biz Rasululloh ﷺni dafn etishdan qoʻllarimizni hali tortmasimizdanoq qalblarimizni notanish (oʻzgargan) holda topib qoldik», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻarib sahihdir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Мадинага кирган кунлари ундаги ҳар бир нарса нурланиб кетди. У зот вафот этган кунлари эса ундаги ҳар бир нарса қоронғулашиб қолди. Биз Расулуллоҳ ﷺни дафн этишдан қўлларимизни ҳали тортмасимизданоқ қалбларимизни нотаниш (ўзгарган) ҳолда топиб қолдик», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғариб саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، وَحَدَّثَنَا الأَنْصَارِيُّ، حَدَّثَنَا مَعْنٌ، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ لَمْ يَكُنْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالطَّوِيلِ الْبَائِنِ وَلاَ بِالْقَصِيرِ الْمُتَرَدِّدِ وَلاَ بِالأَبْيَضِ الأَمْهَقِ وَلاَ بِالآدَمِ وَلَيْسَ بِالْجَعْدِ الْقَطَطِ وَلاَ بِالسَّبِطِ بَعَثَهُ اللَّهُ عَلَى رَأْسِ أَرْبَعِينَ سَنَةً فَأَقَامَ بِمَكَّةَ عَشْرَ سِنِينَ وَبِالْمَدِينَةِ عَشْرَ سِنِينَ وَتَوَفَّاهُ اللَّهُ عَلَى رَأْسِ سِتِّينَ سَنَةً وَلَيْسَ فِي رَأْسِهِ وَلِحْيَتِهِ عِشْرُونَ شَعْرَةً بَيْضَاءَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) shunday deganlar: «Rasululloh ﷺ haddan tashqari novcha ham, pakana ham emas, oppoq-oqargan ham, qoramtir ham emas, sochlari oʻ ta jingalak ham, oʻ ta tekis ham emas edi. Alloh u zotni qirq yoshga toʻlganlarida (paygʻambar qilib) yubordi. U zot Makkada oʻn yil, Madinada oʻn yil turdilar, Alloh u zotni oltmish yoshga toʻlganlarida vafot ettirdi. U zotning bosh va soqollarida yigirmata ham oq tuk yoʻq edi». Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) шундай деганлар: «Расулуллоҳ ﷺ ҳаддан ташқари новча ҳам, пакана ҳам эмас, оппоқ-оқарган ҳам, қорамтир ҳам эмас, сочлари ў та жингалак ҳам, ў та текис ҳам эмас эди. Аллоҳ у зотни қирқ ёшга тўлганларида (пайғамбар қилиб) юборди. У зот Маккада ўн йил, Мадинада ўн йил турдилар, Аллоҳ у зотни олтмиш ёшга тўлганларида вафот эттирди. У зотнинг бош ва соқолларида йигирмата ҳам оқ тук йўқ эди». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.