حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَسِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ مَكَّةَ وَالْمَدِينَةِ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ لَا يَخَافُ إِلَّا اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan Makka va Madina orasida yurdik; u zot Alloh azza va jalladan boshqa hech kimdan qoʻrqmagan holda ikki rakaat oʻqidilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Макка ва Мадина орасида юрдик; у зот Аллоҳ азза ва жалладан бошқа ҳеч кимдан қўрқмаган ҳолда икки ракаат ўқидилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ هِشَامٍ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ مُوسَى بْنِ سَلَمَةَ قَالَقُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍ إِذَا لَمْ تُدْرِكْ الصَّلَاةَ فِي الْمَسْجِدِ كَمْ تُصَلِّي بِالْبَطْحَاءِ قَالَ رَكْعَتَيْنِ تِلْكَ سُنَّةُ أَبِي الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Muso ibn Salama aytdi: Men Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ga: «Masjidda namozga ulgurmasang, Bathoda necha (rakaat) oʻqiysan?» dedim. U: «Ikki rakaat; bu Abul-Qosim ﷺning sunnatlaridir», dedi.Мусо ибн Салама айтди: Мен Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)га: «Масжидда намозга улгурмасанг, Батҳода неча (ракаат) ўқийсан?» дедим. У: «Икки ракаат; бу Абул-Қосим ﷺнинг суннатларидир», деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى قَالَ أَمْلَاهُ عَلَيَّ سُفْيَانُ إِلَى شُعْبَةَ قَالَ سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ مُرَّةَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحَارِثِ الْمُعَلِّمُ حَدَّثَنِي طَلِيقُ بْنُ قَيْسٍ الْحَنَفِيُّ أَخُو أَبِي صَالِحٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَدْعُو رَبِّ أَعِنِّي وَلَا تُعِنْ عَلَيَّ وَانْصُرْنِي وَلَا تَنْصُرْ عَلَيَّ وَامْكُرْ لِي وَلَا تَمْكُرْ عَلَيَّ وَاهْدِنِي وَيَسِّرْ الْهُدَى إِلَيَّ وَانْصُرْنِي عَلَى مَنْ بَغَى عَلَيَّ رَبِّ اجْعَلْنِي لَكَ شَكَّارًا لَكَ ذَكَّارًا لَكَ رَهَّابًا لَكَ مِطْوَاعًا إِلَيْكَ مُخْبِتًا لَكَ أَوَّاهًا مُنِيبًا رَبِّ تَقَبَّلْ تَوْبَتِي وَاغْسِلْ حَوْبَتِي وَأَجِبْ دَعْوَتِي وَثَبِّتْ حُجَّتِي وَاهْدِ قَلْبِي وَسَدِّدْ لِسَانِي وَاسْلُلْ سَخِيمَةَ قَلْبِي
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday deb duo qilar edilar: «Rabbim, menga yordam ber, menga qarshi (boshqaga) yordam berma; menga nusrat ber, menga qarshi nusrat berma; men uchun tadbir qil, menga qarshi tadbir qilma; meni hidoyat qil va hidoyatni menga oson qil; menga zulm qilgan kimsa ustidan menga nusrat ber. Rabbim, meni Senga koʻp shukr qiluvchi, Seni koʻp zikr qiluvchi, Sendan koʻp qoʻrquvchi, Senga koʻp itoat qiluvchi, Senga tavozeʼ koʻrsatuvchi, koʻp ohu-nola qilib (Senga) qaytuvchi qilgin. Rabbim, tavbamni qabul qil, gunohimni yuv, duomni ijobat qil, hujjatimni sobit qil, qalbimni hidoyat qil, tilimni toʻgʻri qil va qalbimdagi gʻillu-gʻashlikni sugʻurib ol».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай деб дуо қилар эдилар: «Раббим, менга ёрдам бер, менга қарши (бошқага) ёрдам берма; менга нусрат бер, менга қарши нусрат берма; мен учун тадбир қил, менга қарши тадбир қилма; мени ҳидоят қил ва ҳидоятни менга осон қил; менга зулм қилган кимса устидан менга нусрат бер. Раббим, мени Сенга кўп шукр қилувчи, Сени кўп зикр қилувчи, Сендан кўп қўрқувчи, Сенга кўп итоат қилувчи, Сенга тавозеъ кўрсатувчи, кўп оҳу-нола қилиб (Сенга) қайтувчи қилгин. Раббим, тавбамни қабул қил, гуноҳимни юв, дуомни ижобат қил, ҳужжатимни собит қил, қалбимни ҳидоят қил, тилимни тўғри қил ва қалбимдаги ғиллу-ғашликни суғуриб ол».
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو بِشْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصُومُ حَتَّى نَقُولَ لَا يُفْطِرُ وَيُفْطِرُ حَتَّى نَقُولَ لَا يَصُومُ وَمَا صَامَ شَهْرًا تَامًّا مُنْذُ قَدِمَ الْمَدِينَةَ إِلَّا رَمَضَانَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shu qadar roʻza tutar edilarki, biz: «Roʻzani ochmaydilar», der edik. Yana shu qadar roʻza tutmas edilarki, biz: «Roʻza tutmaydilar», der edik. U zot Madinaga kelganlaridan beri Ramazondan boshqa hech bir oyni toʻliq roʻza tutmadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шу қадар рўза тутар эдиларки, биз: «Рўзани очмайдилар», дер эдик. Яна шу қадар рўза тутмас эдиларки, биз: «Рўза тутмайдилар», дер эдик. У зот Мадинага келганларидан бери Рамазондан бошқа ҳеч бир ойни тўлиқ рўза тутмадилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ هَذِهِ وَهَذِهِ سَوَاءٌ الْخِنْصَرُ وَالْإِبْهَامُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ chinchaloq bilan bosh barmoqni nazarda tutib: «Bu bilan bu barobardir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ чинчалоқ билан бош бармоқни назарда тутиб: «Бу билан бу баробардир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَخْنَسِ قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا اقْتَبَسَ رَجُلٌ عِلْمًا مِنْ النُّجُومِ إِلَّا اقْتَبَسَ بِهَا شُعْبَةً مِنْ السِّحْرِ مَا زَادَ زَادَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim yulduzlardan bir ilm oʻrgansa, sehrdan bir boʻlakni oʻrgangan boʻladi. (Oʻrganishini) qancha koʻpaytirsa, (sehrni ham shuncha) koʻpaytirgan boʻladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким юлдузлардан бир илм ўрганса, сеҳрдан бир бўлакни ўрганган бўлади. (Ўрганишини) қанча кўпайтирса, (сеҳрни ҳам шунча) кўпайтирган бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ ذَكْوَانَ عَنْ أَبِي رَجَاءٍ حَدَّثَنِي ابْنُ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنْ هَمَّ بِحَسَنَةٍ فَعَمِلَهَا كُتِبَتْ عَشْرًا وَإِنْ لَمْ يَعْمَلْهَا كُتِبَتْ حَسَنَةً وَإِنْ هَمَّ بِسَيِّئَةٍ فَعَمِلَهَا كُتِبَتْ سَيِّئَةً وَإِنْ لَمْ يَعْمَلْهَا كُتِبَتْ حَسَنَةً
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Agar (banda) yaxshilikni qasd qilib, uni qilsa, oʻn (savob) yoziladi; agar uni qilmasa, bir yaxshilik yoziladi. Agar yomonlikni qasd qilib, uni qilsa, bir yomonlik yoziladi; agar uni qilmasa, bir yaxshilik yoziladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Агар (банда) яхшиликни қасд қилиб, уни қилса, ўн (савоб) ёзилади; агар уни қилмаса, бир яхшилик ёзилади. Агар ёмонликни қасд қилиб, уни қилса, бир ёмонлик ёзилади; агар уни қилмаса, бир яхшилик ёзилади», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ حَدَّثَنِي وَهْبُ بْنُ كَيْسَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ وَحَدَّثَنِي الزُّهْرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَكَلَ لَحْمًا أَوْ عَرْقًا فَصَلَّى وَلَمْ يَمَسَّ مَاءً
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ goʻshtni yoki suyakdagi goʻshtni yedilar, soʻng namoz oʻqidilar va suvga tegmadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ гўштни ёки суякдаги гўштни едилар, сўнг намоз ўқидилар ва сувга тегмадилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ حَدَّثَنَا عَطَاءٌ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ دَاجِنَةً لِمَيْمُونَةَ مَاتَتْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَّا انْتَفَعْتُمْ بِإِهَابِهَا أَلَّا دَبَغْتُمُوهُ فَإِنَّهُ ذَكَاتُهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Maymunaning bir uy qoʻyi oʻldi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uning terisidan foydalansangiz boʻlmasmidi? Uni oshlasangiz boʻlmasmidi? Zero, bu uning soʻyilishidir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Маймунанинг бир уй қўйи ўлди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Унинг терисидан фойдалансангиз бўлмасмиди? Уни ошласангиз бўлмасмиди? Зеро, бу унинг сўйилишидир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ حَدَّثَنِي الْحَسَنُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ طَاوُسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى الْعِيدَ بِغَيْرِ أَذَانٍ وَلَا إِقَامَةٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ iyd namozini azonsiz va iqomatsiz oʻqidilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ийд намозини азонсиз ва иқоматсиз ўқидилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى سَمِعْتُ الْأَعْمَشَ حَدَّثَنِي مُسْلِمٌ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ امْرَأَةً قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ عَلَى أُمِّهَا صَوْمُ شَهْرٍ فَمَاتَتْ أَفَأَصُومُهُ عَنْهَا قَالَ لَوْ كَانَ عَلَى أُمِّكِ دَيْنٌ أَكُنْتِ قَاضِيَتَهُ قَالَتْ نَعَمْ قَالَ فَدَيْنُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ أَحَقُّ أَنْ يُقْضَى
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir ayol: «Yo Rasululloh, onamning zimmasida bir oylik roʻza bor edi, u vafot etdi. Uning oʻrniga roʻza tutaymi?» dedi. Shunda u zot: «Agar onangning zimmasida qarz boʻlganida, uni ado etarmiding?» dedilar. (Ayol:) «Ha», dedi. (U zot:) «Bas, Alloh azza va jallaning qarzi ado etilishga haqliroqdir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир аёл: «Ё Расулуллоҳ, онамнинг зиммасида бир ойлик рўза бор эди, у вафот этди. Унинг ўрнига рўза тутайми?» деди. Шунда у зот: «Агар онангнинг зиммасида қарз бўлганида, уни адо этармидинг?» дедилар. (Аёл:) «Ҳа», деди. (У зот:) «Бас, Аллоҳ азза ва жалланинг қарзи адо этилишга ҳақлироқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ هِشَامٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُتَرَجِّلَاتِ مِنْ النِّسَاءِ وَالْمُخَنَّثِينَ مِنْ الرِّجَالَ وَقَالَ أَخْرِجُوهُمْ مِنْ بُيُوتِكُمْ قَالَ فَأَخْرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فُلَانًا وَأَخْرَجَ عُمَرُ فُلَانًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ayollardan erkaklarga oʻxshab (xatti-harakat qiluvchi)larni va erkaklardan muxannaslarni laʼnatladilar va: «Ularni uylaringizdan chiqarib yuboringlar», dedilar. Bas, Rasululloh ﷺ falon (kishi)ni chiqardilar, Umar (ham) falon (kishi)ni chiqardi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ аёллардан эркакларга ўхшаб (хатти-ҳаракат қилувчи)ларни ва эркаклардан муханнасларни лаънатладилар ва: «Уларни уйларингиздан чиқариб юборинглар», дедилар. Бас, Расулуллоҳ ﷺ фалон (киши)ни чиқардилар, Умар (ҳам) фалон (киши)ни чиқарди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ الْأَوْزَاعِيِّ قَالَ حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَرِبَ لَبَنًا فَمَضْمَضَ وَقَالَ إِنَّ لَهُ دَسَمًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ sut ichdilar, soʻng ogʻizlarini chaydilar va: «Albatta, uning yogʻi bordir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ сут ичдилар, сўнг оғизларини чайдилар ва: «Албатта, унинг ёғи бордир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ سُفْيَانَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ يَعْنِي الْأَعْمَشَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عُمَارَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَمَرِضَ أَبُو طَالِبٍ فَأَتَتْهُ قُرَيْشٌ وَأَتَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعُودُهُ وَعِنْدَ رَأْسِهِ مَقْعَدُ رَجُلٍ فَقَامَ أَبُو جَهْلٍ فَقَعَدَ فِيهِ فَقَالُوا إِنَّ ابْنَ أَخِيكَ يَقَعُ فِي آلِهَتِنَا قَالَ مَا شَأْنُ قَوْمِكَ يَشْكُونَكَ قَالَ يَا عَمِّ أُرِيدُهُمْ عَلَى كَلِمَةٍ وَاحِدَةٍ تَدِينُ لَهُمْ بِهَا الْعَرَبُ وَتُؤَدِّي الْعَجَمُ إِلَيْهِمْ الْجِزْيَةَ قَالَ مَا هِيَ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَقَامُوا فَقَالُوا أَجَعَلَ الْآلِهَةَ إِلَهًا وَاحِدًا قَالَ وَنَزَلَ {ص وَالْقُرْآنِ ذِي الذِّكْرِ فَقَرَأَ حَتَّى بَلَغَ إِنَّ هَذَا لَشَيْءٌ عُجَابٌ} و حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ فَذَكَرَ نَحْوَهُ و قَالَ أَبِي قَالَ الْأَشْجَعِيُّ يَحْيَى بْنُ عَبَّادٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Abu Tolib kasal boʻldi va uning huzuriga Quraysh keldi, Rasululloh ﷺ ham uni yoʻqlab keldilar. Uning boshi tomonida bir kishilik oʻrin bor edi; Abu Jahl turib, oʻsha yerga oʻtirdi. Ular: «Jiyaning bizning ilohlarimizni yomonlamoqda», deyishdi. (Abu Tolib): «Qavmingga nima boʻldi, sendan shikoyat qilishmoqda?» dedi. U zot: «Ey amaki, men ulardan bir kalimani istayman: arablar shu (kalima) bilan ularga boʻysunadi, ajamlar esa ularga jizya toʻlaydi», dedilar. U: «U nima?» dedi. U zot: «La ilaha illalloh», dedilar. Shunda ular turib: «U ilohlarni bitta iloh qildimi?» deyishdi. Va {Sod. Zikr sohibi Qurʼonga qasam} (surasi) nozil boʻldi — (rovi) {Albatta, bu — ajablanarli narsadir} (oyatiga) yetguncha oʻqidi. (Boshqa yoʻl bilan ham rivoyat qilinib, rovi) shunga oʻxshashini zikr qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Абу Толиб касал бўлди ва унинг ҳузурига Қурайш келди, Расулуллоҳ ﷺ ҳам уни йўқлаб келдилар. Унинг боши томонида бир кишилик ўрин бор эди; Абу Жаҳл туриб, ўша ерга ўтирди. Улар: «Жиянинг бизнинг илоҳларимизни ёмонламоқда», дейишди. (Абу Толиб): «Қавмингга нима бўлди, сендан шикоят қилишмоқда?» деди. У зот: «Эй амаки, мен улардан бир калимани истайман: араблар шу (калима) билан уларга бўйсунади, ажамлар эса уларга жизя тўлайди», дедилар. У: «У нима?» деди. У зот: «Ла илаҳа иллаллоҳ», дедилар. Шунда улар туриб: «У илоҳларни битта илоҳ қилдими?» дейишди. Ва {Сод. Зикр соҳиби Қуръонга қасам} (сураси) нозил бўлди — (рови) {Албатта, бу — ажабланарли нарсадир} (оятига) етгунча ўқиди. (Бошқа йўл билан ҳам ривоят қилиниб, рови) шунга ўхшашини зикр қилди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ عُيَيْنَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ فَقَالَ إِنِّي رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ خُرَاسَانَ وَإِنَّ أَرْضَنَا أَرْضٌ بَارِدَةٌ فَذَكَرَ مِنْ ضُرُوبِ الشَّرَابِ فَقَالَ اجْتَنِبْ مَا أَسْكَرَ مِنْ زَبِيبٍ أَوْ تَمْرٍ أَوْ مَا سِوَى ذَلِكَ قَالَ مَا تَقُولُ فِي نَبِيذِ الْجَرِّ قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ
Bir kishi Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ning oldiga kelib: «Men Xuroson ahlidan bir kishiman, bizning yurtimiz sovuq yurt», dedi va ichimlik turlaridan zikr qildi. (Ibn Abbos): «Mayizdan boʻlsin, xurmodan boʻlsin yoki bulardan boshqasidan boʻlsin — mast qiladiganidan saqlan», dedi. U: «Sopol xumdagi nabiz haqida nima deysiz?» dedi. U: «Rasululloh ﷺ sopol xumdagi nabizdan qaytardilar», dedi.Бир киши Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)нинг олдига келиб: «Мен Хуросон аҳлидан бир кишиман, бизнинг юртимиз совуқ юрт», деди ва ичимлик турларидан зикр қилди. (Ибн Аббос): «Майиздан бўлсин, хурмодан бўлсин ёки булардан бошқасидан бўлсин — маст қиладиганидан сақлан», деди. У: «Сопол хумдаги набиз ҳақида нима дейсиз?» деди. У: «Расулуллоҳ ﷺ сопол хумдаги набиздан қайтардилар», деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَخْنَسِ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِ أَسْوَدَ أَفْحَجَ يَنْقُضُهَا حَجَرًا حَجَرًا يَعْنِي الْكَعْبَةَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) xabar berdiki, Nabiy ﷺ: «Men uni — qora tanli, oyoqlari qiyshiq (kishini) — uni toshma-tosh buzayotganini koʻrib turgandekman», dedilar, yaʼni Kaʼbani (nazarda tutdilar).Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) хабар бердики, Набий ﷺ: «Мен уни — қора танли, оёқлари қийшиқ (кишини) — уни тошма-тош бузаётганини кўриб тургандекман», дедилар, яъни Каъбани (назарда тутдилар).
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ حَدَّثَنِي قَارِظٌ عَنْ أَبِي غَطَفَانَ قَالَرَأَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ تَوَضَّأَ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اسْتَنْثِرُوا مَرَّتَيْنِ بَالِغَتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا
Abu Gʻatafon aytdi: Men Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ning tahorat qilayotganini koʻrdim. U: Nabiy ﷺ: «Burningizni ikki marta puxta, yoki uch marta qoqib (tozalab) chiqaringlar», dedilar, dedi.Абу Ғатафон айтди: Мен Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)нинг таҳорат қилаётганини кўрдим. У: Набий ﷺ: «Бурнингизни икки марта пухта, ёки уч марта қоқиб (тозалаб) чиқаринглар», дедилар, деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا هِشَامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ عِنْدَ الْكَرْبِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ الْعَظِيمُ الْحَلِيمُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ رَبُّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ رَبُّ الْعَرْشِ الْكَرِيمِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ kulfat paytida shunday der edilar: «La ilaha illallohul-Aziymul-Haliym, la ilaha illallohu Robbul-Arshil-Aziym, la ilaha illallohu Robbus-samovati val-arz, Robbul-Arshil-Kariym» (Ulugʻ, Halim Allohdan oʻzga iloh yoʻq; ulugʻ Arshning Robbi Allohdan oʻzga iloh yoʻq; osmonlar va yerning Robbi, karamli Arshning Robbi Allohdan oʻzga iloh yoʻq).Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ кулфат пайтида шундай дер эдилар: «Ла илаҳа иллаллоҳул-Азиймул-Ҳалийм, ла илаҳа иллаллоҳу Роббул-Аршил-Азийм, ла илаҳа иллаллоҳу Роббус-самовати вал-арз, Роббул-Аршил-Карийм» (Улуғ, Ҳалим Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ; улуғ Аршнинг Робби Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ; осмонлар ва ернинг Робби, карамли Аршнинг Робби Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ).
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ حَدَّثَنِي الْحَكَمُ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ نُصِرْتُ بِالصَّبَا وَأُهْلِكَتْ عَادٌ بِالدَّبُورِ
Paygʻambar ﷺ: «Men sabo (sharqiy shamol) bilan nusrat (gʻalaba) berildim, Od (qavmi) esa dabur (gʻarbiy shamol) bilan halok qilindi», dedilar.Пайғамбар ﷺ: «Мен сабо (шарқий шамол) билан нусрат (ғалаба) берилдим, Од (қавми) эса дабур (ғарбий шамол) билан ҳалок қилинди», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ أَنَّ أَبَا الشَّعْثَاءِ أَخْبَرَهُ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَكَحَ وَهُوَ حَرَامٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ ihromda (harom holatida) boʻla turib nikohlandilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ иҳромда (ҳаром ҳолатида) бўла туриб никоҳландилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ أَنَّ أَبَا الشَّعْثَاءِ أَخْبَرَهُ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُأَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ وَهُوَ يَقُولُ مَنْ لَمْ يَجِدْ إِزَارًا وَوَجَدَ سَرَاوِيلَ فَلْيَلْبَسْهَا وَمَنْ لَمْ يَجِدْ نَعْلَيْنِ وَوَجَدَ خُفَّيْنِ فَلْيَلْبَسْهُمَاقُلْتُ لَمْ يَقُلْ لِيَقْطَعْهُمَا قَالَ لَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺning xutba qilib turib shunday deyayotganlarini eshitdi: «Kim izor topmasa va ishton topsa, uni kiysin; kim ikki naʼl (poyabzal) topmasa va ikki maxsi topsa, ularni kiysin». (Rovi) aytdi: Men: «U zot: ‹Ularni kessin›, demadilarmi?» dedim. U: «Yoʻq», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺнинг хутба қилиб туриб шундай деяётганларини эшитди: «Ким изор топмаса ва иштон топса, уни кийсин; ким икки наъл (поябзал) топмаса ва икки махси топса, уларни кийсин». (Рови) айтди: Мен: «У зот: ‹Уларни кессин›, демадиларми?» дедим. У: «Йўқ», деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْحُوَيْرِثِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَبَرَّزَ فَطَعِمَ وَلَمْ يَمَسَّ مَاءً
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ hojat chiqardilar, soʻng taom yedilar va suvga tegmadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ҳожат чиқардилар, сўнг таом едилар ва сувга тегмадилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ هِشَامٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأُنْزِلَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ ابْنُ ثَلَاثٍ وَأَرْبَعِينَ فَمَكَثَ بِمَكَّةَ عَشْرًا وَبِالْمَدِينَةِ عَشْرًا وَقُبِضَ وَهُوَ ابْنُ ثَلَاثٍ وَسِتِّينَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺga qirq uch yoshlarida (vahiy) nozil qilindi. Soʻng Makkada oʻn yil, Madinada oʻn yil turdilar va oltmish uch yoshlarida vafot etdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺга қирқ уч ёшларида (ваҳий) нозил қилинди. Сўнг Маккада ўн йил, Мадинада ўн йил турдилар ва олтмиш уч ёшларида вафот этдилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ عَنِ الْحَسَنِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَفَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذِهِ الصَّدَقَةَ كَذَا وَكَذَا وَنِصْفَ صَاعٍ بُرًّا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bu sadaqani shuncha-shuncha va yarim soʼ bugʻdoy qilib farz qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бу садақани шунча-шунча ва ярим сў буғдой қилиб фарз қилдилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ قَالَإِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى مِنْ اللَّيْلِ ثَلَاثَ عَشْرَةَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ tunda oʻn uch (rakaat) namoz oʻqidilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ тунда ўн уч (ракаат) намоз ўқидилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ حَدَّثَنِي أَبُو جَمْرَةَ وَابْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُإِنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ لَمَّا قَدِمُوا الْمَدِينَةَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مِمَّنْ الْوَفْدُ أَوْ قَالَ الْقَوْمُ قَالُوا رَبِيعَةُ قَالَ مَرْحَبًا بِالْوَفْدِ أَوْ قَالَ الْقَوْمِ غَيْرَ خَزَايَا وَلَا نَدَامَى قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتَيْنَاكَ مِنْ شُقَّةٍ بَعِيدَةٍ وَبَيْنَنَا وَبَيْنَكَ هَذَا الْحَيُّ مِنْ كُفَّارِ مُضَرَ وَلَسْنَا نَسْتَطِيعُ أَنْ نَأْتِيَكَ إِلَّا فِي شَهْرٍ حَرَامٍ فَأَخْبِرْنَا بِأَمْرٍ نَدْخُلُ بِهِ الْجَنَّةَ وَنُخْبِرُ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا وَسَأَلُوهُ عَنْ أَشْرِبَةٍ فَأَمَرَهُمْ بِأَرْبَعٍ وَنَهَاهُمْ عَنْ أَرْبَعٍ أَمَرَهُمْ بِالْإِيمَانِ بِاللَّهِ قَالَ أَتَدْرُونَ مَا الْإِيمَانُ بِاللَّهِ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَصَوْمُ رَمَضَانَ وَأَنْ تُعْطُوا الْخُمُسَ مِنْ الْمَغْنَمِ وَنَهَاهُمْ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالنَّقِيرِ وَالْمُزَفَّتِ قَالَ وَرُبَّمَا قَالَ وَالْمُقَيَّرِ قَالَ احْفَظُوهُنَّ وَأَخْبِرُوا بِهِنَّ مَنْ وَرَاءَكُمْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Abdulqays elchilari Madinaga, Rasululloh ﷺ huzurlariga kelganlarida, u zot: «Elchilar (yoki: qavm) qaysi (qabila)dan?» dedilar. Ular: «Rabiʼadanmiz», dedilar. U zot: «Marhabo elchilarga (yoki: qavmga) — na xorlik koʻrgan, na nadomat qilgan holda (keldingizlar)!» dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, biz sizning oldingizga uzoq yoʻldan keldik; biz bilan sizning oramizda Muzarning kofirlaridan boʻlgan mana shu qabila bor, shu sababli biz sizning oldingizga faqat harom oyda kela olamiz. Bas, bizga shunday bir ishni xabar beringki, biz u bilan jannatga kiraylik va ortimizda qolganlarga ham yetkazaylik», dedilar. Ular u zotdan ichimliklar haqida ham soʻradilar. Shunda u zot ularni toʻrt narsaga buyurdilar va toʻrt narsadan qaytardilar. Ularni Allohga iymon keltirishga buyurib: «Allohga iymon keltirish nima ekanini bilasizlarmi?» dedilar. Ular: «Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biladi», dedilar. U zot: «(Bu) — ‹Allohdan oʻzga iloh yoʻq va Muhammad Allohning Rasuli› deb guvohlik berish, namozni ado etish, zakot berish, Ramazonda roʻza tutish va oʻljadan xumus (beshdan bir)ni berishdir», dedilar. Va ularni dubbo, hantam, naqir va muzaffatdan qaytardilar — (rovi) aytdi: baʼzan «muqayyar» ham dedilar. U zot: «Bularni yodlab olinglar va ortingizda qolganlarga yetkazinglar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Абдулқайс элчилари Мадинага, Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келганларида, у зот: «Элчилар (ёки: қавм) қайси (қабила)дан?» дедилар. Улар: «Рабиъаданмиз», дедилар. У зот: «Марҳабо элчиларга (ёки: қавмга) — на хорлик кўрган, на надомат қилган ҳолда (келдингизлар)!» дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, биз сизнинг олдингизга узоқ йўлдан келдик; биз билан сизнинг орамизда Музарнинг кофирларидан бўлган мана шу қабила бор, шу сабабли биз сизнинг олдингизга фақат ҳаром ойда кела оламиз. Бас, бизга шундай бир ишни хабар берингки, биз у билан жаннатга кирайлик ва ортимизда қолганларга ҳам етказайлик», дедилар. Улар у зотдан ичимликлар ҳақида ҳам сўрадилар. Шунда у зот уларни тўрт нарсага буюрдилар ва тўрт нарсадан қайтардилар. Уларни Аллоҳга иймон келтиришга буюриб: «Аллоҳга иймон келтириш нима эканини биласизларми?» дедилар. Улар: «Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ билади», дедилар. У зот: «(Бу) — ‹Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ ва Муҳаммад Аллоҳнинг Расули› деб гувоҳлик бериш, намозни адо этиш, закот бериш, Рамазонда рўза тутиш ва ўлжадан хумус (бешдан бир)ни беришдир», дедилар. Ва уларни дуббо, ҳантам, нақир ва музаффатдан қайтардилар — (рови) айтди: баъзан «муқайяр» ҳам дедилар. У зот: «Буларни ёдлаб олинглар ва ортингизда қолганларга етказинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ وَابْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنِي أَبُو جَمْرَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَجُعِلَ فِي قَبْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَطِيفَةٌ حَمْرَاءُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning qabrlariga qizil gilam solindi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг қабрларига қизил гилам солинди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقِيلَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ فَرَغَ مِنْ بَدْرٍ عَلَيْكَ الْعِيرَ لَيْسَ دُونَهَا شَيْءٌ قَالَ فَنَادَاهُ الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ إِنَّهُ لَا يَصْلُحُ لَكَ قَالَ وَلِمَ قَالَ لِأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِنَّمَا وَعَدَكَ إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ وَقَدْ أَعْطَاكَ مَا وَعَدَكَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺga Badrdan forigʻ boʻlganlarida: «Karvon sari (yuring), uning ortida hech narsa yoʻq», deyildi. Shunda Abbos ibn Abdulmuttalib u zotga nido qilib: «Bu senga durust boʻlmaydi», dedi. U zot: «Nega?» dedilar. U: «Chunki Alloh azza va jalla senga ikki toifadan birini vaʼda qilgan edi va senga vaʼda qilganini berdi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺга Бадрдан фориғ бўлганларида: «Карвон сари (юринг), унинг ортида ҳеч нарса йўқ», дейилди. Шунда Аббос ибн Абдулмутталиб у зотга нидо қилиб: «Бу сенга дуруст бўлмайди», деди. У зот: «Нега?» дедилар. У: «Чунки Аллоҳ азза ва жалла сенга икки тоифадан бирини ваъда қилган эди ва сенга ваъда қилганини берди», деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَمَرَّ رَجُلٌ مِنْ بَنِي سُلَيْمٍ بِنَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَسُوقُ غَنَمًا لَهُ فَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ فَقَالُوا مَا سَلَّمَ عَلَيْنَا إِلَّا لِيَتَعَوَّذَ مِنَّا فَعَمَدُوا إِلَيْهِ فَقَتَلُوهُ وَأَتَوْا بِغَنَمِهِ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنَزَلَتْ الْآيَةُ {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا ضَرَبْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَتَبَيَّنُوا}
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Banu Sulaymdan bir kishi oʻz qoʻylarini haydab, Rasululloh ﷺning sahobalaridan bir necha kishining yonidan oʻtdi va ularga salom berdi. Ular: «U bizdan oʻzini saqlash uchungina salom berdi», deyishdi-da, unga qasd qilib, uni oʻldirishdi va qoʻylarini Nabiy ﷺ huzurlariga olib kelishdi. Shunda {Ey iymon keltirganlar! Alloh yoʻlida (jangga) chiqsangiz, (haqiqatni) aniqlab olinglar} (oyati) nozil boʻldi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Бану Сулаймдан бир киши ўз қўйларини ҳайдаб, Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобаларидан бир неча кишининг ёнидан ўтди ва уларга салом берди. Улар: «У биздан ўзини сақлаш учунгина салом берди», дейишди-да, унга қасд қилиб, уни ўлдиришди ва қўйларини Набий ﷺ ҳузурларига олиб келишди. Шунда {Эй иймон келтирганлар! Аллоҳ йўлида (жангга) чиқсангиз, (ҳақиқатни) аниқлаб олинглар} (ояти) нозил бўлди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ مَيْسَرَةَ عَنْ طَاوُسٍ قَالَ أَتَى ابْنَ عَبَّاسٍ رَجُلٌ فَسَأَلَهُ وَسُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ أَنْبَأَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ قَالَ سَمِعْتُ طَاوُسًا يَقُولُسَأَلَ رَجُلٌ ابْنَ عَبَّاسٍ الْمَعْنَى عَنْ قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ {قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى} فَقَالَ سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ قَرَابَةُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ عَجِلْتَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَكُنْ بَطْنٌ مِنْ قُرَيْشٍ إِلَّا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهِمْ قَرَابَةٌ فَنَزَلَتْ {قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى} إِلَّا أَنْ تَصِلُوا قَرَابَةَ مَا بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ
Tovus (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan Alloh azza va jallaning {Ayting: ‹Men sizlardan bu (daʼvat) uchun qarindoshlikni (ardoqlashdan) boshqa hech qanday ajr soʻramayman›} degan soʻzi haqida soʻradi. Shunda Said ibn Jubayr: «(Bu) Muhammad ﷺning qarindoshlaridir», dedi. Ibn Abbos: «Shoshilding. Qurayshning shunday urugʻi yoʻq ediki, Rasululloh ﷺning ularda qarindoshlari boʻlmasa. Bas, {Ayting: ‹Men sizlardan bu (daʼvat) uchun qarindoshlikni (ardoqlashdan) boshqa hech qanday ajr soʻramayman›} — yaʼni men bilan sizlarning oramizdagi qarindoshlik rishtalarini ulashingizdan boshqa — (oyati) nozil boʻldi», dedi.Товус (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Бир киши Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан Аллоҳ азза ва жалланинг {Айтинг: ‹Мен сизлардан бу (даъват) учун қариндошликни (ардоқлашдан) бошқа ҳеч қандай ажр сўрамайман›} деган сўзи ҳақида сўради. Шунда Саид ибн Жубайр: «(Бу) Муҳаммад ﷺнинг қариндошларидир», деди. Ибн Аббос: «Шошилдинг. Қурайшнинг шундай уруғи йўқ эдики, Расулуллоҳ ﷺнинг уларда қариндошлари бўлмаса. Бас, {Айтинг: ‹Мен сизлардан бу (даъват) учун қариндошликни (ардоқлашдан) бошқа ҳеч қандай ажр сўрамайман›} — яъни мен билан сизларнинг орамиздаги қариндошлик ришталарини улашингиздан бошқа — (ояти) нозил бўлди», деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنَا عَطَاءٌ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِامْرَأَةٍ مِنْ الْأَنْصَارِ سَمَّاهَا ابْنُ عَبَّاسٍ فَنَسِيتُ اسْمَهَا مَا مَنَعَكِ أَنْ تَحُجِّي مَعَنَا الْعَامَ قَالَتْ يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنَّمَا كَانَ لَنَا نَاضِحَانِ فَرَكِبَ أَبُو فُلَانٍ وَابْنُهُ لِزَوْجِهَا وَابْنِهَا نَاضِحًا وَتَرَكَ نَاضِحًا نَنْضَحُ عَلَيْهِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا كَانَ رَمَضَانُ فَاعْتَمِرِي فِيهِ فَإِنَّ عُمْرَةً فِيهِ تَعْدِلُ حَجَّةً
Ato aytdi: Men Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ning shunday deganini eshitdim: Rasululloh ﷺ ansorlik bir ayolga — Ibn Abbos uning ismini aytgan edi, men esa uni unutdim — «Bu yil biz bilan haj qilishdan seni nima toʻsdi?» dedilar. U: «Ey Allohning Nabiysi, bizda (suv tashiydigan) ikkita tuya bor edi; falonchining otasi va uning oʻgʻli — yaʼni erim va oʻgʻlim — bittasiga minib ketdi va bizga sugʻorishda ishlatadigan bitta tuyani qoldirdi», dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Ramazon kelganda, unda umra qil — chunki undagi umra hajga tengdir», dedilar.Ато айтди: Мен Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)нинг шундай деганини эшитдим: Расулуллоҳ ﷺ ансорлик бир аёлга — Ибн Аббос унинг исмини айтган эди, мен эса уни унутдим — «Бу йил биз билан ҳаж қилишдан сени нима тўсди?» дедилар. У: «Эй Аллоҳнинг Набийси, бизда (сув ташийдиган) иккита туя бор эди; фалончининг отаси ва унинг ўғли — яъни эрим ва ўғлим — биттасига миниб кетди ва бизга суғоришда ишлатадиган битта туяни қолдирди», деди. Шунда Набий ﷺ: «Рамазон келганда, унда умра қил — чунки ундаги умра ҳажга тенгдир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي عَائِشَةَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ أَبَا بَكْرٍ قَبَّلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ مَيِّتٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr Paygʻambar ﷺni vafot etgan holida oʻpdi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Абу Бакр Пайғамбар ﷺни вафот этган ҳолида ўпди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ سُفْيَانَ قَالَ حَدَّثَنِي مُغِيرَةُ بْنُ النُّعْمَانِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحْشَرُ النَّاسُ عُرَاةً حُفَاةً غُرْلًا فَأَوَّلُ مَنْ يُكْسَى إِبْرَاهِيمُ عَلَيْهِ الصَّلَاة وَالسَّلَامُ ثُمَّ قَرَأَ {كَمَا بَدَأْنَا أَوَّلَ خَلْقٍ نُعِيدُهُ}
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Odamlar yalangʻoch, yalangoyoq va sunnat qilinmagan holda toʻplanadilar. Kiyintiriladigan birinchi kishi Ibrohim alayhissalomdir», dedilar. Soʻng: {Biz avvalgi maxluqotni qanday boshlagan boʻlsak, uni yana shundoq qaytaramiz} (oyatini) tilovat qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Одамлар яланғоч, ялангоёқ ва суннат қилинмаган ҳолда тўпланадилар. Кийинтириладиган биринчи киши Иброҳим алайҳиссаломдир», дедилар. Сўнг: {Биз аввалги махлуқотни қандай бошлаган бўлсак, уни яна шундоқ қайтарамиз} (оятини) тиловат қилдилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ كُهَيْلٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْحَكَمِ قَالَسَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ فَقَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ وَالدُّبَّاءِو قَالَ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يُحَرِّمَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ فَلْيُحَرِّمْ النَّبِيذَ
Abul-Hakam aytdi: Men Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan jarr (sopol idish)dagi nabiz haqida soʻradim. U: «Rasululloh ﷺ jarr va dubbo (qovoq idish)dagi nabizdan qaytardilar», dedi. Va: «Kim Alloh va Uning Rasuli harom qilgan narsani harom qilishni istasa, nabizni harom qilsin», dedi.Абул-Ҳакам айтди: Мен Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан жарр (сопол идиш)даги набиз ҳақида сўрадим. У: «Расулуллоҳ ﷺ жарр ва дуббо (қовоқ идиш)даги набиздан қайтардилар», деди. Ва: «Ким Аллоҳ ва Унинг Расули ҳаром қилган нарсани ҳаром қилишни истаса, набизни ҳаром қилсин», деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ فِطْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو الطُّفَيْلِ قَالَقُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍ إِنَّ قَوْمَكَ يَزْعُمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ رَمَلَ بِالْبَيْتِ وَأَنَّهَا سُنَّةٌ قَالَ صَدَقُوا وَكَذَبُوا قُلْتُ كَيْفَ صَدَقُوا وَكَذَبُوا قَالَ قَدْ رَمَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْبَيْتِ وَلَيْسَ بِسُنَّةٍ قَدْ رَمَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابُهُ وَالْمُشْرِكُونَ عَلَى جَبَلِ قُعَيْقِعَانَ فَبَلَغَهُ أَنَّهُمْ يَتَحَدَّثُونَ أَنَّ بِهِمْ هَزْلًا فَأَمَرَ بِهِمْ أَنْ يَرْمُلُوا لِيُرِيَهُمْ أَنَّ بِهِمْ قُوَّةً
Abut-Tufayl aytdi: Men Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ga: «Qavming Rasululloh ﷺ Baytni (tavof qilishda) raml qilganlarini va bu sunnat ekanini daʼvo qilmoqda», dedim. U: «Ular rost ham aytishdi, yolgʻon ham aytishdi», dedi. Men: «Qanday qilib rost ham, yolgʻon ham aytishdi?» dedim. U dedi: «Rasululloh ﷺ Baytni (tavof qilishda) raml qildilar, lekin u sunnat emas. Rasululloh ﷺ va sahobalari raml qilganlarida, mushriklar Quʼayqiʼon togʻi ustida edilar. U zotga ularning: ‹Bularda holsizlik bor›, deb gapirayotganlari yetib bordi. Shunda u zot mushriklarga ularda kuch borligini koʻrsatish uchun (sahobalarga) raml qilishni buyurdilar».Абут-Туфайл айтди: Мен Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)га: «Қавминг Расулуллоҳ ﷺ Байтни (тавоф қилишда) рамл қилганларини ва бу суннат эканини даъво қилмоқда», дедим. У: «Улар рост ҳам айтишди, ёлғон ҳам айтишди», деди. Мен: «Қандай қилиб рост ҳам, ёлғон ҳам айтишди?» дедим. У деди: «Расулуллоҳ ﷺ Байтни (тавоф қилишда) рамл қилдилар, лекин у суннат эмас. Расулуллоҳ ﷺ ва саҳобалари рамл қилганларида, мушриклар Қуъайқиъон тоғи устида эдилар. У зотга уларнинг: ‹Буларда ҳолсизлик бор›, деб гапираётганлари етиб борди. Шунда у зот мушрикларга уларда куч борлигини кўрсатиш учун (саҳобаларга) рамл қилишни буюрдилар».
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جُحَادَةَ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَوَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُحَادَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا صَالِحٍ يُحَدِّثُ بَعْدَمَا كَبِرَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَائِرَاتِ الْقُبُورِ وَالْمُتَّخِذِينَ عَلَيْهَا الْمَسَاجِدَ وَالسُّرُجَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qabrlarni ziyorat qiluvchi ayollarni, qabrlar ustiga masjidlar va chiroqlar quruvchilarni laʼnatladilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қабрларни зиёрат қилувчи аёлларни, қабрлар устига масжидлар ва чироқлар қурувчиларни лаънатладилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُبَارَكِ قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ أَنَّ عُمَرَ بْنَ مُعَتِّبٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا حَسَنٍ مَوْلَى أَبِي نَوْفَلٍ أَخْبَرَهُأَنَّهُ اسْتَفْتَى ابْنَ عَبَّاسٍ فِي مَمْلُوكٍ تَحْتَهُ مَمْلُوكَةٌ فَطَلَّقَهَا تَطْلِيقَتَيْنِ ثُمَّ عَتَقَا هَلْ يَصْلُحُ لَهُ أَنْ يَخْطُبَهَا قَالَ نَعَمْ قَضَى بِذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Abu Navfalning ozod qilingan quli Abu Hasan xabar berdiki, u Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, nikohida bir choʻri ayol boʻlgan bir qul haqida fatvo soʻradi — (qul) uni ikki taloq bilan taloq qilgan, soʻngra shundan keyin ikkovi ozod boʻlgan; (qul)ga uni (yana) sovchilik qilib olishi joiz boʻladimi? (Ibn Abbos) dedi: «Ha. Rasululloh ﷺ shunday hukm qilganlar».Абу Навфалнинг озод қилинган қули Абу Ҳасан хабар бердики, у Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, никоҳида бир чўри аёл бўлган бир қул ҳақида фатво сўради — (қул) уни икки талоқ билан талоқ қилган, сўнгра шундан кейин иккови озод бўлган; (қул)га уни (яна) совчилик қилиб олиши жоиз бўладими? (Ибн Аббос) деди: «Ҳа. Расулуллоҳ ﷺ шундай ҳукм қилганлар».
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الَّذِي يَأْتِي امْرَأَتَهُ وَهِيَ حَائِضٌ يَتَصَدَّقُ بِدِينَارٍ أَوْ بِنِصْفِ دِينَارٍوَلَمْ يَرْفَعْهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ وَلَا بَهْزٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ xotini hayzli boʻla turib unga yaqinlik qilgan kishi haqida: «U bir dinor yoki yarim dinor sadaqa qilsin», dedilar. Abdurrahmon ham, Bahz ham uni (Nabiy ﷺga) marfuʼ qilmadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ хотини ҳайзли бўла туриб унга яқинлик қилган киши ҳақида: «У бир динор ёки ярим динор садақа қилсин», дедилар. Абдурраҳмон ҳам, Баҳз ҳам уни (Набий ﷺга) марфуъ қилмадилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ عَنْ مُجَالِدٍ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ تَكَلَّمَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَالْإِمَامُ يَخْطُبُ فَهُوَ كَمَثَلِ الْحِمَارِ يَحْمِلُ أَسْفَارًا وَالَّذِي يَقُولُ لَهُ أَنْصِتْ لَيْسَ لَهُ جُمُعَةٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim juma kuni imom xutba oʻqiyotgan paytda gapirsa, u kitoblarni koʻtargan eshakka oʻxshaydi. Unga: ‹Jim boʻl!›, degan kishiga esa juma (savobi) yoʻqdir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким жума куни имом хутба ўқиётган пайтда гапирса, у китобларни кўтарган эшакка ўхшайди. Унга: ‹Жим бўл!›, деган кишига эса жума (савоби) йўқдир», дедилар.
حَدَّثَنِي ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَوْ أَنَّ النَّاسَ غَضُّوا مِنْ الثُّلُثِ إِلَى الرُّبُعِ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الثُّلُثُ كَثِيرٌ
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Koshki, odamlar (vasiyatda mulkning) uchdan biridan toʻrtdan biriga tushsalar edi! Zero, Rasululloh ﷺ: ‹Uchdan bir ham koʻp›, — dedilar».Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Кошки, одамлар (васиятда мулкнинг) учдан биридан тўртдан бирига тушсалар эди! Зеро, Расулуллоҳ ﷺ: ‹Учдан бир ҳам кўп›, — дедилар».