Jobir ibn Abdulloh al-Ansoriy

حَدَّثَنَا صَدَقَةُ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرٍ قَالَ‏:‏ وُلِدَ لِرَجُلٍ مِنَّا غُلاَمٌ فَسَمَّاهُ‏:‏ الْقَاسِمَ، فَقُلْنَا‏:‏ لاَ نُكَنِّيكَ أَبَا الْقَاسِمِ وَلاَ كَرَامَةَ، فَأُخْبِرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ‏:‏ سَمِّ ابْنَكَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ‏.‏

(Jobir (roziyallohu anhumo) aytdi:) Bizdan bir kishiga oʻgʻil (bola) tugʻildi, u uni Qosim deb atadi. Biz: «Biz seni Abulqosim (deb) kunyalamaymiz va (bunda senga) hech qanday karomat (sharaf) yoʻq» dedik. Bas, (u) Paygʻambar ﷺga (buni) aytdi, (u zot:) «Oʻgʻlingni Abdurrahmon deb ata» dedilar.(Жобир (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Биздан бир кишига ўғил (бола) туғилди, у уни Қосим деб атади. Биз: «Биз сени Абулқосим (деб) куняламаймиз ва (бунда сенга) ҳеч қандай каромат (шараф) йўқ» дедик. Бас, (у) Пайғамбар ﷺга (буни) айтди, (у зот:) «Ўғлингни Абдурраҳмон деб ата» дедилар.

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا أَبِي، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا أَبُو سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ‏:‏ إِنْ عِشْتُ نَهَيْتُ أُمَّتِي، إِنْ شَاءَ اللَّهُ، أَنْ يُسَمِّي أَحَدُهُمْ بَرَكَةَ، وَنَافِعًا، وَأَفْلَحَ، وَلاَ أَدْرِي قَالَ‏:‏ رَافِعًا أَمْ لاَ‏؟‏، يُقَالُ‏:‏ هَا هُنَا بَرَكَةُ‏؟‏ فَيُقَالُ‏:‏ لَيْسَ هَا هُنَا، فَقُبِضَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَلَمْ يَنْهَ عَنْ ذَلِكَ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Agar tirik qolsam, inshaalloh, ummatimni ulardan birortasi (bolasiga) Baraka, Nofiʼ va Aflah deb ism qoʻyishidan qaytaraman», dedilar. (Rovi:) Roafiʼ dedilarmi yoki yoʻqmi, bilmayman, (dedi). Zero: «Baraka shu yerdami?» deb soʻralganda: «Bu yerda yoʻq», deb (javob beriladi). Nabiy ﷺ esa (vafot etib), bundan qaytarmadilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Агар тирик қолсам, иншааллоҳ, умматимни улардан бирортаси (боласига) Барака, Нофиъ ва Афлаҳ деб исм қўйишидан қайтараман», дедилар. (Рови:) Роафиъ дедиларми ёки йўқми, билмайман, (деди). Зеро: «Барака шу ердами?» деб сўралганда: «Бу ерда йўқ», деб (жавоб берилади). Набий ﷺ эса (вафот этиб), бундан қайтармадилар.

حَدَّثَنَا الْمَكِّيُّ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللهِ يَقُولُ‏:‏ أَرَادَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَنْهَى أَنْ يُسَمَّى بِيَعْلَى، وَبِبَرَكَةَ، وَنَافِعٍ، وَيَسَارٍ، وَأَفْلَحَ، وَنَحْوَ ذَلِكَ، ثُمَّ سَكَتَ بَعْدُ عَنْهَا، فَلَمْ يَقُلْ شَيْئًا‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Yaʼlo deb ham, Baraka deb ham, Aflah deb ham, Yasor deb ham, Nofiʼ deb ham va shularga oʻxshash (ismlar) bilan nom qoʻyishdan qaytarmoqchi boʻldilar. Soʻng men u zotning shundan keyin bu haqda sukut saqlaganlarini, hech narsa demaganlarini koʻrdim. Soʻng Rasululloh ﷺ vafot etdilar, bundan qaytarmadilar. Soʻng Umar bundan qaytarmoqchi boʻldi, soʻng buni tark etdi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Яъло деб ҳам, Барака деб ҳам, Афлаҳ деб ҳам, Ясор деб ҳам, Нофиъ деб ҳам ва шуларга ўхшаш (исмлар) билан ном қўйишдан қайтармоқчи бўлдилар. Сўнг мен у зотнинг шундан кейин бу ҳақда сукут сақлаганларини, ҳеч нарса демаганларини кўрдим. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ вафот этдилар, бундан қайтармадилар. Сўнг Умар бундан қайтармоқчи бўлди, сўнг буни тарк этди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سُلَيْمَانَ، وَمَنْصُورٍ، وَفُلاَنٍ، سَمِعُوا سَالِمَ بْنَ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللهِ، قَالَ‏:‏ وُلِدَ لِرَجُلٍ مِنَّا مِنَ الأَنْصَارِ غُلاَمٌ، وَأَرَادَ أَنْ يُسَمِّيَهُ مُحَمَّدًا، قَالَ شُعْبَةُ فِي حَدِيثِ مَنْصُورٍ‏:‏ إِنَّ الأَنْصَارِيَّ قَالَ‏:‏ حَمَلْتُهُ عَلَى عُنُقِي، فَأَتَيْتُ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم، وَفِي حَدِيثِ سُلَيْمَانَ‏:‏ وُلِدَ لَهُ غُلاَمٌ فَأَرَادُوا أَنْ يُسَمِّيَهُ مُحَمَّدًا، قَالَ‏:‏ تَسَمُّوا بِاسْمِي، وَلاَ تُكَنُّوا بِكُنْيَتِي، فَإِنِّي إِنَّمَا جُعِلْتُ قَاسِمًا، أَقْسِمُ بَيْنَكُمْ‏.‏ وَقَالَ حُصَيْنٌ‏:‏ بُعِثْتُ قَاسِمًا أَقْسِمُ بَيْنَكُمْ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bizning kishilarimizdan — ansorlardan — biriga bir oʻgʻil tugʻildi va u unga Muhammad deb ism qoʻymoqchi boʻldi. Soʻng ansoriy kishi: «Men bolani Paygʻambar ﷺ ning oldiga olib bordim. Paygʻambar ﷺ: ‹Farzandingga mening ismim bilan ism qoʻy, lekin (ularni) mening kunyam bilan atama — chunki men sizlar orasida (oʻlja va boshqalarni) taqsimlash uchun Qosim (yaʼni taqsimlovchi) qilinganman›, — dedi», — dedi. Rivoyatchi Husayn aytdiki, Paygʻambar ﷺ: «Men sizlar orasida (narsalarni) taqsimlash uchun Qosim (taqsimlovchi) sifatida yuborilganman», — dedi (Rivoyatchi Solim aytdiki, u Jobirning shunday deganini eshitgan: oʻsha kishi bolaga al-Qosim deb ism qoʻymoqchi boʻldi, lekin Paygʻambar ﷺ: «(Oʻgʻillaringizni) mening ismim bilan atanglar, lekin (ularni) mening kunyam bilan atamanglar», — dedi).Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бизнинг кишиларимиздан — ансорлардан — бирига бир ўғил туғилди ва у унга Муҳаммад деб исм қўймоқчи бўлди. Сўнг ансорий киши: «Мен болани Пайғамбар ﷺ нинг олдига олиб бордим. Пайғамбар ﷺ: ‹Фарзандингга менинг исмим билан исм қўй, лекин (уларни) менинг куням билан атама — чунки мен сизлар орасида (ўлжа ва бошқаларни) тақсимлаш учун Қосим (яъни тақсимловчи) қилинганман›, — деди», — деди. Ривоятчи Ҳусайн айтдики, Пайғамбар ﷺ: «Мен сизлар орасида (нарсаларни) тақсимлаш учун Қосим (тақсимловчи) сифатида юборилганман», — деди (Ривоятчи Солим айтдики, у Жобирнинг шундай деганини эшитган: ўша киши болага ал-Қосим деб исм қўймоқчи бўлди, лекин Пайғамбар ﷺ: «(Ўғилларингизни) менинг исмим билан атанглар, лекин (уларни) менинг куням билан атаманглар», — деди).

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ جَابِرٍ قَالَ‏:‏ وُلِدَ لِرَجُلٍ مِنَّا غُلاَمٌ فَسَمَّاهُ الْقَاسِمَ، فَقَالَتِ الأَنْصَارُ‏:‏ لاَ نُكَنِّيكَ أَبَا الْقَاسِمِ، وَلاَ نُنْعِمُكَ عَيْنًا، فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَهُ‏:‏ مَا قَالَتِ الأَنْصَارُ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم‏:‏ أَحْسَنَتِ الأَنْصَارُ، تَسَمُّوا بِاسْمِي، وَلاَ تَكْتَنُوا بِكُنْيَتِي، فَإِنَّمَا أَنَا قَاسِمٌ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh al-Ansoriy (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bizning oramizdagi bir kishi bir oʻgʻil koʻrdi va unga al-Qosim deb ism qoʻydi. Shunda ansorlar (oʻsha kishiga): «Biz seni hech qachon Abulqosim deb atamaymiz va seni bu muborak laqab bilan rozi qilmaymiz», — dedi. Bas, u Paygʻambar ﷺ ning oldiga borib: «Yo Rasululloh! Men bir oʻgʻil koʻrdim va unga al-Qosim deb ism qoʻydim; ansorlar esa: ‹Biz seni hech qachon Abulqosim deb atamaymiz va seni bu laqab bilan rozi qilmaymiz›, — dedi», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Ansorlar yaxshi qilibdi. Mening ismim bilan atanglar, lekin mening kunyam bilan atamanglar — chunki men — Qosim(man)», — dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ ал-Ансорий (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бизнинг орамиздаги бир киши бир ўғил кўрди ва унга ал-Қосим деб исм қўйди. Шунда ансорлар (ўша кишига): «Биз сени ҳеч қачон Абулқосим деб атамаймиз ва сени бу муборак лақаб билан рози қилмаймиз», — деди. Бас, у Пайғамбар ﷺ нинг олдига бориб: «Ё Расулуллоҳ! Мен бир ўғил кўрдим ва унга ал-Қосим деб исм қўйдим; ансорлар эса: ‹Биз сени ҳеч қачон Абулқосим деб атамаймиз ва сени бу лақаб билан рози қилмаймиз›, — деди», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Ансорлар яхши қилибди. Менинг исмим билан атанглар, лекин менинг куням билан атаманглар — чунки мен — Қосим(ман)», — деди.

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ قَالَ‏:‏ حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ قَالَ‏:‏ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ، أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللهِ حَدَّثَهُمْ قَالَ‏:‏ قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم‏:‏ مَنْ كَانَ لَهُ ثَلاَثُ بَنَاتٍ، يُؤْوِيهِنَّ، وَيَكْفِيهِنَّ، وَيَرْحَمُهُنَّ، فَقَدْ وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ الْبَتَّةَ، فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ بَعْضِ الْقَوْمِ‏:‏ وَثِنْتَيْنِ، يَا رَسُولَ اللهِ‏؟‏ قَالَ‏:‏ وَثِنْتَيْنِ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimning uchta qizi boʻlib, ularni panohiga olsa, ularni taʼminlasa va ularga rahm qilsa, unga jannat qatʼiy vojib boʻladi», dedilar. Shunda odamlardan bir kishi: «Ikkita boʻlsa-chi, yo Rasululloh?» dedi. U zot: «Ikkita boʻlsa ham», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимнинг учта қизи бўлиб, уларни паноҳига олса, уларни таъминласа ва уларга раҳм қилса, унга жаннат қатъий вожиб бўлади», дедилар. Шунда одамлардан бир киши: «Иккита бўлса-чи, ё Расулуллоҳ?» деди. У зот: «Иккита бўлса ҳам», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ صَالِحٍ قَالَ‏:‏ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ قَالَ‏:‏ حَدَّثَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ قَالَ‏:‏ اشْتَكَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم، فَصَلَّيْنَا وَرَاءَهُ وَهُوَ قَاعِدٌ، وَأَبُو بَكْرٍ يُسْمِعُ النَّاسَ تَكْبِيرَهُ، فَالْتَفَتَ إِلَيْنَا فَرَآنَا قِيَامًا، فَأَشَارَ إِلَيْنَا فَقَعَدْنَا، فَصَلَّيْنَا بِصَلاَتِهِ قُعُودًا، فَلَمَّا سَلَّمَ قَالَ‏:‏ إِنْ كِدْتُمْ لَتَفْعَلُوا فِعْلَ فَارِسَ وَالرُّومِ، يَقُومُونَ عَلَى مُلُوكِهِمْ وَهُمْ قُعُودٌ، فَلاَ تَفْعَلُوا، ائْتَمُّوا بِأَئِمَّتِكُمْ، إِنْ صَلَّى قَائِمًا فَصَلُّوا قِيَامًا، وَإِنْ صَلَّى قَاعِدًا فَصَلُّوا قُعُودًا‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ betob boʻlib qoldilar. Bas, biz u zotning orqalarida namoz oʻqidik, u zot esa oʻtirgan edilar. Abu Bakr u zotning takbirini odamlarga eshittirar edi. Shunda u zot bizga qaradilar va bizni tik turgan holda koʻrdilar. Bas, bizga ishora qildilar, biz oʻtirdik va u zotning namozlariga ergashib oʻtirgan holda namoz oʻqidik. Salom berganlarida: «Hozir sizlar Fors va Rum (ahli)ning ishini qiladigan boʻlib qoldingiz: ular podshohlari oʻtirgan holda, ularning ustida (tik) turishadi. Bas, bunday qilmanglar; imomlaringizga ergashinglar. (Imom) tik turib namoz oʻqisa, sizlar ham tik turib oʻqinglar; oʻtirib namoz oʻqisa, sizlar ham oʻtirib oʻqinglar», — dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бетоб бўлиб қолдилар. Бас, биз у зотнинг орқаларида намоз ўқидик, у зот эса ўтирган эдилар. Абу Бакр у зотнинг такбирини одамларга эшиттирар эди. Шунда у зот бизга қарадилар ва бизни тик турган ҳолда кўрдилар. Бас, бизга ишора қилдилар, биз ўтирдик ва у зотнинг намозларига эргашиб ўтирган ҳолда намоз ўқидик. Салом берганларида: «Ҳозир сизлар Форс ва Рум (аҳли)нинг ишини қиладиган бўлиб қолдингиз: улар подшоҳлари ўтирган ҳолда, уларнинг устида (тик) туришади. Бас, бундай қилманглар; имомларингизга эргашинглар. (Имом) тик туриб намоз ўқиса, сизлар ҳам тик туриб ўқинглар; ўтириб намоз ўқиса, сизлар ҳам ўтириб ўқинглар», — дедилар.

حَدَّثَنَا مُوسَى، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا جَعْفَرٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرٍ قَالَ‏:‏ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا كَانَ جُنُبًا، يَصُبُّ عَلَى رَأْسِهِ ثَلاَثَ حَفَنَاتٍ مِنْ مَاءٍ قَالَ الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ‏:‏ أَبَا عَبْدِ اللهِ، إِنَّ شَعْرِي أَكْثَرُ مِنْ ذَاكَ، قَالَ‏:‏ وَضَرَبَ بِيَدِهِ عَلَى فَخِذِ الْحَسَنِ فَقَالَ‏:‏ يَا ابْنَ أَخِي، كَانَ شَعْرُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَكْثَرَ مِنْ شَعْرِكَ وَأَطْيَبَ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Iyd kuni Paygʻambar ﷺ (iyd namozini oʻqib) kelgan yoʻldan boshqa yoʻldan qaytar edilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ийд куни Пайғамбар ﷺ (ийд намозини ўқиб) келган йўлдан бошқа йўлдан қайтар эдилар.

حَدَّثَنَا مُوسَى، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرٍ قَالَ‏:‏ صُرِعَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ فَرَسٍ بِالْمَدِينَةِ عَلَى جِذْعِ نَخْلَةٍ، فَانْفَكَّتْ قَدَمُهُ، فَكُنَّا نَعُودُهُ فِي مَشْرُبَةٍ لِعَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا، فَأَتَيْنَاهُ وَهُوَ يُصَلِّي قَاعِدًا، فَصَلَّيْنَا قِيَامًا، ثُمَّ أَتَيْنَاهُ مَرَّةً أُخْرَى وَهُوَ يُصَلِّي الْمَكْتُوبَةَ قَاعِدًا، فَصَلَّيْنَا خَلْفَهُ قِيَامًا، فَأَوْمَأَ إِلَيْنَا أَنِ اقْعُدُوا، فَلَمَّا قَضَى الصَّلاَةَ قَالَ‏:‏ إِذَا صَلَّى الإِمَامُ قَاعِدًا فَصَلُّوا قُعُودًا، وَإِذَا صَلَّى قَائِمًا فَصَلُّوا قِيَامًا، وَلاَ تَقُومُوا وَالإِمَامُ قَاعِدٌ كَمَا تَفْعَلُ فَارِسُ بِعُظَمَائِهِمْ‏.‏

Men Paygʻambar ﷺ: «Saʼd ibn Muozning oʻlimi uchun Arsh larzaga keldi», deganlarini eshitdim. Aʼmashdan, unga Abu Solih, Jobirdan, u Paygʻambar ﷺdan shunga oʻxshash (rivoyat qildi). Bir kishi Jobirga: «Baro esa ‹soʻri larzaga keldi› deyapti», dedi. (Jobir:) «Albatta bu ikki qabila (avs va xazraj) oʻrtasida adovat bor edi. Men Paygʻambar ﷺ: ‹Rahmonning Arshi Saʼd ibn Muozning oʻlimi uchun larzaga keldi› deganlarini eshitganman», dedi.Мен Пайғамбар ﷺ: «Саъд ибн Муознинг ўлими учун Арш ларзага келди», деганларини эшитдим. Аъмашдан, унга Абу Солиҳ, Жобирдан, у Пайғамбар ﷺдан шунга ўхшаш (ривоят қилди). Бир киши Жобирга: «Баро эса ‹сўри ларзага келди› деяпти», деди. (Жобир:) «Албатта бу икки қабила (авс ва хазраж) ўртасида адоват бор эди. Мен Пайғамбар ﷺ: ‹Раҳмоннинг Арши Саъд ибн Муознинг ўлими учун ларзага келди› деганларини эшитганман», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللهِ قَالَ‏:‏ حَدَّثَنِي الدَّرَاوَرْدِيُّ، عَنْ جَعْفَرٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللهِ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم مَرَّ فِي السُّوقِ دَاخِلاً مِنْ بَعْضِ الْعَالِيَةِ وَالنَّاسُ كَنَفَيْهِ، فَمَرَّ بِجَدْيٍ أَسَكَّ، فَتَنَاوَلَهُ فَأَخَذَ بِأُذُنِهِ ثُمَّ قَالَ‏:‏ أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنَّ هَذَا لَهُ بِدِرْهَمٍ‏؟‏ فَقَالُوا‏:‏ مَا نُحِبُّ أَنَّهُ لَنَا بِشَيْءٍ، وَمَا نَصْنَعُ بِهِ‏؟‏ قَالَ‏:‏ أَتُحِبُّونَ أَنَّهُ لَكُمْ‏؟‏ قَالُوا‏:‏ لاَ، قَالَ ذَلِكَ لَهُمْ ثَلاَثًا، فَقَالُوا‏:‏ لاَ وَاللَّهِ، لَوْ كَانَ حَيًّا لَكَانَ عَيْبًا فِيهِ أَنَّهُ أَسَكُّ، وَالأَسَكُّ‏:‏ الَّذِي لَيْسَ لَهُ أُذُنَانِ، فَكَيْفَ وَهُوَ مَيِّتٌ‏؟‏ قَالَ‏:‏ فَوَاللَّهِ، لَلدُّنْيَا أَهْوَنُ عَلَى اللهِ مَنْ هَذَا عَلَيْكُمْ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Oliyaning bir tomonidan kelib bozordan oʻtdilar, odamlar esa u zotning atrofida edi. U zot qulogʻi kichik (kalta) bir oʻlik uloq yonidan oʻtdilar-da, uni qoʻllariga olib, qulogʻidan ushladilar, soʻng: «Sizlardan qaysingiz buni bir dirhamga olishni xohlaydi?» — dedilar. Ular: «Biz buni hech narsaga ham olishni xohlamaymiz, uni nima qilamiz?» — dedilar. U zot: «Buni (tekinga) olishni xohlaysizlarmi?» — dedilar. Ular: «Vallohi, agar tirik boʻlganida ham unda ayb bor edi, chunki uning qulogʻi kalta. Endi u oʻlik boʻlsa, qanday (olamiz)?!» — dedilar. Shunda u zot: «Vallohi, dunyo Alloh nazdida sizlarning nazaringizda bu (oʻlik uloq) qanchalik arzimas boʻlsa, undan ham arzimasroqdir», — dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Олиянинг бир томонидан келиб бозордан ўтдилар, одамлар эса у зотнинг атрофида эди. У зот қулоғи кичик (калта) бир ўлик улоқ ёнидан ўтдилар-да, уни қўлларига олиб, қулоғидан ушладилар, сўнг: «Сизлардан қайсингиз буни бир дирҳамга олишни хоҳлайди?» — дедилар. Улар: «Биз буни ҳеч нарсага ҳам олишни хоҳламаймиз, уни нима қиламиз?» — дедилар. У зот: «Буни (текинга) олишни хоҳлайсизларми?» — дедилар. Улар: «Валлоҳи, агар тирик бўлганида ҳам унда айб бор эди, чунки унинг қулоғи калта. Энди у ўлик бўлса, қандай (оламиз)?!» — дедилар. Шунда у зот: «Валлоҳи, дунё Аллоҳ наздида сизларнинг назарингизда бу (ўлик улоқ) қанчалик арзимас бўлса, ундан ҳам арзимасроқдир», — дедилар.

حَدَّثَنَا مُوسَى، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ عَبْدِ الْوَاحِدِ، عَنِ ابْنِ عَقِيلٍ، أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللهِ حَدَّثَهُ، أَنَّهُ بَلَغَهُ حَدِيثٌ عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَابْتَعْتُ بَعِيرًا فَشَدَدْتُ إِلَيْهِ رَحْلِي شَهْرًا، حَتَّى قَدِمْتُ الشَّامَ، فَإِذَا عَبْدُ اللهِ بْنُ أُنَيْسٍ، فَبَعَثْتُ إِلَيْهِ أَنَّ جَابِرًا بِالْبَابِ، فَرَجَعَ الرَّسُولُ فَقَالَ‏:‏ جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللهِ‏؟‏ فَقُلْتُ‏:‏ نَعَمْ، فَخَرَجَ فَاعْتَنَقَنِي، قُلْتُ‏:‏ حَدِيثٌ بَلَغَنِي لَمْ أَسْمَعْهُ، خَشِيتُ أَنْ أَمُوتَ أَوْ تَمُوتَ، قَالَ‏:‏ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ‏:‏ يَحْشُرُ اللَّهُ الْعِبَادَ، أَوِ النَّاسَ، عُرَاةً غُرْلاً بُهْمًا، قُلْتُ‏:‏ مَا بُهْمًا‏؟‏ قَالَ‏:‏ لَيْسَ مَعَهُمْ شَيْءٌ، فَيُنَادِيهِمْ بِصَوْتٍ يَسْمَعُهُ مَنْ بَعُدَ، أَحْسَبُهُ قَالَ‏:‏ كَمَا يَسْمَعُهُ مَنْ قَرُبَ‏:‏ أَنَا الْمَلِكُ، لاَ يَنْبَغِي لأَحَدٍ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ وَأَحَدٌ مِنْ أَهْلِ النَّارِ يَطْلُبُهُ بِمَظْلَمَةٍ، وَلاَ يَنْبَغِي لأَحَدٍ مِنْ أَهْلِ النَّارِ يَدْخُلُ النَّارَ وَأَحَدٌ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ يَطْلُبُهُ بِمَظْلَمَةٍ، قُلْتُ‏:‏ وَكَيْفَ‏؟‏ وَإِنَّمَا نَأْتِي اللَّهَ عُرَاةً بُهْمًا‏؟‏ قَالَ‏:‏ بِالْحَسَنَاتِ وَالسَّيِّئَاتِ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men bir tuya sotib oldim va bir oy davomida unga yuk ortib yoʻl yurdim, nihoyat Shomga yetib keldim. U yerda Abdulloh ibn Unays bor edi. Men unga: «Jobir eshik oldida», deb xabar yubordim. Elchi qaytib: «Jobir ibn Abdullohmi?» dedi. Men: «Ha», dedim. Shunda u chiqib meni quchoqladi. Men: «Menga bir hadis yetdi, uni oʻzim eshitmagan edim. Men oʻlib qolishimdan yoki sening oʻlib qolishingdan qoʻrqdim», dedim. U: «Men Nabiy ﷺning bunday deganlarini eshitganman: ‹Alloh bandalarni — yoki odamlarni — yalangʻoch, sunnat qilinmagan va hech narsasiz holda toʻplaydi›», dedi. Men: «Hech narsasiz, deganingiz nima?» dedim. U: «Ular bilan hech narsa boʻlmaydi», dedi va davom etdi: «Soʻng ularni uzoqdagi ham — menimcha, u: yaqindagi eshitganidek, dedi — eshitadigan ovoz bilan chorlaydi: ‹Men Malikman (Podshohman). Jannat ahlidan biror kishi, uning zimmasida doʻzax ahlidan birortasining zulm haqi boʻlsa, jannatga kirmasin. Doʻzax ahlidan biror kishi ham, uning zimmasida jannat ahlidan birortasining zulm haqi boʻlsa, doʻzaxga kirmasin›», dedi. Men: «Bu qanday boʻladi, biz Allohning huzuriga yalangʻoch, hech narsasiz kelsak?» dedim. U: «Yaxshiliklar va yomonliklar bilan», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен бир туя сотиб олдим ва бир ой давомида унга юк ортиб йўл юрдим, ниҳоят Шомга етиб келдим. У ерда Абдуллоҳ ибн Унайс бор эди. Мен унга: «Жобир эшик олдида», деб хабар юбордим. Элчи қайтиб: «Жобир ибн Абдуллоҳми?» деди. Мен: «Ҳа», дедим. Шунда у чиқиб мени қучоқлади. Мен: «Менга бир ҳадис етди, уни ўзим эшитмаган эдим. Мен ўлиб қолишимдан ёки сенинг ўлиб қолишингдан қўрқдим», дедим. У: «Мен Набий ﷺнинг бундай деганларини эшитганман: ‹Аллоҳ бандаларни — ёки одамларни — яланғоч, суннат қилинмаган ва ҳеч нарсасиз ҳолда тўплайди›», деди. Мен: «Ҳеч нарсасиз, деганингиз нима?» дедим. У: «Улар билан ҳеч нарса бўлмайди», деди ва давом этди: «Сўнг уларни узоқдаги ҳам — менимча, у: яқиндаги эшитганидек, деди — эшитадиган овоз билан чорлайди: ‹Мен Маликман (Подшоҳман). Жаннат аҳлидан бирор киши, унинг зиммасида дўзах аҳлидан бирортасининг зулм ҳақи бўлса, жаннатга кирмасин. Дўзах аҳлидан бирор киши ҳам, унинг зиммасида жаннат аҳлидан бирортасининг зулм ҳақи бўлса, дўзахга кирмасин›», деди. Мен: «Бу қандай бўлади, биз Аллоҳнинг ҳузурига яланғоч, ҳеч нарсасиз келсак?» дедим. У: «Яхшиликлар ва ёмонликлар билан», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلاَمٍ، قَالَ‏:‏ أَخْبَرَنَا مَخْلَدُ بْنُ يَزِيدَ، قَالَ‏:‏ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ‏:‏ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرًا يَقُولُ‏:‏ يُسَلِّمُ الرَّاكِبُ عَلَى الْمَاشِي، وَالْمَاشِي عَلَى الْقَاعِدِ، وَالْمَاشِيَانِ أَيُّهُمَا يَبْدَأُ بِالسَّلامِ فَهُوَ أَفْضَلُ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ulov mingan piyodaga, piyoda esa oʻtirganga salom beradi. Ikki piyoda (uchrashib qolsa), qaysi biri avval salom bersa, oʻsha afzaldir.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Улов минган пиёдага, пиёда эса ўтирганга салом беради. Икки пиёда (учрашиб қолса), қайси бири аввал салом берса, ўша афзалдир.

قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ‏:‏ فَأَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرًا يَقُولُ‏:‏ الْمَاشِيَانِ إِذَا اجْتَمَعَا فَأَيُّهُمَا بَدَأَ بِالسَّلاَمِ فَهُوَ أَفْضَلُ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ikki piyoda uchrashib qolganda, qaysi biri avval salom bersa, oʻsha afzaldir.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Икки пиёда учрашиб қолганда, қайси бири аввал салом берса, ўша афзалдир.

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرٍ قَالَ‏:‏ دَخَلْتُ عَلَى الْحَجَّاجِ فَمَا سَلَّمْتُ عَلَيْهِ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Hajjojning huzuriga kirdim, ammo unga salom bermadim», dedi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Ҳажжожнинг ҳузурига кирдим, аммо унга салом бермадим», деди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبَانَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ أَشْعَثَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ قَالَ‏:‏ يَسْتَأْذِنُ الرَّجُلُ عَلَى وَلَدِهِ، وَأُمِّهِ، وَإِنْ كَانَتْ عَجُوزًا، وَأَخِيهِ، وَأُخْتِهِ، وَأَبِيهِ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Kishi oʻz farzandidan, onasidan — garchi u keksa boʻlsa ham, akasidan (yoki ukasidan), opasidan (yoki singlisidan) va otasidan izn soʻraydi», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Киши ўз фарзандидан, онасидан — гарчи у кекса бўлса ҳам, акасидан (ёки укасидан), опасидан (ёки синглисидан) ва отасидан изн сўрайди», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ قَالَ‏:‏ سَمِعْتُ جَابِرًا يَقُولُ‏:‏ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فِي دَيْنٍ كَانَ عَلَى أَبِي، فَدَقَقْتُ الْبَابَ، فَقَالَ‏:‏ مَنْ ذَا‏؟‏ فَقُلْتُ‏:‏ أَنَا، قَالَ‏:‏ أَنَا، أَنَا‏؟‏، كَأَنَّهُ كَرِهَهُ‏.‏

(Jobir (roziyallohu anhu) aytdi:) Men otamning zimmasida boʻlgan bir qarz (masalasi)da Paygʻambar ﷺning oldilariga keldim; eshikni taqillatdim. (U zot:) «Kim u?» dedilar. Men: «Men» dedim. (U zot:) «Men, men?» dedilar — goʻyo (u zot bu javobni) yoqtirmadilar.(Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен отамнинг зиммасида бўлган бир қарз (масаласи)да Пайғамбар ﷺнинг олдиларига келдим; эшикни тақиллатдим. (У зот:) «Ким у?» дедилар. Мен: «Мен» дедим. (У зот:) «Мен, мен?» дедилар — гўё (у зот бу жавобни) ёқтирмадилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ، قَالَ‏:‏ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللهِ، قَالَ‏:‏ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ‏:‏ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرًا يَقُولُ‏:‏ إِذَا دَخَلْتَ عَلَى أَهْلِكَ فَسَلِّمْ عَلَيْهِمْ تَحِيَّةً مِنْ عِنْدِ اللهِ مُبَارَكَةً طَيْبَةً‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U: «Saʼd ibn Muozning janozasi (odamlar) oldida turganida, men Rasululloh ﷺning: ‹U sababli Rahmonning Arshi larzaga keldi›, deganlarini eshitdim», dedi. Bu bobda Usayd ibn Huzayr, Abu Said va Rumaysadan ham (rivoyat bor). Bu hadis hasan sahihdir.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У: «Саъд ибн Муознинг жанозаси (одамлар) олдида турганида, мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹У сабабли Раҳмоннинг Арши ларзага келди›, деганларини эшитдим», деди. Бу бобда Усайд ибн Ҳузайр, Абу Саид ва Румайсадан ҳам (ривоят бор). Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا خَلِيفَةُ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ‏:‏ إِذَا دَخَلَ الرَّجُلُ بَيْتَهُ، فَذَكَرَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ عِنْدَ دُخُولِهِ، وَعِنْدَ طَعَامِهِ، قَالَ الشَّيْطَانُ‏:‏ لاَ مَبِيتَ لَكُمْ وَلاَ عَشَاءَ، وَإِذَا دَخَلَ فَلَمْ يَذْكُرِ اللَّهَ عِنْدَ دُخُولِهِ قَالَ الشَّيْطَانُ‏:‏ أَدْرَكْتُمُ الْمَبِيتَ، وَإِنْ لَمْ يَذْكُرِ اللَّهَ عِنْدَ طَعَامِهِ قَالَ الشَّيْطَانُ‏:‏ أَدْرَكْتُمُ الْمَبِيتَ وَالْعَشَاءَ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: u Nabiy ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitgan: «Kishi oʻz uyiga kirsa va kirayotganida hamda taomi (oldida) Allohni zikr qilsa, shayton (oʻziga): ‹Sizlar uchun na tunash joyi bor, na kechki taom›, — deydi. Agar (uyga) kirib, kirayotganida Allohni zikr qilmasa, shayton: ‹Tunash joyiga yetishdingiz›, — deydi. Agar taomi (oldida) Allohni zikr qilmasa: ‹Tunash joyiga ham, kechki taomga ham yetishdingiz›, — deydi», — derdilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: у Набий ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитган: «Киши ўз уйига кирса ва кираётганида ҳамда таоми (олдида) Аллоҳни зикр қилса, шайтон (ўзига): ‹Сизлар учун на тунаш жойи бор, на кечки таом›, — дейди. Агар (уйга) кириб, кираётганида Аллоҳни зикр қилмаса, шайтон: ‹Тунаш жойига етишдингиз›, — дейди. Агар таоми (олдида) Аллоҳни зикр қилмаса: ‹Тунаш жойига ҳам, кечки таомга ҳам етишдингиз›, — дейди», — дердилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلاَمٍ، قَالَ‏:‏ أَخْبَرَنَا مَخْلَدٌ، قَالَ‏:‏ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ‏:‏ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرًا يَقُولُ‏:‏ سَلَّمَ نَاسٌ مِنَ الْيَهُودِ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَقَالُوا‏:‏ السَّامُ عَلَيْكُمْ، قَالَ‏:‏ وَعَلَيْكُمْ، فَقَالَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا وَغَضِبَتْ‏:‏ أَلَمْ تَسْمَعْ مَا قَالُوا‏؟‏ قَالَ‏:‏ بَلَى قَدْ سَمِعْتُ فَرَدَدْتُ عَلَيْهِمْ، نُجَابُ عَلَيْهِمْ، وَلا يُجَابُونَ فِينَا‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Yahudiylardan baʼzi odamlar Rasululloh ﷺ ga: «As-somu alayka, ey Abul-Qosim!» (sizga oʻlim boʻlsin) deb salom berishdi. Shunda u zot: «Va alaykum» (sizlarga ham), dedilar. Oisha gʻazablanib: «Ular nima deganini eshitmadingizmi?» dedi. U zot: «Ha, eshitdim va ularga javob qaytardim. Bizning (ularga aytgan duomiz) ular haqida mustajob boʻladi, ularning (bizga aytgani) esa biz haqimizda mustajob boʻlmaydi», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Яҳудийлардан баъзи одамлар Расулуллоҳ ﷺ га: «Ас-сому алайка, эй Абул-Қосим!» (сизга ўлим бўлсин) деб салом беришди. Шунда у зот: «Ва алайкум» (сизларга ҳам), дедилар. Оиша ғазабланиб: «Улар нима деганини эшитмадингизми?» деди. У зот: «Ҳа, эшитдим ва уларга жавоб қайтардим. Бизнинг (уларга айтган дуомиз) улар ҳақида мустажоб бўлади, уларнинг (бизга айтгани) эса биз ҳақимизда мустажоб бўлмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ سَلَمَةَ الْمَكِّيِّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللهِ‏:‏ قِيلَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏:‏ كَيْفَ أَصْبَحْتَ‏؟‏ قَالَ‏:‏ بِخَيْرٍ مِنْ قَوْمٍ لَمْ يَشْهَدُوا جَنَازَةً، وَلَمْ يَعُودُوا مَرِيضًا‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺdan: «Tongni qanday qarshiladingiz?» deb soʻralganda, u zot: «Yaxshi holdaman — janozaga hozir boʻlmagan va bemorni yoʻqlamagan qavmdan koʻra yaxshiroqman», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺдан: «Тонгни қандай қаршиладингиз?» деб сўралганда, у зот: «Яхши ҳолдаман — жанозага ҳозир бўлмаган ва беморни йўқламаган қавмдан кўра яхшироқман», дедилар.

حَدَّثَنَا مَخْلَدُ بْنُ مَالِكٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا أَبُو زُهَيْرٍ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَغْرَاءَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ يَعْنِي ابْنَ مُبَشِّرٍ قَالَ‏:‏ سَمِعْتُ جَابِرًا يَقُولُ‏:‏ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَسْتَعْدِيهِ عَلَى جَارِهِ، فَبَيْنَا هُوَ قَاعِدٌ بَيْنَ الرُّكْنِ وَالْمَقَامِ إِذْ أَقْبَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَرَآهُ الرَّجُلُ وَهُوَ مُقَاوِمٌ رَجُلاً عَلَيْهِ ثِيَابٌ بَيَاضٌ عِنْدَ الْمَقَامِ حَيْثُ يُصَلُّونَ عَلَى الْجَنَائِزِ، فَأَقْبَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ‏:‏ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي يَا رَسُولَ اللهِ، مَنِ الرَّجُلُ الَّذِي رَأَيْتُ مَعَكَ مُقَاوِمَكَ عَلَيْهِ ثِيَابٌ بِيضٌ‏؟‏ قَالَ‏:‏ أَقَدْ رَأَيْتَهُ‏؟‏ قَالَ‏:‏ نَعَمْ، قَالَ‏:‏ رَأَيْتَ خَيْرًا كَثِيرًا، ذَاكَ جِبْرِيلُ صلى الله عليه وسلم رَسُولُ رَبِّي، مَا زَالَ يُوصِينِي بِالْجَارِ حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ جَاعِلٌ لَهُ مِيرَاثًا‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺ huzuriga qoʻshnisi ustidan shikoyat qilgani keldi. U Rukn bilan Maqom oraligʻida oʻtirar edi. Shu asnoda Nabiy ﷺ keldilar va haligi kishi u zotni Maqom yonida — janozalarga namoz oʻqiladigan joyda — ustida oq kiyimi bor bir kishi bilan turgan holda koʻrdi. Nabiy ﷺ yaqinlashganlarida u: «Ota-onam sizga fido boʻlsin, ey Allohning Rasuli! Siz bilan birga turgan, ustida oq kiyimi bor haligi kishi kim edi?» dedi. U zot: «Uni koʻrdingmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Sen koʻp yaxshilikni koʻribsan. U — Jibril ﷺ, Robbimning elchisi. U menga qoʻshni haqida shunchalik tavsiya qildiki, hatto men uni merosxoʻr qilib qoʻyadi, deb oʻylab qoldim», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺ ҳузурига қўшниси устидан шикоят қилгани келди. У Рукн билан Мақом оралиғида ўтирар эди. Шу аснода Набий ﷺ келдилар ва ҳалиги киши у зотни Мақом ёнида — жанозаларга намоз ўқиладиган жойда — устида оқ кийими бор бир киши билан турган ҳолда кўрди. Набий ﷺ яқинлашганларида у: «Ота-онам сизга фидо бўлсин, эй Аллоҳнинг Расули! Сиз билан бирга турган, устида оқ кийими бор ҳалиги киши ким эди?» деди. У зот: «Уни кўрдингми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Сен кўп яхшиликни кўрибсан. У — Жибрил ﷺ, Роббимнинг элчиси. У менга қўшни ҳақида шунчалик тавсия қилдики, ҳатто мен уни меросхўр қилиб қўяди, деб ўйлаб қолдим», дедилар.

حَدَّثَنَا عَيَّاشٌ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ قَالَ‏:‏ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ مَحْمُودِ بْنِ لَبِيدٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللهِ قَالَ‏:‏ سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ‏:‏ مَنْ مَاتَ لَهُ ثَلاَثَةٌ مِنَ الْوَلَدِ فَاحْتَسَبَهُمْ دَخَلَ الْجَنَّةَ، قُلْنَا‏:‏ يَا رَسُولَ اللهِ، وَاثْنَانِ‏؟‏ قَالَ‏:‏ وَاثْنَانِ، قُلْتُ لِجَابِرٍ‏:‏ وَاللَّهِ، أَرَى لَوْ قُلْتُمْ وَاحِدٌ لَقَالَ‏.‏ قَالَ‏:‏ وَأَنَا أَظُنُّهُ وَاللَّهِ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimning uch farzandi vafot etsa-yu, ularning (ajrini) Allohdan umid qilib sabr qilsa, jannatga kiradi», dedilar. Biz: «Ey Allohning Rasuli, ikkitasi (vafot etsa)-chi?» dedik. U zot: «Ikkitasi ham», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимнинг уч фарзанди вафот этса-ю, уларнинг (ажрини) Аллоҳдан умид қилиб сабр қилса, жаннатга киради», дедилар. Биз: «Эй Аллоҳнинг Расули, иккитаси (вафот этса)-чи?» дедик. У зот: «Иккитаси ҳам», дедилар.

حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ قَالَ‏:‏ مَرَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِدَابَّةٍ قَدْ وُسِمَ يُدَخِّنُ مَنْخِرَاهُ، قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم‏:‏ لَعَنَ اللَّهُ مَنْ فَعَلَ هَذَا، لاَ يَسِمَنَّ أَحَدٌ الْوَجْهَ وَلاَ يَضْرِبَنَّهُ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ yuziga tamgʻa bosilgan, burun kataklaridan tutun chiqayotgan bir hayvon (ulov) yonidan oʻtdilar. Nabiy ﷺ: «Buni qilgan kimsaga Alloh laʼnat qilsin! Hech kim yuzga tamgʻa bosmasin va yuziga urmasin», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ юзига тамға босилган, бурун катакларидан тутун чиқаётган бир ҳайвон (улов) ёнидан ўтдилар. Набий ﷺ: «Буни қилган кимсага Аллоҳ лаънат қилсин! Ҳеч ким юзга тамға босмасин ва юзига урмасин», дедилар.

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُبَشِّرٍ قَالَ‏:‏ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللهِ يَقُولُ‏:‏ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُوصِي بِالْمَمْلُوكِينَ خَيْرًا وَيَقُولُ‏:‏ أَطْعِمُوهُمْ مِمَّا تَأْكُلُونَ، وَأَلْبِسُوهُمْ مِنْ لَبُوسِكُمْ، وَلاَ تُعَذِّبُوا خَلْقَ اللهِ عَزَّ وَجَلَّ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ...» — xuddi shu (yuqoridagi hadis) kabi rivoyat qilingan.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ...» — худди шу (юқоридаги ҳадис) каби ривоят қилинган.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ، عَنِ الْفَضْلِ بْنِ مُبَشِّرٍ قَالَ‏:‏ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللهِ يَقُولُ‏:‏ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُوصِي بِالْمَمْلُوكِينَ خَيْرًا وَيَقُولُ‏:‏ أَطْعِمُوهُمْ مِمَّا تَأْكُلُونَ، وَأَلْبِسُوهُمْ مِنْ لَبُوسِكُمْ، وَلاَ تُعَذِّبُوا خَلْقَ اللهِ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ...» — xuddi shu (yuqoridagi hadis) kabi rivoyat qilingan.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ...» — худди шу (юқоридаги ҳадис) каби ривоят қилинган.

قال جابر بن عبد الله رضي الله عنهما : كان رسول الله صلى الله عليه وسلم ، يُعلمنا الاستخارة في الأمور كلها كما يعلمُنا السورة من القرآن ، يقول : إذا هم أحدكم بالأمر فليركع ركعتين من غير الفريضة ، ثم ليقل: "اللهم إني أستخيرك بعلمك ، وأستقدرك بقدرتك ، وأسألك من فضلك العظيم فإنك تقدِرُ ولا أقدِرُ ، وتعلم ولا أعلم ، وأنت علام الغيوب ، اللهم إن كنت تعلم أن هذا الأمر - يسمي حاجته - خير لي في ديني ومعاشي وعاقبة أمري - أو قال : عاجله وآجله - فاقدره لي ويسره لي ، ثم بارك لي فيه ، وإن كنت تعلم أن هذا الأمر شر لي في ديني ومعاشي وعاقبة أمري - أو قال : عاجله وآجله - فاصرفه عني واصرفني عنه ، واقدر لي الخير حيث كان ، ثم ارضني به " وما ندم من استخار الخالق، وشاور المخلوقين المؤمنين وتثبَّت في أمره، فقد قال سبحانه ﴿وَشـاوِرْهُـم في الأمْـرِ فَـإِذا عَـزَمْـتَ فَتَوَكّـلْ عَلـى الله﴾

«Jobir raziyallohu anhudan rivoyat qilinadi, aytadilarki: «Rasululloh sollallohu alayhi va sallam bizlarga hamma ishlarda istixora qilishni oʻrgatar edilar, xuddi Qur'ondan bir sura oʻrgatgandek. Aytardilarki: «Agar birovingizni bir ish tashvishga solib qoʻysa, ikki rakaat nafl namoz oʻqisin. Soʻng aytsinki: Ey Ilohim! Men Sendan ilming ila xayrni, qudrating ila quvvatni soʻrayman. Va buyuk marhatingdan berishingni tilayman. Zero Sen qodir zotsan, men esa qodir emasman. Sen bilguvchidirsan, men esa bilmasman. Va Sen hamma gʻaybni bilguvchidirsan. Ilohim! Agar bu ish -deb uni tashvishga solayotgan ishni zikr qiladi-da soʻng- men uchun, dinimda, hayotimda va ishimning oqibatida yaxshilik olib keladigan boʻlsa, uni menga nasib et va oson qil, soʻng unda men uchun barakani ato qil. Ammo bu ish, men uchun dinimda, hayotimda va ishimning oqibatida -oqibati deyishning oʻrniga- yoki ishimning avvali va oxirida yomon boʻlsa, desa ham boʻladi- uni mendan uzoq qil, meni ham undan yiroq qil. Va menga qaerda boʻlsa ham, yaxshilikni nasib et. Soʻng meni oʻsha narsaga qanoatlantir».«Жобир разияллоҳу анҳудан ривоят қилинади, айтадиларки: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам бизларга ҳамма ишларда истихора қилишни ўргатар эдилар, худди Қуръондан бир сура ўргатгандек. Айтардиларки: «Агар бировингизни бир иш ташвишга солиб қўйса, икки ракаат нафл намоз ўқисин. Сўнг айтсинки: Эй Илоҳим! Мен Сендан илминг ила хайрни, қудратинг ила қувватни сўрайман. Ва буюк марҳатингдан беришингни тилайман. Зеро Сен қодир зотсан, мен эса қодир эмасман. Сен билгувчидирсан, мен эса билмасман. Ва Сен ҳамма ғайбни билгувчидирсан. Илоҳим! Агар бу иш -деб уни ташвишга солаётган ишни зикр қилади-да сўнг- мен учун, динимда, ҳаётимда ва ишимнинг оқибатида яхшилик олиб келадиган бўлса, уни менга насиб эт ва осон қил, сўнг унда мен учун баракани ато қил. Аммо бу иш, мен учун динимда, ҳаётимда ва ишимнинг оқибатида -оқибати дейишнинг ўрнига- ёки ишимнинг аввали ва охирида ёмон бўлса, деса ҳам бўлади- уни мендан узоқ қил, мени ҳам ундан йироқ қил. Ва менга қаерда бўлса ҳам, яхшиликни насиб эт. Сўнг мени ўша нарсага қаноатлантир».

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ‏:‏ أَخْبَرَنِي اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللهِ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم، قَالَ‏:‏ عُرِضَ عَلَيَّ الأَنْبِيَاءُ، فَإِذَا مُوسَى عَلَيْهِ السَّلامُ، ضَرْبٌ مِنَ الرِّجَالِ، كَأَنَّهُ مِنْ رِجَالِ شَنُوءَةَ، وَرَأَيْتُ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ عَلَيْهِ السَّلامُ، فَإِذَا أَقْرَبُ مَنْ رَأَيْتُ بِهِ شَبَهًا عُرْوَةُ بْنُ مَسْعُودٍ، وَرَأَيْتُ إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلامُ، فَإِذَا أَقْرَبُ مَنْ رَأَيْتُ بِهِ شَبَهًا صَاحِبُكُمْ، يَعْنِي نَفْسَهُ، وَرَأَيْتُ جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلامُ، فَإِذَا أَقْرَبُ مَنْ رَأَيْتُ بِهِ شَبَهًا دِحْيَةُ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Menga paygʻambarlar koʻrsatildi. Shunda Muso — erkaklardan (oʻrta) bir tip(da), goʻyo Shanuʼa erkaklaridan biri kabi (edi); Iso ibn Maryam — alayhissalom — ni koʻrdim — men koʻrgan(lar)dan unga eng oʻxshashi Urva ibn Masʼud (edi); Ibrohim — Allohning salavotlari unga boʻlsin — ni koʻrdim — men koʻrgan(lar)dan unga eng oʻxshashi sizlarning sohibingiz (yaʼni oʻzim edim); va Jibril — alayhissalom — ni koʻrdim — men koʻrgan(lar)dan unga eng oʻxshashi Dihya (edi)», dedilar. Ibn Rumhning rivoyatida: «Dihya ibn Xalifa» (deyilgan).Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менга пайғамбарлар кўрсатилди. Шунда Мусо — эркаклардан (ўрта) бир тип(да), гўё Шануъа эркакларидан бири каби (эди); Исо ибн Марям — алайҳиссалом — ни кўрдим — мен кўрган(лар)дан унга энг ўхшаши Урва ибн Масъуд (эди); Иброҳим — Аллоҳнинг салавотлари унга бўлсин — ни кўрдим — мен кўрган(лар)дан унга энг ўхшаши сизларнинг соҳибингиз (яъни ўзим эдим); ва Жибрил — алайҳиссалом — ни кўрдим — мен кўрган(лар)дан унга энг ўхшаши Диҳя (эди)», дедилар. Ибн Румҳнинг ривоятида: «Диҳя ибн Халифа» (дейилган).

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مُوسَى، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا مَعْنٌ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى أَنْ يَأْكُلَ، يَعْنِي الرَّجُلَ، بِشِمَالِهِ، أَوْ يَمْشِيَ فِي نَعْلٍ وَاحِدَةٍ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ kishining chap qoʻli bilan ovqatlanishini yoki bitta naʼlaynda yurishini man qildilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ кишининг чап қўли билан овқатланишини ёки битта наълайнда юришини ман қилдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ ‏(‏ح‏)‏ حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلانَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ‏:‏ دَخَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم، مَكَّةَ يَوْمَ الْفَتْحِ، وَعَلَيْهِ عِمَامَةٌ سَوْدَاءُ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ Fath kuni Makkaga, boshlarida qora salla bilan kirdilar. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Ali, Amr ibn Hurays, Ibn Abbos va Rukonadan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Jobirning hadisi hasan sahih hadisdir.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ Фатҳ куни Маккага, бошларида қора салла билан кирдилар. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Али, Амр ибн Ҳурайс, Ибн Аббос ва Руконадан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Жобирнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ، أَنَّهُ سمعَ جَابِرًا ‏(‏ح‏)‏ قَالَ سُفْيَانُ‏:‏ وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ‏:‏ خَرَجَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم، وَأَنَا مَعَهُ فَدَخَلَ عَلَى امْرَأَةٍ مِنَ الأَنْصَارِ، فذَبَحَتْ لَهُ شَاةً، فَأَكَلَ مِنْهَا، وَأَتَتْهُ بِقِنَاعٍ مِنْ رُطَبٍ، فَأَكَلَ مِنْهُ، ثُمَّ تَوَضَّأَ لِلظُّهْرِ، وَصَلَّى، صلى الله عليه وسلم، ثُمَّ انْصَرَفَ، فَأَتَتْهُ بِعُلالَةٍ مِنْ عُلالَةِ الشَّاةِ، فَأَكَلَ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ، وَلَمْ يَتَوَضَّأْ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ chiqdilar, men u zot bilan birga edim. U zot ansorlardan boʻlgan bir ayolning oldiga kirdilar. U (ayol) u zotga qoʻy soʻyib (taom tayyorladi), u zot (undan) yedilar. U (ayol) u zotga bir savat yangi xurmo keltirdi, u zot undan (ham) yedilar. Soʻng peshin uchun tahorat olib namoz oʻqidilar, soʻng (namozdan) chiqdilar. Soʻng u (ayol) qoʻy goʻshtidan qolgan (ovqat)dan keltirdi, u zot (undan) yedilar, soʻng asrni oʻqidilar va tahorat olmadilar», dedi. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Abu Bakr Siddiq, Ibn Abbos, Abu Hurayra, Ibn Masʼud, Abu Rofiʼ, Ummul Hakam, Amr ibn Umayya, Ummu Omir, Suvayd ibn Nuʼmon va Ummu Salamadan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Bu bobda Abu Bakrning hadisi isnodi jihatidan sahih emas, uni Husom ibn Misakk Ibn Sirindan, u Ibn Abbosdan, u Abu Bakr Siddiqdan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qilgan, xolos. Sahihi esa, u faqat Ibn Abbosdan, u Nabiy ﷺdandir. Huffozlar (hadis hofizlari) shunday rivoyat qilganlar. Abu Iso aytdi: Nabiy ﷺning sahobalaridan, tobeʼinlardan va ulardan keyingilardan boʻlgan ilm ahlining aksariyati, masalan Sufyon Savriy, Ibn Muborak, Shofiʼiy, Ahmad va Ishoqning amali shunga binoandir — ular olov tegizgan narsadan tahorat olishni tark etishni (joiz) deb koʻrdilar. Bu Rasululloh ﷺning ikki ishidan (amalidan) oxirgisidir. Goʻyo bu hadis avvalgi hadisni — olov tegizgan narsadan tahorat olish hadisini — nasx qilgandir (bekor qilgandir).Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ чиқдилар, мен у зот билан бирга эдим. У зот ансорлардан бўлган бир аёлнинг олдига кирдилар. У (аёл) у зотга қўй сўйиб (таом тайёрлади), у зот (ундан) едилар. У (аёл) у зотга бир сават янги хурмо келтирди, у зот ундан (ҳам) едилар. Сўнг пешин учун таҳорат олиб намоз ўқидилар, сўнг (намоздан) чиқдилар. Сўнг у (аёл) қўй гўштидан қолган (овқат)дан келтирди, у зот (ундан) едилар, сўнг асрни ўқидилар ва таҳорат олмадилар», деди. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Абу Бакр Сиддиқ, Ибн Аббос, Абу Ҳурайра, Ибн Масъуд, Абу Рофиъ, Уммул Ҳакам, Амр ибн Умайя, Умму Омир, Сувайд ибн Нуъмон ва Умму Саламадан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Бу бобда Абу Бакрнинг ҳадиси исноди жиҳатидан саҳиҳ эмас, уни Ҳусом ибн Мисакк Ибн Сириндан, у Ибн Аббосдан, у Абу Бакр Сиддиқдан, у Набий ﷺдан ривоят қилган, холос. Саҳиҳи эса, у фақат Ибн Аббосдан, у Набий ﷺдандир. Ҳуффозлар (ҳадис ҳофизлари) шундай ривоят қилганлар. Абу Исо айтди: Набий ﷺнинг саҳобаларидан, тобеъинлардан ва улардан кейингилардан бўлган илм аҳлининг аксарияти, масалан Суфён Саврий, Ибн Муборак, Шофиъий, Аҳмад ва Ишоқнинг амали шунга биноандир — улар олов тегизган нарсадан таҳорат олишни тарк этишни (жоиз) деб кўрдилар. Бу Расулуллоҳ ﷺнинг икки ишидан (амалидан) охиргисидир. Гўё бу ҳадис аввалги ҳадисни — олов тегизган нарсадан таҳорат олиш ҳадисини — насх қилгандир (бекор қилгандир).

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ‏:‏ جَاءَنِي رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم لَيْسَ برَاكِبِ بَغْلٍ وَلا بِرْذَوْنٍ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ menga, na xachirga va na (turkiy ot) birzavnga minmagan holda keldilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ менга, на хачирга ва на (туркий от) бирзавнга минмаган ҳолда келдилар», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرٍ هُوَ ابْنُ عَبْدِ اللهِ، قَالَ‏:‏ قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم‏:‏ عَلَيْكُمْ بِالإِثْمِدِ عِنْدَ النَّوْمِ، فَإِنَّهُ يَجْلُو الْبَصَرَ، وَيُنْبِتُ الشَّعْرَ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uxlash oldidan ismid (surma) tortishni oʻzingizga lozim tuting, chunki u koʻzni ravshan qiladi va kiprikni oʻstiradi», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ухлаш олдидан исмид (сурма) тортишни ўзингизга лозим тутинг, чунки у кўзни равшан қилади ва киприкни ўстиради», дедилар.