Anas ibn Molik al-Ansoriy

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللهِ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَجُلا اسْتَحْمَلَ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم، فَقَالَ‏:‏ إِنِّي حَامِلُكَ عَلَى وَلَدِ نَاقَةٍ، فَقَالَ‏:‏ يَا رَسُولَ اللهِ، مَا أَصْنَعُ بِوَلَدِ النَّاقَةِ‏؟‏ فَقَالَ صلى الله عليه وسلم‏:‏ وَهَلْ تَلِدُ الإِبِلَ إِلا النُّوقُ‏؟‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Rasululloh ﷺdan ulov soʻradi. U zot: «Men seni tuyaning bolasiga mindiraman», dedilar. U: «Ey Rasululloh, men tuyaning bolasini nima qilaman?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Tuyalarni urgʻochi tuyalardan boshqa narsa tugʻadimi?» dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih gʻaribdir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир киши Расулуллоҳ ﷺдан улов сўради. У зот: «Мен сени туянинг боласига миндираман», дедилар. У: «Эй Расулуллоҳ, мен туянинг боласини нима қиламан?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Туяларни урғочи туялардан бошқа нарса туғадими?» дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَجُلا مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ كَانَ اسْمُهُ زَاهِرًا، وَكَانَ يُهْدِي إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، هَدِيَّةً مِنَ الْبَادِيَةِ، فَيُجَهِّزُهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم، إِذَا أَرَادَ أَنْ يَخْرُجَ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم‏:‏ إِنَّ زَاهِرًا بَادِيَتُنَا وَنَحْنُ حَاضِرُوهُ وَكَانَ صلى الله عليه وسلم يُحِبُّهُ وَكَانَ رَجُلا دَمِيمًا، فَأَتَاهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم، يَوْمًا وَهُوَ يَبِيعُ مَتَاعَهُ وَاحْتَضَنَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَهُوَ لا يُبْصِرُهُ، فَقَالَ‏:‏ مَنْ هَذَا‏؟‏ أَرْسِلْنِي فَالْتَفَتَ فَعَرَفَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَجَعَلَ لا يَأْلُو مَا أَلْصَقَ ظَهْرَهُ بِصَدْرِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حِينَ عَرَفَهُ، فَجَعَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم، يَقُولُ‏:‏ مَنْ يَشْتَرِي هَذَا الْعَبْدَ، فَقَالَ‏:‏ يَا رَسُولَ اللهِ، إِذًا وَاللَّهِ تَجِدُنِي كَاسِدًا، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم‏:‏ لَكِنْ عِنْدَ اللهِ لَسْتَ بِكَاسِدٍ أَوْ قَالَ‏:‏ أَنتَ عِنْدَ اللهِ غَالٍ‏.‏‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Choʻl ahlidan Zohir ismli bir kishi bor edi. U Nabiy ﷺga choʻldan sovgʻa keltirar, Nabiy ﷺ esa u chiqib ketmoqchi boʻlganida uni yoʻl anjomlari bilan jihozlab qoʻyardilar. Nabiy ﷺ: «Zohir bizning choʻlimizdir, biz esa uning shahrimizmiz», dedilar. U zot uni yaxshi koʻrardilar, u kishi esa xunuk bir odam edi. Bir kuni Nabiy ﷺ uning oldiga keldilar, u oʻz molini sotayotgan edi. U zot uni orqasidan quchoqlab oldilar, u esa ularni koʻrmasdi. U: «Bu kim? Meni qoʻyib yubor!» dedi. Soʻng oʻgirilib qaradi va Nabiy ﷺni tanidi. Tanigach, orqasini Nabiy ﷺning koʻkraklariga tekkizishdan oʻzini tortmadi. Nabiy ﷺ: «Bu qulni kim sotib oladi?» deya boshladilar. U: «Ey Allohning Rasuli, u holda, Allohga qasamki, meni kasod (xaridorsiz) topasiz», dedi. Nabiy ﷺ: «Lekin Allohning huzurida sen kasod emassan», dedilar. Yoki: «Sen Allohning huzurida qadrlisan», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Чўл аҳлидан Зоҳир исмли бир киши бор эди. У Набий ﷺга чўлдан совға келтирар, Набий ﷺ эса у чиқиб кетмоқчи бўлганида уни йўл анжомлари билан жиҳозлаб қўярдилар. Набий ﷺ: «Зоҳир бизнинг чўлимиздир, биз эса унинг шаҳримизмиз», дедилар. У зот уни яхши кўрардилар, у киши эса хунук бир одам эди. Бир куни Набий ﷺ унинг олдига келдилар, у ўз молини сотаётган эди. У зот уни орқасидан қучоқлаб олдилар, у эса уларни кўрмасди. У: «Бу ким? Мени қўйиб юбор!» деди. Сўнг ўгирилиб қаради ва Набий ﷺни таниди. Танигач, орқасини Набий ﷺнинг кўкракларига теккизишдан ўзини тортмади. Набий ﷺ: «Бу қулни ким сотиб олади?» дея бошладилар. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, у ҳолда, Аллоҳга қасамки, мени касод (харидорсиз) топасиз», деди. Набий ﷺ: «Лекин Аллоҳнинг ҳузурида сен касод эмассан», дедилар. Ёки: «Сен Аллоҳнинг ҳузурида қадрлисан», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، عَنْ أَنَسٍ‏:‏ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ مَكَّةَ فِي عُمْرَةِ الْقَضَاءِ، وَابْنُ رَوَاحَةَ يَمْشِي بَيْنَ يَدَيْهِ، وَهُوَ يَقُولُ‏:‏ خَلُّوا بَنِي الْكُفَّارِ عَنْ سَبِيلِهِ الْيَوْمَ نَضْرِبُكُمْ عَلَى تَنْزِيلِهِ ضَرْبًا يُزِيلُ الْهَامَ عَنْ مَقِيلِهِ وَيُذْهِلُ الْخَلِيلَ عَنْ خَلِيلِهِ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ‏:‏ يَا ابْنَ رَوَاحَةَ، بَيْنَ يَدِي رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، وَفِي حَرَمِ اللهِ تَقُولُ الشِّعْرَ، فَقَالَ صلى الله عليه وسلم‏:‏ خَلِّ عَنْهُ يَا عُمَرُ، فَلَهِيَ أَسْرَعُ فِيهِمْ، مِنْ نَضْحِ النَّبْلِ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ qazo umrasida Makkaga kirdilar. Abdulloh ibn Ravoha esa u zotning oldida yurib borar va shunday deb ashula aytar edi: «Ey kofir zurriyoti, uning yoʻlidan chiqinglar. Bugun biz sizlarni uning nozil boʻlgani uchun uradigan zarba beramizki, u boshni gavdadan judo qiladi va doʻstni doʻstidan gʻofil qoladi». Shunda Umar unga: «Ey Ibn Ravoha, Rasululloh ﷺning oldilarida va Allohning haramida sheʼr aytasanmi?», dedi. Nabiy ﷺ: «Uni qoʻyaver, chunki uning bu sheʼri ularga oʻqni sochishdan koʻra tezroq taʼsir qiladi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ қазо умрасида Маккага кирдилар. Абдуллоҳ ибн Равоҳа эса у зотнинг олдида юриб борар ва шундай деб ашула айтар эди: «Эй кофир зурриёти, унинг йўлидан чиқинглар. Бугун биз сизларни унинг нозил бўлгани учун урадиган зарба берамизки, у бошни гавдадан жудо қилади ва дўстни дўстидан ғофил қолади». Шунда Умар унга: «Эй Ибн Равоҳа, Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларида ва Аллоҳнинг ҳарамида шеър айтасанми?», деди. Набий ﷺ: «Уни қўявер, чунки унинг бу шеъри уларга ўқни сочишдан кўра тезроқ таъсир қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَفَّانُ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم، كَانَ إِذَا أَوَى إِلَى فِرَاشِهِ، قَالَ‏:‏ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَطْعَمَنَا وَسَقَانَا وَكَفَانَا وَآوَانَا، فَكَمْ مِمَّنْ لا كَافِيَ لَهُ وَلا مُؤْوِي‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻrniga (yotgani) borganlarida shunday derdilar: «Bizni taomlantirgan, ichirgan, (ehtiyojimizdan) kifoya qilgan va (bizga) joy bergan Allohga hamd boʻlsin. Qancha-qancha (odamlar) borki, ularga kifoya qiluvchi ham, joy beruvchi ham yoʻq.»Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўрнига (ётгани) борганларида шундай дердилар: «Бизни таомлантирган, ичирган, (эҳтиёжимиздан) кифоя қилган ва (бизга) жой берган Аллоҳга ҳамд бўлсин. Қанча-қанча (одамлар) борки, уларга кифоя қилувчи ҳам, жой берувчи ҳам йўқ.»

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنِي حَكِيمُ بْنُ مُعَاوِيَةَ الزِّيَادِيُّ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ عُبَيْدِ اللهِ بْنِ الرَّبِيعِ الزِّيَادِيُّ، عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ‏:‏ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم، كَانَ يُصَلِّي الضُّحَى سِتَّ رَكَعَاتٍ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Zuho namozini olti rakaat oʻqirdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Зуҳо намозини олти ракаат ўқирдилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ صَوْمِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَقَالَ‏:‏ كَانَ يَصُومُ مِنَ الشَّهْرِ حَتَّى نَرَى أَنْ لا يُرِيدَ أَنْ يُفْطِرَ مِنْهُ، وَيُفْطِرُ مِنْهُ حَتَّى نَرَى أَنْ لا يُرِيدَ أَنْ يَصُومَ مِنْهُ شَيْئًا وَكُنْتَ لا تَشَاءُ أَنْ تَرَاهُ مِنَ اللَّيْلِ مُصَلِّيًا إِلا رَأَيْتَهُ مُصَلِّيًا، وَلا نَائِمًا إِلا رَأَيْتَهُ نَائِمًا‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, undan Nabiy ﷺning roʻzasi haqida soʻralganda, u: «U zot bir oyda shu qadar roʻza tutardilarki, biz: ‹Bu oydan iftor qilishni istamaydilar shekilli›, deb oʻylardik; yana shu qadar iftor qilardilarki, biz: ‹Bu oydan biror narsa roʻza tutishni istamaydilar shekilli›, deb oʻylardik. U zotni kechasi namoz oʻqiyotgan holda koʻrishni istasang, albatta namoz oʻqiyotgan holda koʻrar eding; uxlayotgan holda koʻrishni istasang, albatta uxlayotgan holda koʻrar eding», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, ундан Набий ﷺнинг рўзаси ҳақида сўралганда, у: «У зот бир ойда шу қадар рўза тутардиларки, биз: ‹Бу ойдан ифтор қилишни истамайдилар шекилли›, деб ўйлардик; яна шу қадар ифтор қилардиларки, биз: ‹Бу ойдан бирор нарса рўза тутишни истамайдилар шекилли›, деб ўйлардик. У зотни кечаси намоз ўқиётган ҳолда кўришни истасанг, албатта намоз ўқиётган ҳолда кўрар эдинг; ухлаётган ҳолда кўришни истасанг, албатта ухлаётган ҳолда кўрар эдинг», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ‏:‏ أَخْبَرَنَا أَبُو عَامِرٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ وَهُوَ ابْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ هِلالِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ‏:‏ شَهِدْنَا ابْنَةً لِرَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، وَرَسُولُ اللهِ جَالِسٌ عَلَى الْقَبْرِ، فَرَأَيْتُ عَيْيَنْهِ تَدمَعَانِ، فَقَالَ‏:‏ أَفِيكُمْ رَجُلٌ لَمْ يُقَارِفِ اللَّيْلَةَ‏؟‏، قَالَ أَبُو طَلْحَةَ‏:‏ أَنَا، قَالَ‏:‏ انْزِلْ فَنَزَلَ فِي قَبْرِهَا‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ bizga imomlik qildilar, soʻng minbarga chiqib: «Sizlarni (yuzma-yuz) koʻrgandek, namoz va rukuʼ(ingiz)da orqamdan ham koʻraman», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ бизга имомлик қилдилар, сўнг минбарга чиқиб: «Сизларни (юзма-юз) кўргандек, намоз ва рукуъ(ингиз)да орқамдан ҳам кўраман», — дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ امْرَأَةً جَاءَتْ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَقَالَتْ لَهُ‏:‏ إِنَّ لِي إِلَيْكَ حَاجَةً، فَقَالَ‏:‏ اجْلِسِي فِي أَيِّ طَرِيقِ الْمَدِينَةِ شِئْتِ، أَجْلِسْ إِلَيْكِ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol Nabiy ﷺning huzurlariga kelib, u zotga: «Sizdan bir hojatim bor», dedi. Shunda u zot: «Madinaning qaysi koʻchasini xohlasang, oʻsha yerda oʻtir, men sening oldingga borib oʻtiraman», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аёл Набий ﷺнинг ҳузурларига келиб, у зотга: «Сиздан бир ҳожатим бор», деди. Шунда у зот: «Мадинанинг қайси кўчасини хоҳласанг, ўша ерда ўтир, мен сенинг олдингга бориб ўтираман», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ مُسْلِمٍ الأَعْوَرِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ‏:‏ كَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم يَعُودُ الْمَرِيضَ، وَيَشْهَدُ الْجَنَائِزَ، وَيَرْكَبُ الْحِمَارَ، وَيُجِيبُ دَعْوَةَ الْعَبْدِ، وَكَانَ يَوْمَ بَنِي قُرَيْظَةَ عَلَى حِمَارٍ مَخْطُومٍ بَحَبْلٍ مِنْ لِيفٍ، وَعَلَيْهِ إِكَافٌ مِنْ لِيفٍ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ bemorni koʻrgani borardilar, janozada hozir boʻlardilar, eshakka minardilar va qulning daʼvatini qabul qilardilar. Banu Qurayza kuni u zot tolasimon arqon bilan jilovlangan, ustiga tola toʻqim solingan eshak ustida edilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadisni biz faqat Muslimning Anasdan rivoyatidan bilamiz. Muslim Aʼvar zaif sanaladi, u Muslim ibn Kayson al-Muloiy boʻlib, u haqida (tanqid) gapirilgan, undan Shuʼba va Sufyon rivoyat qilganlar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ беморни кўргани борардилар, жанозада ҳозир бўлардилар, эшакка минардилар ва қулнинг даъватини қабул қилардилар. Бану Қурайза куни у зот толасимон арқон билан жиловланган, устига тола тўқим солинган эшак устида эдилар», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадисни биз фақат Муслимнинг Анасдан ривоятидан биламиз. Муслим Аъвар заиф саналади, у Муслим ибн Кайсон ал-Мулоий бўлиб, у ҳақида (танқид) гапирилган, ундан Шуъба ва Суфён ривоят қилганлар.

حَدَّثَنَا وَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى الْكُوفِيُّ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ‏:‏ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم، يُدْعَى إِلَى خُبْزِ الشَّعِيرِ، وَالإِهَالَةِ السَّنِخَةِ، فَيُجِيبُ وَلَقَدْ كَانَ لَهُ دِرْعٌ عِنْدَ يَهُودِيٍّ، فَمَا وَجَدَ مَا يَفُكُّهَا حَتَّى مَاتَ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ arpa noni va sassigan yogʻ (taomi)ga chaqirilsalar, taklifni qabul qilar edilar. Darhaqiqat, u zotning sovutlari bir yahudiyning huzurida garovda edi, u zot uni garovdan qaytarib olishga (biror narsa) topolmay turib vafot etdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ арпа нони ва сассиган ёғ (таоми)га чақирилсалар, таклифни қабул қилар эдилар. Дарҳақиқат, у зотнинг совутлари бир яҳудийнинг ҳузурида гаровда эди, у зот уни гаровдан қайтариб олишга (бирор нарса) тополмай туриб вафот этдилар.

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلانَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الْحَفَرِيُّ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الرَّبِيعِ بْنِ صَبِيحٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبَانَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ‏:‏ حَجَّ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم، عَلَى رَحْلٍ رَثٍّ، وَعَلَيْهِ قَطِيفَةٌ، لا تُسَاوِي أَرْبَعَةَ دَرَاهِمَ، فَقَالَ‏:‏ اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ حَجًّا، لا رِيَاءَ فِيهِ، وَلا سُمْعَةَ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ eski egar ustida, toʻrt dirham turadigan yoki turmaydigan gilamda haj qildilar. Soʻng: ‹Allohim, bu shunday hajki, unda riyo ham, shuhratparastlik ham yoʻqdir›, dedilar.»Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ эски эгар устида, тўрт дирҳам турадиган ёки турмайдиган гиламда ҳаж қилдилар. Сўнг: ‹Аллоҳим, бу шундай ҳажки, унда риё ҳам, шуҳратпарастлик ҳам йўқдир›, дедилар.»

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَفَّانُ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ‏:‏ لَمْ يَكُنْ شَخْصٌ أَحَبَّ إِلَيْهِمْ مِنْ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، قَالَ‏:‏ وَكَانُوا إِذَا رَأَوْهُ لَمْ يَقُومُوا، لِمَا يَعْلَمُونَ مِنْ كَرَاهَتِهِ لِذَلِكَ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Ularga Rasulullohﷺdan koʻra mahbubroq zot yoʻq edi. Shunday boʻlsa-da, ular u zotni koʻrganlarida oʻrinlaridan turmasdilar, chunki u zotning buni yoqtirmasliklarini bilardilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis bu jihatdan hasan sahih gʻaribdir.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Уларга Расулуллоҳﷺдан кўра маҳбуброқ зот йўқ эди. Шундай бўлса-да, улар у зотни кўрганларида ўринларидан турмасдилар, чунки у зотнинг буни ёқтирмасликларини билардилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис бу жиҳатдан ҳасан саҳиҳ ғарибдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللهِ بْنِ بَزِيعٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ‏:‏ قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم‏:‏ لوْ أُهْدِيَ إِلَيَّ كُرَاعٌ لَقَبِلتُ، وَلوْ دُعِيتُ عَلَيْهِ لأَجَبْتُ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar menga (goʻshtsiz) jonliq oyogʻi hadya qilinsa ham, qabul qilardim. Agar (shunday taom)ga chaqirilsam ham, ijobat qilardim», dedilar. Abu Iso aytdi: Anasning hadisi hasan sahihdir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар менга (гўштсиз) жонлиқ оёғи ҳадя қилинса ҳам, қабул қилардим. Агар (шундай таом)га чақирилсам ҳам, ижобат қилардим», дедилар. Абу Исо айтди: Анаснинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ، وَعَاصِمٍ الأَحْوَلِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَجُلا خَيَّاطًا دَعَا رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم، فَقَرَّبَ مِنْهُ ثَرِيدًا عَلَيْهِ دُبَّاءُ، قَالَ‏:‏ فَكَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم، يَأْخُذُ الدُّبَّاءَ، وَكَانَ يُحِبُّ الدُّبَّاءَ، قَالَ ثَابِتٌ‏:‏ فَسَمِعْتُ أَنَسًا، يَقُولُ‏:‏ فَمَا صُنِعَ لِي طَعَامٌ، أَقْدَرُ عَلَى أَنْ يُصْنَعَ فِيهِ دُبَّاءُ، إِلا صُنِعَ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: bir kishi — tikuvchi — Rasululloh ﷺ ni (taomga) taklif qildi. Va (rivoyatga) shu ziyoda qilindi: «Men Anasning shunday deganini eshitdim: Shundan keyin men uchun ichiga qovoq solishga imkon boʻlgan biror taom tayyorlansa, albatta unga (qovoq) solinar edi».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: бир киши — тикувчи — Расулуллоҳ ﷺ ни (таомга) таклиф қилди. Ва (ривоятга) шу зиёда қилинди: «Мен Анаснинг шундай деганини эшитдим: Шундан кейин мен учун ичига қовоқ солишга имкон бўлган бирор таом тайёрланса, албатта унга (қовоқ) солинар эди».

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ الضُّبَعِيُّ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ‏:‏ خَدَمْتُ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم عَشْرَ سِنِينَ، فَمَا قَالَ لِي أُفٍّ قَطُّ، وَمَا قَالَ لِشَيْءٍ صَنَعْتُهُ، لِمَ صَنَعْتَهُ، وَلا لِشَيْءٍ تَرَكْتُهُ، لِمَ تَرَكْتَهُ‏؟‏ وَكَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم، مِنْ أَحْسَنِ النَّاسِ خُلُقًا، وَلا مَسَسْتُ خَزًّا وَلا حَرِيرًا، وَلا شَيْئًا كَانَ أَلْيَنَ مِنْ كَفِّ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، وَلا شَمَمْتُ مِسْكًا قَطُّ، وَلا عِطْرًا كَانَ أَطْيَبَ مِنْ عَرَقِ رسول الله صلى الله عليه وسلم‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Men Nabiy ﷺga oʻn yil xizmat qildim, u zot menga biror marta ‹uf› ham demadilar, qilgan ishimga ‹nega buni qilding?›, qilmagan ishimga ‹nega buni qilmading?› ham demadilar. Rasululloh ﷺ odamlarning xulqi eng goʻzali edilar. Men hech qachon harir (ipak)ga ham, shoyiga ham, Rasululloh ﷺning kaftlaridan yumshoqroq biror narsaga ham tegmaganman, hech qachon Nabiy ﷺning terlaridan xushboʻyroq mushk ham, atir ham hidlamaganman», dedi. Abu Iso aytdi: Bu bobda Oisha va Barodan ham (rivoyat bor). Bu hadis hasan sahihdir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Мен Набий ﷺга ўн йил хизмат қилдим, у зот менга бирор марта ‹уф› ҳам демадилар, қилган ишимга ‹нега буни қилдинг?›, қилмаган ишимга ‹нега буни қилмадинг?› ҳам демадилар. Расулуллоҳ ﷺ одамларнинг хулқи энг гўзали эдилар. Мен ҳеч қачон ҳарир (ипак)га ҳам, шойига ҳам, Расулуллоҳ ﷺнинг кафтларидан юмшоқроқ бирор нарсага ҳам тегмаганман, ҳеч қачон Набий ﷺнинг терларидан хушбўйроқ мушк ҳам, атир ҳам ҳидламаганман», деди. Абу Исо айтди: Бу бобда Оиша ва Бародан ҳам (ривоят бор). Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَأَحَمْدُ بْنُ عَبْدَةَ هُوَ الضَّبِّيُّ، وَالْمَعْنَى وَاحِدٌ، قَالا‏:‏ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ سَلْمٍ الْعَلَوِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، أَنَّهُ كَانَ عِنْدَهُ رَجُلٌ بِهِ أَثَرُ صُفْرَةٍ، قَالَ‏:‏ وَكَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم، لا يكَادُ يُواجِهُ أَحَدًا بِشَيْءٍ يَكْرَهُهُ، فَلَمَّا قَامَ، قَالَ لِلْقَوْمِ‏:‏ لَوْ قُلْتُمْ لَهُ يَدَعُ هَذِهِ الصُّفْرَةَ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning huzurlarida ustida zaʼfaron (sargʻish boʻyoq) izi boʻlgan bir kishi bor edi. Rasululloh ﷺ hech kimning yuziga u yoqtirmagan bir narsani aytmas edilar. U kishi oʻrnidan turib ketgach, u zot oʻtirganlarga: «Unga bu zaʼfaronni tashlab yuborishini aytsangiz edi!» dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида устида заъфарон (сарғиш бўёқ) изи бўлган бир киши бор эди. Расулуллоҳ ﷺ ҳеч кимнинг юзига у ёқтирмаган бир нарсани айтмас эдилар. У киши ўрнидан туриб кетгач, у зот ўтирганларга: «Унга бу заъфаронни ташлаб юборишини айтсангиз эди!» дедилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ‏:‏ أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ‏:‏ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم، لا يَدَّخِرُ شَيْئًا لِغَدٍ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ namoz oʻqishdan oldin bir necha dona yangi xurmo bilan iftor qilar edilar. Agar yangi xurmo boʻlmasa, quruq xurmo bilan, agar quruq xurmo ham boʻlmasa, bir necha qultum suv ichib (iftor qilar) edilar.» Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Abu Iso aytdi: Rasululloh ﷺ qishda quruq xurmolar bilan, yozda esa suv bilan iftor qilar edilar, deb ham rivoyat qilingan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ намоз ўқишдан олдин бир неча дона янги хурмо билан ифтор қилар эдилар. Агар янги хурмо бўлмаса, қуруқ хурмо билан, агар қуруқ хурмо ҳам бўлмаса, бир неча қултум сув ичиб (ифтор қилар) эдилар.» Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Абу Исо айтди: Расулуллоҳ ﷺ қишда қуруқ хурмолар билан, ёзда эса сув билан ифтор қилар эдилар, деб ҳам ривоят қилинган.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، قَالَ‏:‏ سُئِلَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ عَنْ كَسْبِ الْحَجَّامِ، فَقَالَ‏:‏ احْتَجَمَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم، حَجَمَهُ أَبُو طَيْبَةَ، فَأَمَرَ لَهُ بِصَاعَيْنِ مِنْ طَعَامٍ، وَكَلَّمَ أَهْلَهُ فَوَضَعُوا عَنْهُ مِنْ خَرَاجِهِ، وَقَالَ‏:‏ إِنَّ أَفْضَلَ مَا تَدَاوَيْتَمْ بِهِ الْحِجَامَةُ، أَوْ إِنَّ مِنْ أَمْثَلِ دَوَائِكُمُ الْحِجَامَةَ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: undan hajjom (qon oluvchi)ning daromadi haqida soʻralganda, u dedi: Rasululloh ﷺ qon oldirdilar, u zotni Abu Toyba qon olib davoladi. (Rasululloh ﷺ) unga ikki soʼ taom berishni buyurdilar va uning egalari bilan gaplashdilar, shunda ular undan (toʻlashi lozim boʻlgan) xirojdan tushirib qoʻyishdi. Va (u zot): «Albatta, oʻzingizni davolagan eng afzal narsangiz qon oldirishdir», yoxud «u eng yaxshi dorilaringizdandir», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: ундан ҳажжом (қон олувчи)нинг даромади ҳақида сўралганда, у деди: Расулуллоҳ ﷺ қон олдирдилар, у зотни Абу Тойба қон олиб даволади. (Расулуллоҳ ﷺ) унга икки сў таом беришни буюрдилар ва унинг эгалари билан гаплашдилар, шунда улар ундан (тўлаши лозим бўлган) хирождан тушириб қўйишди. Ва (у зот): «Албатта, ўзингизни даволаган энг афзал нарсангиз қон олдиришдир», ёхуд «у энг яхши дориларингиздандир», — дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْقُدُّوسِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْعَطَّارُ الْبَصْرِيُّ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، وَجَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ‏:‏ كَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم يَحْتَجِمُ فِي الأَخْدَعَيْنِ وَالْكَاهِلِ، وَكَانَ يَحْتَجِمُ لِسَبْعَ عَشْرَةَ، وَتِسْعَ عَشْرَةَ، وَإِحْدَى وَعِشْرِينَ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ boʻyinning ikki tomir tomiri (axdaayn) va yelka (kohil) qismidan qon oldirar edilar. Va ular oyning oʻn yettinchi, oʻn toʻqqizinchi va yigirma birinchi kunlarida qon oldirardilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Ibn Abbos va Maʼqil ibn Yasordan ham (rivoyatlar) bor. Bu hadis hasan sahihdir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ бўйиннинг икки томир томири (ахдаайн) ва елка (коҳил) қисмидан қон олдирар эдилар. Ва улар ойнинг ўн еттинчи, ўн тўққизинчи ва йигирма биринчи кунларида қон олдирардилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Ибн Аббос ва Маъқил ибн Ясордан ҳам (ривоятлар) бор. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ‏:‏ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ‏:‏ أَنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم احْتَجَمَ وَهُوَ مُحْرِمٌ بَمَلَلٍ عَلَى ظَهْرِ الْقَدَمِ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oxirzamonda — yoki bu ummatda — shunday bir qavm chiqadiki, ular Qurʼonni oʻqiydilar, biroq u boʻgʻizlaridan — yoki tomoqlaridan — pastga oʻtmaydi. Ularning belgisi bosh qirtishlashdir. Ularni koʻrsangiz — yoki ularga uchrasangiz — ularni oʻldiringiz», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Охирзамонда — ёки бу умматда — шундай бир қавм чиқадики, улар Қуръонни ўқийдилар, бироқ у бўғизларидан — ёки томоқларидан — пастга ўтмайди. Уларнинг белгиси бош қиртишлашдир. Уларни кўрсангиз — ёки уларга учрасангиз — уларни ўлдирингиз», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ أَسْلَمَ أَبُو حَاتِمٍ الْبَصْرِيُّ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ‏:‏ قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم‏:‏ لَقَدْ أُخِفْتُ فِي اللهِ وَمَا يَخَافُ أَحَدٌ، وَلَقَدْ أُوذِيتُ فِي اللهِ وَمَا يُؤْذَى أَحَدٌ، وَلَقَدْ أَتَتْ عَلَيَّ ثَلاثُونَ مِنْ بَيْنِ لَيْلَةٍ وَيَوْمٍ، وَمَا لِي وَلِبِلالٍ طَعَامٌ يَأْكُلُهُ ذُو كَبِدٍ، إِلا شَيْءٌ يُوَارَيِهِ إِبِطُ بِلالٍ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Men Alloh yoʻlida shunday qoʻrqitildimki, hech kim bunday qoʻrqitilmagan. Men Alloh yoʻlida shunday ozor berildimki, hech kimga bunday ozor berilmagan. Menga oʻttiz kechayu kunduz oʻtdiki, men bilan Bilolda jigar egasi (jonzot) yeydigan, Bilolning qoʻltigʻiga sigʻadigan narsadan boshqa hech qanday taom yoʻq edi». Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Bu hadisning maʼnosi shuki, Nabiy ﷺ Makkadan qochib chiqqanlarida, Bilol u zot bilan birga edi, Bilolning oldida faqat qoʻltigʻiga sigʻdiradigan taom bor edi, xolos.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Мен Аллоҳ йўлида шундай қўрқитилдимки, ҳеч ким бундай қўрқитилмаган. Мен Аллоҳ йўлида шундай озор берилдимки, ҳеч кимга бундай озор берилмаган. Менга ўттиз кечаю кундуз ўтдики, мен билан Билолда жигар эгаси (жонзот) ейдиган, Билолнинг қўлтиғига сиғадиган нарсадан бошқа ҳеч қандай таом йўқ эди». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Бу ҳадиснинг маъноси шуки, Набий ﷺ Маккадан қочиб чиққанларида, Билол у зот билан бирга эди, Билолнинг олдида фақат қўлтиғига сиғдирадиган таом бор эди, холос.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا أَبَانُ بْنُ يَزِيدَ الْعَطَّارُ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ‏:‏ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم، لَمْ يَجْتَمِعْ عِنْدَهُ غَدَاءٌ وَلا عَشَاءٌ مِنْ خُبْزٍ وَلَحْمٍ، إِلا عَلَى ضَفَفٍ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning huzurlarida nondan va goʻshtdan iborat tushlik hamda kechki taom faqat koʻpchilik (yigʻilgan mehmonlar) bilan birga boʻlgandagina jamlanardi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида нондан ва гўштдан иборат тушлик ҳамда кечки таом фақат кўпчилик (йиғилган меҳмонлар) билан бирга бўлгандагина жамланарди.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مُوسَى الأَنْصَارِيُّ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا مَعْنٌ، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّهُ سَمِعَهُ، يَقُولُ‏:‏ كَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم، لَيْسَ بِالطَّوِيلِ الْبَائِنِ، وَلا بِالْقَصِيرِ، وَلا بِالأَبْيَضِ الأَمْهَقِ، وَلا بِالآدَمِ، وَلا بِالْجَعْدِ الْقَطَطِ، وَلا بِالسَّبْطِ، بَعَثَهُ اللَّهُ تَعَالَى عَلَى رَأْسِ أَرْبَعِينَ سَنَةً، فَأَقَامَ بِمَكَّةَ عَشْرَ سِنِينَ، وَبِالْمَدِينَةِ عَشْرَ سِنِينَ، وَتَوَفَّاهُ اللَّهُ عَلَى رَأْسِ سِتِّينَ سَنَةً، وَلَيْسَ فِي رَأْسِهِ وَلِحْيَتِهِ عِشْرُونَ شَعَرَةً بَيْضَاءَ‏.‏ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، نَحْوَهُ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ na haddan tashqari uzun boʻyli, na past boʻyli edilar; na koʻzni qamashtiradigan oppoq, na bugʻdoyrang edilar; sochlari na juda jingalak, na juda tekis edi. Alloh u zotni qirq yoshga toʻlganlarida (Paygʻambar qilib) yubordi. (U zot) Makkada oʻn yil, Madinada oʻn yil turdilar va Alloh u zotni oltmish yoshga toʻlganlarida vafot ettirdi. Bosh va soqollarida yigirmata oq tola yoʻq edi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ на ҳаддан ташқари узун бўйли, на паст бўйли эдилар; на кўзни қамаштирадиган оппоқ, на буғдойранг эдилар; сочлари на жуда жингалак, на жуда текис эди. Аллоҳ у зотни қирқ ёшга тўлганларида (Пайғамбар қилиб) юборди. (У зот) Маккада ўн йил, Мадинада ўн йил турдилар ва Аллоҳ у зотни олтмиш ёшга тўлганларида вафот эттирди. Бош ва соқолларида йигирмата оқ тола йўқ эди.

حَدَّثَنَا أَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَغَيْرُ وَاحِدٍ، قَالُوا‏:‏ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ‏:‏ آخِرُ نَظْرَةٍ نَظَرْتُهَا إِلَى رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، كَشْفُ السِّتَارَةِ يَوْمَ الاثْنَيْنِ، فَنَظَرْتُ إِلَى وَجْهِهِ كَأَنَّهُ وَرَقَةُ مُصْحَفٍ، وَالنَّاسُ خَلْفَ أَبِي بَكْرٍ، فَكَادَ النَّاسُ أَنْ يَضْطَربُوا، فَأَشَارَ إِلَى النَّاسِ أَنِ اثْبُتُوا، وَأَبُو بَكْرٍ يَؤُمُّهُمْ وَأَلْقَى السِّجْفَ، وَتُوُفِّيَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ آخِرِ ذَلِكَ الْيَوْمِ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasulullohga ﷺ tashlagan soʻnggi nazarim dushanba kuni pardani koʻtarganlarida boʻldi. Men u zotning yuzlariga qaradim, u goʻyo mushaf varagʻiga oʻxshar edi. Odamlar esa Abu Bakrning orqasida namoz oʻqiyotgan edilar. U zot qimirlamoqchi boʻldilar, shunda Abu Bakrga: joyingda qat, deb ishora qildilar va pardani tashladilar. Va oʻsha kunning oxirida vafot etdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳга ﷺ ташлаган сўнгги назарим душанба куни пардани кўтарганларида бўлди. Мен у зотнинг юзларига қарадим, у гўё мушаф варағига ўхшар эди. Одамлар эса Абу Бакрнинг орқасида намоз ўқиётган эдилар. У зот қимирламоқчи бўлдилар, шунда Абу Бакрга: жойингда қат, деб ишора қилдилар ва пардани ташладилар. Ва ўша куннинг охирида вафот этдилар.

حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ هِلالٍ الصَّوَّافُ الْبَصْرِيُّ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ‏:‏ لَمَّا كَانَ الْيَوْمُ الَّذِي دَخَلَ فِيهِ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ أَضَاءَ مِنْهَا كُلُّ شَيْءٍ، فَلَمَّا كَانَ الْيَوْمُ الَّذِي مَاتَ فِيهِ أَظْلَمَ مِنْهَا كُلُّ شَيْءٍ، وَمَا نَفَضْنَا أَيْدِيَنَا مِنَ التُّرَابِ، وَإِنَا لَفِي دَفْنِهِ صلى الله عليه وسلم، حَتَّى أَنْكَرْنَا قُلُوبَنَا‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Madinaga kirgan kuni undagi har bir narsa yorishib ketdi. U vafot etgan kuni esa undagi har bir narsa qorongʻilashib ketdi. Biz Paygʻambar ﷺni dafn etib boʻlib, qoʻllarimizni qoqmasimizdan qalblarimizni tanimay qoldik.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Мадинага кирган куни ундаги ҳар бир нарса ёришиб кетди. У вафот этган куни эса ундаги ҳар бир нарса қоронғилашиб кетди. Биз Пайғамбар ﷺни дафн этиб бўлиб, қўлларимизни қоқмасимиздан қалбларимизни танимай қолдик.

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ الزُّبَيْرِ، شَيْخٌ بَاهِلِيٌّ قَدِيمٌ بَصْرِيٌّ قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ‏:‏ لَمَّا وَجَدَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم، مِنْ كُرَبِ الْمَوْتِ مَا وَجَدَ، قَالَتْ فَاطِمَةُ‏:‏ وَاكَرْبَاهُ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم‏:‏ لا كَرْبَ عَلَى أَبِيكِ بَعْدَ الْيَوْمِ، إِنَّهُ قَدْ حَضَرَ مِنْ أَبِيكِ مَا لَيْسَ بِتَارِكٍ مِنْهُ أَحَدًا الْمُوافَاةُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺga oʻlim shiddati yetganda, Fotima: «Voh, otamning ogʻir azobi-ye!» dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bugundan soʻng otangga hech qanday ogʻir azob yoʻq. Otangga shunday narsa yetdiki, u qiyomat kunigacha hech kimni tark etmaydi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺга ўлим шиддати етганда, Фотима: «Воҳ, отамнинг оғир азоби-е!» деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бугундан сўнг отангга ҳеч қандай оғир азоб йўқ. Отангга шундай нарса етдики, у қиёмат кунигача ҳеч кимни тарк этмайди», дедилар.

وَعَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ»

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Sizlardan biringiz meni otasidan, bolasidan va barcha odamlardan koʻra koʻproq sevmaguncha (komil) iymonli boʻlmaydi», — dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Сизлардан бирингиз мени отасидан, боласидан ва барча одамлардан кўра кўпроқ севмагунча (комил) иймонли бўлмайди», — дедилар.

وَعَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ بِهِنَّ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ: مَنْ كَانَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَمَنْ أَحَبَّ عَبْدًا لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ وَمَنْ يَكْرَهُ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ بَعْدَ أَنْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ مِنْهُ كَمَا يكره أَن يلقى فِي النَّار "

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Uch (xislat) kimda boʻlsa, iymon shirinligini totadi: Alloh va Uning Rasuli unga (boshqa) hamma narsadan suyukliroq boʻlishi; kishini faqat Alloh uchun sevishi; va Alloh oʻzini (kufrdan) qutqarganidan soʻng, olovga tashlanishni yomon koʻrgani kabi kufrga qaytishni yomon koʻrishi», — dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Уч (хислат) кимда бўлса, иймон ширинлигини тотади: Аллоҳ ва Унинг Расули унга (бошқа) ҳамма нарсадан суюклироқ бўлиши; кишини фақат Аллоҳ учун севиши; ва Аллоҳ ўзини (куфрдан) қутқарганидан сўнг, оловга ташланишни ёмон кўргани каби куфрга қайтишни ёмон кўриши», — дедилар.

وَعَن أنس أَنَّهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ صَلَّى صَلَاتَنَا وَاسْتَقْبَلَ قِبْلَتَنَا وَأَكَلَ ذَبِيحَتَنَا فَذَلِكَ الْمُسْلِمُ الَّذِي لَهُ ذِمَّةُ اللَّهِ وَذِمَّةُ رَسُولِهِ فَلَا تُخْفِرُوا اللَّهَ فِي ذمَّته» . رَوَاهُ البُخَارِيّ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim biz kabi namoz oʻqisa, qiblamizga yuzlansa va soʻygan (hayvon)imizdan yesa, u — musulmondir; u Alloh va Uning Rasuli zimmasi (himoyasi)dadir. Bas, Allohning zimmasida boʻlganlarga xiyonat qilib, Allohga xiyonat qilmanglar», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким биз каби намоз ўқиса, қибламизга юзланса ва сўйган (ҳайвон)имиздан еса, у — мусулмондир; у Аллоҳ ва Унинг Расули зиммаси (ҳимояси)дадир. Бас, Аллоҳнинг зиммасида бўлганларга хиёнат қилиб, Аллоҳга хиёнат қилманглар», — дедилар.

وَعَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمُعَاذٌ رديفه على الرحل قَالَ: «يَا معَاذ بن جبل قَالَ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ قَالَ يَا مُعَاذُ قَالَ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْديك ثَلَاثًا قَالَ مَا مِنْ أَحَدٍ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ صِدْقًا مِنْ قَلْبِهِ إِلَّا حَرَّمَهُ اللَّهُ عَلَى النَّارِ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلَا أُخْبِرُ بِهِ النَّاس فيستبشروا قَالَ إِذا يتكلوا وَأخْبر بِهَا مُعَاذٌ عِنْدَ مَوْتِهِ تَأَثُّمًا»

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni Muoz Rasululloh ﷺ bilan birga (ulovda orqalarida) hamroʻh edi. Rasululloh ﷺ: «Ey Muoz ibn Jabal!» — dedilar. Muoz: «Labbayk va saʼdayk, yo Rasululloh!» — dedi. U zot yana: «Ey Muoz!» — dedilar. Muoz uch marta: «Labbayk va saʼdayk, yo Rasululloh!» — dedi. Rasululloh ﷺ: «Allohdan boshqa haq maʼbud yoʻq va Muhammad Uning Rasuli, deb chin dildan guvohlik bergan har bir kishini Alloh doʻzax oʻtidan saqlaydi», — dedilar. Muoz: «Yo Rasululloh, odamlarga buni xabar bermayinmi — xushxabar olsinlar?» — dedi. U zot: «Odamlar buni eshitsa, faqat shunga suyanib (amalni tashlab) qoʻyadilar», — dedilar. Muoz esa (ilmni yashirib) gunohga qolishdan qoʻrqib, bu hadisni vafotidan oldin rivoyat qildi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни Муоз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга (уловда орқаларида) ҳамрўҳ эди. Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Муоз ибн Жабал!» — дедилар. Муоз: «Лаббайк ва саъдайк, ё Расулуллоҳ!» — деди. У зот яна: «Эй Муоз!» — дедилар. Муоз уч марта: «Лаббайк ва саъдайк, ё Расулуллоҳ!» — деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳдан бошқа ҳақ маъбуд йўқ ва Муҳаммад Унинг Расули, деб чин дилдан гувоҳлик берган ҳар бир кишини Аллоҳ дўзах ўтидан сақлайди», — дедилар. Муоз: «Ё Расулуллоҳ, одамларга буни хабар бермайинми — хушхабар олсинлар?» — деди. У зот: «Одамлар буни эшица, фақат шунга суяниб (амални ташлаб) қўядилар», — дедилар. Муоз эса (илмни яшириб) гуноҳга қолишдан қўрқиб, бу ҳадисни вафотидан олдин ривоят қилди.

وَعَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَلَّمَا خَطَبَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا قَالَ: «لَا إِيمَانَ لِمَنْ لَا أَمَانَةَ لَهُ وَلَا دِينَ لِمَنْ لَا عَهْدَ لَهُ» . رَوَاهُ الْبَيْهَقِيُّ فِي شُعَبِ الْإِيمَانِ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga xutba qilganlarida deyarli har safar: «Kimda omonat boʻlmasa, unda iymon yoʻq; kimda ahdga vafo boʻlmasa, unda din yoʻq», derdilar. Bayhaqiy ‹Shuʼab ul-iymon›da rivoyat qilgan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга хутба қилганларида деярли ҳар сафар: «Кимда омонат бўлмаса, унда иймон йўқ; кимда аҳдга вафо бўлмаса, унда дин йўқ», дердилар. Байҳақий ‹Шуъаб ул-иймон›да ривоят қилган.

وَعَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم: «ثَلَاث من أَصْلِ الْإِيمَانِ الْكَفُّ عَمَّنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا الله وَلَا نكفره بذنب وَلَا نخرجهُ من الْإِسْلَام بِعَمَل وَالْجِهَادُ مَاضٍ مُنْذُ بَعَثَنِي اللَّهُ إِلَى أَنْ يُقَاتل آخر أمتِي الدَّجَّالَ لَا يُبْطِلُهُ جَوْرُ جَائِرٍ وَلَا عَدْلُ عَادل وَالْإِيمَان بالأقدار» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Uchta (narsa) iymonning aslidandir: ‹Lo ilaha illalloh› degan kishidan (qoʻl) tortish — uni biror gunoh sababli kofir deb sanama va biror amal sababli uni Islomdan chiqarma; jihod esa Alloh meni (paygʻambar qilib) yuborgan kundan boshlab, ummatimning oxirgisi Dajjol bilan jang qiladigan kungacha davom etadi, uni biror zolimning zulmi ham, biror odilning adolati ham botil qila olmaydi; va taqdirlarga iymon keltirish», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Учта (нарса) иймоннинг аслидандир: ‹Ло илаҳа иллаллоҳ› деган кишидан (қўл) тортиш — уни бирор гуноҳ сабабли кофир деб санама ва бирор амал сабабли уни Исломдан чиқарма; жиҳод эса Аллоҳ мени (пайғамбар қилиб) юборган кундан бошлаб, умматимнинг охиргиси Дажжол билан жанг қиладиган кунгача давом этади, уни бирор золимнинг зулми ҳам, бирор одилнинг адолати ҳам ботил қила олмайди; ва тақдирларга иймон келтириш», дедилар.

وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ الشَّيْطَانَ يَجْرِي مِنَ الانسان مجْرى الدَّم»

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ ayollaridan biri bilan birga edilar. Shu payt bir kishi ularning yonidan oʻtib qoldi. Rasululloh ﷺ uni chaqirdilar, u keldi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Ey falonchi, bu mening xotinim falona», dedilar. U: «Yo Rasululloh! Men kim haqida (yomon) gumon qilsam ham, Siz haqingizda gumon qilmas edim», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta, shayton inson tanasida qon kabi oqib yuradi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ аёлларидан бири билан бирга эдилар. Шу пайт бир киши уларнинг ёнидан ўтиб қолди. Расулуллоҳ ﷺ уни чақирдилар, у келди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Эй фалончи, бу менинг хотиним фалона», дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ! Мен ким ҳақида (ёмон) гумон қилсам ҳам, Сиз ҳақингизда гумон қилмас эдим», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, шайтон инсон танасида қон каби оқиб юради», дедилар.

عَن أنس بن مَالك يَقُولَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَنْ يَبْرَحَ النَّاسُ يَتَسَاءَلُونَ حَتَّى يَقُولُوا هَذَا الله خَالق كل شَيْء فَمن خلق الله» . رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ. وَلِمُسْلِمٍ: " قَالَ: قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجل: إِن أمتك لَا يزالون يَقُولُونَ: مَا كَذَا؟ مَا كَذَا؟ حَتَّى يَقُولُوا: هَذَا اللَّهُ خَلَقَ الْخَلْقَ فَمَنْ خَلَقَ اللَّهَ عَزَّ وَجل؟ "

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan, u Rasululloh ﷺ dan rivoyat qilinadi: (Paygʻambar): «Alloh azza va jalla dedi: ‹Albatta sening ummating: «Falon nima? Falon nima?» deyaveradilar, toki: «Mana bu — Alloh xalqni yaratdi; bas, Allohni kim yaratgan?» degunicha›», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан, у Расулуллоҳ ﷺ дан ривоят қилинади: (Пайғамбар): «Аллоҳ азза ва жалла деди: ‹Албатта сенинг умматинг: «Фалон нима? Фалон нима?» деяверадилар, токи: «Мана бу — Аллоҳ халқни яратди; бас, Аллоҳни ким яратган?» дегунича›», дедилар.

وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُكْثِرُ أَنْ يَقُولَ: «يَا مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ ثَبِّتْ قَلْبِي عَلَى دِينِكَ» فَقُلْتُ: يَا نَبِيَّ اللَّهِ آمَنَّا بِكَ وَبِمَا جِئْتَ بِهِ فَهَلْ تَخَافُ عَلَيْنَا؟ قَالَ: «نَعَمْ إِنَّ الْقُلُوبَ بَيْنَ أُصْبُعَيْنِ مِنْ أَصَابِعِ اللَّهِ يُقَلِّبُهَا كَيْفَ يَشَاءُ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَابْن مَاجَه

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ koʻp marta: «Ey qalblarni aylantiruvchi Zot, qalbimni Oʻz dining ustida sobit qilgin», deb aytar edilar. Men: «Ey Rasululloh, biz sizga va siz keltirgan narsaga iymon keltirdik-ku, shunda ham biz haqimizda qoʻrqasizmi?» dedim. U zot: «Ha, albatta qalblar Allohning barmoqlaridan ikki barmogʻi orasidadir, U ularni xohlaganicha aylantiradi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Navvos ibn Samʼon, Umm Salama, Abdulloh ibn Amr va Oishadan ham (rivoyatlar) bor. Bu hadis hasandir. Uni shu tariqa bir necha kishi Aʼmashdan, u Abu Sufyondan, u Anasdan rivoyat qilgan. Baʼzilari esa uni Aʼmashdan, u Abu Sufyondan, u Jobirdan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qilgan. Abu Sufyonning Anasdan (rivoyati) esa asahdir (eng sahihdir).Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ кўп марта: «Эй қалбларни айлантирувчи Зот, қалбимни Ўз дининг устида собит қилгин», деб айтар эдилар. Мен: «Эй Расулуллоҳ, биз сизга ва сиз келтирган нарсага иймон келтирдик-ку, шунда ҳам биз ҳақимизда қўрқасизми?» дедим. У зот: «Ҳа, албатта қалблар Аллоҳнинг бармоқларидан икки бармоғи орасидадир, У уларни хоҳлаганича айлантиради», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Наввос ибн Самъон, Умм Салама, Абдуллоҳ ибн Амр ва Оишадан ҳам (ривоятлар) бор. Бу ҳадис ҳасандир. Уни шу тариқа бир неча киши Аъмашдан, у Абу Суфёндан, у Анасдан ривоят қилган. Баъзилари эса уни Аъмашдан, у Абу Суфёндан, у Жобирдан, у Набий ﷺдан ривоят қилган. Абу Суфённинг Анасдан (ривояти) эса асаҳдир (энг саҳиҳдир).

عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنه حَدثهمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِنَّ الْعَبْدَ إِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ وَتَوَلَّى عَنْهُ أَصْحَابُهُ وَإِنَّهُ لَيَسْمَعُ قَرْعَ نِعَالِهِمْ أَتَاهُ مَلَكَانِ فَيُقْعِدَانِهِ فَيَقُولَانِ مَا كُنْتَ تَقُولُ فِي هَذَا الرَّجُلِ لِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُ فَيَقُولُ أَشْهَدُ أَنَّهُ عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ فَيُقَالُ لَهُ انْظُرْ إِلَى مَقْعَدِكَ مِنَ النَّارِ قَدْ أَبْدَلَكَ اللَّهُ بِهِ مَقْعَدًا مِنَ الْجنَّة فَيَرَاهُمَا جَمِيعًا قَالَ قَتَادَة وَذكر لنا أَنه يفسح لَهُ فِي قَبره ثمَّ رَجَعَ إِلَى حَدِيث أنس قَالَ وَأَمَّا الْمُنَافِقُ وَالْكَافِرُ فَيُقَالُ لَهُ مَا كُنْتَ تَقُولُ فِي هَذَا الرَّجُلِ فَيَقُولُ لَا أَدْرِي كُنْتُ أَقُولُ مَا يَقُولُ النَّاسُ فَيُقَالُ لَا دَرَيْتَ وَلَا تَلَيْتَ وَيُضْرَبُ بِمَطَارِقَ مِنْ حَدِيدٍ ضَرْبَةً فَيَصِيحُ صَيْحَةً يَسْمَعُهَا مَنْ يَلِيهِ غَيْرَ الثقلَيْن» وَلَفظه للْبُخَارِيّ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «(Allohning) bandasi qabriga qoʻyilib, sheriklari (uni dafn qilganlar) qaytganda — u hatto ularning oyoq tovushini eshitib turar — ikki farishta unga kelib, uni oʻtirgʻizadi va: ‹Sen bu kishi (yaʼni Muhammad) haqida nima der eding?› — deb soʻraydi. Moʻmin banda: ‹Men guvohlik beramanki, u — Allohning bandasi va Rasuli›, — deydi. Soʻng ular unga: ‹Doʻzaxdagi joyingga qara — Alloh uning oʻrniga senga jannatda joy berdi›, — deydi. Bas, u ikkala joyini ham koʻradi», — dedilar. (Qatoda dedi: «Bizga — uning qabri kengaytiriladi, deb — xabar berildi». Soʻng Qatoda Anasning rivoyatiga qaytdi:) Ammo munofiq — yoki kofir — dan: ‹Sen bu kishi haqida nima der eding?› — deb soʻraladi. U: ‹Bilmayman; men odamlar aytgan (gap)ni aytar edim›, — deydi. Bas, ular unga: ‹Sen na bilding, na (Qurʼon oʻqib) hidoyat topding›, — deydi. Soʻng u — inson va jindan boshqa, unga yaqin har bir narsa eshitadigan darajada baqiradigan darajada — temir gurzilar bilan bir marta uriladi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «(Аллоҳнинг) бандаси қабрига қўйилиб, шериклари (уни дафн қилганлар) қайтганда — у ҳатто уларнинг оёқ товушини эшитиб турар — икки фаришта унга келиб, уни ўтирғизади ва: ‹Сен бу киши (яъни Муҳаммад) ҳақида нима дер эдинг?› — деб сўрайди. Мўмин банда: ‹Мен гувоҳлик бераманки, у — Аллоҳнинг бандаси ва Расули›, — дейди. Сўнг улар унга: ‹Дўзахдаги жойингга қара — Аллоҳ унинг ўрнига сенга жаннатда жой берди›, — дейди. Бас, у иккала жойини ҳам кўради», — дедилар. (Қатода деди: «Бизга — унинг қабри кенгайтирилади, деб — хабар берилди». Сўнг Қатода Анаснинг ривоятига қайтди:) Аммо мунофиқ — ёки кофир — дан: ‹Сен бу киши ҳақида нима дер эдинг?› — деб сўралади. У: ‹Билмайман; мен одамлар айтган (гап)ни айтар эдим›, — дейди. Бас, улар унга: ‹Сен на билдинг, на (Қуръон ўқиб) ҳидоят топдинг›, — дейди. Сўнг у — инсон ва жиндан бошқа, унга яқин ҳар бир нарса эшитадиган даражада бақирадиган даражада — темир гурзилар билан бир марта урилади.

عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ جَاءَ ثَلَاثَة رَهْط إِلَى بيُوت أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْأَلُونَ عَنْ عِبَادَةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا أخبروا كَأَنَّهُمْ تقالوها فَقَالُوا وَأَيْنَ نَحْنُ مِنَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَمَا تَأَخَّرَ قَالَ أحدهم أما أَنا فَإِنِّي أُصَلِّي اللَّيْل أبدا وَقَالَ آخر أَنا أَصوم الدَّهْر وَلَا أفطر وَقَالَ آخر أَنَا أَعْتَزِلُ النِّسَاءَ فَلَا أَتَزَوَّجُ أَبَدًا فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَيْهِمْ فَقَالَ: «أَنْتُمُ الَّذِينَ قُلْتُمْ كَذَا وَكَذَا أَمَا وَاللَّهِ إِنِّي لَأَخْشَاكُمْ لِلَّهِ وَأَتْقَاكُمْ لَهُ لَكِنِّي أَصُومُ وَأُفْطِرُ وَأُصَلِّي وَأَرْقُدُ وَأَتَزَوَّجُ النِّسَاءَ فَمَنْ رَغِبَ عَنْ سُنَّتِي فَلَيْسَ مني»

(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Uch (kishilik) guruh Paygʻambar ﷺning zavjalari uylariga — Paygʻambar ﷺning ibodati haqida soʻrash uchun — keldi. Ular (u zotning ibodati haqida) xabar berilgach, goʻyo ular uni oz (deb) sanadi va: «Biz qaerda-yu, Paygʻambar ﷺ qaerda? — Axir u zotning avval (oʻ tgan) va keyingi gunohlari (xatolari) magʻ firat qilingan-ku!» dedi. Ulardan biri: «Menga kelsak — men umrbod (har) kecha namoz oʻqiyman», dedi. Boshqasi: «Men butun yil roʻ za tutaman va ochilmayman (roʻ zani qoldirmayman)», dedi. Yana biri: «Men ayollardan uzlatda (chetda) boʻ laman — aslo uylanmayman», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ kelib: «Sizlar shunday-shunday degan kishilarmisiz? Allohga qasamki, men sizlarning ichingizda Allohdan eng qoʻ rquvchingiz va Undan eng taqvodoringizman; lekin men roʻ za (ham) tutaman, ochilaman (roʻ za tutmayman) ham; namoz (ham) oʻqiyman, uxlayman ham; va ayollarga uylanaman (ham). Bas, kim mening sunnatimdan yuz oʻ girsa, u mendan emas», dedilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Уч (кишилик) гуруҳ Пайғамбар ﷺнинг завжалари уйларига — Пайғамбар ﷺнинг ибодати ҳақида сўраш учун — келди. Улар (у зотнинг ибодати ҳақида) хабар берилгач, гўё улар уни оз (деб) санади ва: «Биз қаэрда-ю, Пайғамбар ﷺ қаэрда? — Ахир у зотнинг аввал (ў тган) ва кейинги гуноҳлари (хатолари) мағ фират қилинган-ку!» деди. Улардан бири: «Менга келсак — мен умрбод (ҳар) кеча намоз ўқийман», деди. Бошқаси: «Мен бутун йил рў за тутаман ва очилмайман (рў зани қолдирмайман)», деди. Яна бири: «Мен аёллардан узлатда (четда) бў ламан — асло уйланмайман», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ келиб: «Сизлар шундай-шундай деган кишилармисиз? Аллоҳга қасамки, мен сизларнинг ичингизда Аллоҳдан энг қў рқувчингиз ва Ундан энг тақводорингизман; лекин мен рў за (ҳам) тутаман, очиламан (рў за тутмайман) ҳам; намоз (ҳам) ўқийман, ухлайман ҳам; ва аёлларга уйланаман (ҳам). Бас, ким менинг суннатимдан юз ў гирса, у мендан эмас», дедилар.

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يَكُونَ هَوَاهُ تَبَعًا لِمَا جِئْتُ بِهِ» رَوَاهُ فِي شَرْحِ السُّنَّةَ وَقَالَ النَّوَوِيُّ فِي أَرْبَعِينِهِ: هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ رَوَيْنَاهُ فِي كتاب الْحجَّة بِإِسْنَاد صَحِيح

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz men unga oʻz bolasi, otasi va barcha odamlardan koʻra mahbubroq boʻlmagunimcha, iymon keltirmaydi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз мен унга ўз боласи, отаси ва барча одамлардан кўра маҳбуброқ бўлмагунимча, иймон келтирмайди», дедилар.

وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «اتَّبِعُوا السَّوَادَ الْأَعْظَمَ فَإِنَّهُ مَنْ شَذَّ شَذَّ فِي النَّارِ» . رَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ من حَدِيث أنس

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Katta jamoatga (savodul aʼzamga) ergashinglar. Zero, kim (jamoatdan) ajralib chiqsa, doʻzaxda ajralib qoladi», dedilar. Ibn Moja rivoyat qilgan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Катта жамоатга (саводул аъзамга) эргашинглар. Зеро, ким (жамоатдан) ажралиб чиқса, дўзахда ажралиб қолади», дедилар. Ибн Можа ривоят қилган.

وَعَن أنس قَالَ: قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَا بُنَيَّ إِنْ قَدَرْتَ أَنْ تصبح وتمسي لَيْسَ فِي قَلْبِكَ غِشٌّ لِأَحَدٍ فَافْعَلْ» ثُمَّ قَالَ: «يَا بني وَذَلِكَ من سنتي وَمن أَحْيَا سُنَّتِي فَقَدْ أَحَبَّنِي وَمَنْ أَحَبَّنِي كَانَ مَعِي فِي الْجنَّة» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: «Ey oʻgʻilcham, agar qalbingda hech kimga nisbatan gʻil-gʻishsiz holda tonggi va kechki vaqtga yeta olsang, shunday qil», dedilar. Soʻng menga: «Ey oʻgʻilcham, bu mening sunnatimdandir. Kim mening sunnatimni tiriltirsa, demak meni sevibdi. Kim meni sevsa, jannatda men bilan birga boʻladi», dedilar. Hadisda uzun bir voqea bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis bu yoʻl bilan hasan gʻaribdir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Эй ўғилчам, агар қалбингда ҳеч кимга нисбатан ғил-ғишсиз ҳолда тонгги ва кечки вақтга ета олсанг, шундай қил», дедилар. Сўнг менга: «Эй ўғилчам, бу менинг суннатимдандир. Ким менинг суннатимни тирилтирса, демак мени севибди. Ким мени севса, жаннатда мен билан бирга бўлади», дедилар. Ҳадисда узун бир воқеа бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис бу йўл билан ҳасан ғарибдир.