قَالَوَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا وَجَدَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا احْتَجَمَ قَالَ فَسَافَرَ مَرَّةً فَلَمَّا أَحْرَمَ وَجَدَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَاحْتَجَمَ
(Roviy) dedi: Rasululloh ﷺ oʻzlarida shundan biror narsa sezsalar, hijoma qildirar edilar. (Roviy) dedi: Bir marta safarga chiqdilar; ehromga kirganlarida shundan biror narsa sezdilar-da, hijoma qildirdilar.(Ровий) деди: Расулуллоҳ ﷺ ўзларида шундан бирор нарса сезсалар, ҳижома қилдирар эдилар. (Ровий) деди: Бир марта сафарга чиқдилар; эҳромга кирганларида шундан бирор нарса сездилар-да, ҳижома қилдирдилар.
حَدَّثَنَا سُرَيْجٌ وَيُونُسُ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابَهُ اعْتَمَرُوا مِنْ جِعِرَّانَةَ فَرَمَلُوا بِالْبَيْتِ ثَلَاثًا وَمَشَوْا أَرْبَعًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ va sahobalari Jiʼronadan umra qildilar, soʻng Bayt (Kaʼba)ni uch marta ramal qilib, toʻrt marta oddiy yurib (tavof) aylandilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ва саҳобалари Жиъронадан умра қилдилар, сўнг Байт (Каъба)ни уч марта рамал қилиб, тўрт марта оддий юриб (тавоф) айландилар.
حَدَّثَنَا سُرَيْجٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ عَنْ عَطَاءٍ الْعَطَّارِ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَتَصَدَّقُ بِدِينَارٍ فَإِنْ لَمْ يَجِدْ فَنِصْفُ دِينَارٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Bir dinor sadaqa qilsin; agar topmasa, yarim dinor (sadaqa qilsin)», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Бир динор садақа қилсин; агар топмаса, ярим динор (садақа қилсин)», дедилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ يُرِدْ اللَّهُ بِهِ خَيْرًا يُفَقِّهُّ فِي الدِّينِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Alloh kimga yaxshilikni iroda qilsa, uni dinda faqih qiladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Аллоҳ кимга яхшиликни ирода қилса, уни динда фақиҳ қилади», дедилар.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْحَاقَ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي ثَوْرٌ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَلْتَفِتُ فِي صَلَاتِهِ يَمِينًا وَشِمَالًا وَلَا يَلْوِي عُنُقَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namozlarida oʻngga va chapga oʻgirilar, ammo boʻynini orqasiga burmas edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намозларида ўнгга ва чапга ўгирилар, аммо бўйнини орқасига бурмас эдилар.
حَدَّثَنَا سُرَيْجٌ وَيُونُسُ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابَهُ اعْتَمَرُوا مِنْ جِعِرَّانَةَ فَاضْطَبَعُوا أَرْدِيَتَهُمْ تَحْتَ آبَاطِهِمْحَدَّثَنَا يُونُسُ جَعَلُوا أَرْدِيَتَهُمْ قَالَ يُونُسُ وَقَذَفُوهَا عَلَى عَوَاتِقِهِمْ الْيُسْرَى
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ va ashoblari Jiʼronadan umra qildilar va ridolarini qoʻltiqlari ostidan oʻtkazib iztibo qildilar. Yunus (rivoyatida): «ridolarini (shunday) qildilar», dedi. Yunus dedi: «Va ularni chap yelkalariga tashladilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ва ашоблари Жиъронадан умра қилдилар ва ридоларини қўлтиқлари остидан ўтказиб изтибо қилдилар. Юнус (ривоятида): «ридоларини (шундай) қилдилар», деди. Юнус деди: «Ва уларни чап елкаларига ташладилар».
حَدَّثَنَا سُرَيْجٌ وَيُونُسُ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ قُرَيْشًا قَالَتْ إِنَّ مُحَمَّدًا وَأَصْحَابَهُ قَدْ وَهَنَتْهُمْ حُمَّى يَثْرِبَ فَلَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِعَامِهِ الَّذِي اعْتَمَرَ فِيهِ قَالَ لِأَصْحَابِهِ ارْمُلُوا بِالْبَيْتِ ثَلَاثًا لِيَرَ الْمُشْرِكُونَ قُوَّتَكُمْ فَلَمَّا رَمَلُوا قَالَتْ قُرَيْشٌ مَا وَهَنَتْهُمْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Quraysh: «Muhammadni va uning ashoblarini Yasrib isitmasi holdan toydirgan», dedi. Rasululloh ﷺ oʻzlari umra qilgan oʻsha yili kelganlarida, ashoblariga: «Baytni (tavof qilishda) uch (aylanishda) ramal qilinglar — mushriklar kuchingizni koʻrsin», dedilar. Ular ramal qilganlarida, Quraysh: «Ularni (isitma) holdan toydirmabdi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Қурайш: «Муҳаммадни ва унинг ашобларини Ясриб иситмаси ҳолдан тойдирган», деди. Расулуллоҳ ﷺ ўзлари умра қилган ўша йили келганларида, ашобларига: «Байтни (тавоф қилишда) уч (айланишда) рамал қилинглар — мушриклар кучингизни кўрсин», дедилар. Улар рамал қилганларида, Қурайш: «Уларни (иситма) ҳолдан тойдирмабди», деди.
حَدَّثَنَا يُونُسُ أَخْبَرَنَا حَمَّادٌ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ جِبْرِيلَ ذَهَبَ بِإِبْرَاهِيمَ إِلَى جَمْرَةِ الْعَقَبَةِ فَعَرَضَ لَهُ الشَّيْطَانُ فَرَمَاهُ بِسَبْعِ حَصَيَاتٍ فَسَاخَ ثُمَّ أَتَى الْجَمْرَةَ الْوُسْطَى فَعَرَضَ لَهُ الشَّيْطَانُ فَرَمَاهُ بِسَبْعِ حَصَيَاتٍ فَسَاخَ ثُمَّ أَتَى الْجَمْرَةَ الْقُصْوَى فَعَرَضَ لَهُ الشَّيْطَانُ فَرَمَاهُ بِسَبْعِ حَصَيَاتٍ فَسَاخَ فَلَمَّا أَرَادَ إِبْرَاهِيمُ أَنْ يَذْبَحَ ابْنَهُ إِسْحَاقَ قَالَ لِأَبِيهِ يَا أَبَتِ أَوْثِقْنِي لَا أَضْطَرِبُ فَيَنْتَضِحَ عَلَيْكَ مِنْ دَمِي إِذَا ذَبَحْتَنِي فَشَدَّهُ فَلَمَّا أَخَذَ الشَّفْرَةَ فَأَرَادَ أَنْ يَذْبَحَهُ نُودِيَ مِنْ خَلْفِهِ {أَنْ يَا إِبْرَاهِيمُ قَدْ صَدَّقْتَ الرُّؤْيَا}
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Jibril Ibrohimni Jamratul-Aqabaga olib bordi. Shayton unga roʻpara boʻldi, u esa uni yettita tosh bilan otdi, bas, (shayton) yerga singib ketdi. Soʻng oʻrtadagi jamraga keldi; shayton unga roʻpara boʻldi, u uni yettita tosh bilan otdi, bas, (shayton) yerga singib ketdi. Soʻng eng chetdagi jamraga keldi; shayton unga roʻpara boʻldi, u uni yettita tosh bilan otdi, bas, (shayton) yerga singib ketdi. Ibrohim oʻgʻli Ishoqni soʻymoqchi boʻlganida, (oʻgʻli) otasiga: ‹Ey otajon! Meni mahkam bogʻla, tipirchilamayin va meni soʻyayotganingda qonimdan senga sachramasin›, dedi. Bas, u uni mahkam bogʻladi. Pichoqni olib, uni soʻymoqchi boʻlganida, ortidan: {Ey Ibrohim, tushni haqiqatga chiqarding} deb nido qilindi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Жибрил Иброҳимни Жамратул-Ақабага олиб борди. Шайтон унга рўпара бўлди, у эса уни еттита тош билан отди, бас, (шайтон) ерга сингиб кетди. Сўнг ўртадаги жамрага келди; шайтон унга рўпара бўлди, у уни еттита тош билан отди, бас, (шайтон) ерга сингиб кетди. Сўнг энг четдаги жамрага келди; шайтон унга рўпара бўлди, у уни еттита тош билан отди, бас, (шайтон) ерга сингиб кетди. Иброҳим ўғли Ишоқни сўймоқчи бўлганида, (ўғли) отасига: ‹Эй отажон! Мени маҳкам боғла, типирчиламайин ва мени сўяётганингда қонимдан сенга сачрамасин›, деди. Бас, у уни маҳкам боғлади. Пичоқни олиб, уни сўймоқчи бўлганида, ортидан: {Эй Иброҳим, тушни ҳақиқатга чиқардинг} деб нидо қилинди».
حَدَّثَنَا يُونُسُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْحَجَرُ الْأَسْوَدُ مِنْ الْجَنَّةِ وَكَانَ أَشَدَّ بَيَاضًا مِنْ الثَّلْجِ حَتَّى سَوَّدَتْهُ خَطَايَا أَهْلِ الشِّرْكِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Hajarul-asvad jannatdandir; u qordan ham oqroq edi, toki shirk ahlining xatolari uni qora qildi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳажарул-асвад жаннатдандир; у қордан ҳам оқроқ эди, токи ширк аҳлининг хатолари уни қора қилди», дедилар.
حَدَّثَنَا يُونُسُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَيُبْعَثَنَّ الْحَجَرُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ لَهُ عَيْنَانِ يُبْصِرُ بِهِمَا وَلِسَانٌ يَنْطِقُ بِهِ وَيَشْهَدُ عَلَى مَنْ اسْتَلَمَهُ بِحَقٍّحَدَّثَنَا مُؤَمَّلٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ فَذَكَرَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ يُبْعَثُ الرُّكْنُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kuni tosh albatta tiriltiriladi; uning koʻradigan ikki koʻzi va gapiradigan tili boʻladi, u oʻzini haq bilan istilom qilgan kishiga guvohlik beradi», dedilar. Muʼammal ham uni zikr qildi, faqat u: «Rukn tiriltiriladi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат куни тош албатта тирилтирилади; унинг кўрадиган икки кўзи ва гапирадиган тили бўлади, у ўзини ҳақ билан истилом қилган кишига гувоҳлик беради», дедилар. Муъаммал ҳам уни зикр қилди, фақат у: «Рукн тирилтирилади», деди.
حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ التَّمِيمِيِّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَقَدْ أُمِرْتُ بِالسِّوَاكِ حَتَّى رَأَيْتُ أَنَّهُ سَيَنْزِلُ عَلَيَّ بِهِ قُرْآنٌ أَوْ وَحْيٌ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَائِلُ هَذَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Men misvokka shu qadar buyurildimki, hatto bu haqda menga Qurʼon yoki vahiy nozil boʻladi, deb oʻyladim». Buni aytgan zot Nabiy ﷺdirlar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мен мисвокка шу қадар буюрилдимки, ҳатто бу ҳақда менга Қуръон ёки ваҳий нозил бўлади, деб ўйладим». Буни айтган зот Набий ﷺдирлар.
حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقْرَأُ فِي صَلَاةِ الْفَجْرِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ الم تَنْزِيلُ السَّجْدَةَ وَهَلْ أَتَى عَلَى الْإِنْسَانِ حِينٌ مِنْ الدَّهْرِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ juma kuni bomdod namozida {Alif, Lom, Mim. (Bu Kitobning) nozil qilinishi} (Sajda surasi) va {Inson uchun shunday bir vaqt boʻldiki} (Inson surasi)ni oʻqir edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ жума куни бомдод намозида {Алиф, Лом, Мим. (Бу Китобнинг) нозил қилиниши} (Сажда сураси) ва {Инсон учун шундай бир вақт бўлдики} (Инсон сураси)ни ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا أَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ} قَالَ أَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الصَّفَا فَصَعِدَ عَلَيْهِ ثُمَّ نَادَى يَا صَبَاحَاهْ فَاجْتَمَعَ النَّاسُ إِلَيْهِ بَيْنَ رَجُلٍ يَجِيءُ إِلَيْهِ وَبَيْنَ رَجُلٍ يَبْعَثُ رَسُولَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ يَا بَنِي فِهْرٍ يَا بَنِي لُؤَيٍّ أَرَأَيْتُمْ لَوْ أَخْبَرْتُكُمْ أَنَّ خَيْلًا بِسَفْحِ هَذَا الْجَبَلِ تُرِيدُ أَنْ تُغِيرَ عَلَيْكُمْ صَدَّقْتُمُونِي قَالُوا نَعَمْ قَالَ فَإِنِّي نَذِيرٌ لَكُمْ بَيْنَ يَدَيْ عَذَابٍ شَدِيدٍ فَقَالَ أَبُو لَهَبٍ تَبًّا لَكَ سَائِرَ الْيَوْمِ أَمَا دَعَوْتَنَا إِلَّا لِهَذَا فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {تَبَّتْ يَدَا أَبِي لَهَبٍ وَتَبَّ}
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Alloh azza va jalla {Va eng yaqin qarindoshlaringni ogohlantir} (oyatini) nozil qilganida, Nabiy ﷺ Safoga kelib, uning ustiga chiqdilar, soʻng: «Yo sabohah!» deb nido qildilar. Bas, odamlar u zotning huzurlariga toʻplandi: kimi oʻzi kelar, kimi elchisini yuborar edi. Rasululloh ﷺ: «Ey Banu Abdulmuttalib! Ey Banu Fihr! Ey Banu Luayy! Aytinglar-chi, agar men sizlarga shu togʻning etagida bir otliq (qoʻshin) sizlarga hujum qilmoqchi, deb xabar bersam, meni tasdiqlarmidingiz?» dedilar. Ular: «Ha», dedilar. U zot: «Bas, men sizlarga qattiq azob oldidan ogohlantiruvchiman», dedilar. Shunda Abu Lahab: «Kun boʻyi senga halokat boʻlsin! Bizni faqat shuning uchun chaqirdingmi?» dedi. Shunda Alloh azza va jalla {Abu Lahabning ikki qoʻli halok boʻldi va oʻzi ham halok boʻldi} (oyatini) nozil qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳ азза ва жалла {Ва энг яқин қариндошларингни огоҳлантир} (оятини) нозил қилганида, Набий ﷺ Сафога келиб, унинг устига чиқдилар, сўнг: «Ё сабоҳаҳ!» деб нидо қилдилар. Бас, одамлар у зотнинг ҳузурларига тўпланди: кими ўзи келар, кими элчисини юборар эди. Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Бану Абдулмутталиб! Эй Бану Фиҳр! Эй Бану Луайй! Айтинглар-чи, агар мен сизларга шу тоғнинг этагида бир отлиқ (қўшин) сизларга ҳужум қилмоқчи, деб хабар берсам, мени тасдиқлармидингиз?» дедилар. Улар: «Ҳа», дедилар. У зот: «Бас, мен сизларга қаттиқ азоб олдидан огоҳлантирувчиман», дедилар. Шунда Абу Лаҳаб: «Кун бўйи сенга ҳалокат бўлсин! Бизни фақат шунинг учун чақирдингми?» деди. Шунда Аллоҳ азза ва жалла {Абу Лаҳабнинг икки қўли ҳалок бўлди ва ўзи ҳам ҳалок бўлди} (оятини) нозил қилди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا كَهْمَسُ بْنُ الْحَسَنِ عَنِ الْحَجَّاجِ بْنِ الْفُرَافِصَةِ قَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ هُوَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ وَأَنَا قَدْ رَأْيَتُهُ فِي طَرِيقٍ فَسَلَّمَ عَلَيَّ وَأَنَا صَبِيٌّ رَفَعَهُ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ أَوْ أَسْنَدَهُ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ وَحَدَّثَنِي هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى أَبُو عَبْدِ اللَّهِ صَاحِبُ الْبَصْرِيِّ أَسْنَدَهُ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ وَحَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ لَهِيعَةَ وَنَافِعُ بْنُ يَزِيدَ الْمِصْرِيَّانِ عَنْ قَيْسِ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ حَنَشٍ الصَّنْعَانِيِّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَلَا أَحْفَظُ حَدِيثَ بَعْضِهِمْ عَنْ بَعْضٍ أَنَّهُ قَالَكُنْتُ رَدِيفَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا غُلَامُ أَوْ يَا غُلَيِّمُ أَلَا أُعَلِّمُكَ كَلِمَاتٍ يَنْفَعُكَ اللَّهُ بِهِنَّ فَقُلْتُ بَلَى فَقَالَ احْفَظْ اللَّهَ يَحْفَظْكَ احْفَظْ اللَّهَ تَجِدْهُ أَمَامَكَ تَعَرَّفْ إِلَيْهِ فِي الرَّخَاءِ يَعْرِفْكَ فِي الشِّدَّةِ وَإِذَا سَأَلْتَ فَاسْأَلْ اللَّهَ وَإِذَا اسْتَعَنْتَ فَاسْتَعِنْ بِاللَّهِ قَدْ جَفَّ الْقَلَمُ بِمَا هُوَ كَائِنٌ فَلَوْ أَنَّ الْخَلْقَ كُلَّهُمْ جَمِيعًا أَرَادُوا أَنْ يَنْفَعُوكَ بِشَيْءٍ لَمْ يَكْتُبْهُ اللَّهُ عَلَيْكَ لَمْ يَقْدِرُوا عَلَيْهِ وَإِنْ أَرَادُوا أَنْ يَضُرُّوكَ بِشَيْءٍ لَمْ يَكْتُبْهُ اللَّهُ عَلَيْكَ لَمْ يَقْدِرُوا عَلَيْهِ وَاعْلَمْ أَنَّ فِي الصَّبْرِ عَلَى مَا تَكْرَهُ خَيْرًا كَثِيرًا وَأَنَّ النَّصْرَ مَعَ الصَّبْرِ وَأَنَّ الْفَرَجَ مَعَ الْكَرْبِ وَأَنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺning ortlarida (ulovda) hamroh edim. U zot: «Ey bola! — yoki: Ey bolakay! — senga Alloh sen bilan foydalantiradigan kalimalarni oʻrgatmayinmi?» dedilar. Men: «Ha», dedim. U zot shunday dedilar: «Allohni saqla — U seni saqlaydi. Allohni saqla — Uni oldingda topasan. Farogʻatda Uni tani — U seni qiyinchilikda taniydi. Soʻraganingda Allohdan soʻra, yordam istaganingda Allohdan yordam ista. Boʻladigan narsa haqida qalam qurib boʻldi. Agar butun xaloyiq jamlanib, Alloh senga yozmagan bir narsa bilan senga foyda yetkazmoqchi boʻlsalar, bunga qodir boʻlmaydilar; agar Alloh senga yozmagan bir narsa bilan senga zarar yetkazmoqchi boʻlsalar, bunga ham qodir boʻlmaydilar. Bilginki, yoqtirmagan narsangga sabr qilishda katta yaxshilik bor; nusrat sabr bilandir, kengchilik gʻam bilandir va albatta, qiyinchilik bilan birga yengillik bordir».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺнинг ортларида (уловда) ҳамроҳ эдим. У зот: «Эй бола! — ёки: Эй болакай! — сенга Аллоҳ сен билан фойдалантирадиган калималарни ўргатмайинми?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. У зот шундай дедилар: «Аллоҳни сақла — У сени сақлайди. Аллоҳни сақла — Уни олдингда топасан. Фароғатда Уни тани — У сени қийинчиликда танийди. Сўраганингда Аллоҳдан сўра, ёрдам истаганингда Аллоҳдан ёрдам иста. Бўладиган нарса ҳақида қалам қуриб бўлди. Агар бутун халойиқ жамланиб, Аллоҳ сенга ёзмаган бир нарса билан сенга фойда етказмоқчи бўлсалар, бунга қодир бўлмайдилар; агар Аллоҳ сенга ёзмаган бир нарса билан сенга зарар етказмоқчи бўлсалар, бунга ҳам қодир бўлмайдилар. Билгинки, ёқтирмаган нарсангга сабр қилишда катта яхшилик бор; нусрат сабр биландир, кенгчилик ғам биландир ва албатта, қийинчилик билан бирга енгиллик бордир».
حَدَّثَنَا الْأَشْجَعِيُّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ عَنِ الْحَسَنِ الْعُرَنِيِّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَجِئْتُ أَنَا وَغُلَامٌ مِنْ بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ عَلَى حِمَارٍ وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الصَّلَاةِ قَالَ فَأَرْخَيْنَاهُ بَيْنَ أَيْدِينَا يَرْعَى فَلَمْ يَقْطَعْ قَالَ وَجَاءَتْ جَارِيَتَانِ مِنْ بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ تَسْتَبِقَانِ فَفَرَعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَهُمَا فَلَمْ يَقْطَعْ وَسَقَطَ جَدْيٌ فَلَمْ يَقْطَعْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Banu Abdulmuttalibdan boʻlgan bir bola bilan eshak minib keldik, Nabiy ﷺ esa namozda edilar. Biz uni oʻtlagani oldilariga qoʻyib yubordik, (namozlarini) kesmadi. Banu Abdulmuttalibdan ikki qizcha poyga qilib kelishdi; Nabiy ﷺ ularning orasini ayirdilar, (bu ham namozni) kesmadi. Bir uloqcha ham tushdi, (u ham namozni) kesmadi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Бану Абдулмутталибдан бўлган бир бола билан эшак миниб келдик, Набий ﷺ эса намозда эдилар. Биз уни ўтлагани олдиларига қўйиб юбордик, (намозларини) кесмади. Бану Абдулмутталибдан икки қизча пойга қилиб келишди; Набий ﷺ уларнинг орасини айирдилар, (бу ҳам намозни) кесмади. Бир улоқча ҳам тушди, (у ҳам намозни) кесмади.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ امْرَأَةً مِنْ نِسَاءِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اسْتَحَمَّتْ مِنْ جَنَابَةٍ فَجَاءَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْتَحِمُّ مِنْ فَضْلِهَا فَقَالَتْ إِنِّي اغْتَسَلْتُ مِنْهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الْمَاءَ لَا يُنَجِّسُهُ شَيْءٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺning ayollaridan biri janobatdan gʻusl qildi. Soʻng Nabiy ﷺ uning ortidan qolgan (suv) bilan gʻusl qilmoqchi boʻldilar. U: «Men undan gʻusl qildim-ku», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta, suvni hech narsa nopok qilmaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺнинг аёлларидан бири жанобатдан ғусл қилди. Сўнг Набий ﷺ унинг ортидан қолган (сув) билан ғусл қилмоқчи бўлдилар. У: «Мен ундан ғусл қилдим-ку», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, сувни ҳеч нарса нопок қилмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَاءُ لَا يُنَجِّسُهُ شَيْءٌقَالَ عَبْد اللَّهِ قَالَ أَبِي فِي حَدِيثِهِ حَدَّثَنَا بِهِ وَكِيعٌ فِي الْمُصَنَّفِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ ثُمَّ جَعَلَهُ بَعْدُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Suvni hech narsa nopok qilmaydi», dedilar. Abdulloh dedi: Otam oʻz hadisida aytdi: Buni bizga Vakiʼ «al-Musannaf» da Sufyondan, u Simokdan, u Ikrimadan (deb) rivoyat qildi, keyin uni Ibn Abbosdan (deb) qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сувни ҳеч нарса нопок қилмайди», дедилар. Абдуллоҳ деди: Отам ўз ҳадисида айтди: Буни бизга Вакиъ «ал-Мусаннаф» да Суфёндан, у Симокдан, у Икримадан (деб) ривоят қилди, кейин уни Ибн Аббосдан (деб) қилди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي لَيْلَى عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ عُمْرَةٌ فِي رَمَضَانَ تَعْدِلُ حَجَّةًحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ قَالَ وَأَخْبَرَنَا حَجَّاجٌ عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Ramazondagi umra bir hajga tengdir», dedilar. Hajjoj ham Atodan, u Ibn Abbosdan, u Nabiy ﷺdan shuning mislini rivoyat qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Рамазондаги умра бир ҳажга тенгдир», дедилар. Ҳажжож ҳам Атодан, у Ибн Аббосдан, у Набий ﷺдан шунинг мислини ривоят қилди.
قَالَ قَرَأْتُ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ مَالِكٍ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ الْمَكِّيِّ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا قَدِمَ إِلَى الصَّلَاةِ مِنْ جَوْفِ اللَّيْلِ يَقُولُ اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ نُورُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ وَلَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ قَيَّامُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ وَلَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ رَبُّ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ وَلَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ الْحَقُّ وَقَوْلُكَ الْحَقُّ وَوَعْدُكَ الْحَقُّ وَلِقَاؤُكَ حَقٌّ وَالْجَنَّةُ حَقٌّ وَالنَّارُ حَقٌّ وَالسَّاعَةُ حَقٌّ اللَّهُمَّ لَكَ أَسْلَمْتُ وَبِكَ آمَنْتُ وَعَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ وَإِلَيْكَ أَنَبْتُ وَبِكَ خَاصَمْتُ وَإِلَيْكَ حَاكَمْتُ فَاغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ وَأَخَّرْتُ وَأَسْرَرْتُ وَأَعْلَنْتُ أَنْتَ إِلَهِي لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ tunning oʻrtasida namozga turganlarida shunday der edilar: «Allohumma lakal-hamd, anta nurus-samovoti val-arzi va man fiyhinn, va lakal-hamd, anta qoyyimus-samovoti val-arzi va man fiyhinn, va lakal-hamd, anta robbus-samovoti val-arzi va man fiyhinn. Antal-haqq, va qovluka haqq, va vaʼduka haqq, va liqouka haqq, val-jannatu haqq, van-naru haqq, vas-soatu haqq. Allohumma laka aslamtu, va bika omantu, va alayka tavakkaltu, va ilayka anabtu, va bika xosamtu, va ilayka hokamtu, fagʻfir liy ma qoddamtu va axxortu va asrortu va aʼlantu, anta ilahiy, la ilaha illa ant (Ey Alloh, hamd Senga boʻlsin, Sen osmonlar va yerning hamda ulardagilarning nurisan. Hamd Senga boʻlsin, Sen osmonlar va yerni hamda ulardagilarni tutib turuvchisan. Hamd Senga boʻlsin, Sen osmonlar va yerning hamda ulardagilarning Robbisan. Sen Haqsan, Sening soʻzing haq, vaʼdang haq, Senga roʻbaroʻ boʻlish haq, jannat haq, doʻzax haq, qiyomat soati haq. Ey Alloh, Senga taslim boʻldim, Senga iymon keltirdim, Senga tavakkal qildim, Senga qaytdim, Sen sababli baxslashdim, Sengagina hukmga murojaat qildim. Bas, mening avval qilgan va keyin qilgan, yashirin qilgan va oshkor qilgan (xato)larimni magʻfirat qil. Sen mening Ilohimsan, Sendan oʻzga iloh yoʻq)».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ туннинг ўртасида намозга турганларида шундай дер эдилар: «Аллоҳумма лакал-ҳамд, анта нурус-самовоти вал-арзи ва ман фийҳинн, ва лакал-ҳамд, анта қоййимус-самовоти вал-арзи ва ман фийҳинн, ва лакал-ҳамд, анта роббус-самовоти вал-арзи ва ман фийҳинн. Антал-ҳаққ, ва қовлука ҳаққ, ва ваъдука ҳаққ, ва лиқоука ҳаққ, вал-жаннату ҳаққ, ван-нару ҳаққ, вас-соату ҳаққ. Аллоҳумма лака асламту, ва бика оманту, ва алайка таваккалту, ва илайка анабту, ва бика хосамту, ва илайка ҳокамту, фағфир лий ма қоддамту ва аххорту ва асрорту ва аъланту, анта илаҳий, ла илаҳа илла ант (Эй Аллоҳ, ҳамд Сенга бўлсин, Сен осмонлар ва ернинг ҳамда улардагиларнинг нурисан. Ҳамд Сенга бўлсин, Сен осмонлар ва ерни ҳамда улардагиларни тутиб турувчисан. Ҳамд Сенга бўлсин, Сен осмонлар ва ернинг ҳамда улардагиларнинг Роббисан. Сен Ҳақсан, Сенинг сўзинг ҳақ, ваъданг ҳақ, Сенга рўбарў бўлиш ҳақ, жаннат ҳақ, дўзах ҳақ, қиёмат соати ҳақ. Эй Аллоҳ, Сенга таслим бўлдим, Сенга иймон келтирдим, Сенга таваккал қилдим, Сенга қайтдим, Сен сабабли бахслашдим, Сенгагина ҳукмга мурожаат қилдим. Бас, менинг аввал қилган ва кейин қилган, яширин қилган ва ошкор қилган (хато)ларимни мағфират қил. Сен менинг Илоҳимсан, Сендан ўзга илоҳ йўқ)».
حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ و حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ زَائِدَةَ وَعَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي عَلَى الْخُمْرَةِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ xumra (kichik toʻshama) ustida namoz oʻqir edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ хумра (кичик тўшама) устида намоз ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ مِنْ الشِّعْرِ حُكْمًا وَإِنَّ مِنْ الْبَيَانِ سِحْرًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Albatta, baʼzi sheʼrlarda hikmat bor va albatta, baʼzi bayonda sehr bor», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, баъзи шеърларда ҳикмат бор ва албатта, баъзи баёнда сеҳр бор», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ زُهَيْرٍ عَنْ عَمْرٍو يَعْنِي ابْنَ أَبِي عَمْرٍو عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَعَنَ اللَّهُ مَنْ ذَبَحَ لِغَيْرِ اللَّهِ لَعَنَ اللَّهُ مَنْ غَيَّرَ تُخُومَ الْأَرْضِ وَلَعَنَ اللَّهُ مَنْ كَمَهَ الْأَعْمَى عَنْ السَّبِيلِ وَلَعَنَ اللَّهُ مَنْ سَبَّ وَالِدَهُ وَلَعَنَ اللَّهُ مَنْ تَوَلَّى غَيْرَ مَوَالِيهِ وَلَعَنَ اللَّهُ مَنْ عَمِلَ عَمَلَ قَوْمِ لُوطٍ وَلَعَنَ اللَّهُ مَنْ عَمِلَ عَمَلَ قَوْمِ لُوطٍ وَلَعَنَ اللَّهُ مَنْ عَمِلَ عَمَلَ قَوْمِ لُوطٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Allohdan oʻzgaga soʻygan kishini Alloh laʼnatladi. Yerning chegara belgilarini oʻzgartirgan kishini Alloh laʼnatladi. Koʻrni yoʻldan adashtirgan kishini Alloh laʼnatladi. Otasini soʻkkan kishini Alloh laʼnatladi. Oʻz xojalaridan boshqasini oʻziga xoja tutgan kishini Alloh laʼnatladi. Lut qavmining amalini qilgan kishini Alloh laʼnatladi. Lut qavmining amalini qilgan kishini Alloh laʼnatladi. Lut qavmining amalini qilgan kishini Alloh laʼnatladi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ шундай дедилар: «Аллоҳдан ўзгага сўйган кишини Аллоҳ лаънатлади. Ернинг чегара белгиларини ўзгартирган кишини Аллоҳ лаънатлади. Кўрни йўлдан адаштирган кишини Аллоҳ лаънатлади. Отасини сўккан кишини Аллоҳ лаънатлади. Ўз хожаларидан бошқасини ўзига хожа тутган кишини Аллоҳ лаънатлади. Лут қавмининг амалини қилган кишини Аллоҳ лаънатлади. Лут қавмининг амалини қилган кишини Аллоҳ лаънатлади. Лут қавмининг амалини қилган кишини Аллоҳ лаънатлади».
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ النَّفْخِ فِي الطَّعَامِ وَالشَّرَابِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ taomga va ichimlikka puflashdan qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ таомга ва ичимликка пуфлашдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ حَبِيبٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُبْغِضُ الْأَنْصَارَ رَجُلٌ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ أَوْ إِلَّا أَبْغَضَهُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan Nabiy ﷺ orqali rivoyat qilinadi: «Allohga va Uning Rasuliga iymon keltirgan kishi ansorlarni yomon koʻrmaydi» — yoki: «Ogoh boʻlingki, Alloh va Uning Rasuli uni yomon koʻrdi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан Набий ﷺ орқали ривоят қилинади: «Аллоҳга ва Унинг Расулига иймон келтирган киши ансорларни ёмон кўрмайди» — ёки: «Огоҳ бўлингки, Аллоҳ ва Унинг Расули уни ёмон кўрди».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَرَوْحٌ الْمَعْنَى قَالَا حَدَّثَنَا عَوْفٌ عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا كَانَ لَيْلَةُ أُسْرِيَ بِي وَأَصْبَحْتُ بِمَكَّةَ فَظِعْتُ بِأَمْرِي وَعَرَفْتُ أَنَّ النَّاسَ مُكَذِّبِيَّ فَقَعَدَ مُعْتَزِلًا حَزِينًا قَالَ فَمَرَّ عَدُوُّ اللَّهِ أَبُو جَهْلٍ فَجَاءَ حَتَّى جَلَسَ إِلَيْهِ فَقَالَ لَهُ كَالْمُسْتَهْزِئِ هَلْ كَانَ مِنْ شَيْءٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ قَالَ مَا هُوَ قَالَ إِنَّهُ أُسْرِيَ بِي اللَّيْلَةَ قَالَ إِلَى أَيْنَ قَالَ إِلَى بَيْتِ الْمَقْدِسِ قَالَ ثُمَّ أَصْبَحْتَ بَيْنَ ظَهْرَانَيْنَا قَالَ نَعَمْ قَالَ فَلَمْ يُرِ أَنَّهُ يُكَذِّبُهُ مَخَافَةَ أَنْ يَجْحَدَهُ الْحَدِيثَ إِذَا دَعَا قَوْمَهُ إِلَيْهِ قَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ دَعَوْتُ قَوْمَكَ تُحَدِّثُهُمْ مَا حَدَّثْتَنِي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ فَقَالَ هَيَّا مَعْشَرَ بَنِي كَعْبِ بْنِ لُؤَيٍّ قَالَ فَانْتَفَضَتْ إِلَيْهِ الْمَجَالِسُ وَجَاءُوا حَتَّى جَلَسُوا إِلَيْهِمَا قَالَ حَدِّثْ قَوْمَكَ بِمَا حَدَّثْتَنِي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي أُسْرِيَ بِي اللَّيْلَةَ قَالُوا إِلَى أَيْنَ قُلْتُ إِلَى بَيْتِ الْمَقْدِسِ قَالُوا ثُمَّ أَصْبَحْتَ بَيْنَ ظَهْرَانَيْنَا قَالَ نَعَمْ قَالَ فَمِنْ بَيْنِ مُصَفِّقٍ وَمِنْ بَيْنِ وَاضِعٍ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ مُتَعَجِّبًا لِلْكَذِبِ زَعَمَ قَالُوا وَهَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تَنْعَتَ لَنَا الْمَسْجِدَ وَفِي الْقَوْمِ مَنْ قَدْ سَافَرَ إِلَى ذَلِكَ الْبَلَدِ وَرَأَى الْمَسْجِدَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Meni tunda sayr ettirgan kecha (oʻtib), Makkada tong ottirganimda, ishimdan qiynaldim va odamlar meni yolgʻonchiga chiqarishlarini bildim». Bas, u zot bir chetda gʻamgin holda oʻtirdilar. (Roviy) dedi: Shunda Allohning dushmani Abu Jahl oʻtib qoldi va kelib, u zotning yonlariga oʻtirdi-da, masxaralagan holda: «Biror narsa boʻldimi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Ha», dedilar. U: «U nima?» dedi. U zot: «Bu kecha men tunda sayr ettirildim», dedilar. U: «Qayerga?» dedi. U zot: «Baytul-Maqdisga», dedilar. U: «Soʻng oramizda tong ottirdingmi?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. (Roviy) dedi: U zot qavmini chaqirganida hadisdan tonib qolishlaridan qoʻrqib, uni yolgʻonchiga chiqarishni koʻrsatmadi va: «Aytgin-chi, agar men qavmingni chaqirsam, ularga menga aytgan narsangni aytasanmi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Ha», dedilar. Shunda u: «Hoy, ey Kaʼb ibn Luayy jamoasi!» dedi. (Roviy) dedi: Bas, majlislar unga qarab qoʻzgʻoldi va odamlar kelib, ikkovining yoniga oʻtirdilar. U: «Qavmingga menga aytgan narsangni ayt», dedi. Rasululloh ﷺ: «Men bu kecha tunda sayr ettirildim», dedilar. Ular: «Qayerga?» dedilar. Men: «Baytul-Maqdisga», dedim. Ular: «Soʻng oramizda tong ottirdingmi?» dedilar. U zot: «Ha», dedilar. (Roviy) dedi: Ulardan kimi qarsak chalar, kimi — yolgʻon deb oʻylab — hayratdan qoʻlini boshiga qoʻyar edi. Ular: «Bizga masjidni taʼriflab bera olasanmi?» dedilar; qavm ichida oʻsha yurtga safar qilgan va masjidni koʻrgan kishilar bor edi. Shunda Rasululloh ﷺ...Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Мени тунда сайр эттирган кеча (ўтиб), Маккада тонг оттирганимда, ишимдан қийналдим ва одамлар мени ёлғончига чиқаришларини билдим». Бас, у зот бир четда ғамгин ҳолда ўтирдилар. (Ровий) деди: Шунда Аллоҳнинг душмани Абу Жаҳл ўтиб қолди ва келиб, у зотнинг ёнларига ўтирди-да, масхаралаган ҳолда: «Бирор нарса бўлдими?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳа», дедилар. У: «У нима?» деди. У зот: «Бу кеча мен тунда сайр эттирилдим», дедилар. У: «Қаерга?» деди. У зот: «Байтул-Мақдисга», дедилар. У: «Сўнг орамизда тонг оттирдингми?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. (Ровий) деди: У зот қавмини чақирганида ҳадисдан тониб қолишларидан қўрқиб, уни ёлғончига чиқаришни кўрсатмади ва: «Айтгин-чи, агар мен қавмингни чақирсам, уларга менга айтган нарсангни айтасанми?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳа», дедилар. Шунда у: «Ҳой, эй Каъб ибн Луайй жамоаси!» деди. (Ровий) деди: Бас, мажлислар унга қараб қўзғолди ва одамлар келиб, икковининг ёнига ўтирдилар. У: «Қавмингга менга айтган нарсангни айт», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Мен бу кеча тунда сайр эттирилдим», дедилар. Улар: «Қаерга?» дедилар. Мен: «Байтул-Мақдисга», дедим. Улар: «Сўнг орамизда тонг оттирдингми?» дедилар. У зот: «Ҳа», дедилар. (Ровий) деди: Улардан кими қарсак чалар, кими — ёлғон деб ўйлаб — ҳайратдан қўлини бошига қўяр эди. Улар: «Бизга масжидни таърифлаб бера оласанми?» дедилар; қавм ичида ўша юртга сафар қилган ва масжидни кўрган кишилар бор эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ...
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مِهْرَانَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا قَالَ فِرْعَوْنُ {آمَنْتُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا الَّذِي آمَنَتْ بِهِ بَنُو إِسْرَائِيلَ} قَالَ قَالَ لِي جِبْرِيلُ يَا مُحَمَّدُ لَوْ رَأَيْتَنِي وَقَدْ أَخَذْتُ حَالًا مِنْ حَالِ الْبَحْرِ فَدَسَّيْتُهُ فِي فِيهِ مَخَافَةَ أَنْ تَنَالَهُ الرَّحْمَةُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Firʼavn: {Bani Isroil iymon keltirgan Zotdan oʻzga iloh yoʻqligiga iymon keltirdim}, deganida, Jibril menga: ‹Ey Muhammad, meni koʻrsang eding — men dengiz loyidan (bir hovuch) olib, unga rahmat yetib qolishidan qoʻrqib, uni uning ogʻziga tiqar edim›, dedi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Фиръавн: {Бани Исроил иймон келтирган Зотдан ўзга илоҳ йўқлигига иймон келтирдим}, деганида, Жибрил менга: ‹Эй Муҳаммад, мени кўрсанг эдинг — мен денгиз лойидан (бир ҳовуч) олиб, унга раҳмат етиб қолишидан қўрқиб, уни унинг оғзига тиқар эдим›, деди».
حَدَّثَنَا أَبُو عُمَرَ الضَّرِيرُ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا كَانَتْ اللَّيْلَةُ الَّتِي أُسْرِيَ بِي فِيهَا أَتَتْ عَلَيَّ رَائِحَةٌ طَيِّبَةٌ فَقُلْتُ يَا جِبْرِيلُ مَا هَذِهِ الرَّائِحَةُ الطَّيِّبَةُ فَقَالَ هَذِهِ رَائِحَةُ مَاشِطَةِ ابْنَةِ فِرْعَوْنَ وَأَوْلَادِهَا قَالَ قُلْتُ وَمَا شَأْنُهَا قَالَ بَيْنَا هِيَ تُمَشِّطُ ابْنَةَ فِرْعَوْنَ ذَاتَ يَوْمٍ إِذْ سَقَطَتْ الْمِدْرَى مِنْ يَدَيْهَا فَقَالَتْ بِسْمِ اللَّهِ فَقَالَتْ لَهَا ابْنَةُ فِرْعَوْنَ أَبِي قَالَتْ لَا وَلَكِنْ رَبِّي وَرَبُّ أَبِيكِ اللَّهُ قَالَتْ أُخْبِرُهُ بِذَلِكَ قَالَتْ نَعَمْ فَأَخْبَرَتْهُ فَدَعَاهَا فَقَالَ يَا فُلَانَةُ وَإِنَّ لَكِ رَبًّا غَيْرِي قَالَتْ نَعَمْ رَبِّي وَرَبُّكَ اللَّهُ فَأَمَرَ بِبَقَرَةٍ مِنْ نُحَاسٍ فَأُحْمِيَتْ ثُمَّ أَمَرَ بِهَا أَنْ تُلْقَى هِيَ وَأَوْلَادُهَا فِيهَا قَالَتْ لَهُ إِنَّ لِي إِلَيْكَ حَاجَةً قَالَ وَمَا حَاجَتُكِ قَالَتْ أُحِبُّ أَنْ تَجْمَعَ عِظَامِي وَعِظَامَ وَلَدِي فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ وَتَدْفِنَنَا قَالَ ذَلِكَ لَكِ عَلَيْنَا مِنْ الْحَقِّ قَالَ فَأَمَرَ بِأَوْلَادِهَا فَأُلْقُوا بَيْنَ يَدَيْهَا وَاحِدًا وَاحِدًا إِلَى أَنْ انْتَهَى ذَلِكَ إِلَى صَبِيٍّ لَهَا مُرْضَعٍ وَكَأَنَّهَا تَقَاعَسَتْ مِنْ أَجْلِهِ قَالَ يَا أُمَّهْ اقْتَحِمِي فَإِنَّ عَذَابَ الدُّنْيَا أَهْوَنُ مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَاقْتَحَمَتْقَالَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ تَكَلَّمَ أَرْبَعَةٌ صِغَارٌ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ عَلَيْهِ السَّلَام وَصَاحِبُ جُرَيْجٍ وَشَاهِدُ يُوسُفَ وَابْنُ مَاشِطَةِ ابْنَةِ فِرْعَوْنَ حَدَّثَنَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Meni tunda sayr ettirilgan kecha boʻlganida, menga yoqimli bir hid keldi. Men: ‹Ey Jibril, bu qanday yoqimli hid?› dedim. U: ‹Bu Firʼavn qizining sochini taraydigan ayol va uning bolalarining hididir›, dedi. Men: ‹Uning ishi qanday edi?› dedim. U dedi: ‹Bir kuni u Firʼavnning qizini tarayotgan edi, birdan qoʻlidan taroq tushib ketdi-da, u: Bismillah, dedi. Firʼavnning qizi unga: Otammi? dedi. U: Yoʻq, balki mening Robbim ham, sening otangning Robbi ham Allohdir, dedi. (Qiz): Buni unga xabar beraymi? dedi. U: Ha, dedi. Bas, (qiz) unga xabar berdi. U (Firʼavn) uni chaqirib: Ey falonchi, sening mendan oʻzga Robbing bormi? dedi. U: Ha, mening Robbim ham, sening Robbing ham Allohdir, dedi. Shunda u misdan (yasalgan) sigirni qizdirishga buyurdi, soʻng uni ham, bolalarini ham unga tashlashga amr qildi. U (ayol) unga: Sendan bir hojatim bor, dedi. U: Hojating nima? dedi. U: Mening suyaklarimni va bolalarimning suyaklarini bir kiyimga jamlab, bizni dafn qilishingni yaxshi koʻraman, dedi. U: Bu — senga bizning zimmamizdagi haqdir, dedi›. Bas, u bolalariga buyurdi va ular birin-ketin uning koʻz oʻngida (unga) tashlandi; toki (navbat) uning emizikli chaqalogʻiga yetganida, u goʻyo shu bola sababli orqaga tortingandek boʻldi. Shunda (chaqaloq): Onajon, oʻzingni tashla, chunki dunyo azobi oxirat azobidan yengilroqdir, dedi. Bas, u oʻzini tashladi». (Roviy) dedi: Ibn Abbos dedi: «Toʻrt goʻdak (beshikda) gapirgan: Iyso ibn Maryam (alayhissalom), Jurayjning sohibi, Yusufning guvohi va Firʼavn qizining sochini taraydigan ayolning oʻgʻli».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Мени тунда сайр эттирилган кеча бўлганида, менга ёқимли бир ҳид келди. Мен: ‹Эй Жибрил, бу қандай ёқимли ҳид?› дедим. У: ‹Бу Фиръавн қизининг сочини тарайдиган аёл ва унинг болаларининг ҳидидир›, деди. Мен: ‹Унинг иши қандай эди?› дедим. У деди: ‹Бир куни у Фиръавннинг қизини тараётган эди, бирдан қўлидан тароқ тушиб кетди-да, у: Бисмиллаҳ, деди. Фиръавннинг қизи унга: Отамми? деди. У: Йўқ, балки менинг Роббим ҳам, сенинг отангнинг Робби ҳам Аллоҳдир, деди. (Қиз): Буни унга хабар берайми? деди. У: Ҳа, деди. Бас, (қиз) унга хабар берди. У (Фиръавн) уни чақириб: Эй фалончи, сенинг мендан ўзга Роббинг борми? деди. У: Ҳа, менинг Роббим ҳам, сенинг Роббинг ҳам Аллоҳдир, деди. Шунда у мисдан (ясалган) сигирни қиздиришга буюрди, сўнг уни ҳам, болаларини ҳам унга ташлашга амр қилди. У (аёл) унга: Сендан бир ҳожатим бор, деди. У: Ҳожатинг нима? деди. У: Менинг суякларимни ва болаларимнинг суякларини бир кийимга жамлаб, бизни дафн қилишингни яхши кўраман, деди. У: Бу — сенга бизнинг зиммамиздаги ҳақдир, деди›. Бас, у болаларига буюрди ва улар бирин-кетин унинг кўз ўнгида (унга) ташланди; токи (навбат) унинг эмизикли чақалоғига етганида, у гўё шу бола сабабли орқага тортингандек бўлди. Шунда (чақалоқ): Онажон, ўзингни ташла, чунки дунё азоби охират азобидан енгилроқдир, деди. Бас, у ўзини ташлади». (Ровий) деди: Ибн Аббос деди: «Тўрт гўдак (бешикда) гапирган: Ийсо ибн Марям (алайҳиссалом), Журайжнинг соҳиби, Юсуфнинг гувоҳи ва Фиръавн қизининг сочини тарайдиган аёлнинг ўғли».
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ أَخْبَرَنَا الْجَعْدُ أَبُو عُثْمَانَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو رَجَاءٍ الْعُطَارِدِيُّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ يَرْوِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْوِيهِ عَنْ رَبِّهِ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ إِنَّ اللَّهَ كَتَبَ الْحَسَنَاتِ وَالسَّيِّئَاتِ فَمَنْ هَمَّ بِحَسَنَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا كَتَبَ اللَّهُ لَهُ عِنْدَهُ حَسَنَةً كَامِلَةً وَإِنْ عَمِلَهَا كَتَبَهَا اللَّهُ لَهُ عَشْرًا إِلَى سَبْعِ مِائَةٍ إِلَى أَضْعَافٍ كَثِيرَةٍ أَوْ إِلَى مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يُضَاعِفَ وَمَنْ هَمَّ بِسَيِّئَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا كَتَبَهَا اللَّهُ لَهُ عِنْدَهُ حَسَنَةً كَامِلَةً فَإِنْ عَمِلَهَا كَتَبَهَا اللَّهُ سَيِّئَةً وَاحِدَةً
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan, u zot Robbi azza va jalladan rivoyat qilib shunday dedilar: «Albatta, Alloh yaxshiliklar va yomonliklarni yozdi. Bas, kim bir yaxshilikni niyat qilib, uni qilmasa, Alloh uni Oʻz huzurida toʻliq bir yaxshilik qilib yozadi; agar uni qilsa, Alloh uni oʻn (yaxshilik)dan yetti yuzgacha, undan-da koʻp barobarga yoki Alloh xohlagancha koʻpaytirib yozadi. Kim bir yomonlikni niyat qilib, uni qilmasa, Alloh uni Oʻz huzurida toʻliq bir yaxshilik qilib yozadi; agar uni qilsa, Alloh uni bitta yomonlik qilib yozadi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан, у зот Робби азза ва жалладан ривоят қилиб шундай дедилар: «Албатта, Аллоҳ яхшиликлар ва ёмонликларни ёзди. Бас, ким бир яхшиликни ният қилиб, уни қилмаса, Аллоҳ уни Ўз ҳузурида тўлиқ бир яхшилик қилиб ёзади; агар уни қилса, Аллоҳ уни ўн (яхшилик)дан етти юзгача, ундан-да кўп баробарга ёки Аллоҳ хоҳлаганча кўпайтириб ёзади. Ким бир ёмонликни ният қилиб, уни қилмаса, Аллоҳ уни Ўз ҳузурида тўлиқ бир яхшилик қилиб ёзади; агар уни қилса, Аллоҳ уни битта ёмонлик қилиб ёзади».
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ مَوْلَى آلِ طَلْحَةَ عَنْ كُرَيْبٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَجَاءَتْ امْرَأَةٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أُخْتِي نَذَرَتْ أَنْ تَحُجَّ مَاشِيَةً قَالَ إِنَّ اللَّهَ لَا يَصْنَعُ بِشَقَاءِ أُخْتِكِ شَيْئًا لِتَخْرُجْ رَاكِبَةً وَلْتُكَفِّرْ عَنْ يَمِينِهَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, singlim piyoda holda haj qilishni nazr qildi», dedi. U zot: «Allohga sening singlingning qiynalishidan hech qanday foyda yoʻq; u ulovga minib chiqsin va qasamining kafforatini toʻlasin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир аёл Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, синглим пиёда ҳолда ҳаж қилишни назр қилди», деди. У зот: «Аллоҳга сенинг синглингнинг қийналишидан ҳеч қандай фойда йўқ; у уловга миниб чиқсин ва қасамининг каффоратини тўласин», дедилар.
حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ قَالَ أَخْبَرَنَا قَتَادَةُ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ طَافَ بِالْبَيْتِ سَبْعًا وَسَعَى سَبْعًا وَإِنَّمَا سَعَى أَحَبَّ أَنْ يُرِيَ النَّاسَ قُوَّتَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Baytni yetti (marta) tavof qildilar va yetti (marta) saʼy qildilar; saʼy qilishlari faqat odamlarga oʻz kuchlarini koʻrsatishni yaxshi koʻrganlari uchun edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Байтни етти (марта) тавоф қилдилар ва етти (марта) саъй қилдилар; саъй қилишлари фақат одамларга ўз кучларини кўрсатишни яхши кўрганлари учун эди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ فَرَأَى الْيَهُودَ يَصُومُونَ يَوْمَ عَاشُورَاءَ فَقَالَ لَهُمْ مَا هَذَا الْيَوْمُ الَّذِي تَصُومُونَهُ قَالُوا هَذَا يَوْمٌ صَالِحٌ هَذَا يَوْمٌ نَجَّى اللَّهُ فِيهِ بَنِي إِسْرَائِيلَ مِنْ عَدُوِّهِمْ فَصَامَهُ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا أَحَقُّ بِمُوسَى مِنْكُمْ فَصَامَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَمَرَ بِصَوْمِهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Madinaga keldilar va yahudiylarni oshuro kuni roʻza tutayotgan holda koʻrdilar. Shunda ularga: «Bu sizlar roʻza tutayotgan kun qanday kun?» dedilar. Ular: «Bu — solih kun; bu — Alloh unda Bani Isroilni dushmanidan najot bergan kun, bas, Muso (alayhissalom) uni roʻza tutgan», dedilar. Rasululloh ﷺ: «Men Musoga sizlardan haqliroqman», dedilar. Bas, Rasululloh ﷺ uni roʻza tutdilar va uni roʻza tutishga buyurdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Мадинага келдилар ва яҳудийларни ошуро куни рўза тутаётган ҳолда кўрдилар. Шунда уларга: «Бу сизлар рўза тутаётган кун қандай кун?» дедилар. Улар: «Бу — солиҳ кун; бу — Аллоҳ унда Бани Исроилни душманидан нажот берган кун, бас, Мусо (алайҳиссалом) уни рўза тутган», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Мен Мусога сизлардан ҳақлироқман», дедилар. Бас, Расулуллоҳ ﷺ уни рўза тутдилар ва уни рўза тутишга буюрдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنِي أَيُّوبُ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَسُئِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ النَّحْرِ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ رَجُلٌ ذَبَحَ قَبْلَ أَنْ يَرْمِيَ أَوْ حَلَقَ قَبْلَ أَنْ يَذْبَحَ فَقَالَ لَا حَرَجَ قَالَ فَمَا سُئِلَ يَوْمَئِذٍ عَنْ شَيْءٍ إِلَّا قَبَضَ بِكَفَّيْهِ كَأَنَّهُ يَرْمِي بِهَا وَيَقُولُ لَا حَرَجَ لَا حَرَجَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺdan nahr kuni soʻraldi. «Yo Rasululloh, bir kishi tosh otmasidan avval qurbonlik soʻydi, yoki soʻymasidan avval sochini oldirdi», deyildi. U zot: «Zarari yoʻq», dedilar. (Roviy) aytdi: Oʻsha kuni u zotdan nima soʻralsa, u zot ikki kaftini goʻyo tosh otayotgandek yumib: «Zarari yoʻq, zarari yoʻq», der edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺдан наҳр куни сўралди. «Ё Расулуллоҳ, бир киши тош отмасидан аввал қурбонлик сўйди, ёки сўймасидан аввал сочини олдирди», дейилди. У зот: «Зарари йўқ», дедилар. (Ровий) айтди: Ўша куни у зотдан нима сўралса, у зот икки кафтини гўё тош отаётгандек юмиб: «Зарари йўқ, зарари йўқ», дер эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا عَطَاءٌ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ الْكَعْبَةَ وَفِيهَا سِتُّ سَوَارٍ فَقَامَ إِلَى كُلِّ سَارِيَةٍ فَدَعَا وَلَمْ يُصَلِّ فِيهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Kaʼbaga kirdilar, unda olti ustun bor edi. U zot har bir ustun yoniga borib duo qildilar, unda namoz oʻqimadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Каъбага кирдилар, унда олти устун бор эди. У зот ҳар бир устун ёнига бориб дуо қилдилар, унда намоз ўқимадилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ وَعَفَّانُ الْمَعْنَى قَالَا حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ أُخْتَ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ نَذَرَتْ أَنْ تَحُجَّ مَاشِيَةً فَسَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ غَنِيٌّ عَنْ نَذْرِ أُخْتِكَ لِتَرْكَبْ وَلْتُهْدِ بَدَنَةً
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Uqba ibn Omirning singlisi piyoda holda haj qilishni nazr qildi. Shunda u Nabiy ﷺdan soʻradi. U zot: «Albatta, Alloh azza va jalla singlingning nazridan behojatdir. U ulovga minsin va bir tuya hadya qilsin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Уқба ибн Омирнинг синглиси пиёда ҳолда ҳаж қилишни назр қилди. Шунда у Набий ﷺдан сўради. У зот: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла синглингнинг назридан беҳожатдир. У уловга минсин ва бир туя ҳадя қилсин», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَطَافَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَعْيًا وَإِنَّمَا طَافَ لِيُرِيَ الْمُشْرِكِينَ قُوَّتَهُ وَقَالَ عَفَّانُ وَلِذَا أَحَبَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُرِيَ النَّاسَ قُوَّتَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ tez yurib tavof qildilar. U zot bu bilan mushriklarga oʻz quvvatlarini koʻrsatishni koʻzladilar. Affon: «Shu sababli Rasululloh ﷺ odamlarga oʻz quvvatlarini koʻrsatishni yaxshi koʻrdilar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ тез юриб тавоф қилдилар. У зот бу билан мушрикларга ўз қувватларини кўрсатишни кўзладилар. Аффон: «Шу сабабли Расулуллоҳ ﷺ одамларга ўз қувватларини кўрсатишни яхши кўрдилар», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَبِي مِجْلَزٍ قَالَسَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ عَنْ الْوَتْرِ فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ رَكْعَةٌ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ وَسَأَلْتُ ابْنَ عُمَرَ فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ رَكْعَةٌ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ
Abu Mijlaz aytadi: men Ibn Abbosdan vitr haqida soʻradim. U: «Men Rasululloh ﷺ ni: ‹Tunning oxirida (oʻqiladigan) bir rakaatdir›, — deyayotganini eshitdim», dedi. Va men Ibn Umardan ham soʻradim. U: «Men Rasululloh ﷺ ni: ‹Tunning oxirida (oʻqiladigan) bir rakaatdir›, — deyayotganini eshitdim», dedi.Абу Мижлаз айтади: мен Ибн Аббосдан витр ҳақида сўрадим. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ни: ‹Туннинг охирида (ўқиладиган) бир ракаатдир›, — деяётганини эшитдим», деди. Ва мен Ибн Умардан ҳам сўрадим. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ни: ‹Туннинг охирида (ўқиладиган) бир ракаатдир›, — деяётганини эшитдим», деди.
حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا حَبِيبُ بْنُ شِهَابٍ الْعَنْبَرِيُّ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَقُولُأَتَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ أَنَا وَصَاحِبٌ لِي فَلَقِينَا أَبَا هُرَيْرَةَ عِنْدَ بَابِ ابْنِ عَبَّاسٍ فَقَالَ مَنْ أَنْتُمَا فَأَخْبَرْنَاهُ فَقَالَ انْطَلِقَا إِلَى نَاسٍ عَلَى تَمْرٍ وَمَاءٍ إِنَّمَا يَسِيلُ كُلُّ وَادٍ بِقَدَرِهِ قَالَ قُلْنَا كَثُرَ خَيْرُكَ اسْتَأْذِنْ لَنَا عَلَى ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ فَاسْتَأْذَنَ لَنَا فَسَمِعْنَا ابْنَ عَبَّاسٍ يُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ خَطَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ تَبُوكَ فَقَالَ مَا فِي النَّاسِ مِثْلُ رَجُلٍ أَخَذَ بِعِنَانِ فَرَسِهِ فَيُجَاهِدُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَيَجْتَنِبُ شُرُورَ النَّاسِ وَمِثْلُ رَجُلٍ بَادٍ فِي غَنَمِهِ يَقْرِي ضَيْفَهُ وَيُؤَدِّي حَقَّهُ قَالَ قُلْتُ أَقَالَهَا قَالَ قَالَهَا قَالَ قُلْتُ أَقَالَهَا قَالَ قَالَهَا قَالَ قُلْتُ أَقَالَهَا قَالَ قَالَهَا فَكَبَّرْتُ اللَّهَ وَحَمِدْتُ اللَّهَ وَشَكَرْتُ
Habib ibn Shihob al-Anbariy aytdi: Otamning shunday deyayotganini eshitdim: Men bir sherigim bilan Ibn Abbosning huzuriga bordim. Ibn Abbosning eshigi oldida Abu Hurayrani uchratdik. U: «Sizlar kimsizlar?» dedi. Biz unga xabar berdik. U: «Xurmo va suv ustidagi kishilar huzuriga boringlar; har bir vodiy oʻz miqdoricha oqadi», dedi. Biz: «Yaxshiliging koʻp boʻlsin, bizga Ibn Abbosning huzuriga kirishga izn soʻrab ber», dedik. U bizga izn soʻrab berdi. Biz Ibn Abbosning Rasululloh ﷺdan hadis soʻzlayotganini eshitdik. U aytdi: Rasululloh ﷺ Tabuk kuni xutba qilib: «Odamlar orasida otining jilovini ushlab, Alloh yoʻlida jihod qiladigan va odamlarning yomonliklaridan chetlanadigan kishiga hamda qoʻylari bilan sahroda yashab, mehmonini kutadigan va uning haqqini ado etadigan kishiga oʻxshaydigani yoʻq», dedilar. (Roviy) aytdi: Men: «U buni aytdimi?» dedim. U: «Aytdi», dedi. Men: «U buni aytdimi?» dedim. U: «Aytdi», dedi. Men: «U buni aytdimi?» dedim. U: «Aytdi», dedi. Shunda men Allohga takbir aytdim, Allohga hamd aytdim va shukr qildim.Ҳабиб ибн Шиҳоб ал-Анбарий айтди: Отамнинг шундай деяётганини эшитдим: Мен бир шеригим билан Ибн Аббоснинг ҳузурига бордим. Ибн Аббоснинг эшиги олдида Абу Ҳурайрани учратдик. У: «Сизлар кимсизлар?» деди. Биз унга хабар бердик. У: «Хурмо ва сув устидаги кишилар ҳузурига боринглар; ҳар бир водий ўз миқдорича оқади», деди. Биз: «Яхшилигинг кўп бўлсин, бизга Ибн Аббоснинг ҳузурига киришга изн сўраб бер», дедик. У бизга изн сўраб берди. Биз Ибн Аббоснинг Расулуллоҳ ﷺдан ҳадис сўзлаётганини эшитдик. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ Табук куни хутба қилиб: «Одамлар орасида отининг жиловини ушлаб, Аллоҳ йўлида жиҳод қиладиган ва одамларнинг ёмонликларидан четланадиган кишига ҳамда қўйлари билан саҳрода яшаб, меҳмонини кутадиган ва унинг ҳаққини адо этадиган кишига ўхшайдигани йўқ», дедилар. (Ровий) айтди: Мен: «У буни айтдими?» дедим. У: «Айтди», деди. Мен: «У буни айтдими?» дедим. У: «Айтди», деди. Мен: «У буни айтдими?» дедим. У: «Айтди», деди. Шунда мен Аллоҳга такбир айтдим, Аллоҳга ҳамд айтдим ва шукр қилдим.
حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ طَاوُسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُعَلِّمُهُمْ هَذَا الدُّعَاءَ كَمَا يُعَلِّمُهُمْ السُّورَةَ مِنْ الْقُرْآنِ يَقُولُ قُولُوا اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ جَهَنَّمَ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْمَحْيَا وَفِتْنَةِ الْمَمَاتِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Qurʼondan sura oʻrgatganlaridek, ularga ushbu duoni ham oʻrgatar edilar. U zot: «Aytinglar: ‹Allohim! Men jahannam azobidan Senga panoh tilayman; qabr azobidan Senga panoh tilayman; Masih Dajjol fitnasidan Senga panoh tilayman; hayot va mamot fitnasidan Senga panoh tilayman›», derdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Қуръондан сура ўргатганларидек, уларга ушбу дуони ҳам ўргатар эдилар. У зот: «Айтинглар: ‹Аллоҳим! Мен жаҳаннам азобидан Сенга паноҳ тилайман; қабр азобидан Сенга паноҳ тилайман; Масиҳ Дажжол фитнасидан Сенга паноҳ тилайман; ҳаёт ва мамот фитнасидан Сенга паноҳ тилайман›», дердилар.
حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ قَالَ عَطَاءٌ الْخُرَاسَانِيُّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ إِنَّ عَلَيَّ بَدَنَةً وَأَنَا مُوسِرٌ لَهَا وَلَا أَجِدُهَا فَأَشْتَرِيَهَا فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَبْتَاعَ سَبْعَ شِيَاهٍ فَيَذْبَحَهُنَّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ huzurlariga bir kishi kelib: «Menga bir tuya (qurbonlik) vojib boʻlgan, buni oʻrniga sarflashga qurbim yetadi, biroq sotib olishga tuya topa olmayapman», dedi. Shunda Nabiy ﷺ unga yetti qoʻy sotib olib, ularni soʻyishni buyurdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ҳузурларига бир киши келиб: «Менга бир туя (қурбонлик) вожиб бўлган, буни ўрнига сарфлашга қурбим етади, бироқ сотиб олишга туя топа олмаяпман», деди. Шунда Набий ﷺ унга етти қўй сотиб олиб, уларни сўйишни буюрдилар.
حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا أَبُو مَالِكٍ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ الْأَخْنَسِ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُغِيثٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ اقْتَبَسَ عِلْمًا مِنْ النُّجُومِ اقْتَبَسَ شُعْبَةً مِنْ سِحْرٍ مَا زَادَ زَادَ وَمَا زَادَ زَادَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim yulduzlardan bir ilm oʻrgansa, sehrdan bir boʻlak olgan boʻladi. Qancha koʻpaytirsa, (sehrni ham) shuncha koʻpaytirgan boʻladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким юлдузлардан бир илм ўрганса, сеҳрдан бир бўлак олган бўлади. Қанча кўпайтирса, (сеҳрни ҳам) шунча кўпайтирган бўлади», дедилар.