- وعن عائشة رضي الله عنها قالت: "دخلت علي امرأة ومعها ابنتان لها تسأل ، فلم تجد عندي شيئا غير تمرة واحدة، فأعطيتها إياها فقسمتها بين ابنتيها ولم تأكل منها، ثم قامت فخرجت، فدخل النبي صلى الله عليه وسلم علينا، فأخبرته فقال: "من ابتلي من هذه البنات بشيء فأحسن إليهن كن له سترًا من النار" ((متفق عليه)).
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol ikki qizi bilan birga mening oldimga — (sadaqa) soʻrab — keldi, lekin u menda bir xurmodan boshqa hech narsa topmadi; men uni unga berdim va u uni ikki qizi orasida boʻlib berdi, oʻzi esa hech narsa yemadi, soʻng turib, ketdi. Soʻng Paygʻambar ﷺ kirdilar va men u zotga bu voqeani aytib berdim. U zot: «Kim bu qizlar bilan sinalsa va ularga yaxshilik (saxovat) qilsa, bu qizlar u uchun doʻzax oʻtidan toʻsiq (qalqon) boʻladi», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир аёл икки қизи билан бирга менинг олдимга — (садақа) сўраб — келди, лекин у менда бир хурмодан бошқа ҳеч нарса топмади; мен уни унга бердим ва у уни икки қизи орасида бўлиб берди, ўзи эса ҳеч нарса емади, сўнг туриб, кетди. Сўнг Пайғамбар ﷺ кирдилар ва мен у зотга бу воқеани айтиб бердим. У зот: «Ким бу қизлар билан синалса ва уларга яхшилик (саховат) қилса, бу қизлар у учун дўзах ўтидан тўсиқ (қалқон) бўлади», — дедилар.
- وعن عائشة رضي الله عنها قالت: جاءتني مسكينة تحمل ابنتين لها، فأطعمتها ثلاث تمرات، فأعطت كل واحدة منهما تمرة ورفعت إلى فيها تمرة لتأكلها ، فاستطعمتها ابنتاها، فشقت التمرة التي كانت تريد أن تأكلها بينهما، فأعجبني شأنها، فذكرت الذي صنعت لرسول الله صلى الله عليه وسلم فقال: "إن الله قد أوجب لها بها الجنة، أو أعتقها بها من النار" ((رواه مسلم)).
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi. U shunday dedi: Mening oldimga bir kambagʻal ayol ikki qizini koʻtarib keldi. Men unga uchta xurmo berdim. U ikki qizining har biriga bittadan xurmo berdi-da, bittasini yeyish uchun ogʻziga olib bordi. Shunda ikki qizi undan (yana) tilab qoldi, u oʻzi yemoqchi boʻlgan xurmoni ular orasida boʻlib berdi. Uning bu ishi menga juda yoqdi va men uning qilgan ishini Rasululloh ﷺ ga aytdim. U zot: «Albatta, Alloh shu (ish) sababli unga jannatni vojib qildi», yoki «Shu sababli uni doʻzaxdan ozod qildi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади. У шундай деди: Менинг олдимга бир камбағал аёл икки қизини кўтариб келди. Мен унга учта хурмо бердим. У икки қизининг ҳар бирига биттадан хурмо берди-да, биттасини ейиш учун оғзига олиб борди. Шунда икки қизи ундан (яна) тилаб қолди, у ўзи емоқчи бўлган хурмони улар орасида бўлиб берди. Унинг бу иши менга жуда ёқди ва мен унинг қилган ишини Расулуллоҳ ﷺ га айтдим. У зот: «Албатта, Аллоҳ шу (иш) сабабли унга жаннатни вожиб қилди», ёки «Шу сабабли уни дўзахдан озод қилди», дедилар.
- وعن عائشة رضي الله عنها قالت: قلت: يارسول الله إن لي جارين، فإلى أيهما أُهْدِي؟ قال: " إلى أقربهما منك بابًا" ((رواه البخاري)).
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men: «Yo Rasululloh, mening ikkita qoʻshnim bor; ulardan qaysi biriga hadya beray?» — dedim. Paygʻambar ﷺ: «Eshigi senga yaqinroq boʻlganiga (ber)», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен: «Ё Расулуллоҳ, менинг иккита қўшним бор; улардан қайси бирига ҳадя берай?» — дедим. Пайғамбар ﷺ: «Эшиги сенга яқинроқ бўлганига (бер)», — дедилар.
- وعن عائشة قالت: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: "الرحم معلقة بالعرش تقول: من وصلني، وصله الله، ومن قطعني، قطعه الله" ((متفق عليه)).
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qarindoshlik rishtasi (rahm) Arshga osigʻliq turib: ‹Kim meni ulasa, Alloh uni ulaydi; kim meni uzsa, Alloh uni uzadi›, deydi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қариндошлик риштаси (раҳм) Аршга осиғлиқ туриб: ‹Ким мени уласа, Аллоҳ уни улайди; ким мени узса, Аллоҳ уни узади›, дейди», дедилар.
- وعن عائشة رضي الله عنها، أن رسول الله صلى الله عليه وسلم، بعث رجلاً على سرية، فكان يقرأ لأصحابه في صلاتهم، فيختم بـ{قل هو الله أحد} فلما رجعوا، ذكروا ذلك لرسول الله، صلى الله عليه وسلم، فقال: "سلوه لأي شيء كان يصنع ذلك؟ " فسألوه، فقال : لأنها صفة الرحمن، فأنا أحب أن أقرأ بها، فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم :"أخبروه أن الله تعالى يحبه" ((متفق عليه)) .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir kishini bir qoʻshinga sarkarda qilib joʻnatdilar. U kishi hamrohlariga namozda imomlik qilib qiroat qilar va {Qul huvallohu ahad} bilan tugatar edi. Ular qaytib kelganlarida buni Rasululloh ﷺga aytdilar. U zot: «Undan buni nima uchun qilganini soʻranglar», dedilar. Ular soʻrashsa, u: «Chunki bu Rahmon azza va jallaning sifatidir, shuning uchun men uni oʻqishni yaxshi koʻraman», dedi. Rasululloh ﷺ: «Unga xabar beringlarki, Alloh azza va jalla ham uni sevadi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир кишини бир қўшинга саркарда қилиб жўнатдилар. У киши ҳамроҳларига намозда имомлик қилиб қироат қилар ва {Қул ҳуваллоҳу аҳад} билан тугатар эди. Улар қайтиб келганларида буни Расулуллоҳ ﷺга айтдилар. У зот: «Ундан буни нима учун қилганини сўранглар», дедилар. Улар сўрашса, у: «Чунки бу Раҳмон азза ва жалланинг сифатидир, шунинг учун мен уни ўқишни яхши кўраман», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Унга хабар берингларки, Аллоҳ азза ва жалла ҳам уни севади», дедилар.
- وعن عائشة، رضي الله عنها، قالت: سمعت رسول الله، صلى الله عليه وسلم يقول: " يحشر الناس يوم القيامة حفاة عراة غرلا" قلت: يا رسول الله الرجال والنساء جميعاً ينظر بعضهم إلى بعض؟ قال: "يا عائشة الأمر أشد من أن يهمهم ذلك". وفي رواية: "الأمر أهم من أن ينظر بعضهم إلى بعض" ((متفق عليه)) .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: men Rasululloh ﷺ ni shunday deganlarini eshitdim: «Odamlar Qiyomat kuni yalangoyoq, yalangʻoch, sunnatsiz holda mahsharga toʻplanadilar». Men: «Yo Rasululloh! Ayollar va erkaklar hammasi bir-biriga qarab (turadilarmi)?» — dedim. (Rasululloh ﷺ): «Ey Oisha! Bu ish bir-biriga qarashdan koʻra ogʻirroqdir», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: мен Расулуллоҳ ﷺ ни шундай деганларини эшитдим: «Одамлар Қиёмат куни ялангоёқ, яланғоч, суннатсиз ҳолда маҳшарга тўпланадилар». Мен: «Ё Расулуллоҳ! Аёллар ва эркаклар ҳаммаси бир-бирига қараб (турадиларми)?» — дедим. (Расулуллоҳ ﷺ): «Эй Оиша! Бу иш бир-бирига қарашдан кўра оғирроқдир», — дедилар.
- وعن عائشة، رضي الله عنها، قالت: توفي رسول الله صلى الله عليه وسلم وما في بيتي من شئ يأكله ذو كبد إلا شطر شعير في رف لي، فاكلت منه حتى طال علي، فكلته ففنى، ((متفق عليه))
شطر شعير" شئ من شعير، كذا فسره الترمذي.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ vafot etdi va mening uyimda — bir tokchada yotgan biroz arpadan boshqa — tirik jon yeydigan hech narsa yoʻq edi. Bas, men undan uzoq muddat yedim va uni oʻlchadim — (qisqa muddatdan keyin) u tugadi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ вафот этди ва менинг уйимда — бир токчада ётган бироз арпадан бошқа — тирик жон ейдиган ҳеч нарса йўқ эди. Бас, мен ундан узоқ муддат едим ва уни ўлчадим — (қисқа муддатдан кейин) у тугади.
- وعن عائشة، رضي الله عنها ، قالت: ما شبع آل محمد، صلى الله عليه وسلم ، من خبز شعير يومين متتابعين حتى قبض. ((متفق عليه)).
وفي رواية: ما شبع آل محمد، صلى الله عليه وسلم ، منذ قدم المدينة من طعام البر ثلاث ليال تباعاً حتى قبض.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Muhammad ﷺ(ning) ahli — Madinaga (kelib) tushgandan beri — u zot (vafot etib) qabz qilingunga qadar — uch kecha (ketma-ket) bugʻ doy (un) taomidan toʻ ymadi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Муҳаммад ﷺ(нинг) аҳли — Мадинага (келиб) тушгандан бери — у зот (вафот этиб) қабз қилингунга қадар — уч кеча (кетма-кет) буғ дой (ун) таомидан тў ймади.
- وعن عروة عن عائشة، رضي الله عنها، أنها كانت تقول: والله يا ابن اختي إن كنا لننظر إلى الهلال، ثم الهلال: ثلاثة أهلة في شهرين، وما أوقد في أبيات رسول صلى الله عليه وسلم ، نار. قلت: يا خالة فما كان يعيشكم؟ قالت: الأسودان: التمر والماء، إلا أنه قد كان لرسول الله صلى الله عليه وسلم جيران من الأنصار، وكانت لهم منائح وكانوا يرسلون إلى رسول الله من ألبانها فيسقينا. ((متفق عليه)).
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Vallohi, ey jiyanim, biz hilolga, soʻng (yana) hilolga, soʻng (yana) hilolga qarardik — ikki oyda uchta hilol (oʻtardi-yu), Rasululloh ﷺ ning uylarida oʻt yoqilmasdi». (Urva) dedi: men: «Ey xolajon, unda sizlarni nima tirik saqlardi?» dedim. (Oisha): «Ikki qora narsa — xurmo va suv. Faqat Rasululloh ﷺ ning ansorlardan qoʻshnilari bor edi, ularning sutlik (hadya) hayvonlari boʻlardi, ular Rasululloh ﷺ ga oʻsha (hayvonlarning) sutidan yuborib turishardi, u zot esa uni bizga ichkizardilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Валлоҳи, эй жияним, биз ҳилолга, сўнг (яна) ҳилолга, сўнг (яна) ҳилолга қарардик — икки ойда учта ҳилол (ўтарди-ю), Расулуллоҳ ﷺ нинг уйларида ўт ёқилмасди». (Урва) деди: мен: «Эй холажон, унда сизларни нима тирик сақларди?» дедим. (Оиша): «Икки қора нарса — хурмо ва сув. Фақат Расулуллоҳ ﷺ нинг ансорлардан қўшнилари бор эди, уларнинг сутлик (ҳадя) ҳайвонлари бўларди, улар Расулуллоҳ ﷺ га ўша (ҳайвонларнинг) сутидан юбориб туришарди, у зот эса уни бизга ичкизардилар».
- وعن عائشة، رضي الله عنها قالت: توفي رسول الله صلى الله عليه وسلم ودرعه مرهونة عند يهودي في ثلاثين صاعاً من شعير. ((متفق عليه)).
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ vafot etganida, uning (temir) sovuti — bir yahudiyga oʻttiz soʼ arpaga garovga qoʻyilgan edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ вафот этганида, унинг (темир) совути — бир яҳудийга ўттиз сў арпага гаровга қўйилган эди.
- وعن عائشة رضي الله عنها قالت: كان فراش رسول الله صلى الله عليه وسلم من أدم حشوه ليف. ((رواه البخاري)).
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺning toʻshaklari teridan (yasalgan) boʻlib, ichiga xurmo lifi toʻldirilgan edi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺнинг тўшаклари теридан (ясалган) бўлиб, ичига хурмо лифи тўлдирилган эди.
- وعن عائشة رضي الله عنها أنهم ذبحوا شاة، فقال النبي صلى الله عليه وسلم : "ما بقى منها؟" قالت: ما بقى منها إلا كتفها، قال: “بقى كلها غير كتفها” ((رواه الترمذى وقال: حديث صحيح)).
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Ular bir qoʻy soʻyishgan edi. Paygʻambar ﷺ: «Undan nima qoldi?» dedilar. U: «Undan kuragidan boshqa hech narsa qolmadi», dedi. U zot: «Kuragidan boshqasining hammasi qoldi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis sahihdir. Abu Maysara — bu Hamdoniydir, ismi Amr ibn Shurahbildir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Улар бир қўй сўйишган эди. Пайғамбар ﷺ: «Ундан нима қолди?» дедилар. У: «Ундан курагидан бошқа ҳеч нарса қолмади», деди. У зот: «Курагидан бошқасининг ҳаммаси қолди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис саҳиҳдир. Абу Майсара — бу Ҳамдонийдир, исми Амр ибн Шураҳбилдир.
وعن عائشة رضي الله عنها قالت: كان رسول الله صلى الله عليه وسلم كلما كان ليلتها من رسول الله صلى الله عليه وسلم يخرج من آخر الليل إلى البقيع، فيقول: السلام عليكم دار قوم مؤمنين، وأتاكم ما توعدون، غداً مؤجلون وإنا إن شاء الله بكم لاحقون، اللهم اغفر لأهل بقيع الغرقد” ((رواه مسلم)).
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ — har gal Rasululloh ﷺ ning (Oisha) huzurida boʻladigan kechasi kelganida — tunning oxirida Baqiʼ tomon chiqib, shunday derdilar: «Sizlarga salom boʻlsin, ey moʻminlar qavmining diyori! Sizlarga vaʼda qilingan narsa keldi, ertaga (qiyomatga qadar) muhlat berilgansiz. Va biz, inshoolloh, sizlarga qoʻshilguvchimiz. Allohim, Baqiʼul-Gʻarqad ahlini magʻfirat qilgin». Qutayba uning «sizlarga keldi» degan soʻzini keltirmadi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ — ҳар гал Расулуллоҳ ﷺ нинг (Оиша) ҳузурида бўладиган кечаси келганида — туннинг охирида Бақиъ томон чиқиб, шундай дердилар: «Сизларга салом бўлсин, эй мўминлар қавмининг диёри! Сизларга ваъда қилинган нарса келди, эртага (қиёматга қадар) муҳлат берилгансиз. Ва биз, иншооллоҳ, сизларга қўшилгувчимиз. Аллоҳим, Бақиъул-Ғарқад аҳлини мағфират қилгин». Қутайба унинг «сизларга келди» деган сўзини келтирмади.
- وعن عائشة رضي الله عنها، قالت: سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول: “ إن المؤمن ليدرك بحسن خلقه درجة الصائم القائم” ((رواه أبو داود)).
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ: ‹Albatta, moʻmin oʻzining goʻzal xulqi bilan kechasi (nafl) namoz oʻqib, kunduzi roʻza tutuvchi kishining darajasiga erishadi›, deganlarini eshitdim», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ: ‹Албатта, мўмин ўзининг гўзал хулқи билан кечаси (нафл) намоз ўқиб, кундузи рўза тутувчи кишининг даражасига эришади›, деганларини эшитдим», деди.
- وعنها أن النبى صلى الله عليه وسلم قال: " إن الله رفيق يحب الرفق، ويعطى على الرفق ما لا يعطى على العنف ومالا يعطى على ما سواه" ((رواه مسلم)).
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yo Oisha! Albatta, Alloh marhamatlidir, marhamatni sevadi va marhamat uchun shunday (ajr) ato etadiki, qattiqqoʻllik uchun ham, undan boshqa narsa uchun ham ato etmas», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ё Оиша! Албатта, Аллоҳ марҳаматлидир, марҳаматни севади ва марҳамат учун шундай (ажр) ато этадики, қаттиққўллик учун ҳам, ундан бошқа нарса учун ҳам ато этмас», — дедилар.
- وعنها أن النبى صلى الله عليه وسلم قال: “إن الرفق لا يكون في شئ إلا زانه، ولا ينزع من شئ إلا شانه” ((رواه مسلم)).
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Albatta, muloyimlik qaysi narsada boʻlsa, uni bezaydi; qaysi narsadan sugʻurib olinsa, uni xunuk qiladi», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Албатта, мулойимлик қайси нарсада бўлса, уни безайди; қайси нарсадан суғуриб олинса, уни хунук қилади», — дедилар.
- عن عائشة رضي الله عنها قالت: ما خير رسول الله صلى الله عليه وسلم بين أمرين قط إلا أخذ أيسرهما، ما لم يكن إثماً، فإن كان إثماً، كان أبعد الناس منه، وما انتقم رسول الله صلى الله عليه وسلم لنفسه في شئ قط، إلا أن تنتهك حرمة الله، فينتقم لله تعالى. ((متفق عليه))
(Oisha (roziyallohu anho) aytdilar:) Rasululloh ﷺ ikki ish oʻrtasida ixtiyor qoldirilsalar — toki u gunoh boʻlmasa — albatta ularning osonrogʻini olardilar; agar u gunoh boʻlsa, u zot odamlarning undan eng yiroqlari edilar. Rasululloh ﷺ oʻzlari uchun biror narsada hech qachon (shaxsan) qasos olmaganlar — magar Allohning hurmati (taqiqi) buzilsa, u holda Alloh uchun (uni) qasos qilardilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтдилар:) Расулуллоҳ ﷺ икки иш ўртасида ихтиёр қолдирилсалар — токи у гуноҳ бўлмаса — албатта уларнинг осонроғини олардилар; агар у гуноҳ бўлса, у зот одамларнинг ундан энг йироқлари эдилар. Расулуллоҳ ﷺ ўзлари учун бирор нарсада ҳеч қачон (шахсан) қасос олмаганлар — магар Аллоҳнинг ҳурмати (тақиқи) бузилса, у ҳолда Аллоҳ учун (уни) қасос қилардилар.
- وعن عائشة رضي الله عنها أنها قالت للنبى صلى الله عليه وسلم: هل أتى عليك يوم كان أشد من يوم أحد؟ قال: “لقد لقيت من قومك، وكان أشد ما لقيته منهم يوم العقبة، إذ عرضت نفسي على ابن عبد ياليل بن عبد كلال فلم يجبنى إلى ما أردت، فانطلقت وأنا مهموم على وجهى، فلم أستفق إلا وأنا بقرن الثعالب، فرفعت رأسى، فإذا أنا بسحابة قد أظلتنى، فنظرت فإذا فيها جبريل عليه السلام، فنادانى فقال: إن الله تعالى قد سمع قول قومك لك، وما ردوا عليك، وقد بعث إليك ملك الجبال لتأمره بما شئت فيهم فنادانى ملك الجبال، فسلم على ثم قال: يا محمد إن الله قد سمع قول قومك لك، وأنا ملك الجبال، وقد بعثنى ربى إليك لتأمرنى بأمرك،فما شئت: إن شئت أطبقت عليهم الأخشبين” فقال النبى صلى الله عليه وسلم: "بل أرجو أن يخرج من أصلابهم من يعبد الله وحده لا يشرك به شيئاً". ((متفق عليه))
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U Paygʻambar ﷺ dan: «Siz Uhud (jangi) kunidan koʻra ogʻirroq bir kunga duch kelganmisiz?» — deb soʻradi. Paygʻambar ﷺ: «Sening qabilang (yaʼni Quraysh) menga koʻp ozor berdi; va eng yomon ozor — Aqaba kunidagi ozor edi: men oʻzimni Ibn Abdu Yalil ibn Abdu Kulolga taqdim qildim (yaʼni undan yordam soʻradim), lekin u mening talabimga javob bermadi. Bas, men — haddan tashqari gʻam-anduhga choʻmib — ketdim va (yoʻlga) davom etdim hamda — to Qarn Saolib (degan joy)da oʻzimni topguncha — hech tinchlana olmadim. U yerda men boshimni osmonga koʻtarib qaraganimda, kutilmaganda meni soya qilib turgan bir bulutni koʻrdim. Men qarab, uning ichida Jabroilni koʻrdim. U meni chaqirib: ‹Alloh — qavming senga aytgan (gap)ni va ular senga bergan javobni — eshitdi. Alloh senga Togʻlar farishtasini yubordi — toki sen unga bu odamlarga nima xohlasang, shuni qilishni buyurasan›, — dedi. Togʻlar farishtasi meni chaqirib, salom berdi, soʻng: ‹Ey Muhammad! Nima xohlasang, buyur. Agar xohlasang, men ularning ustiga Axshabayn (yaʼni ikki togʻ)ni qulataman›, — dedi. Paygʻambar ﷺ: ‹Yoʻq, balki men — Alloh ularning (avlodidan) — yolgʻiz Allohga ibodat qiladigan va Undan boshqasiga ibodat qilmaydigan — farzandlar paydo qilishini — umid qilaman›, — dedi», — dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У Пайғамбар ﷺ дан: «Сиз Уҳуд (жанги) кунидан кўра оғирроқ бир кунга дуч келганмисиз?» — деб сўради. Пайғамбар ﷺ: «Сенинг қабиланг (яъни Қурайш) менга кўп озор берди; ва энг ёмон озор — Ақаба кунидаги озор эди: мен ўзимни Ибн Абду Ялил ибн Абду Кулолга тақдим қилдим (яъни ундан ёрдам сўрадим), лекин у менинг талабимга жавоб бермади. Бас, мен — ҳаддан ташқари ғам-андуҳга чўмиб — кетдим ва (йўлга) давом этдим ҳамда — то Қарн Саолиб (деган жой)да ўзимни топгунча — ҳеч тинчлана олмадим. У ерда мен бошимни осмонга кўтариб қараганимда, кутилмаганда мени соя қилиб турган бир булутни кўрдим. Мен қараб, унинг ичида Жаброилни кўрдим. У мени чақириб: ‹Аллоҳ — қавминг сенга айтган (гап)ни ва улар сенга берган жавобни — эшитди. Аллоҳ сенга Тоғлар фариштасини юборди — токи сен унга бу одамларга нима хоҳласанг, шуни қилишни буюрасан›, — деди. Тоғлар фариштаси мени чақириб, салом берди, сўнг: ‹Эй Муҳаммад! Нима хоҳласанг, буюр. Агар хоҳласанг, мен уларнинг устига Ахшабайн (яъни икки тоғ)ни қулатаман›, — деди. Пайғамбар ﷺ: ‹Йўқ, балки мен — Аллоҳ уларнинг (авлодидан) — ёлғиз Аллоҳга ибодат қиладиган ва Ундан бошқасига ибодат қилмайдиган — фарзандлар пайдо қилишини — умид қиламан›, — деди», — деди.
- وعنها قالت: ما ضرب رسول الله صلى الله عليه وسلم شيئاً قط بيده، ولا امرأة ولا خادماً، إلا أن يجاهد في سبيل الله، وما نيل منه شئ قط فينتقم من صاحبه، إلا أن ينتهك شئ من محارم الله تعالى، فينتقم لله تعالى. ((رواه مسلم)).
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qoʻllari bilan hech qachon biron narsani urmadilar, na ayolni, na xizmatkorni — faqat Alloh yoʻlida jihod qilgan holatlari bundan mustasno. Va u zotga hech qachon biron (ozor) yetkazilib, uning egasidan intiqom olganlari boʻlmadi, faqat Allohning harom qilgan narsalaridan biri buzilgan boʻlsa, Alloh azza va jalla uchun intiqom olardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қўллари билан ҳеч қачон бирон нарсани урмадилар, на аёлни, на хизматкорни — фақат Аллоҳ йўлида жиҳод қилган ҳолатлари бундан мустасно. Ва у зотга ҳеч қачон бирон (озор) етказилиб, унинг эгасидан интиқом олганлари бўлмади, фақат Аллоҳнинг ҳаром қилган нарсаларидан бири бузилган бўлса, Аллоҳ азза ва жалла учун интиқом олардилар.
- وعن عائشة رضي الله عنها قالت: قدم رسول الله صلى الله عليه وسلم من سفر وقد سترت سهوة لى بقرام فيه تماثيل، فلما رآه رسول الله صلى الله عليه وسلم هتكه وتلون وجهه وقال: “يا عائشة: أشد الناس عذابا عند الله يوم القيامة الذين يضاهون بخلق الله” ((متفق عليه)).
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ huzurimga kirib keldilar, men devordagi tokchamni suratlar tushirilgan matoyi parda bilan toʻsib qoʻygan edim. Bu zot uni koʻrishlari bilan, uni yulqib tashladilar, yuzlari oʻzgarib: «Yo Oisha! Qiyomat kuni Alloh huzurida odamlarning eng qattiq azoblanadigani — Allohning yaratganiga oʻxshatib (surat) yasaydiganlardir», — dedilar. Oisha aytadi: Biz uni kesib, undan bir yoki ikkita yostiq qildik.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримга кириб келдилар, мен девордаги токчамни суратлар туширилган матойи парда билан тўсиб қўйган эдим. Бу зот уни кўришлари билан, уни юлқиб ташладилар, юзлари ўзгариб: «Ё Оиша! Қиёмат куни Аллоҳ ҳузурида одамларнинг энг қаттиқ азобланадигани — Аллоҳнинг яратганига ўхшатиб (сурат) ясайдиганлардир», — дедилар. Оиша айтади: Биз уни кесиб, ундан бир ёки иккита ёстиқ қилдик.
- وعنها أن قريشاً أهمهم شأن المرأة المخزومية التى سرقت فقالوا: من يكلم فيها رسول الله صلى الله عليه وسلم؟ فقالوا: من يجترئ عليه إلا أسامة بن زيد حب رسول الله صلى الله عليه وسلم؟ فكلمة أسامة، فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم: “أتشفع في حد من حدود الله تعالى؟!” ثم قام فاختطب ثم قال: “إنما أهلك من قبلكم أنهم كانوا إذا سرق فيهم الشريف تركوه، وإذا سرق فيهم الضعيف أقاموا عليه الحد! وايم الله، لو أن فاطمة بنت محمد سرقت لقطعت يدها” ((متفق عليه)) .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Oʻgʻirlik qilgan Maxzumiy (qabilasidan boʻlgan) ayolning ishi Quraysh (ahli)ni tashvishga soldi. Ular: «Bu (ayol) haqida Rasululloh ﷺ bilan kim gaplashadi?» deyishdi. Ular: «Rasululloh ﷺning suyukli kishisi Usoma ibn Zayddan boshqa kim unga (gapirishga) jurʼat etadi?» deyishdi. Shunday qilib, Usoma u zot bilan gaplashdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Allohning hadlaridan bir had haqida shafoat qilyapsanmi?» dedilar. Soʻng (u zot) oʻrinlaridan turib xutba qildilar va: «Sizlardan oldingilarni shu narsa halok qilgan: ular orasida obroʻli kishi oʻgʻirlik qilsa, uni qoʻyib yuborardilar, ojiz kishi oʻgʻirlik qilsa, unga had joriy qilardilar. Alloh nomi bilan qasamki, agar Muhammadning qizi Fotima oʻgʻirlik qilsa ham, albatta uning qoʻlini kesardim», dedilar. (Roviy) aytdi: Bu bobda Masʼud ibn al-Ajmoʼ — Masʼud ibn al-Aʼjam ham deyiladi — va Ibn Umar va Jobirdan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Oishaning hadisi hasan sahih hadisdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ўғирлик қилган Махзумий (қабиласидан бўлган) аёлнинг иши Қурайш (аҳли)ни ташвишга солди. Улар: «Бу (аёл) ҳақида Расулуллоҳ ﷺ билан ким гаплашади?» дейишди. Улар: «Расулуллоҳ ﷺнинг суюкли кишиси Усома ибн Зайддан бошқа ким унга (гапиришга) журъат этади?» дейишди. Шундай қилиб, Усома у зот билан гаплашди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳнинг ҳадларидан бир ҳад ҳақида шафоат қиляпсанми?» дедилар. Сўнг (у зот) ўринларидан туриб хутба қилдилар ва: «Сизлардан олдингиларни шу нарса ҳалок қилган: улар орасида обрўли киши ўғирлик қилса, уни қўйиб юборардилар, ожиз киши ўғирлик қилса, унга ҳад жорий қилардилар. Аллоҳ номи билан қасамки, агар Муҳаммаднинг қизи Фотима ўғирлик қилса ҳам, албатта унинг қўлини кесардим», дедилар. (Ровий) айтди: Бу бобда Масъуд ибн ал-Ажмў — Масъуд ибн ал-Аъжам ҳам дейилади — ва Ибн Умар ва Жобирдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Оишанинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.
- وعن عائشة رضي الله عنها قالت: سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول في بيتى هذا: “اللهم من ولى من أمر أمتى شيئاً فشق عليهم، فاشقق عليه ومن ولى من أمر أمتى شيئاً، فرفق بهم، فارفق به” ((رواه مسلم)).
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Abdurahmon ibn Shumosa uning huzuriga bir narsani soʻragani keldi. U: «Sen qaysi (qavm)dansan?» dedi. (Abdurahmon): «Misr ahlidan bir kishiman», dedi. U: «Sizning bu gʻazotingizda sizlarga amiringiz qanday boʻldi?» dedi. (Abdurahmon): «Undan hech bir aybni topmadik; bizdan birovning tuyasi oʻlib qolsa, unga tuya berar, quli (oʻlsa) unga qul berar edi, kim nafaqaga muhtoj boʻlsa, unga nafaqa berar edi», dedi. Shunda u: «Ogoh boʻlginki, akam Muhammad ibn Abu Bakrga qilgan ishi meni Rasululloh ﷺ dan eshitgan narsamni senga aytishimdan toʻsmaydi; u zot mana shu uyimda: ‹Ey Alloh! Kim mening ummatim ishidan biror narsaga valiy (boshliq) boʻlib, ularga mashaqqat yetkazsa, Sen ham unga mashaqqat yetkazgin; kim mening ummatim ishidan biror narsaga valiy boʻlib, ularga muloyim boʻlsa, Sen ham unga muloyim boʻlgin›, deganlarini eshitganman», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Абдураҳмон ибн Шумоса унинг ҳузурига бир нарсани сўрагани келди. У: «Сен қайси (қавм)дансан?» деди. (Абдураҳмон): «Миср аҳлидан бир кишиман», деди. У: «Сизнинг бу ғазотингизда сизларга амирингиз қандай бўлди?» деди. (Абдураҳмон): «Ундан ҳеч бир айбни топмадик; биздан бировнинг туяси ўлиб қолса, унга туя берар, қули (ўлса) унга қул берар эди, ким нафақага муҳтож бўлса, унга нафақа берар эди», деди. Шунда у: «Огоҳ бўлгинки, акам Муҳаммад ибн Абу Бакрга қилган иши мени Расулуллоҳ ﷺ дан эшитган нарсамни сенга айтишимдан тўсмайди; у зот мана шу уйимда: ‹Эй Аллоҳ! Ким менинг умматим ишидан бирор нарсага валий (бошлиқ) бўлиб, уларга машаққат етказса, Сен ҳам унга машаққат етказгин; ким менинг умматим ишидан бирор нарсага валий бўлиб, уларга мулойим бўлса, Сен ҳам унга мулойим бўлгин›, деганларини эшитганман», деди.
- وعن عائشة رضي الله عنها قالت: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: “إذا أراد الله بالأمير خيراً، جعل له وزير صدق، إن نسي ذكره، وإن ذكر أعانه، وإذا أراد به غير ذلك جعل له وزير سوء، إن نسي لم يذكره، وإذ ذكر لم يعنه” ((رواه أبو داود بإسناد جيد على شرط مسلم)).
Oisha (roziyallohu anho) aytadilar: Rasululloh ﷺ: «Alloh bir amirga yaxshilikni iroda qilsa, unga sodiq vazir ato etadi: agar (amir) unutsa, (vazir) unga eslatadi; agar eslasa, unga yordam beradi. Alloh unga bundan boshqasini iroda qilsa, unga yomon vazir ato etadi: agar (amir) unutsa, unga eslatmaydi; agar eslasa, unga yordam bermaydi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ бир амирга яхшиликни ирода қилса, унга содиқ вазир ато этади: агар (амир) унутса, (вазир) унга эслатади; агар эсласа, унга ёрдам беради. Аллоҳ унга бундан бошқасини ирода қилса, унга ёмон вазир ато этади: агар (амир) унутса, унга эслатмайди; агар эсласа, унга ёрдам бермайди», дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ: حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ أَبِي مُزَرِّدٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ رُومَانَ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ: الرَّحِمُ شُجْنَةٌ مِنَ اللهِ، مَنْ وَصَلَهَا وَصَلَهُ اللَّهُ، وَمَنْ قَطَعَهَا قَطَعَهُ اللَّهُ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ — oltmish uch yoshida — vafot etdi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ — олтмиш уч ёшида — вафот этди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ: حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: جَاءَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ: أَتُقَبِّلُونَ صِبْيَانَكُمْ؟ فَمَا نُقَبِّلُهُمْ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم: أَوَ أَمْلِكُ لَكَ أَنْ نَزَعَ اللَّهُ مِنْ قَلْبِكَ الرَّحْمَةَ؟.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdilar:) Bir aʼrobiy Paygʻambar ﷺning oldilariga kelib: «Sizlar bolalarni oʻpasizlarmi? Biz esa ularni oʻpmaymiz» dedi. Paygʻambar ﷺ: «Alloh sening qalbingdan rahm-shafqatni olib qoʻygan boʻlsa, men sen uchun (biror narsaga) ega boʻla olamanmi (yaʼni qoʻlimdan nima keladi)?» dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтдилар:) Бир аъробий Пайғамбар ﷺнинг олдиларига келиб: «Сизлар болаларни ўпасизларми? Биз эса уларни ўпмаймиз» деди. Пайғамбар ﷺ: «Аллоҳ сенинг қалбингдан раҳм-шафқатни олиб қўйган бўлса, мен сен учун (бирор нарсага) эга бўла оламанми (яъни қўлимдан нима келади)?» дедилар.
وَعَنْ عَبْدَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَاسٌ مِنَ الأعْرَابِ، فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ مِنْهُمْ: يَا رَسُولَ اللهِ، أَتُقَبِّلُونَ الصِّبْيَانَ، فَوَاللَّهِ مَا نُقَبِّلُهُمْ، فَقَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم: أَوَ أَمْلِكُ إِنْ كَانَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ نَزَعَ مِنْ قَلْبِكَ الرَّحْمَةَ؟.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Paygʻambar ﷺning oldiga bir goʻdak — u zot tahnik qilishlari (xurmo surishlari) uchun — keltirildi; u (goʻdak) u zotning ustiga siydi; (shunda) u zot uning (ustiga) suv quydilar (tomizdilar).(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Пайғамбар ﷺнинг олдига бир гўдак — у зот таҳник қилишлари (хурмо суришлари) учун — келтирилди; у (гўдак) у зотнинг устига сийди; (шунда) у зот унинг (устига) сув қуйдилар (томиздилар).
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ قَالَ: حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ قَالَ: أَخْبَرَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ: مَا زَالَ جِبْرِيلُ صلى الله عليه وسلم يُوصِينِي بِالْجَارِ حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ سَيُوَرِّثُهُ.
(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ: «Jabroil menga qoʻshni haqida shu qadar (koʻp) vasiyat qilaverdiki, men: ‹U (qoʻshnini) merosxoʻr qilib qoʻysa kerak› deb oʻylab qoldim» dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ: «Жаброил менга қўшни ҳақида шу қадар (кўп) васият қилавердики, мен: ‹У (қўшнини) меросхўр қилиб қўйса керак› деб ўйлаб қолдим» дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلامٍ، قَالَ: أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ قَالَ: سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ يَقُولُ: حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرٍ، أَنَّ عَمْرَةَ حَدَّثَتْهُ، أَنَّهَا سَمِعَتْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا تَقُولُ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ: مَا زَالَ جِبْرِيلُ يُوصِينِي بِالْجَارِ حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ لَيُوَرِّثُهُ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Jibril menga qoʻshni (haqi) borasida shu qadar tayinlayverdiki, hatto u (qoʻshnini) merosxoʻr qilib qoʻyadigandek oʻyladim.»Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Жибрил менга қўшни (ҳақи) борасида шу қадар тайинлайвердики, ҳатто у (қўшнини) меросхўр қилиб қўядигандек ўйладим.»
حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ: أَخْبَرَنِي أَبُو عِمْرَانَ قَالَ: سَمِعْتُ طَلْحَةَ، عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللهِ، إِنَّ لِي جَارَيْنِ، فَإِلَى أَيِّهِمَا أُهْدِي؟ قَالَ: إِلَى أَقْرَبِهِمَا مِنْكِ بَابًا.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdilar:) Men: «Yo Rasululloh, mening ikki qoʻshnim bor; qaysi biriga hadya yuboray?» dedim. (U zot:) «Eshigi senga yaqinrogʻiga» dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтдилар:) Мен: «Ё Расулуллоҳ, менинг икки қўшним бор; қайси бирига ҳадя юборай?» дедим. (У зот:) «Эшиги сенга яқинроғига» дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللهِ، رَجُلٌ مِنْ بَنِي تَيْمِ بْنِ مُرَّةَ، عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللهِ، إِنَّ لِي جَارَيْنِ، فَإِلَى أَيِّهِمَا أُهْدِي؟ قَالَ: إِلَى أَقْرَبِهِمَا مِنْكِ بَابًا.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men: «Yo Rasululloh, mening ikkita qoʻshnim bor; ulardan qaysi biriga hadya beray?» — dedim. Paygʻambar ﷺ: «Eshigi senga yaqinroq boʻlganiga (ber)», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен: «Ё Расулуллоҳ, менинг иккита қўшним бор; улардан қайси бирига ҳадя берай?» — дедим. Пайғамбар ﷺ: «Эшиги сенга яқинроқ бўлганига (бер)», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ: أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ: حَدَّثَنِي عَبْدُ اللهِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ، أَنَّ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ أَخْبَرَهُ، أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ: جَاءَتْنِي امْرَأَةٌ مَعَهَا ابْنَتَانِ لَهَا، فَسَأَلَتْنِي فَلَمْ تَجِدْ عِنْدِي إِلاَّ تَمْرَةً وَاحِدَةً، فَأَعْطَيْتُهَا، فَقَسَمَتْهَا بَيْنَ ابْنَتَيْهَا، ثُمَّ قَامَتْ فَخَرَجَتْ، فَدَخَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَحَدَّثْتُهُ، فَقَالَ: مَنْ يَلِي مِنْ هَذِهِ الْبَنَاتِ شَيْئًا، فَأَحْسَنَ إِلَيْهِنَّ، كُنَّ لَهُ سِتْرًا مِنَ النَّارِ.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdilar:) Mening oldimga ikki qizi bor bir ayol (sadaqa) soʻrab keldi; u menda bir dona xurmodan boshqa (narsa) topmadi, men shuni unga berdim. U (xurmoni) ikki qizi orasida boʻlib berdi, soʻng (oʻrnidan) turib (chiqib) ketdi. Soʻng Paygʻambar ﷺ kirdilar, men (boʻlgan voqeani) u zotga aytdim. (U zot:) «Kim mana shu qizlardan birortasini (tarbiyalab) parvarish qilsa va ularga yaxshilik qilsa, ular u (kishi) uchun doʻzaxdan (toʻsadigan) parda boʻladilar» dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтдилар:) Менинг олдимга икки қизи бор бир аёл (садақа) сўраб келди; у менда бир дона хурмодан бошқа (нарса) топмади, мен шуни унга бердим. У (хурмони) икки қизи орасида бўлиб берди, сўнг (ўрнидан) туриб (чиқиб) кетди. Сўнг Пайғамбар ﷺ кирдилар, мен (бўлган воқеани) у зотга айтдим. (У зот:) «Ким мана шу қизлардан бирортасини (тарбиялаб) парвариш қилса ва уларга яхшилик қилса, улар у (киши) учун дўзахдан (тўсадиган) парда бўладилар» дедилар.
حَدَّثَنَا مُسْلِمٌ، قَالَ: حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ شُمَيْسَةَ الْعَتَكِيَّةِ قَالَتْ: ذُكِرَ أَدَبُ الْيَتِيمِ عِنْدَ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا، فَقَالَتْ: إِنِّي لأَضْرِبُ الْيَتِيمَ حَتَّى يَنْبَسِطَ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Uning huzurida yetimga odob berish haqida soʻz ochilganda, u: «Men yetimni (xulqi) toʻgʻrilanguncha (tarbiya yuzasidan) urar edim», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Унинг ҳузурида етимга одоб бериш ҳақида сўз очилганда, у: «Мен етимни (хулқи) тўғрилангунча (тарбия юзасидан) урар эдим», деди.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنِ ابْنِ عَمْرَةَ، عَنْ عَمْرَةَ، أَنَّ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا دَبَّرَتْ أَمَةً لَهَا، فَاشْتَكَتْ عَائِشَةُ، فَسَأَلَ بَنُو أَخِيهَا طَبِيبًا مِنَ الزُّطِّ، فَقَالَ: إِنَّكُمْ تُخْبِرُونِي عَنِ امْرَأَةٍ مَسْحُورَةٍ، سَحَرَتْهَا أَمَةٌ لَهَا، فَأُخْبِرَتْ عَائِشَةُ، قَالَتْ: سَحَرْتِينِي؟ فَقَالَتْ: نَعَمْ، فَقَالَتْ: وَلِمَ؟ لاَ تَنْجَيْنَ أَبَدًا، ثُمَّ قَالَتْ: بِيعُوهَا مِنْ شَرِّ الْعَرَبِ مَلَكَةً.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: u oʻzining bir choʻrisini mudabbara qilgan (vafotidan soʻng ozod boʻladigan qilib qoʻygan) edi. Soʻng Oisha kasal boʻlib qoldi. Uning aka-ukasining oʻgʻillari zutt (hind qavmi)dan boʻlgan bir tabibdan soʻrashdi. U (tabib): «Sizlar menga sehrlangan bir ayol haqida xabar bermoqdasizlar, uni oʻzining bir choʻrisi sehrlagan», dedi. Oishaga bu xabar yetkazildi. U (choʻrisiga): «Meni sehrladingmi?» dedi. U: «Ha», dedi. (Oisha): «Nega?» dedi. (Choʻri): «Sen meni hech qachon ozod qilmasliging uchun», dedi. Shunda (Oisha): «Sen hech qachon najot topmaysan», dedi. Soʻng: «Uni arablarning eng yomoniga (eng qattiqqoʻl xoʻjaga) soting», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: у ўзининг бир чўрисини мудаббара қилган (вафотидан сўнг озод бўладиган қилиб қўйган) эди. Сўнг Оиша касал бўлиб қолди. Унинг ака-укасининг ўғиллари зутт (ҳинд қавми)дан бўлган бир табибдан сўрашди. У (табиб): «Сизлар менга сеҳрланган бир аёл ҳақида хабар бермоқдасизлар, уни ўзининг бир чўриси сеҳрлаган», деди. Оишага бу хабар етказилди. У (чўрисига): «Мени сеҳрладингми?» деди. У: «Ҳа», деди. (Оиша): «Нега?» деди. (Чўри): «Сен мени ҳеч қачон озод қилмаслигинг учун», деди. Шунда (Оиша): «Сен ҳеч қачон нажот топмайсан», деди. Сўнг: «Уни арабларнинг энг ёмонига (энг қаттиққўл хўжага) сотинг», деди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عِيسَى، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ وَهْبٍ قَالَ: أَخْبَرَنِي مَخْرَمَةُ بْنُ بُكَيْرٍ، عَنْ أَبِيهِ قَالَ: سَمِعْتُ يَزِيدَ بْنَ عَبْدِ اللهِ بْنِ قُسَيْطٍ قَالَ: أَرْسَلَ عَبْدُ اللهِ بْنُ عُمَرَ غُلاَمًا لَهُ بِذَهَبٍ أَوْ بِوَرِقٍ، فَصَرَفَهُ، فَأَنْظَرَ بِالصَّرْفِ، فَرَجَعَ إِلَيْهِ فَجَلَدَهُ جَلْدًا وَجِيعًا وَقَالَ: اذْهَبْ، فَخُذِ الَّذِي لِي، وَلاَ تَصْرِفْهُ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Sahla binti Suhayl Rasululloh ﷺ huzuriga keldi va: «Yo Rasululloh, Solim oldimga kirganida Abu Huzayfaning yuzida (norozilikni) koʻrayapman», dedi. Rasululloh ﷺ: «Uni emizib qoʻy», dedilar. U: «U soqolli-ku», dedi. U zot: «Uni emizib qoʻy, Abu Huzayfaning yuzidagi (norozilik) ketadi», dedilar. U ayol aytadi: Alloh nomiga qasamki, shundan keyin Abu Huzayfaning yuzida (bunday narsani) sezmadim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Саҳла бинти Суҳайл Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келди ва: «Ё Расулуллоҳ, Солим олдимга кирганида Абу Ҳузайфанинг юзида (норозиликни) кўраяпман», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Уни эмизиб қўй», дедилар. У: «У соқолли-ку», деди. У зот: «Уни эмизиб қўй, Абу Ҳузайфанинг юзидаги (норозилик) кетади», дедилар. У аёл айтади: Аллоҳ номига қасамки, шундан кейин Абу Ҳузайфанинг юзида (бундай нарсани) сезмадим.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عِيسَى، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ وَهْبٍ، قَالَ: أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، أَنَّ أَبَا النَّضْرِ حَدَّثَهُ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ: مَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم ضَاحِكًا قَطُّ حَتَّى أَرَى مِنْهُ لَهَوَاتِهِ، إِنَّمَا كَانَ يَتَبَسَّمُ صلى الله عليه وسلم، قَالَتْ: وَكَانَ إِذَا رَأَى غَيْمًا أَوْ رِيحًا عُرِفَ فِي وَجْهِهِ، فَقَالَتْ: يَا رَسُولَ اللهِ، إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوُا الْغَيْمَ فَرِحُوا، رَجَاءَ أَنْ يَكُونَ فِيهِ الْمَطَرُ، وَأَرَاكَ إِذَا رَأَيْتَهُ عُرِفَتْ فِي وَجْهِكَ الْكَرَاهَةُ؟ فَقَالَ: يَا عَائِشَةُ، مَا يُؤْمِنِّي أَنْ يَكُونَ فِيهِ عَذَابٌ؟ عُذِّبَ قَوْمٌ بِالرِّيحِ، وَقَدْ رَأَى قَوْمٌ الْعَذَابَ مِنْهُ فَقَالُوا: {هَذَا عَارِضٌ مُمْطِرُنَا}.
(Oisha (roziyallohu anho) — Paygʻambar ﷺning zavjasi — aytdi:) Men Rasululloh ﷺni — kichik tilchalari (komogi) koʻ rinadigan darajada — (qah-qah urib) kulganlarini koʻ rmaganman; u zot faqat tabassum qilar edilar. (Oisha) aytdi: U zot bir bulut yoki shamolni koʻ rganlarida, (bu) yuzlarida bilinar edi. Men: «Ey Allohning Rasuli, odamlar bulutni koʻ rganida — unda yomgʻ ir boʻ lishi umidida — xursand boʻ ladi; sizni esa uni koʻ rganingizda, yuzingizda yoqtirmaslik (noxushlik) bilinadi», dedim. U zot: «Ey Oisha, unda azob boʻ lmasligidan meni nima xotirjam qiladi? Bir qavm shamol bilan azoblangan edi; bir qavm azobni koʻ rib: ‹Bu — bizga yomgʻ ir yogʻ diradigan bulut› (Ahqof surasi, 24) dedi (yaʼni azobni yomgʻ ir deb oʻyladi)», dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) — Пайғамбар ﷺнинг завжаси — айтди:) Мен Расулуллоҳ ﷺни — кичик тилчалари (комоги) кў ринадиган даражада — (қаҳ-қаҳ уриб) кулганларини кў рмаганман; у зот фақат табассум қилар эдилар. (Оиша) айтди: У зот бир булут ёки шамолни кў рганларида, (бу) юзларида билинар эди. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, одамлар булутни кў рганида — унда ёмғ ир бў лиши умидида — хурсанд бў лади; сизни эса уни кў рганингизда, юзингизда ёқтирмаслик (нохушлик) билинади», дедим. У зот: «Эй Оиша, унда азоб бў лмаслигидан мени нима хотиржам қилади? Бир қавм шамол билан азобланган эди; бир қавм азобни кў риб: ‹Бу — бизга ёмғ ир ёғ дирадиган булут› (Аҳқоф сураси, 24) деди (яъни азобни ёмғ ир деб ўйлади)», дедилар.
وَعَنْ عَبْدِ الْوَهَّابِ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا، أَنَّ يَهُودًا أَتَوُا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا: السَّامُ عَلَيْكُمْ، فَقَالَتْ عَائِشَةُ: وَعَلَيْكُمْ، وَلَعَنَكُمُ اللَّهُ، وَغَضِبُ اللَّهُ عَلَيْكُمْ، قَالَ: مَهْلاً يَا عَائِشَةُ، عَلَيْكِ بِالرِّفْقِ، وَإِيَّاكِ وَالْعُنْفَ وَالْفُحْشَ، قَالَتْ: أَوَ لَمْ تَسْمَعْ مَا قَالُوا؟ قَالَ: أَوَ لَمْ تَسْمَعِي مَا قُلْتُ؟ رَدَدْتُ عَلَيْهِمْ، فَيُسْتَجَابُ لِي فِيهِمْ، وَلاَ يُسْتَجَابُ لَهُمْ فِيَّ.
(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, yahudiylar Paygʻambar ﷺning oldilariga kelib: «As-samu alaykum» dedilar. Oisha: «Sizlarga ham, Alloh sizlarni laʼnatlasin va sizlarga gʻazab qilsin!» dedi. (U zot:) «Sekin (yumshoq boʻl), ey Oisha! Sen yumshoqlikni (oʻzingga lozim) tut, qoʻpollik va behayolikdan saqlan» dedilar. (Oisha:) «Ular nima deganini eshitmadingizmi?» dedi. (U zot:) «Men nima deganimni eshitmadingmi? Men (ularning soʻzini) ularga qaytardim; bas, mening (duoyim) ular haqida ijobat qilinadi, ularning (duosi esa) men haqimda ijobat qilinmaydi» dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, яҳудийлар Пайғамбар ﷺнинг олдиларига келиб: «Ас-саму алайкум» дедилар. Оиша: «Сизларга ҳам, Аллоҳ сизларни лаънатласин ва сизларга ғазаб қилсин!» деди. (У зот:) «Секин (юмшоқ бўл), эй Оиша! Сен юмшоқликни (ўзингга лозим) тут, қўполлик ва беҳаёликдан сақлан» дедилар. (Оиша:) «Улар нима деганини эшитмадингизми?» деди. (У зот:) «Мен нима деганимни эшитмадингми? Мен (уларнинг сўзини) уларга қайтардим; бас, менинг (дуойим) улар ҳақида ижобат қилинади, уларнинг (дуоси эса) мен ҳақимда ижобат қилинмайди» дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يَعْقُوبَ قَالَ: حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ قَالَ: أَخْبَرَتْنِي عَائِشَةُ، أَنَّ أَبَا بَكْرٍ لَعَنَ بَعْضَ رَقِيقِهِ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم: يَا أَبَا بَكْرٍ، اللَّعَّانِينَ وَالصِّدِّيقِينَ؟ كَلاَّ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ، مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا، فَأَعْتَقَ أَبُو بَكْرٍ يَوْمَئِذٍ بَعْضَ رَقِيقِهِ، ثُمَّ جَاءَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ: لا أَعُودُ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr oʻz qullaridan birini laʼnatladi. Shunda Nabiy ﷺ: «Ey Abu Bakr, laʼnat qiluvchilar-yu siddiqlar (bir boʻladimi)?! Yoʻq, Kaʼbaning Robbiga qasam!» — deb ikki yoki uch marta takrorladilar. Oʻsha kuni Abu Bakr baʼzi qullarini ozod qildi. Soʻng Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Boshqa qaytmayman (bunday qilmayman)», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Абу Бакр ўз қулларидан бирини лаънатлади. Шунда Набий ﷺ: «Эй Абу Бакр, лаънат қилувчилар-ю сиддиқлар (бир бўладими)?! Йўқ, Каъбанинг Роббига қасам!» — деб икки ёки уч марта такрорладилар. Ўша куни Абу Бакр баъзи қулларини озод қилди. Сўнг Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Бошқа қайтмайман (бундай қилмайман)», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، قَالَ: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُلَيْحٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي يُونُسَ مَوْلَى عَائِشَةَ، أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتِ: اسْتَأْذَنَ رَجُلٌ عَلَى رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، فَقَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم: بِئْسَ ابْنُ الْعَشِيرَةِ، فَلَمَّا دَخَلَ هَشَّ لَهُ وَانْبَسَطَ إِلَيْهِ، فَلَمَّا خَرَجَ الرَّجُلُ اسْتَأْذَنَ آخَرُ، قَالَ: نِعْمَ ابْنُ الْعَشِيرَةِ، فَلَمَّا دَخَلَ لَمْ يَنْبَسِطْ إِلَيْهِ كَمَا انْبَسَطَ إِلَى الْآخَرِ، وَلَمْ يَهِشَّ إِلَيْهِ كَمَا هَشَّ لِلْآخَرِ، فَلَمَّا خَرَجَ قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللهِ، قُلْتُ لِفُلاَنٍ مَا قُلْتَ ثُمَّ هَشَشْتَ إِلَيْهِ، وَقُلْتَ لِفُلاَنٍ مَا قُلْتَ وَلَمْ أَرَكَ صَنَعْتَ مِثْلَهُ؟ قَالَ: يَا عَائِشَةُ، إِنَّ مِنْ شَرِّ النَّاسِ مَنِ اتُّقِيَ لِفُحْشِهِ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺning huzurlariga kirishga izn soʻradi, men u zotning yonlarida edim. Shunda u zot: «Qabilaning yomon farzandi yoki qabilaning yomon birodari (keldi)», dedilar. Soʻng unga izn berdilar va u bilan muloyim soʻzlashdilar. U chiqib ketgach, men: «Yo Rasululloh, siz unga aytadiganingizni aytdingiz, soʻng u bilan muloyim soʻzlashdingiz?» dedim. Shunda u zot: «Ey Oisha, odamlarning eng yomoni — yomon (qoʻpol) soʻzidan qoʻrqib, odamlar undan ajralib (uni tark etib) ketgan kishidir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига киришга изн сўради, мен у зотнинг ёнларида эдим. Шунда у зот: «Қабиланинг ёмон фарзанди ёки қабиланинг ёмон биродари (келди)», дедилар. Сўнг унга изн бердилар ва у билан мулойим сўзлашдилар. У чиқиб кетгач, мен: «Ё Расулуллоҳ, сиз унга айтадиганингизни айтдингиз, сўнг у билан мулойим сўзлашдингиз?» дедим. Шунда у зот: «Эй Оиша, одамларнинг энг ёмони — ёмон (қўпол) сўзидан қўрқиб, одамлар ундан ажралиб (уни тарк этиб) кетган кишидир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلامٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَازِمٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كُنْتُ أَلْعَبُ بِالْبَنَاتِ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، وَكَانَ لِي صَوَاحِبُ يَلْعَبْنَ مَعِي، فَكَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا دَخَلَ يَنْقَمِعْنَ مِنْهُ، فَيُسَرِّبُهُنَّ إِلَيَّ، فَيَلْعَبْنَ مَعِي.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdilar:) Men Paygʻambar ﷺning huzurlarida qoʻgʻirchoqlar (qiz-qoʻgʻirchoqlar) bilan oʻynardim, men bilan birga oʻynaydigan dugonalarim (qizlar) bor edi. Rasululloh ﷺ kirganlarida, ular u zotdan (uyalib) berkinardilar; (u zot) esa ularni menga (qaytarib) yuborardilar, ular (yana) men bilan oʻynardilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтдилар:) Мен Пайғамбар ﷺнинг ҳузурларида қўғирчоқлар (қиз-қўғирчоқлар) билан ўйнардим, мен билан бирга ўйнайдиган дугоналарим (қизлар) бор эди. Расулуллоҳ ﷺ кирганларида, улар у зотдан (уялиб) беркинардилар; (у зот) эса уларни менга (қайтариб) юборардилар, улар (яна) мен билан ўйнардилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلاَمٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم: إِنِّي لَأَعْرِفُ غَضَبَكِ وَرِضَاكِ، قَالَتْ: قُلْتُ: وَكَيْفَ تَعْرِفُ ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللهِ؟ قَالَ: إِنَّكِ إِذَا كُنْتِ رَاضِيَةً قُلْتِ: بَلَى، وَرَبِّ مُحَمَّدٍ، وَإِذَا كُنْتِ سَاخِطَةً قُلْتِ: لاَ، وَرَبِّ إِبْرَاهِيمَ، قَالَتْ: قُلْتُ: أَجَلْ، لَسْتُ أُهَاجِرُ إِلا اسْمَكَ.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdilar:) Rasululloh ﷺ: «Men sening gʻazabingni ham, roziligingni ham (albatta) bilaman» dedilar. (Oisha) aytdi: Men: «Buni qanday bilasiz, yo Rasululloh?» dedim. (U zot:) «Sen rozi boʻlganingda: ‹Ha, Muhammadning Robbiga (qasam)› deysan; gʻazablanganingda esa: ‹Yoʻq, Ibrohimning Robbiga (qasam)› deysan» dedilar. (Oisha) aytdi: Men: «Toʻgʻri; men faqat (qasamlarimda) sizning ismingizni tark etaman, xolos» dedim.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтдилар:) Расулуллоҳ ﷺ: «Мен сенинг ғазабингни ҳам, розилигингни ҳам (албатта) биламан» дедилар. (Оиша) айтди: Мен: «Буни қандай биласиз, ё Расулуллоҳ?» дедим. (У зот:) «Сен рози бўлганингда: ‹Ҳа, Муҳаммаднинг Роббига (қасам)› дейсан; ғазабланганингда эса: ‹Йўқ, Иброҳимнинг Роббига (қасам)› дейсан» дедилар. (Оиша) айтди: Мен: «Тўғри; мен фақат (қасамларимда) сизнинг исмингизни тарк этаман, холос» дедим.