حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا حُصَيْنٌ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ عُرْوَةَ الْبَارِقِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْخَيْلُ مَعْقُودٌ بِنَوَاصِيهَا الْخَيْرُ وَالْأَجْرُ وَالْمَغْنَمُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ

Urva al-Boriqiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Otlarning peshonalariga qiyomat kunigacha yaxshilik — savob va gʻanimat bogʻlab qoʻyilgan», dedilar.Урва ал-Бориқий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Отларнинг пешоналарига қиёмат кунигача яхшилик — савоб ва ғанимат боғлаб қўйилган», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ أَخْبَرَنَا الْبَارِقِيُّ شَبِيبٌ أَنَّهُ سَمِعَ عُرْوَةَ الْبَارِقِيَّ يَقُولُسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الْخَيْلُ مَعْقُودٌ فِي نَوَاصِيهَا الْخَيْرُوَرَأَيْتُ فِي دَارِهِ سَبْعِينَ فَرَسًا

Urva al-Bariqiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺning: «Otlarning peshonalariga yaxshilik bogʻlangandir», deganlarini eshitdim. Men uning uyida yetmishta ot koʻrdim.Урва ал-Бариқий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺнинг: «Отларнинг пешоналарига яхшилик боғлангандир», деганларини эшитдим. Мен унинг уйида етмишта от кўрдим.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ شَبِيبٍ أَنَّهُ سَمِعَ الْحَيَّ يُخْبِرُونَ عَنْ عُرْوَةَ الْبَارِقِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ مَعَهُ بِدِينَارٍ يَشْتَرِي لَهُ أُضْحِيَّةً وَقَالَ مَرَّةً أَوْ شَاةً فَاشْتَرَى لَهُ اثْنَتَيْنِ فَبَاعَ وَاحِدَةً بِدِينَارٍ وَأَتَاهُ بِالْأُخْرَى فَدَعَا لَهُ بِالْبَرَكَةِ فِي بَيْعِهِفَكَانَ لَوْ اشْتَرَى التُّرَابَ لَرَبِحَ فِيهِ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ زَكَرِيَّا عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ قَالَ و حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ زَيْدٍ عَنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِي لَبِيدٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ قَالَ أَبِي و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ كُلُّهُمْ قَالَ ابْنُ أَبِي الْجَعْدِ

Urva al-Boriqiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ u bilan bir dinor yuborib, oʻzlariga qurbonlik — baʼzida: qoʻy, deb aytdi — sotib olishni buyurdilar. U esa u zotga ikkitasini sotib oldi, soʻng bittasini bir dinorga sotib, ikkinchisini u zotga olib keldi. Shunda u zot uning savdosiga baraka soʻrab duo qildilar. Endi u tuproq sotib olsa ham, undan foyda koʻrar edi.Урва ал-Бориқий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ у билан бир динор юбориб, ўзларига қурбонлик — баъзида: қўй, деб айтди — сотиб олишни буюрдилар. У эса у зотга иккитасини сотиб олди, сўнг биттасини бир динорга сотиб, иккинчисини у зотга олиб келди. Шунда у зот унинг савдосига барака сўраб дуо қилдилар. Энди у тупроқ сотиб олса ҳам, ундан фойда кўрар эди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي السَّفَرِ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الْخَيْلُ مَعْقُودٌ بِنَوَاصِيهَا الْخَيْرُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ الْأَجْرُ وَالْمَغْنَمُ

Urva ibn Abul-Jaʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Men Rasululloh ﷺdan eshitdim, u zot: «Otlarning peshonalariga qiyomat kunigacha yaxshilik — savob va gʻanimat bogʻlab qoʻyilgan», dedilar.Урва ибн Абул-Жаъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺдан эшитдим, у зот: «Отларнинг пешоналарига қиёмат кунигача яхшилик — савоб ва ғанимат боғлаб қўйилган», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ زَكَرِيَّا وَوَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا عَنْ عَامِرٍ عَنْ عُرْوَةَ قَالَ يَحْيَى ابْنِ أَبِي الْجَعْدِ الْبَارِقِيُّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ وَكِيعٌ فِي حَدِيثِهِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْخَيْلُ مَعْقُودٌ فِي نَوَاصِيهَا الْخَيْرُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ الْأَجْرُ وَالْمَغْنَمُ

Urva ibn Abul-Jaʼd al-Boriqiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺdan eshitdim, u zot: «Otlarning peshonalariga qiyomat kunigacha yaxshilik — savob va gʻanimat bogʻlab qoʻyilgan», dedilar.Урва ибн Абул-Жаъд ал-Бориқий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺдан эшитдим, у зот: «Отларнинг пешоналарига қиёмат кунигача яхшилик — савоб ва ғанимат боғлаб қўйилган», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْعَيْزَارِ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ جَعْدٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْخَيْلُ مَعْقُودٌ فِي نَوَاصِيهَا الْخَيْرُ

Urva ibn Jaʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Otlarning peshonalariga yaxshilik bogʻlangandir», dedilar.Урва ибн Жаъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Отларнинг пешоналарига яхшилик боғлангандир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ أَبِي الْجَعْدِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْخَيْلُ مَعْقُودٌ فِي نَوَاصِيهَا الْخَيْرُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ الْأَجْرُ وَالْمَغْنَمُ

Urva ibn Abul-Jaʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Otlarning peshonalariga qiyomat kunigacha yaxshilik — savob va gʻanimat bogʻlab qoʻyilgan», dedilar.Урва ибн Абул-Жаъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Отларнинг пешоналарига қиёмат кунигача яхшилик — савоб ва ғанимат боғлаб қўйилган», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا الزُّبَيْرُ بْنُ الْخِرِّيتِ حَدَّثَنَا أَبُو لَبِيدٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ الْبَارِقِيِّ قَالَعَرَضَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَلَبٌ فَأَعْطَانِي دِينَارًا وَقَالَ أَيْ عُرْوَةُ ائْتِ الْجَلَبَ فَاشْتَرِ لَنَا شَاةً فَأَتَيْتُ الْجَلَبَ فَسَاوَمْتُ صَاحِبَهُ فَاشْتَرَيْتُ مِنْهُ شَاتَيْنِ بِدِينَارٍ فَجِئْتُ أَسُوقُهُمَا أَوْ قَالَ أَقُودُهُمَا فَلَقِيَنِي رَجُلٌ فَسَاوَمَنِي فَأَبِيعُهُ شَاةً بِدِينَارٍ فَجِئْتُ بِالدِّينَارِ وَجِئْتُ بِالشَّاةِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا دِينَارُكُمْ وَهَذِهِ شَاتُكُمْ قَالَ وَصَنَعْتَ كَيْفَ قَالَ فَحَدَّثْتُهُ الْحَدِيثَ فَقَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُ فِي صَفْقَةِ يَمِينِهِفَلَقَدْ رَأَيْتُنِي أَقِفُ بِكُنَاسَةِ الْكُوفَةِ فَأَرْبَحُ أَرْبَعِينَ أَلْفًا قَبْلَ أَنْ أَصِلَ إِلَى أَهْلِي وَكَانَ يَشْتَرِي الْجَوَارِيَ وَيَبِيعُ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَجَّاجِ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا الزُّبَيْرُ بْنُ الْخِرِّيتِ عَنْ أَبِي لَبِيدٍ وَهُوَ لُمَازَةُ بْنُ زَبَّارٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ الْبَارِقِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ

Urva ibn Abul-Jaʼd al-Boriqiy (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺga bozorga haydab kelingan mol roʻpara boʻldi. U zot menga bir dinor berib: «Ey Urva, molning oldiga borib, bizga bir qoʻy sotib ol», dedilar. Men molning oldiga borib, egasi bilan savdolashdim va undan bir dinorga ikkita qoʻy sotib oldim. Ikkovini haydab — yoki: yetaklab — kelayotgan edim, menga bir kishi roʻpara boʻlib, savdolashdi va men unga bir qoʻyni bir dinorga sotdim. Soʻng dinorni va qoʻyni olib kelib: «Ey Allohning Rasuli, mana bu dinoringiz, mana bu qoʻyingiz», dedim. U zot: «Qanday qilding?» dedilar. Men u zotga boʻlgan voqeani soʻzlab berdim. Shunda u zot: «Allohim, uning oʻng qoʻli savdosiga baraka bergin», dedilar. Men oʻzimni Kufa Kunosasida turgan holda koʻrar edim: ahlimga yetib borgunimcha qirq ming foyda qilardim. U choʻrilar sotib olib, sotar edi.Урва ибн Абул-Жаъд ал-Бориқий (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺга бозорга ҳайдаб келинган мол рўпара бўлди. У зот менга бир динор бериб: «Эй Урва, молнинг олдига бориб, бизга бир қўй сотиб ол», дедилар. Мен молнинг олдига бориб, эгаси билан савдолашдим ва ундан бир динорга иккита қўй сотиб олдим. Икковини ҳайдаб — ёки: етаклаб — келаётган эдим, менга бир киши рўпара бўлиб, савдолашди ва мен унга бир қўйни бир динорга сотдим. Сўнг динорни ва қўйни олиб келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, мана бу динорингиз, мана бу қўйингиз», дедим. У зот: «Қандай қилдинг?» дедилар. Мен у зотга бўлган воқеани сўзлаб бердим. Шунда у зот: «Аллоҳим, унинг ўнг қўли савдосига барака бергин», дедилар. Мен ўзимни Куфа Куносасида турган ҳолда кўрар эдим: аҳлимга етиб боргунимча қирқ минг фойда қилардим. У чўрилар сотиб олиб, сотар эди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ أَخْبَرَنَا أَبُو إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ الْعَيْزَارَ بْنَ حُرَيْثٍ يُحَدِّثُ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ الْأَزْدِيِّ أَنَّهُسَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الْخَيْلُ مَعْقُودٌ فِي نَوَاصِيهَا الْخَيْرُ

Urva ibn Abul-Jaʼd al-Azdiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺning: «Otlarning peshonalariga yaxshilik bogʻlangandir», deganlarini eshitdi.Урва ибн Абул-Жаъд ал-Аздий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺнинг: «Отларнинг пешоналарига яхшилик боғлангандир», деганларини эшитди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ أَخْبَرَنِي حُصَيْنٌ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي السَّفَرِ أَنَّهُمَا سَمِعَا الشَّعْبِيَّ سَمِعَ عُرْوَةَ بْنَ أَبِي الْجَعْدِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْخَيْلُ مَعْقُودٌ بِنَوَاصِيهَا الْخَيْرُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ الْأَجْرُ وَالْمَغْنَمُ

Urva ibn Abul-Jaʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Otlarning peshonalariga qiyomat kunigacha yaxshilik — savob va gʻanimat bogʻlab qoʻyilgan», dedilar.Урва ибн Абул-Жаъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Отларнинг пешоналарига қиёмат кунигача яхшилик — савоб ва ғанимат боғлаб қўйилган», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا عَنِ الشَّعْبِيِّ حَدَّثَنِي عُرْوَةُ الْبَارِقِيُّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْخَيْلُ مَعْقُودٌ فِي نَوَاصِيهَا الْخَيْرُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ الْأَجْرُ وَالْمَغْنَمُ

Urva al-Boriqiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Otlarning peshonalariga qiyomat kunigacha yaxshilik — savob va gʻanimat bogʻlab qoʻyilgan», dedilar.Урва ал-Бориқий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Отларнинг пешоналарига қиёмат кунигача яхшилик — савоб ва ғанимат боғлаб қўйилган», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا الزُّبَيْرُ بْنُ الْخِرِّيتِ عَنْ أَبِي لَبِيدٍ قَالَ كَانَ عُرْوَةُ بْنُ أَبِي الْجَعْدِ الْبَارِقِيُّ نَازِلًا بَيْنَ أَظْهُرِنَا فَحَدَّثَ عَنْهُ أَبُو لَبِيدٍ لُمَازَةُ بْنُ زَبَّارٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ قَالَعَرَضَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَلَبٌ فَأَعْطَانِي دِينَارًا فَقَالَ أَيْ عُرْوَةُ ائْتِ الْجَلَبَ فَاشْتَرِ لَنَا شَاةً قَالَ فَأَتَيْتُ الْجَلَبَ فَسَاوَمْتُ صَاحِبَهُ فَاشْتَرَيْتُ مِنْهُ شَاتَيْنِ بِدِينَارٍ فَجِئْتُ أَسُوقُهُمَا أَوْ قَالَ أَقُودُهُمَا فَلَقِيَنِي رَجُلٌ فَسَاوَمَنِي فَأَبِيعُهُ شَاةً بِدِينَارٍ فَجِئْتُ بِالدِّينَارِ وَجِئْتُ بِالشَّاةِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا دِينَارُكُمْ وَهَذِهِ شَاتُكُمْ قَالَ وَصَنَعْتَ كَيْفَ فَحَدَّثْتُهُ الْحَدِيثَ فَقَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُ فِي صَفْقَةِ يَمِينِهِفَلَقَدْ رَأَيْتُنِي أَقِفُ بِكُنَاسَةِ الْكُوفَةِ فَأَرْبَحُ أَرْبَعِينَ أَلْفًا قَبْلَ أَنْ أَصِلَ إِلَى أَهْلِي وَكَانَ يَشْتَرِي الْجَوَارِيَ وَيَبِيعُ

Urva ibn Abul-Jaʼd al-Boriqiy (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺga bozorga haydab kelingan mol roʻpara boʻldi. U zot menga bir dinor berib: «Ey Urva, molning oldiga borib, bizga bir qoʻy sotib ol», dedilar. Men molning oldiga borib, egasi bilan savdolashdim va undan bir dinorga ikkita qoʻy sotib oldim. Ikkovini haydab — yoki: yetaklab — kelayotgan edim, menga bir kishi roʻpara boʻlib, savdolashdi va men unga bir qoʻyni bir dinorga sotdim. Soʻng dinorni va qoʻyni olib kelib: «Ey Allohning Rasuli, mana bu dinoringiz, mana bu qoʻyingiz», dedim. U zot: «Qanday qilding?» dedilar. Men u zotga boʻlgan voqeani soʻzlab berdim. Shunda u zot: «Allohim, uning oʻng qoʻli savdosiga baraka bergin», dedilar. Men oʻzimni Kufa Kunosasida turgan holda koʻrar edim: ahlimga yetib borgunimcha qirq ming foyda qilardim. U choʻrilar sotib olib, sotar edi.Урва ибн Абул-Жаъд ал-Бориқий (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺга бозорга ҳайдаб келинган мол рўпара бўлди. У зот менга бир динор бериб: «Эй Урва, молнинг олдига бориб, бизга бир қўй сотиб ол», дедилар. Мен молнинг олдига бориб, эгаси билан савдолашдим ва ундан бир динорга иккита қўй сотиб олдим. Икковини ҳайдаб — ёки: етаклаб — келаётган эдим, менга бир киши рўпара бўлиб, савдолашди ва мен унга бир қўйни бир динорга сотдим. Сўнг динорни ва қўйни олиб келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, мана бу динорингиз, мана бу қўйингиз», дедим. У зот: «Қандай қилдинг?» дедилар. Мен у зотга бўлган воқеани сўзлаб бердим. Шунда у зот: «Аллоҳим, унинг ўнг қўли савдосига барака бергин», дедилар. Мен ўзимни Куфа Куносасида турган ҳолда кўрар эдим: аҳлимга етиб боргунимча қирқ минг фойда қилардим. У чўрилар сотиб олиб, сотар эди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ حُصَيْنٍ عَنِ الشَّعْبِيِّ قَالَ سَمِعْتُ عُرْوَةَ بْنَ أَبِي الْجَعْدِ الْبَارِقِيَّ قَالَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الْخَيْلُ مَعْقُودٌ فِي نَوَاصِيهَا الْخَيْرُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ الْأَجْرُ وَالْمَغْنَمُ

Urva ibn Abul-Jaʼd al-Boriqiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺdan eshitdim, u zot: «Otlarning peshonalariga qiyomat kunigacha yaxshilik — savob va gʻanimat bogʻlab qoʻyilgan», dedilar.Урва ибн Абул-Жаъд ал-Бориқий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺдан эшитдим, у зот: «Отларнинг пешоналарига қиёмат кунигача яхшилик — савоб ва ғанимат боғлаб қўйилган», дедилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ قَالَسَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قُلْتُ إِنَّ أَرْضَنَا أَرْضُ صَيْدٍ فَيَرْمِي أَحَدُنَا الصَّيْدَ فَيَغِيبُ عَنْهُ لَيْلَةً أَوْ لَيْلَتَيْنِ فَيَجِدُهُ وَفِيهِ سَهْمُهُ قَالَ إِذَا وَجَدْتَ سَهْمَكَ وَلَمْ تَجِدْ فِيهِ أَثَرَ غَيْرِهِ وَعَلِمْتَ أَنَّ سَهْمَكَ قَتَلَهُ فَكُلْهُ

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺdan soʻrab: «Bizning yerimiz ov yeri, birimiz ovga oʻq otadi-yu, ov undan bir yoki ikki kecha gʻoyib boʻlib qoladi, soʻng uni oʻzining oʻqi sanchilgan holda topadi», dedim. U zot: «Oʻzingning oʻqingni topsang, unda oʻzgasining izini topmasang va uni sening oʻqing oʻldirganini bilsang, uni ye», dedilar.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺдан сўраб: «Бизнинг еримиз ов ери, биримиз овга ўқ отади-ю, ов ундан бир ёки икки кеча ғойиб бўлиб қолади, сўнг уни ўзининг ўқи санчилган ҳолда топади», дедим. У зот: «Ўзингнинг ўқингни топсанг, унда ўзгасининг изини топмасанг ва уни сенинг ўқинг ўлдирганини билсанг, уни е», дедилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا حُصَيْنٌ عَنِ الشَّعْبِيِّ أَخْبَرَنَا عَدِيُّ بْنُ حَاتِمٍ قَالَلَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ {وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمْ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنْ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ} قَالَ عَمَدْتُ إِلَى عِقَالَيْنِ أَحَدُهُمَا أَسْوَدُ وَالْآخَرُ أَبْيَضُ فَجَعَلْتُهُمَا تَحْتَ وِسَادِي قَالَ ثُمَّ جَعَلْتُ أَنْظُرُ إِلَيْهِمَا فَلَا تُبِينُ لِي الْأَسْوَدَ مِنْ الْأَبْيَضِ وَلَا الْأَبْيَضَ مِنْ الْأَسْوَدِ فَلَمَّا أَصْبَحْتُ غَدَوْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرْتُهُ بِالَّذِي صَنَعْتُ فَقَالَ إِنْ كَانَ وِسَادُكَ إِذًا لَعَرِيضٌ إِنَّمَا ذَلِكَ بَيَاضُ النَّهَارِ مِنْ سَوَادِ اللَّيْلِ

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu) aytdi: {Oq ip qora ipdan sizlarga ayon boʻlgunicha yenglar va ichinglar} degan oyat nozil boʻlganda, men biri qora, biri oq ikkita boylamni olib, ularni yostigʻim ostiga qoʻydim. Soʻng ularga qarab turdim, ammo menga qorasi oqidan, oqi qorasidan ayon boʻlmadi. Tong otganda Rasululloh ﷺning huzurlariga borib, qilgan ishimni xabar qildim. Shunda u zot: «Unday boʻlsa, sening yostigʻing juda keng ekan! Albatta, u — kechaning qoraligidan (ajralgan) kunduzning oqligidir», dedilar.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу) айтди: {Оқ ип қора ипдан сизларга аён бўлгунича енглар ва ичинглар} деган оят нозил бўлганда, мен бири қора, бири оқ иккита бойламни олиб, уларни ёстиғим остига қўйдим. Сўнг уларга қараб турдим, аммо менга қораси оқидан, оқи қорасидан аён бўлмади. Тонг отганда Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига бориб, қилган ишимни хабар қилдим. Шунда у зот: «Ундай бўлса, сенинг ёстиғинг жуда кенг экан! Албатта, у — кечанинг қоралигидан (ажралган) кундузнинг оқлигидир», дедилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا مُجَالِدٌ وَزَكَرِيَّا وَغَيْرُهُمَا عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ قَالَسَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ صَيْدِ الْمِعْرَاضِ فَقَالَ مَا أَصَابَ بِحَدِّهِ فَخَرَقَ فَكُلْ وَمَا أَصَابَ بِعَرْضِهِ فَقَتَلَ فَإِنَّهُ وَقِيذٌ فَلَا تَأْكُلْ

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺdan meʼroz bilan ov qilish haqida soʻradim. Shunda u zot: «Uning oʻtkir uchi bilan tegib, teshib oʻtganini ye, koʻndalangi bilan tegib oʻldirganini esa yema, chunki u urib oʻldirilgandir», dedilar.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺдан меъроз билан ов қилиш ҳақида сўрадим. Шунда у зот: «Унинг ўткир учи билан тегиб, тешиб ўтганини е, кўндаланги билан тегиб ўлдирганини эса ема, чунки у уриб ўлдирилгандир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ أَنَّهُسَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أُرْسِلُ الْكَلْبَ الْمُعَلَّمَ فَيَأْخُذُ قَالَ إِذَا أَرْسَلْتَ كَلْبَكَ الْمُعَلَّمَ وَذَكَرْتَ اسْمَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَأَخَذَ فَكُلْ قُلْتُ وَإِنْ قَتَلَ قَالَ وَإِنْ قَتَلَ قَالَ قُلْتُ أَرْمِي بِالْمِعْرَاضِ قَالَ إِذَا أَصَابَ بِحَدِّهِ فَكُلْ وَإِنْ أَصَابَ بِعَرْضِهِ فَلَا تَأْكُلْ

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺdan soʻrab: «Men oʻrgatilgan itni qoʻyib yuboraman, u (ovni) ushlab oladi», dedi. U zot: «Oʻrgatilgan itingni qoʻyib yuborsang va aziz va jalil Allohning nomini zikr qilsang, u ushlab olsa, ye», dedilar. Men: «U oʻldirsa ham-a?» dedim. U zot: «U oʻldirsa ham», dedilar. Men: «Men meʼroz bilan otaman», dedim. U zot: «Oʻtkir uchi bilan tegsa, ye, koʻndalangi bilan tegsa, yema», dedilar.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺдан сўраб: «Мен ўргатилган итни қўйиб юбораман, у (овни) ушлаб олади», деди. У зот: «Ўргатилган итингни қўйиб юборсанг ва азиз ва жалил Аллоҳнинг номини зикр қилсанг, у ушлаб олса, е», дедилар. Мен: «У ўлдирса ҳам-а?» дедим. У зот: «У ўлдирса ҳам», дедилар. Мен: «Мен меъроз билан отаман», дедим. У зот: «Ўткир учи билан тегса, е, кўндаланги билан тегса, ема», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ خَيْثَمَةَ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ إِلَّا سَيُكَلِّمُهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لَيْسَ بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ تَرْجُمَانٌ ثُمَّ يَنْظُرُ أَيْمَنَ مِنْهُ فَلَا يَرَى إِلَّا شَيْئًا قَدَّمَهُ ثُمَّ يَنْظُرُ أَشْأَمَ مِنْهُ فَلَا يَرَى إِلَّا شَيْئًا قَدَّمَهُ ثُمَّ يَنْظُرُ تِلْقَاءَ وَجْهِهِ فَتَسْتَقْبِلُهُ النَّارُ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ اسْتَطَاعَ مِنْكُمْ أَنْ يَقِيَ وَجْهَهُ النَّارَ وَلَوْ بِشِقِّ تَمْرَةٍ فَلْيَفْعَلْ

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biror kishi yoʻqki, aziz va jalil Alloh u bilan oʻzaro tarjimonsiz gaplashmasin. Bas, u oʻng tomoniga qaraydi va oʻzi oldindan yuborgan narsadan boshqasini koʻrmaydi, soʻng chap tomoniga qaraydi va oʻzi oldindan yuborgan narsadan boshqasini koʻrmaydi, soʻng yuzi roʻparasiga qaraydi va oʻt uni qarshi oladi», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Sizlardan kim yuzini oʻtdan saqlay olsa, garchi yarim xurmo bilan boʻlsa-da, shunday qilsin», dedilar.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирор киши йўқки, азиз ва жалил Аллоҳ у билан ўзаро таржимонсиз гаплашмасин. Бас, у ўнг томонига қарайди ва ўзи олдиндан юборган нарсадан бошқасини кўрмайди, сўнг чап томонига қарайди ва ўзи олдиндан юборган нарсадан бошқасини кўрмайди, сўнг юзи рўпарасига қарайди ва ўт уни қарши олади», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан ким юзини ўтдан сақлай олса, гарчи ярим хурмо билан бўлса-да, шундай қилсин», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا سِمَاكٌ عَنْ مُرَيِّ بْنِ قَطَرِىٍّ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي كَانَ يَصِلُ الرَّحِمَ وَيَقْرِي الضَّيْفَ وَيَفْعَلُ كَذَا قَالَ إِنَّ أَبَاكَ أَرَادَ شَيْئًا فَأَدْرَكَهُ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرْمِي الصَّيْدَ وَلَا أَجِدُ مَا أُذَكِّيهِ بِهِ إِلَّا الْمَرْوَةَ وَالْعَصَا قَالَ أَمَرَّ الدَّمَ بِمَا شِئْتَ ثُمَّ اذْكُرْ اسْمَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ قُلْتُ طَعَامٌ مَا أَدَعُهُ إِلَّا تَحَرُّجًا قَالَ مَا ضَارَعْتَ فِيهِ نَصْرَانِيَّةً فَلَا فَدَعْهُ

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu) aytdi: Men: «Ey Allohning Rasuli, otam qarindoshlik rishtasini ulardi, mehmon kutardi, shunday-shunday qilardi», dedim. U zot: «Albatta, otang bir narsani istadi va unga erishdi», dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, men ovga oʻq otaman, ammo uni soʻyish uchun oʻtkir toshdan va tayoqdan boshqa narsa topa olmayman», dedim. U zot: «Nima bilan xohlasang, shuning bilan qonni oqizgin, soʻng aziz va jalil Allohning nomini zikr qilgin», dedilar. Men: «Bir taom borki, men uni faqat ehtiyot yuzasidan tark qilaman», dedim. U zot: «Nasroniylarga oʻxshab qolgan narsangni — yoʻq, uni tark qil», dedilar.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, отам қариндошлик риштасини уларди, меҳмон кутарди, шундай-шундай қиларди», дедим. У зот: «Албатта, отанг бир нарсани истади ва унга эришди», дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен овга ўқ отаман, аммо уни сўйиш учун ўткир тошдан ва таёқдан бошқа нарса топа олмайман», дедим. У зот: «Нима билан хоҳласанг, шунинг билан қонни оқизгин, сўнг азиз ва жалил Аллоҳнинг номини зикр қилгин», дедилар. Мен: «Бир таом борки, мен уни фақат эҳтиёт юзасидан тарк қиламан», дедим. У зот: «Насронийларга ўхшаб қолган нарсангни — йўқ, уни тарк қил», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ مُجَالِدٍ أَخْبَرَنِي عَامِرٌ حَدَّثَنِي عَدِيُّ بْنُ حَاتِمٍ قَالَعَلَّمَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الصَّلَاةَ وَالصِّيَامَ قَالَ صَلِّ كَذَا وَكَذَا وَصُمْ فَإِذَا غَابَتْ الشَّمْسُ فَكُلْ وَاشْرَبْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكَ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنْ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ وَصُمْ ثَلَاثِينَ يَوْمًا إِلَّا أَنْ تَرَى الْهِلَالَ قَبْلَ ذَلِكَ فَأَخَذْتُ خَيْطَيْنِ مِنْ شَعْرٍ أَسْوَدَ وَأَبْيَضَ فَكُنْتُ أَنْظُرُ فِيهِمَا فَلَا يَتَبَيَّنُ لِي فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَضَحِكَ وَقَالَ يَا ابْنَ حَاتِمٍ إِنَّمَا ذَاكَ بَيَاضُ النَّهَارِ مِنْ سَوَادِ اللَّيْلِ

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ menga namoz va roʻzani oʻrgatdilar. U zot: «Shunday va shunday namoz oʻqi, roʻza tut; quyosh botsa, ye va ich, oq ip qora ipdan senga ayon boʻlgunicha (ye va ich); oʻttiz kun roʻza tut, magar shundan oldin hilolni koʻrsang (boshqa gap)», dedilar. Men qora va oq ikkita soch ipini olib, ularga qarab turdim, ammo menga ayon boʻlmadi. Buni Rasululloh ﷺga aytdim, u zot kulib: «Ey Ibn Hotim, albatta, u — kechaning qoraligidan (ajralgan) kunduzning oqligidir», dedilar.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ менга намоз ва рўзани ўргатдилар. У зот: «Шундай ва шундай намоз ўқи, рўза тут; қуёш ботса, е ва ич, оқ ип қора ипдан сенга аён бўлгунича (е ва ич); ўттиз кун рўза тут, магар шундан олдин ҳилолни кўрсанг (бошқа гап)», дедилар. Мен қора ва оқ иккита соч ипини олиб, уларга қараб турдим, аммо менга аён бўлмади. Буни Расулуллоҳ ﷺга айтдим, у зот кулиб: «Эй Ибн Ҳотим, албатта, у — кечанинг қоралигидан (ажралган) кундузнинг оқлигидир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ مَيْسَرَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ قَالَ عَدِيُّ بْنُ حَاتِمٍقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرْمِي الصَّيْدَ فَأَطْلُبُ أَثَرَهُ بَعْدَ لَيْلَةٍ فَأَجِدُ فِيهِ سَهْمِي فَقَالَ إِذَا وَجَدْتَ فِيهِ سَهْمَكَ وَلَمْ يَأْكُلْ مِنْهُ سَبُعٌ فَكُلْفَذَكَرْتُهُ لِأَبِي بِشْرٍ فَقَالَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ عَدِيٍّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنْ وَجَدْتَ فِيهِ سَهْمَكَ تَعْلَمُ أَنَّهُ قَتَلَهُ فَكُلْ

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu) aytdi: Men: «Ey Allohning Rasuli, men ovga oʻq otaman, soʻng bir kechadan keyin uning izini quvaman va unda oʻzimning oʻqimni topaman», dedim. U zot: «Unda oʻqingni topsang va undan yirtqich hayvon yemagan boʻlsa, ye», dedilar. Men buni Abu Bishrga aytdim, u Saʼid ibn Jubayrdan, u Adiydan, u Nabiy ﷺdan: «Unda oʻqingni topsang va uni oʻq oʻldirganini bilsang, ye», deganlarini rivoyat qildi.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен овга ўқ отаман, сўнг бир кечадан кейин унинг изини қуваман ва унда ўзимнинг ўқимни топаман», дедим. У зот: «Унда ўқингни топсанг ва ундан йиртқич ҳайвон емаган бўлса, е», дедилар. Мен буни Абу Бишрга айтдим, у Саъид ибн Жубайрдан, у Адийдан, у Набий ﷺдан: «Унда ўқингни топсанг ва уни ўқ ўлдирганини билсанг, е», деганларини ривоят қилди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْقِلٍ قَالَ سَمِعْتُ عَدِيَّ بْنَ حَاتِمٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اتَّقُوا النَّارَ وَلَوْ بِشِقِّ تَمْرَةٍ

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yarim xurmo bilan boʻlsa ham, oʻtdan saqlaninglar», dedilar.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ярим хурмо билан бўлса ҳам, ўтдан сақланинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنِ ابْنِ عَوْنٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ ابْنِ حُذَيْفَةَ قَالَ كُنْتُ أُحَدَّثُ حَدِيثًا عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ فَقُلْتُ هَذَا عَدِيٌّ فِي نَاحِيَةِ الْكُوفَةِ فَلَوْ أَتَيْتُهُ فَكُنْتُ أَنَا الَّذِي أَسْمَعُهُ مِنْهُ فَأَتَيْتُهُ فَقُلْتُ إِنِّي كُنْتُ أُحَدَّثُ عَنْكَ حَدِيثًا فَأَرَدْتُ أَنْ أَكُونَ أَنَا الَّذِي أَسْمَعُهُ مِنْكَ قَالَلَمَّا بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَرْتُ مِنْهُ حَتَّى كُنْتُ فِي أَقْصَى أَرْضِ الْمُسْلِمِينَ مِمَّا يَلِي الرُّومَ قَالَ فَكَرِهْتُ مَكَانِي الَّذِي أَنَا فِيهِ حَتَّى كُنْتُ لَهُ أَشَدَّ كَرَاهِيَةً لَهُ مِنِّي مِنْ حَيْثُ جِئْتُ قَالَ قُلْتُ لَآتِيَنَّ هَذَا الرَّجُلَ فَوَاللَّهِ إِنْ كَانَ صَادِقًا فَلَأَسْمَعَنَّ مِنْهُ وَإِنْ كَانَ كَاذِبًا مَا هُوَ بِضَائِرِي قَالَ فَأَتَيْتُهُ وَاسْتَشْرَفَنِي النَّاسُ وَقَالُوا عَدِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَدِيُّ بْنُ حَاتِمٍ قَالَ أَظُنُّهُ قَالَ ثَلَاثَ مِرَارٍ قَالَ فَقَالَ لِي يَا عَدِيُّ بْنَ حَاتِمٍ أَسْلِمْ تَسْلَمْ قَالَ قُلْتُ إِنِّي مِنْ أَهْلِ دِينٍ قَالَ يَا عَدِيُّ بْنَ حَاتِمٍ أَسْلِمْ تَسْلَمْ قَالَ قُلْتُ إِنِّي مِنْ أَهْلِ دِينٍ قَالَهَا ثَلَاثًا قَالَ أَنَا أَعْلَمُ بِدِينِكَ مِنْكَ قَالَ قُلْتُ أَنْتَ أَعْلَمُ بِدِينِي مِنِّي قَالَ نَعَمْ قَالَ أَلَيْسَ تَرْأَسُ قَوْمَكَ قَالَ قُلْتُ بَلَى قَالَ فَذَكَرَ مُحَمَّدٌ الرَّكُوسِيَّةَ قَالَ كَلِمَةً الْتَمَسَهَا يُقِيمُهَا فَتَرَكَهَا قَالَ فَإِنَّهُ لَا يَحِلُّ فِي دِينِكَ الْمِرْبَاعُ قَالَ فَلَمَّا قَالَهَا تَوَاضَعَتْ مِنِّي هُنَيَّةٌ قَالَ وَإِنِّي قَدْ أَرَى أَنَّ مِمَّا يَمْنَعُكَ خَصَاصَةٌ تَرَاهَا مِمَّنْ حَوْلِي

Ibn Huzayfa aytdi: Menga Adiy ibn Hotimdan bir hadis aytilardi. Men: «Mana Adiyning oʻzi Kufa chekkasida turibdi-ku, uning oldiga borsam, uni oʻzidan eshitgan men boʻlar edim», dedim va uning oldiga bordim. «Men sendan bir hadis rivoyat qilinganini eshitardim, uni oʻzingdan eshitishni istadim», dedim. U shunday dedi: Aziz va jalil Alloh Nabiy ﷺni yuborganida, men undan qochib, musulmonlar yerining eng chekkasiga, Rum tomoniga borib qoldim. Soʻng oʻzim turgan joyni yomon koʻrib qoldim, hatto uni kelgan joyimdan ham qattiqroq yomon koʻrdim. Men: «Albatta, bu kishining oldiga boraman: Allohga qasamki, agar u rostgoʻy boʻlsa, undan eshitaman, agar yolgʻonchi boʻlsa, u menga zarar qilmaydi», dedim. Uning oldiga bordim, odamlar meni koʻrib: «Adiy ibn Hotim, Adiy ibn Hotim!» dedilar — buni uch marta aytdi deb oʻylayman. U zot menga: «Ey Adiy ibn Hotim, islomga kir — salomat boʻlasan», dedilar. Men: «Men bir din ahlidanman», dedim. U zot: «Ey Adiy ibn Hotim, islomga kir — salomat boʻlasan», dedilar. Men: «Men bir din ahlidanman», dedim; buni uch marta aytdilar. U zot: «Men sening diningni sendan koʻra yaxshiroq bilaman», dedilar. Men: «Sen mening dinimni mendan yaxshiroq bilasanmi?» dedim. U zot: «Ha», dedilar. U zot: «Sen qavmingga boshliqlik qilmaysanmi?» dedilar. Men: «Ha», dedim. Muhammad rakusiylikni zikr qildi va u bir soʻzni tiklamoqchi boʻlib izladi, soʻng uni tark qildi. U zot: «Albatta, sening diningda oʻljaning toʻrtdan biri senga halol emas», dedilar. U buni aytganda, ichimda bir narsa pasaydi. U zot: «Men seni toʻsib turgan narsa — atrofimdagilarda koʻrayotgan kambagʻallikdir deb bilaman», dedilar.Ибн Ҳузайфа айтди: Менга Адий ибн Ҳотимдан бир ҳадис айтиларди. Мен: «Мана Адийнинг ўзи Куфа чеккасида турибди-ку, унинг олдига борсам, уни ўзидан эшитган мен бўлар эдим», дедим ва унинг олдига бордим. «Мен сендан бир ҳадис ривоят қилинганини эшитардим, уни ўзингдан эшитишни истадим», дедим. У шундай деди: Азиз ва жалил Аллоҳ Набий ﷺни юборганида, мен ундан қочиб, мусулмонлар ерининг энг чеккасига, Рум томонига бориб қолдим. Сўнг ўзим турган жойни ёмон кўриб қолдим, ҳатто уни келган жойимдан ҳам қаттиқроқ ёмон кўрдим. Мен: «Албатта, бу кишининг олдига бораман: Аллоҳга қасамки, агар у ростгўй бўлса, ундан эшитаман, агар ёлғончи бўлса, у менга зарар қилмайди», дедим. Унинг олдига бордим, одамлар мени кўриб: «Адий ибн Ҳотим, Адий ибн Ҳотим!» дедилар — буни уч марта айтди деб ўйлайман. У зот менга: «Эй Адий ибн Ҳотим, исломга кир — саломат бўласан», дедилар. Мен: «Мен бир дин аҳлиданман», дедим. У зот: «Эй Адий ибн Ҳотим, исломга кир — саломат бўласан», дедилар. Мен: «Мен бир дин аҳлиданман», дедим; буни уч марта айтдилар. У зот: «Мен сенинг динингни сендан кўра яхшироқ биламан», дедилар. Мен: «Сен менинг динимни мендан яхшироқ биласанми?» дедим. У зот: «Ҳа», дедилар. У зот: «Сен қавмингга бошлиқлик қилмайсанми?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. Муҳаммад ракусийликни зикр қилди ва у бир сўзни тикламоқчи бўлиб излади, сўнг уни тарк қилди. У зот: «Албатта, сенинг динингда ўлжанинг тўртдан бири сенга ҳалол эмас», дедилар. У буни айтганда, ичимда бир нарса пасайди. У зот: «Мен сени тўсиб турган нарса — атрофимдагиларда кўраётган камбағалликдир деб биламан», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّا أَخْبَرَنِي عَاصِمٌ الْأَحْوَلُ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا وَقَعَتْ رَمِيَّتُكَ فِي الْمَاءِ فَلَا تَأْكُلْ

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Otgan oving suvga tushsa, yema», dedilar.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Отган овинг сувга тушса, ема», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو يُحَدِّثُ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍأَنَّ رَجُلًا جَاءَهُ يَسْأَلُهُ عَنْ شَيْءٍ اسْتَقَلَّهُ فَحَلَفَ ثُمَّ قَالَ لَوْلَا أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ فَرَأَى غَيْرًا خَيْرًا مِنْهَا فَلْيَأْتِ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ وَلْيُكَفِّرْ عَنْ يَمِينِهِقَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ هَذَا حَدِيثٌ مَا سَمِعْتُهُ قَطُّ مِنْ أَحَدٍ إِلَّا مِنْ أَبِي

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi undan biror narsa soʻrab keldi, u esa buni oz koʻrib, qasam ichdi. Soʻng u: «Agar men Rasululloh ﷺning: ‹Kim bir narsaga qasam ichib, soʻng undan boshqasini yaxshiroq deb koʻrsa, yaxshiroq boʻlganini qilsin va qasamiga kafforat bersin›, deganlarini eshitmaganimda edi...», dedi. Abu Abdurrahmon aytdi: Bu hadisni men otamdan boshqa hech kimdan eshitmaganman.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши ундан бирор нарса сўраб келди, у эса буни оз кўриб, қасам ичди. Сўнг у: «Агар мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Ким бир нарсага қасам ичиб, сўнг ундан бошқасини яхшироқ деб кўрса, яхшироқ бўлганини қилсин ва қасамига каффорат берсин›, деганларини эшитмаганимда эди...», деди. Абу Абдурраҳмон айтди: Бу ҳадисни мен отамдан бошқа ҳеч кимдан эшитмаганман.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ سِمَاكَ بْنَ حَرْبٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبَّادَ بْنَ حُبَيْشٍ يُحَدِّثُ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ قَالَجَاءَتْ خَيْلُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ قَالَ رُسُلُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا بِعَقْرَبٍ فَأَخَذُوا عَمَّتِي وَنَاسًا قَالَ فَلَمَّا أَتَوْا بِهِمْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَصَفُّوا لَهُ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ نَأَى الْوَافِدُ وَانْقَطَعَ الْوَلَدُ وَأَنَا عَجُوزٌ كَبِيرَةٌ مَا بِي مِنْ خِدْمَةٍ فَمُنَّ عَلَيَّ مَنَّ اللَّهُ عَلَيْكَ قَالَ مَنْ وَافِدُكِ قَالَتْ عَدِيُّ بْنُ حَاتِمٍ قَالَ الَّذِي فَرَّ مِنْ اللَّهِ وَرَسُولِهِ قَالَتْ فَمَنَّ عَلَيَّ قَالَتْ فَلَمَّا رَجَعَ وَرَجُلٌ إِلَى جَنْبِهِ نَرَى أَنَّهُ عَلِىٌّ قَالَ سَلِيهِ حِمْلَانًا قَالَ فَسَأَلَتْهُ فَأَمَرَ لَهَا قَالَتْ فَأَتَتْنِي فَقَالَتْ لَقَدْ فَعَلْتَ فَعْلَةً مَا كَانَ أَبُوكَ يَفْعَلُهَا قَالَتْ ائْتِهِ رَاغِبًا أَوْ رَاهِبًا فَقَدْ أَتَاهُ فُلَانٌ فَأَصَابَ مِنْهُ وَأَتَاهُ فُلَانٌ فَأَصَابَ مِنْهُ قَالَ فَأَتَيْتُهُ فَإِذَا عِنْدَهُ امْرَأَةٌ وَصِبْيَانٌ أَوْ صَبِيٌّ فَذَكَرَ قُرْبَهُمْ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَرَفْتُ أَنَّهُ لَيْسَ مُلْكُ كِسْرَى وَلَا قَيْصَرَ فَقَالَ لَهُ يَا عَدِيُّ بْنَ حَاتِمٍ مَا أَفَرَّكَ أَنْ يُقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَهَلْ مِنْ إِلَهٍ إِلَّا اللَّهُ مَا أَفَرَّكَ أَنْ يُقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ فَهَلْ شَيْءٌ هُوَ أَكْبَرُ مِنْ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ فَأَسْلَمْتُ فَرَأَيْتُ وَجْهَهُ اسْتَبْشَرَ وَقَالَ إِنَّ الْمَغْضُوبَ عَلَيْهِمْ الْيَهُودُ وَ الضَّالِّينَ

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺning otliqlari — yoki: Rasululloh ﷺning elchilari — keldi, men Aqrabda edim. Ular ammamni va bir necha kishini asir olishdi. Ularni Rasululloh ﷺning huzurlariga keltirishganda, u zotning oldiga saf tortdilar. Ammam: «Ey Allohning Rasuli, men uchun keladigan kishi uzoqda, farzandim yoʻq, oʻzim keksa kampirman, hech qanday xizmatga yaramayman; menga minnat qiling, Alloh sizga minnat qilsin», dedi. U zot: «Sen uchun keladigan kishi kim?» dedilar. U: «Adiy ibn Hotim», dedi. U zot: «Allohdan va Uning Rasulidan qochgan kishimi?» dedilar. Soʻng u ayolga minnat qildilar. Ammam qaytayotganda yonlarida bir kishi bor edi — biz uni Ali deb bilamiz — u: «Undan ulov soʻra», dedi. U soʻradi, u zot unga ulov berishni buyurdilar. Soʻng ammam mening oldimga kelib: «Sen otang qilmaydigan bir ishni qilding», dedi va: «Uning oldiga istak bilan yoki qoʻrquv bilan borgin, chunki falonchi uning oldiga borib, (yaxshilik) topdi, falonchi ham borib, (yaxshilik) topdi», dedi. Men uning oldiga bordim, huzurida bir ayol va bolalar — yoki bir bola — bor edi. Roviy ularning Nabiy ﷺga yaqinliklarini zikr qildi. Men bildimki, bu Kisro yoki Qaysarning mulki emas ekan. U zot unga: «Ey Adiy ibn Hotim, seni ‹Laa ilaaha illalloh› deyishdan nima qochirdi? Allohdan boshqa iloh bormi? Seni ‹Allohu akbar› deyishdan nima qochirdi? Aziz va jalil Allohdan ulugʻroq narsa bormi?» dedilar. Shunda men islomga kirdim va u zotning yuzlari quvonganini koʻrdim. U zot: «Albatta, gʻazabga uchraganlar — yahudiylardir, adashganlar esa...», dedilar.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг отлиқлари — ёки: Расулуллоҳ ﷺнинг элчилари — келди, мен Ақрабда эдим. Улар аммамни ва бир неча кишини асир олишди. Уларни Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келтиришганда, у зотнинг олдига саф тортдилар. Аммам: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен учун келадиган киши узоқда, фарзандим йўқ, ўзим кекса кампирман, ҳеч қандай хизматга ярамайман; менга миннат қилинг, Аллоҳ сизга миннат қилсин», деди. У зот: «Сен учун келадиган киши ким?» дедилар. У: «Адий ибн Ҳотим», деди. У зот: «Аллоҳдан ва Унинг Расулидан қочган кишими?» дедилар. Сўнг у аёлга миннат қилдилар. Аммам қайтаётганда ёнларида бир киши бор эди — биз уни Али деб биламиз — у: «Ундан улов сўра», деди. У сўради, у зот унга улов беришни буюрдилар. Сўнг аммам менинг олдимга келиб: «Сен отанг қилмайдиган бир ишни қилдинг», деди ва: «Унинг олдига истак билан ёки қўрқув билан боргин, чунки фалончи унинг олдига бориб, (яхшилик) топди, фалончи ҳам бориб, (яхшилик) топди», деди. Мен унинг олдига бордим, ҳузурида бир аёл ва болалар — ёки бир бола — бор эди. Ровий уларнинг Набий ﷺга яқинликларини зикр қилди. Мен билдимки, бу Кисро ёки Қайсарнинг мулки эмас экан. У зот унга: «Эй Адий ибн Ҳотим, сени ‹Лаа илааҳа иллаллоҳ› дейишдан нима қочирди? Аллоҳдан бошқа илоҳ борми? Сени ‹Аллоҳу акбар› дейишдан нима қочирди? Азиз ва жалил Аллоҳдан улуғроқ нарса борми?» дедилар. Шунда мен исломга кирдим ва у зотнинг юзлари қувонганини кўрдим. У зот: «Албатта, ғазабга учраганлар — яҳудийлардир, адашганлар эса...», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ عَنْ تَمِيمِ بْنِ طَرَفَةَ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ قَالَجَاءَ رَجُلَانِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَتَشَهَّدَ أَحَدُهُمَا فَقَالَ مَنْ يُطِعْ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ رَشَدَ وَمَنْ يَعْصِهِمَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِئْسَ الْخَطِيبُ أَنْتَ قُمْ

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺning huzurlariga ikki kishi keldi. Ulardan biri tashahhud aytib: «Kim Allohga va Uning Rasuliga itoat qilsa, toʻgʻri yoʻl topibdi, kim ikkoviga osiy boʻlsa...», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Sen qanday yomon xatibsan! Tur», dedilar.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига икки киши келди. Улардан бири ташаҳҳуд айтиб: «Ким Аллоҳга ва Унинг Расулига итоат қилса, тўғри йўл топибди, ким икковига осий бўлса...», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Сен қандай ёмон хатибсан! Тур», дедилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا مُجَالِدٌ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ قَالَسَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ صَيْدِ الْكَلْبِ فَقَالَ إِذَا أَرْسَلْتَ كَلْبَكَ الْمُعَلَّمَ فَسَمَّيْتَ عَلَيْهِ فَأَخَذَ فَأَدْرَكْتَ ذَكَاتَهُ فَذَكِّهِ وَإِنْ قَتَلَ فَكُلْ فَإِنْ أَكَلَ مِنْهُ فَلَا تَأْكُلْ

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺdan it bilan ov qilish haqida soʻradim. U zot: «Oʻrgatilgan itingni qoʻyib yuborib, unga Allohning nomini aytgan boʻlsang, u ushlab olsa va sen uni tirik holda topsang, soʻygin; agar oʻldirgan boʻlsa, ye; agar undan yeb qoʻygan boʻlsa, yema», dedilar.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺдан ит билан ов қилиш ҳақида сўрадим. У зот: «Ўргатилган итингни қўйиб юбориб, унга Аллоҳнинг номини айтган бўлсанг, у ушлаб олса ва сен уни тирик ҳолда топсанг, сўйгин; агар ўлдирган бўлса, е; агар ундан еб қўйган бўлса, ема», дедилар.

حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ رَجُلٍ قَالَ حَمَّادٌ وَهِشَامٌ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ وَلَمْ يَذْكُرْ عَنْ رَجُلٍ قَالَ حَمَّادٌ يَعْنِي كُنْتُ أَسْأَلُ النَّاسَ عَنْ حَدِيثِ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ وَهُوَ إِلَى جَنْبِي لَا أَسْأَلُ عَنْهُ فَأَتَيْتُهُ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ نَعَمْبُعِثَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ بُعِثَ فَكَرِهْتُهُ أَشَدَّ مَا كَرِهْتُ شَيْئًا قَطُّحَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ رَجُلٍ قَالَ قُلْتُ لِعَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ حَدِيثٌ بَلَغَنِي عَنْكَ أُحِبُّ أَنْ أَسْمَعَهُ مِنْكَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ

Abu Ubayda ibn Huzayfa bir kishidan rivoyat qildi: Men odamlardan Adiy ibn Hotimning hadisi haqida soʻrar edim — soʻng hadisni zikr qildi — holbuki u mening yonimda turardi-yu, men undan soʻramas edim. Soʻng uning oldiga borib, undan soʻradim. U: «Ha», dedi va: Nabiy ﷺ yuborilganda, men u zotni har qachon biror narsani yomon koʻrganimdan ham qattiqroq yomon koʻrgan edim, dedi. Boshqa rivoyatda bir kishi aytdi: Men Adiy ibn Hotimga: «Sendan bir hadis menga yetgan edi, uni oʻzingdan eshitishni yaxshi koʻraman», dedim — soʻng hadisni zikr qildi.Абу Убайда ибн Ҳузайфа бир кишидан ривоят қилди: Мен одамлардан Адий ибн Ҳотимнинг ҳадиси ҳақида сўрар эдим — сўнг ҳадисни зикр қилди — ҳолбуки у менинг ёнимда турарди-ю, мен ундан сўрамас эдим. Сўнг унинг олдига бориб, ундан сўрадим. У: «Ҳа», деди ва: Набий ﷺ юборилганда, мен у зотни ҳар қачон бирор нарсани ёмон кўрганимдан ҳам қаттиқроқ ёмон кўрган эдим, деди. Бошқа ривоятда бир киши айтди: Мен Адий ибн Ҳотимга: «Сендан бир ҳадис менга етган эди, уни ўзингдан эшитишни яхши кўраман», дедим — сўнг ҳадисни зикр қилди.

حَدَّثَنَا مُؤَمَّلٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ مُرَيِّ بْنِ قَطَرِيٍّ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي كَانَ يَصِلُ الرَّحِمَ وَيَفْعَلُ وَيَفْعَلُ فَهَلْ لَهُ فِي ذَلِكَ يَعْنِي مِنْ أَجْرٍ قَالَ إِنَّ أَبَاكَ طَلَبَ أَمْرًا فَأَصَابَهُ

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu) aytdi: Men: «Ey Allohning Rasuli, otam qarindoshlik rishtasini ulardi, shunday qilardi, shunday qilardi; unga shundan ajr bormi?» dedim. U zot: «Albatta, otang bir ishni talab qildi va unga erishdi», dedilar.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, отам қариндошлик риштасини уларди, шундай қиларди, шундай қиларди; унга шундан ажр борми?» дедим. У зот: «Албатта, отанг бир ишни талаб қилди ва унга эришди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَسْوَدُ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ خَيْثَمَةَ عَنِ ابْنِ مَعْقِلٍ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اتَّقُوا النَّارَ قَالَ فَأَشَاحَ بِوَجْهِهِ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ يَنْظُرُ إِلَيْهَا ثُمَّ قَالَ اتَّقُوا النَّارَ وَأَشَاحَ بِوَجْهِهِ قَالَ قَالَ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا اتَّقُوا النَّارَ وَلَوْ بِشِقِّ تَمْرَةٍ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوا فَبِكَلِمَةٍ طَيِّبَةٍ

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ: «Oʻtdan saqlaninglar», dedilar va yuzlarini burdilar, hatto biz u zot unga qarab turgandek deb oʻyladik. Soʻng yana: «Oʻtdan saqlaninglar», dedilar va yuzlarini burdilar. Buni ikki yoki uch marta aytdilar. Soʻng: «Yarim xurmo bilan boʻlsa ham, oʻtdan saqlaninglar; agar uni ham topmasangiz, yoqimli bir soʻz bilan (saqlaninglar)», dedilar.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ: «Ўтдан сақланинглар», дедилар ва юзларини бурдилар, ҳатто биз у зот унга қараб тургандек деб ўйладик. Сўнг яна: «Ўтдан сақланинглар», дедилар ва юзларини бурдилар. Буни икки ёки уч марта айтдилар. Сўнг: «Ярим хурмо билан бўлса ҳам, ўтдан сақланинглар; агар уни ҳам топмасангиз, ёқимли бир сўз билан (сақланинглар)», дедилар.

حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ يَعْنِي ابْنَ حَازِمٍ عَنْ عَاصِمٍ الْأَحْوَلِ عَنْ عَامِرٍ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ قَالَقُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنَّا أَهْلُ صَيْدٍ فَقَالَ إِذَا رَمَى أَحَدُكُمْ بِسَهْمِهِ فَلْيَذْكُرْ اسْمَ اللَّهِ تَعَالَى فَإِنْ قَتَلَ فَلْيَأْكُلْ وَإِنْ وَقَعَ فِي مَاءٍ فَوَجَدَهُ مَيْتًا فَلَا يَأْكُلْهُ فَإِنَّهُ لَا يَدْرِي لَعَلَّ الْمَاءَ قَتَلَهُ فَإِنْ وَجَدَ سَهْمَهُ فِي صَيْدٍ بَعْدَ يَوْمٍ أَوْ اثْنَيْنِ وَلَمْ يَجِدْ فِيهِ أَثَرًا غَيْرَ سَهْمِهِ فَإِنْ شَاءَ فَلْيَأْكُلْهُ قَالَ وَإِذَا أَرْسَلَ عَلَيْهِ كَلْبَهُ فَلْيَذْكُرْ اسْمَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَإِنْ أَدْرَكَهُ قَدْ قَتَلَهُ فَلْيَأْكُلْ وَإِنْ أَكَلَ مِنْهُ فَلَا يَأْكُلْ فَإِنَّهُ إِنَّمَا أَمْسَكَ عَلَى نَفْسِهِ وَلَمْ يُمْسِكْ عَلَيْهِ وَإِنْ أَرْسَلَ كَلْبَهُ فَخَالَطَ كِلَابًا لَمْ يَذْكُرْ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهَا فَلَا يَأْكُلْ فَإِنَّهُ لَا يَدْرِي أَيُّهَا قَتَلَهُحَدَّثَنَا حَسَنٌ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ حُذَيْفَةَ أَنَّ رَجُلًا قَالَ قُلْتُ أَسْأَلُ عَنْ حَدِيثِ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ وَأَنَا فِي نَاحِيَةِ الْكُوفَةِ أَفَلَا أَكُونُ أَنَا الَّذِي أَسْمَعُهُ فَأَتَيْتُهُ فَقُلْتُ أَتَعْرِفُنِي قَالَ نَعَمْ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ وَقَالَ فِيهِ أَلَسْتَ رَكُوسِيًّا قُلْتُ بَلَى قَالَ أَوَلَسْتَ تَرْأَسُ قَوْمَكَ فَقُلْتُ بَلَى قَالَ أَوَلَسْتَ تَأْخُذُ الْمِرْبَاعَ قَالَ قُلْتُ بَلَى قَالَ ذَاكَ لَا يَحِلُّ لَكَ فِي دِينِكِ قَالَ فَتَوَاضَعَتْ مِنِّي نَفْسِي فَذَكَرَ الْحَدِيثَ

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu) aytdi: Men: «Ey Allohning Nabiysi, biz ov ahlimiz», dedim. U zot: «Biringiz oʻqini otsa, Alloh taoloning nomini zikr qilsin; agar u oʻldirsa, yesin. Agar ov suvga tushib, uni oʻlik holda topsa, yemasin, chunki u suv oʻldirganmi yoki yoʻqmi — bilmaydi. Agar bir yoki ikki kundan keyin ovda oʻz oʻqini topsa va unda oʻz oʻqidan boshqa iz topmasa, xohlasa, uni yesin», dedilar. Yana: «Ovga oʻz itini qoʻyib yuborsa, aziz va jalil Allohning nomini zikr qilsin; agar itni ovni oʻldirgan holda topsa, yesin; agar it undan yeb qoʻygan boʻlsa, yemasin, chunki u faqat oʻzi uchun ushlagan, uning uchun ushlamagan boʻladi. Agar oʻz itini qoʻyib yuborsa-yu, u Allohning nomi aytilmagan boshqa itlarga aralashib ketsa, yemasin, chunki u qaysi biri oʻldirganini bilmaydi», dedilar. Boshqa rivoyatda bir kishi aytdi: Men Kufa chekkasida turib, Adiy ibn Hotimning hadisi haqida soʻrardim; «uni oʻzidan eshitgan men boʻlmaymanmi?» dedim va uning oldiga borib: «Meni tanaysanmi?» dedim. U: «Ha», dedi — soʻng hadisni zikr qildi. Unda: «Sen rakusiy emasmisan?» deyilgan. Men: «Ha», dedim. U: «Sen qavmingga boshliqlik qilmaysanmi?» dedi. Men: «Ha», dedim. U: «Sen oʻljaning toʻrtdan birini olmaysanmi?» dedi. Men: «Ha», dedim. U: «Bu sening diningda senga halol emas», dedi. Shunda ichimda nafsim pasaydi — soʻng hadisni zikr qildi.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен: «Эй Аллоҳнинг Набийси, биз ов аҳлимиз», дедим. У зот: «Бирингиз ўқини отса, Аллоҳ таолонинг номини зикр қилсин; агар у ўлдирса, есин. Агар ов сувга тушиб, уни ўлик ҳолда топса, емасин, чунки у сув ўлдирганми ёки йўқми — билмайди. Агар бир ёки икки кундан кейин овда ўз ўқини топса ва унда ўз ўқидан бошқа из топмаса, хоҳласа, уни есин», дедилар. Яна: «Овга ўз итини қўйиб юборса, азиз ва жалил Аллоҳнинг номини зикр қилсин; агар итни овни ўлдирган ҳолда топса, есин; агар ит ундан еб қўйган бўлса, емасин, чунки у фақат ўзи учун ушлаган, унинг учун ушламаган бўлади. Агар ўз итини қўйиб юборса-ю, у Аллоҳнинг номи айтилмаган бошқа итларга аралашиб кетса, емасин, чунки у қайси бири ўлдирганини билмайди», дедилар. Бошқа ривоятда бир киши айтди: Мен Куфа чеккасида туриб, Адий ибн Ҳотимнинг ҳадиси ҳақида сўрардим; «уни ўзидан эшитган мен бўлмайманми?» дедим ва унинг олдига бориб: «Мени танайсанми?» дедим. У: «Ҳа», деди — сўнг ҳадисни зикр қилди. Унда: «Сен ракусий эмасмисан?» дейилган. Мен: «Ҳа», дедим. У: «Сен қавмингга бошлиқлик қилмайсанми?» деди. Мен: «Ҳа», дедим. У: «Сен ўлжанинг тўртдан бирини олмайсанми?» деди. Мен: «Ҳа», дедим. У: «Бу сенинг динингда сенга ҳалол эмас», деди. Шунда ичимда нафсим пасайди — сўнг ҳадисни зикр қилди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّا بْنُ أَبِي زَائِدَةَ وَعَاصِمٌ الْأَحْوَلُ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ قَالَسَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ صَيْدِ الْمِعْرَاضِ فَقَالَ مَا أَصَابَ بِحَدِّهِ فَكُلْ وَمَا أَصَابَ بِعَرْضِهِ فَهُوَ وَقِيذٌ وَسَأَلْتُ عَنْ صَيْدِ الْكَلْبِ فَقَالَ إِذَا أَرْسَلْتَ كَلْبَكَ وَذَكَرْتَ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِ فَأَمْسَكَ عَلَيْكَ فَكُلْ وَإِنْ وَجَدْتَ مَعَهُ كَلْبًا غَيْرَ كَلْبِكَ وَقَدْ قَتَلَهُ وَخَشِيتَ أَنْ يَكُونَ قَدْ أَخَذَ مَعَهُ فَلَا تَأْكُلْ فَإِنَّكَ ذَكَرْتَ اسْمَ اللَّهِ عَلَى كَلْبِكَ وَلَمْ تَذْكُرْهُ عَلَى غَيْرِهِ

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺdan meʼroz bilan ov qilish haqida soʻradim. U zot: «Oʻtkir uchi bilan tekkanini ye, koʻndalangi bilan tekkani esa urib oʻldirilgandir», dedilar. Yana it bilan ov qilish haqida soʻradim. U zot: «Itingni qoʻyib yuborib, unga Allohning nomini zikr qilgan boʻlsang va u sen uchun ushlab bersa, ye. Agar u bilan birga oʻz itingdan boshqa itni topsang va u oʻldirgan boʻlsa, uni ham birga ushlagan boʻlishidan qoʻrqsang, yema, chunki sen oʻz itingga Allohning nomini zikr qilgansan, boshqasiga zikr qilmagansan», dedilar.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺдан меъроз билан ов қилиш ҳақида сўрадим. У зот: «Ўткир учи билан текканини е, кўндаланги билан теккани эса уриб ўлдирилгандир», дедилар. Яна ит билан ов қилиш ҳақида сўрадим. У зот: «Итингни қўйиб юбориб, унга Аллоҳнинг номини зикр қилган бўлсанг ва у сен учун ушлаб берса, е. Агар у билан бирга ўз итингдан бошқа итни топсанг ва у ўлдирган бўлса, уни ҳам бирга ушлаган бўлишидан қўрқсанг, ема, чунки сен ўз итингга Аллоҳнинг номини зикр қилгансан, бошқасига зикр қилмагансан», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي السَّفَرِ وَعَنْ نَاسٍ ذَكَرَهُمْ شُعْبَةُ عَنِ الشَّعْبِيِّ قَالَ سَمِعْتُ عَدِيَّ بْنَ حَاتِمٍ قَالَسَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْمِعْرَاضِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَصَابَ بِحَدِّهِ فَكُلْ وَإِذَا أَصَابَ بِعَرْضِهِ فَقَتَلَ فَإِنَّهُ وَقِيذٌ فَلَا تَأْكُلْ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أُرْسِلُ كَلْبِي قَالَ إِذَا أَرْسَلْتَ كَلْبَكَ وَسَمَّيْتَ فَأَخَذَ فَكُلْ فَإِذَا أَكَلَ مِنْهُ فَلَا تَأْكُلْ فَإِنَّمَا أَمْسَكَ عَلَى نَفْسِهِ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أُرْسِلُ كَلْبِي فَأَجِدُ مَعَهُ كَلْبًا آخَرَ لَا أَدْرِي أَيُّهُمَا أَخَذَ قَالَ لَا تَأْكُلْ فَإِنَّمَا سَمَّيْتَ عَلَى كَلْبِكَ وَلَمْ تُسَمِّ عَلَى غَيْرِهِ

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺdan meʼroz haqida soʻradim. Rasululloh ﷺ: «Oʻtkir uchi bilan tegsa, ye; koʻndalangi bilan tegib oʻldirsa, u urib oʻldirilgandir, yema», dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, men itimni qoʻyib yuboraman», dedim. U zot: «Itingni qoʻyib yuborib, Allohning nomini aytgan boʻlsang, u ushlasa, ye; agar undan yeb qoʻygan boʻlsa, yema, chunki u faqat oʻzi uchun ushlagan boʻladi», dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, itimni qoʻyib yuboraman-u, uning bilan birga boshqa bir itni topaman, qaysi biri ushlaganini bilmayman», dedim. U zot: «Yema, chunki sen oʻz itingga nom aytgansan, boshqasiga aytmagansan», dedilar.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺдан меъроз ҳақида сўрадим. Расулуллоҳ ﷺ: «Ўткир учи билан тегса, е; кўндаланги билан тегиб ўлдирса, у уриб ўлдирилгандир, ема», дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен итимни қўйиб юбораман», дедим. У зот: «Итингни қўйиб юбориб, Аллоҳнинг номини айтган бўлсанг, у ушласа, е; агар ундан еб қўйган бўлса, ема, чунки у фақат ўзи учун ушлаган бўлади», дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, итимни қўйиб юбораман-у, унинг билан бирга бошқа бир итни топаман, қайси бири ушлаганини билмайман», дедим. У зот: «Ема, чунки сен ўз итингга ном айтгансан, бошқасига айтмагансан», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامٍ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرْسَلْتَ كَلْبَكَ وَسَمَّيْتَ فَخَالَطَ كِلَابًا أُخْرَى فَأَخَذَتْهُ جَمِيعًا فَلَا تَأْكُلْ فَإِنَّكَ لَا تَدْرِي أَيُّهُمَا أَخَذَهُ وَإِذَا رَمَيْتَ فَسَمَّيْتَ فَخَزَقْتَ فَكُلْ فَإِنْ لَمْ يَتَخَزَّقْ فَلَا تَأْكُلْ وَلَا تَأْكُلْ مِنْ الْمِعْرَاضِ إِلَّا مَا ذَكَّيْتَ وَلَا تَأْكُلْ مِنْ الْبُنْدُقَةِ إِلَّا مَا ذَكَّيْتَ

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Itingni qoʻyib yuborib, Allohning nomini aytgan boʻlsang, u boshqa itlarga aralashib ketsa va ular birgalikda ovni ushlashsa, yema, chunki sen qaysi biri ushlaganini bilmaysan. Oʻq otib, Allohning nomini aytgan boʻlsang va uni teshib oʻtgan boʻlsang, ye; teshib oʻtmagan boʻlsa, yema. Meʼrozdan faqat oʻzing soʻyganingni ye, bunduq (yumaloq oʻq)dan ham faqat oʻzing soʻyganingni ye», dedilar.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Итингни қўйиб юбориб, Аллоҳнинг номини айтган бўлсанг, у бошқа итларга аралашиб кетса ва улар биргаликда овни ушлашса, ема, чунки сен қайси бири ушлаганини билмайсан. Ўқ отиб, Аллоҳнинг номини айтган бўлсанг ва уни тешиб ўтган бўлсанг, е; тешиб ўтмаган бўлса, ема. Меъроздан фақат ўзинг сўйганингни е, бундуқ (юмалоқ ўқ)дан ҳам фақат ўзинг сўйганингни е», дедилар.

حَدَّثَنَا مُؤَمَّلٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَن هَمَّامِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أُرْسِلُ كَلْبِي الْمُكَلَّبَ قَالَ إِذَا أَرْسَلْتَ كَلْبَكَ الْمُكَلَّبَ وَذَكَرْتَ اسْمَ اللَّهِ فَأَمْسَكَ عَلَيْكَ فَكُلْ قَالَ قُلْتُ وَإِنْ قَتَلَ قَالَ وَإِنْ قَتَلَ مَا لَمْ يُشَارِكْهُ كَلْبٌ غَيْرُهُ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَأَرْمِي بِالْمِعْرَاضِ قَالَ مَا خَزَقَ فَكُلْ وَمَا أَصَابَ بِعَرْضِهِ فَقَتَلَ فَلَا تَأْكُلْحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامٍ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu) aytdi: Men: «Ey Allohning Rasuli, men oʻrgatilgan itimni qoʻyib yuboraman», dedim. U zot: «Oʻrgatilgan itingni qoʻyib yuborib, Allohning nomini zikr qilgan boʻlsang va u sen uchun ushlab bersa, ye», dedilar. Men: «U oʻldirsa ham-a?» dedim. U zot: «U oʻldirsa ham, unga boshqa it sherik boʻlmagan boʻlsa», dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, men meʼroz bilan otaman», dedim. U zot: «Teshib oʻtganini ye, koʻndalangi bilan tegib oʻldirganini esa yema», dedilar. Yana Adiy ibn Hotimdan: «Ey Allohning Rasuli», deb boshlangan rivoyat keltirilib, soʻng uning maʼnosi zikr qilindi.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен ўргатилган итимни қўйиб юбораман», дедим. У зот: «Ўргатилган итингни қўйиб юбориб, Аллоҳнинг номини зикр қилган бўлсанг ва у сен учун ушлаб берса, е», дедилар. Мен: «У ўлдирса ҳам-а?» дедим. У зот: «У ўлдирса ҳам, унга бошқа ит шерик бўлмаган бўлса», дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен меъроз билан отаман», дедим. У зот: «Тешиб ўтганини е, кўндаланги билан тегиб ўлдирганини эса ема», дедилар. Яна Адий ибн Ҳотимдан: «Эй Аллоҳнинг Расули», деб бошланган ривоят келтирилиб, сўнг унинг маъноси зикр қилинди.