حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ يَزِيدَ الرَّقَاشِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " يُرْسَلُ الْبُكَاءُ عَلَى أَهْلِ النَّارِ فَيَبْكُونَ حَتَّى يَنْقَطِعَ الدُّمُوعُ ثُمَّ يَبْكُونَ الدَّمَ حَتَّى يَصِيرَ فِي وُجُوهِهِمْ كَهَيْئَةِ الأُخْدُودِ لَوْ أُرْسِلَتْ فِيهِ السُّفُنُ لَجَرَتْ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Doʻzax ahliga yigʻi soladi, ular koʻz yoshlari tugaguncha yigʻlaydilar. Soʻng yuzlarida jarlik shaklidagi izlar paydo boʻlguncha qon yigʻlaydilar. Agar oʻsha jarlarga kemalar qoʻyib yuborilsa, suzib ketardi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Дўзах аҳлига йиғи солади, улар кўз ёшлари тугагунча йиғлайдилар. Сўнг юзларида жарлик шаклидаги излар пайдо бўлгунча қон йиғлайдилар. Агар ўша жарларга кемалар қўйиб юборилса, сузиб кетарди», дедилар.
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ بُرَيْدِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " مَنْ سَأَلَ الْجَنَّةَ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ قَالَتِ الْجَنَّةُ اللَّهُمَّ أَدْخِلْهُ الْجَنَّةَ وَمَنِ اسْتَجَارَ مِنَ النَّارِ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ قَالَتِ النَّارُ اللَّهُمَّ أَجِرْهُ مِنَ النَّارِ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim uch marta jannatni soʻrasa, jannat: ‹Ey Alloh, uni jannatga kirgiz›, deydi. Kim uch marta doʻzaxdan panoh soʻrasa, doʻzax: ‹Ey Alloh, uni doʻzaxdan asra›, deydi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким уч марта жаннатни сўраса, жаннат: ‹Эй Аллоҳ, уни жаннатга киргиз›, дейди. Ким уч марта дўзахдан паноҳ сўраса, дўзах: ‹Эй Аллоҳ, уни дўзахдан асра›, дейди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ الْمِصْرِيُّ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " مَنْ كَذَبَ عَلَىَّ - حَسِبْتُهُ قَالَ مُتَعَمِّدًا - فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim menga yolgʻon nisbat bersa, — roviy: «Menimcha, u zot ‹atayin› deb ham aytdilar», dedi, — joyini doʻzaxdan tayyorlab qoʻyaversin», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким менга ёлғон нисбат берса, — ровий: «Менимча, у зот ‹атайин› деб ҳам айтдилар», деди, — жойини дўзахдан тайёрлаб қўяверсин», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدِّمَشْقِيُّ، وَهَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ وَرْدَانَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " مَنْ تَرَكَ الْكَذِبَ وَهُوَ بَاطِلٌ بُنِيَ لَهُ قَصْرٌ فِي رَبَضِ الْجَنَّةِ وَمَنْ تَرَكَ الْمِرَاءَ وَهُوَ مُحِقٌّ بُنِيَ لَهُ فِي وَسَطِهَا وَمَنْ حَسَّنَ خُلُقَهُ بُنِيَ لَهُ فِي أَعْلاَهَا " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim botil ish uchun aytiladigan yolgʻonni tark etsa, unga jannatning chekkasida bir qasr quriladi. Kim haq boʻla turib tortishuvni tark etsa, unga jannatning oʻrtasida qasr quriladi. Kim axloqini goʻzal qilsa, unga jannatning eng yuqorisida qasr quriladi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ботил иш учун айтиладиган ёлғонни тарк этса, унга жаннатнинг чеккасида бир қаср қурилади. Ким ҳақ бўла туриб тортишувни тарк этса, унга жаннатнинг ўртасида қаср қурилади. Ким ахлоқини гўзал қилса, унга жаннатнинг энг юқорисида қаср қурилади», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " لاَ يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لأَخِيهِ - أَوْ قَالَ لِجَارِهِ - مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz oʻz birodariga — yoki oʻz qoʻshnisiga — oʻziga ravo koʻrgan narsani ravo koʻrmaguncha, (chin) iymon keltirmaydi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз ўз биродарига — ёки ўз қўшнисига — ўзига раво кўрган нарсани раво кўрмагунча, (чин) иймон келтирмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " لاَ يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَلَدِهِ وَوَالِدِهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz meni oʻz farzandidan, otasidan va barcha odamlardan koʻra suyukliroq koʻrmaguncha, (chin) iymon keltirmaydi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз мени ўз фарзандидан, отасидан ва барча одамлардан кўра суюклироқ кўрмагунча, (чин) иймон келтирмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ، حَدَّثَنَا أَبُو جَعْفَرٍ الرَّازِيُّ، عَنِ الرَّبِيعِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " مَنْ فَارَقَ الدُّنْيَا عَلَى الإِخْلاَصِ لِلَّهِ وَحْدَهُ وَعِبَادَتِهِ لاَ شَرِيكَ لَهُ وَإِقَامِ الصَّلاَةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ مَاتَ وَاللَّهُ عَنْهُ رَاضٍ " . قَالَ أَنَسٌ وَهُوَ دِينُ اللَّهِ الَّذِي جَاءَتْ بِهِ الرُّسُلُ وَبَلَّغُوهُ عَنْ رَبِّهِمْ قَبْلَ هَرْجِ الأَحَادِيثِ وَاخْتِلاَفِ الأَهْوَاءِ وَتَصْدِيقُ ذَلِكَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فِي آخِرِ مَا نَزَلَ يَقُولُ اللَّهُ {فَإِنْ تَابُوا} قَالَ خَلَعُوا الأَوْثَانَ وَعِبَادَتَهَا {وَأَقَامُوا الصَّلاَةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ} وَقَالَ فِي آيَةٍ أُخْرَى {فَإِنْ تَابُوا وَأَقَامُوا الصَّلاَةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ فَإِخْوَانُكُمْ فِي الدِّينِ}
حَدَّثَنَا أَبُو حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى الْعَبْسِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو جَعْفَرٍ الرَّازِيُّ، عَنِ الرَّبِيعِ بْنِ أَنَسٍ، مِثْلَهُ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bu dunyodan yolgʻiz Allohga ixlos qilgan, Unga sherik keltirmay ibodat qilgan, namozni toʻkis ado etgan va zakot bergan holida ketsa, Alloh undan rozi boʻlgan holida vafot etadi», dedilar. Anas dedi: «Bu — hadislar koʻpayib, havoyi nafslar ixtilofga kelishidan oldin paygʻambarlar olib kelgan va Robbilaridan yetkazgan Allohning dinidir. Buning tasdigʻi Allohning Kitobida, oxirgi nozil boʻlgan oyatlardan birida bor. Alloh taolo: {Bas, agar tavba qilsalar} deydi — yaʼni butlarni va ularga ibodat qilishni tark etsalar — {namozni toʻkis ado etsalar va zakot bersalar}, dedi. Boshqa bir oyatda esa: {Bas, agar tavba qilsalar, namozni toʻkis ado etsalar va zakot bersalar, dinda birodarlaringizdirlar}, dedi».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бу дунёдан ёлғиз Аллоҳга ихлос қилган, Унга шерик келтирмай ибодат қилган, намозни тўкис адо этган ва закот берган ҳолида кетса, Аллоҳ ундан рози бўлган ҳолида вафот этади», дедилар. Анас деди: «Бу — ҳадислар кўпайиб, ҳавойи нафслар ихтилофга келишидан олдин пайғамбарлар олиб келган ва Роббиларидан етказган Аллоҳнинг динидир. Бунинг тасдиғи Аллоҳнинг Китобида, охирги нозил бўлган оятлардан бирида бор. Аллоҳ таоло: {Бас, агар тавба қилсалар} дейди — яъни бутларни ва уларга ибодат қилишни тарк этсалар — {намозни тўкис адо этсалар ва закот берсалар}, деди. Бошқа бир оятда эса: {Бас, агар тавба қилсалар, намозни тўкис адо этсалар ва закот берсалар, динда биродарларингиздирлар}, деди».
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، وَالْحُسَيْنُ بْنُ الْحَسَنِ الْمَرْوَزِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَىُّ النَّاسِ أَحَبُّ إِلَيْكَ قَالَ " عَائِشَةُ " . قِيلَ مِنَ الرِّجَالِ قَالَ " أَبُوهَا " .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Ey Rasululloh, odamlardan qay biri sizga eng suyukliroq?» deb soʻralganda, u zot: «Oisha», dedilar. «Erkaklardan-chi?» deyilganda, u zot: «Uning otasi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Эй Расулуллоҳ, одамлардан қай бири сизга энг суюклироқ?» деб сўралганда, у зот: «Оиша», дедилар. «Эркаклардан-чи?» дейилганда, у зот: «Унинг отаси», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " لَقَدْ أُوذِيتُ فِي اللَّهِ وَمَا يُؤْذَى أَحَدٌ وَلَقَدْ أُخِفْتُ فِي اللَّهِ وَمَا يُخَافُ أَحَدٌ وَلَقَدْ أَتَتْ عَلَىَّ ثَالِثَةٌ وَمَا لِيَ وَلِبِلاَلٍ طَعَامٌ يَأْكُلُهُ ذُو كَبِدٍ إِلاَّ مَا وَارَى إِبِطُ بِلاَلٍ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men Alloh yoʻlida hech kim aziyat chekmagan darajada aziyat chekdim va Alloh yoʻlida hech kim qoʻrqitilmagan darajada qoʻrqitildim. Menga shunday uch kun keldiki, Bilolning qoʻltigʻiga yashiringan narsadan boshqa, jonzot yeydigan taomdan menda ham, Bilolda ham hech narsa yoʻq edi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен Аллоҳ йўлида ҳеч ким азият чекмаган даражада азият чекдим ва Аллоҳ йўлида ҳеч ким қўрқитилмаган даражада қўрқитилдим. Менга шундай уч кун келдики, Билолнинг қўлтиғига яширинган нарсадан бошқа, жонзот ейдиган таомдан менда ҳам, Билолда ҳам ҳеч нарса йўқ эди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " أَرْحَمُ أُمَّتِي بِأُمَّتِي أَبُو بَكْرٍ وَأَشَدُّهُمْ فِي دِينِ اللَّهِ عُمَرُ وَأَصْدَقُهُمْ حَيَاءً عُثْمَانُ وَأَقْضَاهُمْ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَأَقْرَؤُهُمْ لِكِتَابِ اللَّهِ أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ وَأَعْلَمُهُمْ بِالْحَلاَلِ وَالْحَرَامِ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ وَأَفْرَضُهُمْ زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ أَلاَ وَإِنَّ لِكُلِّ أُمَّةٍ أَمِينًا وَأَمِينُ هَذِهِ الأُمَّةِ أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ummatimning ummatimga eng mehribonlari Abu Bakr, ular ichida Alloh dinida eng qattiylari Umar, hayo jihatidan eng rostgoʻylari Usmon, eng yaxshi hukm qiluvchilari Ali ibn Abu Tolib, Allohning Kitobini eng koʻp oʻquvchilari Ubayy ibn Kaʼb, halol va haromni eng yaxshi biluvchilari Muoz ibn Jabal, farz (meros) ilmini eng yaxshi biluvchilari Zayd ibn Sobitdir. Ogoh boʻlinglarki, har bir ummatning bir amini bordir, bu ummatning amini esa Abu Ubayda ibn al-Jarrohdir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Умматимнинг умматимга энг меҳрибонлари Абу Бакр, улар ичида Аллоҳ динида энг қаттийлари Умар, ҳаё жиҳатидан энг ростгўйлари Усмон, энг яхши ҳукм қилувчилари Али ибн Абу Толиб, Аллоҳнинг Китобини энг кўп ўқувчилари Убайй ибн Каъб, ҳалол ва ҳаромни энг яхши билувчилари Муоз ибн Жабал, фарз (мерос) илмини энг яхши билувчилари Зайд ибн Собитдир. Огоҳ бўлингларки, ҳар бир умматнинг бир амини бордир, бу умматнинг амини эса Абу Убайда ибн ал-Жарроҳдир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ مثله عند إبن قدامة. غير أنه يقول في حق زيد (وَأَعْلَمُهُمْ بِالْفَرَائِضِ).
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan avvalgidek (154-hadis) rivoyat qilinadi, faqat Zayd haqida: «Ular ichida farzlarni (merosga oid ahkomlarni) eng yaxshi biladigani», deb keltirilgan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан аввалгидек (154-ҳадис) ривоят қилинади, фақат Зайд ҳақида: «Улар ичида фарзларни (меросга оид аҳкомларни) энг яхши биладигани», деб келтирилган.
حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ خَلَفٍ أَبُو بِشْرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " يَخْرُجُ قَوْمٌ فِي آخِرِ الزَّمَانِ - أَوْ فِي هَذِهِ الأُمَّةِ - يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ لاَ يُجَاوِزُ تَرَاقِيَهُمْ - أَوْ حُلْقُومَهُمْ سِيمَاهُمُ التَّحْلِيقُ إِذَا رَأَيْتُمُوهُمْ - أَوْ إِذَا لَقِيتُمُوهُمْ - فَاقْتُلُوهُمْ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oxirzamonda — yoki bu ummatda — shunday bir qavm chiqadiki, ular Qurʼonni oʻqiydilar, biroq u boʻgʻizlaridan — yoki tomoqlaridan — pastga oʻtmaydi. Ularning belgisi bosh qirtishlashdir. Ularni koʻrsangiz — yoki ularga uchrasangiz — ularni oʻldiringiz», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Охирзамонда — ёки бу умматда — шундай бир қавм чиқадики, улар Қуръонни ўқийдилар, бироқ у бўғизларидан — ёки томоқларидан — пастга ўтмайди. Уларнинг белгиси бош қиртишлашдир. Уларни кўрсангиз — ёки уларга учрасангиз — уларни ўлдирингиз», дедилар.
حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ الْمِصْرِيُّ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ سِنَانٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنَّهُ قَالَ " أَيُّمَا دَاعٍ دَعَا إِلَى ضَلاَلَةٍ فَاتُّبِعَ فَإِنَّ لَهُ مِثْلَ أَوْزَارِ مَنِ اتَّبَعَهُ وَلاَ يَنْقُصُ مِنْ أَوْزَارِهِمْ شَيْئًا وَأَيُّمَا دَاعٍ دَعَا إِلَى هُدًى فَاتُّبِعَ فَإِنَّ لَهُ مِثْلَ أُجُورِ مَنِ اتَّبَعَهُ وَلاَ يَنْقُصُ مِنْ أُجُورِهِمْ شَيْئًا " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir daʼvatchi zalolatga chorlab, unga ergashilsa, unga ergashganlarning vaboli kabi vabol boʻladi, ularning vabollaridan esa hech narsa kamaymaydi. Qaysi bir daʼvatchi hidoyatga chorlab, unga ergashilsa, unga ergashganlarning ajri kabi ajr boʻladi, ularning ajrlaridan esa hech narsa kamaymaydi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир даъватчи залолатга чорлаб, унга эргашилса, унга эргашганларнинг ваболи каби вабол бўлади, уларнинг ваболларидан эса ҳеч нарса камаймайди. Қайси бир даъватчи ҳидоятга чорлаб, унга эргашилса, унга эргашганларнинг ажри каби ажр бўлади, уларнинг ажрларидан эса ҳеч нарса камаймайди», дедилар.
حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ خَلَفٍ أَبُو بِشْرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ بُدَيْلٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " إِنَّ لِلَّهِ أَهْلِينَ مِنَ النَّاسِ " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ هُمْ قَالَ " هُمْ أَهْلُ الْقُرْآنِ أَهْلُ اللَّهِ وَخَاصَّتُهُ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Allohning odamlar ichida oʻz ahli bordir», dedilar. «Ey Allohning Rasuli, ular kimlar?» deb soʻrashdi. U zot: «Ular Qurʼon ahli, Allohning ahli va Uning xoslaridir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳнинг одамлар ичида ўз аҳли бордир», дедилар. «Эй Аллоҳнинг Расули, улар кимлар?» деб сўрашди. У зот: «Улар Қуръон аҳли, Аллоҳнинг аҳли ва Унинг хосларидир», дедилар.
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا كَثِيرُ بْنُ شِنْظِيرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " طَلَبُ الْعِلْمِ فَرِيضَةٌ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ وَوَاضِعُ الْعِلْمِ عِنْدَ غَيْرِ أَهْلِهِ كَمُقَلِّدِ الْخَنَازِيرِ الْجَوْهَرَ وَاللُّؤْلُؤَ وَالذَّهَبَ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ilm talab qilish har bir musulmonga farzdir. Ilmni unga loyiq boʻlmagan kishilarga qoʻygan kishi choʻchqalarning boʻyniga javohir, marvarid va oltin osgan kishiga oʻxshaydi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Илм талаб қилиш ҳар бир мусулмонга фарздир. Илмни унга лойиқ бўлмаган кишиларга қўйган киши чўчқаларнинг бўйнига жавоҳир, марварид ва олтин осган кишига ўхшайди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا مُبَشِّرُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْحَلَبِيُّ، عَنْ مُعَانِ بْنِ رِفَاعَةَ، عَنْ عَبْدِ الْوَهَّابِ بْنِ بُخْتٍ الْمَكِّيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " نَضَّرَ اللَّهُ عَبْدًا سَمِعَ مَقَالَتِي فَوَعَاهَا ثُمَّ بَلَّغَهَا عَنِّي فَرُبَّ حَامِلِ فِقْهٍ غَيْرِ فَقِيهٍ وَرُبَّ حَامِلِ فِقْهٍ إِلَى مَنْ هُوَ أَفْقَهُ مِنْهُ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mening soʻzimni eshitib, uni yodda saqlagan, soʻng mendan yetkazgan bandaning yuzini Alloh yorugʻ qilsin! Fiqhni koʻtaruvchi baʼzan oʻzi faqih boʻlmasligi, fiqhni oʻzidan koʻra faqihroq kishiga yetkazuvchi ham boʻlishi mumkin», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менинг сўзимни эшитиб, уни ёдда сақлаган, сўнг мендан етказган банданинг юзини Аллоҳ ёруғ қилсин! Фиқҳни кўтарувчи баъзан ўзи фақиҳ бўлмаслиги, фиқҳни ўзидан кўра фақиҳроқ кишига етказувчи ҳам бўлиши мумкин», дедилар.
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ الْحَسَنِ الْمَرْوَزِيُّ، أَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " إِنَّ مِنَ النَّاسِ مَفَاتِيحَ لِلْخَيْرِ مَغَالِيقَ لِلشَّرِّ وَإِنَّ مِنَ النَّاسِ مَفَاتِيحَ لِلشَّرِّ مَغَالِيقَ لِلْخَيْرِ فَطُوبَى لِمَنْ جَعَلَ اللَّهُ مَفَاتِيحَ الْخَيْرِ عَلَى يَدَيْهِ وَوَيْلٌ لِمَنْ جَعَلَ اللَّهُ مَفَاتِيحَ الشَّرِّ عَلَى يَدَيْهِ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Odamlar orasida yaxshilikning kalitlari, yomonlikning qulflari boʻlganlar bor. Yana odamlar orasida yomonlikning kalitlari, yaxshilikning qulflari boʻlganlar ham bor. Alloh yaxshilik kalitlarini qoʻliga bergan kishiga xushxabar boʻlsin! Alloh yomonlik kalitlarini qoʻliga bergan kishiga esa halokat boʻlsin!», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Одамлар орасида яхшиликнинг калитлари, ёмонликнинг қулфлари бўлганлар бор. Яна одамлар орасида ёмонликнинг калитлари, яхшиликнинг қулфлари бўлганлар ҳам бор. Аллоҳ яхшилик калитларини қўлига берган кишига хушхабар бўлсин! Аллоҳ ёмонлик калитларини қўлига берган кишига эса ҳалокат бўлсин!», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الأَزْهَرِ، حَدَّثَنَا الْهَيْثَمُ بْنُ جَمِيلٍ، حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ سُلَيْمٍ، حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ " مَنْ سُئِلَ عَنْ عِلْمٍ فَكَتَمَهُ أُلْجِمَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ بِلِجَامٍ مِنْ نَارٍ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ: «Kim ilmdan soʻralib, uni yashirsa, qiyomat kunida olovdan boʻlgan yugan bilan yuganlanadi», deganlarini eshitdim.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ: «Ким илмдан сўралиб, уни яширса, қиёмат кунида оловдан бўлган юган билан юганланади», деганларини эшитдим.
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّهُ قَالَ كُنَّا نُصَلِّي الْعَصْرَ ثُمَّ يَخْرُجُ الإِنْسَانُ إِلَى بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ فَيَجِدُهُمْ يُصَلُّونَ الْعَصْرَ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Biz asrni oʻqirdik, soʻng kishi Banu Amr ibn Avfga borsa, ularni asrni oʻqiyotgan holda topardi».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Биз асрни ўқирдик, сўнг киши Бану Амр ибн Авфга борса, уларни асрни ўқиётган ҳолда топарди».
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّهُ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَحَانَتْ صَلاَةُ الْعَصْرِ فَالْتَمَسَ النَّاسُ وَضُوءًا فَلَمْ يَجِدُوهُ فَأُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِوَضُوءٍ فِي إِنَاءٍ فَوَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي ذَلِكَ الإِنَاءِ يَدَهُ ثُمَّ أَمَرَ النَّاسَ يَتَوَضَّئُونَ مِنْهُ - قَالَ أَنَسٌ - فَرَأَيْتُ الْمَاءَ يَنْبُعُ مِنْ تَحْتِ أَصَابِعِهِ فَتَوَضَّأَ النَّاسُ حَتَّى تَوَضَّئُوا مِنْ عِنْدِ آخِرِهِمْ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u: «Men Rasululloh ﷺni (bir voqeada) koʻrdim: asr namozining vaqti boʻlgan edi, odamlar tahorat uchun suv qidirdilar, ammo topa olmadilar. Soʻng Rasululloh ﷺga bir idishda tahorat suvi keltirildi. Rasululloh ﷺ qoʻllarini oʻsha idishga qoʻydilar, keyin odamlarga undan tahorat olishni buyurdilar», dedi. Anas: «Men suvning u zotning barmoqlari ostidan qaynab chiqayotganini koʻrdim. Odamlar toki oxirgilarigacha (hammasi) tahorat olishdi», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у: «Мен Расулуллоҳ ﷺни (бир воқеада) кўрдим: аср намозининг вақти бўлган эди, одамлар таҳорат учун сув қидирдилар, аммо топа олмадилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺга бир идишда таҳорат суви келтирилди. Расулуллоҳ ﷺ қўлларини ўша идишга қўйдилар, кейин одамларга ундан таҳорат олишни буюрдилар», деди. Анас: «Мен сувнинг у зотнинг бармоқлари остидан қайнаб чиқаётганини кўрдим. Одамлар токи охиргиларигача (ҳаммаси) таҳорат олишди», деди.
حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَكِبَ فَرَسًا فَصُرِعَ فَجُحِشَ شِقُّهُ الأَيْمَنُ فَصَلَّى صَلاَةً مِنَ الصَّلَوَاتِ وَهُوَ قَاعِدٌ وَصَلَّيْنَا وَرَاءَهُ قُعُودًا فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ " إِنَّمَا جُعِلَ الإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ فَإِذَا صَلَّى قَائِمًا فَصَلُّوا قِيَامًا وَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا وَإِذَا رَفَعَ فَارْفَعُوا وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقُولُوا رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ وَإِذَا صَلَّى جَالِسًا فَصَلُّوا جُلُوسًا أَجْمَعُونَ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ otga mindilar va undan yiqilib tushdilar, shunda u zotning oʻng yonboshlari shilindi. Bas, u zot namozlardan birini oʻtirgan holda oʻqidilar, biz ham u zotning orqalarida oʻtirgan holda namoz oʻqidik. Namozdan boʻshaganlarida dedilar: «Imom ergashish uchungina (tayinlab) qoʻyilgandir. Bas, qachon u tik turib namoz oʻqisa, sizlar ham tik turib oʻqinglar; ruku qilsa, ruku qilinglar; (rukudan) bosh koʻtarsa, sizlar ham bosh koʻtaringlar; ‹Samiʼallohu liman hamidah› desa, sizlar ‹Robbano va lakal hamd› denglar; oʻtirib namoz oʻqisa, sizlar ham hammangiz oʻtirib oʻqinglar».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ отга миндилар ва ундан йиқилиб тушдилар, шунда у зотнинг ўнг ёнбошлари шилинди. Бас, у зот намозлардан бирини ўтирган ҳолда ўқидилар, биз ҳам у зотнинг орқаларида ўтирган ҳолда намоз ўқидик. Намоздан бўшаганларида дедилар: «Имом эргашиш учунгина (тайинлаб) қўйилгандир. Бас, қачон у тик туриб намоз ўқиса, сизлар ҳам тик туриб ўқинглар; руку қилса, руку қилинглар; (рукудан) бош кўтарса, сизлар ҳам бош кўтаринглар; ‹Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ› деса, сизлар ‹Роббано ва лакал ҳамд› денглар; ўтириб намоз ўқиса, сизлар ҳам ҳаммангиз ўтириб ўқинглар».
حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ جَدَّتَهُ، مُلَيْكَةَ دَعَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِطَعَامٍ فَأَكَلَ مِنْهُ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " قُومُوا فَلأُصَلِّيَ لَكُمْ " . قَالَ أَنَسٌ فَقُمْتُ إِلَى حَصِيرٍ لَنَا قَدِ اسْوَدَّ مِنْ طُولِ مَا لُبِسَ فَنَضَحْتُهُ بِمَاءٍ فَقَامَ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَصَفَفْتُ أَنَا وَالْيَتِيمُ وَرَاءَهُ وَالْعَجُوزُ مِنْ وَرَائِنَا فَصَلَّى لَنَا رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ انْصَرَفَ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u kishining buvilari Mulayka Rasululloh ﷺni oʻzi tayyorlagan taomga taklif qildi. Bas, u zot undan yedilar, soʻng: «Turinglar, men sizlarga namoz oʻqib beray», dedilar. Anas aytadilar: Men koʻp ishlatilganidan qoraygan boʻyramizning oldiga bordim va uni suv bilan namlab (artib) qoʻydim. Rasululloh ﷺ uning ustida turdilar. Men va yetim u zotning orqalarida saf tuzdik, kampir esa bizning orqamizda (turdi). Bas, u zot bizga ikki rakat namoz oʻqib berdilar, soʻng namozdan boʻshadilar ﷺ.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у кишининг бувилари Мулайка Расулуллоҳ ﷺни ўзи тайёрлаган таомга таклиф қилди. Бас, у зот ундан едилар, сўнг: «Туринглар, мен сизларга намоз ўқиб берай», дедилар. Анас айтадилар: Мен кўп ишлатилганидан қорайган бўйрамизнинг олдига бордим ва уни сув билан намлаб (артиб) қўйдим. Расулуллоҳ ﷺ унинг устида турдилар. Мен ва етим у зотнинг орқаларида саф туздик, кампир эса бизнинг орқамизда (турди). Бас, у зот бизга икки ракат намоз ўқиб бердилар, сўнг намоздан бўшадилар ﷺ.
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ مَكَّةَ عَامَ الْفَتْحِ وَعَلَى رَأْسِهِ الْمِغْفَرُ فَلَمَّا نَزَعَهُ جَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ابْنُ خَطَلٍ مُتَعَلِّقٌ بِأَسْتَارِ الْكَعْبَةِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اقْتُلُوهُ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Fath (Makka fathi) yili boshlarida boshlariga temir dubulgʻa (migʻfar) kiyib Makkaga kirdilar. Uni yechganlarida bir kishi kelib: «Yo Rasululloh, Ibn Xatal Kaʼba pardalariga yopishib olibdi», dedi. Rasululloh ﷺ: «Uni oʻldiringlar», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Фатҳ (Макка фатҳи) йили бошларида бошларига темир дубулға (миғфар) кийиб Маккага кирдилар. Уни ечганларида бир киши келиб: «Ё Расулуллоҳ, Ибн Хатал Каъба пардаларига ёпишиб олибди», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Уни ўлдиринглар», дедилар.
حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا ذَهَبَ إِلَى قُبَاءٍ يَدْخُلُ عَلَى أُمِّ حَرَامٍ بِنْتِ مِلْحَانَ فَتُطْعِمُهُ وَكَانَتْ أُمُّ حَرَامٍ تَحْتَ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ فَدَخَلَ عَلَيْهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمًا فَأَطْعَمَتْهُ وَجَلَسَتْ تَفْلِي فِي رَأْسِهِ فَنَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ Quboga borganlarida, Umm Harom bint Milhonnikiga kirar edilar, u (Umm Harom) ularni taomlantirar edi. Umm Harom Uboda ibn Somitning (xotini) nikohida edi. Bir kuni Rasululloh ﷺ uning oldiga kirdilar, u ularni taomlantirdi va oʻtirib, u zotning boshlarini (tarab, bitini) qarar edi. Shunda Rasululloh ﷺ uxlab (mudrab) qoldilar, soʻng kulib uygʻondilar. Umm Harom: «Sizni nima kuldirmoqda, yo Rasululloh?» dedi. U zot: «Ummatimdan bir guruh menga koʻrsatildi — ular Alloh yoʻlida gʻazot qilib, dengizning oʻrtasida, taxtlar ustida (oʻtirgan) podshohlar kabi yoxud taxtlardagi podshohlar kabi suzib borar edilar», dedilar. U (ayol): «Yo Rasululloh, Allohga duo qiling, meni (ham) ular qatoriga (qoʻshsin)!» dedi. U zot unga duo qildilar, soʻng boshlarini qoʻyib uxladilar. Keyin yana kulib uygʻondilar, u (ayol): «Yo Rasululloh, nima uchun kulyapsiz?» dedi. U zot birinchi martadagidek (yana): «Ummatimdan bir guruh menga koʻrsatildi — ular Alloh yoʻlida gʻazot qilib, taxtlar ustidagi podshohlar kabi yoxud taxtlardagi podshohlar kabi (edilar)», dedilar. U: «Yo Rasululloh, Allohga duo qiling, meni ular qatoriga (qoʻshsin)!» dedi. U zot: «Sen (ana oʻsha) avvalgilardansan», dedilar. (Roviy Ishoq qoʻshimcha qildi:) U (Umm Harom) Muoviya davrida dengizda safar qildi va (qirgʻoqqa) tushganda ulovidan yiqilib, halok boʻldi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ Қубога борганларида, Умм Ҳаром бинт Милҳонникига кирар эдилар, у (Умм Ҳаром) уларни таомлантирар эди. Умм Ҳаром Убода ибн Сомитнинг (хотини) никоҳида эди. Бир куни Расулуллоҳ ﷺ унинг олдига кирдилар, у уларни таомлантирди ва ўтириб, у зотнинг бошларини (тараб, битини) қарар эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ ухлаб (мудраб) қолдилар, сўнг кулиб уйғондилар. Умм Ҳаром: «Сизни нима кулдирмоқда, ё Расулуллоҳ?» деди. У зот: «Умматимдан бир гуруҳ менга кўрсатилди — улар Аллоҳ йўлида ғазот қилиб, денгизнинг ўртасида, тахтлар устида (ўтирган) подшоҳлар каби ёхуд тахтлардаги подшоҳлар каби сузиб борар эдилар», дедилар. У (аёл): «Ё Расулуллоҳ, Аллоҳга дуо қилинг, мени (ҳам) улар қаторига (қўшсин)!» деди. У зот унга дуо қилдилар, сўнг бошларини қўйиб ухладилар. Кейин яна кулиб уйғондилар, у (аёл): «Ё Расулуллоҳ, нима учун куляпсиз?» деди. У зот биринчи мартадагидек (яна): «Умматимдан бир гуруҳ менга кўрсатилди — улар Аллоҳ йўлида ғазот қилиб, тахтлар устидаги подшоҳлар каби ёхуд тахтлардаги подшоҳлар каби (эдилар)», дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, Аллоҳга дуо қилинг, мени улар қаторига (қўшсин)!» деди. У зот: «Сен (ана ўша) аввалгилардансан», дедилар. (Ровий Ишоқ қўшимча қилди:) У (Умм Ҳаром) Муовия даврида денгизда сафар қилди ва (қирғоққа) тушганда уловидан йиқилиб, ҳалок бўлди.
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ خَرَجَ إِلَى خَيْبَرَ أَتَاهَا لَيْلاً وَكَانَ إِذَا أَتَى قَوْمًا بِلَيْلٍ لَمْ يُغِرْ حَتَّى يُصْبِحَ فَخَرَجَتْ يَهُودُ بِمَسَاحِيهِمْ وَمَكَاتِلِهِمْ فَلَمَّا رَأَوْهُ قَالُوا مُحَمَّدٌ وَاللَّهِ مُحَمَّدٌ وَالْخَمِيسُ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اللَّهُ أَكْبَرُ خَرِبَتْ خَيْبَرُ إِنَّا إِذَا نَزَلْنَا بِسَاحَةِ قَوْمٍ فَسَاءَ صَبَاحُ الْمُنْذَرِينَ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Xaybarga chiqqanlarida u yerga kechasi keldilar. U zot bir qavmning oldiga kechasi kelsalar, tong otguncha hujum qilmas edilar. Yahudiylar belkuraklari va savatlari bilan chiqishdi. Ular u zotni koʻrganlarida: «Muhammad! Vallohi, Muhammad va qoʻshin!» deyishdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Allohu akbar! Xaybar vayron boʻldi. Biz bir qavmning maydoniga tushsak, ogohlantirilganlarning tongi qanday yomon boʻlur!» dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Хайбарга чиққанларида у ерга кечаси келдилар. У зот бир қавмнинг олдига кечаси келсалар, тонг отгунча ҳужум қилмас эдилар. Яҳудийлар белкураклари ва саватлари билан чиқишди. Улар у зотни кўрганларида: «Муҳаммад! Валлоҳи, Муҳаммад ва қўшин!» дейишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳу акбар! Хайбар вайрон бўлди. Биз бир қавмнинг майдонига тушсак, огоҳлантирилганларнинг тонги қандай ёмон бўлур!» дедилар.
وَحَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ، جَاءَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَبِهِ أَثَرُ صُفْرَةٍ فَسَأَلَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ أَنَّهُ تَزَوَّجَ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كَمْ سُقْتَ إِلَيْهَا " . فَقَالَ زِنَةَ نَوَاةٍ مِنْ ذَهَبٍ . فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَوْلِمْ وَلَوْ بِشَاةٍ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Abdurrahmon ibn Avf (roziyallohu anhu) Rasululloh ﷺ ning oldilariga — ustida sarigʻlik (zafaron) izi bilan — keldi. Rasululloh ﷺ undan (bu haqda) soʻradilar. U zotga uylanganini xabar qildi. Rasululloh ﷺ unga: «Unga (mahr sifatida) qancha berding?» dedilar. U: «Bir danak ogʻirligicha oltin», dedi. Rasululloh ﷺ unga: «Bir qoʻy bilan boʻlsa ham, valima (toʻy taomi) ber», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Абдурраҳмон ибн Авф (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига — устида сариғлик (зафарон) изи билан — келди. Расулуллоҳ ﷺ ундан (бу ҳақда) сўрадилар. У зотга уйланганини хабар қилди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Унга (маҳр сифатида) қанча бердинг?» дедилар. У: «Бир данак оғирлигича олтин», деди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Бир қўй билан бўлса ҳам, валима (тўй таоми) бер», дедилар.
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ إِنَّ خَيَّاطًا دَعَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِطَعَامٍ صَنَعَهُ . قَالَ أَنَسٌ فَذَهَبْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى ذَلِكَ الطَّعَامِ فَقَرَّبَ إِلَيْهِ خُبْزًا مِنْ شَعِيرٍ وَمَرَقًا فِيهِ دُبَّاءُ . قَالَ أَنَسٌ فَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَتَتَبَّعُ الدُّبَّاءَ مِنْ حَوْلِ الْقَصْعَةِ فَلَمْ أَزَلْ أُحِبُّ الدُّبَّاءَ بَعْدَ ذَلِكَ الْيَوْمِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir tikuvchi Rasululloh ﷺni oʻzi tayyorlagan taomga taklif qildi. Anas aytdi: «Men Rasululloh ﷺ bilan birga oʻsha taomga bordim. U zotga arpa noni va ichida qovoq boʻlgan shoʻrva keltirildi. Men Rasululloh ﷺ tovoq atrofidagi qovoqni terib yeyayotganlarini koʻrdim. Shundan soʻng men oʻsha kundan boshlab qovoqni doimo yaxshi koʻradigan boʻldim».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир тикувчи Расулуллоҳ ﷺни ўзи тайёрлаган таомга таклиф қилди. Анас айтди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бирга ўша таомга бордим. У зотга арпа нони ва ичида қовоқ бўлган шўрва келтирилди. Мен Расулуллоҳ ﷺ товоқ атрофидаги қовоқни териб еяётганларини кўрдим. Шундан сўнг мен ўша кундан бошлаб қовоқни доимо яхши кўрадиган бўлдим».
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ بَيْعِ الثِّمَارِ حَتَّى تُزْهِيَ . فَقِيلَ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا تُزْهِي فَقَالَ " حِينَ تَحْمَرُّ " . وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَرَأَيْتَ إِذَا مَنَعَ اللَّهُ الثَّمَرَةَ فَبِمَ يَأْخُذُ أَحَدُكُمْ مَالَ أَخِيهِ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mevalarni «tuzhiy» boʻlmaguncha sotishdan qaytardilar. U zotdan: ‹Yo Rasululloh, «tuzhiy» nima?› deb soʻralganda: «U qizarganida (pisha boshlaganida)», dedilar. Rasululloh ﷺ (yana): «Aytingchi, agar Alloh mevani (yetilishdan) toʻssa, biringiz birodarining molini nima evaziga oladi?» dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ меваларни «тузҳий» бўлмагунча сотишдан қайтардилар. У зотдан: ‹Ё Расулуллоҳ, «тузҳий» нима?› деб сўралганда: «У қизарганида (пиша бошлаганида)», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ (яна): «Айтингчи, агар Аллоҳ мевани (етилишдан) тўсса, бирингиз биродарининг молини нима эвазига олади?» дедилар.
وَحَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ الأَنْصَارِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي مِكْيَالِهِمْ وَبَارِكْ لَهُمْ فِي صَاعِهِمْ وَمُدِّهِمْ " . يَعْنِي أَهْلَ الْمَدِينَةِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Allohim! Ularning oʻlchovlariga baraka ato qilgin, soʼlariga va muddlariga ham baraka ato qilgin», dedilar. (U zot bilan) Madina ahlini nazarda tutdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳим! Уларнинг ўлчовларига барака ато қилгин, сўларига ва муддларига ҳам барака ато қилгин», дедилар. (У зот билан) Мадина аҳлини назарда тутдилар.
حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَمْرٍو، مَوْلَى الْمُطَّلِبِ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم طَلَعَ لَهُ أُحُدٌ فَقَالَ " هَذَا جَبَلٌ يُحِبُّنَا وَنُحِبُّهُ اللَّهُمَّ إِنَّ إِبْرَاهِيمَ حَرَّمَ مَكَّةَ وَأَنَا أُحَرِّمُ مَا بَيْنَ لاَبَتَيْهَا " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺga Uhud koʻrindi. Shunda u zot: «Bu — bizni sevadigan, biz ham uni sevadigan togʻdir. Ey Alloh! Ibrohim Makkani haram qilgan edi, men esa uning ikki (qora toshli) chekkasi orasini haram deb (eʼlon) qilaman», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺга Уҳуд кўринди. Шунда у зот: «Бу — бизни севадиган, биз ҳам уни севадиган тоғдир. Эй Аллоҳ! Иброҳим Маккани ҳарам қилган эди, мен эса унинг икки (қора тошли) чеккаси орасини ҳарам деб (эълон) қиламан», дедилар.
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تَبَاغَضُوا وَلاَ تَحَاسَدُوا وَلاَ تَدَابَرُوا وَكُونُوا عِبَادَ اللَّهِ إِخْوَانًا وَلاَ يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يُهَاجِرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلاَثِ لَيَالٍ " .
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ: «Bir-biringizni yomon koʻrmanglar, bir-biringizga hasad qilmanglar, bir-biringizdan yuz oʻgirmanglar; va ey Allohning bandalari, birodar boʻlinglar! Musulmonga oʻz birodarini uch kechadan ortiq (boykot qilib) tashlab qoʻyishi halol emas» dedilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ: «Бир-бирингизни ёмон кўрманглар, бир-бирингизга ҳасад қилманглар, бир-бирингиздан юз ўгирманглар; ва эй Аллоҳнинг бандалари, биродар бўлинглар! Мусулмонга ўз биродарини уч кечадан ортиқ (бойкот қилиб) ташлаб қўйиши ҳалол эмас» дедилар.
حَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّهُ سَمِعَهُ يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْسَ بِالطَّوِيلِ الْبَائِنِ وَلاَ بِالْقَصِيرِ وَلَيْسَ بِالأَبْيَضِ الأَمْهَقِ وَلاَ بِالآدَمِ وَلاَ بِالْجَعْدِ الْقَطَطِ وَلاَ بِالسَّبِطِ بَعَثَهُ اللَّهُ عَلَى رَأْسِ أَرْبَعِينَ سَنَةً فَأَقَامَ بِمَكَّةَ عَشْرَ سِنِينَ وَبِالْمَدِينَةِ عَشْرَ سِنِينَ وَتَوَفَّاهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى رَأْسِ سِتِّينَ سَنَةً وَلَيْسَ فِي رَأْسِهِ وَلِحْيَتِهِ عِشْرُونَ شَعْرَةً بَيْضَاءَ صلى الله عليه وسلم .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ na haddan tashqari uzun boʻyli, na past boʻyli edilar; na koʻzni qamashtiradigan oppoq, na bugʻdoyrang edilar; sochlari na juda jingalak, na juda tekis edi. Alloh u zotni qirq yoshga toʻlganlarida (Paygʻambar qilib) yubordi. (U zot) Makkada oʻn yil, Madinada oʻn yil turdilar va Alloh u zotni oltmish yoshga toʻlganlarida vafot ettirdi. Bosh va soqollarida yigirmata oq tola yoʻq edi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ на ҳаддан ташқари узун бўйли, на паст бўйли эдилар; на кўзни қамаштирадиган оппоқ, на буғдойранг эдилар; сочлари на жуда жингалак, на жуда текис эди. Аллоҳ у зотни қирқ ёшга тўлганларида (Пайғамбар қилиб) юборди. (У зот) Маккада ўн йил, Мадинада ўн йил турдилар ва Аллоҳ у зотни олтмиш ёшга тўлганларида вафот эттирди. Бош ва соқолларида йигирмата оқ тола йўқ эди.
حَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ قَالَ أَبُو طَلْحَةَ لأُمِّ سُلَيْمٍ لَقَدْ سَمِعْتُ صَوْتَ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ضَعِيفًا أَعْرِفُ فِيهِ الْجُوعَ فَهَلْ عِنْدَكِ مِنْ شَىْءٍ فَقَالَتْ نَعَمْ . فَأَخْرَجَتْ أَقْرَاصًا مِنْ شَعِيرٍ ثُمَّ أَخَذَتْ خِمَارًا لَهَا فَلَفَّتِ الْخُبْزَ بِبَعْضِهِ ثُمَّ دَسَّتْهُ تَحْتَ يَدِي وَرَدَّتْنِي بِبَعْضِهِ ثُمَّ أَرْسَلَتْنِي إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ فَذَهَبْتُ بِهِ فَوَجَدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَالِسًا فِي الْمَسْجِدِ وَمَعَهُ النَّاسُ فَقُمْتُ عَلَيْهِمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " آرْسَلَكَ أَبُو طَلْحَةَ " . قَالَ فَقُلْتُ نَعَمْ . قَالَ " لِلطَّعَامِ " . فَقُلْتُ نَعَمْ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِمَنْ مَعَهُ " قُومُوا " . قَالَ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقْتُ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ حَتَّى جِئْتُ أَبَا طَلْحَةَ فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ أَبُو طَلْحَةَ يَا أُمَّ سُلَيْمٍ قَدْ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالنَّاسِ وَلَيْسَ عِنْدَنَا مِنَ الطَّعَامِ مَا نُطْعِمُهُمْ . فَقَالَتِ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ . قَالَ فَانْطَلَقَ أَبُو طَلْحَةَ حَتَّى لَقِيَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَقْبَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو طَلْحَةَ مَعَهُ حَتَّى دَخَلاَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هَلُمِّي يَا أُمَّ سُلَيْمٍ مَا عِنْدَكِ " . فَأَتَتْ بِذَلِكَ الْخُبْزِ فَأَمَرَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَفُتَّ وَعَصَرَتْ عَلَيْهِ أُمُّ سُلَيْمٍ عُكَّةً لَهَا فَآدَمَتْهُ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَقُولَ ثُمَّ قَالَ " ائْذَنْ لِعَشَرَةٍ بِالدُّخُولِ " . فَأَذِنَ لَهُمْ فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا ثُمَّ خَرَجُوا ثُمَّ قَالَ " ائْذَنْ لِعَشَرَةٍ " . فَأَذِنَ لَهُمْ فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا ثُمَّ خَرَجُوا ثُمَّ قَالَ " ائْذَنْ لِعَشَرَةٍ " . فَأَذِنَ لَهُمْ فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا ثُمَّ خَرَجُوا ثُمَّ قَالَ " ائْذَنْ لِعَشَرَةٍ " . فَأَذِنَ لَهُمْ فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا ثُمَّ خَرَجُوا ثُمَّ قَالَ " ائْذَنْ لِعَشَرَةٍ " . حَتَّى أَكَلَ الْقَوْمُ كُلُّهُمْ وَشَبِعُوا وَالْقَوْمُ سَبْعُونَ رَجُلاً أَوْ ثَمَانُونَ رَجُلاً .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Talha Ummu Sulaymga: «Men Rasululloh ﷺ ning ovozlarini zaif eshitdim, unda ochlik borligini bildim. Senda biror narsa bormi?» dedi. U: «Ha», dedi va arpadan bir necha non chiqardi. Soʻng oʻzining roʻmolini olib, uning bir qismi bilan nonni oʻradi, soʻng uni mening kiyimim ostiga yashirdi va bir qismini menga (yopinchiq qilib) oʻradi. Soʻng meni Rasululloh ﷺ ning oldilariga yubordi. (Anas) dedi: Men uni olib bordim. Rasululloh ﷺ ni masjidda odamlar bilan birga oʻtirgan holda topdim. Men ularning oldida turdim. Rasululloh ﷺ: «Seni Abu Talha yubordimi?» dedilar. (Anas) dedi: Men: «Ha», dedim. U zot: «Taomgami?» dedilar. Men: «Ha», dedim. Rasululloh ﷺ oʻzlari bilan birga boʻlganlarga: «Turinglar», dedilar. (Anas) dedi: U zot yoʻlga chiqdilar, men ham ularning oldida yoʻlga chiqdim, nihoyat Abu Talhaning oldiga kelib, unga xabar berdim. Abu Talha: «Ey Ummu Sulaym! Rasululloh ﷺ odamlar bilan keldilar, bizda esa ularni toʻydiradigan narsa yoʻq», dedi. U (Ummu Sulaym): «Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biluvchidir», dedi. (Anas) dedi: Abu Talha yoʻlga chiqib, Rasululloh ﷺ ni kutib oldi. Rasululloh ﷺ u bilan birga keldilar, nihoyat ikkovlari (uyga) kirdilar. Rasululloh ﷺ: «Ey Ummu Sulaym! Senda bor narsani keltir», dedilar. U oʻsha nonni keltirdi. Rasululloh ﷺ buyurdilar, u uvoqlandi. Ummu Sulaym uning ustiga oʻzining yogʻ idishini siqib (yogʻ qoʻshib), unga (taomga) qatiq-mast qildi. Soʻng Rasululloh ﷺ unga Alloh xohlagan narsani (duo) aytdilar. Soʻng: «Oʻn kishiga ruxsat ber», dedilar. U ularga ruxsat berdi. Ular toʻyguncha yedilar, soʻng chiqib ketdilar. Soʻng u zot: «Oʻn kishiga ruxsat ber», dedilar. U ularga ruxsat berdi. Ular toʻyguncha yedilar, soʻng chiqib ketdilar. Soʻng u zot: «Oʻn kishiga ruxsat ber», dedilar. Nihoyat hammalari yeb, toʻyishdi. Bu qavm yetmish yoki sakson kishi edi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Талҳа Умму Сулаймга: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг овозларини заиф эшитдим, унда очлик борлигини билдим. Сенда бирор нарса борми?» деди. У: «Ҳа», деди ва арпадан бир неча нон чиқарди. Сўнг ўзининг рўмолини олиб, унинг бир қисми билан нонни ўради, сўнг уни менинг кийимим остига яширди ва бир қисмини менга (ёпинчиқ қилиб) ўради. Сўнг мени Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига юборди. (Анас) деди: Мен уни олиб бордим. Расулуллоҳ ﷺ ни масжидда одамлар билан бирга ўтирган ҳолда топдим. Мен уларнинг олдида турдим. Расулуллоҳ ﷺ: «Сени Абу Талҳа юбордими?» дедилар. (Анас) деди: Мен: «Ҳа», дедим. У зот: «Таомгами?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. Расулуллоҳ ﷺ ўзлари билан бирга бўлганларга: «Туринглар», дедилар. (Анас) деди: У зот йўлга чиқдилар, мен ҳам уларнинг олдида йўлга чиқдим, ниҳоят Абу Талҳанинг олдига келиб, унга хабар бердим. Абу Талҳа: «Эй Умму Сулайм! Расулуллоҳ ﷺ одамлар билан келдилар, бизда эса уларни тўйдирадиган нарса йўқ», деди. У (Умму Сулайм): «Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ билувчидир», деди. (Анас) деди: Абу Талҳа йўлга чиқиб, Расулуллоҳ ﷺ ни кутиб олди. Расулуллоҳ ﷺ у билан бирга келдилар, ниҳоят икковлари (уйга) кирдилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Умму Сулайм! Сенда бор нарсани келтир», дедилар. У ўша нонни келтирди. Расулуллоҳ ﷺ буюрдилар, у увоқланди. Умму Сулайм унинг устига ўзининг ёғ идишини сиқиб (ёғ қўшиб), унга (таомга) қатиқ-маст қилди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ унга Аллоҳ хоҳлаган нарсани (дуо) айтдилар. Сўнг: «Ўн кишига рухсат бер», дедилар. У уларга рухсат берди. Улар тўйгунча едилар, сўнг чиқиб кетдилар. Сўнг у зот: «Ўн кишига рухсат бер», дедилар. У уларга рухсат берди. Улар тўйгунча едилар, сўнг чиқиб кетдилар. Сўнг у зот: «Ўн кишига рухсат бер», дедилар. Ниҳоят ҳаммалари еб, тўйишди. Бу қавм етмиш ёки саксон киши эди.
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّهُ قَالَ رَأَيْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ - وَهُوَ يَوْمَئِذٍ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ - يُطْرَحُ لَهُ صَاعٌ مِنْ تَمْرٍ فَيَأْكُلُهُ حَتَّى يَأْكُلَ حَشَفَهَا .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u dedi: «Men Umar ibn al-Xattobni koʻrdim — u oʻsha kunlarda amirul moʻminin edi — uning oldiga bir soʼ xurmo qoʻyilar, u esa uni (butunlay), hatto puch (sifatsiz)larigacha yer edi».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у деди: «Мен Умар ибн ал-Хаттобни кўрдим — у ўша кунларда амирул мўминин эди — унинг олдига бир соъ хурмо қўйилар, у эса уни (бутунлай), ҳатто пуч (сифатсиз)ларигача ер эди».
حَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ الأَنْصَارِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الرُّؤْيَا الْحَسَنَةُ مِنَ الرَّجُلِ الصَّالِحِ جُزْءٌ مِنْ سِتَّةٍ وَأَرْبَعِينَ جُزْءًا مِنَ النُّبُوَّةِ " . وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِ ذَلِكَ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Solih kishining koʻrgan yaxshi tushi — paygʻambarlikning qirq oltidan bir qismidir», dedilar. Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan ham Rasululloh ﷺdan xuddi shunga oʻxshash rivoyat qilingan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Солиҳ кишининг кўрган яхши туши — пайғамбарликнинг қирқ олтидан бир қисмидир», дедилар. Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ҳам Расулуллоҳ ﷺдан худди шунга ўхшаш ривоят қилинган.
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّهُ سَمِعَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، وَسَلَّمَ، عَلَيْهِ رَجُلٌ فَرَدَّ عَلَيْهِ السَّلاَمَ ثُمَّ سَأَلَ عُمَرُ الرَّجُلَ كَيْفَ أَنْتَ فَقَالَ أَحْمَدُ إِلَيْكَ اللَّهَ . فَقَالَ عُمَرُ ذَلِكَ الَّذِي أَرَدْتُ مِنْكَ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)ning oʻziga salom bergan bir kishiga salomni qaytarganini eshitdi. Soʻng Umar u kishidan: «Ahvoling qanday?», deb soʻradi. U: «Allohga hamd aytaman (Ahmadu ilaykalloh)», dedi. Umar: «Men sendan aynan shuni istagan edim», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)нинг ўзига салом берган бир кишига саломни қайтарганини эшитди. Сўнг Умар у кишидан: «Аҳволинг қандай?», деб сўради. У: «Аллоҳга ҳамд айтаман (Аҳмаду илайкаллоҳ)», деди. Умар: «Мен сендан айнан шуни истаган эдим», деди.
حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّهُ قَالَ احْتَجَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَجَمَهُ أَبُو طَيْبَةَ فَأَمَرَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِصَاعٍ مِنْ تَمْرٍ وَأَمَرَ أَهْلَهُ أَنْ يُخَفِّفُوا عَنْهُ مِنْ خَرَاجِهِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: Rasululloh ﷺ hijomat (qon oldirish) qildirdilar; ularga Abu Toyba hijomat qildi. Rasululloh ﷺ unga bir soʼ xurmo berilishini buyurdilar hamda uning egalariga uning haqidan (toʻlaydigan xirojidan) yengillashtirishni buyurdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ ҳижомат (қон олдириш) қилдирдилар; уларга Абу Тойба ҳижомат қилди. Расулуллоҳ ﷺ унга бир соъ хурмо берилишини буюрдилар ҳамда унинг эгаларига унинг ҳақидан (тўлайдиган хирожидан) енгиллаштиришни буюрдилар.
حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، وَخَرَجْتُ، مَعَهُ حَتَّى دَخَلَ حَائِطًا فَسَمِعْتُهُ وَهُوَ، يَقُولُ وَبَيْنِي وَبَيْنَهُ جِدَارٌ - وَهُوَ فِي جَوْفِ الْحَائِطِ - عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ بَخٍ بَخٍ وَاللَّهِ لَتَتَّقِيَنَّ اللَّهَ أَوْ لَيُعَذِّبَنَّكَ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) dedi: «Men Umar ibn al-Xattobni eshitdim — men u bilan birga chiqqan, u esa bir bogʻga kirgan edi. Men u bilan mening oramda devor boʻlgan holda, u bogʻning ichida ekan, uning shunday deyayotganini eshitdim: ‹Umar ibn al-Xattob, amirul-moʻminin! Bax-bax! Allohga qasamki, albatta Allohdan qoʻrqasan, aks holda U seni azoblaydi›».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) деди: «Мен Умар ибн ал-Хаттобни эшитдим — мен у билан бирга чиққан, у эса бир боғга кирган эди. Мен у билан менинг орамда девор бўлган ҳолда, у боғнинг ичида экан, унинг шундай деяётганини эшитдим: ‹Умар ибн ал-Хаттоб, амирул-мўминин! Бах-бах! Аллоҳга қасамки, албатта Аллоҳдан қўрқасан, акс ҳолда У сени азоблайди›».
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ أَخَذْتُ هَذَا الْكِتَابَ مِنْ ثُمَامَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ كَتَبَ لَهُمْ إِنَّ هَذِهِ فَرَائِضُ الصَّدَقَةِ الَّتِي فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِهَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَنْ سُئِلَهَا مِنْ الْمُسْلِمِينَ عَلَى وَجْهِهَا فَلْيُعْطِهَا وَمَنْ سُئِلَ فَوْقَ ذَلِكَ فَلَا يُعْطِهِ فِيمَا دُونَ خَمْسٍ وَعِشْرِينَ مِنْ الْإِبِلِ فَفِي كُلِّ خَمْسِ ذَوْدٍ شَاةٌ فَإِذَا بَلَغَتْ خَمْسًا وَعِشْرِينَ فَفِيهَا ابْنَةُ مَخَاضٍ إِلَى خَمْسٍ وَثَلَاثِينَ فَإِنْ لَمْ تَكُنِ ابْنَةُ مَخَاضٍ فَابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَثَلَاثِينَ فَفِيهَا ابْنَةُ لَبُونٍ إِلَى خَمْسٍ وَأَرْبَعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَأَرْبَعِينَ فَفِيهَا حِقَّةٌ طَرُوقَةُ الْفَحْلِ إِلَى سِتِّينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَسِتِّينَ فَفِيهَا جَذَعَةٌ إِلَى خَمْسٍ وَسَبْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَسَبْعِينَ فَفِيهَا بِنْتَا لَبُونٍ إِلَى تِسْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَتِسْعِينَ فَفِيهَا حِقَّتَانِ طَرُوقَتَا الْفَحْلِ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِنْ زَادَتْ عَلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَفِي كُلِّ أَرْبَعِينَ ابْنَةُ لَبُونٍ وَفِي كُلِّ خَمْسِينَ حِقَّةٌ فَإِذَا تَبَايَنَ أَسْنَانُ الْإِبِلِ فِي فَرَائِضِ الصَّدَقَاتِ فَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْجَذَعَةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ جَذَعَةٌ وَعِنْدَهُ حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلَّا جَذَعَةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ وَعِنْدَهُ بِنْتُ لَبُونٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلَّا حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ ابْنَةُ لَبُونٍ وَعِنْدَهُ ابْنَةُ مَخَاضٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ صَدَقَتُهُ بِنْتَ مَخَاضٍ وَلَيْسَ عِنْدَهُ إِلَّا ابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِنَّهُ يُقْبَلُ مِنْهُ وَلَيْسَ مَعَهُ شَيْءٌ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ عِنْدَهُ إِلَّا أَرْبَعٌ مِنْ الْإِبِلِ فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي صَدَقَةِ الْغَنَمِ فِي سَائِمَتِهَا إِذَا كَانَتْ أَرْبَعِينَ فَفِيهَا شَاةٌ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِنْ زَادَتْ فَفِيهَا شَاتَانِ إِلَى مِائَتَيْنِ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةٌ فَفِيهَا ثَلَاثُ شِيَاهٍ إِلَى ثَلَاثِ مِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ فَفِي كُلِّ مِائَةٍ شَاةٌ وَلَا تُؤْخَذُ فِي الصَّدَقَةِ هَرِمَةٌ وَلَا ذَاتُ عَوَارٍ وَلَا تَيْسٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ الْمُصَدِّقُ وَلَا يُجْمَعُ بَيْنَ مُتَفَرِّقٍ وَلَا يُفَرَّقُ بَيْنَ مُجْتَمِعٍ خَشْيَةَ الصَّدَقَةِ وَمَا كَانَ مِنْ خَلِيطَيْنِ فَإِنَّهُمَا يَتَرَاجَعَانِ بَيْنَهُمَا بِالسَّوِيَّةِ وَإِذَا كَانَتْ سَائِمَةُ الرَّجُلِ نَاقِصَةً مِنْ أَرْبَعِينَ شَاةً وَاحِدَةً فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي الرِّقَةِ رُبْعُ الْعُشْرِ فَإِذَا لَمْ يَكُنْ الْمَالُ إِلَّا تِسْعِينَ وَمِائَةَ دِرْهَمٍ فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Abu Bakr (roziyallohu anhu) ularga shunday deb yozdi: «Bular Rasululloh ﷺ musulmonlarga farz qilgan sadaqa (zakot) miqdorlaridir, ularni Alloh azza va jalla Rasululloh ﷺga buyurgan. Musulmonlardan kim uni oʻz miqdorida soʻralsa, bersin; kim undan ortiqroq soʻralsa, bermasin. Yigirma beshdan kam tuyada har besh tuya uchun bir qoʻy bor. Yigirma beshga yetganda, oʻttiz beshgacha bir yashar urgʻochi tuya (bintu maxod) bor; agar bintu maxod boʻlmasa, ikki yashar erkak tuya (ibn labun) bor. Oʻttiz oltiga yetganda, qirq beshgacha ikki yashar urgʻochi tuya (bintu labun) bor. Qirq oltiga yetganda, oltmishgacha erkak bilan qoʻshiluvchi uch yashar urgʻochi tuya (hiqqa) bor. Oltmish birga yetganda, yetmish beshgacha toʻrt yashar tuya (jazaʼa) bor. Yetmish oltiga yetganda, toʻqsongacha ikkita bintu labun bor. Toʻqson birga yetganda, bir yuz yigirmagacha ikkita hiqqa bor. Bir yuz yigirmadan oshsa, har qirqta uchun bir bintu labun va har elliktasi uchun bir hiqqa bor. Sadaqa miqdorlarida tuyalarning yoshi turlicha boʻlsa: kimga jazaʼa sadaqasi lozim boʻlib, lekin unda jazaʼa boʻlmay hiqqa boʻlsa, undan hiqqa qabul qilinadi va u bilan birga ikki qoʻy, agar muyassar boʻlsa, yoki yigirma dirham qoʻshiladi. Kimga hiqqa sadaqasi lozim boʻlib, unda faqat jazaʼa boʻlsa, undan qabul qilinadi va zakot yigʻuvchi unga yigirma dirham yoki ikki qoʻy beradi. Kimga hiqqa lozim boʻlib, unda hiqqa boʻlmay bintu labun boʻlsa, undan qabul qilinadi va u bilan birga ikki qoʻy yoki yigirma dirham qoʻshiladi. Kimga bintu labun lozim boʻlib, unda faqat hiqqa boʻlsa, undan qabul qilinadi va zakot yigʻuvchi unga yigirma dirham yoki ikki qoʻy beradi. Kimga bintu labun lozim boʻlib, unda bintu labun boʻlmay bintu maxod boʻlsa, undan qabul qilinadi va u bilan birga ikki qoʻy yoki yigirma dirham qoʻshiladi. Kimga bintu maxod lozim boʻlib, unda faqat erkak ibn labun boʻlsa, undan hech narsasiz qabul qilinadi. Kimda toʻrttagina tuya boʻlsa, unda hech narsa yoʻq, faqat egasi xohlasa boʻladi. Qoʻy sadaqasida: erkin oʻtlaydigan qoʻy qirqta boʻlsa, bir yuz yigirmagacha bir qoʻy bor. Undan oshsa, ikki yuzgacha ikki qoʻy bor. Bittaga oshsa, uch yuzgacha uch qoʻy bor. Undan oshsa, har yuztasi uchun bir qoʻy bor. Sadaqada qari qoʻy ham, ayibli qoʻy ham, taka ham olinmaydi, faqat zakot yigʻuvchi xohlasa. Sadaqa qoʻrqinchidan tarqoq mol jamlanmaydi va jamlangan mol tarqatilmaydi. Ikki sherik boʻlsa, ular oʻrtasida teng ravishda hisob-kitob qiladilar. Kishining oʻtlaydigan qoʻyi qirqtadan bir qoʻyga kam boʻlsa, unda hech narsa yoʻq, faqat egasi xohlasa. Kumushda oʻndan bir chorak (zakot) bor. Agar mol bir yuz toʻqson dirhamdan ortiq boʻlmasa, unda hech narsa yoʻq, faqat egasi xohlasa boʻladi».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) уларга шундай деб ёзди: «Булар Расулуллоҳ ﷺ мусулмонларга фарз қилган садақа (закот) миқдорларидир, уларни Аллоҳ азза ва жалла Расулуллоҳ ﷺга буюрган. Мусулмонлардан ким уни ўз миқдорида сўралса, берсин; ким ундан ортиқроқ сўралса, бермасин. Йигирма бешдан кам туяда ҳар беш туя учун бир қўй бор. Йигирма бешга етганда, ўттиз бешгача бир яшар урғочи туя (бинту маход) бор; агар бинту маход бўлмаса, икки яшар эркак туя (ибн лабун) бор. Ўттиз олтига етганда, қирқ бешгача икки яшар урғочи туя (бинту лабун) бор. Қирқ олтига етганда, олтмишгача эркак билан қўшилувчи уч яшар урғочи туя (ҳиққа) бор. Олтмиш бирга етганда, етмиш бешгача тўрт яшар туя (жазаъа) бор. Етмиш олтига етганда, тўқсонгача иккита бинту лабун бор. Тўқсон бирга етганда, бир юз йигирмагача иккита ҳиққа бор. Бир юз йигирмадан ошса, ҳар қирқта учун бир бинту лабун ва ҳар элликтаси учун бир ҳиққа бор. Садақа миқдорларида туяларнинг ёши турлича бўлса: кимга жазаъа садақаси лозим бўлиб, лекин унда жазаъа бўлмай ҳиққа бўлса, ундан ҳиққа қабул қилинади ва у билан бирга икки қўй, агар муяссар бўлса, ёки йигирма дирҳам қўшилади. Кимга ҳиққа садақаси лозим бўлиб, унда фақат жазаъа бўлса, ундан қабул қилинади ва закот йиғувчи унга йигирма дирҳам ёки икки қўй беради. Кимга ҳиққа лозим бўлиб, унда ҳиққа бўлмай бинту лабун бўлса, ундан қабул қилинади ва у билан бирга икки қўй ёки йигирма дирҳам қўшилади. Кимга бинту лабун лозим бўлиб, унда фақат ҳиққа бўлса, ундан қабул қилинади ва закот йиғувчи унга йигирма дирҳам ёки икки қўй беради. Кимга бинту лабун лозим бўлиб, унда бинту лабун бўлмай бинту маход бўлса, ундан қабул қилинади ва у билан бирга икки қўй ёки йигирма дирҳам қўшилади. Кимга бинту маход лозим бўлиб, унда фақат эркак ибн лабун бўлса, ундан ҳеч нарсасиз қабул қилинади. Кимда тўрттагина туя бўлса, унда ҳеч нарса йўқ, фақат эгаси хоҳласа бўлади. Қўй садақасида: эркин ўтлайдиган қўй қирқта бўлса, бир юз йигирмагача бир қўй бор. Ундан ошса, икки юзгача икки қўй бор. Биттага ошса, уч юзгача уч қўй бор. Ундан ошса, ҳар юзтаси учун бир қўй бор. Садақада қари қўй ҳам, айибли қўй ҳам, така ҳам олинмайди, фақат закот йиғувчи хоҳласа. Садақа қўрқинчидан тарқоқ мол жамланмайди ва жамланган мол тарқатилмайди. Икки шерик бўлса, улар ўртасида тенг равишда ҳисоб-китоб қиладилар. Кишининг ўтлайдиган қўйи қирқтадан бир қўйга кам бўлса, унда ҳеч нарса йўқ, фақат эгаси хоҳласа. Кумушда ўндан бир чорак (закот) бор. Агар мол бир юз тўқсон дирҳамдан ортиқ бўлмаса, унда ҳеч нарса йўқ, фақат эгаси хоҳласа бўлади».
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَنْبَأَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَافَقْتُ رَبِّي فِي ثَلَاثٍ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ اتَّخَذْنَا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى فَنَزَلَتْ {وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى} وَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ نِسَاءَكَ يَدْخُلُ عَلَيْهِنَّ الْبَرُّ وَالْفَاجِرُ فَلَوْ أَمَرْتَهُنَّ أَنْ يَحْتَجِبْنَ فَنَزَلَتْ آيَةُ الْحِجَابِ وَاجْتَمَعَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نِسَاؤُهُ فِي الْغَيْرَةِ فَقُلْتُ لَهُنَّ {عَسَى رَبُّهُ إِنْ طَلَّقَكُنَّ أَنْ يُبْدِلَهُ أَزْوَاجًا خَيْرًا مِنْكُنَّ} قَالَ فَنَزَلَتْ كَذَلِكَ.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Umar (roziyallohu anhu) dedi: «Men uch narsada Robbimga muvofiq keldim. Aytdim: ‹Yo Rasululloh, Maqomi Ibrohimni namozgoh qilib olsak edi›, shunda {Maqomi Ibrohimdan namozgoh tutinglar} (Baqara 125) oyati nozil boʻldi. Yana aytdim: ‹Yo Rasululloh, ayollaringiz oldiga yaxshi ham, yomon ham kirib turadi, ularga hijobda boʻlishni buyursangiz edi›, shunda hijob oyati nozil boʻldi. Rasululloh ﷺ ayollari rashkda birlashib qolganlarida men ularga: {Agar u sizlarni taloq qilsa, Robbi unga sizlardan yaxshiroq juftlarni almashtirib berishi mumkin} (Tahrim 5), dedim, shunda ana shunday nozil boʻldi.»Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Умар (розияллоҳу анҳу) деди: «Мен уч нарсада Роббимга мувофиқ келдим. Айтдим: ‹Ё Расулуллоҳ, Мақоми Иброҳимни намозгоҳ қилиб олсак эди›, шунда {Мақоми Иброҳимдан намозгоҳ тутинглар} (Бақара 125) ояти нозил бўлди. Яна айтдим: ‹Ё Расулуллоҳ, аёлларингиз олдига яхши ҳам, ёмон ҳам кириб туради, уларга ҳижобда бўлишни буюрсангиз эди›, шунда ҳижоб ояти нозил бўлди. Расулуллоҳ ﷺ аёллари рашкда бирлашиб қолганларида мен уларга: {Агар у сизларни талоқ қилса, Робби унга сизлардан яхшироқ жуфтларни алмаштириб бериши мумкин} (Таҳрим 5), дедим, шунда ана шундай нозил бўлди.»