Anas ibn Molik al-Ansoriy

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: «كَانَ شَعْرُ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى أَنْصَافِ أُذُنَيْهِ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺning sochlari quloqlarining yarmigacha yetar edi».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺнинг сочлари қулоқларининг ярмигача етар эди».

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ وَقْتِ صَلَاةِ الصُّبْحِ... فَأَمَرَ بِلَالًا حِينَ طَلَعَ الْفَجْرُ فَأَقَامَ الصَّلَاةَ، ثُمَّ أَسْفَرَ مِنَ الْغَدِ حَتَّى أَسْفَرَ، ثُمَّ قَالَ: «أَيْنَ السَّائِلُ عَنْ وَقْتِ صَلَاةِ الْغَدَاةِ؟ مَا بَيْنَ هَاتَيْنِ أَوْ قَالَ: هَذَيْنِ وَقْتٌ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan bomdod namozining vaqti haqida soʻraldi... Bas, u zot tong otganda Bilolga buyurdilar, u iqoma aytdi. Ertasi kuni esa (osmon) ravshanlashgunicha kechiktirdilar, soʻng: «Bomdod namozining vaqti haqida soʻragan (kishi) qani? Mana shu ikkisining orasi vaqtdir», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан бомдод намозининг вақти ҳақида сўралди... Бас, у зот тонг отганда Билолга буюрдилар, у иқома айтди. Эртаси куни эса (осмон) равшанлашгунича кечиктирдилар, сўнг: «Бомдод намозининг вақти ҳақида сўраган (киши) қани? Мана шу иккисининг ораси вақтдир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ نَوْفَلِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ: دَخَلْنَا عَلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ فَقُلْنَا: حَدِّثْنَا بِمَا سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ. قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ حُرِّمَ عَلَى النَّارِ، وَحُرِّمَتِ النَّارُ عَلَيْهِ: إِيمَانٌ بِاللَّهِ، وَحُبُّ اللَّهِ، وَأَنْ يُلْقَى فِي النَّارِ فَيُحْرَقَ أَحَبُّ إِلَيْهِ مِنْ أَنْ يَرْجِعَ فِي الْكُفْرِ».

Navfal ibn Masʼuddan rivoyat qilinadi: Biz Anas ibn Molikning huzuriga kirdik va: «Bizga Rasululloh ﷺdan eshitgan narsangni aytib ber», dedik. U: Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim, dedi: «Uch (xislat) borki, kimda ular boʻlsa, u doʻzaxga harom qilinadi va doʻzax ham unga harom qilinadi: Allohga iymon keltirish, Allohni sevish hamda oʻtga tashlanib yonish uning uchun kufrga qaytishdan koʻra sevimliroq boʻlishi».Навфал ибн Масъуддан ривоят қилинади: Биз Анас ибн Моликнинг ҳузурига кирдик ва: «Бизга Расулуллоҳ ﷺдан эшитган нарсангни айтиб бер», дедик. У: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим, деди: «Уч (хислат) борки, кимда улар бўлса, у дўзахга ҳаром қилинади ва дўзах ҳам унга ҳаром қилинади: Аллоҳга иймон келтириш, Аллоҳни севиш ҳамда ўтга ташланиб ёниш унинг учун куфрга қайтишдан кўра севимлироқ бўлиши».

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ: مَرَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِحَائِطٍ لِبَنِي النَّجَّارِ، فَسَمِعَ صَوْتًا مِنْ قَبْرٍ. فَقَالَ: «مَتَى مَاتَ صَاحِبُ هَذَا الْقَبْرِ؟» قَالُوا: مَاتَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ. فَقَالَ: «لَوْلَا أَنْ لَا تَدَافَنُوا، لَدَعَوْتُ اللَّهَ أَنْ يُسْمِعَكُمْ عَذَابَ الْقَبْرِ».

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Banun Najjorning bir bogʻi yonidan oʻtdilar va bir qabrdan ovoz eshitdilar. U zot: «Bu qabr sohibi qachon vafot etgan?» dedilar. Ular: «Johiliyatda vafot etgan», dedilar. U zot: «Agar bir-biringizni dafn qilmay qoʻyishingizdan (qoʻrqmaganimda), Allohdan qabr azobini sizlarga eshittirishini soʻragan boʻlardim», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Банун Нажжорнинг бир боғи ёнидан ўтдилар ва бир қабрдан овоз эшитдилар. У зот: «Бу қабр соҳиби қачон вафот этган?» дедилар. Улар: «Жоҳилиятда вафот этган», дедилар. У зот: «Агар бир-бирингизни дафн қилмай қўйишингиздан (қўрқмаганимда), Аллоҳдан қабр азобини сизларга эшиттиришини сўраган бўлардим», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ حُمَيْدٍ قَالَ: سُئِلَ أَنَسٌ عَنْ صَلَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِاللَّيْلِ، فَقَالَ: «مَا كُنَّا نَشَاءُ أَنْ نَرَاهُ مُصَلِّيًا إِلَّا رَأَيْنَاهُ، وَلَا نَائِمًا إِلَّا رَأَيْنَاهُ».

Humayd aytdi: Anasdan Nabiy ﷺning kechasi (oʻqigan) namozlari haqida soʻraldi. U: «Biz u zotni namoz oʻqiyotgan holda koʻrishni istasak, albatta shunday koʻrardik; uxlayotgan holda koʻrishni istasak, albatta shunday koʻrardik», dedi.Ҳумайд айтди: Анасдан Набий ﷺнинг кечаси (ўқиган) намозлари ҳақида сўралди. У: «Биз у зотни намоз ўқиётган ҳолда кўришни истасак, албатта шундай кўрардик; ухлаётган ҳолда кўришни истасак, албатта шундай кўрардик», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: «كُنَّا نُصَلِّي مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَغْرِبَ، ثُمَّ يَجِيءُ أَحَدُنَا إِلَى بَنِي سَلِمَةَ، وَهُوَ يَرَى مَوَاقِعَ نَبْلِهِ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan shom namozini oʻqir edik, soʻng birimiz Banu Salima (mahallasi)ga borar va (hamon) oʻqi tushadigan joyni koʻrib turar edi».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан шом намозини ўқир эдик, сўнг биримиз Бану Салима (маҳалласи)га борар ва (ҳамон) ўқи тушадиган жойни кўриб турар эди».

حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: كَانَ لِأَبِي طَلْحَةَ ابْنٌ يُقَالُ لَهُ: أَبُو عُمَيْرٍ، فَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُضَاحِكُهُ. قَالَ: فَرَآهُ حَزِينًا، فَقَالَ: «يَا أَبَا عُمَيْرٍ، مَا فَعَلَ النُّغَيْرُ؟»

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Talhaning Abu Umayr deb ataladigan bir oʻgʻli bor edi, Nabiy ﷺ u bilan hazillashar edilar. (Anas) dedi: Bir kuni u zot uni gʻamgin holda koʻrdilar va: «Ey Abu Umayr, nugʻayr (kichkina qushcha) nima boʻldi?» dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Талҳанинг Абу Умайр деб аталадиган бир ўғли бор эди, Набий ﷺ у билан ҳазиллашар эдилар. (Анас) деди: Бир куни у зот уни ғамгин ҳолда кўрдилар ва: «Эй Абу Умайр, нуғайр (кичкина қушча) нима бўлди?» дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ حُمَيْدٍ قَالَ: سُئِلَ أَنَسٌ عَنْ بَيْعِ الثَّمَرِ، فَقَالَ: «نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ بَيْعِ ثَمَرَةِ النَّخْلِ حَتَّى تَزْهُوَ». قِيلَ لِأَنَسٍ: مَا تَزْهُو؟ قَالَ: «تَحْمَرُّ».

Humayd aytdi: Anasdan meva sotish haqida soʻraldi. U: «Rasululloh ﷺ xurmo mevasini yetilgunicha sotishdan qaytardilar», dedi. Anasdan: «Yetilishi nima?» deb soʻraldi. U: «Qizaradi», dedi.Ҳумайд айтди: Анасдан мева сотиш ҳақида сўралди. У: «Расулуллоҳ ﷺ хурмо мевасини етилгунича сотишдан қайтардилар», деди. Анасдан: «Етилиши нима?» деб сўралди. У: «Қизаради», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا التَّيْمِيُّ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ بَدْرٍ: «مَنْ يَنْظُرُ مَا فَعَلَ أَبُو جَهْلٍ؟» فَانْطَلَقَ ابْنُ مَسْعُودٍ، فَوَجَدَ ابْنَيْ عَفْرَاءَ قَدْ ضَرَبَاهُ حَتَّى بَرَدَ، فَأَخَذَ بِلِحْيَتِهِ فَقَالَ: أَنْتَ أَبُو جَهْلٍ؟ فَقَالَ: «وَهَلْ فَوْقَ رَجُلٍ قَتَلْتُمُوهُ أَوْ قَتَلَهُ قَوْمُهُ؟»

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Badr kuni: «Kim Abu Jahl nima boʻlganini borib koʻradi?» dedilar. Shunda Ibn Masʼud bordi va uni Afroning ikki oʻgʻli urib, (joni chiqib) sovib qolgan holda topdi. U uning soqolidan ushlab: «Sen Abu Jahlmisan?» dedi. U: «Sizlar oʻldirgan — yoki qavmi oʻldirgan — bir kishidan yuksakroq (odam) ham bormi?» dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Бадр куни: «Ким Абу Жаҳл нима бўлганини бориб кўради?» дедилар. Шунда Ибн Масъуд борди ва уни Афронинг икки ўғли уриб, (жони чиқиб) совиб қолган ҳолда топди. У унинг соқолидан ушлаб: «Сен Абу Жаҳлмисан?» деди. У: «Сизлар ўлдирган — ёки қавми ўлдирган — бир кишидан юксакроқ (одам) ҳам борми?» деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ بَدْرٍ: «مَنْ يَنْظُرُ مَا فَعَلَ أَبُو جَهْلٍ؟» قَالَ: فَانْطَلَقَ ابْنُ مَسْعُودٍ، فَوَجَدَهُ قَدْ ضَرَبَهُ ابْنَا عَفْرَاءَ حَتَّى بَرَكَ. فَأَخَذَ بِلِحْيَتِهِ وَقَالَ: أَنْتَ أَبُو جَهْلٍ؟ قَالَ: «وَهَلْ فَوْقَ رَجُلٍ قَتَلَهُ قَوْمُهُ أَوْ قَتَلْتُمُوهُ؟»

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Badr kuni: «Kim Abu Jahl nima boʻlganini borib koʻradi?» dedilar. (Anas) dedi: Ibn Masʼud bordi va uni Afroning ikki oʻgʻli urib, choʻkkalab qolgan holda topdi. U uning soqolidan ushlab: «Sen Abu Jahlmisan?» dedi. U: «Qavmi oʻldirgan — yoki sizlar oʻldirgan — bir kishidan yuksakroq (odam) ham bormi?» dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Бадр куни: «Ким Абу Жаҳл нима бўлганини бориб кўради?» дедилар. (Анас) деди: Ибн Масъуд борди ва уни Афронинг икки ўғли уриб, чўккалаб қолган ҳолда топди. У унинг соқолидан ушлаб: «Сен Абу Жаҳлмисан?» деди. У: «Қавми ўлдирган — ёки сизлар ўлдирган — бир кишидан юксакроқ (одам) ҳам борми?» деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: لَمَّا نَزَلَتْ {لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ} [آل عمران: 92] وَ{مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا} [البقرة: 245]. قَالَ أَبُو طَلْحَةَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، حَائِطِي الَّذِي بِمَكَانِ كَذَا وَكَذَا. وَاللَّهِ لَوِ اسْتَطَعْتُ أَنْ أُسِرَّهَا لَمْ أُعْلِنْهَا. فَقَالَ: «اجْعَلْهُ فِي فُقَرَاءِ أَهْلِكَ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Sevgan narsalaringizdan infoq qilmaguningizcha, ezgulikka erisha olmaysiz» (Oli Imron, 92) va «Kim Allohga qarzi hasana beradi?» (Baqara, 245) (oyatlari) nozil boʻlganda, Abu Talha: «Ey Allohning Rasuli, falon joydagi bogʻim (sadaqadir). Allohga qasamki, agar uni sir tuta olsam edi, oshkor qilmagan boʻlardim», dedi. U zot: «Uni ahlingdan boʻlgan faqirlarga ber», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Севган нарсаларингиздан инфоқ қилмагунингизча, эзгуликка эриша олмайсиз» (Оли Имрон, 92) ва «Ким Аллоҳга қарзи ҳасана беради?» (Бақара, 245) (оятлари) нозил бўлганда, Абу Талҳа: «Эй Аллоҳнинг Расули, фалон жойдаги боғим (садақадир). Аллоҳга қасамки, агар уни сир тута олсам эди, ошкор қилмаган бўлардим», деди. У зот: «Уни аҳлингдан бўлган фақирларга бер», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِنَّ الدَّجَّالَ أَعْوَرُ بِعَيْنِ الشِّمَالِ، عَلَيْهَا ظَفَرَةٌ غَلِيظَةٌ، مَكْتُوبٌ بَيْنَ عَيْنَيْهِ: كَافِرٌ أَوْ قَالَ: كَفَرَ».

Anas (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Albatta Dajjol chap koʻzi koʻrdir, uning ustida qalin parda bor. Ikki koʻzi orasida esa: ‹kofir› — yoki: ‹kufr keltirdi› — deb yozilgandir».Анас (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Албатта Дажжол чап кўзи кўрдир, унинг устида қалин парда бор. Икки кўзи орасида эса: ‹кофир› — ёки: ‹куфр келтирди› — деб ёзилгандир».

حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «دَخَلْتُ الْجَنَّةَ فَإِذَا أَنَا بِنَهْرٍ حَافَتَاهُ خِيَامُ اللُّؤْلُؤِ، فَضَرَبْتُ بِيَدِي فِي مَجْرَى الْمَاءِ، فَإِذَا مِسْكٌ أَذْفَرُ. قُلْتُ: يَا جِبْرِيلُ، مَا هَذَا؟ قَالَ: هَذَا الْكَوْثَرُ الَّذِي أَعْطَاكَ اللَّهُ أَوْ أَعْطَاكَ رَبُّكَ».

Anas (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Men jannatga kirdim, mana, ikki qirgʻogʻida marvarid chodirlar boʻlgan bir daryo (oldida) edim. Qoʻlimni suv oqayotgan joyga urdim, u esa xushboʻy mushk ekan. Men: ‹Ey Jibril, bu nima?› dedim. U: ‹Bu — Alloh senga bergan, yoki Robbing senga bergan Kavsardir›, dedi».Анас (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Мен жаннатга кирдим, мана, икки қирғоғида марварид чодирлар бўлган бир дарё (олдида) эдим. Қўлимни сув оқаётган жойга урдим, у эса хушбўй мушк экан. Мен: ‹Эй Жибрил, бу нима?› дедим. У: ‹Бу — Аллоҳ сенга берган, ёки Роббинг сенга берган Кавсардир›, деди».

حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَنَسٍ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ: «اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْعَجْزِ وَالْكَسَلِ، وَالْهَرَمِ وَالْبُخْلِ، وَالْجُبْنِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ». وَقَدْ ذَكَرَ فِيهِ الْمَحْيَا وَالْمَمَاتَ.

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday der edilar: «Allohim, men ojizlikdan, dangasalikdan, keksalikdan, baxillikdan va qoʻrqoqlikdan Senga panoh keltiraman, qabr azobidan hamda hayot va mamotning fitnasidan Senga panoh keltiraman».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай дер эдилар: «Аллоҳим, мен ожизликдан, дангасаликдан, кексаликдан, бахилликдан ва қўрқоқликдан Сенга паноҳ келтираман, қабр азобидан ҳамда ҳаёт ва мамотнинг фитнасидан Сенга паноҳ келтираман».

حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: عَطَسَ رَجُلَانِ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَشَمَّتَ أَوْ سَمَّتَ أَحَدَهُمَا. فَقِيلَ لَهُ: رَجُلَانِ عَطِسَا، فَشَمَّتَّ أَحَدَهُمَا؟ فَقَالَ: «إِنَّ هَذَا حَمِدَ اللَّهَ، وَإِنَّ ذَاكَ لَمْ يَحْمَدِ اللَّهَ». قَالَ يَحْيَى: وَرُبَّمَا قَالَ: «هَذَا» أَوْ نَحْوَهُ.

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning huzurlarida ikki kishi aksirdi, u zot ulardan biriga duo qildilar. U zotga: «Ikki kishi aksirgan edi, siz ulardan biriga duo qildingizmi?» deyildi. U zot: «Bu (kishi) Allohga hamd aytdi, ana u esa Allohga hamd aytmadi», dedilar. Yahyo aytdi: Baʼzan u: «bu», yoki shunga oʻxshash (soʻz) der edi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг ҳузурларида икки киши аксирди, у зот улардан бирига дуо қилдилар. У зотга: «Икки киши аксирган эди, сиз улардан бирига дуо қилдингизми?» дейилди. У зот: «Бу (киши) Аллоҳга ҳамд айтди, ана у эса Аллоҳга ҳамд айтмади», дедилар. Яҳё айтди: Баъзан у: «бу», ёки шунга ўхшаш (сўз) дер эди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ وَرْدَانَ قَالَ: سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَصْحَابِهِ ذَاتَ يَوْمٍ: «مَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الْيَوْمَ جَنَازَةً؟» قَالَ عُمَرُ: أَنَا. قَالَ: «مَنْ عَادَ مِنْكُمُ الْيَوْمَ مَرِيضًا؟» قَالَ عُمَرُ: أَنَا. قَالَ: «مَنْ تَصَدَّقَ الْيَوْمَ؟» قَالَ عُمَرُ: أَنَا. قَالَ: «مَنْ أَصْبَحَ مِنْكُمُ الْيَوْمَ صَائِمًا؟» قَالَ عُمَرُ: أَنَا. قَالَ: «وَجَبَتْ، وَجَبَتْ».

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni Rasululloh ﷺ sahobalariga: «Bugun qaysingiz janozada hozir boʻldi?» dedilar. Umar: «Men», dedi. U zot: «Bugun qaysingiz bemor koʻrgani bordi?» dedilar. Umar: «Men», dedi. U zot: «Bugun kim sadaqa qildi?» dedilar. Umar: «Men», dedi. U zot: «Bugun qaysingiz roʻzador holda tongni qarshiladi?» dedilar. Umar: «Men», dedi. Shunda u zot: «Vojib boʻldi, vojib boʻldi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни Расулуллоҳ ﷺ саҳобаларига: «Бугун қайсингиз жанозада ҳозир бўлди?» дедилар. Умар: «Мен», деди. У зот: «Бугун қайсингиз бемор кўргани борди?» дедилар. Умар: «Мен», деди. У зот: «Бугун ким садақа қилди?» дедилар. Умар: «Мен», деди. У зот: «Бугун қайсингиз рўзадор ҳолда тонгни қаршилади?» дедилар. Умар: «Мен», деди. Шунда у зот: «Вожиб бўлди, вожиб бўлди», дедилар.

حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ امْرَأَةً لَقِيَتِ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي طَرِيقٍ مِنْ طُرُقِ الْمَدِينَةِ، فَقَالَتْ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ لِي إِلَيْكَ حَاجَةً. قَالَ: «يَا أُمَّ فُلَانٍ، اجْلِسِي فِي أَيِّ نَوَاحِي السِّكَكِ شِئْتِ، أَجْلِسْ إِلَيْكِ». قَالَ: فَقَعَدَتْ، فَقَعَدَ إِلَيْهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى قَضَتْ حَاجَتَهَا.

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol Madina koʻchalaridan birida Nabiy ﷺni uchratib: «Ey Allohning Rasuli, sizdan bir hojatim bor», dedi. U zot: «Ey falonchining onasi, koʻchaning qaysi chekkasiga xohlasang oʻtir, men ham sening yoningda oʻtiraman», dedilar. (Anas) dedi: Bas, u oʻtirdi, Rasululloh ﷺ ham u hojatini bitirgunicha uning yonida oʻtirdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аёл Мадина кўчаларидан бирида Набий ﷺни учратиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, сиздан бир ҳожатим бор», деди. У зот: «Эй фалончининг онаси, кўчанинг қайси чеккасига хоҳласанг ўтир, мен ҳам сенинг ёнингда ўтираман», дедилар. (Анас) деди: Бас, у ўтирди, Расулуллоҳ ﷺ ҳам у ҳожатини битиргунича унинг ёнида ўтирдилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «لَا عَلَيْكُمْ أَنْ لَا تَعْجَبُوا بِأَحَدٍ، حَتَّى تَنْظُرُوا بِمَ يُخْتَمُ لَهُ، فَإِنَّ الْعَامِلَ يَعْمَلُ زَمَانًا مِنْ عُمْرِهِ، أَوْ بُرْهَةً مِنْ دَهْرِهِ، بِعَمَلٍ صَالِحٍ، لَوْ مَاتَ عَلَيْهِ دَخَلَ الْجَنَّةَ، ثُمَّ يَتَحَوَّلُ فَيَعْمَلُ عَمَلًا سَيِّئًا، وَإِنَّ الْعَبْدَ لَيَعْمَلُ الْبُرْهَةَ مِنْ دَهْرِهِ بِعَمَلٍ سَيِّئٍ، لَوْ مَاتَ عَلَيْهِ دَخَلَ النَّارَ، ثُمَّ يَتَحَوَّلُ فَيَعْمَلُ عَمَلًا صَالِحًا، وَإِذَا أَرَادَ اللَّهُ بِعَبْدٍ خَيْرًا اسْتَعْمَلَهُ قَبْلَ مَوْتِهِ». قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ وَكَيْفَ يَسْتَعْمِلُهُ؟ قَالَ: «يُوَفِّقُهُ لِعَمَلٍ صَالِحٍ، ثُمَّ يَقْبِضُهُ عَلَيْهِ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «(Umrining) oxiri nima bilan tugashini koʻrmagunicha hech kimdan hayratlanmasligingiz (yaxshiroqdir). Chunki amal qiluvchi umrining bir muddatini yoki zamonining bir qismini shunday solih amal bilan oʻtkazadiki, agar shu holda oʻlsa, jannatga kirar edi; soʻng u oʻzgarib, yomon amal qiladi. Va banda zamonining bir qismini shunday yomon amal bilan oʻtkazadiki, agar shu holda oʻlsa, doʻzaxga kirar edi; soʻng u oʻzgarib, solih amal qiladi. Alloh bir banda haqida yaxshilik istasa, oʻlimidan oldin uni (amalga) ishlatadi». Ular: «Ey Allohning Rasuli, uni qanday ishlatadi?» dedilar. U zot: «Uni solih amalga muvaffaq qiladi, soʻng shu (amal) uzra jonini oladi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «(Умрининг) охири нима билан тугашини кўрмагунича ҳеч кимдан ҳайратланмаслигингиз (яхшироқдир). Чунки амал қилувчи умрининг бир муддатини ёки замонининг бир қисмини шундай солиҳ амал билан ўтказадики, агар шу ҳолда ўлса, жаннатга кирар эди; сўнг у ўзгариб, ёмон амал қилади. Ва банда замонининг бир қисмини шундай ёмон амал билан ўтказадики, агар шу ҳолда ўлса, дўзахга кирар эди; сўнг у ўзгариб, солиҳ амал қилади. Аллоҳ бир банда ҳақида яхшилик истаса, ўлимидан олдин уни (амалга) ишлатади». Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, уни қандай ишлатади?» дедилар. У зот: «Уни солиҳ амалга муваффақ қилади, сўнг шу (амал) узра жонини олади», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَجُلًا كَانَ يَكْتُبُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَقَدْ كَانَ قَرَأَ الْبَقَرَةَ، وَآلَ عِمْرَانَ، وَكَانَ الرَّجُلُ إِذَا قَرَأَ الْبَقَرَةَ، وَآلَ عِمْرَانَ، جَدَّ فِينَا، يَعْنِي عَظُمَ، فَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُمْلِي عَلَيْهِ غَفُورًا رَحِيمًا، فَيَكْتُبُ عَلِيمًا حَكِيمًا، فَيَقُولُ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «اكْتُبْ كَذَا وَكَذَا، اكْتُبْ كَيْفَ شِئْتَ»، وَيُمْلِي عَلَيْهِ عَلِيمًا حَكِيمًا، فَيَقُولُ: أَكْتُبُ سَمِيعًا بَصِيرًا؟ فَيَقُولُ: «اكْتُبْ كَيْفَ شِئْتَ». فَارْتَدَّ ذَلِكَ الرَّجُلُ عَنِ الْإِسْلَامِ، فَلَحِقَ بِالْمُشْرِكِينَ، وَقَالَ: أَنَا أَعْلَمُكُمْ بِمُحَمَّدٍ، إِنْ كُنْتُ لَأَكْتُبُ كَيْفَمَا شِئْتُ، فَمَاتَ ذَلِكَ الرَّجُلُ، فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ الْأَرْضَ لَمْ تَقْبَلْهُ». وَقَالَ أَنَسٌ: فَحَدَّثَنِي أَبُو طَلْحَةَ أَنَّهُ أَتَى الْأَرْضَ الَّتِي مَاتَ فِيهَا ذَلِكَ الرَّجُلُ، فَوَجَدَهُ مَنْبُوذًا، فَقَالَ أَبُو طَلْحَةَ: مَا شَأْنُ هَذَا الرَّجُلِ؟ قَالُوا: قَدْ دَفَنَّاهُ مِرَارًا فَلَمْ تَقْبَلْهُ الْأَرْضُ.

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺga (vahiyni) yozib turar edi. U Baqara va Oli Imronni oʻqigan edi. Bizning oramizda kim Baqara va Oli Imronni oʻqisa, ulugʻ (obroʻli) hisoblanar edi. Nabiy ﷺ unga «gʻafuran rahiman» deb aytib turar edilar, u esa «aliman hakiman» deb yozar edi. Nabiy ﷺ unga: «Ana shunday yoz, xohlaganingcha yoz», der edilar. Yana unga «aliman hakiman» deb aytsalar, u: «‹Samiʼan basiran› deb yozaymi?» der edi. U zot: «Xohlaganingcha yoz», der edilar. Soʻng oʻsha kishi Islomdan qaytdi va mushriklarga qoʻshilib: «Men Muhammadni sizlardan koʻra yaxshiroq bilaman, men xohlaganimcha yozar edim», dedi. Bas, oʻsha kishi oʻldi. Shunda Nabiy ﷺ: «Albatta yer uni qabul qilmadi», dedilar. Anas dedi: Menga Abu Talha aytib berdiki, u oʻsha kishi oʻlgan yerga borgan va uni (ochiq) tashlangan holda topgan. Abu Talha: «Bu kishining holi nima?» dedi. Ular: «Biz uni bir necha marta dafn qildik, ammo yer uni qabul qilmadi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺга (ваҳийни) ёзиб турар эди. У Бақара ва Оли Имронни ўқиган эди. Бизнинг орамизда ким Бақара ва Оли Имронни ўқиса, улуғ (обрўли) ҳисобланар эди. Набий ﷺ унга «ғафуран раҳиман» деб айтиб турар эдилар, у эса «алиман ҳакиман» деб ёзар эди. Набий ﷺ унга: «Ана шундай ёз, хоҳлаганингча ёз», дер эдилар. Яна унга «алиман ҳакиман» деб айтсалар, у: «‹Самиъан басиран› деб ёзайми?» дер эди. У зот: «Хоҳлаганингча ёз», дер эдилар. Сўнг ўша киши Исломдан қайтди ва мушрикларга қўшилиб: «Мен Муҳаммадни сизлардан кўра яхшироқ биламан, мен хоҳлаганимча ёзар эдим», деди. Бас, ўша киши ўлди. Шунда Набий ﷺ: «Албатта ер уни қабул қилмади», дедилар. Анас деди: Менга Абу Талҳа айтиб бердики, у ўша киши ўлган ерга борган ва уни (очиқ) ташланган ҳолда топган. Абу Талҳа: «Бу кишининг ҳоли нима?» деди. Улар: «Биз уни бир неча марта дафн қилдик, аммо ер уни қабул қилмади», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَكْرٍ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ بِالْبَقِيعِ، فَنَادَى رَجُلٌ رَجُلًا: يَا أَبَا الْقَاسِمِ، فَالْتَفَتَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ الرَّجُلُ: لَمْ أَعْنِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّمَا عَنَيْتُ فُلَانًا. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «تَسَمَّوْا بِاسْمِي، وَلَا تَكَنَّوْا بِكُنْيَتِي». حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَكْرٍ فِي حَدِيثِهِ: «تَسَمَّوْا بِاسْمِي».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Baqiʼda edilar. Bir kishi boshqa bir kishini: «Ey Abul Qosim!» deb chaqirdi. Nabiy ﷺ oʻgirilib qaradilar. Shunda oʻsha kishi: «Men sizni nazarda tutmadim, ey Allohning Rasuli, men falonchini nazarda tutdim», dedi. Rasululloh ﷺ: «Mening ismim bilan ism qoʻyinglar, lekin mening kunyam bilan kunya qoʻymanglar», dedilar. Abdulloh ibn Bakr oʻz hadisida: «Mening ismim bilan ism qoʻyinglar», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Бақиъда эдилар. Бир киши бошқа бир кишини: «Эй Абул Қосим!» деб чақирди. Набий ﷺ ўгирилиб қарадилар. Шунда ўша киши: «Мен сизни назарда тутмадим, эй Аллоҳнинг Расули, мен фалончини назарда тутдим», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Менинг исмим билан исм қўйинглар, лекин менинг куням билан куня қўйманглар», дедилар. Абдуллоҳ ибн Бакр ўз ҳадисида: «Менинг исмим билан исм қўйинглар», деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَأَلَهُ رَجُلٌ عَنْ وَقْتِ صَلَاةِ الصُّبْحِ، فَأَمَرَ بِلَالًا فَأَذَّنَ حِينَ طَلَعَ الْفَجْرُ، ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى، فَلَمَّا كَانَ مِنَ الْغَدِ أَخَّرَ حَتَّى أَسْفَرَ، ثُمَّ أَمَرَهُ أَنْ يُقِيمَ فَصَلَّى، ثُمَّ دَعَا الرَّجُلَ، فَقَالَ: «مَا بَيْنَ هَذَا وَهَذَا وَقْتٌ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺdan bomdod namozining vaqti haqida soʻradi. Shunda u zot Bilolga buyurdilar, u tong otganda azon aytdi, soʻng iqoma aytdi va (u zot) namoz oʻqidilar. Ertasi kuni (osmon) ravshanlashgunicha kechiktirdilar, soʻng unga iqoma aytishni buyurdilar va namoz oʻqidilar. Keyin oʻsha kishini chaqirib: «Mana shu bilan mana shuning orasi vaqtdir», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺдан бомдод намозининг вақти ҳақида сўради. Шунда у зот Билолга буюрдилар, у тонг отганда азон айтди, сўнг иқома айтди ва (у зот) намоз ўқидилар. Эртаси куни (осмон) равшанлашгунича кечиктирдилар, сўнг унга иқома айтишни буюрдилар ва намоз ўқидилар. Кейин ўша кишини чақириб: «Мана шу билан мана шунинг ораси вақтдир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: كَانَ مِنْ دُعَاءِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ حُنَيْنٍ: «اللَّهُمَّ إِنْ تَشَأْ أَنْ لَا تُعْبَدَ بَعْدَ الْيَوْمِ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning Hunayn kunidagi duolaridan (biri) shu edi: «Allohim, agar Sen xohlasang, bugundan keyin (yer yuzida) Senga ibodat qilinmaydi».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг Ҳунайн кунидаги дуоларидан (бири) шу эди: «Аллоҳим, агар Сен хоҳласанг, бугундан кейин (ер юзида) Сенга ибодат қилинмайди».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «انْتَهَيْتُ إِلَى السِّدْرَةِ، فَإِذَا نَبْقُهَا مِثْلُ الْجِرَارِ، وَإِذَا وَرَقُهَا مِثْلُ آذَانِ الْفِيَلَةِ، فَلَمَّا غَشِيَهَا مِنْ أَمْرِ اللَّهِ مَا غَشِيَهَا، تَحَوَّلَتْ يَاقُوتًا أَوْ زُمُرُّدًا أَوْ نَحْوَ ذَلِكَ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men Sidraga yetdim. Uning mevasi xumlardek, bargi esa fillarning quloqlaridek ekan. Allohning amridan unga nimaiki qoplagan boʻlsa, u yoqutga yoki zumradga yoxud shunga oʻxshash (narsa)ga aylandi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен Сидрага етдим. Унинг меваси хумлардек, барги эса филларнинг қулоқларидек экан. Аллоҳнинг амридан унга нимаики қоплаган бўлса, у ёқутга ёки зумрадга ёхуд шунга ўхшаш (нарса)га айланди», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ الرُّبَيِّعَ عَمَّةَ أَنَسٍ كَسَرَتْ ثَنِيَّةَ جَارِيَةٍ، فَطَلَبُوا إِلَى الْقَوْمِ الْعَفْوَ فَأَبَوْا، فَأَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: «الْقِصَاصُ». قَالَ أَنَسُ بْنُ النَّضْرِ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَتُكْسَرُ ثَنِيَّةُ فُلَانَةَ؟ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَا أَنَسُ، كِتَابُ اللَّهِ الْقِصَاصُ». قَالَ: فَقَالَ: وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لَا تُكْسَرُ ثَنِيَّةُ فُلَانَةَ. قَالَ: فَرَضِيَ الْقَوْمُ، فَعَفَوْا وَتَرَكُوا الْقِصَاصَ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ مِنْ عِبَادِ اللَّهِ مَنْ لَوْ أَقْسَمَ عَلَى اللَّهِ أَبَرَّهُ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Anasning ammasi Rubayyiʼ bir joriyaning oldingi tishini sindirdi. (Uning ahli) qavmdan afvni soʻradi, ammo ular bosh tortdilar. Soʻng Rasululloh ﷺning huzurlariga keldilar, u zot: «Qasos (qilinadi)», dedilar. Anas ibn Nazr: «Ey Allohning Rasuli, falonchining tishi sindiriladimi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Ey Anas, Allohning Kitobi (hukmi) — qasosdir», dedilar. (Anas) dedi: Shunda u: «Seni haq bilan yuborgan Zotga qasamki, falonchining tishi sindirilmaydi», dedi. (Anas) dedi: Bas, qavm rozi boʻldi, afv qildi va qasosni tark etdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta Allohning bandalari ichida shunday (kishi)lar borki, agar ular Alloh (nomi) bilan qasam ichsa, U albatta ularning qasamini rost chiqaradi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Анаснинг аммаси Рубаййиъ бир жориянинг олдинги тишини синдирди. (Унинг аҳли) қавмдан афвни сўради, аммо улар бош тортдилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келдилар, у зот: «Қасос (қилинади)», дедилар. Анас ибн Назр: «Эй Аллоҳнинг Расули, фалончининг тиши синдириладими?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Анас, Аллоҳнинг Китоби (ҳукми) — қасосдир», дедилар. (Анас) деди: Шунда у: «Сени ҳақ билан юборган Зотга қасамки, фалончининг тиши синдирилмайди», деди. (Анас) деди: Бас, қавм рози бўлди, афв қилди ва қасосни тарк этди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта Аллоҳнинг бандалари ичида шундай (киши)лар борки, агар улар Аллоҳ (номи) билан қасам ичса, У албатта уларнинг қасамини рост чиқаради», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنْ أَنَسٍ، عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ الْمُنْذِرِ بْنِ جَارُودٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ: صَنَعَ بَعْضُ عُمُومَتِي طَعَامًا، فَقَالَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: إِنِّي أُحِبُّ أَنْ تَأْكُلَ فِي بَيْتِي وَتُصَلِّيَ فِيهِ. فَأَتَى، وَفِي الْبَيْتِ فَحْلٌ مِنْ تِلْكَ الْفُحُولِ. فَأَمَرَ بِنَاحِيَةٍ مِنْهُ، فَكُنِسَ وَرُشَّ، وَصَلَّى وَصَلَّيْنَا.

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Amakilarimdan biri taom tayyorladi va Nabiy ﷺga: «Uyimda taom yeyishingizni va namoz oʻqishingizni xohlayman», dedi. U zot keldilar. Uyda esa oʻsha boʻyralardan biri bor edi. U zot uning bir chekkasini supurishga va suv sepishga amr qildilar, soʻng namoz oʻqidilar, biz ham oʻqidik.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Амакиларимдан бири таом тайёрлади ва Набий ﷺга: «Уйимда таом ейишингизни ва намоз ўқишингизни хоҳлайман», деди. У зот келдилар. Уйда эса ўша бўйралардан бири бор эди. У зот унинг бир чеккасини супуришга ва сув сепишга амр қилдилар, сўнг намоз ўқидилар, биз ҳам ўқидик.

حَدَّثَنَا غَسَّانُ بْنُ مُضَرَ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ يَعْنِي ابْنَ يَزِيدَ أَبُو مَسْلَمَةَ، قَالَ: سَأَلْتُ أَنَسًا: أَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ: ﴿بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ﴾ أَوْ ﴿الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ﴾؟ فَقَالَ: «إِنَّكَ لَتَسْأَلُنِي عَنْ شَيْءٍ مَا أَحْفَظُهُ، أَوْ مَا سَأَلَنِي أَحَدٌ قَبْلَكَ».

Saʼid ibn Yazid Abu Maslama aytdi: Men Anasdan: «Nabiy ﷺ ‹Bismillahir rohmanir rohim› deb oʻqirmidilar yoki ‹Alhamdu lillahi robbil olamin› debmi?» deb soʻradim. U: «Sen mendan men yodda saqlamagan narsa haqida soʻrayapsan», yoki: «Sendan oldin mendan buni hech kim soʻramagan», dedi.Саъид ибн Язид Абу Маслама айтди: Мен Анасдан: «Набий ﷺ ‹Бисмиллаҳир роҳманир роҳим› деб ўқирмидилар ёки ‹Алҳамду лиллаҳи роббил оламин› дебми?» деб сўрадим. У: «Сен мендан мен ёдда сақламаган нарса ҳақида сўраяпсан», ёки: «Сендан олдин мендан буни ҳеч ким сўрамаган», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا عَاصِمٌ الْأَحْوَلُ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ الْقُنُوتِ أَقَبْلَ الرُّكُوعِ أَوْ بَعْدَ الرُّكُوعِ؟ فَقَالَ: قَبْلَ الرُّكُوعِ. قُلْتُ: فَإِنَّهُمْ يَزْعُمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَنَتَ بَعْدَ الرُّكُوعِ. فَقَالَ: كَذَبُوا، «إِنَّمَا قَنَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَهْرًا يَدْعُو عَلَى نَاسٍ قَتَلُوا نَاسًا مِنْ أَصْحَابِهِ يُقَالُ لَهُمُ الْقُرَّاءُ».

Osim al-Ahval aytdi: Men Anasdan qunut haqida — rukuʼdan oldinmi yoki rukuʼdan keyinmi? — deb soʻradim. U: «Rukuʼdan oldin», dedi. Men: «Odamlar Rasululloh ﷺ rukuʼdan keyin qunut oʻqiganlar deb daʼvo qilishadi-ku», dedim. U: «Ular yolgʻon aytishdi. Rasululloh ﷺ faqat bir oy qunut oʻqiganlar, ‹qurro› deb ataladigan sahobalaridan baʼzilarini oʻldirgan kishilarga qarshi duo qilganlar», dedi.Осим ал-Аҳвал айтди: Мен Анасдан қунут ҳақида — рукуъдан олдинми ёки рукуъдан кейинми? — деб сўрадим. У: «Рукуъдан олдин», деди. Мен: «Одамлар Расулуллоҳ ﷺ рукуъдан кейин қунут ўқиганлар деб даъво қилишади-ку», дедим. У: «Улар ёлғон айтишди. Расулуллоҳ ﷺ фақат бир ой қунут ўқиганлар, ‹қурро› деб аталадиган саҳобаларидан баъзиларини ўлдирган кишиларга қарши дуо қилганлар», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ: دَعَانَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيَكْتُبَ لَنَا بِالْبَحْرَيْنِ قَطِيعَةً، فَقُلْنَا: لَا، إِلَّا أَنْ تَكْتُبَ لِإِخْوَانِنَا مِنَ الْمُهَاجِرِينَ مِثْلَهَا. فَقَالَ: «إِنَّكُمْ سَتَلْقَوْنَ بَعْدِي أَثَرَةً، فَاصْبِرُوا حَتَّى تَلْقَوْنِي». قَالُوا: فَإِنَّا نَصْبِرُ.

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni chaqirdilar, bizga Bahraynda bir yer (boʻlagi)ni yozib berish uchun. Biz: «Yoʻq, faqat muhojir birodarlarimizga ham shunga oʻxshashini yozib bersangiz (olamiz)», dedik. Shunda u zot: «Sizlar mendan keyin (oʻzgalarning oʻzini) afzal koʻrishiga duch kelasizlar, menga roʻbaroʻ boʻlgunicha sabr qilinglar», dedilar. Ular: «Bas, biz sabr qilamiz», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни чақирдилар, бизга Баҳрайнда бир ер (бўлаги)ни ёзиб бериш учун. Биз: «Йўқ, фақат муҳожир биродарларимизга ҳам шунга ўхшашини ёзиб берсангиз (оламиз)», дедик. Шунда у зот: «Сизлар мендан кейин (ўзгаларнинг ўзини) афзал кўришига дуч келасизлар, менга рўбарў бўлгунича сабр қилинглар», дедилар. Улар: «Бас, биз сабр қиламиз», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ أَبَا مُوسَى اسْتَحْمَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَوَافَقَ مِنْهُ شُغْلًا، فَقَالَ: «وَاللَّهِ لَا أَحْمِلُكُمْ». فَلَمَّا قَفَّى دَعَاهُ، فَقَالَ: حَلَفْتَ لَا تَحْمِلُنَا. قَالَ: «وَأَنَا أَحْلِفُ لَأَحْمِلَنَّكُمْ». فَحَمَلَهُمْ.

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Muso Nabiy ﷺdan ulov soʻradi, ammo u zotni band boʻlgan paytlarida uchratdi. U zot: «Allohga qasamki, sizlarga ulov bermayman», dedilar. U orqasiga qaytib ketayotganida uni chaqirdilar. U: «Siz bizga ulov bermaslikka qasam ichgan edingiz», dedi. U zot: «Men esa sizlarga albatta ulov berishga qasam ichaman», dedilar va ularga ulov berdilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Мусо Набий ﷺдан улов сўради, аммо у зотни банд бўлган пайтларида учратди. У зот: «Аллоҳга қасамки, сизларга улов бермайман», дедилар. У орқасига қайтиб кетаётганида уни чақирдилар. У: «Сиз бизга улов бермасликка қасам ичган эдингиз», деди. У зот: «Мен эса сизларга албатта улов беришга қасам ичаман», дедилар ва уларга улов бердилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ جَنَازَةً مَرَّتْ بِالنَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقِيلَ لَهَا خَيْرًا، وَتَتَابَعَتِ الْأَلْسُنُ لَهَا بِالْخَيْرِ. فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «وَجَبَتْ». ثُمَّ مَرَّتْ جَنَازَةٌ أُخْرَى، فَقَالُوا لَهَا شَرًّا، وَتَتَابَعَتِ الْأَلْسُنُ لَهَا بِالشَّرِّ. فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «وَجَبَتْ، أَنْتُمْ شُهَدَاءُ اللَّهِ فِي الْأَرْضِ».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning yonlaridan bir janoza oʻtdi, (marhum) haqida yaxshi (soʻz) aytildi va tillar uni ketma-ket yaxshilik bilan tilga oldi. Shunda Nabiy ﷺ: «Vojib boʻldi», dedilar. Soʻng boshqa bir janoza oʻtdi, uning haqida yomon (soʻz) aytildi va tillar uni ketma-ket yomonlik bilan tilga oldi. Nabiy ﷺ: «Vojib boʻldi. Sizlar Allohning yer yuzidagi guvohlarisiz», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг ёнларидан бир жаноза ўтди, (марҳум) ҳақида яхши (сўз) айтилди ва тиллар уни кетма-кет яхшилик билан тилга олди. Шунда Набий ﷺ: «Вожиб бўлди», дедилар. Сўнг бошқа бир жаноза ўтди, унинг ҳақида ёмон (сўз) айтилди ва тиллар уни кетма-кет ёмонлик билан тилга олди. Набий ﷺ: «Вожиб бўлди. Сизлар Аллоҳнинг ер юзидаги гувоҳларисиз», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِرَجُلٍ: «أَسْلِمْ». قَالَ: إِنِّي أَجِدُنِي كَارِهًا. قَالَ: «وَإِنْ كُنْتَ كَارِهًا».

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir kishiga: «Islomga kir», dedilar. U: «Men oʻzimni istamayotgan holda topyapman», dedi. U zot: «Istamasang ham (kir)», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир кишига: «Исломга кир», дедилар. У: «Мен ўзимни истамаётган ҳолда топяпман», деди. У зот: «Истамасанг ҳам (кир)», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، قَالَ: سُئِلَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ عَنِ الثُّومِ، فَقَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ أَكَلَ مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ شَيْئًا فَلَا يَقْرَبَنَّ — أَوْ لَا يُصَلِّيَنَّ — مَعَنَا».

Abdulaziz ibn Suhayb aytdi: Anas ibn Molikdan sarimsoq haqida soʻraldi. U: Rasululloh ﷺ: «Kim bu daraxtdan bir narsa yegan boʻlsa, bizga yaqinlashmasin — yoki: biz bilan namoz oʻqimasin», dedilar, dedi.Абдулазиз ибн Суҳайб айтди: Анас ибн Моликдан саримсоқ ҳақида сўралди. У: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бу дарахтдан бир нарса еган бўлса, бизга яқинлашмасин — ёки: биз билан намоз ўқимасин», дедилар, деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي حُمَيْدٌ، أَنَّ أَنَسًا حَدَّثَهُمْ: أَنَّ الرُّبَيِّعَ — وَهْيَ ابْنَةُ النَّضْرِ — كَسَرَتْ ثَنِيَّةَ جَارِيَةٍ، فَطَلَبُوا الأَرْشَ وَطَلَبُوا الْعَفْوَ فَأَبَوْا، فَأَتَوُا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرَهُمْ بِالْقِصَاصِ. فَقَالَ أَنَسُ بْنُ النَّضْرِ: أَتُكْسَرُ ثَنِيَّةُ الرُّبَيِّعِ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ لاَ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لاَ تُكْسَرُ ثَنِيَّتُهَا. فَقَالَ: «يَا أَنَسُ كِتَابُ اللَّهِ الْقِصَاصُ». فَرَضِيَ الْقَوْمُ وَعَفَوْا. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم: «إِنَّ مِنْ عِبَادِ اللَّهِ مَنْ لَوْ أَقْسَمَ عَلَى اللَّهِ لَأَبَرَّهُ». [زَادَ الْفَزَارِيُّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ: فَرَضِيَ الْقَوْمُ وَقَبِلُوا الأَرْشَ].

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Robiʼ — Nazrning qizi — bir qizning tishini sindirdi va Robiʼning qarindoshlari qizning qarindoshlaridan — irsh (jarohat tovoni)ni qabul qilib, (jinoyatchini) kechishni — soʻradi, lekin ular rad etdi. Bas, ular Paygʻambar ﷺ ning oldiga bordi va u zot ulardan qasos (olish)ni buyurdi. Anas ibn Nazr: «Yo Rasululloh! Robiʼning tishi sindiriladimi? Yoʻq, sizni haq bilan yuborgan Zotga qasamki, uning tishi sindirilmaydi!» — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Ey Anas! Allohning Kitobi qasosni belgilaydi», — dedilar. Keyinchalik qizning qarindoshlari rozi boʻlib, (jinoyatchini) kechdi. Paygʻambar ﷺ: «Allohning baʼzi bandalari (bor)ki, agar ular Allohga qasam ichsa, Alloh ularning (qasamini) bajaradi», — dedilar. Fazoriy Humayddan, u Anasdan qilgan rivoyatda shuni ziyoda qildi: Qavm rozi boʻlib, irsh (tovon)ni qabul qildi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Робиъ — Назрнинг қизи — бир қизнинг тишини синдирди ва Робиънинг қариндошлари қизнинг қариндошларидан — ирш (жароҳат товони)ни қабул қилиб, (жиноятчини) кечишни — сўради, лекин улар рад этди. Бас, улар Пайғамбар ﷺ нинг олдига борди ва у зот улардан қасос (олиш)ни буюрди. Анас ибн Назр: «Ё Расулуллоҳ! Робиънинг тиши синдириладими? Йўқ, сизни ҳақ билан юборган Зотга қасамки, унинг тиши синдирилмайди!» — деди. Пайғамбар ﷺ: «Эй Анас! Аллоҳнинг Китоби қасосни белгилайди», — дедилар. Кейинчалик қизнинг қариндошлари рози бўлиб, (жиноятчини) кечди. Пайғамбар ﷺ: «Аллоҳнинг баъзи бандалари (бор)ки, агар улар Аллоҳга қасам ичса, Аллоҳ уларнинг (қасамини) бажаради», — дедилар. Фазорий Ҳумайддан, у Анасдан қилган ривоятда шуни зиёда қилди: Қавм рози бўлиб, ирш (товон)ни қабул қилди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيُّ، حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، أَنَّ أَنَسًا حَدَّثَهُمْ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ: «كِتَابُ اللَّهِ الْقِصَاصُ».

(Anas (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi)ki, u zot: «Allohning Kitobi (hukmi) — qasosdir», dedilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди)ки, у зот: «Аллоҳнинг Китоби (ҳукми) — қасосдир», дедилар.

حَدَّثَنَا الأَنْصَارِيُّ، حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ رضى الله عنه: «أَنَّ ابْنَةَ النَّضْرِ لَطَمَتْ جَارِيَةً فَكَسَرَتْ ثَنِيَّتَهَا، فَأَتَوُا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرَ بِالْقِصَاصِ».

(Anas (roziyallohu anhu) rivoyat qildiki,) Nazrning qizi bir choʻri (qiz)ni shapatilab (urib), uning oldingi tishini sindirdi. Ular Paygʻambar ﷺning huzurlariga keldilar va U zot qasos (qilishni) buyurdilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) ривоят қилдики,) Назрнинг қизи бир чўри (қиз)ни шапатилаб (уриб), унинг олдинги тишини синдирди. Улар Пайғамбар ﷺнинг ҳузурларига келдилар ва У зот қасос (қилишни) буюрдилар.

حَدَّثَنَا خَلاَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ طَهْمَانَ، قَالَ: سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ رضى الله عنه يَقُولُ: «نَزَلَتْ آيَةُ الْحِجَابِ فِي زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ، وَأَطْعَمَ عَلَيْهَا يَوْمَئِذٍ خُبْزًا وَلَحْمًا، وَكَانَتْ تَفْخَرُ عَلَى نِسَاءِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَكَانَتْ تَقُولُ: إِنَّ اللَّهَ أَنْكَحَنِي فِي السَّمَاءِ».

(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Hijob (parda) oyati Zaynab binti Jahsh haqida nozil boʻldi; (Paygʻambar ﷺ) oʻsha kuni u (sharaf)iga non va goʻsht (bilan valima) yedirdilar. U (Zaynab) Paygʻambar ﷺning (boshqa) ayollaridan faxrlanardi va: «Albatta, Alloh meni osmonda (Paygʻambarga) nikohlab berdi», derdi.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Ҳижоб (парда) ояти Зайнаб бинти Жаҳш ҳақида нозил бўлди; (Пайғамбар ﷺ) ўша куни у (шараф)ига нон ва гўшт (билан валима) едирдилар. У (Зайнаб) Пайғамбар ﷺнинг (бошқа) аёлларидан фахрланарди ва: «Албатта, Аллоҳ мени осмонда (Пайғамбарга) никоҳлаб берди», дерди.

حَدَّثَنَا جُبَارَةُ بْنُ الْمُغَلِّسِ، قَالَ: حَدَّثَنَا كَثِيرُ بْنُ سُلَيْمٍ، قَالَ: سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «مَنْ أَحَبَّ أَنْ يُكْثِرَ اللَّهُ خَيْرَ بَيْتِهِ، فَلْيَتَوَضَّأْ إِذَا حَضَرَ غَدَاؤُهُ، وَإِذَا رُفِعَ».

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Alloh uyining yaxshiligini koʻpaytirishini istasa, taomi keltirilganda va olib qoʻyilganda qoʻlini yuvsin», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳ уйининг яхшилигини кўпайтиришини истаса, таоми келтирилганда ва олиб қўйилганда қўлини ювсин», дедилар.

حَدَّثَنَا جُبَارَةُ بْنُ الْمُغَلِّسِ، حَدَّثَنَا كَثِيرُ بْنُ سُلَيْمٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ: «مَا رُفِعَ مِنْ بَيْنِ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ فَضْلُ شِوَاءٍ قَطُّ، وَلَا حُمِلَتْ مَعَهُ طِنْفِسَةٌ».

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ ning oldilaridan hech qachon qovurilgan goʻshtdan ortiq koʻtarilmagan va u zot bilan birga hech qachon gilamcha koʻtarib yurilmagan», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларидан ҳеч қачон қовурилган гўштдан ортиқ кўтарилмаган ва у зот билан бирга ҳеч қачон гиламча кўтариб юрилмаган», деди.

حَدَّثَنَا جُبَارَةُ بْنُ الْمُغَلِّسِ، قَالَ: حَدَّثَنَا كَثِيرُ بْنُ سُلَيْمٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «الْخَيْرُ أَسْرَعُ إِلَى الْبَيْتِ الَّذِي يُغْشَى، مِنَ الشَّفْرَةِ إِلَى سَنَامِ الْبَعِيرِ».

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yaxshilik mehmon kelib turadigan uyga, pichoq tuyaning oʻrkachiga yetganidan koʻra tezroq yetadi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Яхшилик меҳмон келиб турадиган уйга, пичоқ туянинг ўркачига етганидан кўра тезроқ етади», дедилар.

حَدَّثَنَا جُبَارَةُ بْنُ الْمُغَلِّسِ، قَالَ: حَدَّثَنَا كَثِيرُ بْنُ سُلَيْمٍ، قَالَ: سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «مَا مَرَرْتُ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِي بِمَلَإٍ إِلَّا قَالُوا: يَا مُحَمَّدُ، مُرْ أُمَّتَكَ بِالْحِجَامَةِ».

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Meʼroj kechasi men olib borilganimda, qaysi bir jamoat yonidan oʻtsam, albatta ular: ‹Ey Muhammad, ummatingga hijoma qilishni buyur!› deyishardi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Меърож кечаси мен олиб борилганимда, қайси бир жамоат ёнидан ўтсам, албатта улар: ‹Эй Муҳаммад, умматингга ҳижома қилишни буюр!› дейишарди», дедилар.