حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ الْحُصَيْنِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَجْمَعُ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ فِي سَفَرِهِ إِلَى تَبُوكَ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Tabuk safarida peshin bilan asrni jam qilib (birga) oʻqir edilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Табук сафарида пешин билан асрни жам қилиб (бирга) ўқир эдилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ الْمَكِّيِّ، عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ، عَامِرِ بْنِ وَاثِلَةَ أَنَّ مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُمْ، خَرَجُوا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَامَ تَبُوكَ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَجْمَعُ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ وَالْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ - قَالَ - فَأَخَّرَ الصَّلاَةَ يَوْمًا ثُمَّ خَرَجَ فَصَلَّى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ جَمِيعًا ثُمَّ دَخَلَ ثُمَّ خَرَجَ فَصَلَّى الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ جَمِيعًا ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِنَّكُمْ سَتَأْتُونَ غَدًا إِنْ شَاءَ اللَّهُ عَيْنَ تَبُوكَ وَإِنَّكُمْ لَنْ تَأْتُوهَا حَتَّى يَضْحَى النَّهَارُ فَمَنْ جَاءَهَا فَلاَ يَمَسَّ مِنْ مَائِهَا شَيْئًا حَتَّى آتِيَ ‏"‏ ‏.‏ فَجِئْنَاهَا وَقَدْ سَبَقَنَا إِلَيْهَا رَجُلاَنِ وَالْعَيْنُ تَبِضُّ بِشَىْءٍ مِنْ مَاءٍ فَسَأَلَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَلْ مَسِسْتُمَا مِنْ مَائِهَا شَيْئًا ‏"‏ ‏.‏ فَقَالاَ نَعَمْ ‏.‏ فَسَبَّهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ لَهُمَا مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَقُولَ ثُمَّ غَرَفُوا بِأَيْدِيهِمْ مِنَ الْعَيْنِ قَلِيلاً قَلِيلاً حَتَّى اجْتَمَعَ فِي شَىْءٍ ثُمَّ غَسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِيهِ وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ ثُمَّ أَعَادَهُ فِيهَا فَجَرَتِ الْعَيْنُ بِمَاءٍ كَثِيرٍ فَاسْتَقَى النَّاسُ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يُوشِكُ يَا مُعَاذُ إِنْ طَالَتْ بِكَ حَيَاةٌ أَنْ تَرَى هَا هُنَا قَدْ مُلِئَ جِنَانًا ‏"‏ ‏.‏

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinishicha, ular Tabuk yili Rasululloh ﷺ bilan (jangga) chiqdilar. Rasululloh ﷺ peshin bilan asrni, shom bilan xuftonni jam qilib oʻqir edilar. Muoz aytdi: «Bir kuni u zot namozni kechiktirdilar, soʻng chiqib, peshin bilan asrni birga oʻqidilar. Keyin (chodirga) kirib, soʻng chiqib, shom bilan xuftonni birga oʻqidilar. Soʻng: ‹Sizlar ertaga, Alloh xohlasa, Tabuk bulogʻiga yetib borasizlar. Unga kun yorishib, choshgoh boʻlmaguncha yetib bormaysizlar. Kim unga (birinchi) yetib borsa, men kelgunimcha uning suvidan hech narsaga tegmasin›, dedilar. Biz unga yetib bordik, oldimizdan ikki kishi unga yetib borgan, buloq esa ozgina suv bilan sizib turardi. Rasululloh ﷺ ulardan: ‹Uning suvidan biror narsaga tegdingizmi?› deb soʻradilar. Ular: ‹Ha›, dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ ularni koyidilar va ularga Alloh xohlagan gapni aytdilar. Soʻng odamlar buloqdan qoʻllari bilan oz-ozdan (suv) hovuchlab, bir idishga toʻpladilar. Keyin Rasululloh ﷺ unda yuzlari va qoʻllarini yuvdilar, soʻng uni yana buloqqa qaytardilar. Shunda buloq koʻp suv bilan oqib, odamlar suvga qondilar. Soʻng Rasululloh ﷺ: ‹Ey Muoz, agar umring uzoq boʻlsa, bu yerning bogʻ-rogʻlarga toʻlganini koʻrishing yaqindir›, dedilar».Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинишича, улар Табук йили Расулуллоҳ ﷺ билан (жангга) чиқдилар. Расулуллоҳ ﷺ пешин билан асрни, шом билан хуфтонни жам қилиб ўқир эдилар. Муоз айтди: «Бир куни у зот намозни кечиктирдилар, сўнг чиқиб, пешин билан асрни бирга ўқидилар. Кейин (чодирга) кириб, сўнг чиқиб, шом билан хуфтонни бирга ўқидилар. Сўнг: ‹Сизлар эртага, Аллоҳ хоҳласа, Табук булоғига етиб борасизлар. Унга кун ёришиб, чошгоҳ бўлмагунча етиб бормайсизлар. Ким унга (биринчи) етиб борса, мен келгунимча унинг сувидан ҳеч нарсага тегмасин›, дедилар. Биз унга етиб бордик, олдимиздан икки киши унга етиб борган, булоқ эса озгина сув билан сизиб турарди. Расулуллоҳ ﷺ улардан: ‹Унинг сувидан бирор нарсага тегдингизми?› деб сўрадилар. Улар: ‹Ҳа›, дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уларни койидилар ва уларга Аллоҳ хоҳлаган гапни айтдилар. Сўнг одамлар булоқдан қўллари билан оз-оздан (сув) ҳовучлаб, бир идишга тўпладилар. Кейин Расулуллоҳ ﷺ унда юзлари ва қўлларини ювдилар, сўнг уни яна булоққа қайтардилар. Шунда булоқ кўп сув билан оқиб, одамлар сувга қондилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: ‹Эй Муоз, агар умринг узоқ бўлса, бу ернинг боғ-роғларга тўлганини кўришинг яқиндир›, дедилар».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا عَجِلَ بِهِ السَّيْرُ يَجْمَعُ بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: «Rasululloh ﷺ yurishlari shoshilinch boʻlganda, shom bilan xuftonni jam qilib oʻqir edilar».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Расулуллоҳ ﷺ юришлари шошилинч бўлганда, шом билан хуфтонни жам қилиб ўқир эдилар».

حَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ الْمَكِّيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ قَالَ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ جَمِيعًا وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ جَمِيعًا فِي غَيْرِ خَوْفٍ وَلاَ سَفَرٍ ‏.‏

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Rasululloh ﷺ na qoʻrquv, na safar boʻlmagan holda peshin bilan asrni birga, shom bilan xuftonni birga oʻqidilar».Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Расулуллоҳ ﷺ на қўрқув, на сафар бўлмаган ҳолда пешин билан асрни бирга, шом билан хуфтонни бирга ўқидилар».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ إِذَا جَمَعَ الأُمَرَاءُ بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ فِي الْمَطَرِ جَمَعَ مَعَهُمْ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo), amirlar yomgʻirda shom bilan xuftonni jam qilsalar, u ham ular bilan birga jam qilib oʻqir edi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо), амирлар ёмғирда шом билан хуфтонни жам қилсалар, у ҳам улар билан бирга жам қилиб ўқир эди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّهُ سَأَلَ سَالِمَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ هَلْ يُجْمَعُ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ فِي السَّفَرِ فَقَالَ نَعَمْ لاَ بَأْسَ بِذَلِكَ أَلَمْ تَرَ إِلَى صَلاَةِ النَّاسِ بِعَرَفَةَ

Ibn Shihob (az-Zuhriy) Solim ibn Abdulloh (rahimahulloh)dan: ‹Safarda peshin bilan asr jam qilib oʻqiladimi?› deb soʻradi. U: ‹Ha, bunda hech qanday ziyon yoʻq. Odamlarning Arafotdagi namozini koʻrmadingmi?› dedi.Ибн Шиҳоб (аз-Зуҳрий) Солим ибн Абдуллоҳ (раҳимаҳуллоҳ)дан: ‹Сафарда пешин билан аср жам қилиб ўқиладими?› деб сўради. У: ‹Ҳа, бунда ҳеч қандай зиён йўқ. Одамларнинг Арафотдаги намозини кўрмадингми?› деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ عَنْ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ، أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَرَادَ أَنْ يَسِيرَ يَوْمَهُ جَمَعَ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ وَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَسِيرَ لَيْلَهُ جَمَعَ بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ ‏.‏

Molikka Ali ibn Husayn (rahimahulloh)dan yetib kelishicha, u shunday der edi: «Rasululloh ﷺ kunduzi yurmoqchi boʻlsalar, peshin bilan asrni jam qilardilar; kechasi yurmoqchi boʻlsalar, shom bilan xuftonni jam qilardilar».Моликка Али ибн Ҳусайн (раҳимаҳуллоҳ)дан етиб келишича, у шундай дер эди: «Расулуллоҳ ﷺ кундузи юрмоқчи бўлсалар, пешин билан асрни жам қилардилар; кечаси юрмоқчи бўлсалар, шом билан хуфтонни жам қилардилар».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ رَجُلٍ، مِنْ آلِ خَالِدِ بْنِ أَسِيدٍ أَنَّهُ سَأَلَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ فَقَالَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّا نَجِدُ صَلاَةَ الْخَوْفِ وَصَلاَةَ الْحَضَرِ فِي الْقُرْآنِ وَلاَ نَجِدُ صَلاَةَ السَّفَرِ فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ يَا ابْنَ أَخِي إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ بَعَثَ إِلَيْنَا مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم وَلاَ نَعْلَمُ شَيْئًا فَإِنَّمَا نَفْعَلُ كَمَا رَأَيْنَاهُ يَفْعَلُ ‏.‏

Ibn Shihobdan rivoyat qilinadiki, Xolid ibn Asid xonadonidan boʻlgan bir kishi Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan soʻrab: ‹Ey Abu Abdurrahmon, biz Qurʼonda qoʻrquv namozini va muqim namozini topamiz, ammo safar namozini topmaymiz?› dedi. Ibn Umar: ‹Ey birodarimning oʻgʻli! Alloh azza va jalla bizga Muhammad ﷺ ni yubordi, biz esa hech narsa bilmas edik. Biz faqat u zotning qilganlarini koʻrganimizdek qilamiz›, dedi.Ибн Шиҳобдан ривоят қилинадики, Холид ибн Асид хонадонидан бўлган бир киши Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан сўраб: ‹Эй Абу Абдурраҳмон, биз Қуръонда қўрқув намозини ва муқим намозини топамиз, аммо сафар намозини топмаймиз?› деди. Ибн Умар: ‹Эй биродаримнинг ўғли! Аллоҳ азза ва жалла бизга Муҳаммад ﷺ ни юборди, биз эса ҳеч нарса билмас эдик. Биз фақат у зотнинг қилганларини кўрганимиздек қиламиз›, деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا قَالَتْ فُرِضَتِ الصَّلاَةُ رَكْعَتَيْنِ رَكْعَتَيْنِ فِي الْحَضَرِ وَالسَّفَرِ فَأُقِرَّتْ صَلاَةُ السَّفَرِ وَزِيدَ فِي صَلاَةِ الْحَضَرِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Namoz muqimlikda ham, safarda ham ikki rakaat, ikki rakaatdan farz qilingan edi. Soʻngra safar namozi (oʻsha holicha) qoldirildi, muqimlik namoziga esa (rakaatlar) qoʻshildi».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Намоз муқимликда ҳам, сафарда ҳам икки ракаат, икки ракаатдан фарз қилинган эди. Сўнгра сафар намози (ўша ҳолича) қолдирилди, муқимлик намозига эса (ракаатлар) қўшилди».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، أَنَّهُ قَالَ لِسَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ مَا أَشَدَّ مَا رَأَيْتَ أَبَاكَ أَخَّرَ الْمَغْرِبَ فِي السَّفَرِ فَقَالَ سَالِمٌ غَرَبَتِ الشَّمْسُ وَنَحْنُ بِذَاتِ الْجَيْشِ فَصَلَّى الْمَغْرِبَ بِالْعَقِيقِ ‏.‏

Yahyo ibn Said Solim ibn Abdullohga: ‹Otangni safarda shomni eng koʻp qachongacha kechiktirganini koʻrgansan?› dedi. Solim: ‹Biz Zotul-Jayshda ekanimizda quyosh botdi, u esa shomni Aqiqda oʻqidi›, dedi.Яҳё ибн Саид Солим ибн Абдуллоҳга: ‹Отангни сафарда шомни энг кўп қачонгача кечиктирганини кўргансан?› деди. Солим: ‹Биз Зотул-Жайшда эканимизда қуёш ботди, у эса шомни Ақиқда ўқиди›, деди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ إِذَا خَرَجَ حَاجًّا أَوْ مُعْتَمِرًا قَصَرَ الصَّلاَةَ بِذِي الْحُلَيْفَةِ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) haj yoki umraga chiqqanida, Zul-Hulayfada namozni qasr qilar (qisqartirardi) edi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) ҳаж ёки умрага чиққанида, Зул-Ҳулайфада намозни қаср қилар (қисқартирарди) эди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ رَكِبَ إِلَى رِيمٍ فَقَصَرَ الصَّلاَةَ فِي مَسِيرِهِ ذَلِكَ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ وَذَلِكَ نَحْوٌ مِنْ أَرْبَعَةِ بُرُدٍ ‏.‏

Solim ibn Abdulloh (rahimahulloh) otasidan rivoyat qilishicha, otasi Rimga (safarga) otlanib, oʻsha yurishida namozni qasr qildi. Molik aytdi: «Bu taxminan toʻrt burd (choparlik bekati) boʻladi».Солим ибн Абдуллоҳ (раҳимаҳуллоҳ) отасидан ривоят қилишича, отаси Римга (сафарга) отланиб, ўша юришида намозни қаср қилди. Молик айтди: «Бу тахминан тўрт бурд (чопарлик бекати) бўлади».

حَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، رَكِبَ إِلَى ذَاتِ النُّصُبِ فَقَصَرَ الصَّلاَةَ فِي مَسِيرِهِ ذَلِكَ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ وَبَيْنَ ذَاتِ النُّصُبِ وَالْمَدِينَةِ أَرْبَعَةُ بُرُدٍ ‏.‏

Solim ibn Abdulloh (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) Zotun-Nusubga otlanib, oʻsha yurishida namozni qasr qildi. Molik aytdi: «Zotun-Nusub bilan Madina orasida toʻrt burd bor».Солим ибн Абдуллоҳ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Зотун-Нусубга отланиб, ўша юришида намозни қаср қилди. Молик айтди: «Зотун-Нусуб билан Мадина орасида тўрт бурд бор».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ كَانَ يُسَافِرُ إِلَى خَيْبَرَ فَيَقْصُرُ الصَّلاَةَ ‏.‏

Nofeʼdan rivoyat qilinadiki, Ibn Umar (roziyallohu anhumo) Xaybarga safar qilib, namozni qasr qilar edi.Нофеъдан ривоят қилинадики, Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Хайбарга сафар қилиб, намозни қаср қилар эди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يَقْصُرُ الصَّلاَةَ فِي مَسِيرِهِ الْيَوْمَ التَّامَّ ‏.‏

Solim ibn Abdulloh (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) bir kunlik toʻliq yurish safarida namozni qasr qilar edi.Солим ибн Абдуллоҳ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) бир кунлик тўлиқ юриш сафарида намозни қаср қилар эди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّهُ كَانَ يُسَافِرُ مَعَ ابْنِ عُمَرَ الْبَرِيدَ فَلاَ يَقْصُرُ الصَّلاَةَ ‏.‏

Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u Ibn Umar (roziyallohu anhumo) bilan bir burd (masofa) safar qilardi va (Ibn Umar) namozni qasr qilmas edi.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) билан бир бурд (масофа) сафар қиларди ва (Ибн Умар) намозни қаср қилмас эди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ، كَانَ يَقْصُرُ الصَّلاَةَ فِي مِثْلِ مَا بَيْنَ مَكَّةَ وَالطَّائِفِ وَفِي مِثْلِ مَا بَيْنَ مَكَّةَ وَعُسْفَانَ وَفِي مِثْلِ مَا بَيْنَ مَكَّةَ وَجُدَّةَ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ وَذَلِكَ أَرْبَعَةُ بُرُدٍ وَذَلِكَ أَحَبُّ مَا تُقْصَرُ إِلَىَّ فِيهِ الصَّلاَةُ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ لاَ يَقْصُرُ الَّذِي يُرِيدُ السَّفَرَ الصَّلاَةَ حَتَّى يَخْرُجَ مِنْ بُيُوتِ الْقَرْيَةِ وَلاَ يُتِمُّ حَتَّى يَدْخُلَ أَوَّلَ بُيُوتِ الْقَرْيَةِ أَوْ يُقَارِبُ ذَلِكَ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Makka bilan Toif orasidagi, Makka bilan Usfon orasidagi va Makka bilan Judda orasidagi masofaga oʻxshash yoʻlda namozni qasr qilar edi. Molik aytdi: «Bu toʻrt burd boʻlib, namoz qasr qilinadigan masofalar ichida menga eng maʼqul boʻlgani shudir». Molik aytdi: «Safarni niyat qilgan kishi qishloqning uylaridan chiqmaguncha namozni qasr qilmaydi; qishloqning avvalgi uylariga kirmaguncha yoki unga yaqinlashmaguncha (namozni) toʻliq oʻqimaydi».Моликка етиб келишича, Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Макка билан Тоиф орасидаги, Макка билан Усфон орасидаги ва Макка билан Жудда орасидаги масофага ўхшаш йўлда намозни қаср қилар эди. Молик айтди: «Бу тўрт бурд бўлиб, намоз қаср қилинадиган масофалар ичида менга энг маъқул бўлгани шудир». Молик айтди: «Сафарни ният қилган киши қишлоқнинг уйларидан чиқмагунча намозни қаср қилмайди; қишлоқнинг аввалги уйларига кирмагунча ёки унга яқинлашмагунча (намозни) тўлиқ ўқимайди».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يَقُولُ أُصَلِّي صَلاَةَ الْمُسَافِرِ مَا لَمْ أُجْمِعْ مُكْثًا وَإِنْ حَبَسَنِي ذَلِكَ اثْنَتَىْ عَشْرَةَ لَيْلَةً ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) shunday der edi: «Men (biror joyda) turib qolishni qatʼiy niyat qilmaganim — garchi bu meni oʻn ikki kecha ushlab qolsa ham — musofir namozini oʻqiyveraman».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) шундай дер эди: «Мен (бирор жойда) туриб қолишни қатъий ният қилмаганим — гарчи бу мени ўн икки кеча ушлаб қолса ҳам — мусофир намозини ўқийвераман».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ، أَقَامَ بِمَكَّةَ عَشْرَ لَيَالٍ يَقْصُرُ الصَّلاَةَ إِلاَّ أَنْ يُصَلِّيَهَا مَعَ الإِمَامِ فَيُصَلِّيهَا بِصَلاَتِهِ ‏.‏

Nofeʼdan rivoyat qilinadiki, Ibn Umar (roziyallohu anhumo) Makkada oʻn kecha turib, namozni qasr qildi. Faqat imom bilan (jamoatda) oʻqiganida, uni imomning namoziga muvofiq (toʻliq) oʻqirdi.Нофеъдан ривоят қилинадики, Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Маккада ўн кеча туриб, намозни қаср қилди. Фақат имом билан (жамоатда) ўқиганида, уни имомнинг намозига мувофиқ (тўлиқ) ўқирди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَطَاءٍ الْخُرَاسَانِيِّ، أَنَّهُ سَمِعَ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، قَالَ مَنْ أَجْمَعَ إِقَامَةً أَرْبَعَ لَيَالٍ وَهُوَ مُسَافِرٌ أَتَمَّ الصَّلاَةَ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ وَذَلِكَ أَحَبُّ مَا سَمِعْتُ إِلَىَّ ‏.‏ وَسُئِلَ مَالِكٌ عَنْ صَلاَةِ الأَسِيرِ فَقَالَ مِثْلُ صَلاَةِ الْمُقِيمِ إِلاَّ أَنْ يَكُونَ مُسَافِرًا ‏.‏

Ato al-Xurosoniy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u Said ibn al-Musayyab (rahimahulloh)ning: ‹Musofir toʻrt kecha turishni qatʼiy niyat qilsa, namozni toʻliq oʻqiydi›, deganini eshitdi. Molik aytdi: «Bu men eshitgan (soʻzlar) ichida menga eng maʼqul boʻlganidir». Molikdan asir (mahbus)ning namozi haqida soʻralganda, u: «U muqim kishining namoziday, magar u musofir boʻlsa (boshqacha)», dedi.Ато ал-Хуросоний (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у Саид ибн ал-Мусаййаб (раҳимаҳуллоҳ)нинг: ‹Мусофир тўрт кеча туришни қатъий ният қилса, намозни тўлиқ ўқийди›, деганини эшитди. Молик айтди: «Бу мен эшитган (сўзлар) ичида менга энг маъқул бўлганидир». Моликдан асир (маҳбус)нинг намози ҳақида сўралганда, у: «У муқим кишининг намозидай, магар у мусофир бўлса (бошқача)», деди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، كَانَ إِذَا قَدِمَ مَكَّةَ صَلَّى بِهِمْ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ يَقُولُ يَا أَهْلَ مَكَّةَ أَتِمُّوا صَلاَتَكُمْ فَإِنَّا قَوْمٌ سَفْرٌ ‏.‏

Solim ibn Abdulloh otasidan rivoyat qilishicha, Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) Makkaga kelganida, ularga ikki rakaat (imomlik qilib) oʻqir, soʻng: «Ey Makka ahli, namozingizni toʻliq oʻqinglar, biz — musofir qavmmiz», der edi.Солим ибн Абдуллоҳ отасидан ривоят қилишича, Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) Маккага келганида, уларга икки ракаат (имомлик қилиб) ўқир, сўнг: «Эй Макка аҳли, намозингизни тўлиқ ўқинглар, биз — мусофир қавммиз», дер эди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ، مِثْلَ ذَلِكَ ‏.‏

Zayd ibn Aslam otasidan, u Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan shunga oʻxshashini rivoyat qildi.Зайд ибн Аслам отасидан, у Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан шунга ўхшашини ривоят қилди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يُصَلِّي وَرَاءَ الإِمَامِ بِمِنًى أَرْبَعًا فَإِذَا صَلَّى لِنَفْسِهِ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ ‏.‏

Nofeʼdan rivoyat qilinadiki, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) Minoda imom orqasida toʻrt rakaat oʻqirdi; oʻzi yolgʻiz oʻqiganida esa ikki rakaat oʻqirdi.Нофеъдан ривоят қилинадики, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Минода имом орқасида тўрт ракаат ўқирди; ўзи ёлғиз ўқиганида эса икки ракаат ўқирди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ صَفْوَانَ، أَنَّهُ قَالَ جَاءَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ يَعُودُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ صَفْوَانَ فَصَلَّى لَنَا رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ انْصَرَفَ فَقُمْنَا فَأَتْمَمْنَا ‏.‏

Safvondan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) Abdulloh ibn Safvonni koʻrgani keldi va bizga (imomlik qilib) ikki rakaat oʻqidi, soʻng ketdi. Biz esa turib, (namozni) toʻliq oʻqidik».Сафвондан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Абдуллоҳ ибн Сафвонни кўргани келди ва бизга (имомлик қилиб) икки ракаат ўқиди, сўнг кетди. Биз эса туриб, (намозни) тўлиқ ўқидик».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ يُصَلِّي مَعَ صَلاَةِ الْفَرِيضَةِ فِي السَّفَرِ شَيْئًا قَبْلَهَا وَلاَ بَعْدَهَا إِلاَّ مِنْ جَوْفِ اللَّيْلِ فَإِنَّهُ كَانَ يُصَلِّي عَلَى الأَرْضِ وَعَلَى رَاحِلَتِهِ حَيْثُ تَوَجَّهَتْ ‏.‏

Nofeʼ Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilishicha, u safarda farz namoz bilan birga undan oldin ham, keyin ham hech narsa (nafl) oʻqimas edi, faqat kechaning yarmida (oʻqirdi); u yerda ham, ulovi ustida ham — u qay tomonga yuz tutgan boʻlsa — oʻqir edi.Нофеъ Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилишича, у сафарда фарз намоз билан бирга ундан олдин ҳам, кейин ҳам ҳеч нарса (нафл) ўқимас эди, фақат кечанинг ярмида (ўқирди); у ерда ҳам, улови устида ҳам — у қай томонга юз тутган бўлса — ўқир эди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ الْقَاسِمَ بْنَ مُحَمَّدٍ، وَعُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ، وَأَبَا، بَكْرِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ كَانُوا يَتَنَفَّلُونَ فِي السَّفَرِ ‏.‏ قَالَ يَحْيَى وَسُئِلَ مَالِكٌ عَنِ النَّافِلَةِ فِي السَّفَرِ فَقَالَ لاَ بَأْسَ بِذَلِكَ بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَقَدْ بَلَغَنِي أَنَّ بَعْضَ أَهْلِ الْعِلْمِ كَانَ يَفْعَلُ ذَلِكَ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Qosim ibn Muhammad, Urva ibn az-Zubayr va Abu Bakr ibn Abdurrahmon (rahimahumulloh) safarda nafl (namoz) oʻqir edilar. Yahyo aytdi: Molikdan safardagi nafl namozi haqida soʻralganda, u: «Bunda — kechasi ham, kunduzi ham — hech qanday ziyon yoʻq. Menga baʼzi ilm ahllari shunday qilgani haqida xabar yetgan», dedi.Моликка етиб келишича, Қосим ибн Муҳаммад, Урва ибн аз-Зубайр ва Абу Бакр ибн Абдурраҳмон (раҳимаҳумуллоҳ) сафарда нафл (намоз) ўқир эдилар. Яҳё айтди: Моликдан сафардаги нафл намози ҳақида сўралганда, у: «Бунда — кечаси ҳам, кундузи ҳам — ҳеч қандай зиён йўқ. Менга баъзи илм аҳллари шундай қилгани ҳақида хабар етган», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، قَالَ بَلَغَنِي عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يَرَى ابْنَهُ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَتَنَفَّلُ فِي السَّفَرِ فَلاَ يُنْكِرُ عَلَيْهِ ‏.‏

Molik aytdi: Menga Nofeʼdan yetib kelishicha, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) oʻgʻli Ubaydulloh ibn Abdullohning safarda nafl oʻqiyotganini koʻrar, ammo uni inkor qilmas edi.Молик айтди: Менга Нофеъдан етиб келишича, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) ўғли Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳнинг сафарда нафл ўқиётганини кўрар, аммо уни инкор қилмас эди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى الْمَازِنِيِّ، عَنْ أَبِي الْحُبَابِ، سَعِيدِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي وَهُوَ عَلَى حِمَارٍ وَهُوَ مُتَوَجِّهٌ إِلَى خَيْبَرَ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Rasululloh ﷺni Xaybar tomonga yuzlangan holda eshak ustida namoz oʻqiyotganlarini koʻrdim».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Расулуллоҳ ﷺни Хайбар томонга юзланган ҳолда эшак устида намоз ўқиётганларини кўрдим».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي عَلَى رَاحِلَتِهِ فِي السَّفَرِ حَيْثُ تَوَجَّهَتْ بِهِ ‏.‏ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ وَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ يَفْعَلُ ذَلِكَ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ safarda ulovi qay tomonga yuz tutsa, oʻsha tomonga (qarab) namoz oʻqir edilar. Abdulloh ibn Dinor aytdi: «Abdulloh ibn Umar ham shunday qilar edi».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ сафарда улови қай томонга юз тутса, ўша томонга (қараб) намоз ўқир эдилар. Абдуллоҳ ибн Динор айтди: «Абдуллоҳ ибн Умар ҳам шундай қилар эди».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، قَالَ رَأَيْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ فِي السَّفَرِ وَهُوَ يُصَلِّي عَلَى حِمَارٍ وَهُوَ مُتَوَجِّهٌ إِلَى غَيْرِ الْقِبْلَةِ يَرْكَعُ وَيَسْجُدُ إِيمَاءً مِنْ غَيْرِ أَنْ يَضَعَ وَجْهَهُ عَلَى شَىْءٍ ‏.‏

Yahyo ibn Said aytdi: «Men Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)ni safarda eshak ustida, qibladan boshqa tomonga yuzlangan holda namoz oʻqiyotganini koʻrdim; u yuzini biror narsaga qoʻymay, ishora bilan rukuʼ va sajda qilardi».Яҳё ибн Саид айтди: «Мен Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)ни сафарда эшак устида, қибладан бошқа томонга юзланган ҳолда намоз ўқиётганини кўрдим; у юзини бирор нарсага қўймай, ишора билан рукуъ ва сажда қиларди».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ مَيْسَرَةَ، عَنْ أَبِي مُرَّةَ، مَوْلَى عَقِيلِ بْنِ أَبِي طَالِبٍ أَنَّ أُمَّ هَانِئٍ بِنْتَ أَبِي طَالِبٍ، أَخْبَرَتْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى عَامَ الْفَتْحِ ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ مُلْتَحِفًا فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ ‏.‏

Umm Honiʼ bint Abu Tolib (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinishicha, Rasululloh ﷺ Fath (Makka fathi) yili bitta kiyimga oʻralgan holda sakkiz rakaat namoz oʻqidilar.Умм Ҳониъ бинт Абу Толиб (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинишича, Расулуллоҳ ﷺ Фатҳ (Макка фатҳи) йили битта кийимга ўралган ҳолда саккиз ракаат намоз ўқидилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي النَّضْرِ، مَوْلَى عُمَرَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ أَنَّ أَبَا مُرَّةَ، مَوْلَى عَقِيلِ بْنِ أَبِي طَالِبٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أُمَّ هَانِئٍ بِنْتَ أَبِي طَالِبٍ، تَقُولُ ذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَامَ الْفَتْحِ فَوَجَدْتُهُ يَغْتَسِلُ وَفَاطِمَةُ ابْنَتُهُ تَسْتُرُهُ بِثَوْبٍ - قَالَتْ - فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَقَالَ ‏"‏ مَنْ هَذِهِ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ أُمُّ هَانِئٍ بِنْتُ أَبِي طَالِبٍ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ مَرْحَبًا بِأُمِّ هَانِئٍ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ غُسْلِهِ قَامَ فَصَلَّى ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ مُلْتَحِفًا فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ ثُمَّ انْصَرَفَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ زَعَمَ ابْنُ أُمِّي عَلِيٌّ أَنَّهُ قَاتِلٌ رَجُلاً أَجَرْتُهُ فُلاَنُ بْنُ هُبَيْرَةَ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ قَدْ أَجَرْنَا مَنْ أَجَرْتِ يَا أُمَّ هَانِئٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ أُمُّ هَانِئٍ وَذَلِكَ ضُحًى ‏.‏

Umm Honiʼ bint Abu Tolib (roziyallohu anho) aytdi: «Men Fath yili Rasululloh ﷺ ning oldilariga bordim va u zotni gʻusl qilayotgan, qizlari Fotima esa kiyim bilan toʻsib turgan holda topdim. Men u zotga salom berdim. Shunda u: ‹Bu kim?› dedilar. Men: ‹Umm Honiʼ bint Abu Tolib›, dedim. U: ‹Marhabo, ey Umm Honiʼ!› dedilar. Gʻuslni tugatgach, turib bitta kiyimga oʻralgan holda sakkiz rakaat namoz oʻqidilar, soʻng (namozdan) qaytdilar. Men: ‹Yo Rasululloh, onamning oʻgʻli Ali men omon bergan bir kishini — falon ibn Hubayrani — oʻldiraman, deb daʼvo qilyapti›, dedim. Rasululloh ﷺ: ‹Sen kimga omon bergan boʻlsang, biz ham unga omon berdik, ey Umm Honiʼ›, dedilar». Umm Honiʼ: «Bu choshgoh payti edi», dedi.Умм Ҳониъ бинт Абу Толиб (розияллоҳу анҳо) айтди: «Мен Фатҳ йили Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига бордим ва у зотни ғусл қилаётган, қизлари Фотима эса кийим билан тўсиб турган ҳолда топдим. Мен у зотга салом бердим. Шунда у: ‹Бу ким?› дедилар. Мен: ‹Умм Ҳониъ бинт Абу Толиб›, дедим. У: ‹Марҳабо, эй Умм Ҳониъ!› дедилар. Ғуслни тугатгач, туриб битта кийимга ўралган ҳолда саккиз ракаат намоз ўқидилар, сўнг (намоздан) қайтдилар. Мен: ‹Ё Расулуллоҳ, онамнинг ўғли Али мен омон берган бир кишини — фалон ибн Ҳубайрани — ўлдираман, деб даъво қиляпти›, дедим. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Сен кимга омон берган бўлсанг, биз ҳам унга омон бердик, эй Умм Ҳониъ›, дедилар». Умм Ҳониъ: «Бу чошгоҳ пайти эди», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا قَالَتْ مَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي سُبْحَةَ الضُّحَى قَطُّ وَإِنِّي لأُسَبِّحُهَا وَإِنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيَدَعُ الْعَمَلَ وَهُوَ يُحِبُّ أَنْ يَعْمَلَهُ خَشْيَةَ أَنْ يَعْمَلَ بِهِ النَّاسُ فَيُفْرَضَ عَلَيْهِمْ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u: «Men Rasululloh ﷺ ni choshgoh nafl namozini oʻqiyotganlarini hech qachon koʻrmaganman, garchi men uni oʻqiyman. Rasululloh ﷺ oʻzlari yoqtiradigan amalni, odamlar unga amal qilib, ular uchun farz boʻlib qolishidan qoʻrqib, tark etardilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ни чошгоҳ нафл намозини ўқиётганларини ҳеч қачон кўрмаганман, гарчи мен уни ўқийман. Расулуллоҳ ﷺ ўзлари ёқтирадиган амални, одамлар унга амал қилиб, улар учун фарз бўлиб қолишидан қўрқиб, тарк этардилар», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا كَانَتْ تُصَلِّي الضُّحَى ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ ثُمَّ تَقُولُ لَوْ نُشِرَ لِي أَبَوَاىَ مَا تَرَكْتُهُنَّ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u choshgoh (namozi)ni sakkiz rakaat oʻqir, soʻng: «Ota-onam menga tiriltirilib berilsa ham, ularni (bu rakaatlarni) tark etmagan boʻlardim», der edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у чошгоҳ (намози)ни саккиз ракаат ўқир, сўнг: «Ота-онам менга тирилтирилиб берилса ҳам, уларни (бу ракаатларни) тарк этмаган бўлардим», дер эди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ جَدَّتَهُ، مُلَيْكَةَ دَعَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِطَعَامٍ فَأَكَلَ مِنْهُ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ قُومُوا فَلأُصَلِّيَ لَكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَنَسٌ فَقُمْتُ إِلَى حَصِيرٍ لَنَا قَدِ اسْوَدَّ مِنْ طُولِ مَا لُبِسَ فَنَضَحْتُهُ بِمَاءٍ فَقَامَ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَصَفَفْتُ أَنَا وَالْيَتِيمُ وَرَاءَهُ وَالْعَجُوزُ مِنْ وَرَائِنَا فَصَلَّى لَنَا رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ انْصَرَفَ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u kishining buvilari Mulayka Rasululloh ﷺni oʻzi tayyorlagan taomga taklif qildi. Bas, u zot undan yedilar, soʻng: «Turinglar, men sizlarga namoz oʻqib beray», dedilar. Anas aytadilar: Men koʻp ishlatilganidan qoraygan boʻyramizning oldiga bordim va uni suv bilan namlab (artib) qoʻydim. Rasululloh ﷺ uning ustida turdilar. Men va yetim u zotning orqalarida saf tuzdik, kampir esa bizning orqamizda (turdi). Bas, u zot bizga ikki rakat namoz oʻqib berdilar, soʻng namozdan boʻshadilar ﷺ.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у кишининг бувилари Мулайка Расулуллоҳ ﷺни ўзи тайёрлаган таомга таклиф қилди. Бас, у зот ундан едилар, сўнг: «Туринглар, мен сизларга намоз ўқиб берай», дедилар. Анас айтадилар: Мен кўп ишлатилганидан қорайган бўйрамизнинг олдига бордим ва уни сув билан намлаб (артиб) қўйдим. Расулуллоҳ ﷺ унинг устида турдилар. Мен ва етим у зотнинг орқаларида саф туздик, кампир эса бизнинг орқамизда (турди). Бас, у зот бизга икки ракат намоз ўқиб бердилар, сўнг намоздан бўшадилар ﷺ.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، أَنَّهُ قَالَ دَخَلْتُ عَلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ بِالْهَاجِرَةِ فَوَجَدْتُهُ يُسَبِّحُ فَقُمْتُ وَرَاءَهُ فَقَرَّبَنِي حَتَّى جَعَلَنِي حِذَاءَهُ عَنْ يَمِينِهِ فَلَمَّا جَاءَ يَرْفَأُ تَأَخَّرْتُ فَصَفَفْنَا وَرَاءَهُ ‏.‏

Ubaydulloh ibn Abdulloh ibn Utba (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Men Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)ning oldilariga peshin chogʻida kirdim va u kishini nafl namoz oʻqiyotgan holda topdim. Men uning orqasida turdim. U esa meni oʻziga yaqinlashtirib, oʻng tomoniga, oʻziga tenglashtirib qoʻydi. Yarfaʼ kelgach, men orqaga chekindim va biz uning orqasida saf tortdik».Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Утба (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Мен Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)нинг олдиларига пешин чоғида кирдим ва у кишини нафл намоз ўқиётган ҳолда топдим. Мен унинг орқасида турдим. У эса мени ўзига яқинлаштириб, ўнг томонига, ўзига тенглаштириб қўйди. Ярфаъ келгач, мен орқага чекиндим ва биз унинг орқасида саф тортдик».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ إِذَا كَانَ أَحَدُكُمْ يُصَلِّي فَلاَ يَدَعْ أَحَدًا يَمُرُّ بَيْنَ يَدَيْهِ وَلْيَدْرَأْهُ مَا اسْتَطَاعَ فَإِنْ أَبَى فَلْيُقَاتِلْهُ فَإِنَّمَا هُوَ شَيْطَانٌ ‏"‏ ‏.‏

Qaʼnabiy bizga Molikdan, u Zayd ibn Aslamdan, u Abdurahmon ibn Abu Saʼid al-Xudriydan, u Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Biringiz namoz oʻqiyotgan boʻlsa, hech kimni oldidan oʻtkazmasin va imkoni boricha uni qaytarsin. Agar u koʻnmasa, u bilan urushsin, chunki u shaytondan boshqa narsa emas».Қаънабий бизга Моликдан, у Зайд ибн Асламдан, у Абдураҳмон ибн Абу Саъид ал-Худрийдан, у Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилди: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Бирингиз намоз ўқиётган бўлса, ҳеч кимни олдидан ўтказмасин ва имкони борича уни қайтарсин. Агар у кўнмаса, у билан урушсин, чунки у шайтондан бошқа нарса эмас».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي النَّضْرِ، مَوْلَى عُمَرَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ، أَنَّ زَيْدَ بْنَ خَالِدٍ الْجُهَنِيَّ، أَرْسَلَهُ إِلَى أَبِي جُهَيْمٍ يَسْأَلُهُ مَاذَا سَمِعَ مِنْ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْمَارِّ بَيْنَ يَدَىِ الْمُصَلِّي فَقَالَ أَبُو جُهَيْمٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ لَوْ يَعْلَمُ الْمَارُّ بَيْنَ يَدَىِ الْمُصَلِّي مَاذَا عَلَيْهِ لَكَانَ أَنْ يَقِفَ أَرْبَعِينَ خَيْرًا لَهُ مِنْ أَنْ يَمُرَّ بَيْنَ يَدَيْهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو النَّضْرِ لاَ أَدْرِي أَقَالَ أَرْبَعِينَ يَوْمًا أَوْ شَهْرًا أَوْ سَنَةً ‏.‏

Busr ibn Said (Abu Juhaymdan) rivoyat qiladi: Zayd ibn Xolid uni Abu Juhaymning oldiga — Rasululloh ﷺ dan namoz oʻquvchining oldidan oʻtgan kishi haqida nima eshitganini soʻrash uchun — yubordi. Abu Juhaym: «Rasululloh ﷺ: ‹Namozda (turgan) kishining oldidan oʻtgan kishi oʻz gunohining qancha katta ekanligini bilganida, uning oldidan oʻtishdan koʻra qirq (kun, oy yoki yil) kutishni afzal koʻrar edi›, — dedilar», — dedi. Abu Nazr: «Qirq kunmi, oymi yoki yilmi deganini aniq eslay olmayman», — dedi.Буср ибн Саид (Абу Жуҳаймдан) ривоят қилади: Зайд ибн Холид уни Абу Жуҳаймнинг олдига — Расулуллоҳ ﷺ дан намоз ўқувчининг олдидан ўтган киши ҳақида нима эшитганини сўраш учун — юборди. Абу Жуҳайм: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Намозда (турган) кишининг олдидан ўтган киши ўз гуноҳининг қанча катта эканлигини билганида, унинг олдидан ўтишдан кўра қирқ (кун, ой ёки йил) кутишни афзал кўрар эди›, — дедилар», — деди. Абу Назр: «Қирқ кунми, ойми ёки йилми деганини аниқ эслай олмайман», — деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، أَنَّ كَعْبَ الأَحْبَارِ، قَالَ لَوْ يَعْلَمُ الْمَارُّ بَيْنَ يَدَىِ الْمُصَلِّي مَاذَا عَلَيْهِ لَكَانَ أَنْ يُخْسَفَ بِهِ خَيْرًا لَهُ مِنْ أَنْ يَمُرَّ بَيْنَ يَدَيْهِ ‏.‏

Ato ibn Yasordan rivoyat qilinishicha, Kaʼb al-Ahbor dedi: «Agar namoz oʻqiyotgan kishining oldidan oʻtuvchi bunda oʻziga qanchalik (gunoh) borligini bilsa, uning oldidan oʻtgandan koʻra yerga yutilib ketishi u uchun yaxshiroq boʻlar edi.»Ато ибн Ясордан ривоят қилинишича, Каъб ал-Аҳбор деди: «Агар намоз ўқиётган кишининг олдидан ўтувчи бунда ўзига қанчалик (гуноҳ) борлигини билса, унинг олдидан ўтгандан кўра ерга ютилиб кетиши у учун яхшироқ бўлар эди.»

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يَكْرَهُ أَنْ يَمُرَّ، بَيْنَ أَيْدِي النِّسَاءِ وَهُنَّ يُصَلِّينَ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) ayollar namoz oʻqiyotganda ularning oldidan oʻtishni yoqtirmas edi.Моликка етиб келишича, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) аёллар намоз ўқиётганда уларнинг олдидан ўтишни ёқтирмас эди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ لاَ يَمُرُّ بَيْنَ يَدَىْ أَحَدٍ وَلاَ يَدَعُ أَحَدًا يَمُرُّ بَيْنَ يَدَيْهِ ‏.‏

Nofeʼdan rivoyat qilinishicha, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) na birovning oldidan oʻtar, na birovni oʻz oldidan oʻtishiga yoʻl qoʻyar edi.Нофеъдан ривоят қилинишича, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) на бировнинг олдидан ўтар, на бировни ўз олдидан ўтишига йўл қўяр эди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ قَالَ أَقْبَلْتُ رَاكِبًا عَلَى أَتَانٍ - وَأَنَا يَوْمَئِذٍ قَدْ نَاهَزْتُ الاِحْتِلاَمَ - وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي لِلنَّاسِ بِمِنًى فَمَرَرْتُ بَيْنَ يَدَىْ بَعْضِ الصَّفِّ فَنَزَلْتُ فَأَرْسَلْتُ الأَتَانَ تَرْتَعُ وَدَخَلْتُ فِي الصَّفِّ فَلَمْ يُنْكِرْ ذَلِكَ عَلَىَّ أَحَدٌ ‏.‏

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u dedi: «Men eshakka minib keldim — oʻsha kunlari balogʻatga yetay deb qolgan edim — Rasululloh ﷺ Minoda odamlarga (imom boʻlib) namoz oʻqitardilar. Men saflardan birining oldidan oʻtdim, (eshakdan) tushdim, eshakni oʻtlagani qoʻyib yubordim va safga kirdim. Buni menga hech kim inkor qilmadi.»Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у деди: «Мен эшакка миниб келдим — ўша кунлари балоғатга етай деб қолган эдим — Расулуллоҳ ﷺ Минода одамларга (имом бўлиб) намоз ўқитардилар. Мен сафлардан бирининг олдидан ўтдим, (эшакдан) тушдим, эшакни ўтлагани қўйиб юбордим ва сафга кирдим. Буни менга ҳеч ким инкор қилмади.»

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ سَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ، كَانَ يَمُرُّ بَيْنَ يَدَىْ بَعْضِ الصُّفُوفِ وَالصَّلاَةُ قَائِمَةٌ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ وَأَنَا أَرَى ذَلِكَ وَاسِعًا إِذَا أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ وَبَعْدَ أَنْ يُحْرِمَ الإِمَامُ وَلَمْ يَجِدِ الْمَرْءُ مَدْخَلاً إِلَى الْمَسْجِدِ إِلاَّ بَيْنَ الصُّفُوفِ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu) namoz qoim boʻlib turgan holda baʼzi saflarning oldidan oʻtar edi. Molik aytdi: «Men buni — namozga iqomat aytilib, imom takbir aytganidan soʻng, kishiga masjidga saflar orasidan boshqa kirish yoʻli topilmasa — keng (joiz) deb bilaman.»Моликка етиб келишича, Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу) намоз қоим бўлиб турган ҳолда баъзи сафларнинг олдидан ўтар эди. Молик айтди: «Мен буни — намозга иқомат айтилиб, имом такбир айтганидан сўнг, кишига масжидга сафлар орасидан бошқа кириш йўли топилмаса — кенг (жоиз) деб биламан.»

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ، قَالَ لاَ يَقْطَعُ الصَّلاَةَ شَىْءٌ مِمَّا يَمُرُّ بَيْنَ يَدَىِ الْمُصَلِّي ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu) dedi: «Namoz oʻqiyotgan kishining oldidan oʻtadigan hech narsa namozni buzmaydi.»Моликка етиб келишича, Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу) деди: «Намоз ўқиётган кишининг олдидан ўтадиган ҳеч нарса намозни бузмайди.»

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يَقُولُ لاَ يَقْطَعُ الصَّلاَةَ شَىْءٌ مِمَّا يَمُرُّ بَيْنَ يَدَىِ الْمُصَلِّي ‏.‏

Solim ibn Abdullohdan rivoyat qilinishicha, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo): «Namoz oʻqiyotgan kishining oldidan oʻtadigan hech narsa namozni buzmaydi», der edi.Солим ибн Абдуллоҳдан ривоят қилинишича, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо): «Намоз ўқиётган кишининг олдидан ўтадиган ҳеч нарса намозни бузмайди», дер эди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يَسْتَتِرُ بِرَاحِلَتِهِ إِذَا صَلَّى ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) namoz oʻqiganda ulovini (oʻziga) sutra qilar edi.Моликка етиб келишича, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) намоз ўқиганда уловини (ўзига) сутра қилар эди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، أَنَّ أَبَاهُ، كَانَ يُصَلِّي فِي الصَّحْرَاءِ إِلَى غَيْرِ سُتْرَةٍ ‏.‏

Hishom ibn Urvadan rivoyat qilinishicha, uning otasi sahroda sutrasiz namoz oʻqir edi.Ҳишом ибн Урвадан ривоят қилинишича, унинг отаси саҳрода сутрасиз намоз ўқир эди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْقَارِئِ، أَنَّهُ قَالَ رَأَيْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ إِذَا أَهْوَى لِيَسْجُدَ مَسَحَ الْحَصْبَاءَ لِمَوْضِعِ جَبْهَتِهِ مَسْحًا خَفِيفًا ‏.‏

Abu Jaʼfar al-Qoriydan rivoyat qilinishicha, u dedi: «Men Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)ni sajdaga engashganda peshonasi tegadigan joydagi mayda toshlarni yengilgina siypab qoʻyganini koʻrdim.»Абу Жаъфар ал-Қорийдан ривоят қилинишича, у деди: «Мен Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)ни саждага энгашганда пешонаси тегадиган жойдаги майда тошларни енгилгина сийпаб қўйганини кўрдим.»

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ أَبَا ذَرٍّ، كَانَ يَقُولُ مَسْحُ الْحَصْبَاءِ مَسْحَةً وَاحِدَةً وَتَرْكُهَا خَيْرٌ مِنْ حُمْرِ النَّعَمِ ‏.‏

Yahyo ibn Saidga yetib kelishicha, Abu Zarr (roziyallohu anhu): «Mayda toshlarni bir marta siypab qoʻy, biroq ularni (tegmay) qoldirishing qizil tuyalardan koʻra yaxshiroqdir», der edi.Яҳё ибн Саидга етиб келишича, Абу Зарр (розияллоҳу анҳу): «Майда тошларни бир марта сийпаб қўй, бироқ уларни (тегмай) қолдиришинг қизил туялардан кўра яхшироқдир», дер эди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، كَانَ يَأْمُرُ بِتَسْوِيَةِ الصُّفُوفِ فَإِذَا جَاءُوهُ فَأَخْبَرُوهُ أَنْ قَدِ اسْتَوَتْ كَبَّرَ ‏.‏

Nofeʼdan rivoyat qilinishicha, Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) saflarni toʻgʻrilashga buyurar, odamlar uning oldiga kelib, (saflar) toʻgʻrilanganini xabar qilishsa, takbir aytardi.Нофеъдан ривоят қилинишича, Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) сафларни тўғрилашга буюрар, одамлар унинг олдига келиб, (сафлар) тўғриланганини хабар қилишса, такбир айтарди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَمِّهِ أَبِي سُهَيْلِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ قَالَ كُنْتُ مَعَ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ فَقَامَتِ الصَّلاَةُ وَأَنَا أُكَلِّمُهُ، فِي أَنْ يَفْرِضَ، لِي فَلَمْ أَزَلْ أُكَلِّمُهُ وَهُوَ يُسَوِّي الْحَصْبَاءَ بِنَعْلَيْهِ حَتَّى جَاءَهُ رِجَالٌ قَدْ كَانَ وَكَلَهُمْ بِتَسْوِيَةِ الصُّفُوفِ ‏.‏ فَأَخْبَرُوهُ أَنَّ الصُّفُوفَ قَدِ اسْتَوَتْ فَقَالَ لِي اسْتَوِ فِي الصَّفِّ ‏.‏ ثُمَّ كَبَّرَ ‏.‏

Abu Suhaylning otasidan rivoyat qilinishicha, u dedi: «Men Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu) bilan birga edim. Namozga iqomat aytildi, men esa u bilan menga (nafaqa) belgilashi haqida gaplashayotgan edim. Men u bilan gaplashishda davom etardim, u esa mayda toshlarni oyoq kiyimi bilan tekislardi. Nihoyat u saflarni toʻgʻrilashga topshirgan kishilar kelib, saflar toʻgʻrilanganini unga xabar qilishdi. Shunda u menga: ‹Safda tekis tur›, dedi. Soʻng takbir aytdi.»Абу Суҳайлнинг отасидан ривоят қилинишича, у деди: «Мен Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу) билан бирга эдим. Намозга иқомат айтилди, мен эса у билан менга (нафақа) белгилаши ҳақида гаплашаётган эдим. Мен у билан гаплашишда давом этардим, у эса майда тошларни оёқ кийими билан текисларди. Ниҳоят у сафларни тўғрилашга топширган кишилар келиб, сафлар тўғриланганини унга хабар қилишди. Шунда у менга: ‹Сафда текис тур›, деди. Сўнг такбир айтди.»

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ الْبَصْرِيِّ، أَنَّهُ قَالَ مِنْ كَلاَمِ النُّبُوَّةِ إِذَا لَمْ تَسْتَحِي فَافْعَلْ مَا شِئْتَ وَوَضْعُ الْيَدَيْنِ إِحْدَاهُمَا عَلَى الأُخْرَى فِي الصَّلاَةِ يَضَعُ الْيُمْنَى عَلَى الْيُسْرَى وَتَعْجِيلُ الْفِطْرِ وَالاِسْتِينَاءُ بِالسَّحُورِ ‏.‏

Abdulkarim ibn Abul-Muxoriq al-Basriydan rivoyat qilinishicha, u dedi: «Paygʻambarlik soʻzlaridan (baʼzilari shulardir): ‹Agar uyalmasang, xohlaganingni qil›; namozda ikki qoʻlning birini ikkinchisining ustiga qoʻyish — oʻng qoʻlni chap qoʻl ustiga qoʻyadi; iftorni tezlatish va saharlikni kechiktirish.»Абдулкарим ибн Абул-Мухориқ ал-Басрийдан ривоят қилинишича, у деди: «Пайғамбарлик сўзларидан (баъзилари шулардир): ‹Агар уялмасанг, хоҳлаганингни қил›; намозда икки қўлнинг бирини иккинчисининг устига қўйиш — ўнг қўлни чап қўл устига қўяди; ифторни тезлатиш ва саҳарликни кечиктириш.»

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي حَازِمِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، أَنَّهُ قَالَ كَانَ النَّاسُ يُؤْمَرُونَ أَنْ يَضَعَ الرَّجُلُ الْيَدَ الْيُمْنَى عَلَى ذِرَاعِهِ الْيُسْرَى فِي الصَّلاَةِ ‏.‏ قَالَ أَبُو حَازِمٍ لاَ أَعْلَمُ إِلاَّ أَنَّهُ يَنْمِي ذَلِكَ ‏.‏

Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinishicha, u dedi: «Odamlarga namozda oʻng qoʻlni chap bilakning ustiga qoʻyish buyurilardi.» Abu Hozim dedi: «Men buni faqat u (Sahl) Nabiy ﷺga nisbat berayotganini bilaman.»Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинишича, у деди: «Одамларга намозда ўнг қўлни чап билакнинг устига қўйиш буюриларди.» Абу Ҳозим деди: «Мен буни фақат у (Саҳл) Набий ﷺга нисбат бераётганини биламан.»

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ لاَ يَقْنُتُ فِي شَىْءٍ مِنَ الصَّلاَةِ ‏.‏

Nofeʼdan rivoyat qilinishicha, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) namozlarning hech birida qunut (duosi)ni oʻqimas edi.Нофеъдан ривоят қилинишича, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) намозларнинг ҳеч бирида қунут (дуоси)ни ўқимас эди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الأَرْقَمِ، كَانَ يَؤُمُّ أَصْحَابَهُ فَحَضَرَتِ الصَّلاَةُ يَوْمًا فَذَهَبَ لِحَاجَتِهِ ثُمَّ رَجَعَ فَقَالَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ إِذَا أَرَادَ أَحَدُكُمُ الْغَائِطَ فَلْيَبْدَأْ بِهِ قَبْلَ الصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏

Urvadan rivoyat qilinishicha, Abdulloh ibn al-Arqam (roziyallohu anhu) sheriklariga imom boʻlib namoz oʻqirdi. Bir kuni namoz vaqti keldi, u hojatini chiqarish uchun ketdi, soʻng qaytib keldi va dedi: «Men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: ‹Biringiz katta hojatni istasa, namozdan oldin uni bajarsin.›»Урвадан ривоят қилинишича, Абдуллоҳ ибн ал-Арқам (розияллоҳу анҳу) шерикларига имом бўлиб намоз ўқирди. Бир куни намоз вақти келди, у ҳожатини чиқариш учун кетди, сўнг қайтиб келди ва деди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: ‹Бирингиз катта ҳожатни истаса, намоздан олдин уни бажарсин.›»

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، قَالَ لاَ يُصَلِّيَنَّ أَحَدُكُمْ وَهُوَ ضَامٌّ بَيْنَ وَرِكَيْهِ ‏.‏

Zayd ibn Aslamdan rivoyat qilinishicha, Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) dedi: «Biringiz ikki sonini (hojatni tutib) qisgan holda namoz oʻqimasin.»Зайд ибн Асламдан ривоят қилинишича, Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) деди: «Бирингиз икки сонини (ҳожатни тутиб) қисган ҳолда намоз ўқимасин.»

وَحَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ الْمَلاَئِكَةُ تُصَلِّي عَلَى أَحَدِكُمْ مَا دَامَ فِي مُصَلاَّهُ الَّذِي صَلَّى فِيهِ مَا لَمْ يُحْدِثِ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ اللَّهُمَّ ارْحَمْهُ ‏"‏ ‏.‏

Qaʼnabiy bizga hadis aytib, u Molikdan, u Abu Zinoddan, u Aʼrajdan, u Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladiki, Rasululloh ﷺ: «Biringiz namoz oʻqigan joyida turar ekan, toki taharati buzilmaguncha yoki oʻrnidan turmaguncha, farishtalar unga: ‹Allohim, uni magʻfirat qil, Allohim, unga rahm qil›, deb duo qilib turadilar», dedilar.Қаънабий бизга ҳадис айтиб, у Моликдан, у Абу Зиноддан, у Аъраждан, у Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қиладики, Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз намоз ўқиган жойида турар экан, токи таҳарати бузилмагунча ёки ўрнидан турмагунча, фаришталар унга: ‹Аллоҳим, уни мағфират қил, Аллоҳим, унга раҳм қил›, деб дуо қилиб турадилар», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ لاَ يَزَالُ أَحَدُكُمْ فِي صَلاَةٍ مَا كَانَتِ الصَّلاَةُ تَحْبِسُهُ لاَ يَمْنَعُهُ أَنْ يَنْقَلِبَ إِلَى أَهْلِهِ إِلاَّ الصَّلاَةُ ‏"‏ ‏.‏

Qaʼnabiy bizga hadis aytib, u Molikdan, u Abu Zinoddan, u Aʼrajdan, u Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladiki, Rasululloh ﷺ: «Biringizni namoz ushlab turgan ekan, u namozda (sanaladi). Uni oilasiga qaytishdan faqat namozgina toʻsib turadi», dedilar.Қаънабий бизга ҳадис айтиб, у Моликдан, у Абу Зиноддан, у Аъраждан, у Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қиладики, Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингизни намоз ушлаб турган экан, у намозда (саналади). Уни оиласига қайтишдан фақат намозгина тўсиб туради», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ سُمَىٍّ، مَوْلَى أَبِي بَكْرٍ أَنَّ أَبَا بَكْرِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، كَانَ يَقُولُ مَنْ غَدَا أَوْ رَاحَ إِلَى الْمَسْجِدِ لاَ يُرِيدُ غَيْرَهُ لِيَتَعَلَّمَ خَيْرًا أَوْ لِيُعَلِّمَهُ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى بَيْتِهِ كَانَ كَالْمُجَاهِدِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ رَجَعَ غَانِمًا ‏.‏

Abu Bakr ibn Abdurrahmon (rahimahulloh)dan rivoyat qilinishicha, u: «Kim masjidga ertalab yoki kunduzi faqat oʻsha (masjid)ni koʻzlab, yaxshilik oʻrganish yoki oʻrgatish uchun borsa, soʻng uyiga qaytsa, Alloh yoʻlida jihod qilib, oʻlja bilan qaytgan kishiga oʻxshaydi», der edi.Абу Бакр ибн Абдурраҳмон (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинишича, у: «Ким масжидга эрталаб ёки кундузи фақат ўша (масжид)ни кўзлаб, яхшилик ўрганиш ёки ўргатиш учун борса, сўнг уйига қайтса, Аллоҳ йўлида жиҳод қилиб, ўлжа билан қайтган кишига ўхшайди», дер эди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نُعَيْمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُجْمِرِ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ إِذَا صَلَّى أَحَدُكُمْ ثُمَّ جَلَسَ فِي مُصَلاَّهُ لَمْ تَزَلِ الْمَلاَئِكَةُ تُصَلِّي عَلَيْهِ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ اللَّهُمَّ ارْحَمْهُ فَإِنْ قَامَ مِنْ مُصَلاَّهُ فَجَلَسَ فِي الْمَسْجِدِ يَنْتَظِرُ الصَّلاَةَ لَمْ يَزَلْ فِي صَلاَةٍ حَتَّى يُصَلِّيَ ‏.‏

Nuaym ibn Abdulloh al-Mujmirdan rivoyat qilinishicha, u Abu Hurayra (roziyallohu anhu)ning shunday deganini eshitdi: «Biringiz namoz oʻqib, soʻng namoz oʻqigan joyida oʻtirsa, farishtalar unga: ‹Allohim, uni magʻfirat qil, Allohim, unga rahm qil›, deb salavot aytib turadilar. Agar u namoz oʻqigan joyidan turib, masjidda namozni kutib oʻtirsa, namoz oʻqiguniga qadar namozdadir.»Нуайм ибн Абдуллоҳ ал-Мужмирдан ривоят қилинишича, у Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деганини эшитди: «Бирингиз намоз ўқиб, сўнг намоз ўқиган жойида ўтирса, фаришталар унга: ‹Аллоҳим, уни мағфират қил, Аллоҳим, унга раҳм қил›, деб салавот айтиб турадилар. Агар у намоз ўқиган жойидан туриб, масжидда намозни кутиб ўтирса, намоз ўқигунига қадар намоздадир.»

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ الْعَلاَءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَعْقُوبَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِمَا يَمْحُو اللَّهُ بِهِ الْخَطَايَا وَيَرْفَعُ بِهِ الدَّرَجَاتِ إِسْبَاغُ الْوُضُوءِ عِنْدَ الْمَكَارِهِ وَكَثْرَةُ الْخُطَا إِلَى الْمَسَاجِدِ وَانْتِظَارُ الصَّلاَةِ بَعْدَ الصَّلاَةِ فَذَلِكُمُ الرِّبَاطُ فَذَلِكُمُ الرِّبَاطُ فَذَلِكُمُ الرِّبَاطُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh u bilan xatolarni oʻchiradigan va darajalarni koʻtaradigan narsani sizlarga aytib bermaymi? Nomaqbul holatlarda ham taharatni mukammal bajarish, masjidlarga qadamni koʻp bosish va namozdan keyin yana namozni kutish. Ana shu ribotdir, ana shu ribotdir, ana shu ribotdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ у билан хатоларни ўчирадиган ва даражаларни кўтарадиган нарсани сизларга айтиб бермайми? Номақбул ҳолатларда ҳам таҳаратни мукаммал бажариш, масжидларга қадамни кўп босиш ва намоздан кейин яна намозни кутиш. Ана шу риботдир, ана шу риботдир, ана шу риботдир», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، قَالَ يُقَالُ لاَ يَخْرُجُ أَحَدٌ مِنَ الْمَسْجِدِ بَعْدَ النِّدَاءِ - إِلاَّ أَحَدٌ يُرِيدُ الرُّجُوعَ إِلَيْهِ - إِلاَّ مُنَافِقٌ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Said ibn al-Musayyab (rahimahulloh) dedi: «Aytiladiki: azondan soʻng masjiddan — qaytishni istagan kishidan boshqa — munofiqdan oʻzga hech kim chiqmaydi.»Моликка етиб келишича, Саид ибн ал-Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ) деди: «Айтиладики: азондан сўнг масжиддан — қайтишни истаган кишидан бошқа — мунофиқдан ўзга ҳеч ким чиқмайди.»

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ سُلَيْمٍ الزُّرَقِيِّ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ الأَنْصَارِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ إِذَا دَخَلَ أَحَدُكُمُ الْمَسْجِدَ فَلْيَرْكَعْ رَكْعَتَيْنِ قَبْلَ أَنْ يَجْلِسَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Qatoda al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz masjidga kirsa, oʻtirishdan oldin ikki rakaat oʻqisin», dedilar.Абу Қатода ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз масжидга кирса, ўтиришдан олдин икки ракаат ўқисин», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي النَّضْرِ، مَوْلَى عُمَرَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّهُ قَالَ لَهُ أَلَمْ أَرَ صَاحِبَكَ إِذَا دَخَلَ الْمَسْجِدَ يَجْلِسُ قَبْلَ أَنْ يَرْكَعَ قَالَ أَبُو النَّضْرِ يَعْنِي بِذَلِكَ عُمَرَ بْنَ عُبَيْدِ اللَّهِ وَيَعِيبُ ذَلِكَ عَلَيْهِ أَنْ يَجْلِسَ إِذَا دَخَلَ الْمَسْجِدَ قَبْلَ أَنْ يَرْكَعَ ‏.‏ قَالَ يَحْيَى قَالَ مَالِكٌ وَذَلِكَ حَسَنٌ وَلَيْسَ بِوَاجِبٍ ‏.‏

Abu Nazrdan rivoyat qilinishicha, Abu Salama ibn Abdurrahmon unga: «Sohibingni masjidga kirganda ikki rakaat oʻqishdan oldin oʻtirganini koʻrmadimmi?» dedi. Abu Nazr aytdi: «U bu bilan Umar ibn Ubaydullohni nazarda tutib, uning masjidga kirganda ikki rakaat oʻqimasdan oldin oʻtirishini ayblardi.» Yahyo aytdi: Molik aytdi: «Bu (ish) yaxshi, lekin vojib emas.»Абу Назрдан ривоят қилинишича, Абу Салама ибн Абдурраҳмон унга: «Соҳибингни масжидга кирганда икки ракаат ўқишдан олдин ўтирганини кўрмадимми?» деди. Абу Назр айтди: «У бу билан Умар ибн Убайдуллоҳни назарда тутиб, унинг масжидга кирганда икки ракаат ўқимасдан олдин ўтиришини айбларди.» Яҳё айтди: Молик айтди: «Бу (иш) яхши, лекин вожиб эмас.»

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ إِذَا سَجَدَ وَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى الَّذِي يَضَعُ عَلَيْهِ جَبْهَتَهُ ‏.‏ قَالَ نَافِعٌ وَلَقَدْ رَأَيْتُهُ فِي يَوْمٍ شَدِيدِ الْبَرْدِ وَإِنَّهُ لَيُخْرِجُ كَفَّيْهِ مِنْ تَحْتِ بُرْنُسٍ لَهُ حَتَّى يَضَعَهُمَا عَلَى الْحَصْبَاءِ ‏.‏

Nofeʼdan rivoyat qilinishicha, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) sajda qilganda peshonasini qoʻyadigan joyga kaftlarini qoʻyar edi. Nofeʼ dedi: «Men uni juda sovuq bir kunda kaftlarini burnusi (boshli kiyimi) tagidan chiqarib, mayda toshlar ustiga qoʻyganini koʻrganman.»Нофеъдан ривоят қилинишича, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) сажда қилганда пешонасини қўядиган жойга кафтларини қўяр эди. Нофеъ деди: «Мен уни жуда совуқ бир кунда кафтларини бурнуси (бошли кийими) тагидан чиқариб, майда тошлар устига қўйганини кўрганман.»

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يَقُولُ مَنْ وَضَعَ جَبْهَتَهُ بِالأَرْضِ فَلْيَضَعْ كَفَّيْهِ عَلَى الَّذِي يَضَعُ عَلَيْهِ جَبْهَتَهُ ثُمَّ إِذَا رَفَعَ فَلْيَرْفَعْهُمَا فَإِنَّ الْيَدَيْنِ تَسْجُدَانِ كَمَا يَسْجُدُ الْوَجْهُ ‏.‏

Nofeʼdan rivoyat qilinishicha, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo): «Biringiz peshonasini yerga qoʻysa, kaftlarini ham peshonasini qoʻygan joyga qoʻysin. Soʻng (peshonasini) koʻtarganda, ularni ham koʻtarsin. Zero, qoʻllar ham yuz sajda qilgani kabi sajda qiladi», der edi.Нофеъдан ривоят қилинишича, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо): «Бирингиз пешонасини ерга қўйса, кафтларини ҳам пешонасини қўйган жойга қўйсин. Сўнг (пешонасини) кўтарганда, уларни ҳам кўтарсин. Зеро, қўллар ҳам юз сажда қилгани каби сажда қилади», дер эди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، سَلَمَةَ بْنِ دِينَارٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَهَبَ إِلَى بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ لِيُصْلِحَ بَيْنَهُمْ وَحَانَتِ الصَّلاَةُ فَجَاءَ الْمُؤَذِّنُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ فَقَالَ أَتُصَلِّي لِلنَّاسِ فَأُقِيمَ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ فَصَلَّى أَبُو بَكْرٍ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالنَّاسُ فِي الصَّلاَةِ فَتَخَلَّصَ حَتَّى وَقَفَ فِي الصَّفِّ فَصَفَّقَ النَّاسُ وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ لاَ يَلْتَفِتُ فِي صَلاَتِهِ فَلَمَّا أَكْثَرَ النَّاسُ مِنَ التَّصْفِيقِ الْتَفَتَ أَبُو بَكْرٍ فَرَأَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَشَارَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنِ امْكُثْ مَكَانَكَ فَرَفَعَ أَبُو بَكْرٍ يَدَيْهِ فَحَمِدَ اللَّهَ عَلَى مَا أَمَرَهُ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ ذَلِكَ ثُمَّ اسْتَأْخَرَ حَتَّى اسْتَوَى فِي الصَّفِّ وَتَقَدَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى ثُمَّ انْصَرَفَ فَقَالَ ‏"‏ يَا أَبَا بَكْرٍ مَا مَنَعَكَ أَنْ تَثْبُتَ إِذْ أَمَرْتُكَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ مَا كَانَ لاِبْنِ أَبِي قُحَافَةَ أَنْ يُصَلِّيَ بَيْنَ يَدَىْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا لِي رَأَيْتُكُمْ أَكْثَرْتُمْ مِنَ التَّصْفِيحِ مَنْ نَابَهُ شَىْءٌ فِي صَلاَتِهِ فَلْيُسَبِّحْ فَإِنَّهُ إِذَا سَبَّحَ الْتُفِتَ إِلَيْهِ وَإِنَّمَا التَّصْفِيحُ لِلنِّسَاءِ ‏"‏ ‏.‏

Sahl ibn Saʼd as-Soidiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Banu Amr ibn Avf (qabilasi)ga ular oʻrtasini isloh qilish uchun bordilar. Namoz vaqti keldi, muazzin Abu Bakr as-Siddiq (roziyallohu anhu)ning oldiga kelib: «Odamlarga namoz oʻqib berasizmi, men iqomat aytaymi?» dedi. U: «Ha», dedi va Abu Bakr namoz oʻqidi. Odamlar namozda ekan, Rasululloh ﷺ keldilar va (oldinga) oʻtib, safda toʻxtadilar. Odamlar qarsak chalishdi, Abu Bakr esa namozida oʻgirilmasdi. Odamlar qarsakni koʻpaytirgach, Abu Bakr oʻgirilib, Rasululloh ﷺni koʻrdi. Rasululloh ﷺ unga joyida qolishni ishora qildilar. Abu Bakr qoʻllarini koʻtarib, Rasululloh ﷺ unga buni buyurganlariga Allohga hamd aytdi. Soʻng u orqaga chekindi, toki safga tekislandi. Rasululloh ﷺ oldinga oʻtib, namoz oʻqidilar. Namozdan soʻng: «Ey Abu Bakr, senga buyurganimda, joyingda qolishdan seni nima toʻsdi?» dedilar. Abu Bakr: «Ibn Abu Quhofaga Rasululloh ﷺ ning oldida namoz oʻqish yarashmaydi», dedi. Rasululloh ﷺ: «Nega sizlarni koʻp qarsak chalayotganingizni koʻrdim? Kimga namozida biror narsa yuz bersa, ‹Subhanalloh› desin. Zero, u ‹Subhanalloh› desa, unga eʼtibor qilinadi. Qarsak esa faqat ayollar uchundir», dedilar.Саҳл ибн Саъд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Бану Амр ибн Авф (қабиласи)га улар ўртасини ислоҳ қилиш учун бордилар. Намоз вақти келди, муаззин Абу Бакр ас-Сиддиқ (розияллоҳу анҳу)нинг олдига келиб: «Одамларга намоз ўқиб берасизми, мен иқомат айтайми?» деди. У: «Ҳа», деди ва Абу Бакр намоз ўқиди. Одамлар намозда экан, Расулуллоҳ ﷺ келдилар ва (олдинга) ўтиб, сафда тўхтадилар. Одамлар қарсак чалишди, Абу Бакр эса намозида ўгирилмасди. Одамлар қарсакни кўпайтиргач, Абу Бакр ўгирилиб, Расулуллоҳ ﷺни кўрди. Расулуллоҳ ﷺ унга жойида қолишни ишора қилдилар. Абу Бакр қўлларини кўтариб, Расулуллоҳ ﷺ унга буни буюрганларига Аллоҳга ҳамд айтди. Сўнг у орқага чекинди, токи сафга текисланди. Расулуллоҳ ﷺ олдинга ўтиб, намоз ўқидилар. Намоздан сўнг: «Эй Абу Бакр, сенга буюрганимда, жойингда қолишдан сени нима тўсди?» дедилар. Абу Бакр: «Ибн Абу Қуҳофага Расулуллоҳ ﷺ нинг олдида намоз ўқиш ярашмайди», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Нега сизларни кўп қарсак чалаётганингизни кўрдим? Кимга намозида бирор нарса юз берса, ‹Субҳаналлоҳ› десин. Зеро, у ‹Субҳаналлоҳ› деса, унга эътибор қилинади. Қарсак эса фақат аёллар учундир», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ، لَمْ يَكُنْ يَلْتَفِتُ فِي صَلاَتِهِ ‏.‏

Nofeʼdan rivoyat qilinishicha, Ibn Umar (roziyallohu anhumo) namozida (atrofga) oʻgirilmasdi.Нофеъдан ривоят қилинишича, Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) намозида (атрофга) ўгирилмасди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْقَارِئِ، أَنَّهُ قَالَ كُنْتُ أُصَلِّي وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ وَرَائِي وَلاَ أَشْعُرُ فَالْتَفَتُّ فَغَمَزَنِي ‏.‏

Abu Jaʼfar al-Qoriydan rivoyat qilinishicha, u dedi: «Men namoz oʻqiyotgan edim, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) orqamda edi, men (buni) sezmasdim. Men oʻgirildim, shunda u meni (norozilik bilan) chimchilab qoʻydi.»Абу Жаъфар ал-Қорийдан ривоят қилинишича, у деди: «Мен намоз ўқиётган эдим, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) орқамда эди, мен (буни) сезмасдим. Мен ўгирилдим, шунда у мени (норозилик билан) чимчилаб қўйди.»

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ، أَنَّهُ قَالَ دَخَلَ زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ الْمَسْجِدَ فَوَجَدَ النَّاسَ رُكُوعًا فَرَكَعَ ثُمَّ دَبَّ حَتَّى وَصَلَ الصَّفَّ ‏.‏

Abu Umoma ibn Sahl ibn Hunayfdan rivoyat qilinishicha, u dedi: «Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu) masjidga kirib, odamlarni rukuʼda topdi. Shunda u rukuʼ qildi, soʻng sekin (oldinga) yurib, safga yetib bordi.»Абу Умома ибн Саҳл ибн Ҳунайфдан ривоят қилинишича, у деди: «Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу) масжидга кириб, одамларни рукуъда топди. Шунда у рукуъ қилди, сўнг секин (олдинга) юриб, сафга етиб борди.»

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ، كَانَ يَدِبُّ رَاكِعًا ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu) rukuʼ qilgan holda (safga) yurar edi.Моликка етиб келишича, Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) рукуъ қилган ҳолда (сафга) юрар эди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرِ بْنِ حَزْمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ سُلَيْمٍ الزُّرَقِيِّ، أَنَّهُ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو حُمَيْدٍ السَّاعِدِيُّ، أَنَّهُمْ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ نُصَلِّي عَلَيْكَ فَقَالَ ‏ "‏ قُولُوا اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَأَزْوَاجِهِ وَذُرِّيَّتِهِ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ وَبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَأَزْوَاجِهِ وَذُرِّيَّتِهِ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ ‏"‏ ‏.‏

Amr ibn Sulaym az-Zuraqiydan rivoyat qilinishicha, u dedi: Menga Abu Humayd as-Soidiy (roziyallohu anhu) xabar berdiki, ular: «Yo Rasululloh, sizga qanday salavot aytamiz?» dedilar. Shunda u zot: «Aytinglar: ‹Allohumma solli alo Muhammadin va azvojihi va zurriyyatihi kamo sollayta alo oli Ibrohim, va borik alo Muhammadin va azvojihi va zurriyyatihi kamo borakta alo oli Ibrohim, innaka Hamidun Majid› (Allohim, Ibrohim oilasiga salot aytganingdek, Muhammadga, uning zavjalari va zurriyotiga salot ayt; Ibrohim oilasiga baraka berganingdek, Muhammadga, uning zavjalari va zurriyotiga baraka ber. Albatta, Sen maqtalgan va ulugʻsan)», dedilar.Амр ибн Сулайм аз-Зурақийдан ривоят қилинишича, у деди: Менга Абу Ҳумайд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу) хабар бердики, улар: «Ё Расулуллоҳ, сизга қандай салавот айтамиз?» дедилар. Шунда у зот: «Айтинглар: ‹Аллоҳумма солли ало Муҳаммадин ва азвожиҳи ва зуррийятиҳи камо соллайта ало оли Иброҳим, ва борик ало Муҳаммадин ва азвожиҳи ва зуррийятиҳи камо боракта ало оли Иброҳим, иннака Ҳамидун Мажид› (Аллоҳим, Иброҳим оиласига салот айтганингдек, Муҳаммадга, унинг завжалари ва зурриётига салот айт; Иброҳим оиласига барака берганингдек, Муҳаммадга, унинг завжалари ва зурриётига барака бер. Албатта, Сен мақталган ва улуғсан)», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نُعَيْمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُجْمِرِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الأَنْصَارِيِّ، أَنَّهُ قَالَ أَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي مَجْلِسِ سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ فَقَالَ لَهُ بَشِيرُ بْنُ سَعْدٍ أَمَرَنَا اللَّهُ أَنْ نُصَلِّيَ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَكَيْفَ نُصَلِّي عَلَيْكَ قَالَ فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى تَمَنَّيْنَا أَنَّهُ لَمْ يَسْأَلْهُ ثُمَّ قَالَ ‏ "‏ قُولُوا اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ فِي الْعَالَمِينَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ وَالسَّلاَمُ كَمَا قَدْ عَلِمْتُمْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Masʼud al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u dedi: «Rasululloh ﷺ bizga Saʼd ibn Ubodaning majlisida keldilar. Bashir ibn Saʼd u zotga: ‹Alloh bizga sizga salavot aytishni buyurdi, yo Rasululloh. Sizga qanday salavot aytamiz?› dedi. Rasululloh ﷺ shu qadar sukut saqladilarki, hatto biz undan soʻramagan boʻlishimizni orzu qildik. Soʻng: ‹Aytinglar: Allohumma solli alo Muhammadin va alo oli Muhammadin kamo sollayta alo Ibrohim, va borik alo Muhammadin va alo oli Muhammadin kamo borakta alo oli Ibrohim fil-olamin, innaka Hamidun Majid (Allohim, Ibrohimga salot aytganingdek, Muhammadga va Muhammad oilasiga salot ayt; Ibrohim oilasiga baraka berganingdek, Muhammadga va Muhammad oilasiga olamlar ichida baraka ber. Albatta, Sen maqtalgan va ulugʻsan). Salom esa oʻzingiz bilganingizdek (aytiladi)›, dedilar.»Абу Масъуд ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у деди: «Расулуллоҳ ﷺ бизга Саъд ибн Убоданинг мажлисида келдилар. Башир ибн Саъд у зотга: ‹Аллоҳ бизга сизга салавот айтишни буюрди, ё Расулуллоҳ. Сизга қандай салавот айтамиз?› деди. Расулуллоҳ ﷺ шу қадар сукут сақладиларки, ҳатто биз ундан сўрамаган бўлишимизни орзу қилдик. Сўнг: ‹Айтинглар: Аллоҳумма солли ало Муҳаммадин ва ало оли Муҳаммадин камо соллайта ало Иброҳим, ва борик ало Муҳаммадин ва ало оли Муҳаммадин камо боракта ало оли Иброҳим фил-оламин, иннака Ҳамидун Мажид (Аллоҳим, Иброҳимга салот айтганингдек, Муҳаммадга ва Муҳаммад оиласига салот айт; Иброҳим оиласига барака берганингдек, Муҳаммадга ва Муҳаммад оиласига оламлар ичида барака бер. Албатта, Сен мақталган ва улуғсан). Салом эса ўзингиз билганингиздек (айтилади)›, дедилар.»

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، قَالَ رَأَيْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ يَقِفُ عَلَى قَبْرِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَيُصَلِّي عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَعَلَى أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ ‏.‏

Abdulloh ibn Dinordan rivoyat qilinishicha, u dedi: «Men Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)ni Nabiy ﷺ ning qabri oldida toʻxtab, Nabiy ﷺga, Abu Bakr va Umarga salavot aytganini koʻrdim.»Абдуллоҳ ибн Динордан ривоят қилинишича, у деди: «Мен Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)ни Набий ﷺ нинг қабри олдида тўхтаб, Набий ﷺга, Абу Бакр ва Умарга салавот айтганини кўрдим.»

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي قَبْلَ الظُّهْرِ رَكْعَتَيْنِ وَبَعْدَهَا رَكْعَتَيْنِ وَبَعْدَ الْمَغْرِبِ رَكْعَتَيْنِ فِي بَيْتِهِ وَبَعْدَ صَلاَةِ الْعِشَاءِ رَكْعَتَيْنِ وَكَانَ لاَ يُصَلِّي بَعْدَ الْجُمُعَةِ حَتَّى يَنْصَرِفَ فَيَرْكَعَ رَكْعَتَيْنِ ‏.‏

Qaʼnabiy, Molikdan, u Nofeʼdan, u Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladiki, Rasululloh ﷺ peshindan oldin ikki rakaat va undan keyin ikki rakaat, shomdan keyin uylarida ikki rakaat, xufton namozidan keyin ikki rakaat oʻqir edilar. Jumʼadan keyin esa (masjiddan) chiqib ketmagunlaricha (sunnat) oʻqimas, soʻng (uyga qaytib) ikki rakaat oʻqir edilar.Қаънабий, Моликдан, у Нофеъдан, у Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қиладики, Расулуллоҳ ﷺ пешиндан олдин икки ракаат ва ундан кейин икки ракаат, шомдан кейин уйларида икки ракаат, хуфтон намозидан кейин икки ракаат ўқир эдилар. Жумъадан кейин эса (масжиддан) чиқиб кетмагунларича (суннат) ўқимас, сўнг (уйга қайтиб) икки ракаат ўқир эдилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ أَتَرَوْنَ قِبْلَتِي هَاهُنَا فَوَاللَّهِ مَا يَخْفَى عَلَىَّ خُشُوعُكُمْ وَلاَ رُكُوعُكُمْ إِنِّي لأَرَاكُمْ مِنْ وَرَاءِ ظَهْرِي ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qiblam shu tomonda deb oʻylayapsizlarmi? Allohga qasamki, sizlarning xushuʼingiz ham, rukuʼingiz ham mendan yashirin emas. Men sizlarni orqamdan ham koʻrib turaman», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қиблам шу томонда деб ўйлаяпсизларми? Аллоҳга қасамки, сизларнинг хушуъингиз ҳам, рукуъингиз ҳам мендан яширин эмас. Мен сизларни орқамдан ҳам кўриб тураман», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَأْتِي قُبَاءً رَاكِبًا وَمَاشِيًا ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Quboga minib ham, piyoda ham borardilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Қубога миниб ҳам, пиёда ҳам борардилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ مُرَّةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَا تَرَوْنَ فِي الشَّارِبِ وَالسَّارِقِ وَالزَّانِي ‏"‏ ‏.‏ وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ يُنْزَلَ فِيهِمْ ‏.‏ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ هُنَّ فَوَاحِشُ وَفِيهِنَّ عُقُوبَةٌ وَأَسْوَأُ السَّرِقَةِ الَّذِي يَسْرِقُ صَلاَتَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا وَكَيْفَ يَسْرِقُ صَلاَتَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ لاَ يُتِمُّ رُكُوعَهَا وَلاَ سُجُودَهَا ‏"‏ ‏.‏

An-Nuʼmon ibn Murradan rivoyat qilinishicha, Rasululloh ﷺ: «Ichkilikboz, oʻgʻri va zinokor haqida nima deysizlar?» dedilar — bu ular haqida (hukm) nozil boʻlishidan oldin edi. Ular: «Alloh va Uning Rasuli yaxshi biladi», deyishdi. U zot: «Ular — fahsh (ishlar)dir, ularda jazo bordir. Oʻgʻrilikning eng yomoni — namozini oʻgʻirlaydigan kishinikidir», dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, u namozini qanday oʻgʻirlaydi?» deyishdi. U zot: «Uning rukuʼini ham, sajdasini ham toʻliq bajarmaydi», dedilar.Ан-Нуъмон ибн Муррадан ривоят қилинишича, Расулуллоҳ ﷺ: «Ичкиликбоз, ўғри ва зинокор ҳақида нима дейсизлар?» дедилар — бу улар ҳақида (ҳукм) нозил бўлишидан олдин эди. Улар: «Аллоҳ ва Унинг Расули яхши билади», дейишди. У зот: «Улар — фаҳш (ишлар)дир, уларда жазо бордир. Ўғриликнинг энг ёмони — намозини ўғирлайдиган кишиникидир», дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, у намозини қандай ўғирлайди?» дейишди. У зот: «Унинг рукуъини ҳам, саждасини ҳам тўлиқ бажармайди», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ اجْعَلُوا مِنْ صَلاَتِكُمْ فِي بُيُوتِكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Hishom ibn Urva otasidan rivoyat qiladiki, Rasululloh ﷺ: «Namozlaringizning bir qismini uylaringizda (ham) oʻqinglar», dedilar.Ҳишом ибн Урва отасидан ривоят қиладики, Расулуллоҳ ﷺ: «Намозларингизнинг бир қисмини уйларингизда (ҳам) ўқинглар», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يَقُولُ إِذَا لَمْ يَسْتَطِعِ الْمَرِيضُ السُّجُودَ أَوْمَأَ بِرَأْسِهِ إِيمَاءً وَلَمْ يَرْفَعْ إِلَى جَبْهَتِهِ شَيْئًا ‏.‏

Nofeʼdan rivoyat qilinishicha, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo): «Bemor sajda qilishga qodir boʻlmasa, boshi bilan ishora qilsin va peshonasiga hech narsa koʻtarmasin», der edi.Нофеъдан ривоят қилинишича, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо): «Бемор сажда қилишга қодир бўлмаса, боши билан ишора қилсин ва пешонасига ҳеч нарса кўтармасин», дер эди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ إِذَا جَاءَ الْمَسْجِدَ - وَقَدْ صَلَّى النَّاسُ - بَدَأَ بِصَلاَةِ الْمَكْتُوبَةِ وَلَمْ يُصَلِّ قَبْلَهَا شَيْئًا ‏.‏

Rabiʼa ibn Abu Abdurrahmondan rivoyat qilinishicha, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) masjidga kelganda odamlar (allaqachon) namoz oʻqib boʻlgan boʻlsa, farz namozdan boshlar va undan oldin hech narsa oʻqimas edi.Рабиъа ибн Абу Абдурраҳмондан ривоят қилинишича, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) масжидга келганда одамлар (аллақачон) намоз ўқиб бўлган бўлса, фарз намоздан бошлар ва ундан олдин ҳеч нарса ўқимас эди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، مَرَّ عَلَى رَجُلٍ وَهُوَ يُصَلِّي فَسَلَّمَ عَلَيْهِ فَرَدَّ الرَّجُلُ كَلاَمًا فَرَجَعَ إِلَيْهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ فَقَالَ لَهُ إِذَا سُلِّمَ عَلَى أَحَدِكُمْ وَهُوَ يُصَلِّي فَلاَ يَتَكَلَّمْ وَلْيُشِرْ بِيَدِهِ ‏.‏

Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) namoz oʻqiyotgan bir kishining yonidan oʻtib, unga salom berdi. U kishi soʻz bilan javob qaytardi. Shunda Abdulloh ibn Umar uning oldiga qaytib kelib, unga: «Biringizga namoz oʻqiyotgan chogʻida salom berilsa, gapirmasin, balki qoʻli bilan ishora qilsin», dedi. Molik rivoyat qilgan.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) намоз ўқиётган бир кишининг ёнидан ўтиб, унга салом берди. У киши сўз билан жавоб қайтарди. Шунда Абдуллоҳ ибн Умар унинг олдига қайтиб келиб, унга: «Бирингизга намоз ўқиётган чоғида салом берилса, гапирмасин, балки қўли билан ишора қилсин», деди. Молик ривоят қилган.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يَقُولُ مَنْ نَسِيَ صَلاَةً فَلَمْ يَذْكُرْهَا إِلاَّ وَهُوَ مَعَ الإِمَامِ فَإِذَا سَلَّمَ الإِمَامُ فَلْيُصَلِّ الصَّلاَةَ الَّتِي نَسِيَ ثُمَّ لِيُصَلِّ بَعْدَهَا الأُخْرَى ‏.‏

Nofeʼdan rivoyat qilinadiki, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo): «Kim bir namozni unutib, uni faqat imom bilan (namozda turgan) holidagina eslasa, imom salom berganida oʻsha unutgan namozini oʻqisin, soʻng undan keyin boshqasini (qaytadan) oʻqisin», derdi.Нофеъдан ривоят қилинадики, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо): «Ким бир намозни унутиб, уни фақат имом билан (намозда турган) ҳолидагина эсласа, имом салом берганида ўша унутган намозини ўқисин, сўнг ундан кейин бошқасини (қайтадан) ўқисин», дерди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ، عَنْ عَمِّهِ، وَاسِعِ بْنِ حَبَّانَ، أَنَّهُ قَالَ كُنْتُ أُصَلِّي وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ مُسْنِدٌ ظَهْرَهُ إِلَى جِدَارِ الْقِبْلَةِ فَلَمَّا قَضَيْتُ صَلاَتِي انْصَرَفْتُ إِلَيْهِ مِنْ قِبَلِ شِقِّي الأَيْسَرِ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ مَا مَنَعَكَ أَنْ تَنْصَرِفَ عَنْ يَمِينِكَ قَالَ فَقُلْتُ رَأَيْتُكَ فَانْصَرَفْتُ إِلَيْكَ ‏.‏ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَإِنَّكَ قَدْ أَصَبْتَ إِنَّ قَائِلاً يَقُولُ انْصَرِفْ عَنْ يَمِينِكَ فَإِذَا كُنْتَ تُصَلِّي فَانْصَرِفْ حَيْثُ شِئْتَ إِنْ شِئْتَ عَنْ يَمِينِكَ وَإِنْ شِئْتَ عَنْ يَسَارِكَ ‏.‏

Voseʼ ibn Habban (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u dedi: «Men namoz oʻqiyotgan edim, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) esa orqasini qibla devoriga suyab turgan edi. Namozimni tugatganimda, chap tomonimdan unga qarab burildim. Shunda Abdulloh ibn Umar: ‹Nega oʻng tomoningdan burilmading?› dedi. Men: ‹Sizni koʻrib, sizga qarab burildim›, dedim. Abdulloh: ‹Sen toʻgʻri qilibsan. Baʼzi (kishilar): oʻng tomoningdan buril, deydi. Ammo namoz oʻqiganingda xohlagan tomoningga burilaver — xohlasang oʻng tomoningga, xohlasang chap tomoningga›, dedi».Восеъ ибн Ҳаббан (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у деди: «Мен намоз ўқиётган эдим, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) эса орқасини қибла деворига суяб турган эди. Намозимни тугатганимда, чап томонимдан унга қараб бурилдим. Шунда Абдуллоҳ ибн Умар: ‹Нега ўнг томонингдан бурилмадинг?› деди. Мен: ‹Сизни кўриб, сизга қараб бурилдим›, дедим. Абдуллоҳ: ‹Сен тўғри қилибсан. Баъзи (кишилар): ўнг томонингдан бурил, дейди. Аммо намоз ўқиганингда хоҳлаган томонингга бурилавер — хоҳласанг ўнг томонингга, хоҳласанг чап томонингга›, деди».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ رَجُلٍ، مِنَ الْمُهَاجِرِينَ لَمْ يَرَ بِهِ بَأْسًا أَنَّهُ سَأَلَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ أَأُصَلِّي فِي عَطَنِ الإِبِلِ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ لاَ وَلَكِنْ صَلِّ فِي مُرَاحِ الْغَنَمِ ‏.‏

Urva (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, muhojirlardan — u ishonchli deb bilgan — bir kishi Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan: ‹Tuya qoʻnadigan (suv ichadigan) joyda namoz oʻqiysammi?› deb soʻradi. Abdulloh: ‹Yoʻq, lekin qoʻy qoʻrasida namoz oʻqi›, dedi.Урва (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, муҳожирлардан — у ишончли деб билган — бир киши Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан: ‹Туя қўнадиган (сув ичадиган) жойда намоз ўқийсамми?› деб сўради. Абдуллоҳ: ‹Йўқ, лекин қўй қўрасида намоз ўқи›, деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّهُ قَالَ مَا صَلاَةٌ يُجْلَسُ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ مِنْهَا ثُمَّ قَالَ سَعِيدٌ هِيَ الْمَغْرِبُ إِذَا فَاتَتْكَ مِنْهَا رَكْعَةٌ وَكَذَلِكَ سُنَّةُ الصَّلاَةِ كُلُّهَا ‏.‏

Ibn Shihob (az-Zuhriy)dan rivoyat qilinadiki, Said ibn al-Musayyab (rahimahulloh): «Har rakaatida oʻtiriladigan namoz qaysi?» dedi, soʻng oʻzi: «U — shom (namozi)dir: agar undan bir rakaat qochib (qazo boʻlib) qolsa (shunday boʻladi). Barcha namozlarning sunnati ham shunday», dedi.Ибн Шиҳоб (аз-Зуҳрий)дан ривоят қилинадики, Саид ибн ал-Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ): «Ҳар ракаатида ўтириладиган намоз қайси?» деди, сўнг ўзи: «У — шом (намози)дир: агар ундан бир ракаат қочиб (қазо бўлиб) қолса (шундай бўлади). Барча намозларнинг суннати ҳам шундай», деди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ سُلَيْمٍ الزُّرَقِيِّ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ الأَنْصَارِيِّ، ‏.‏ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي وَهُوَ حَامِلٌ أُمَامَةَ بِنْتَ زَيْنَبَ بِنْتِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلأَبِي الْعَاصِ بْنِ رَبِيعَةَ بْنِ عَبْدِ شَمْسٍ فَإِذَا سَجَدَ وَضَعَهَا وَإِذَا قَامَ حَمَلَهَا ‏.‏

Abu Qatoda al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namoz oʻqiyotgan edilar; u zot Rasululloh ﷺ ning qizi Zaynabning qizi — Umoma binti Abul-Os ibn Rabiʼa ibn Abd Shamsni — koʻtarib olgan edilar. U zot sajda qilganida, uni (yerga) qoʻyar, turganida esa uni (boʻyinga) koʻtarar edilar.Абу Қатода ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намоз ўқиётган эдилар; у зот Расулуллоҳ ﷺ нинг қизи Зайнабнинг қизи — Умома бинти Абул-Ос ибн Рабиъа ибн Абд Шамсни — кўтариб олган эдилар. У зот сажда қилганида, уни (ерга) қўяр, турганида эса уни (бўйинга) кўтарар эдилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ يَتَعَاقَبُونَ فِيكُمْ مَلاَئِكَةٌ بِاللَّيْلِ وَمَلاَئِكَةٌ بِالنَّهَارِ وَيَجْتَمِعُونَ فِي صَلاَةِ الْعَصْرِ وَصَلاَةِ الْفَجْرِ ثُمَّ يَعْرُجُ الَّذِينَ بَاتُوا فِيكُمْ فَيَسْأَلُهُمْ وَهُوَ أَعْلَمُ بِهِمْ كَيْفَ تَرَكْتُمْ عِبَادِي فَيَقُولُونَ تَرَكْنَاهُمْ وَهُمْ يُصَلُّونَ وَأَتَيْنَاهُمْ وَهُمْ يُصَلُّونَ ‏"‏ ‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) (rivoyat qildiki,) Rasululloh ﷺ: «Sizlarda kechasi (navbat oluvchi) farishtalar va kunduzi (navbat oluvchi) farishtalar bir-birini almashtirib turadilar; ular asr namozi va fajr (bomdod) namozida (birga) toʻplanadilar. Soʻng sizlarda tunagan (farishta)lar (osmonga) koʻtariladi; bas, U (Alloh) — (oʻzi) yaxshi biluvchi boʻla turib — ulardan: ‹Bandalarimni qanday (holatda) tashlab keldingiz?› deb soʻraydi. Ular: ‹Biz ularni namoz oʻqiyotgan holda tashlab keldik va ularning oldiga (kelganimizda ham) ular namoz oʻqiyotgan edilar›, deydilar», dedilar.)(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) (ривоят қилдики,) Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларда кечаси (навбат олувчи) фаришталар ва кундузи (навбат олувчи) фаришталар бир-бирини алмаштириб турадилар; улар аср намози ва фажр (бомдод) намозида (бирга) тўпланадилар. Сўнг сизларда тунаган (фаришта)лар (осмонга) кўтарилади; бас, У (Аллоҳ) — (ўзи) яхши билувчи бўла туриб — улардан: ‹Бандаларимни қандай (ҳолатда) ташлаб келдингиз?› деб сўрайди. Улар: ‹Биз уларни намоз ўқиётган ҳолда ташлаб келдик ва уларнинг олдига (келганимизда ҳам) улар намоз ўқиётган эдилар›, дейдилар», дедилар.)

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ لِلنَّاسِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَتْ عَائِشَةُ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِذَا قَامَ فِي مَقَامِكَ لَمْ يُسْمِعِ النَّاسَ مِنَ الْبُكَاءِ فَمُرْ عُمَرَ فَلِيُصَلِّيَ لِلنَّاسِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ لِلنَّاسِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ فَقُلْتُ لِحَفْصَةَ قُولِي لَهُ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ إِذَا قَامَ فِي مَقَامِكَ لَمْ يُسْمِعِ النَّاسَ مِنَ الْبُكَاءِ فَمُرْ عُمَرَ فَلْيُصَلِّ لِلنَّاسِ فَفَعَلَتْ حَفْصَةُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّكُنَّ لأَنْتُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ لِلنَّاسِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَتْ حَفْصَةُ لِعَائِشَةَ مَا كُنْتُ لأُصِيبَ مِنْكِ خَيْرًا ‏.‏

Nabiy ﷺ ning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Abu Bakrga ayting, u odamlarga (imom boʻlib) namoz oʻqib bersin», dedilar. Oisha: «Yo Rasululloh, Abu Bakr Sizning oʻrningizda tursa, yigʻisidan ovozini odamlarga eshittira olmaydi. Bas, Umarga ayting, u odamlarga namoz oʻqisin», dedi. U zot (yana): «Abu Bakrga ayting, u odamlarga namoz oʻqisin», dedilar. Oisha aytadi: Men Hafsaga: «Unga ayt: Abu Bakr Sizning oʻrningizda tursa, yigʻisidan ovozini odamlarga eshittira olmaydi, bas Umarga ayting, u odamlarga namoz oʻqisin», dedim. Hafsa shunday qildi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Sizlar, albatta, Yusufning (atrofidagi) ayollarisiz! Abu Bakrga ayting, u odamlarga namoz oʻqib bersin», dedilar. Hafsa Oishaga: «Men sendan hech qachon biror yaxshilik koʻrmagan edim», dedi.Набий ﷺ нинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Абу Бакрга айтинг, у одамларга (имом бўлиб) намоз ўқиб берсин», дедилар. Оиша: «Ё Расулуллоҳ, Абу Бакр Сизнинг ўрнингизда турса, йиғисидан овозини одамларга эшиттира олмайди. Бас, Умарга айтинг, у одамларга намоз ўқисин», деди. У зот (яна): «Абу Бакрга айтинг, у одамларга намоз ўқисин», дедилар. Оиша айтади: Мен Ҳафсага: «Унга айт: Абу Бакр Сизнинг ўрнингизда турса, йиғисидан овозини одамларга эшиттира олмайди, бас Умарга айтинг, у одамларга намоз ўқисин», дедим. Ҳафса шундай қилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлар, албатта, Юсуфнинг (атрофидаги) аёлларисиз! Абу Бакрга айтинг, у одамларга намоз ўқиб берсин», дедилар. Ҳафса Оишага: «Мен сендан ҳеч қачон бирор яхшилик кўрмаган эдим», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَدِيِّ بْنِ الْخِيَارِ، أَنَّهُ قَالَ بَيْنَمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَالِسٌ بَيْنَ ظَهْرَانَىِ النَّاسِ إِذْ جَاءَهُ رَجُلٌ فَسَارَّهُ فَلَمْ يُدْرَ مَا سَارَّهُ بِهِ حَتَّى جَهَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِذَا هُوَ يَسْتَأْذِنُهُ فِي قَتْلِ رَجُلٍ مِنَ الْمُنَافِقِينَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ جَهَرَ ‏"‏ أَلَيْسَ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ الرَّجُلُ بَلَى وَلاَ شَهَادَةَ لَهُ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ أَلَيْسَ يُصَلِّي ‏"‏ ‏.‏ قَالَ بَلَى وَلاَ صَلاَةَ لَهُ ‏.‏ فَقَالَ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أُولَئِكَ الَّذِينَ نَهَانِي اللَّهُ عَنْهُمْ ‏"‏ ‏.‏

Ubaydulloh ibn Adiy ibn al-Xiyor (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u dedi: «Rasululloh ﷺ odamlar orasida oʻtirgan edilar, birdan bir kishi kelib, u zotga (bir narsa) pichirladi. U nima deb pichirlaganini bilmadik — toki Rasululloh ﷺ ovoz chiqarib gapirmagunlaricha. Qarasak, u munofiqlardan bir kishini oʻldirishga izn soʻrayotgan ekan. Rasululloh ﷺ ovoz chiqarib: ‹U Allohdan boshqa iloh yoʻq va Muhammad Allohning Rasuli deb guvohlik bermaydimi?› dedilar. Kishi: ‹Ha, lekin uning (haqiqiy) guvohligi yoʻq›, dedi. U zot: ‹U namoz oʻqimaydimi?› dedilar. Kishi: ‹Ha, lekin uning (haqiqiy) namozi yoʻq›, dedi. Shunda u zot ﷺ: ‹Ana oʻshalar — Alloh meni ular(ni oʻldirish)dan qaytargan kishilardir›, dedilar».Убайдуллоҳ ибн Адий ибн ал-Хиёр (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у деди: «Расулуллоҳ ﷺ одамлар орасида ўтирган эдилар, бирдан бир киши келиб, у зотга (бир нарса) пичирлади. У нима деб пичирлаганини билмадик — токи Расулуллоҳ ﷺ овоз чиқариб гапирмагунларича. Қарасак, у мунофиқлардан бир кишини ўлдиришга изн сўраётган экан. Расулуллоҳ ﷺ овоз чиқариб: ‹У Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ ва Муҳаммад Аллоҳнинг Расули деб гувоҳлик бермайдими?› дедилар. Киши: ‹Ҳа, лекин унинг (ҳақиқий) гувоҳлиги йўқ›, деди. У зот: ‹У намоз ўқимайдими?› дедилар. Киши: ‹Ҳа, лекин унинг (ҳақиқий) намози йўқ›, деди. Шунда у зот ﷺ: ‹Ана ўшалар — Аллоҳ мени улар(ни ўлдириш)дан қайтарган кишилардир›, дедилар».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ اللَّهُمَّ لاَ تَجْعَلْ قَبْرِي وَثَنًا يُعْبَدُ اشْتَدَّ غَضَبُ اللَّهِ عَلَى قَوْمٍ اتَّخَذُوا قُبُورَ أَنْبِيَائِهِمْ مَسَاجِدَ ‏"‏ ‏.‏

Ato ibn Yasordan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Allohim, qabrimni ibodat qilinadigan butga aylantirmagin. Paygʻambarlarining qabrlarini masjidlar (sajdagoh) qilib olgan qavmga Allohning gʻazabi qattiq boʻldi», dedilar.Ато ибн Ясордан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳим, қабримни ибодат қилинадиган бутга айлантирмагин. Пайғамбарларининг қабрларини масжидлар (саждагоҳ) қилиб олган қавмга Аллоҳнинг ғазаби қаттиқ бўлди», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ مَحْمُودِ بْنِ الرَّبِيعِ الأَنْصَارِيِّ، أَنَّ عِتْبَانَ بْنَ مَالِكٍ، كَانَ يَؤُمُّ قَوْمَهُ وَهُوَ أَعْمَى وَأَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِنَّهَا تَكُونُ الظُّلْمَةُ وَالْمَطَرُ وَالسَّيْلُ وَأَنَا رَجُلٌ ضَرِيرُ الْبَصَرِ فَصَلِّ يَا رَسُولَ اللَّهِ فِي بَيْتِي مَكَانًا أَتَّخِذْهُ مُصَلًّى ‏.‏ فَجَاءَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏ "‏ أَيْنَ تُحِبُّ أَنْ أُصَلِّيَ ‏"‏ ‏.‏ فَأَشَارَ لَهُ إِلَى مَكَانٍ مِنَ الْبَيْتِ فَصَلَّى فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Mahmud ibn Rabiʼ al-Ansoriy (Itbon ibn Molik haqida) rivoyat qiladi: Itbon ibn Molik oʻz qavmiga imomlik qilar va koʻr kishi edi; u Rasululloh ﷺ ga: «Yo Rasululloh, baʼzan qorongʻi boʻladi, sel (vodiyda) oqadi, men esa koʻr kishiman; shuning uchun uyimda bir joyda namoz oʻqib bersangiz, men uni joynamoz qilsam», — dedi. Bas, Rasululloh ﷺ uning uyiga borib: «Qayerda namoz oʻqishimni xohlaysan?» — dedilar. Itbon uyidagi bir joyni koʻrsatdi va Rasululloh ﷺ oʻsha yerda namoz oʻqidilar.Маҳмуд ибн Рабиъ ал-Ансорий (Итбон ибн Молик ҳақида) ривоят қилади: Итбон ибн Молик ўз қавмига имомлик қилар ва кўр киши эди; у Расулуллоҳ ﷺ га: «Ё Расулуллоҳ, баъзан қоронғи бўлади, сел (водийда) оқади, мен эса кўр кишиман; шунинг учун уйимда бир жойда намоз ўқиб берсангиз, мен уни жойнамоз қилсам», — деди. Бас, Расулуллоҳ ﷺ унинг уйига бориб: «Қаерда намоз ўқишимни хоҳлайсан?» — дедилар. Итбон уйидаги бир жойни кўрсатди ва Расулуллоҳ ﷺ ўша ерда намоз ўқидилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ، عَنْ عَمِّهِ، أَنَّهُ رَأَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُسْتَلْقِيًا فِي الْمَسْجِدِ وَاضِعًا إِحْدَى رِجْلَيْهِ عَلَى الأُخْرَى ‏.‏

Ibn Shihobdan, u Abbod ibn Tamimdan, u amakisidan rivoyat qiladiki, u (amakisi) (roziyallohu anhu) Rasululloh ﷺni masjidda bir oyoqlarini ikkinchisining ustiga qoʻygan holda chalqancha yotganlarini koʻrdi.Ибн Шиҳобдан, у Аббод ибн Тамимдан, у амакисидан ривоят қиладики, у (амакиси) (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ ﷺни масжидда бир оёқларини иккинчисининг устига қўйган ҳолда чалқанча ётганларини кўрди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، وَعُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ، - رضى الله عنهما - كَانَا يَفْعَلاَنِ ذَلِكَ ‏.‏

Ibn Shihobdan, u Said ibn al-Musayyabdan rivoyat qiladiki, Umar ibn al-Xattob va Usmon ibn Affon (roziyallohu anhumo) shunday qilar edilar.Ибн Шиҳобдан, у Саид ибн ал-Мусайябдан ривоят қиладики, Умар ибн ал-Хаттоб ва Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳумо) шундай қилар эдилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ، قَالَ لإِنْسَانٍ إِنَّكَ فِي زَمَانٍ كَثِيرٌ فُقَهَاؤُهُ قَلِيلٌ قُرَّاؤُهُ تُحْفَظُ فِيهِ حُدُودُ الْقُرْآنِ وَتُضَيَّعُ حُرُوفُهُ قَلِيلٌ مَنْ يَسْأَلُ كَثِيرٌ مَنْ يُعْطِي يُطِيلُونَ فِيهِ الصَّلاَةَ وَيَقْصُرُونَ الْخُطْبَةَ يُبَدُّونَ أَعْمَالَهُمْ قَبْلَ أَهْوَائِهِمْ وَسَيَأْتِي عَلَى النَّاسِ زَمَانٌ قَلِيلٌ فُقَهَاؤُهُ كَثِيرٌ قُرَّاؤُهُ يُحْفَظُ فِيهِ حُرُوفُ الْقُرْآنِ وَتُضَيَّعُ حُدُودُهُ كَثِيرٌ مَنْ يَسْأَلُ قَلِيلٌ مَنْ يُعْطِي يُطِيلُونَ فِيهِ الْخُطْبَةَ وَيَقْصُرُونَ الصَّلاَةَ يُبَدُّونَ فِيهِ أَهْوَاءَهُمْ قَبْلَ أَعْمَالِهِمْ ‏.‏

Yahyo ibn Saiddan rivoyat qilinadiki, Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu) bir kishiga shunday dedi: «Sen shunday zamondasanki, unda faqihlari (fiqh olimlari) koʻp, qorilari oz; unda Qurʼonning hadlari (hukmlari) saqlanadi-yu, harflari zoye qilinadi; soʻrovchi oz, beruvchi koʻp; unda namozni uzun, xutbani qisqa qiladilar; amallarini havolaridan (nafs istaklaridan) oldin qoʻyadilar. Odamlarga shunday zamon keladiki, unda faqihlari oz, qorilari koʻp boʻladi; unda Qurʼonning harflari saqlanadi-yu, hadlari zoye qilinadi; soʻrovchi koʻp, beruvchi oz boʻladi; unda xutbani uzun, namozni qisqa qiladilar; havolarini (nafs istaklarini) amallaridan oldin qoʻyadilar».Яҳё ибн Саиддан ривоят қилинадики, Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) бир кишига шундай деди: «Сен шундай замондасанки, унда фақиҳлари (фиқҳ олимлари) кўп, қорилари оз; унда Қуръоннинг ҳадлари (ҳукмлари) сақланади-ю, ҳарфлари зое қилинади; сўровчи оз, берувчи кўп; унда намозни узун, хутбани қисқа қиладилар; амалларини ҳаволаридан (нафс истакларидан) олдин қўядилар. Одамларга шундай замон келадики, унда фақиҳлари оз, қорилари кўп бўлади; унда Қуръоннинг ҳарфлари сақланади-ю, ҳадлари зое қилинади; сўровчи кўп, берувчи оз бўлади; унда хутбани узун, намозни қисқа қиладилар; ҳаволарини (нафс истакларини) амалларидан олдин қўядилар».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، أَنَّهُ قَالَ بَلَغَنِي أَنَّ أَوَّلَ، مَا يُنْظَرُ فِيهِ مِنْ عَمَلِ الْعَبْدِ الصَّلاَةُ فَإِنْ قُبِلَتْ مِنْهُ نُظِرَ فِيمَا بَقِيَ مِنْ عَمَلِهِ وَإِنْ لَمْ تُقْبَلْ مِنْهُ لَمْ يُنْظَرْ فِي شَىْءٍ مِنْ عَمَلِهِ ‏.‏

Yahyo ibn Saiddan rivoyat qilinadiki, u aytdi: «Menga yetib kelishicha, bandaning amallaridan birinchi boʻlib namozi (hisob-kitob uchun) koʻriladi. Agar u undan qabul qilinsa, amalining qolgani koʻriladi; agar undan qabul qilinmasa, amalidan hech narsa koʻrilmaydi».Яҳё ибн Саиддан ривоят қилинадики, у айтди: «Менга етиб келишича, банданинг амалларидан биринчи бўлиб намози (ҳисоб-китоб учун) кўрилади. Агар у ундан қабул қилинса, амалининг қолгани кўрилади; агар ундан қабул қилинмаса, амалидан ҳеч нарса кўрилмайди».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا قَالَتْ كَانَ أَحَبُّ الْعَمَلِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الَّذِي يَدُومُ عَلَيْهِ صَاحِبُهُ ‏.‏

Nabiy ﷺ ning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u: «Rasululloh ﷺga eng suyukli amal — egasi doimiy davom ettiradigan amal edi», dedi.Набий ﷺ нинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у: «Расулуллоҳ ﷺга энг суюкли амал — эгаси доимий давом эттирадиган амал эди», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ قَالَ كَانَ رَجُلاَنِ أَخَوَانِ فَهَلَكَ أَحَدُهُمَا قَبْلَ صَاحِبِهِ بِأَرْبَعِينَ لَيْلَةً فَذُكِرَتْ فَضِيلَةُ الأَوَّلِ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ أَلَمْ يَكُنِ الآخَرُ مُسْلِمًا ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ وَكَانَ لاَ بَأْسَ بِهِ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَمَا يُدْرِيكُمْ مَا بَلَغَتْ بِهِ صَلاَتُهُ إِنَّمَا مَثَلُ الصَّلاَةِ كَمَثَلِ نَهْرٍ غَمْرٍ عَذْبٍ بِبَابِ أَحَدِكُمْ يَقْتَحِمُ فِيهِ كُلَّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ فَمَا تَرَوْنَ ذَلِكَ يُبْقِي مِنْ دَرَنِهِ فَإِنَّكُمْ لاَ تَدْرُونَ مَا بَلَغَتْ بِهِ صَلاَتُهُ ‏"‏ ‏.‏

Molikka Omir ibn Saʼd ibn Abu Vaqqosdan, u otasidan yetib kelishicha, u (otasi Saʼd (roziyallohu anhu)) shunday dedi: «Ikki aka-uka kishi bor edi. Ulardan biri ikkinchisidan qirq kecha oldin vafot etdi. Rasululloh ﷺ ning huzurlarida avvalgisining fazli tilga olindi. Shunda u zot: ‹Ikkinchisi ham musulmon emasmidi?› dedilar. Ular: ‹Ha, yo Rasululloh, unda hech qanday yomonlik yoʻq edi›, dedilar. Rasululloh ﷺ: ‹Uning namozi uni qayerga yetkazganini qaydan bilasizlar?! Namozning misoli — biringizning eshigi oldida oqib turgan sersuv, chuchuk daryoga oʻxshaydi; u har kuni unda besh marta choʻmiladi. Bu uning kiridan biror narsa qoldiradi, deb oʻylaysizlarmi?! Zero, sizlar uning namozi uni qayerga yetkazganini bilmaysizlar›, dedilar».Моликка Омир ибн Саъд ибн Абу Ваққосдан, у отасидан етиб келишича, у (отаси Саъд (розияллоҳу анҳу)) шундай деди: «Икки ака-ука киши бор эди. Улардан бири иккинчисидан қирқ кеча олдин вафот этди. Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларида аввалгисининг фазли тилга олинди. Шунда у зот: ‹Иккинчиси ҳам мусулмон эмасмиди?› дедилар. Улар: ‹Ҳа, ё Расулуллоҳ, унда ҳеч қандай ёмонлик йўқ эди›, дедилар. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Унинг намози уни қаерга етказганини қайдан биласизлар?! Намознинг мисоли — бирингизнинг эшиги олдида оқиб турган серсув, чучук дарёга ўхшайди; у ҳар куни унда беш марта чўмилади. Бу унинг киридан бирор нарса қолдиради, деб ўйлайсизларми?! Зеро, сизлар унинг намози уни қаерга етказганини билмайсизлар›, дедилар».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَطَاءَ بْنَ يَسَارٍ، كَانَ إِذَا مَرَّ عَلَيْهِ بَعْضُ مَنْ يَبِيعُ فِي الْمَسْجِدِ دَعَاهُ فَسَأَلَهُ مَا مَعَكَ وَمَا تُرِيدُ فَإِنْ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ يُرِيدُ أَنْ يَبِيعَهُ قَالَ عَلَيْكَ بِسُوقِ الدُّنْيَا وَإِنَّمَا هَذَا سُوقُ الآخِرَةِ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, masjidda biror narsa sotayotgan kimsa Ato ibn Yasorning yonidan oʻtsa, u (Ato) uni chaqirib: «Yoningda nima bor, nima istaysan?» deb soʻrardi. Agar u sotmoqchi ekanini aytsa, u: «Senga dunyo bozori kerak; bu esa — oxirat bozoridir», derdi.Моликка етиб келишича, масжидда бирор нарса сотаётган кимса Ато ибн Ясорнинг ёнидан ўтса, у (Ато) уни чақириб: «Ёнингда нима бор, нима истайсан?» деб сўрарди. Агар у сотмоқчи эканини айтса, у: «Сенга дунё бозори керак; бу эса — охират бозоридир», дерди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، بَنَى رَحْبَةً فِي نَاحِيَةِ الْمَسْجِدِ تُسَمَّى الْبُطَيْحَاءَ وَقَالَ مَنْ كَانَ يُرِيدُ أَنْ يَلْغَطَ أَوْ يُنْشِدَ شِعْرًا أَوْ يَرْفَعَ صَوْتَهُ فَلْيَخْرُجْ إِلَى هَذِهِ الرَّحْبَةِ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) masjidning bir chetida al-Butayho deb ataladigan bir maydon qurdi va: «Kim behuda gaplashmoqchi yoki sheʼr oʻqimoqchi yoki ovozini koʻtarmoqchi boʻlsa, mana shu maydonga chiqsin», dedi.Моликка етиб келишича, Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) масжиднинг бир четида ал-Бутайҳо деб аталадиган бир майдон қурди ва: «Ким беҳуда гаплашмоқчи ёки шеър ўқимоқчи ёки овозини кўтармоқчи бўлса, мана шу майдонга чиқсин», деди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَمِّهِ أَبِي سُهَيْلِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ سَمِعَ طَلْحَةَ بْنَ عُبَيْدِ اللَّهِ، يَقُولُ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ أَهْلِ نَجْدٍ ثَائِرُ الرَّأْسِ يُسْمَعُ دَوِيُّ صَوْتِهِ وَلاَ نَفْقَهُ مَا يَقُولُ حَتَّى دَنَا فَإِذَا هُوَ يَسْأَلُ عَنِ الإِسْلاَمِ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ خَمْسُ صَلَوَاتٍ فِي الْيَوْمِ وَاللَّيْلَةِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ هَلْ عَلَىَّ غَيْرُهُنَّ قَالَ ‏"‏ لاَ إِلاَّ أَنْ تَطَّوَّعَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَصِيَامُ شَهْرِ رَمَضَانَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ هَلْ عَلَىَّ غَيْرُهُ قَالَ ‏"‏ لاَ إِلاَّ أَنْ تَطَّوَّعَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَذَكَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الزَّكَاةَ ‏.‏ فَقَالَ هَلْ عَلَىَّ غَيْرُهَا قَالَ ‏"‏ لاَ إِلاَّ أَنْ تَطَّوَّعَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَدْبَرَ الرَّجُلُ وَهُوَ يَقُولُ وَاللَّهِ لاَ أَزِيدُ عَلَى هَذَا وَلاَ أَنْقُصُ مِنْهُ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَفْلَحَ الرَّجُلُ إِنْ صَدَقَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Suhayl ibn Molikdan, u otasidan rivoyat qilinadiki, u Talha ibn Ubaydulloh (roziyallohu anhu)ning shunday deganini eshitdi: «Rasululloh ﷺ ning huzurlariga Najd ahlidan bir kishi keldi — sochlari toʻzgʻigan, ovozining govur-govuri eshitilar, biroq nima deyayotganini anglamas edik, toki yaqinlashdi. Qarasak, u Islom haqida soʻrayotgan ekan. Rasululloh ﷺ unga: ‹Kecha-kunduzda besh vaqt namoz (bor)›, dedilar. U: ‹Menga bulardan boshqasi (farzmi)?› dedi. U zot: ‹Yoʻq, faqat nafl (ixtiyoriy) qilsang (boshqa gap)›, dedilar. Rasululloh ﷺ: ‹Va Ramazon oyida roʻza tutmoq›, dedilar. U: ‹Menga bundan boshqasi (farzmi)?› dedi. U zot: ‹Yoʻq, faqat nafl qilsang›, dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ zakotni tilga oldilar. U: ‹Menga bundan boshqasi (farzmi)?› dedi. U zot: ‹Yoʻq, faqat nafl qilsang›, dedilar. Soʻng u kishi: ‹Allohga qasamki, bunga ziyoda ham qilmayman, undan kamaytirmayman ham›, deya ortga qaytdi. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Agar rost soʻzlagan boʻlsa, bu kishi najot topdi›, dedilar».Абу Суҳайл ибн Моликдан, у отасидан ривоят қилинадики, у Талҳа ибн Убайдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деганини эшитди: «Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларига Нажд аҳлидан бир киши келди — сочлари тўзғиган, овозининг говур-говури эшитилар, бироқ нима деяётганини англамас эдик, токи яқинлашди. Қарасак, у Ислом ҳақида сўраётган экан. Расулуллоҳ ﷺ унга: ‹Кеча-кундузда беш вақт намоз (бор)›, дедилар. У: ‹Менга булардан бошқаси (фарзми)?› деди. У зот: ‹Йўқ, фақат нафл (ихтиёрий) қилсанг (бошқа гап)›, дедилар. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ва Рамазон ойида рўза тутмоқ›, дедилар. У: ‹Менга бундан бошқаси (фарзми)?› деди. У зот: ‹Йўқ, фақат нафл қилсанг›, дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ закотни тилга олдилар. У: ‹Менга бундан бошқаси (фарзми)?› деди. У зот: ‹Йўқ, фақат нафл қилсанг›, дедилар. Сўнг у киши: ‹Аллоҳга қасамки, бунга зиёда ҳам қилмайман, ундан камайтирмайман ҳам›, дея ортга қайтди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Агар рост сўзлаган бўлса, бу киши нажот топди›, дедилар».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ يَعْقِدُ الشَّيْطَانُ عَلَى قَافِيَةِ رَأْسِ أَحَدِكُمْ إِذَا هُوَ نَامَ ثَلاَثَ عُقَدٍ يَضْرِبُ مَكَانَ كُلِّ عُقْدَةٍ عَلَيْكَ لَيْلٌ طَوِيلٌ فَارْقُدْ فَإِنِ اسْتَيْقَظَ فَذَكَرَ اللَّهَ انْحَلَّتْ عُقْدَةٌ فَإِنْ تَوَضَّأَ انْحَلَّتْ عُقْدَةٌ فَإِنْ صَلَّى انْحَلَّتْ عُقَدُهُ فَأَصْبَحَ نَشِيطًا طَيِّبَ النَّفْسِ وَإِلاَّ أَصْبَحَ خَبِيثَ النَّفْسِ كَسْلاَنَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Sizlardan biringiz uxlasa, shayton uning ensasiga uchta tugun tugadi. Har bir tugunni ‹oldingda uzun tun bor, uxlayver!› deb (taʼkidlab) uradi. Bas, agar u uygʻonib, Allohni zikr qilsa, bir tugun yechiladi; agar taharat olsa, yana bir tugun yechiladi; agar namoz oʻqisa, yana bir tugun yechiladi. Shunda u tetik va dili xush holda tongni qarshilaydi. Aks holda, dili nopok va dangasa holda tongni qarshilaydi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Сизлардан бирингиз ухласа, шайтон унинг энсасига учта тугун тугади. Ҳар бир тугунни ‹олдингда узун тун бор, ухлайвер!› деб (таъкидлаб) уради. Бас, агар у уйғониб, Аллоҳни зикр қилса, бир тугун ечилади; агар таҳарат олса, яна бир тугун ечилади; агар намоз ўқиса, яна бир тугун ечилади. Шунда у тетик ва дили хуш ҳолда тонгни қаршилайди. Акс ҳолда, дили нопок ва дангаса ҳолда тонгни қаршилайди».